Verbeteren van
melding van personen
met verward gedrag
Voorlopig model melding
Utrecht, 27 oktober 2017
ir. Saskia van der Erf
Jori Hoendervanger, MSc
dr. Steef Baeten

Inhoud
Model op hoofdlijnen

3

1

Inleiding

11

1.1

Aanleiding

11

1.2

Bouwsteen melding

12

1.3

Opdrachtgever model melding

13

1.4

Leeswijzer

13

2

3

4

5

6

7

8

Context

14

2.1

Meldingen van personen met verward gedrag

14

2.2

Hulpverlening aan personen met verward gedrag

18

Reikwijdte en doel model melding

20

3.1

Reikwijdte model melding

20

3.2

Uitgangspunten model melding

21

3.3

Doel model melding

21

3.4

Definitie acute en niet-acute hulpbehoefte

22

Aanpak model melding

23

4.1

Fases en planning

23

4.2

Betrokken partijen

25

Verbeteren melding bij politie

27

5.1

Telefonische behandeling melding door politie

27

5.2

Behandeling melding ter plaatse

30

Verbeteren melding bij MKA

33

6.1

MKA-triage gericht op inzet van ambulancezorg

33

6.2

Vervolg MKA-triage door APH-triagist of gemeente/GGD

38

Versterken triage- en meldfunctie

39

7.1

APH-triagefunctie voor acute hulpbehoefte

41

7.2

Meldfunctie gemeente/GGD voor niet-acute hulpbehoefte

48

Conclusies

53

8.1

Verbeteren behandeling melding bij politie

53

8.2

Verbeteren behandeling melding bij MKA

54

8.3

Versterken triage- en meldfunctie

56

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Inhoud

1

9

Aanbevelingen

63

9.1

Randvoorwaarden voor implementatie model melding

63

9.2

Onderdelen implementatie model melding

65

9.3

Verbeteren melding buiten reikwijdte model

68

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Inhoud

2

Model op hoofdlijnen
In oktober 2015 benoemden de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en
Veiligheid en Justitie (VenJ) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het aanjaagteam
Verwarde Personen. Het aanjaagteam heeft negen bouwstenen ontwikkeld waar gemeentes en
betrokken ketenpartners aan werken om te komen tot een sluitende aanpak voor personen met
verward gedrag, waaronder de bouwsteen melding. Voor een sluitende aanpak is het van belang
dat de melding van personen met verward gedrag leidt tot een zo snel mogelijke inzet van
passende hulpverlening.1 In dit model gaan we in op de toeleiding naar passende triage en
hulpverlening voor meldingen die terechtkomen bij de politie – meldkamer politie (MKP) en 09008844 – of de meldkamer ambulancezorg (MKA).
Context
Meldingen van personen met verward gedrag kunnen acuut of minder acuut van aard zijn. Een
persoon die acuut verward gedrag vertoont, heeft vaak tijdens de voorfase al signalen van
verward gedrag afgegeven. Vooral als een persoon eerder acuut verward gedrag vertoond heeft,
merkt de persoon zelf of zijn naaste vaak wanneer escalatie dreigt. Er zijn in Nederland op dit
moment verschillende hulpverlenende instanties waar telefonische meldingen over personen met
verward gedrag terecht komen. Het verschilt per ‘loket’ hoe urgent de meldingen zijn die
binnenkomen en wie de melding doet. De hulpverleners bij de ‘loketten’ proberen personen zo snel
mogelijk toe te leiden naar passende hulpverlening en te zorgen voor een veilige situatie.1 Vooral
buiten kantooruren blijkt dit in de huidige situatie lastig te zijn. Dit geldt met name voor het sociaal
domein, waar over het algemeen alleen de maatschappelijke opvang beschikbaar is buiten
kantooruren.
Reikwijdte en doel model melding
Het doel van het model melding is het verbeteren van de behandeling van meldingen van
personen met verward gedrag die bij de politie en de MKA terechtkomen. Dit model is erop gericht
om een snellere toeleiding naar passende triage en hulpverlening te realiseren. De toeleiding naar
passende hulpverlening gaat uit van de zelfregie van de persoon met verward gedrag en gebeurt
vanuit een persoonsgerichte aanpak. De verbeteringen die wij voorstellen bij de politie en de MKA
kunnen voor een deel ook geïmplementeerd worden bij andere ‘loketten’, zoals de huisartsenpost
(HAP).

Soms is de persoon voldoende geholpen met een zelfhulpadvies en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur
om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te vragen of het zelfhulpadvies
voldoende handvatten heeft geboden.
1

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

3

Aanpak model melding
SiRM heeft het onderzoek in drie fases uitgevoerd:
1 In de eerste fase heeft SiRM de huidige werkwijze en verbetermogelijkheden van verschillende ‘loketten’ geïnventariseerd door middel van desk research, interviews en een focusgroep met geestelijke gezondheidszorg (ggz)-ervaringsdeskundigen en naasten.
2 In de tweede fase heeft SiRM concrete verbetervoorstellen ontwikkeld voor de meldingen die
binnenkomen bij de politie en de MKA. We zijn tot de verbetervoorstellen gekomen op basis
van inbreng tijdens zes focusgroepen met hulpverleners van de politie, ambulancezorg, GGZ
en gemeente/Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD).
3 In de laatste fase heeft SiRM het model melding op draagvlak en haalbaarheid getoetst door
het organiseren van een invitational conference en een consultatie bij de achterban van betrokken landelijke patiëntvertegenwoordigers, branche- en beroepsorganisaties.
Verbeteren melding bij politie
Om te zorgen dat personen met verward gedrag over wie een telefonische melding binnenkomt bij
de politie sneller passende hulpverlening ontvangen, draagt de politie deze meldingen zo snel
mogelijk over naar hulpverlening voor triage of toeleiding.
Om aan de juiste hulpverlener over te kunnen dragen stellen politie-centralisten (MKP of 09008844 – wanneer sprake is van verdenking van een melding van een persoon met verward gedrag
– een aantal aanvullende vragen na de algemene eerste intake. Deze vragen zijn gericht op het
beter inschatten van de gevaarsetting en de hulpbehoefte om de meldingen op de juiste manier
over te dragen (zie paragraaf 5.1.1). Op basis van deze aanvullende vragen bepaalt de politiecentralist:
•

Of de politie in eerste instantie de leiding zou moeten hebben bij het behandelen van de
melding, met andere woorden of er inderdaad sprake is van een gevaarsetting, verstoring
van de openbare orde of een strafbaar feit.

•

Of het lijkt te gaan om een levensbedreigende of een spoedeisende situatie waarbij sprake
is van (ernstige) gezondheidsschade 2 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden. In
deze situaties schakelt de politie-centralist via de MKA ambulancezorg 3 in.

•

Of er snel hulpverlening nodig is.4 Als dit het geval is, draagt de politie-centralist de
melding over voor triage aan een ‘acuut psychiatrische hulpverlening (APH) triagefunctie’
voor acute hulpbehoeftes. Dit doet de politie-centralist ook als hij/zij twijfelt of snel
hulpverlening nodig is en voor personen in behandeling bij de GGZ. 5

Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
Voor levensbedreigende en spoedeisende situaties hanteert de ambulancezorg respectievelijk A1- en A2-urgentie.
4
Binnen 24 uur conform urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf
2.3.
5
De meldkamercentralisten kunnen bij een melding van een persoon met verward gedrag in het BVH van de politie opzoeken of er al iets over deze persoon geregistreerd staat, bijvoorbeeld uit eerdere meldingen. Soms is er over bekende personen of adressen een ‘afspraak op naam’ of een ‘afspraak op locatie’. Zie ook bijlage 3.
2
3

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

4

Deze APH-triagefunctie of triagewerkzaamheden kunnen gesitueerd zijn bij de MKA of bij
de voorwacht van de ggz-crisisdienst.6
•

Of inschakeling van hulpverlening niet meteen nodig is, maar dat de politie-centralist zich
wel zorgen maakt om de persoon. De politie-centralist doet in dit geval melding bij een
gemeente/GGD-meldfunctie voor niet-acute hulpbehoeftes.7 Dit doet de politie-centralist
ook voor personen die reeds bekend zijn bij de Openbare GGZ (OGGZ) of het sociale
wijkteam.

Voor elke functie is bij voorkeur één telefoonnummer beschikbaar per politieregio, zodat politie
eenvoudig door kan verbinden naar de juiste functie. Zie paragraaf 5.1 voor visuele weergave van
de activiteiten in een beslisboom.
Als de politie-centralist besluit tot politie-inzet gebeurt de inschatting van de hulpbehoefte over
het algemeen door de agent ter plaatse. Deze neemt op basis van zijn/haar inschatting contact op
met de MKA, de acute APH-triagefunctie of de niet-acute gemeente/GGD meldfunctie. Zie
paragraaf 5.2 voor een visuele weergave van de activiteiten in een beslisboom.
Verbeteren melding bij de MKA
De huidige triage op de MKA betreft een triage door de verpleegkundig centralist MKA die gericht
is op het al dan niet inzetten van ambulancezorg voor levensbedreigende en spoedeisende
situaties.8 Wanneer het NTS- of ProQA advies is om geen ambulancezorg maar ggz in te
schakelen9, vraagt de verpleegkundig centralist MKA aan de melder of de persoon in behandeling
is (geweest) bij de GGZ of bekend is bij de OGGZ of het sociale wijkteam. Daarnaast schat de
verpleegkundig centralist MKA in of het gaat om een persoon die snel hulpverlening nodig heeft 10:
•

Als de persoon in behandeling is (geweest) bij de GGZ of de verpleegkundig centralist
MKA schat in dat de persoon snel hulpverlening nodig heeft, draagt de centralist de
melding over aan de APH-triagist voor specialistische ggz-triage. Dit doet de centralist
ook bij twijfel. Deze APH-triagefunctie kan gesitueerd zijn bij de MKA of bij de voorwacht
van de ggz-crisisdienst.11

•

Als de verpleegkundig centralist MKA inschat dat niet snel hulpverlening nodig is, maar
zich wel zorgen maakt om de persoon, schakelt de centralist de melding door naar de
gemeente/GGD meldfunctie. Dit doet de centralist ook voor personen die reeds bekend
zijn bij de OGGZ of het sociale wijkteam.

Voor elke functie is bij voorkeur één telefoonnummer beschikbaar per ambulancezorgregio, zodat
de verpleegkundig centralist MKA eenvoudig door kan verbinden naar de juiste functie. Zie
paragraaf 6.1 voor een visuele weergave van de activiteiten in een beslisboom.

De keuze voor de situering is afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal.
Ook bij de niet-acute meldfunctie vindt triage van de niet-acute hulpbehoefte plaats.
8
Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
9
Als blijkt dat geen ambulancezorg nodig is, kan uit het NTS/ProQA ook het advies volgen om huisartsenzorg in te schakelen of de verpleegkundig centralist MKA kan zelfhulpadvies geven.
10
Conform de urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
11
De keuze voor de situering is afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal.
6

7

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

5

Versterken psychische triage- en meldfunctie
Sneller passende hulpverlening bieden aan personen met verward gedrag vraagt om:
•

Het versterken van de APH-triagewerkzaamheden, dat wil zeggen de APH-triagefunctie
voor acute hulpbehoeftes.

•

Het versterken of inrichten van een gemeente12/GGD meldfunctie voor niet-acute
hulpbehoeftes.

De functies werken nauw samen en zijn bij voorkeur geïntegreerd. De functies kunnen beschikken
over relevante informatie en maken afspraken met ketenpartners over de inzet van hulpverlening.
Tabel 1 geeft een samenvatting van de belangrijkste kenmerken van de APH-triagefunctie en de
gemeente/GGD meldfunctie.
APH-triagefunctie (acuut)

Gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut)

Hoofddoel

Bepalen – bij voorkeur met de persoon
zelf en zijn naaste – welke hulpverlening
nodig is en binnen welke tijd

Verwijzers*

MKP, 0900-8844, politie ter plaatse,
MKA, personen in behandeling en/of hun
naasten
Bij verdenking van somatiek:
• Huisartsenzorg of ambulancezorg
Acuut en psychiatrie:
• Acuut psychiatrische hulpverlening,
mogelijk i.c.m. passend vervoer13
• Verslavingszorg
Acuut, geen psychiatrie:
• OGGZ, sociaal wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg14
In behandeling/onder begeleiding:
• Eigen behandelaar/begeleider15
• Zelfhulpadvies en eigen
behandelaar/begeleider informeren16
Niet in behandeling/onder begeleiding:
• Eigen huisarts
• Niet-acute meldfunctie van
gemeente/GGD (als eigen huisarts niet
bereikbaar)

Zelfhulpadvies en/of toeleiden naar
passende hulpverlening uitgaande van
zelfregie en vanuit een persoonsgerichte
aanpak
MKP, 0900-8844, politie ter plaatse,
MKA, burgers (waaronder personen met
verward gedrag zelf en hun naasten)
• OGGZ, sociaal wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg
• Reguliere ggz, verslavingszorg of zorg
voor mensen met een verstandelijke
beperking
• Sociale Diensten van gemeente
• Woningcorporaties
• Sociaal werk
• Lotgenotenorganisaties
• Huisarts
• Opschalen naar APH-triagefunctie

Inzetten
hulpverlening**

De gemeente kan de meldfunctie uitbesteden aan de GGD, maar ook aan bijvoorbeeld een ggz-crisisdienst of andere
organisatie zoals Korrelatie. Partijen kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren, met de voorwaarde dat er regionaal
overzicht bestaat.
13
Indien mogelijk ook ervaringsdeskundigen inschakelen.
14
Eventueel kan een beroep gedaan worden op de maatschappelijke opvang als acuut een overnachtingsplek noodzakelijk
is, zodat de volgende dag de hulpverlening opgestart kan worden.
15
Waaronder ggz-behandelaar, specialist ouderengeneeskunde of arts voor verstandelijk gehandicapten.
16
Soms is de persoon hier voldoende mee geholpen en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te achterhalen of hij voldoende handvatten
heeft gekregen met het zelfhulpadvies.
12

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

6

APH-triagefunctie (acuut)

Gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut)

Financiering

• Financiering is verantwoordelijkheid
van zorgverzekeraars
• Financiering verloopt (waarschijnlijk)
via nieuwe bekostiging acute ggz17

Financiering is verantwoordelijkheid van
gemeente

Verantwoordelijke
sector

GGZ-sector is verantwoordelijk voor
organisatie van APH-triagefunctie

Gemeente is verantwoordelijk voor
organisatie niet-acute meldfunctie

Uitvoerende
organisatie

APH-triagefunctie kan gesitueerd
worden bij voorwacht ggz-crisisdienst of
op de MKA18

Meldfunctie kan wellicht gecombineerd
worden met bestaande gemeente/GGD
meldpunten voor personen met verward
gedrag en/of met andere meldfuncties
voor gerelateerde doelgroepen

Personeel

BIG-geregistreerde verpleegkundige,
minimaal HBO niveau met scholing en
ervaring in de acute ggz

BIG-geregistreerde hulpverlener met
ggz-expertise19

Informatie

Voor crisisgevoelige personen:
crisiskaart, crisisafspraken,
contactgegevens eigen behandelaar/
begeleider, huisarts, evt. juridische titel
(IBS, RM) en evt. vooraanmelding

Contactgegevens naaste, sociale en
veiligheidsdomein, betrokken
hulpverleners, verloop hulpverlening,
crisiskaart, evt. signalen dreigende
escalatie

Bereikbaarheid

24/720 via bij voorkeur één
telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio en 24/7
beschikbaar voor doen triage

24/7 bereikbaarheid via bij voorkeur één
telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio

*In het kader van dit model melding. Deze functies kunnen ook evt. voor andere verwijzers worden ingezet als partijen daar
afspraken over maken.
** De functies kunnen meerdere hulpverleningsinstanties tegelijkertijd inschakelen.
Tabel 1. Samenvatting APH-triagefunctie en gemeente/GGD meldfunctie

APH-triagefunctie
De APH-triagefunctie is erop gericht om te bepalen welke hulpverlening nodig is (of acuut
psychiatrische hulpverlening nodig is) en binnen welke tijd. Dit model beschrijft doorverwijzingen
aan de APH-triagefunctie vanuit politie en ambulancezorg. De APH-triagefunctie zal daarnaast op
termijn mogelijk meldingen ontvangen vanuit de huisartsenzorg. De APH-triagefunctie is ook
beschikbaar voor personen in behandeling en hun naasten.
Voor meldingen die binnenkomen via de politie sluit de APH-triagist eerst telefonisch somatiek uit
bij personen met verward gedrag. Bij twijfel of er sprake is van somatiek schakelt de triagist
huisartsenzorg of ambulancezorg in. Nadat somatiek is uitgesloten vervolgt de APH-triagist de

De NZa is in gesprek met partijen in de GGZ over een nieuwe bekostiging van de acute ggz.
In regio’s waar de triagewerkzaamheden al naar ieders tevredenheid door andere organisaties worden ingevuld – bijvoorbeeld huisartsen(posten) – en deze voldoen aan de voorwaarden die we in dit model melding stellen, is continuering
hiervan raadzaam.
19
Dit is bij voorkeur een SPV, een Verpleegkundig Specialist met ggz-expertise of een HBO V verpleegkundige met extra
opleiding.
20
De melder/verwijzer kan 24/7 door een persoon te woord gestaan worden.
17
18

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

7

psychische triage – bij voorkeur met de persoon en zijn naaste – met behulp van de ggztriagewijzer. De telefonische triage door de APH-triagist kan leiden tot de volgende uitkomsten:
• Inzet acuut psychiatrische hulpverlening: De inzet van acuut psychiatrische hulpverlening –
gedefinieerd als psychiatrische beoordeling binnen 24 uur – is nodig.21 Voor personen, voor
wie de beoordeling binnen 1 uur dient te starten (U2-urgentie)22 kan het nodig zijn om
passend vervoer in te zetten naar een beoordelingslocatie of SEH. Als hiervoor vervoer per
ambulance nodig is, neemt de APH-triagist contact op met de MKA.23
•

Geen inzet acuut psychiatrische hulpverlening: Er is geen inzet van acuut psychiatrische
hulpverlening nodig. De APH-triagist gaat na of de persoon in behandeling is of onder
begeleiding staat:
o

De persoon is onder behandeling of staat onder begeleiding: Als de gegevens van
de eigen behandelaar of begeleider24 beschikbaar zijn en deze is bereikbaar, draagt
de APH-triagist de melding over aan deze hulpverlener. Als de eigen behandelaar
of begeleider niet bereikbaar is en er is geen acute hulpvraag, geeft de APH-triagist
een zelfhulpadvies25 en informeert de behandelaar/begeleider. Als er wel sprake is
van een acute (niet-psychiatrische) hulpvraag, dan zou de APH-triagist 24/7
OGGZ, het sociale wijkteam, Veilig Thuis, maatschappelijke opvang of jeugdzorg in
moeten kunnen schakelen.

o

De persoon is niet in behandeling/staat niet onder begeleiding en er is sprake van
een acute hulpbehoefte: Er is wel een acute hulpbehoefte, maar het betreft geen
psychiatrie. De APH-triagist zou in dit geval 24/7 OGGZ, het sociale wijkteam,
Veilig Thuis of jeugdzorg in moeten kunnen zetten.

o

De persoon is niet in behandeling/staat niet onder begeleiding en er is sprake van
een niet-acute hulpbehoefte: De APH-triagist gaat na of de eigen huisarts
bereikbaar is. Als deze bereikbaar is, draagt de triagist de melding over aan de
eigen huisarts. Als de eigen huisarts niet bereikbaar is, schakelt de APH-triagist de
melding door naar de niet-acute meldfunctie van de gemeente/GGD en informeert
zo mogelijk de eigen huisarts.

Als sprake is van een acute onveilige situatie die door hulpverleners niet te hanteren is, neemt de
APH-triagist contact op met de MKP voor eventuele politie-inzet.26
De GGZ-sector is er verantwoordelijk voor dat de acute APH-functie georganiseerd wordt in de
regio. Indien meerdere ggz-aanbieders in een regio actief zijn, is goede samenwerking
noodzakelijk. De financiering verloopt waarschijnlijk via de nieuwe bekostiging acute ggz. De
Bij twijfel is bij voorkeur beoordeling ter plaatse mogelijk.
Conform de urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
23
Als het mogelijk is, schakelt de APH-triagist ervaringsdeskundigen in, die de persoon in crisis bij kunnen staan.
24
Het kan gaan om behandeling bij de eigen ggz-behandelaar, de specialist ouderengeneeskunde of de arts voor verstandelijk gehandicapten of bijvoorbeeld begeleiding door sociaal werk.
25
Op basis van herstelondersteunende principes. De APH-triagist kan zelf een advies geven, doorschakelen naar een collega-hulpverlener en/of adviseren contact op te nemen met een (anonieme) hulplijn, zoals Korrelatie of Sensoor. Indien een
zelfhulpadvies voldoende handvatten biedt voor de persoon met verward gedrag om zijn eigen regie te herstellen, is inzet
van aanvullende hulpverlening niet nodig.
26
Als een naaste een melding doet, kan de APH-triagist de naaste attenderen op relevante cliënten- of familieorganisaties.
21
22

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

8

APH-triagewerkzaamheden kunnen gesitueerd worden bij de ggz-crisisdienst, maar kunnen zich
ook bevinden op de MKA. Het is niet nodig om voor de APH-triagewerkzaamheden een nieuwe
organisatie op te richten.27
Gemeente/GGD meldfunctie
De meldfunctie van de gemeente of de GGD is erop gericht om personen met verward gedrag met
een niet-acute hulpbehoefte toe te leiden naar passende hulpverlening. Ook burgers kunnen bellen
naar deze meldfunctie. Toeleiding naar zorg, begeleiding of ondersteuning gebeurt vanuit een
passende, persoonsgerichte aanpak die gericht is op het herstel van de zelfregie van de persoon
met verward gedrag. Hierbij gaat de hulpverlener zoveel mogelijk uit van de behoeftes van de
persoon met verward gedrag en zijn omgeving en verkent de hulpverlener de mogelijkheden van
inzet van naasten en/of ervaringsdeskundigen. Vaak schakelt de hulpverlener hiervoor meerdere
hulpverleningsorganisaties tegelijkertijd in.
De hulpverlener kent de mogelijk betrokken hulpverleningsorganisaties goed, waaronder de
verschillende soorten hulpverlening die zij kunnen inzetten en op welke termijn. Als sprake is van
een acute onveilige situatie die door hulpverleners niet te hanteren is, neemt de hulpverlener
contact op met de MKP voor politie-inzet. Om tijdige toeleiding naar passende hulpverlening te
waarborgen, zijn goede afspraken tussen ketenpartners noodzakelijk.
De gemeente is verantwoordelijk voor de organisatie van de meldfunctie voor personen met een
niet-acute hulpbehoefte. De meldfunctie kan mogelijk gecombineerd worden met of uitgevoerd
worden door bestaande gemeente/GGD meldpunten voor personen met verward gedrag en/of
met andere meldfuncties die gemeentes of regio’s op dit moment inrichten. 28 De meldfunctie is
bedoeld voor meldingen over en door personen met verward gedrag met een niet-acute
hulpbehoefte of hun naasten en dient 24/7 bereikbaar te zijn.
Randvoorwaarden voor implementatie van model melding
Het model melding beschrijft de gewenste behandeling van meldingen van personen met verward
gedrag bij de politie en de MKA. Nog niet alle randvoorwaarden die nodig zijn voor implementatie
van het model in de regio’s zijn vervuld. Het gaat om de volgende randvoorwaarden:
• Voldoende financiering en passende bekostiging voor de APH-triagefunctie en de
gemeente/GGD meldfunctie.29
• Voldoende capaciteit bij de APH-triagefunctie en de gemeente/GGD meldfunctie om de 24/7
bereikbaarheid en beschikbaarheid te kunnen waarborgen.

De keuze voor situering is afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal.
De gemeente kan de meldfunctie ook (deels) uitbesteden aan bijvoorbeeld een ggz-crisisdienst of andere organisatie
zoals Korrelatie. Partijen kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren met de voorwaarde dat regionaal overzicht bestaat.
29
Zorgverzekeraars, de GGZ en de NZa werken op dit moment aan een nieuwe bekostiging voor de acute ggz, waarbinnen
de triagefunctie ook een plek krijgt. Het streven van de betrokken partijen is dat er vanaf 2019 een nieuwe en passende
bekostiging voor de acute ggz geldig is. Dit is een noodzakelijke voorwaarde om de APH triagefunctie en snellere beoordelingen door de ggz crisisdienst te kunnen financieren vanuit de Zvw. De uitkomst van het adviestraject door de NZa is nog
niet bekend. VWS dient vervolgens nog een besluit te nemen over het advies van de NZa.
27
28

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

9

• 24/7 voldoende beschikbare in te zetten passende hulpverlening, waaronder dekkende
afspraken in de regio over passend vervoer van personen met verward gedrag vóór de
beoordeling van de persoon door de hulpverlening.
• Systematisch gebruik van de ggz-triagewijzer door de APH-triagist en de inzet van
ambulancezorg en/of passend vervoer door de MKA op aanvraag van de APH-triagist.
Onderdelen implementatie model melding
Naast het vervullen van de randvoorwaarden dient (parallel) gewerkt te worden aan de
verschillende stappen die nodig zijn voor het implementeren van de verbetervoorstellen uit het
model melding. Het implementeren van de verbetervoorstellen vraagt om:
• het testen van het model melding,
• het maken van lokale en regionale afspraken over de invulling van de triage- en meldfunctie,30
• het implementeren van de werkwijze intern bij de politie, de MKA en de uitvoerders van de
triage- en meldfunctie.
Verbeteren melding buiten reikwijdte model
Dit model melding richt zich op de meldingen van personen met verward gedrag bij de politie
(MKP en 0900-8844) en de MKA. Ook buiten de reikwijdte van dit model bestaat ruimte om te
zorgen dat personen met verward gedrag bij een melding sneller toegeleid worden naar passende
hulpverlening:
• Bij de HAP en de ggz-crisisdienst komen meldingen van personen met verward gedrag
binnen en zijn er mogelijkheden om de behandeling daarvan te verbeteren.
• Helderheid creëren over het beste ‘loket’ voor meldingen van burgers die zich zorgen maken
over een persoon met verward gedrag.
• Ketenpartners dienen te zorgen voor afstemming over hun triagesystemen en urgentiegraden
om ervoor te zorgen dat ze de benadering en taal van het andere triagesysteem begrijpen.

Het gaat in eerste instantie om afspraken over wie de uitvoerder is of uitvoerders zijn. Vervolgens dienen ketenpartners
afspraken te maken over de invulling van de functies, voornamelijk over de informatie-uitwisseling en de inzet van hulpverlening. Om te voorkomen dat hulpverleners uit diverse gemeenten met dezelfde cliënt bezig zijn, zijn daarnaast afspraken
over regionaal toezicht van belang. Ook dienen er goede samenwerkingsafspraken gemaakt te worden.
30

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – Model op hoofdlijnen

10

1 Inleiding
In oktober 2015 benoemden de ministeries van VWS en VenJ en de VNG het
aanjaagteam Verwarde Personen. Het aanjaagteam heeft negen bouwstenen
ontwikkeld waar gemeentes en betrokken ketenpartners aan werken om te komen
tot een sluitende aanpak voor personen met verward gedrag, waaronder de
bouwsteen melding. Voor een sluitende aanpak is het van belang dat de melding
van personen met verward gedrag leidt tot een zo snel mogelijke inzet van
passende hulpverlening.31 In dit model gaan we in op de toeleiding naar passende
triage en hulpverlening voor meldingen die terechtkomen bij de politie – MKP of
0900-8844 – of de MKA.
In dit hoofdstuk komen de aanleiding van het onderzoek, de bouwsteen melding en de
opdrachtgever aan de orde. Tevens bevat het hoofdstuk een leeswijzer voor het rapport.

1.1 Aanleiding
In oktober 2015 benoemden de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en
Veiligheid en Justitie (VenJ) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het aanjaagteam
Verwarde Personen. Het voornaamste doel van het aanjaagteam was het bevorderen van een
sluitende aanpak in alle gemeentes en regio’s voor personen met verward gedrag. Het
aanjaagteam heeft ‘personen met verward gedrag’ gedefinieerd als ‘mensen die grip op hun leven
(dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade
berokkenen’. In 2016 bood het aanjaagteam haar tussenrapportages en eindrapportage aan. Het
aanjaagteam presenteert daarin negen bouwstenen (zie Figuur 1) die gemeentes en haar
ketenpartners vorm moeten geven om te komen tot een sluitende aanpak, waaronder de
bouwsteen melding. Inmiddels is het aanjaagteam opgevolgd door een schakelteam om de aanpak
op regionaal/lokaal niveau verder te begeleiden. Het is de bedoeling dat alle gemeenten en regio’s
per 1 oktober 2018 beschikken over een goed werkende aanpak voor mensen met verward
gedrag.

Soms is de persoon voldoende geholpen met een zelfhulpadvies en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur
om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te vragen of het zelfhulpadvies
voldoende handvatten heeft geboden.
31

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 1 Inleiding

11

Figuur 1 Negen bouwstenen schakelteam personen met verward gedrag

1.2 Bouwsteen melding
In dit model melding staat bouwsteen 4 - melding centraal. Het aanjaagteam geeft aan dat door in
de meldkamer al alert te zijn op verwardheid en te beschikken over deskundigheid op dit terrein,
meteen een passende professional ingeschakeld kan worden. Voor een sluitende aanpak is het
essentieel dat de melding van personen met verward gedrag leidt tot een zo snel mogelijke inzet
van passende hulpverlening. Betrokkenen geven aan dat de bepaling van de urgentie van de
melding en de in te schakelen hulpverlener nog onvoldoende goed georganiseerd is voor personen
met verward gedrag. Personen met verward gedrag, naasten of de omgeving ontvangen daardoor
nog niet altijd tijdig passende hulp.
Hoewel het voor de bouwstenen vooral van belang is dat er op regionaal/lokaal niveau verdere
doorontwikkeling plaatsvindt, is voor een aantal bouwstenen eerst behoefte aan verdere
uitwerking op landelijk niveau. Hieronder valt de vierde bouwsteen ‘Melding’. Meldingen over
personen met verward gedrag kunnen op verschillende manieren binnenkomen bij een
hulpverleningsorganisatie, bijvoorbeeld via het noodnummer (112), het algemene nummer van de
politie (0900-8844), de huisarts, de eigen behandelaar, meldpunten van de gemeente/GGD,
enzovoorts. Het op landelijk niveau verbetermogelijkheden identificeren en uitwerken zorgt ervoor
dat niet iedere regio ‘het wiel opnieuw uit hoeft te vinden’.
Het verder uitwerken van de bouwsteen ‘Melding’ omvat ook een deel van de uitwerking van de
bouwstenen ’Beoordeling en risicotaxatie’ en ‘Toeleiding’. Een betere behandeling van de melding
hangt immers af van de juistheid van de urgentiebepaling van de melding en de in te schakelen
hulpverlener. Het bepalen van de urgentie en de in te schakelen hulp gebeurt door de
(telefonische) inschatting of triage door de hulpverlener. De uitwerking van de bouwsteen melding
gaat niet in op de somatische/psychiatrische beoordeling van de persoon door een arts op een
beoordelingslocatie. De koppeling met de bouwsteen ‘Passend vervoer’ en de uitwerking van het

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 1 Inleiding

12

model melding in het ‘Voorlopig model vervoer’ is van belang 32. In het model melding komt de
inzet van passend vervoer met psychiatrische hulpverlening vóór de beoordeling aan de orde.

1.3 Opdrachtgever model melding
In oktober 2016 hebben Ambulancezorg Nederland (AZN) en politie SiRM gevraagd om een
landelijk model melding op te stellen. Bij het opstellen van het model hebben AZN en de politie
SiRM gevraagd om nauw samen te werken met de betrokken branche- en beroepsorganisaties.
SiRM heeft daartoe een begeleidingscommissie samengesteld (zie hoofdstuk 4). Het ministerie van
VWS heeft de subsidie voor het project verleend aan AZN.

1.4 Leeswijzer
In dit model melding werkt SiRM de bouwsteen melding als volgt uit:
• We schetsen in hoofdstuk 2 eerst de context van de melding van personen met verward
gedrag. We brengen hiervoor de verschillende ‘loketten’ waar meldingen binnenkomen in
kaart en welke hulpverlening voor de meldingen ingezet kan worden tijdens en buiten
kantooruren.
• In hoofdstuk 3 beschrijven we vervolgens de reikwijdte en het doel van het model melding.
• Hoofdstuk 4 beschrijft de aanpak van het onderzoek in drie fasen.
• Daarna geven we concrete verbetermogelijkheden voor de meldingen van personen met
verward gedrag die binnenkomen bij de MKP en het 0900-nummer van de politie (hoofdstuk
5) en de MKA (hoofdstuk 6).
• In hoofdstuk 7 gaan we in op het inrichten of versterken van de acute triage- en niet-acute
meldfunctie. Het betreft triage van psychische problematiek in acute situaties die bijvoorbeeld
gesitueerd kan worden bij de ggz-crisisdienst of de MKA en een meldfunctie voor niet-acute
situaties onder regie van de gemeente.
• Tenslotte presenteren we de conclusies in hoofdstuk 8 en de aanbevelingen in hoofdstuk 9.

32

SiRM – Strategies in Regulated Markets (2017) Voorlopig model vervoer voor personen met verward gedrag.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 1 Inleiding

13

2 Context
Meldingen van personen met verward gedrag kunnen acuut of minder acuut van
aard zijn. Een persoon die acuut verward gedrag vertoont heeft vaak tijdens de
voorfase al signalen van verward gedrag afgegeven. Er zijn in Nederland op dit
moment verschillende hulpverlenende instanties waar telefonische meldingen
over personen met verward gedrag terecht komen. Het verschilt per ‘loket’ hoe
urgent de meldingen zijn die binnenkomen en wie de melding doet. De
hulpverleners bij de ‘loketten’ proberen personen zo snel mogelijk toe te leiden
naar passende hulpverlening33 en te zorgen voor een veilige situatie. Vooral buiten
kantooruren blijkt dit lastig te zijn, met name voor het sociaal domein, waar over
het algemeen alleen de maatschappelijke opvang beschikbaar is buiten
kantooruren.
In dit hoofdstuk schetsen we de huidige context van de melding van personen met verward
gedrag. We brengen hiervoor de verschillende ‘loketten’ waar meldingen binnenkomen in kaart en
naar welke hulpverlening de meldingen toegeleid kunnen worden tijdens en buiten kantooruren.

2.1 Meldingen van personen met verward gedrag
Een persoon die acuut verward gedrag vertoont heeft vaak tijdens de voorfase al signalen van
verward gedrag afgegeven. Vooral als personen eerder acuut verward gedrag vertoond hebben,
merkt de persoon zelf, zijn naaste of omgeving vaak wanneer escalatie dreigt. In geval van
(dreigende) escalatie kan de persoon zelf, zijn naaste of iemand uit de omgeving contact opnemen
met een hulpverlenende instantie. Dit kan bijvoorbeeld bij:
• MKP,
• MKA,
• Ggz-crisisdienst,
• Huisartsenpost (HAP),
• 0900-8844 of
• Een meldpunt van de gemeente of GGD.
In onderstaande paragrafen beschrijven we per ‘loket’ welke meldingen binnenkomen en wat de
huidige werkwijze van het loket is. In Bijlage 3 en 4 beschrijven we de huidige werkwijze van de
verschillende ‘loketten’ in meer detail. Ook komen gebieden voor verbetering aan de orde.

Soms is de persoon voldoende geholpen met een zelfhulpadvies en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur
om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te vragen of het zelfhulpadvies
voldoende handvatten heeft geboden.
33

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 2 Context

14

2.1.1 Meldkamer politie
De omgeving, naasten, hulpverleners en de persoon zelf kunnen bij een escalatie van verward
gedrag via 112 contact opnemen met de MKP:
• Het is meestal de omgeving (omstanders) die de MKP inschakelt voor hulp bij personen met
verward gedrag. De omgeving neemt vaak vooral de overlast of het plegen van een (mogelijk)
strafbaar feit waar en is minder gericht op de onderliggende hulpvraag. Ook als snel actie
vereist is, bellen burgers of dienstverleners de politie, bijvoorbeeld als iemand dicht langs het
spoor loopt. Daarnaast bellen burgers met de MKP omdat zij 24/7 beschikbaar zijn voor
iedereen.
• Het komt ook voor dat een naaste van de persoon met verward gedrag de hulp van de MKP
inschakelt. Naasten bellen de politie vaak, omdat zij weten dat politie snel ter plekke kan zijn.
De persoon met verward gedrag is soms al wel aangemeld bij een ggz-crisisdienst, maar die
kan niet altijd binnen korte tijd komen. Een update/post op social media – waarin iemand
bijvoorbeeld aankondigt zelfmoord te willen plegen – kan ook aanleiding zijn voor een naaste
om de MKP te bellen.
• Daarnaast ontvangt de MKP meldingen van hulpverleners, zoals de ggz-crisisdienst of
ambulancezorg. Andere hulpverleners vragen assistentie van de politie bij het beoordelen,
behandelen of vervoeren van een persoon met verward gedrag wanneer het een onveilige
situatie betreft die zij denken niet zelf te kunnen hanteren.
• Meldkamers hebben ten slotte te maken met een aantal vaste personen met verward gedrag
dat regelmatig de MKP of 0900-8844 belt. Zij zijn bekend bij de meldkamer.34
MKP-centralisten maken telefonisch een inschatting van de situatie van een melding. Deze
inschatting is in eerste instantie gericht op het bepalen of het gaat om (een verdenking van) het
plegen van een strafbaar feit. Daarnaast beoordeelt de MKP-centralist of de openbare orde
verstoord is of dat er sprake is van gevaar of dreiging. Als de MKP een melding ontvangt over
overlast, een strafbaar feit of verstoring van de openbare orde, stuurt de MKP in principe altijd een
politievoertuig naar de plek van overlast. In de huidige situatie is het meestal de agent ter plaatse
die een inschatting maakt of de persoon met verward gedrag ook een hulpbehoefte heeft. De
agent ter plaatse moet dan kunnen herkennen dat het (ook) gaat om verwardheid.
2.1.2 Meldkamer ambulancezorg
Het is over het algemeen de naaste, de omgeving of een dienst- of hulpverlener die de MKA
inschakelt bij personen die acuut verward gedrag vertonen. De meldingen die binnenkomen bij de
MKA over personen met verward gedrag betreffen vaak meldingen waarbij sprake is van een
combinatie van ggz- en verslavingsproblematiek. Het gaat veelal om personen die onder invloed
zijn van middelen of personen die zichzelf verwond hebben. Daarnaast gaat het om meldingen van
(acuut) verward gedrag, dat door een somatische oorzaak wordt veroorzaakt, bijvoorbeeld een

34

Deze personen bellen de MKP onder andere doordat deze 24/7 bereikbaar is.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 2 Context

15

hypoglycemie of een delier. De MKP schakelt via de MKA ambulancezorg 35 in als het lijkt te gaan
om een levensbedreigende of een spoedeisende situatie waarbij sprake is van (ernstige)
gezondheidsschade36 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden. Personen met verward
gedrag nemen soms ook zelf contact op met de MKA. Meestal gaat het om een aantal vaste
personen. De verpleegkundig centralisten MKA kunnen deze personen vaak in korte tijd
geruststellen. Verpleegkundig centralisten MKA triëren de meldingen die binnenkomen telefonisch.
Na de telefonische triage door de verpleegkundig centralisten MKA kan een fysieke triage door
ambulanceverpleegkundigen ter plaatse plaatsvinden. Ook kan andere hulpverlening ingeschakeld
worden door de MKA.
2.1.3 Ggz-crisisdienst
Naasten en de persoon met verward gedrag zelf, politie en andere hulpverleners, nemen op dit
moment contact op met de ggz-crisisdienst als er sprake is van een acute situatie:
• De naasten of de persoon met verward gedrag zelf hebben vaak afspraken over het direct
contact opnemen met de crisisdienst bij spoedvragen. Het gaat in dit geval over personen die
bekend zijn in de GGZ. Zij kunnen zich ook direct presenteren bij het kantoor van de ggzcrisisdienst.
• De politie neemt regelmatig contact op met de crisisdienst als zij een persoon met verward
gedrag aantreffen, waarvan zij inschatten dat deze psychiatrisch beoordeeld dient te worden.
Het zijn over het algemeen de agenten op straat die de crisisdienst bellen, maar een melding
bij de crisisdienst kan ook van de MKP of het politiebureau komen.37
• Hulpverleners in de gezondheidszorg, zoals de huisarts en de ambulancezorg, nemen contact
op met de crisisdienst als uit hun triage blijkt dat een psychiatrische beoordeling nodig is.
De voorwacht van de ggz-crisisdienst voert telefonische en/of fysieke triage uit om te bepalen of
de persoon met verward gedrag een psychiatrische beoordeling nodig heeft en binnen welk
tijdsbestek.
2.1.4 HAP/huisarts
Personen met verward gedrag of naasten die zich zorgen maken over hun familielid of partner die
verward gedrag vertoont, nemen in de huidige situatie in veel gevallen contact op met de huisarts
als de situatie dreigt te escaleren. Dit doen zij ook regelmatig in geval van escalatie van een
situatie waarin de persoon met verward gedrag met spoed hulp nodig heeft, maar niet in
onmiddellijk levensgevaar verkeert. Tijdens kantooruren bellen zij met de eigen huisartsenpraktijk
en krijgen zij de praktijkassistente aan de lijn, die telefonische triage uitvoert. Als de zorgvraag zich
tijdens avond-, nacht- of weekenduren (ANW-uren) voordoet, belt de persoon zelf of zijn naaste
met de HAP. Op de HAP werken triagisten die de urgentie en in te zetten hulpverlening bepalen
(onder regie van de dienstdoende huisarts op de HAP). HAP’s ontvangen naast meldingen die

Voor levensbedreigende en spoedeisende situaties hanteert de ambulancezorg respectievelijk A1- en A2-urgentie.
Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
37
In Amsterdam gaat een melding van de politie altijd eerst naar de MKA. De MKA belt eventueel de crisisdienst of schakelt
de psycholance in.
35
36

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 2 Context

16

psychisch van oorsprong zijn, ook regelmatig meldingen van (acuut) verward gedrag, dat door een
somatische oorzaak wordt veroorzaakt, bijvoorbeeld een hypoglycemie of een delier.
2.1.5 Politie 0900-8844
Personen met verward gedrag zelf nemen met enige regelmaat contact op met het
telefoonnummer 0900-8844 van de politie. Een voorbeeld hiervan is een man die meerdere malen
contact opneemt met de politie, omdat hij ervan overtuigd is dat zijn vuilnis gestolen wordt. Als er
sprake is van overlast, is de omgeving vaak geneigd om contact op te nemen met politie via het
telefoonnummer 0900-8844. Burgers observeren vooral de overlast en zijn zich minder bewust
van de hulpvraag die hieraan ten grondslag kan liggen. Hulpverleners van de politie maken
telefonisch een inschatting van de situatie. Deze inschatting is in eerste instantie gericht op het
bepalen of het gaat om (een verdenking van) het plegen van een strafbaar feit. Daarnaast
beoordeelt de 0900-centralist of er sprake is van verstoring van de openbare orde of dat er sprake
is van gevaar of dreiging.
2.1.6 Meldpunt gemeente/GGD
Als een persoon signalen van verwardheid vertoont, zien mensen in de omgeving dit vaak. Het
gaat hierbij bijvoorbeeld om een oudere buurvrouw die de deur niet meer uitkomt en steeds vaker
dingen vergeet. Burgers kunnen in dit geval in veel regio’s naar een meldpunt van de
gemeente/Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) bellen. Twintig GGD’en hebben een Openbare
GGZ (OGGZ)-meldfunctie voor kwetsbare groepen.38 Een aantal regio’s heeft specifieke
meldpunten voor personen met verward gedrag opgezet, zoals het ‘Advies- en meldpunt
verwarde personen’ in Rotterdam en het meldpunt verwarde personen van de GGD Drenthe.
Daarnaast zijn in veel regio’s meldpunten Zorg en Overlast. De inrichting en financiering verschilt
per meldfunctie. Het merendeel van de meldfuncties is alleen geopend tijdens kantooruren.
De meldfuncties zijn gericht op burgers die zich ernstig zorgen maken over hun buurman of
buurvrouw of iemand anders in hun omgeving. Burgers kunnen deze meldfuncties ook bellen als
een persoon veel overlast veroorzaakt. Ook publieke organisaties (bijvoorbeeld de
woningcorporatie) en hulpverleners kunnen een melding doen bij de meldfunctie. Medewerkers
van de meldfuncties maken telefonisch een inschatting van de situatie.
Het schakelteam heeft op 24 februari 2017 aan de minister geadviseerd om regionale advies- en
meldpunten in te richten en een landelijk telefoonnummer in te stellen dat daar rechtstreeks naar
doorschakelt.39 Het ministerie van VWS werkt dit advies op dit moment verder uit. Dit landelijk
telefoonnummer staat ten dienste van een goede bereikbaarheid van regionale advies- en
meldpunten. In het advies staat dat deze regionale meldpunten 24/7 bereikbaar dienen te zijn. Het
schakelteam adviseert om de meldpunten waar mogelijk aan te laten sluiten bij bestaande
meldpunten, zoals de GGD’en, of bij andere regionale meldkamers. Deze meldpunten hebben de

Nieuwe OGGZ: handreiking voor GGD’en, GGD GHOR Nederland
Advies niet-acute meldingen personen met verward gedrag, schakelteam personen met verward gedrag, Den Haag 24
februari 2017.
38
39

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 2 Context

17

juiste infrastructuur en netwerk om bij alle meldingen en adviesvragen te kunnen zorgen voor een
adequate opvolging.

2.2 Hulpverlening aan personen met verward gedrag
Het verschilt per loket welke hulpverlening de medewerkers van het loket in kunnen zetten.
Personen met verward gedrag hebben afhankelijk van hun kenmerken hulpverlening vanuit het
sociale domein of het zorgdomein nodig. Als er behandeling nodig is (somatisch of psychiatrisch)
dient zorg ingeschakeld te worden. In het zorgdomein zijn meerdere hulpverleners binnen en
buiten kantooruren beschikbaar. Als de hulpbehoefte vraagt om ondersteuning en begeleiding van
de persoon dient het sociaal domein ingeschakeld te worden. In het sociaal domein zijn binnen
kantooruren meerdere hulpverleners beschikbaar, buiten kantooruren is dit minder het geval en is
over het algemeen alleen de maatschappelijke opvang beschikbaar.
Figuur 2 toont de verschillende soorten hulpverlening die ingezet kunnen worden naar aanleiding
van een melding van een persoon met verward gedrag. Het kan gaan om hulpverlening vallend
onder het sociale domein (voornamelijk begeleiding) of onder zorg (voornamelijk behandeling).
Sommige hulpverlening is alleen tijdens kantooruren beschikbaar, zoals het sociaal werk en de
eigen huisarts van de persoon. In de ANW-uren is andere hulpverlening beschikbaar. De grootte
van de bollen geeft weer hoeveel meldingen er naar schatting binnenkomen van/over personen
met verward gedrag.40

Soort hulpverlening

Sociale
domein (vnl.
begeleiding)

Sociaal werk

Sociaal
wijkteam

Begeleidt/behandelt klein
(absoluut) # personen met
verward gedrag

Maatschappelijke
opvang

Begeleidt/behandelt
gemiddeld (absoluut) #
personen met verward gedrag
Begeleidt/behandelt groot
(absoluut) # personen met
verward gedrag

OGGZ

Huisarts

FACT-team

HAP

Zorg (vnl.
behandeling)

SEH
Ggzbehandelaar1
Alleen kantooruren

Ggzcrisisdienst
Ambulancezorg
ANW-uren

1. Generalistische Basis-ggz, Specialistische ggz en verslavingszorg

Uren waarin hulpverlening
(met name) beschikbaar is
en verleend wordt

Figuur 2. Hulpverlening die ingezet kan worden n.a.v. meldingen van personen met verward gedrag

40

De schattingen zijn gebaseerd op de interviews die SiRM gevoerd heeft met de verschillende loketten. Zie bijlage 3 en 4.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 2 Context

18

Tijdens kantooruren zijn er verschillende partijen die hulp kunnen verlenen. Als er sprake is van
(psycho)sociale problematiek kan bijvoorbeeld sociaal werk, het sociaal wijkteam of de OGGZ
ingeschakeld worden. Als er een zorgvraag is en de persoon in behandeling is, kan de eigen ggzbehandelaar of het ‘Flexible Assertive Community Treatment’ (FACT)-team ingeschakeld worden.
Is iemand niet in behandeling dan kan de huisarts een verwijzing organiseren.
Buiten kantooruren zijn meerdere partijen beschikbaar om hulp te verlenen, maar nauwelijks
partijen die beschikbaar binnen het sociale domein. In de ANW-uren kan voor een zorgvraag
onder andere de SEH, ambulancezorg, de ggz-crisisdienst of de HAP ingeschakeld worden. ggzcrisisdiensten zijn 24/7 beschikbaar. In het sociaal domein is over het algemeen alleen de
maatschappelijke opvang beschikbaar buiten kantooruren.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 2 Context

19

3 Reikwijdte en doel model melding
Het doel van het model melding is het verbeteren van de behandeling van
meldingen van personen met verward gedrag die bij de politie en de MKA
terechtkomen. Dit model is erop gericht om een snellere toeleiding naar passende
triage en hulpverlening te realiseren.41 De toeleiding naar passende hulpverlening
gaat uit van de zelfregie van de persoon met verward gedrag en gebeurt vanuit
een persoonsgerichte aanpak. De verbeteringen die wij voorstellen bij de politie en
de MKA kunnen voor een deel ook geïmplementeerd worden bij andere ‘loketten’,
zoals de huisartsenpost (HAP). We maken in het model onderscheid tussen de
acute keten en de niet-acute keten. We verstaan onder acute keten hulpbehoeftes
die binnen 24 uur aandacht nodig hebben.42
We beschrijven in dit hoofdstuk de reikwijdte van het model melding: de doelgroep en de ‘loketten’
die in dit model centraal staan. Vervolgens komen de uitgangspunten en het doel van het model
melding aan de orde. We sluiten het hoofdstuk af met de definitie van acuut die we in dit model
hanteren en plaatsen deze definitie in de context van de urgentiegraden die partijen hanteren.

3.1 Reikwijdte model melding
De bouwsteen ‘Melding’ van het schakelteam geeft aan dat het voor een sluitende aanpak voor
personen met verward gedrag essentieel is dat de signalering leidt tot een zo snel mogelijke inzet
van passende hulpverlening. Het schakelteam benadrukt dat door in de meldkamer al alert te zijn
op verwardheid en te beschikken over deskundigheid op dit terrein, meteen passende
hulpverlening ingeschakeld kan worden.43 Het is van belang dat, als bij de meldkamer een melding
binnenkomt, waarbij sprake is van overlast, gevaar voor de persoon zelf (bijvoorbeeld bij
suïcidaliteit) of anderen of strafbare feiten, de centralist zich realiseert dat er mogelijk sprake is van
een persoon met verward gedrag.
SiRM beschrijft in dit model melding het verbeteren van de meldingen die bij de politie (MKP en
0900-8844) en de MKA terecht komen. Het verbeteren van de meldingen van personen met
verward gedrag die bij andere ‘loketten’ binnenkomen, zoals de huisarts en HAP, komen in dit
model minder aan de orde. De verbeteringen die wij voorstellen bij de politie en de MKA kunnen
voor een deel ook geïmplementeerd worden bij andere ‘loketten’ zoals de HAP. In Bijlage 4

Soms is de persoon voldoende geholpen met een zelfhulpadvies en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur
om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te vragen of het zelfhulpadvies
voldoende handvatten heeft geboden.
42
Conform urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
43
Zie ook de factsheet bouwsteen 4: melding.
41

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 3 Reikwijdte en doel model melding

20

beschrijven we voor de loketten naast de MKP, 0900-8844 en MKA de huidige werkwijze en
mogelijke gebieden voor verbetering.
Het model melding is gericht op personen met verward gedrag (waaronder suïcidaliteit). De
oorzaak van het verwarde gedrag kan variëren: een somatische aandoening, psychiatrische
aandoening, psychogeriatrische aandoening (dementie), een verstandelijke beperking of
psychosociale problematiek. Deze personen zijn mogelijk al in een zorg- of ondersteuningstraject,
maar dit hoeft niet.
Besluitvorming over de meerwaarde van een landelijke telefoonnummer als toegang naar de
regionale en lokale meldpunten is geen onderdeel van dit model. VWS wil stimuleren dat
bestaande regionale meldpunten uitgebreid en/of versterkt worden, maar de verantwoordelijkheid
daarvoor ligt op lokaal/ regionaal niveau. Het Schakelteam zal monitoren hoe op regionaal niveau
meldnummers onderdeel zijn van sluitende aanpak. 44

3.2 Uitgangspunten model melding
Personen met verward gedrag hebben op tijd (psychische) hulpverlening nodig. Op het moment
dat meldingen over personen met verward gedrag bij de politie of MKA binnenkomen, is er vaak
sprake van een verstoring van de openbare orde of is een gevaarlijke situatie ontstaan voor de
persoon en/of zijn omgeving. Het is in dit geval niet gelukt om de persoon op tijd passende
hulpverlening te bieden. Dit kan verschillende oorzaken hebben: soms is de hulpbehoefte niet
onderkend, soms is geen passende hulpverlening ingezet, soms heeft de persoon de hulpverlening
zelf geweigerd of heeft de hulpverlening geen effect.
Het is een taak van alle partijen om meldingen van personen met verward gedrag en suïcidaliteit
bij de politie en de MKA zoveel mogelijk te voorkomen door personen passende zorg en
ondersteuning in de eigen omgeving te bieden, met onder andere aandacht voor preventie en
vroegsignalering en voldoende mogelijkheden voor de inzet van intensieve zorg thuis (zie ook
bouwsteen ‘Preventie en levensstructuur’ en ‘Vroegtijdige signalering’).
Als het verwarde gedrag toch leidt tot een melding bij de politie, heeft de persoon met verward
gedrag over het algemeen meer baat bij hulpverlening dan optreden van de politie. De politie gaat
(waar nodig) mee ter ondersteuning van de hulpverlener. Als er geen sprake is van een strafbaar
feit of acuut gevaar, heeft de politie niet de leiding.

3.3 Doel model melding
Het doel van het model melding is het verbeteren van de behandeling van meldingen van
personen met verward gedrag bij de politie en de MKA om een snellere toeleiding naar passende
hulpverlening te realiseren.

Zie ook de voortgangsbrief van het Ministerie van VWS: Informatie over verschillende onderwerpen gerelateerd aan de
ondersteuning van personen met verward gedrag, 29 juni
44

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 3 Reikwijdte en doel model melding

21

Uit een focusgroep met ggz-ervaringsdeskundigen en naasten blijkt dat zij vooral knelpunten
ervaren bij het melden van dreigende escalatie en de behandeling daarvan (zie Bijlage 6). De
deelnemers aan de focusgroep geven aan dat zij behoefte hebben aan een ‘loket’ voor niet-acute
meldingen. Ervaringsdeskundigen en naasten zijn nu vaak genoodzaakt te wachten met melden,
totdat de situatie escaleert en de persoon in kwestie in een crisis belandt. Hulpverleners treden
pas op wanneer een crisis ontstaat. Voor personen met psychogeriatrische problematiek en hun
naasten zijn er meldpunten geheugenproblemen, dementienetwerken of casemanagers dementie.
Deze ‘loketten’ zijn echter niet altijd bekend bij de personen met verward gedrag of hun naasten.
Daarnaast zijn sommige ‘loketten’ alleen bereikbaar voor zorgverleners en niet voor burgers of niet
24/7 bereikbaar.

3.4 Definitie acute en niet-acute hulpbehoefte
We maken in het model onderscheid tussen de acute keten en de niet-acute keten. We verstaan
onder acute keten hulpbehoeftes die binnen 24 uur aandacht nodig hebben. We gebruiken
daarmee de term ‘acuut’ zoals deze gehanteerd wordt door de ggz-crisisdienst, die op dit moment
de ggz-triagewijzer implementeert.
De politie, de verschillende sectoren in de zorg en het sociale domein hanteren verschillende
definities van acute en niet-acute hulpbehoefte. Daar waar de politie en ambulancezorg onder
‘acuut’ verstaan binnen 15 minuten, kan voor de ggz-crisisdienst een acute hulpbehoefte iemand
betekenen die binnen 24 uur gezien dient te worden omdat zijn/haar situatie dreigt te escaleren.
Ook de urgentiesystemen van de GGZ en HAP zijn nog niet optimaal op elkaar aangesloten (zie
Figuur 3).
Het is van belang dat ketenpartners elkaars taal kennen en begrijpen. Dit betekent dat de
centralisten en triagisten op de hoogte zijn van de urgentiegraden bij de politie, binnen NTS,
ProQA en de ggz-triagewijzer.
Hulpverlener

Levensbedreigend,
U0&U1

U2: Spoed

U3: Dringend

U4: Dreigende escalatie

LevensHAP bedreigend,
U0&U1

U2: Spoed

U3: Dringend

U4: Routine

ggzcrisisdienst

Ambulancezorg

Politie

LevensSpoedbedreieisend,
gend,
A2-rit
A1-rit
Spoed

Geplande ambulancezorg

Nu

Later

Tijd
5 m 15 m

30 m

1 uur

4 uur

24 uur

Figuur 3. Urgentiegraden en bijbehorende tijden per hulpverlener

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 3 Reikwijdte en doel model melding

22

4 Aanpak model melding
SiRM heeft het onderzoek in drie fases uitgevoerd. In de eerste fase heeft SiRM de
huidige werkwijze en verbetermogelijkheden van verschillende ‘loketten’
geïnventariseerd door middel van desk research, interviews en een focusgroep
met ggz-ervaringsdeskundigen en naasten. In de tweede fase heeft SiRM
concrete verbetervoorstellen ontwikkeld voor de meldingen die binnenkomen bij
politie en de MKA op basis van zes focusgroepen met hulpverleners. In de laatste
fase heeft SiRM het model melding op draagvlak en haalbaarheid getoetst door
het organiseren van een invitational conference en een consultatie bij de
achterban van betrokken landelijke patiëntvertegenwoordigers, branche- en
beroepsorganisaties.
Wij bespreken in dit hoofdstuk de drie fases van het onderzoek en de betrokken partijen bij het
onderzoek.

4.1 Fases en planning
Het model is opgesteld in drie fases. In de eerste fase hebben we de huidige werkwijze en
gebieden waarop verbetering mogelijk is in kaart gebracht. Deze informatie is verzameld in een
focusgroep met ggz-ervaringsdeskundigen en naasten en door middel van interviews en desk
research. In de tweede fase hebben we de verbetervoorstellen uitgewerkt op basis van de input uit
zes focusgroepen. Deze focusgroepen hebben geleid tot concrete adviezen voor verbetering van
screening door de MKP en triage door de MKA en over de inzet van passende hulpverlening. In juli
2017 hebben we het model getoetst en aangescherpt door middel van een invitational conference.
1

2
Inventariseren huidige
werkwijze en verbetermogelijkheden

• Ervaringen van ggzervaringsdeskundigen en
naasten
• Melders en meldpunten
(acuut en sub-acuut)

• Huidige werkwijze
meldpunten

3
Uitwerken van
verbetervoorstellen

• Ontwikkelen/ aanscherpen
screening voor personen met
verward gedrag bij 09008844 en MKP
• Ontwikkelen/ aanscherpen
triage voor personen met
verward gedrag op MKA

Toetsen ‘Model melding’

• Toetsen ‘Model melding’ op
draagvlak en haalbaarheid
• Op basis van toets
aanscherpen van het ‘Model
melding’

• Verbetermogelijkheden
meldpunten

Nov 2016 – mrt 2017

Mrt – mei 2017

Mei – sept 2017

Figuur 4 Drie fases en planning van project

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 4 Aanpak model melding

23

4.1.1 Fase 1 – Inventariseren huidige werkwijze en verbetermogelijkheden
In de eerste fase heeft SiRM de brede context van de acute en niet-acute meldingen van personen
met verward gedrag in kaart gebracht. We hebben inzichtelijk gemaakt hoe de melding en triage
nu verlopen en waar de mogelijkheden met het grootste verbeterpotentieel liggen. De eerste fase
van het onderzoek liep van november 2016 tot en met maart 2017.
Aan het begin van het project hebben we daarnaast de bestuurders van de betrokken branche- en
beroepsorganisaties geïnterviewd om de belangen en ambities van partijen te achterhalen en de
verwachtingen af te stemmen (zie Bijlage 2 voor een overzicht van de geïnterviewde bestuurders).
Op basis van desk research en interviews hebben we de huidige werkwijze en
verbetermogelijkheden bij de verschillende ‘loketten’ in kaart gebracht. We hebben per ‘loket’ de
volgende punten in kaart gebracht:
•

Het aantal meldingen van personen met verward gedrag dat binnenkomt bij het ‘loket’, de
meldkamer of de hulppost.

•

De opleiding en ervaring van het personeel dat de inschatting maakt of de triage uitvoert
op basis van de melding van de persoon met verward gedrag.

•

De wijze waarop de inschatting wordt gemaakt of de triage plaatsvindt, dat wil zeggen de
manier waarop de medewerkers van het ‘loket’ de in te schakelen hulpverlener(s) en
urgentie bepalen.

•

Welke informatie medewerkers van de ‘loketten’ gebruiken om hun inschatting te maken
of om triage uit te voeren.

•

Naar welke hulpverleners medewerkers de persoon met verward gedrag kunnen
toeleiden.

•

Wat de gebieden zijn waarop verbetering mogelijk is.

Voor een overzicht van de geïnterviewde partijen zie Bijlage 2. Voor de huidige werkwijze en
verbetermogelijkheden zie Bijlage 3 en 4.
We hebben daarnaast een focusgroep met ggz-ervaringsdeskundigen en naasten georganiseerd
om de doelgroep en zorgbehoefte in kaart te brengen. De deelnemers zijn in overleg met MIND
Landelijk Platform Psychische Gezondheid bepaald. We beschrijven de ervaringen van
ervaringsdeskundigen en naasten in Bijlage 6.
4.1.2 Fase 2 – Uitwerken verbetervoorstellen
In de tweede fase heeft SiRM concrete verbetervoorstellen ontwikkeld met dienst- en
hulpverleners uit de praktijk. We hebben adviezen opgesteld voor een betere urgentiebepaling en
inschatting van meer passende hulpverlening voor meldingen van personen met verward gedrag
door de politie (0900-8844 en MKP) en MKA. De tweede fase van het onderzoek liep van maart
tot en met mei 2017.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 4 Aanpak model melding

24

In de tweede fase van het project hebben we zes focusgroepen georganiseerd met dienst- en
hulpverleners uit de praktijk:
• Twee focusgroepen over het ontwikkelen van vragen voor betere inschatting van het bestaan
van een hulpbehoefte en de toeleiding tot triage van de hulpbehoefte voor 0900-8844 en de
MKP.
• Twee focusgroepen over het ontwikkelen van ggz-elementen in de triageprocessen van de
MKA.
• Een focusgroep over het uitwerken van fysieke triage door de SPV in samenwerking met
ambulancezorgprofessionals en/of politie.
• Een focusgroep over het verkennen van samenwerking tussen (zorg)meldfuncties.
De inbreng vanuit de focusgroepen vormt een belangrijke basis voor de verbetervoorstellen
(hoofdstuk 5 en 6). Voor een overzicht van de deelnemers aan de focusgroepen, zie Bijlage 2.
4.1.3 Fase 3 – Toetsen model melding
In de laatste fase toetst SiRM het model melding op draagvlak en haalbaarheid. Hiervoor hebben
we het model aan de projectleiders van de regionale schakelteams personen met verward gedrag
gepresenteerd en een invitational conference georganiseerd. Tijdens de invitational conference 45
hebben we het model aan een breed publiek gepresenteerd. We zijn vervolgens uiteen gegaan in
groepen om gerichte input voor het model melding te verzamelen op een aantal discussiepunten
en voor de randvoorwaarden voor de implementatie. Na de invitational conference volgde een
brede achterban consultatie. De derde fase van het onderzoek loopt van mei tot en met september
2017.

4.2 Betrokken partijen
De betrokken patiënt-, branche- en beroepsorganisaties begeleiden SiRM tijdens het project door
deel te nemen in de begeleidingscommissie. De volgende partijen nemen deel in de
begeleidingscommissie:
• Ambulancezorg Nederland (AZN),
• GGD/GHOR Nederland,
• GGZ Nederland,
• InEen, vereniging van organisaties voor eerstelijnszorg, in samenspraak met NHG.
• MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid,
• Nederlandse Vereniging van Medisch Managers Ambulancezorg (NVMMA),
• Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA),
• Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP),
• Politie,
• Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN),
• Vereniging Gehandicapten Nederland (VGN),
• Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG),
45

De invitational conference was op woensdag 5 juli en er waren ruim 60 belangstellenden aanwezig.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 4 Aanpak model melding

25

• Zorgverzekeraar Zilveren Kruis namens Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en
• Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) als waarnemer.
Daarnaast neemt het Schakelteam verwarde personen deel aan de begeleidingscommissie en
hebben een aantal organisaties een agendalid afgevaardigd. Deze agendaleden hebben de
stukken ontvangen en zijn in de gelegenheid gesteld om daar commentaar op te leveren. Het gaat
om de volgende organisaties:
• Alzheimer Nederland,
• Bureau Regioburgermeesters,
• zorgverzekeraar De Friesland namens ZN en
• Ieder(in).
De begeleidingscommissie brengt haar kennis en expertise in en betrekt haar achterban en
bestuur tijdens het proces. We vergaderen in totaal vier keer met de begeleidingscommissie: aan
het begin van het project en na elke fase. In Bijlage 2 vindt u een overzicht van de deelnemers aan
de begeleidingscommissie.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 4 Aanpak model melding

26

5 Verbeteren melding bij politie
Om te zorgen dat personen met verward gedrag over wie een telefonische
melding binnenkomt bij de politie sneller passende hulpverlening ontvangen,
draagt de politie deze meldingen zo snel mogelijk over naar hulpverlening voor
triage of toeleiding. Als er sprake is van een vermoeden van een
levensbedreigende of spoedeisende situatie waarbij sprake is van (ernstige)
gezondheidsschade46, schakelt de politie door naar de MKA. Bij een vermoeden
van overige acute hulpbehoeftes kan de politie de melding overdragen aan een
zogenaamde ‘APH-triagefunctie’47. Voor niet-acute hulpbehoeftes kan de politie
een melding doen bij een daarvoor bestemde ‘gemeente/GGD meldfunctie’.
Politie-centralisten stellen een aantal aanvullende vragen over gevaarsetting en
hulpbehoefte om de meldingen op de juiste manier over te dragen. Als er al een
agent ter plaatse is, dan maakt deze meestal de inschatting.
In dit hoofdstuk beschrijven we de gewenste behandeling van meldingen bij de politie over
personen met verward gedrag. We bespreken de gewenste behandeling in twee paragrafen:
• Telefonische behandeling melding door MKP en 0900-8844.
• Behandeling melding ter plaatse.

5.1 Telefonische behandeling melding door politie
In Figuur 5 staat de gewenste telefonische behandeling van meldingen van personen met verward
gedrag door de politie (MKP en 0900-8844) weergegeven.
Ten opzichte van de huidige werkwijze op de meldkamers betekent de voorgestelde werkwijze in
Figuur 5 dat de politie-centralist – wanneer sprake is van verdenking van een melding van een
persoon met verward gedrag – een aantal aanvullende vragen stelt na de algemene eerste intake
(zie ook Bijlage 7). Op basis van deze aanvullende vragen bepaalt de politie-centralist:
• Of de politie in eerste instantie de leiding zou moeten hebben bij het behandelen van de
melding, met andere woorden of er inderdaad sprake is van een gevaarsetting, verstoring van
de openbare orde of een strafbaar feit.
• Of het lijkt te gaan om een levensbedreigende of een spoedeisende situatie waarbij sprake is
van (ernstige) gezondheidsschade46 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden. In deze
situaties schakelt de politie-centralist via de MKA ambulancezorg 48 in.

Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
Acuut Psychiatrische Hulpverlening.
48
Voor levensbedreigende en spoedeisende situaties hanteert de ambulancezorg respectievelijk A1- en A2-urgentie.
46

47

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 5 Verbeteren melding bij politie

27

• Of er snel hulpverlening nodig is.49 Als dit het geval is draagt de politie-centralist de melding
over voor triage aan een ‘APH-triagefunctie’ voor acute hulpbehoeftes.50 Dit doet de politiecentralist ook als hij/zij twijfelt of snel hulpverlening nodig is en voor personen in behandeling
bij de GGZ51.
• Of inschakeling van hulpverlening niet meteen nodig is, maar dat de politie-centralist zich wel
zorgen maakt om de persoon. De politie-centralist doet in dit geval een melding bij een
gemeente/GGD meldfunctie voor niet-acute hulpbehoeftes.52 Dit doet de politie-centralist ook
voor personen die reeds bekend zijn bij de OGGZ of het sociale wijkteam.
Beslisboom ‘Behandeling
telefonisch politie’

Melding persoon
verward gedrag
bij 112 politie
Algemene eerste
intake door politiecentralist

Vermoeden
ambu
nodig?1

Inzet
politie
nodig?
Ja
Uitvoeren regulier
politiewerk

Te weinig
informatie

Doorvragen over
gevaar setting door
politie-centralist

Vervolg in beslisboom
‘Behandeling ter plaatse politie’

Uitvoeren regulier
politiewerk
Vervolg in beslisboom
‘Behandeling ter plaatse politie’
Legenda

Doorvragen over
hulpbehoefte door
politie-centralist

Ja
Politie-centralist
schakelt MKA in
1 voor somatische

Inzet
politie
nodig?

Ja

Nee

Nee

Doorvragen over
hulpbehoefte door
politie-centralist

Snel
hulpverlening
Ja, twijfel of nodig?
patiënt in
behandeling
Politie-centralist
draagt melding over
aan APH2-triagist

of
psychiatrische
levensbedreigende
of spoedeisende
situaties

Nee, maar wel
zorg om persoon
Politie-centralist
schakelt melding
door nr. meldfunctie
gemeente/GGD

Vervolg in beslisboom ‘Behandeling
telefonisch APH-triagist’
2 Acuut psychiatrische hulpverlening

Activiteit door politie

Activiteit door APH-triagist
Beslisvraag

Uitkomst melding

Figuur 5 Telefonische behandeling melding van personen met verward gedrag bij politie

Conform urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
In pilots dient verder uitgewerkt te worden hoe de meldingen van de politie worden overgedragen aan de APH-functie,
onder andere met betrekking tot de privacy wetgeving.
51
De meldkamercentralisten kunnen bij een melding van een persoon met verward gedrag in het BVH van de politie opzoeken of er al iets over deze persoon geregistreerd staat, bijvoorbeeld uit eerdere meldingen. Soms is er over bekende
personen of adressen een ‘afspraak op naam’ of een ‘afspraak op locatie’. Zie ook bijlage 3.
52
Ook bij de niet-acute meldfunctie vindt triage van de niet-acute hulpbehoefte plaats.
49
50

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 5 Verbeteren melding bij politie

28

5.1.1 Politie bepaalt of zij in eerste instantie de leiding zou moeten nemen
De indruk bestaat dat politie-centralisten soms politie inzetten als daar geen noodzaak toe is of
omdat de melding niet herkend wordt als verwardheid. Om dit te voorkomen dient de politiecentralist door te vragen over de gevaar setting als er op basis van de eerste intake te weinig
informatie is om te bepalen of de politie de leiding zou moeten nemen bij de melding. De politiecentralist maakt daarvoor bijvoorbeeld gebruik van de volgende vragen:
• Voelt de melder zich bedreigd en kan hij/zij vrijuit spreken?
• Is de situatie onder controle?
• Als nee: waarom is de situatie niet onder controle?
• Is er naast sprake van verbale agressie ook sprake van fysieke agressie?
• Zijn er kinderen aanwezig?
Als de persoon met verward gedrag zich bijvoorbeeld in een veilige omgeving bevindt met een
steunsysteem, kan inzet van hulpverlening nodig zijn, maar hoeft niet altijd sprake te zijn van
directe politie-inzet. Als er sprake is van een strafbaar feit, dan is wel politie-inzet nodig.
5.1.2 Politie schat in welke hulpverlening nodig is en draagt melding over
Wanneer politie-inzet niet nodig is, maar de melder politie via 112 belt, is vaak wel sprake van een
hulpbehoefte bij de melder. De politie-centralist stelt een aantal extra vragen om te bepalen of er
sprake is van een hulpbehoefte en of er snel hulpverlening (binnen 24 uur) nodig is.
Als het lijkt te gaan om een levensbedreigende of een spoedeisende situatie waarbij sprake is van
(ernstige) gezondheidsschade53 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden, dan schakelt de
politie-centralist via de MKA ambulancezorg in.54
In de overige gevallen kan de politie-centralist aanvullende vragen stellen aan de melder om te
bepalen of snel hulpverlening ingeschakeld dient te worden, zoals:
• Komt de persoon zeer verward over?
• Wil de persoon zelfmoord plegen?
• Heeft de persoon een crisiskaart? Heeft de persoon eerder psychiatrische problemen gehad
of is de persoon bij GGZ onder behandeling (geweest)?
• Is de persoon bekend bij de OGGZ of het sociale wijkteam?
• Kan de persoon zeer moeilijk gerustgesteld worden?
• Zijn er kinderen aanwezig?
De politie-centralist zal de melding overdragen aan de APH-triagist als er bijvoorbeeld een
vermoeden is van een persoon die zelfmoord wil plegen maar die geen duidelijk plan of directe
gelegenheid heeft of als de persoon bij GGZ onder behandeling is (geweest)55. Ook als de persoon
Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
Voor levensbedreigende en spoedeisende situaties hanteert de ambulancezorg respectievelijk A1- en A2-urgentie.
55
Politie-centralisten kunnen bij een melding van een persoon met verward gedrag in het Basis Voorziening Handhaving
(BVH) van de politie opzoeken of er al iets over deze persoon geregistreerd staat. Soms is er over bekende personen of
53
54

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 5 Verbeteren melding bij politie

29

erg verward overkomt of heel moeilijk gerustgesteld kan worden kan de politie-centralist besluiten
om de melding over te dragen aan de acute triagefunctie. Bij twijfel of snel psychische
hulpverlening nodig is, draagt de politie-centralist ook de melding over aan de APH-triagist.56
Als de politie-centralist – op basis van de algemene intake en de extra vragen – inschat dat snelle
hulpverlening niet nodig is, maar zich wel zorgen maakt om de persoon, kan de politie-centralist
een melding doen bij een gemeente57/GGD meldfunctie (telefonisch of per mail). Het gaat in dit
geval om een niet-acute hulpbehoefte. Als de persoon bekend is bij de OGGZ of het sociale
wijkteam, dan draagt de politie-centralist de melding ook over aan de gemeente/ GGD meldfunctie.
Voor elke functies is bij voorkeur één telefoonnummer beschikbaar per politieregio.
In hoofdstuk 7 beschrijven we wat de APH-triagefunctie en de gemeente/GGD meldfunctie
inhouden en waar de functies aan moeten voldoen.

5.2 Behandeling melding ter plaatse
In veel gevallen is er bij een 112-politiemelding van een persoon met verward gedrag sprake van
een verstoring van de openbare orde en gaat de politie ter plaatse. 58 Als de politie-centralist
besluit tot politie-inzet gebeurt de inschatting van de hulpbehoefte over het algemeen door de
agent ter plaatse. Als uit de telefonische melding al blijkt dat acuut psychiatrische hulpverlening
ingeschakeld dient te worden, kan de politie-centralist de melding overdragen aan de APHtriagist.
In Figuur 6 staat de gewenste behandeling van een melding van een persoon met verward gedrag
ter plaatse. Het betreft een vervolg op de eerder gepresenteerde beslisboom in Figuur 5:
• Als de persoon met verward gedrag een strafbaar feit heeft begaan vindt in de regel vervoer
naar het politiebureau plaats. De agent op het bureau neemt vervolgens zo nodig contact op
met de APH-triagist.59
• Als het lijkt te gaan om een levensbedreigende of spoedeisende situatie waarbij sprake is van
(ernstige) gezondheidsschade60 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden, dan schakelt
de agent ter plaatse de MKA in, zodat een ambulance met A1 of A2-urgentie ingeschakeld
kan worden.

adressen een ‘afspraak op naam’ of een ‘afspraak op locatie’. Deze afspraken omschrijven de manier waarop centralisten en
eventueel basisteams op straat om dienen te gaan met de melding. Het BVH kan in bepaalde regio’s informatie uit de crisiskaart bevatten als de eigenaar van de crisiskaart hier toestemming voor heeft gegeven. In het BVH kan ook informatie
opgenomen zijn over bekende personen met dementie, zoals hun contactpersoon.
56
Tijdens de invitational conference gaven meerdere deelnemers aan dat zij er – zeker in de testfase – de voorkeur aan geven dat de politie bij een hulpbehoefte altijd de melding overdraagt aan de acute triagefunctie.
57
De gemeente kan de meldfunctie uitbesteden aan de GGD, maar ook aan bijvoorbeeld een crisisdienst of andere organisatie. Partijen kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren.
58
Het kan ook voorkomen dat agenten op straat zelf een persoon met verward gedrag zien.
59
of bij somatische problemen met de arrestantenarts.
60
Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 5 Verbeteren melding bij politie

30

• Als het niet gaat om een levensbedreigende of spoedeisende somatische of psychiatrische
situatie, maar de agent wel inschat dat snel hulpverlening nodig is neemt de agent ter plaatse
contact op met de APH-triagefunctie. De agent voorziet de APH-triagist vervolgens van
informatie voor de triage (dit gebeurt in sommige regio’s al). 61
• Als het geen acute situatie betreft, maar de agent maakt zich wel zorgen om de persoon kan
de agent een melding doen bij een gemeente/GGD meldfunctie. Deze meldfunctie neemt
vervolgens de regie over het vervullen van de hulpbehoefte van de persoon met verward
gedrag over.
Vervolg op beslisboom
‘Behandeling telefonisch politie’

Uitvoeren regulier
politiewerk

Ja
Agent op bureau
neemt zo nodig
contact op met
APH-triagist

Vervoer
naar
politiebureau?

Vermoeden
ambu
nodig?1

Nee

Ja

Observatie door
agent ter plaatse

Agent ter plaatse
schakelt MKA in
1 voor somatische

Ja, twijfel of
patiënt in
behandeling
Telefonische triage
door APH-triagist
i.o.m. agent ter
plaatse

Snel
hulpverlening
nodig?
Nee, maar wel
zorg om persoon

of
psychiatrische
levensbedreigende
of spoedeisende
situaties

Agent schakelt door
naar meldfunctie
gemeente/GGD

Vervolg in beslisboom ‘Behandeling
telefonisch APH-triagist’

Legenda
Activiteit door politie
Activiteit door APH-triagist
Beslisvraag
Uitkomst melding

Figuur 6 Behandeling melding van persoon met verward gedrag ter plaatse door politie

5.2.1 Agent ter plaatse vermoedt dat snel hulpverlening nodig is
Op het moment dat de agent ter plaatse komt, kan deze inschatten dat met spoed inzet van
ambulancezorg via de MKA nodig is. Zeer agressieve personen die middelen hebben genomen
kunnen bijvoorbeeld lijden aan het Excited Delirium Syndrom (EDS). Voor personen met EDS is

61

Bij twijfel is bij voorkeur beoordeling ter plaatse mogelijk.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 5 Verbeteren melding bij politie

31

snel vervoer naar een SEH nodig. In een aantal regio’s is een specifiek uitvraagprotocol voor EDS
opgesteld (zie Bijlage 7).
Wanneer de agent ter plaatse inschat dat snel (binnen 24 uur) psychische hulpverlening nodig is
voor de persoon met verward gedrag, neemt de agent contact op met de APH-triagist. De agent
vraagt de persoon met verward gedrag of hij een crisiskaart heeft, alvorens de APH-triagist te
bellen. In overleg met de agent ter plaatse volgt een telefonische triage door de APH-triagist.
Op basis van de observaties van de agent ter plaatse bepaalt de APH-triagist de in te zetten
hulpverlener(s) en de urgentie. 62 De APH-triagist kan indien noodzakelijk vervoer organiseren dat
binnen 30 minuten ter plaatse kan arriveren. Het gaat ofwel om een ambulance ofwel om ander
passend vervoer met psychiatrische hulpverlening. De APH-triagist koppelt terug aan de politie of
de persoon met verward gedrag hulpverlening heeft ontvangen.
In hoofdstuk 7 beschrijven we uitgebreid welke hulpverlening de APH-triagist kan inschakelen en
op welke manier de APH-triagist vervoer in kan schakelen. Ook bevat het hoofdstuk waar de
APH-triagefunctie aan moet voldoen.
5.2.2 Agent ter plaatse maakt zich zorgen om persoon
Als de agent ter plaatse – op basis van zijn observaties – niet het gevoel heeft dat er snel
hulpverlening nodig is, maar zich wel zorgen maakt om de persoon, kan de agent 24/7 een
melding doen bij een gemeente 63/GGD meldfunctie. Het gaat in dit geval om een melding met een
niet-acute hulpbehoefte.
De hulpverlener van de gemeente/GGD meldfunctie neemt contact op met de hulpverleners die
betrokken zijn bij de persoon met verward gedrag als de persoon bekend is bij de meldfunctie. Als
dit niet het geval is neemt de hulpverlener contact op met de persoon zelf of zijn naaste om de
hulpvraag nader uit te vragen. Vervolgens bepaalt de hulpverlener – bij voorkeur met de persoon
en zijn naaste – welke hulpverlening nodig is en binnen hoeveel tijd. De hulpverlener koppelt terug
aan de politie of de persoon met verward gedrag hulpverlening heeft ontvangen.
In hoofdstuk 7 beschrijven we welke hulpverlening de hulpverlener van de gemeente/GGD
meldfunctie kan inschakelen. Ook bevat het hoofdstuk waar de gemeente/GGD meldfunctie aan
moet voldoen.

Als de APH-triagist twijfelt op basis van de telefonische triage i.s.m. de agent ter plaatse, is bij voorkeur street triage /
beoordeling ter plaatse mogelijk.
63
De gemeente kan de meldfunctie uitbesteden aan de GGD, maar ook aan bijvoorbeeld een crisisdienst of andere organisatie zoals Korrelatie. Partijen kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren, zolang er maar regionaal overzicht bestaat.
62

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 5 Verbeteren melding bij politie

32

6 Verbeteren melding bij MKA
De MKA-triage is gericht op het al dan niet inzetten van ambulancezorg voor een
levensbedreigende of spoedeisende situatie waarbij sprake is van (ernstige)
gezondheidsschade64 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden.65 De triage
van de verpleegkundig centralist MKA is niet gericht op het bepalen van
hulpverlener en urgentie in situaties waar geen ambulancezorg nodig is. Om te
zorgen dat de overige personen met verward gedrag over wie een telefonische
melding binnenkomt bij de MKA sneller passende hulpverlening ontvangen,
dragen centralisten de melding over aan een APH-triagefunctie (acuut66 of in
behandeling) of schakelen ze de melding door aan de gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut en niet in behandeling). De APH-triagist bepaalt of inzet van acuut
psychiatrische hulpverlening nodig is en kan zo nodig alsnog vervoer inzetten.67
In dit hoofdstuk beschrijven we de gewenste behandeling van meldingen van personen met
verward gedrag die binnenkomen bij de MKA. We bespreken de gewenste behandeling in twee
paragrafen:
• De huidige triage door de verpleegkundig centralist MKA die gericht is op het al dan niet
inzetten van ambulancezorg voor levensbedreigende (max. aanrijdtijd 15 minuten) en
spoedeisende ambulancezorg (max. aanrijtijd 30 minuten).68 Inzetten van ambulancezorg
gebeurt zowel voor levensbedreigende en spoedeisende somatische situaties als voor
psychiatrische situaties.
• Het vervolg van de MKA-triage: de specialistische psychische triage door de APH-triagist bij
acute hulpbehoeftes of de verdere behandeling van de melding door de hulpverlener van de
gemeente/GGD meldfunctie bij niet-acute hulpbehoeftes.

6.1 MKA-triage gericht op inzet van ambulancezorg
Figuur 7 beschrijft de gewenste behandeling van meldingen van personen met verward gedrag bij
de MKA:
• Verpleegkundig centralisten MKA bepalen eerst of de inzet van ambulancezorg nodig is bij
een melding van een persoon met verward gedrag op basis van de huidige triagesystemen
NTS en ProQA. Deze triagesystemen voldoen voor de inschatting of ambulancezorg nodig is
voor een persoon met verward gedrag in geval van levensbedreigende (A1-urgentie,
ambulancezorg binnen 15 minuten) en spoedeisende (A2-urgentie, ambulancezorg binnen

Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
Conform urgentiegraden A1 en A2 die de ambulancezorg hanteert, zie paragraaf 2.3.
66
Dat wil zeggen binnen 24 uur hulpverlening nodig conform urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
67
Een ambulance of ander passend vervoer.
68
De maximale aanrijtijden zijn streefnormen.
64
65

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 6 Verbeteren melding bij MKA

33

30 minuten) situaties. Inzetten van ambulancezorg gebeurt zowel voor levensbedreigende en
spoedeisende somatische situaties als voor psychiatrische situaties.
• Als geen spoedeisende ambulancezorg nodig is en het triagesysteem adviseert ggz, vragen
verpleegkundig centralisten MKA de melder of de persoon in behandeling bij de GGZ is
(geweest) of dat deze bekend is bij de OGGZ of het sociale wijkteam. Daarnaast schatten
verpleegkundig centralisten MKA in of het gaat om een persoon die snel psychische
hulpverlening nodig heeft. Als de persoon in behandeling bij de GGZ in behandeling is
(geweest) of er is snel hulpverlening nodig, dan draagt de centralist de melding over aan de
APH-triagist. Als er niet snel hulpverlening nodig is maar zij zich wel zorgen maken om de
persoon, of de persoon is bekend bij de OGGZ of het sociale wijkteam, schakelt de
verpleegkundig centralist MKA de melding door naar de niet-acute gemeente/GGD
meldfunctie.
• De ambulanceverpleegkundige of de SEH-arts KNMG neemt zo nodig contact op met de
APH-triagefunctie voor verdere psychische zorg na het verlenen van ambulance-/SEH-zorg.
Als de ambulance besluit de patiënt niet te vervoeren, maar er mogelijk wel psychische zorg
nodig is, dan schakelt de ambulanceverpleegkundige de APH-triagefunctie in. Als de persoon
met verward gedrag op de SEH somatische zorg heeft ontvangen, en de SEH-arts KNMG
schat in dat psychische zorg nodig is, schakelt deze de APH-triagefunctie in. Als de patiënt
vervoerd is naar een beoordelingslocatie, dan vindt daar acuut psychiatrische hulpverlening
plaats.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 6 Verbeteren melding bij MKA

34

Beslisboom ‘Behandeling
telefonisch MKA’

Legenda

Er komt een
melding binnen bij
112 ambulance

Activiteit door MKA-centralist
Beslisvraag
Uitkomst melding

MKA-centralist past
eerste triage toe

Inzet
A1-rit
ambulan
cezorg?
Ja
MKA-centralist
schakelt
ambulancezorg in
naar SEH of BL1

Centralist stelt
specifieke vragen
verward gedrag /
suïcidaliteit2

1 BL = beoordelingslocatie

Vervoer
naar
SEH?
Nee

Ja
SEH-arts neemt zo
nodig contact op
met APH-triagist

Acuut
psychiatrische
hulpverlening op
beoordelingslocatie

o.b.v. fysieke triage
ambulanceverpleegkundige

Ja
SEH-arts neemt
zo nodig contact
op met APHtriagist

o.b.v. NTS / ProQA

Nee

Ja
MKA-centralist
schakelt MKP in

2 Ingangsklacht NTS: ‘Vreemd gedrag / suïcidaal’

ProQA: protocol 25 ‘Psychiatrisch/ Abnormaal gedrag/ Zelfmoordpoging’

Inzet A1
of A2-rit
ambulan
cezorg?

Nee, ggz

Nee, huisartsenzorg

MKA-centralist
vraagt of persoon in
behandeling is en
schat ernst in

MKA-centralist
schakelt
huisartsenzorg in

Ja
MKA-centralist
schakelt
ambulancezorg in
naar SEH of BL 1

Vervoer
naar
SEH?
Nee,
naar BL 1
Acuut
psychiatrische
hulpverlening op
BL1

Inzet
politie
nodig?

APHtriage
nodig?
Nee, blijft
thuis
Verpleegkundige
neemt zo nodig
contact op met
APH-triagist

Ja
MKA-centralist
draagt melding over
aan APH-triagist

Nee, maar wel zorg
om persoon
MKA-centralist
schakelt melding
door nr. meldfunctie
gemeente/GGD

Vervolg in beslisboom ‘Behandeling
telefonisch APH-triagist’

Figuur 7. Telefonische behandeling melding van personen met verward gedrag bij MKA

6.1.1 Verpleegkundig centralist MKA bepaalt of inzet ambulancezorg nodig is
De beslisboom start met de wijze waarop de MKA op dit moment levensbedreigende en
spoedeisende situaties triageert aan de hand van de NTS of op basis van ProQA. Deze triage van
verpleegkundig centralisten MKA is gericht op het uitsluiten van een levensbedreigende of
spoedeisende situatie om zo snel in te schatten of ambulancezorg nodig is en binnen welke tijd
(15 of 30 minuten).
De triage van meldingen van personen met verward gedrag betreft op dit moment het zoveel
mogelijk uitsluiten van een levensbedreigende situatie op basis van een eerste triage. Tijdens deze
eerste triage stelt de verpleegkundig centralist MKA ook vragen om eventueel gevaar voor de
hulpverlening te bepalen (bijvoorbeeld: Is hij/zij gewelddadig? Heeft hij/zij een wapen? Gevaar voor

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 6 Verbeteren melding bij MKA

35

hulpverlening? Zijn er kinderen aanwezig? Bestaat er gevaar voor omstanders?). Als er sprake is
van een acute onveilige situatie voor de patiënt en/of hulpverleners, die door de hulpverleners niet
te hanteren is, schakelt de verpleegkundig centralist MKA de MKP in, ter ondersteuning van de
hulpverlener ter plaatse.
Als er op basis van de eerste triage geen sprake is van de inzet van ambulancezorg, volgt een
(korte) uitvraag die specifiek gericht is op de kenmerken van verward gedrag. In het NTS gaat het
om de ingangsklacht ‘Vreemd gedrag of suïcidaal’ en in ProQA om Hoofdstuk 25 ‘Psychiatrisch/
Abnormaal gedrag/ Zelfmoordpoging’. Op basis van de beantwoording van deze vragen bepaalt
de verpleegkundig centralist MKA of inzet van ambulancezorg nodig is.
In Tabel 2 staan de relevante vragen voor meldingen van personen met verward gedrag
aangegeven per triagesysteem. Uit de tabel blijkt dat het NTS meer specifieke vragen bevat over
verward gedrag dan het ProQA. Als het gaat om de inzet van spoedeisende ambulancezorg
voldoen de huidige triagesystemen in grote lijnen.
Algemene eerste uitvraag
NTS

•
•
•
•
•
•

Gevaar voor hulpverlening?
Reanimatie? Ja/Nee
Disability?
Airway?
Breathing?
Circulation?

ProQA

•
•
•
•
•

Vertel mij precies wat er gebeurd is
Ademt of hoest hij/zij?
Is hij/zij wakker (bij kennis)?
Is er een levensbedreigende bloeding?
Is dit een zelfmoordpoging?

Specifieke uitvraag verward gedrag
• Is er kans op zelfdoding?
• Bent u op uw hoofd gevallen of een
ernstig hoofdletsel gehad?
• Vertoont patiënt gedrag dat volstrekt
onbegrijpelijk is, gedrag dat niet past
bij de omstandigheden?
• Bent u extreem ongerust over de
patiënt?
• Is er koorts? Hoe hoog?
• Hoe en wanneer is het begonnen?
Wordt het erger?
• Is de patiënt angstig? Hoe erg? Is de
angst alles overheersend en niet
corrigeerbaar?
• Is hij/zij gewelddadig?
• Heeft hij/zij een wapen?
• Denkt hij/zij eraan om zelfmoord te
plegen?
• Is hij/zij helemaal wakker (reageert
hij/zij normaal)?

Tabel 2. Vragen gericht op kenmerken van verwardheid in de verschillende triagesystemen en per urgentie (niet uitputtend)

Bij een levensbedreigende psychiatrische situatie is het streven dat de ambulancezorg binnen 15
minuten (A1-rit) ter plaatste bij de patiënt is. Het gaat bijvoorbeeld om: 69
• acuut suïcidaal gedrag met duidelijk plan of onmiddellijke gelegenheid,
• acuut verward en agressief gedrag of gevaar voor zichzelf of
• acuut verward gedrag, niet eerder verward geweest.

69

Bron: ggz-triagewijzer.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 6 Verbeteren melding bij MKA

36

De eerste twee worden in beide triagesystemen voldoende uitgevraagd. De laatste komt minder
aan de orde in ProQA, al geven verpleegkundig centralisten MKA die gebruik maken van ProQA
aan dat zij veel relevante informatie ontvangen door de vraag ‘Vertel mij precies wat er gebeurd is’
te stellen.
Voor spoedeisende psychiatrische situaties conform de ggz-triagewijzer70, waarvoor uit NTS of
ProQA geen A1 of A2-urgentie volgt, kan eventueel toch de inzet van ambulance of ander
passend vervoer nodig zijn. Voor spoedeisende psychiatrische situaties (U2-urgentie71) kan het
nodig zijn om passend vervoer in te zetten, bijvoorbeeld omdat thuis beoordelen niet mogelijk is
omdat de persoon zich in een onveilige omgeving72 bevindt of omdat de crisisdienst niet binnen
een uur bij de persoon thuis kan zijn. Spoedeisende psychiatrische situaties betreffen: 69
• suïcidaliteit, waarbij geen directe gelegenheid is, maar onveilige omgeving of omgeving
extreem ongerust,
• acuut verward, wel eerder verward geweest,
• verward en bizar in gedrag en communicatie,
• een patiënt met snel beloop crisis of lage belastbaarheid systeem.
Een aantal van de bovenstaande kenmerken worden uitgevraagd in de MKA-triagesystemen, zoals
over de suïcidaliteit en bizar in gedrag in communicatie. Echter niet alle kenmerken worden
expliciet uitgevraagd, vooral bij ProQA. Om een dergelijke uitvraag goed te kunnen uitvoeren dient
de triagist over ggz-expertise en over informatie over crisisgevoelige personen te beschikken (zie
laatste bullet). Daarnaast neemt triage van een psychische toestand over het algemeen meer tijd in
beslag en deze tijd kunnen verpleegkundig centralisten MKA meestal niet vrijmaken, omdat de lijn
vrij dient te zijn voor levensbedreigende situaties. SiRM adviseert om deze uitvraag te laten doen
door de APH-triagist. Het kan voorkomen dat de APH-triagist bepaalt dat vervoer nodig is: een
ambulance of ander passend vervoer met psychiatrische hulpverlening. De APH-triagist kan
gesitueerd zijn bij de MKA.
6.1.2 Verpleegkundig centralist MKA schat in of acute of niet-acute ggz nodig is
Als geen sprake is van de inzet van spoedeisende ambulancezorg (A1 of A2-urgentie), leiden de
antwoorden in het huidige NTS of ProQA over het algemeen tot een advies om huisartsenzorg,
danwel de ggz in te schakelen.
Wanneer het advies is om de ggz in te schakelen, vraagt de verpleegkundig centralist MKA of de
persoon in behandeling bij de ggz is (geweest) of dat deze bekend is bij de OGGZ of het sociale
wijkteam. De verpleegkundig centralist MKA schat daarnaast in of de persoon snel (binnen 24 uur)
psychische hulpverlening nodig heeft:

U2: beoordeling van persoon dient binnen 1 uur te starten, zie paragraaf 2.3.
Urgentiegraden uit de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
72
Kenmerken onveilige omgeving zijn: thuis zonder support en/of omgeving kan niet monitoren en/of kind aanwezig en/of
wapens aanwezig
70
71

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 6 Verbeteren melding bij MKA

37

• Voor personen in behandeling bij de ggz draagt de verpleegkundig centralist MKA de
melding over aan de APH-triagist voor specialistische triage. Ook als snel psychische
hulpverlening nodig is en bij twijfel draagt de centralist de melding over aan de APH-triagist.
• Als de persoon bekend is bij de OGGZ of het sociale wijkteam of de verpleegkundig centralist
MKA schat in dat de hulpbehoefte langer dan 24 uur kan wachten, schakelt de centralist de
melding door aan de gemeente/GGD meldfunctie.
Voor elke functie is bij voorkeur één telefoonnummer beschikbaar per ambulancezorgregio.
6.1.3 Ambulanceverpleegkundige en SEH-arts schakelen zo nodig APH-triagist in
Als de persoon met verward gedrag eerst somatische zorg ontvangt omdat de somatische
toestand eerst aandacht vergt (bijvoorbeeld bij een suïcidepoging), heeft de persoon daarna vaak
alsnog psychische zorg nodig.73 De ambulanceverpleegkundige of SEH-arts KNMG neemt zo
nodig contact op met de APH-triagefunctie, nadat de persoon met verward gedrag thuis of op de
SEH somatische zorg heeft ontvangen en de somatische toestand stabiel is, maar de psychische
toestand niet stabiel of acuut is.74 Op deze manier ontvangen personen met verward gedrag de
psychische hulpverlening die zij nodig hebben.

6.2 Vervolg MKA-triage door APH-triagist of gemeente/GGD
Wanneer snel hulpverlening nodig is of de persoon is al in behandeling bij de ggz, vervolgt de
APH-triagist de MKA-triage en zorgt voor toeleiding naar passende hulpverlening voor de persoon
met verward gedrag. De APH-triagist kan indien noodzakelijk alsnog vervoer organiseren dat
binnen 30 minuten ter plaatse kan arriveren. Het gaat ofwel om een ambulance ofwel om ander
passend vervoer met psychiatrische hulpverlening. Voor de inschatting van de urgentie en de
eventuele inzet van de acuut psychiatrische hulpverlening maakt de APH-triagist gebruik van de
ggz-triagewijzer. De APH-triagist gesitueerd zijn op de MKA.
Wanneer niet snel psychische hulpverlening nodig of de persoon is bekend bij de OGGZ of het
sociale wijkteam, vraagt de hulpverlener van de gemeente/GGD meldfunctie bij de melder de
hulpvraag nader uit. Vervolgens bepaalt de hulpverlener – bij voorkeur met de persoon en zijn
naaste – welke hulpverlening nodig is en binnen hoeveel tijd. De hulpverlener koppelt terug aan de
MKA of de persoon met verward gedrag hulpverlening heeft ontvangen.
In hoofdstuk 7 beschrijven we uitgebreid welke hulpverlening de APH-triagist en de hulpverlener
van de gemeente/GGD meldfunctie kunnen inschakelen en op welke manier de APH-triagist
vervoer in kan schakelen. Ook bevat het hoofdstuk waar de APH-triagefunctie en de
gemeente/GGD meldfunctie aan moeten voldoen.

Zie ook het kwaliteitskader (acute) psychiatrische ambulancezorg.
Als een persoon met verward gedrag opgenomen wordt op een PAAZ of PUK, dan hoeft er geen contact met de APHtriagist opgenomen te worden.
73
74

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 6 Verbeteren melding bij MKA

38

7 Versterken triage- en meldfunctie
Sneller passende hulpverlening bieden aan personen met verward gedrag vraagt
om het versterken van de APH-triagefunctie voor acute hulpbehoeftes en het
inrichten of versterken van de gemeente/GGD meldfunctie voor niet-acute
hulpbehoeftes. De GGZ-sector is er verantwoordelijk voor dat de acute APHfunctie georganiseerd wordt in de regio. De financiering verloopt (waarschijnlijk)
via de nieuwe bekostiging acute ggz. De triagewerkzaamheden kunnen
gesitueerd worden bij de ggz-crisisdienst of de MKA. De keuze voor situering is
afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal. De gemeente is
verantwoordelijk voor de organisatie van de meldfunctie voor niet-acute
hulpbehoeftes, welke ook bereikbaar is voor personen met verward gedrag zelf,
hun naasten en andere burgers. De functies werken nauw samen en zijn bij
voorkeur geïntegreerd. De functies kunnen beschikken over de relevante
informatie en maken afspraken met ketenpartners over de inzet van hulpverlening.
In de voorgaande hoofdstukken hebben we uiteengezet dat voor een snellere inzet van passende
hulpverlening voor personen met verward gedrag de triage van de psychische toestand van de
persoon versterkt moet worden in acute situaties. In het geval van niet-acute situaties dienen
politie en ambulancezorg meldingen door te kunnen schakelen naar een gemeente 75/GGD
meldfunctie. De acute triagefunctie en niet-acute meldfunctie werken nauw samen en zijn bij
voorkeur geïntegreerd.
In dit hoofdstuk beschrijven we waaraan deze twee functies dienen te voldoen (zie samenvatting
in Tabel 3).
APH-triagefunctie (acuut)
Hoofddoel

Bepalen – bij voorkeur met de persoon
zelf en zijn naaste – welke hulpverlening
nodig is en binnen welke tijd

Verwijzers*

MKP, 0900-8844, politie ter plaatse,
MKA, personen in behandeling en/of hun
naasten

Inzetten
hulpverlening**

Bij verdenking van somatiek:
• Huisartsenzorg of ambulancezorg
Acuut en psychiatrie:
• Acuut psychiatrische hulpverlening,
mogelijk i.c.m. passend vervoer

Gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut)
Zelfhulpadvies en/of toeleiden naar
passende hulpverlening uitgaande van
zelfregie en vanuit een persoonsgerichte
aanpak
MKP, 0900-8844, politie ter plaatse,
MKA, burgers (waaronder personen met
verward gedrag zelf en hun naasten)
• OGGZ, sociaal wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg
• Reguliere ggz, verslavingszorg of zorg
voor mensen met een verstandelijke
beperking

De gemeente kan de meldfunctie uitbesteden aan de GGD, maar ook aan bijvoorbeeld een ggz-crisisdienst of andere
organisatie zoals Korrelatie. Partijen kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren, zolang er regionaal overzicht bestaat.
75

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

39

APH-triagefunctie (acuut)

Financiering

• Verslavingszorg
Acuut, geen psychiatrie:
• OGGZ, sociaal wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg76
In behandeling/onder begeleiding:
• Eigen behandelaar/begeleider77
• Zelfhulpadvies en eigen
behandelaar/begeleider informeren78
Niet in behandeling/onder begeleiding:
• Eigen huisarts
• Niet-acute meldfunctie van
gemeente/GGD (als eigen huisarts niet
bereikbaar)
• Financiering is verantwoordelijkheid
van zorgverzekeraars
• Financiering verloopt (waarschijnlijk)
via nieuwe bekostiging acute ggz79

Gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut)
• Sociale Diensten van gemeente
• Woningcorporaties
• Sociaal werk
• Lotgenotenorganisaties
• Huisarts
• Opschalen naar APH-triagefunctie

Financiering is verantwoordelijkheid van
gemeente

Verantwoordelijke
sector

GGZ-sector is verantwoordelijk voor
organisatie van APH-triagefunctie

Gemeente is verantwoordelijk voor
organisatie niet-acute meldfunctie

Uitvoerende
organisatie

APH-triagefunctie kan gesitueerd
worden bij voorwacht ggz-crisisdienst of
op de MKA80

Meldfunctie kan wellicht gecombineerd
worden met bestaande gemeente/GGD
meldpunten voor personen met verward
gedrag en/of met andere meldfuncties
voor gerelateerde doelgroepen

Personeel

BIG-geregistreerde verpleegkundige,
minimaal HBO niveau met scholing en
ervaring in de acute ggz

BIG-geregistreerde hulpverlener met
ggz-expertise81

Informatie

Voor crisisgevoelige personen:
crisiskaart, crisisafspraken,
contactgegevens eigen behandelaar/
begeleider, huisarts, evt. juridische titel
(IBS, RM) en evt. vooraanmelding

Contactgegevens naaste, sociale en
veiligheidsdomein, betrokken
hulpverleners, verloop hulpverlening,
crisiskaart, evt. signalen dreigende
escalatie

Bereikbaarheid

24/782 via bij voorkeur één telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio en 24/7
beschikbaar voor doen triage

24/7 bereikbaarheid via bij voorkeur één
telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio

*In het kader van dit model melding. Deze functies kunnen ook evt. voor andere verwijzers worden ingezet als partijen daar
afspraken over maken. ** De functies kunnen meerdere hulpverleningsinstanties tegelijkertijd inschakelen.
Tabel 3. Samenvatting APH-triagefunctie en gemeente/GGD meldfunctie
Eventueel kan een beroep gedaan worden op de maatschappelijke opvang als acuut een overnachtingsplek noodzakelijk
is, zodat de volgende dag de hulpverlening opgestart kan worden.
77
Waaronder ggz-behandelaar, specialist ouderengeneeskunde of arts voor verstandelijk gehandicapten.
78
Soms is de persoon hier voldoende mee geholpen en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te achterhalen of hij voldoende handvatten
heeft gekregen met het zelfhulpadvies.
79
De NZa is in gesprek met partijen in de GGZ over een nieuwe bekostiging van de acute ggz.
80
In regio’s waar de triagewerkzaamheden al naar ieders tevredenheid door andere organisaties worden ingevuld – bijvoorbeeld huisartsen(posten) – en deze voldoen aan de voorwaarden die we in dit model melding stellen, is continuering
hiervan raadzaam.
81
Dit is bij voorkeur een SPV, een Verpleegkundig Specialist met ggz-expertise of een HBO V verpleegkundige met extra
opleiding.
82
De melder/verwijzer kan 24/7 door een persoon te woord gestaan worden.
76

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

40

7.1 APH-triagefunctie voor acute hulpbehoefte
In deze paragraaf beschrijven we de werkwijze van de APH-triagist en de in te zetten
hulpverlening, de financiering van de functie, de verantwoordelijke sector en bij welke organisaties
de APH-triagefunctie gesitueerd kan worden. Het personeel dat de triagefunctie invult komt
vervolgens aan de orde en over welke informatie deze triagist dient te beschikken. Tenslotte komt
de bereikbaarheid en beschikbaarheid van de APH-triagefunctie aan de orde.
7.1.1 Werkwijze APH-triagist en inzet hulpverlening
We beschrijven de gewenste werkwijze van de APH-triagist in Figuur 8. De APH-triagefunctie is
erop gericht om te bepalen welke hulpverlening nodig is (of acuut psychiatrische hulpverlening
nodig is) en binnen welke tijd.83 Het betreft een vervolg op de eerdere beslisbomen uit hoofdstuk 5
en 6. Dit model melding is gericht op doorverwijzingen vanuit politie en ambulancezorg. We
kunnen ons daarnaast voorstellen dat de APH-triagefunctie meldingen ontvangt vanuit de
huisartsenzorg. De APH-triagefunctie is ook beschikbaar voor de persoon met verward gedrag en
zijn naaste als daarover afspraken zijn gemaakt in bijvoorbeeld het crisisplan van de persoon.
7.1.1.1

Uitsluiten somatiek

Voor meldingen die binnenkomen via de politie dient de APH-triagist eerst telefonisch somatiek uit
te sluiten bij personen met verward gedrag. Het gaat om meldingen die overgedragen zijn vanuit
de MKP/0900-8844 of die de APH-triagist trieert in overleg met de agent ter plaatse. Bij twijfel
schakelt de APH-triagist huisartsenzorg of MKA in om somatiek uit te sluiten. Voor meldingen die
vanuit de MKA binnenkomen geldt dit niet. De verpleegkundig centralist MKA heeft in dat geval de
somatiek al telefonisch uitgesloten.
7.1.1.2

Psychische triage

Nadat somatiek is uitgesloten vervolgt de APH-triagist de psychische triage – bij voorkeur met de
persoon en zijn naaste – met behulp van de ggz-triagewijzer.84 De APH-triagist hanteert hierbij
een persoonsgerichte aanpak. Begin 2017 is de generieke module acute psychiatrie gepubliceerd
als veldnorm voor partijen die in de acute psychiatrie werken. Ondertekenaars van de module zijn
naast ggz-organisaties onder andere Ambulancezorg Nederland en de Politie. Onderdeel van de
generieke module is de ggz-triagewijzer (zie Bijlage 8). De ggz-triagewijzer is ontwikkeld voor de
voorwacht van de crisisdienst om de urgentie en eventuele inzet van acuut psychiatrische
hulpverlening te kunnen bepalen. De ggz-triagewijzer wordt in 2017 aangescherpt en getest bij
17 crisisdiensten in Nederland.

83
84

Op basis van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
Indien mogelijk screent de APH-triagist ook op een verstandelijke beperking.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

41

Vervolg op beslisboom
Vervolg op beslisboom
‘Behandeling telefonisch politie’ ‘Behandeling ter plaatse politie’

Legenda
Activiteit door politie
Activiteit door MKA

Politie-centralist
draagt melding over
aan APH-triagist

Telefonische triage
door APH-triagist
i.o.m. agent ter plaatse

Activiteit door APH-triagist
Beslisvraag

Verdenking
somatiek?

Uitkomst melding

o.b.v. GGz-triagewijzer

MKA-centralist draagt
melding over aan
APH-triagist

Ja
APH-triagist schakelt
huisartsenzorg of
ambulancezorg in

Vervolg op beslisboom
‘Behandeling telefonisch MKA’

Nee
Vervolg telefonische
triage door APHtriagist

Inzet
APH
nodig?

APH-triagist voert
telefonische triage
MKA-melding uit

o.b.v. ggz-triagewijzer

Ja, acuut en psychiatrie1

Nee
APH-triagist gaat na
of persoon in
behandeling /
begeleiding is

APH-triagist zet acuut
psychiatrische
hulpverlening in
1 Bij twijfel is bij voorkeur triage /

beoordeling ter plaatse mogelijk

In behandeling /
begeleiding?

Vervoer
naar BL2
nodig?
2 BL = beoordelingslocatie

Ja

Nee

APH-triagist zet
binnen 30 min. (via
MKA) ambulance /
passend vervoer in 3

Acuut psychiatrische
hulpverlening ter
plaatse3

Nee, acuut en
geen psychiatrie

Ja
APH-triagist gaat na
of eigen behandelaar /
begeleider bereikbaar
is4

APH-triagist zet
OGGZ, sociaal
wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg in 3

Nee, niet acuut
APH-triagist gaat na
of de eigen huisarts
bereikbaar is

3 Mocht de politie nog niet ter 4 Waaronder ggz-behandelaar,

plaatse zijn dan gaat de APHspecialist ouderentriagist (i.o.m. de politie en/of een
geneeskunde, arts voor
andere hulpverlener) na of
verstandelijk gehandicapten
politie-inzet noodzakelijk is
of sociaal werker

Ja
APH-triagist draagt
melding over aan
eigen behandelaar /
begeleider

Behandelaar /
-geleider
bereikbaar?

Nee, niet acuut
APH-triagist geeft
zelfhulpadvies en
informeert behandelaar / begeleider

Eigen
huisarts
bereikbaar?

Nee, acuut

Ja
APH-triagist draagt
melding over aan
eigen huisarts

Nee
APH-triagist schakelt
door nr. gem./GGD
meldpunt en
informeert huisarts

Figuur 8. Telefonische behandeling meldingen vanuit politie en MKA van personen met verward gedrag door APH-triagist

7.1.1.3

Inzet hulpverlening

De telefonische triage door de APH-triagist kan leiden tot de volgende uitkomsten (N.B. de APHtriagist of de verpleegkundig centralist MKA heeft somatiek al uitgesloten, zie hierboven):

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

42

• Inzet acuut psychiatrische hulpverlening: De inzet van acuut psychiatrische hulpverlening –
gedefinieerd als psychiatrische beoordeling binnen 24 uur – is nodig.85 Voor personen, voor
wie de beoordeling binnen 1 uur dient te starten (U2-urgentie86) kan het nodig zijn om
passend vervoer in te zetten, bijvoorbeeld omdat thuis beoordelen niet mogelijk is, omdat de
crisisdienst niet binnen een uur bij de persoon thuis kan zijn of omdat het risico bestaat dat
de persoon met verward gedrag vlucht. De maximale aanrijtijd is in dit geval 30 minuten. De
APH-triagist kan 24/7 passend vervoer met psychiatrische hulpverlening naar een
beoordelingslocatie of SEH inzetten, mocht dit nodig zijn. Als hiervoor vervoer per ambulance
nodig is, neemt de APH-triagist contact op met de MKA. Als het mogelijk is schakelt de APHtriagist ervaringsdeskundigen in die de persoon in crisis bij kunnen staan. 87
• Geen inzet acuut psychiatrische hulpverlening: Er is geen inzet van acuut psychiatrische
hulpverlening nodig. De APH-triagist gaat na of de persoon in behandeling is of onder
begeleiding staat.
– De persoon is onder behandeling of staat onder begeleiding: Het kan gaan om
behandeling bij de eigen ggz-behandelaar, de specialist ouderengeneeskunde of de arts
voor verstandelijk gehandicapten of bijvoorbeeld begeleiding door sociaal werk. Als de
gegevens van de eigen behandelaar of begeleider beschikbaar zijn en deze is
bereikbaar, draagt de APH-triagist de melding over aan deze hulpverlener. De eigen
behandelaar of diens vervanger heeft de verplichting om de persoon binnen 24 uur
hulpverlening te bieden. Als de eigen behandelaar of begeleider niet bereikbaar is en er
is geen acute hulpvraag, dan geeft de APH-triagist een zelfhulpadvies 88 en informeert
de behandelaar/begeleider. Als er wel sprake is van een acute (niet-psychiatrische)
hulpvraag, dan zou de APH-triagist 24/7 OGGZ, het sociale wijkteam, Veilig Thuis,
maatschappelijke opvang of jeugdzorg in moeten kunnen zetten.89
– De persoon is niet in behandeling en staat niet onder begeleiding en er is sprake van een
acute hulpbehoefte: Er is wel een acute hulpbehoefte, maar het betreft geen psychiatrie.
Het kan bijvoorbeeld gaan om personen met psychosociale problematiek en/of een
verstandelijke beperking. De APH-triagist zou in dit geval 24/7 OGGZ, het sociale
wijkteam, Veilig Thuis of jeugdzorg in moeten kunnen zetten.
– De persoon is niet in behandeling en staat niet onder begeleiding en er is sprake van een
niet-acute hulpbehoefte: De APH-triagist gaat na of de eigen huisarts bereikbaar is. Is
deze bereikbaar, dan draagt de triagist de melding over aan de eigen huisarts. Als de
eigen huisarts niet bereikbaar is, schakelt de APH-triagist de melding door naar de nietacute meldfunctie van de gemeente/GGD en informeert zo mogelijk de eigen huisarts.

Bij twijfel is bij voorkeur beoordeling ter plaatse mogelijk.
Urgentiegraden uit de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
87
De concrete invulling van de rol en financiering van de ervaringsdeskundigen moet nog verder uitgewerkt worden.
88
Op basis van herstelondersteunende principes. De APH-triagist kan zelf een advies geven, doorschakelen naar een collega-hulpverlener en/of adviseren om contact op te nemen met een (anonieme) hulplijn, zoals Korrelatie of Sensoor. Indien
een zelfhulpadvies voldoende handvatten biedt voor de persoon met verward gedrag, om zijn eigen regie te herstellen,
hoeft geen aanvullende hulpverlening ingezet te worden.
89
Er kan overlap zijn in de doelgroep van personen met verward gedrag en personen die betrokken zijn bij huiselijk geweld
e.d.
85
86

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

43

Deze meldfunctie kan bijvoorbeeld de maatschappelijke opvang, jeugdzorg, het Centraal
Orgaan opvang Asielzoekers (COA), het Gezondheidscentrum Asielzoekers (GCA) of
een zelfregiecentrum inschakelen.
Als sprake is van een acute onveilige situatie die door hulpverleners niet te hanteren is, neemt de
APH-triagist contact op met de MKP voor politie-inzet.
Bij inzet van acuut psychiatrische hulpverlening bepaalt de APH-triagist de urgentie aan de hand
van de ggz-triagewijzer (zie Bijlage 8). Het kan gaan om de volgende urgenties:
• U0 of U1: Levensbedreigende situatie voor persoon of omgeving, binnen 15 minuten ter
plaatste bij de patiënt. Deze urgentie vraagt om inzet van politie en/of ambulancezorg. Een
dergelijke melding komt over het algemeen niet binnen bij de APH-triagist via de politie of
MKA.
• U2: Spoedeisende situatie, maximale tijd tot start beoordeling 1 uur.
• U3: Dringende situatie, maximale tijd tot start beoordeling 4 uur.
• U4: Preventie van escalatie, maximaal 24 uur tot start beoordeling.
De APH-triagist koppelt aan de verwijzer terug of de persoon hulpverlening heeft ontvangen.
Daarnaast informeert de APH-triagist – met toestemming van de persoon – de eigen
behandelaar/begeleider van de persoon of de huisarts90, over de melding en de eventuele
hulpverlening die de persoon heeft ontvangen.
7.1.1.4

Inzet passend vervoer

Voor personen met de urgentie U2 kan het nodig zijn om passend vervoer in te zetten,
bijvoorbeeld omdat thuis beoordelen niet mogelijk is of omdat de crisisdienst niet binnen een uur
bij de persoon thuis kan zijn. De maximale aanrijtijd is in dit geval 30 minuten, zodat de
beoordeling van de persoon binnen 1 uur kan starten. Het voorlopig model vervoer onderscheidt 5
doelgroepen waarvoor georganiseerd vervoer nodig kan zijn vóór de beoordeling: 91
• Voor twee doelgroepen is vervoer per ambulance naar de SEH nodig. Het gaat om:
– personen met (auto-)intoxicatie die wel bij bewustzijn zijn maar waar de somatische
toestand eerst aandacht vergt en
– personen die acuut verward zijn, bizar in gedrag en communicatie en waarvoor de
somatiek niet (telefonisch) is uitgesloten.
• Voor de andere drie doelgroepen is passend vervoer met psychiatrische hulpverlening naar
een beoordelingslocatie nodig. Passend vervoer is vervoer met bejegening die voldoet aan de
herstelondersteunende principes, vervoer waarbij een naaste kan meerijden en vervoer dat
zoveel mogelijk zittend en prikkelarm is.92 Het gaat om de volgende doelgroepen:
Als de persoon niet in behandeling/onder begeleiding is. Als de persoon niet is ingeschreven bij een huisarts kan de GGD
geïnformeerd worden.
91
Bron: Voorlopig model vervoer, SiRM, 2017.
92
Aanbieders van passend vervoer zijn bijvoorbeeld een zelfstandige vervoerder met psychiatrische hulpverlening of een
ggz-instelling. De Regionale Ambulancezorg Voorziening (RAV) kan ook aanbieder zijn van vervoer met psychiatrische
hulpverlening – al dan niet met een psycholance – mits de ambulancezorg voldoet aan de uitgangspunten en beschikt over
ggz-expertise.
90

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

44

– personen die acuut verward zijn, bizar in gedrag en communicatie en waarvoor de
somatiek wel (telefonisch) is uitgesloten,
– suïcidale personen waarbij geen sprake is van een directe gelegenheid maar de
omgeving onveilig is en
– personen met een snel beloop van de crisis of een lage belastbaarheid van het systeem.
De APH-triagist bepaalt op basis van de kenmerken van de persoon en de omgeving – bij voorkeur
met de persoon en zijn naaste – of georganiseerd vervoer nodig is voor een persoon met U2urgentie. Als hiervoor vervoer per ambulance nodig is, kan de APH-triagist dit inzetten via de
MKA.
7.1.1.5

Doorzettingskracht APH-triagist

Het is van belang dat de APH-triagefunctie 24/7 passende hulpverlening in kan zetten, dan wel de
melding kan overdragen aan andere hulpverleners: 93
• De APH-triagist kan 24/7 acuut psychiatrische hulpverlening inschakelen, dat wil zeggen een
A(N)IOS/psychiater en SPV/verpleegkundig specialist (met psychiater op achterwacht) om de
psychiatrische beoordeling uit te voeren. Dit team start de psychiatrische beoordeling
afhankelijk van de urgentie die de APH-triagist heeft vastgesteld binnen 1 uur, 4 uur, of 24
uur.
• De APH-triagist kan 24/7 passend vervoer met psychiatrische hulpverlening naar een
beoordelingslocatie of SEH inzetten, mocht dit nodig zijn. Als hiervoor vervoer per ambulance
nodig is, neemt de APH-triagist contact op met de MKA. De verpleegkundig centralist MKA
neemt een beslissing over de inzet van A2-rit op verzoek van de APH-triagist en doet
eventueel een aanvullende uitvraag om beter te begrijpen welke inzet nodig is (conform de
werkwijze met de huisarts). Samenwerken op basis van vertrouwen is het leidende principe:
De MKA volgt het professionele oordeel van de APH-triagist en beoordeelt een A2 voor de
psychiatrie hetzelfde als een A2 voor de somatiek. Discussie vindt achteraf plaats bij
evaluatie van casuïstiek. Als het mogelijk is schakelt de APH-triagist ervaringsdeskundigen in
die de persoon in crisis bij kunnen staan.
• De APH-triagist kan 24/7 OGGZ of het sociale wijkteam inzetten bij een acute hulpvraag die
geen psychiatrie betreft.
Om deze doorzettingskracht van de APH-triagist te waarborgen zijn goede afspraken tussen
ketenpartners noodzakelijk, waaronder naast de APH-triagefunctie in ieder geval: de politie, de
MKA94, de ggz-crisisdienst, ggz-vervoerders, de OGGZ, de sociale wijkteams, de niet-acute
meldfunctie van de gemeente/GGD, huisartsen, ggz-instellingen, VG-instellingen en
verpleeghuizen.

Hierbij gaat de APH-triagist zoveel mogelijk uit van de behoeftes van de persoon met verward gedrag en zijn omgeving
en verkent de APH-triagist de mogelijkheden van inzet van naasten en/of ervaringsdeskundigen.
94
In de regio maken de ggz-crisisdienst en MKA afspraken over wanneer welk vervoer geschikt is. Dit is vooral relevant in
de regio’s met een relatief lage capaciteit van vervoersmiddelen en ambulancezorgprofessionals.
93

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

45

Indien er sprake is van een niet-acute hulpbehoefte kan de APH-triagist tijdens kantooruren de
niet-acute meldingen overdragen aan de eigen behandelaar/begeleider, de eigen huisarts of 24/7
doorschakelen naar een gemeente/GGD meldfunctie.
7.1.2 Financiering, verantwoordelijke sector en uitvoerende organisatie
De psychische triage van personen met verward gedrag in acute situaties valt onder de
Zorgverzekeringswet (Zvw). De financiering en contractering van de APH-triagefunctie is daarmee
een verantwoordelijkheid van zorgverzekeraars. Het gaat om de financiering van de triagefunctie.
De in te zetten hulpverlening die volgt op de APH-triage kan ook begeleiding en/of ondersteuning
betreffen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
De GGZ-sector is er verantwoordelijk voor dat de APH-triagefunctie georganiseerd wordt. Indien
meerdere ggz-aanbieders in een regio actief zijn, is goede samenwerking noodzakelijk. De
financiering verloopt waarschijnlijk via de nieuwe bekostiging acute ggz. De GGZ,
zorgverzekeraars en de NZa werken op dit moment aan een nieuwe bekostiging voor de acute
ggz, waarbinnen de triagefunctie ook een plek krijgt. De APH-triagewerkzaamheden kunnen
gesitueerd worden bij de ggz-crisisdienst, maar kunnen zich ook bevinden op de MKA.95 Het is niet
nodig om voor de APH-triagewerkzaamheden een nieuwe organisatie op te richten. De ggzcrisisdienst en de MKA kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren. De keuze voor situering is
afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal. De opties hebben andere
voordelen als het gaat om het uitvoeren van de APH-triagefunctie, bijvoorbeeld:
• Het voordeel van het situeren van de APH-functie bij de ggz-crisisdienst is dat deze het
beste zicht heeft op de beschikbaarheid van de in te zetten acuut psychiatrische
hulpverlening.
• Voordeel van het situeren van de APH-functie bij de MKA is dat de slagvaardigheid van de
MKA over het algemeen groter is. Daarnaast zal het doorschakelen van meldingen die
binnenkomen via de MKA soepeler verlopen. Ook is de inzet van vervoer eenvoudiger te
organiseren.
7.1.3 Personeel en informatie
De APH-triagist is een BIG geregistreerd verpleegkundige, met minimaal HBO niveau met scholing
en ervaring in de acute ggz. De APH-triagist:
• Kan somatiek uitsluiten, mocht dit nog niet gebeurd zijn (bijvoorbeeld bij doorverwijzing
vanuit de politie).96
• Heeft kennis van zowel het sociale als het zorgdomein, is goed op de hoogte van zowel de
lokale sociale- als de zorgkaart.
• Heeft empathie, kan goed luisteren en is sensitief.
• Heeft doorzettingsvermogen, is stressbestendig en daadkrachtig.

In regio’s waar de triagewerkzaamheden al naar ieders tevredenheid door andere organisaties worden ingevuld – bijvoorbeeld huisartsen(posten) – en deze voldoen aan de voorwaarden die we in dit model melding stellen, is het raadzaam
om dit te continueren.
96
Hier kunnen mogelijk landelijke trainingen voor ontwikkeld worden.
95

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

46

• Heeft bij voorkeur ervaring met het verlenen van acuut psychiatrische hulpverlening.
• Is zelfstandig verantwoordelijk en beschikt daarmee minimaal over Hbo-niveau.
• Heeft trainingen ontvangen van ervaringsdeskundigen.
De APH-triagist moet zich kunnen concentreren op de triage. De triage wordt daarom bij voorkeur
niet uitgevoerd door de hulpverlener die op hetzelfde moment beoordelingen uitvoert.
De APH-triagefunctie beschikt over relevante informatie over personen met verward gedrag over
wie meldingen binnen kunnen komen:
• Voor personen die drager zijn van een crisiskaart beschikt de APH-functie – met
toestemming van de persoon - over de informatie uit de crisiskaart. Het gaat om personen die
eerder een crisis hebben doorgemaakt of crisisgevoelig zijn. De crisiskaart bevat minimaal de
persoonlijke gegevens van de persoon, een omschrijving van de kenmerken van een crisis bij
de persoon, de medicatie in geval van een crisis en de gegevens van de contactpersonen bij
crisis (bijvoorbeeld eigen behandelaar of naasten). Er kunnen ook afspraken in staan over de
wijze waarop de persoon bejegend wil worden tijdens een crisis. Meer informatie over de
crisiskaart vindt u op de website crisiskaartggz.nl.
• Voor personen die in behandeling zijn bij de GGZ en die crisisgevoelig zijn, beschikt de APHtriagefunctie over de contactgegevens van de eigen behandelaar en de huisarts en over de
afspraken die gemaakt zijn met ketenpartners (afgesproken interventies, crisisplan, etc.).
• Voor personen met psychogeriatrische problematiek die crisisgevoelig zijn, beschikt de APHtriagefunctie over de contactgegevens van de huisarts en de casemanager dementie, als zij
deze hebben.
• Voor personen die een relevante/actuele juridische titel hebben (IBS of RM) dient de APHtriagefunctie hiervan op de hoogte te zijn.
• Als een vooraanmelding van een crisis wordt gedaan door een huisarts of eigen ggzbehandelaar, is de APH-triagefunctie hiervan op de hoogte.
• Voor informatie over potentieel agressierisico en/of wapenbezit kan de APH-triagist politie
raadplegen. Politie deelt de informatie die van toepassing is voor de situatie.
De APH-triagefunctie beschikt bij voorkeur digitaal (via een beveiligde verbinding) over
bovenstaande informatie. Als de APH-triagefunctie niet digitaal over deze informatie beschikt, kan
de APH-triagefunctie de relevante hulpverleningsorganisaties consulteren om deze informatie te
achterhalen. Of gegevens uitgewisseld mogen worden, hangt primair af van het doel en de
verwerkingsgrondslag (artikel 7 respectievelijk artikel 8 Wet bescherming persoonsgegevens). Een
doel is gerechtvaardigd als dit kan worden gebaseerd op één van de grondslagen die in de wet
zijn opgenomen (zie Bijlage 5). Grondslagen als ‘De verwerking is noodzakelijk om de
overeenkomst met de betrokkene uit te voeren’, ‘De verwerking is noodzakelijk om de vitale
belangen van de betrokkene te waarborgen’ of ‘De verwerking is noodzakelijk om een
gerechtvaardigd belang van de betrokkene te waarborgen dat zwaarder weegt dan de privacyinbreuk bij de betrokkene’ kunnen relevante grondslagen zijn voor personen met verward gedrag
die crisisgevoelig zijn.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

47

7.1.4 Bereikbaarheid en beschikbaarheid triagefunctie
De APH-triagefunctie moet 24/7 bereikbaar zijn via bij voorkeur één telefoonnummer per
politieregio en per ambulancezorgregio. Ook dient de APH-triagist 24/7 binnen 5 minuten
telefonisch beschikbaar te zijn om triage uit te kunnen voeren. De politie en verpleegkundig
centralisten MKA dienen immers 24/7 meldingen over te kunnen dragen en ook agenten ter
plaatse moeten op ieder moment de APH-triagist kunnen bereiken.

7.2 Meldfunctie gemeente/GGD voor niet-acute hulpbehoefte
In deze paragraaf beschrijven we de werkwijze van de hulpverlener van de gemeente/GGD
meldfunctie en de in te zetten hulpverlening. Daarna beschrijven we de financiering van de functie,
de verantwoordelijke sector en bij welke organisaties de meldfunctie gesitueerd kan worden. Het
personeel dat de meldfunctie invult komt vervolgens aan de orde en over welke informatie deze
hulpverlener dient te beschikken. Tenslotte komt de bereikbaarheid van de gemeente/GGD
meldfunctie aan de orde.
7.2.1 Werkwijze hulpverlener gemeente/GGD meldfunctie en inzet hulpverlening
De meldfunctie van de gemeente of de GGD is erop gericht om personen met verward gedrag met
een niet-acute hulpbehoefte toe te leiden naar passende hulpverlening. Ook burgers kunnen bellen
naar deze meldfunctie. Toeleiding naar zorg, begeleiding of ondersteuning, gebeurt vanuit een
passende, persoonsgerichte aanpak die gericht is op het herstel van de zelfregie van de persoon
met verward gedrag. Hierbij gaat de hulpverlener zoveel mogelijk uit van de behoeftes van de
persoon met verward gedrag en zijn omgeving en verkent de hulpverlener de mogelijkheden van
inzet van naasten en/of ervaringsdeskundigen. De hulpverlener van de meldfunctie:
• Gaat bij meldingen over personen met verward gedrag na of de persoon met verward gedrag
al bekend is bij de meldfunctie.
• Neemt contact op met de hulpverleners die betrokken zijn bij de persoon met verward gedrag
als de persoon bekend is bij de meldfunctie (huisarts, de eigen ggz-behandelaar, het FACTteam, specialist ouderengeneeskunde, gedragsdeskundige van ondersteuning voor
verstandelijk beperkten, het sociaal wijkteam, Veilig Thuis etc.).
• Vraagt bij de persoon zelf en/of zijn naaste de hulpvraag nader uit als deze niet bekend is bij
de meldfunctie. Bepaalt – bij voorkeur met de persoon en zijn naaste – welke hulpverlening
nodig is en binnen hoeveel tijd. De hulpverlener gebruikt hiervoor een gestandaardiseerd
document zoals de Zelfredzaamheid-Matrix. Hij/zij kan ook gebruik maken van de SCIL als de
hulpverlener een verstandelijke beperking vermoedt. 97 De hulpverlener schaalt indien nodig
op naar de APH-triagefunctie.
• Verstrekt algemene – niet-medische – informatie aan de verwijzer of burger over of de
persoon met verward gedrag hulpverlening heeft ontvangen.

De SCIL is geschikt om te screenen op een mogelijke licht verstandelijke beperking. Het gaat om een korte screeningslijst
die in negen van de tien gevallen een LVB correct voorspelt.
97

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

48

• Speelt een rol bij de preventie en vroegsignalering van een eventuele crisis van de bekende
personen bij de meldfunctie. Hiertoe noteert de hulpverlener de signalen die zij ontvangt uit
de omgeving of van hulpverleners (zoals de wijkagent) in het dossier van de persoon. De
hulpverlener schakelt hulpverlening in bij dreigende escalatie.
Het is van belang dat de hulpverlener van de meldfunctie passende hulpverlening in kan schakelen
voor de persoon met verward gedrag. Vaak schakelt de hulpverlener hiervoor meerdere
hulpverleningsorganisaties tegelijkertijd in:
• De hulpverlener moet kunnen opschalen naar de APH-triagefunctie als deze verwacht dat er
toch acuut psychiatrische hulpverlening nodig is voor de persoon.
• De hulpverlener moet 24/7 OGGZ of het sociaal wijkteam in kunnen schakelen als de situatie
acuut is, maar geen psychiatrische hulpverlening nodig is.
• Voor niet-acute situaties, waar psychiatrie, verslaving of verstandelijke beperking een rol
speelt kan de hulpverlener de persoon toeleiden naar de reguliere ggz, verslavingszorg, zorg
voor mensen met een verstandelijke beperking of de huisarts.
• De hulpverlener kan de persoon toeleiden naar de gemeentelijke Sociale Diensten voor het
waarborgen van zijn/haar financiële stabiliteit.
• Voor het realiseren van een stabiele woonomgeving kan de hulpverlener de persoon helpen
bij het contact met de woningcorporatie.
• Voor het verbeteren van de participatie in de maatschappij kan de hulpverlener de persoon in
contact brengen met maatschappelijk werk of welzijnsorganisaties.
• Als de persoon behoefte heeft aan herkenning of steun, dan kan de hulpverlener de persoon
in contact brengen met lotgenoten- of patiëntenorganisaties.
Om de persoon met verward gedrag zo snel mogelijk toe te leiden naar passende hulpverlening
kent de hulpverlener de mogelijk betrokken hulpverleningsorganisaties goed, waaronder de
verschillende soorten hulpverlening die zij kunnen inzetten en op welke termijn. Als sprake is van
een acute onveilige situatie die door hulpverleners niet te hanteren is, neemt de hulpverlener
contact op met de MKP voor politie-inzet.
Om tijdige toeleiding naar passende hulpverlening te waarborgen, zijn goede afspraken tussen
ketenpartners noodzakelijk, waaronder naast de gemeente/GGD meldfunctie in ieder geval: de
ggz-crisisdienst, de APH-triagist, de politie, de Sociale Diensten van de gemeente, de GGD, de
OGGZ, de sociale wijkteams, de woningcorporatie, huisartsen, ggz-instellingen, VG-instellingen,
verpleeghuizen, maatschappelijk werk, welzijnsorganisaties en de MKA.
7.2.2 Financiering, verantwoordelijke sector en uitvoerende organisatie
De niet-acute meldfunctie voor personen met verward gedrag valt onder de regie van de
gemeente, onder andere vanuit hun taak om een sluitende aanpak te ontwikkelen voor deze
personen in het kader van de Wmo. De financiering en eventuele uitbesteding (bijvoorbeeld aan de
GGD of een andere organisatie zoals Korrelatie) van de meldfunctie voor niet-acute hulpbehoeftes

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

49

is daarmee een verantwoordelijkheid van de gemeente 98. Het gaat om de financiering van de
meldfunctie. De in te zetten hulpverlening die volgt op de inschatting van de hulpverlener bij de
meldfunctie kan ook zorg betreffen in het kader van de Zvw.
De niet-acute meldfunctie voor personen met verward gedrag kan wellicht gecombineerd worden
met of uitgevoerd worden door bestaande gemeente/GGD meldpunten voor personen met
verward gedrag (zie paragraaf 2.1.6) en/of met andere meldfuncties die gemeentes of regio’s op
dit moment inrichten:
• Het schakelteam heeft op 24 februari 2017 aan de minister geadviseerd om regionale adviesen meldpunten in te richten en een landelijk telefoonnummer in te stellen dat daar
rechtstreeks naar doorschakelt.99
• Een meldfunctie in het kader van de wet verplichte ggz voor personen voor wie de noodzaak
tot geestelijke gezondheidszorg moet worden onderzocht. 100
• Andere (bestaande) meldfuncties voor dezelfde doelgroep of doelgroepen die gerelateerd zijn
aan personen met verward gedrag, bijvoorbeeld kwetsbare ouderen. Twintig GGD’en hebben
een OGGZ-meldfunctie voor kwetsbare groepen. 101 Een aantal gemeentes/regio’s heeft
specifieke meldpunten voor personen met verward gedrag opgezet, zoals het ‘Advies- en
meldpunt verwarde personen’ in Rotterdam en het meldpunt verwarde personen van de GGD
Drenthe. Daarnaast zijn in veel regio’s meldpunten Zorg en Overlast.
Gemeentes kunnen ervoor kiezen om de meldfunctie voor personen met verward gedrag onder te
brengen bij de GGD. Zij hebben regelmatig (medische) expertise in huis om te kunnen beoordelen
welke zorg er nodig is en wie die kan bieden. Daarnaast werken zij in meerdere regio’s
outreachend (bemoeizorg of OGGZ).
1.1.1 Personeel en informatie
De hulpverlener van de meldfunctie is een BIG-geregistreerde hulpverlener met ggz-expertise.
Deze hulpverlener is bij voorkeur een SPV, een Verpleegkundig Specialist met ggz-expertise of
een HBO V verpleegkundige met extra opleiding. De hulpverlener:
• Kan indien nodig opschalen als de hulpbehoefte acuter wordt.
• Heeft kennis van zowel het sociale als het zorgdomein, is goed op de hoogte van zowel de
lokale sociale- als de zorgkaart.
• Heeft empathie, kan goed luisteren en is sensitief.
• Heeft netwerkvaardigheden, is daadkrachtig, proactief en initiatiefrijk.
• Heeft bij voorkeur ervaring met het verlenen van bemoeizorg.
• Is zelfstandig verantwoordelijk en beschikt dus minimaal over Hbo-niveau.
• Heeft trainingen ontvangen van ervaringsdeskundigen

Of van de centrumgemeente als hier afspraken over gemaakt zijn
Advies niet-acute meldingen personen met verward gedrag, schakelteam personen met verward gedrag, Den Haag 24
februari 2017.
100
Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg geconsolideerde versie Eerste Kamer, 14 februari 2017.
101
Nieuwe OGGZ: handreiking voor GGD’en, GGD GHOR Nederland.
98
99

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

50

Het dossier van de meldfunctie over een bekend persoon met verward gedrag bevat de volgende
informatie:
• Gegevens van contactpersonen in de naaste omgeving van de persoon.
• Gegevens van de contactpersonen in het sociale en veiligheidsdomein: van het sociaal
wijkteam, de wijkagent, de maatschappelijke opvang, OGGZ-teams, de woningcorporatie, etc.
• Gegevens van de contactpersonen in de zorg: de huisarts, het FACT-team, de ggzbehandelaar, de specialist ouderengeneeskunde, de arts voor verstandelijk gehandicapten, de
gedragsdeskundige, de wijkverpleegkundige voor dementie, de verpleeghuisarts, etc. en
eventuele afspraken die met hen gemaakt zijn (afgesproken interventies, crisisplan, informatie
over de wijze waarop de persoon bejegend wil worden, etc.)
• Verloop van de hulpverlening op hoofdlijnen.
• Voor personen die drager zijn van een crisiskaart beschikt de APH-functie – met
toestemming van de persoon - over de informatie uit de crisiskaart (zie ook paragraaf 7.1.3).
• Bij voorkeur: signalen uit omgeving en van hulpverleners ten behoeve van vroegsignalering.
• Als een vooraanmelding van een crisis wordt gedaan door een huisarts of eigen ggzbehandelaar dan is de gemeente/GGD meldfunctie hiervan op de hoogte.
Ketenpartners kunnen ten aanzien van het delen van informatie leren van voorbeelden, zoals die
van het Veiligheidshuis (zie Bijlage 5). De deelnemende partijen aan een Veiligheidshuis wisselen
met elkaar gegevens uit en via een Veiligheidshuis. De partijen in het Veiligheidshuis moeten zich
dus onder andere houden aan de Wbp en kunnen enkel persoonsgegevens uitwisselen als
daarvoor een specifieke wettelijke grondslag is aan te wijzen (zie paragraaf 7.1.3). Een
Veiligheidshuis handelt altijd namens een van de partners. Daarom moet de gegevensregistratie in
de systemen van het Veiligheidshuis beperkt blijven tot de noodzakelijke regie-informatie, zoals
een plan van aanpak met daarin de afgesproken interventies. De partners zijn verantwoordelijk
voor het vastleggen van noodzakelijke gegevens in hun eigen dossiers en systemen. 102
7.2.3 Bereikbaarheid en beschikbaarheid
De meldfunctie is bedoeld voor meldingen over en door personen met verward gedrag of hun
naaste met een niet-acute hulpbehoefte en voor personen die bekend zijn bij de OGGZ of het
sociaal wijkteam. De gemeente/GGD meldfunctie dient 24/7 bereikbaar te zijn, via bij voorkeur één
telefoonnummer per politieregio en per ambulancezorgregio:103
• De deelnemers aan de focusgroep met ervaringsdeskundigen en naasten geven aan dat zij
behoefte hebben aan een ‘loket’ voor niet-acute meldingen. Als de persoon, die de grip op
zijn leven dreigt kwijt te raken, immers niet snel genoeg hulpverlening ontvangt, kan een nietacute hulpbehoefte veranderen in een acute hulpbehoefte.

Voor meer informatie zie ook het ‘Handvat Gegevensdeling in het zorg en veiligheidsdomein’ van de Stuurgroep Veiligheidshuizen
103
De eventuele meerdere meldfuncties achter dit telefoonnummer dienen intensief samen te werken in de regio. Veel personen met verward gedrag die in een kleine gemeente wonen, komen in de naburige centrumgemeente terecht omdat daar
de opvangvoorzieningen zijn. Daarmee verdwijnen ze uit beeld bij hun eigen gemeente en bestaat de kans dat meerdere
hulpverleners uit verschillende gemeenten langs elkaar heen werken. Wanneer het gaat om mensen die overlast veroorzaken hoeft die overlast ook niet plaats te vinden in de gemeente van herkomst.
102

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

51

• De MKP en de MKA hebben behoefte aan een telefoonnummer waar zij 24/7 meldingen naar
kunnen doorschakelen van personen die niet acuut hulp nodig hebben, maar waar zij zich wel
zorgen over maken.
• Het schakelteam heeft in haar advies aangegeven dat een de meldfunctie 24/7 beschikbaar
zou moeten zijn.
Onder 24/7 telefonische bereikbaarheid verstaan wij dat de melder of verwijzer 24/7 door een
persoon te woord gestaan kan worden.
Om te zorgen dat de meldfunctie doelmatig ingevuld kan worden kunnen gemeentes voor een
regionale of zelfs bovenregionale invulling van de functie kiezen. Ook kunnen gemeentes de
doelmatigheid vergroten door een verbreding van de taken van de hulpverlener bij de meldfunctie
(zie ook paragraaf 7.2.2).

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 7 Versterken triage- en meldfunctie

52

8 Conclusies
In dit hoofdstuk beschrijven we de conclusies ten aanzien van het verbeteren van de behandeling
van meldingen van personen met verward gedrag uit de voorgaande hoofdstukken. Deze
verbetervoorstellen moeten leiden tot een snellere toeleiding van personen met verward gedrag
naar passende hulpverlening.104 In het hoofdstuk gaan we achtereenvolgens in op:
• het verbeteren van de behandeling van de melding bij politie: MKP, 0900-8844 en ter
plaatse;
• het verbeteren van de behandeling van de melding bij de MKA;
• het versterken van de triagefunctie voor acute hulpbehoeftes en het inrichten of versterken
van de meldfunctie voor niet-acute hulpbehoeftes.

8.1 Verbeteren behandeling melding bij politie
Om te zorgen dat personen met verward gedrag over wie een telefonische melding binnenkomt bij
de politie sneller passende hulpverlening ontvangen, draagt de politie deze meldingen zo snel
mogelijk over voor triage of toeleiding naar hulpverlening.
8.1.1 Telefonische behandeling melding door politie
In paragraaf 5.1 is de gewenste telefonische behandeling van meldingen van personen met
verward gedrag door de politie beschreven. Ten opzichte van de huidige werkwijze op de
meldkamers betekent de voorgestelde werkwijze in paragraaf 5.1 dat de politie-centralist een
aantal aanvullende vragen stelt, wanneer sprake is van verdenking van een melding van een
persoon met verward gedrag. Op basis van deze aanvullende vragen bepaalt de politie-centralist:
• Of de politie in eerste instantie de leiding zou moeten hebben bij het behandelen van de
melding, met andere woorden of er inderdaad sprake is van een gevaarsetting, verstoring van
de openbare orde of een strafbaar feit.
• Of het lijkt te gaan om een levensbedreigende of een spoedeisende situatie waarbij sprake is
van (ernstige) gezondheidsschade 105 of dat dit ter plaatse beoordeeld moet worden. In deze
situaties schakelt de politie-centralist via de MKA ambulancezorg106 in.
• Of er snel hulpverlening nodig is.107 Als dit het geval is, draagt de politie-centralist de melding
over voor triage aan een APH- triagefunctie voor acute hulpbehoeftes. Dit doet de politiecentralist ook als hij/zij twijfelt of snel hulpverlening nodig is en voor personen in behandeling

Soms is de persoon voldoende geholpen met een zelfhulpadvies en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur
om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te vragen of het zelfhulpadvies
voldoende handvatten heeft geboden.
105
Kan veroorzaakt worden door zowel somatische als psychische factoren.
106
Voor levensbedreigende en spoedeisende situaties hanteert de ambulancezorg respectievelijk A1- en A2-urgentie.
107
Conform de urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
104

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

53

bij de GGZ. Deze APH-triagefunctie of triagewerkzaamheden kunnen gesitueerd zijn bij de
MKA of bij de voorwacht van de ggz-crisisdienst.108
• Of inschakeling van hulpverlening niet meteen nodig is, maar dat de politie-centralist zich wel
zorgen maakt om de persoon. De politie-centralist doet in dit geval een melding bij een
gemeente/GGD meldfunctie voor niet-acute hulpbehoeftes.109 Dit doet de politie-centralist
ook voor personen die reeds bekend zijn bij de OGGZ of het sociale wijkteam.
8.1.2 Behandeling melding ter plaatse
In veel gevallen is er bij een 112-politiemelding van een persoon met verward gedrag sprake van
een verstoring van de openbare orde en gaat de politie ter plaatse. Als de politie-centralist besluit
tot politie-inzet gebeurt de inschatting van de hulpbehoefte over het algemeen door de agent ter
plaatse. Deze neemt op basis van zijn/haar inschatting contact op met de MKA, de acute APHtriagefunctie of de niet-acute gemeente/GGD meldfunctie.

8.2 Verbeteren behandeling melding bij MKA
De huidige triage op de MKA betreft een triage door de verpleegkundig centralist MKA die gericht
is op het al dan niet inzetten van ambulancezorg voor levensbedreigende (A1-urgentie) en
spoedeisende (A2-urgentie) situaties.110 Om te zorgen dat overige personen met verward gedrag
over wie een telefonische melding binnenkomt bij de MKA sneller passende hulpverlening
ontvangen:
• Draagt de verpleegkundig centralist MKA de melding over aan de APH-triagist voor
specialistische ggz-triage als de persoon in behandeling is (geweest) bij de GGZ of de
centralist inschat dat de persoon snel hulpverlening nodig heeft.
• Schakelt de verpleegkundig centralist MKA de melding door naar de gemeente/GGD
meldfunctie als de centralist inschat dat niet snel hulpverlening nodig is, maar zich wel zorgen
maakt om de persoon.
8.2.1 MKA-triage gericht op inzet van ambulancezorg
Verpleegkundig centralisten MKA bepalen of de inzet van ambulancezorg nodig is bij een melding
van een persoon met verward gedrag op basis van de huidige triagesystemen NTS en ProQA:
• Er vindt een eerste triage plaats om bij levensbedreigende situaties 111 zo snel mogelijk
ambulancezorg in te zetten. Tijdens deze eerste triage stelt de verpleegkundig centralist MKA
ook vragen om eventueel gevaar voor de hulpverlening te bepalen.

De keuze voor de situering is afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal.
Ook bij de niet-acute meldfunctie vindt triage van de niet-acute hulpbehoefte plaats.
110
Conform urgentiegraden A1 en A2 die de ambulancezorg hanteert, zie paragraaf 2.3.
111
Conform urgentiegraad A1 die de ambulancezorg hanteert, zie paragraaf 2.3. Dit kan veroorzaakt worden door zowel
somatische als psychische factoren.
108
109

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

54

• Indien uit de eerste triage geen inzet van ambulancezorg volgt, volgt een (korte) uitvraag die
specifiek gericht is op de kenmerken van verward gedrag. 112 Op basis van deze vragen
bepaalt de verpleegkundig centralist MKA of inzet van ambulancezorg alsnog nodig is.
NTS en ProQA voldoen grotendeels voor de inschatting of ambulancezorg nodig is voor een
persoon met verward gedrag in geval van levensbedreigende en spoedeisende situaties waarbij
sprake is van (ernstige) gezondheidsschade. Verpleegkundig centralisten MKA zijn over het
algemeen in staat om levensbedreigende of spoedeisende psychiatrische situaties te
onderscheiden op basis van de eerste triage ofwel op basis van de specifieke vragen die horen bij
de ingangsklacht of het protocol voor verward gedrag binnen NTS en ProQA.
Wanneer het NTS- of ProQA advies is om geen ambulancezorg maar ggz in te schakelen 113,
vraagt de verpleegkundig centralist MKA aan de melder of de persoon in behandeling is (geweest)
bij de ggz of bekend is bij de OGGZ of het sociale wijkteam. Daarnaast schat de verpleegkundig
centralist MKA in of het gaat om een persoon die snel hulpverlening nodig heeft 114:
• Als de persoon in behandeling is (geweest) bij de GGZ of de verpleegkundig centralist MKA
schat in dat de persoon snel hulpverlening nodig heeft, draagt de centralist de melding over
aan de APH-triagist voor specialistische ggz-triage. Dit doet de centralist ook bij twijfel. Deze
APH-triagefunctie kan gesitueerd zijn bij de MKA of bij de voorwacht van de ggzcrisisdienst.115 Voor spoedeisende psychiatrische situaties conform de ggz-triagewijzer116,
waarvoor uit NTS of ProQA geen A1- of A2-urgentie volgt, kan eventueel toch de inzet van
ambulance of ander passend vervoer nodig zijn (bijvoorbeeld omdat thuis beoordelen niet
mogelijk is, omdat de persoon zich in een onveilige omgeving117 bevindt of omdat de
crisisdienst niet binnen een uur bij de persoon thuis kan zijn).
• Als de verpleegkundig centralist MKA inschat dat niet snel hulpverlening nodig is, maar zich
wel zorgen maakt om de persoon, schakelt de centralist de melding door naar de
gemeente/GGD meldfunctie. Dit doet de centralist ook voor personen die reeds bekend zijn bij
de OGGZ of het sociale wijkteam.
Voor elke functie is bij voorkeur één telefoonnummer beschikbaar per ambulancezorgregio.
8.2.2 Vervolg MKA-triage door APH-triagist of gemeente/GGD
Wanneer het een acute ggz-behoefte betreft, vervolgt de APH-triagist de MKA-triage en zorgt de
triagist voor toeleiding naar passende hulpverlening voor de persoon met verward gedrag. De
APH-triagist kan indien noodzakelijk alsnog vervoer organiseren dat binnen 30 minuten ter plaatse

In het NTS gaat het om de ingangsklacht ‘Vreemd gedrag of suïcidaal’ en in ProQA om Hoofdstuk 25 ‘Psychiatrisch/
Abnormaal gedrag/ Zelfmoordpoging’.
113
Als blijkt dat ambulancezorg niet nodig is, kan uit het NTS/ProQA ook het advies volgen om huisartsenzorg in te schakelen of de verpleegkundig centralist MKA kan zelfhulpadvies geven.
114
Conform de urgentiegraden van de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
115
De keuze voor de situering is afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen regionaal.
116
U2: beoordeling van persoon dient binnen 1 uur te starten, zie paragraaf 2.3.
117
Kenmerken onveilige omgeving zijn: thuis zonder support en/of omgeving kan niet monitoren en/of kind aanwezig en/of
wapens aanwezig.
112

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

55

kan arriveren. Het gaat om een ambulance of om ander passend vervoer met psychiatrische
hulpverlening.
Wanneer het een niet-acute ggz-behoefte betreft, vraagt de hulpverlener bij de melder de
hulpvraag nader uit. Vervolgens bepaalt de hulpverlener – bij voorkeur met de persoon en zijn
naaste – welke hulpverlening nodig is en binnen hoeveel tijd. De hulpverlener koppelt aan de MKA
terug of de persoon met verward gedrag hulpverlening heeft ontvangen.

8.3 Versterken triage- en meldfunctie
Sneller passende hulpverlening bieden aan personen met verward gedrag vraagt om:
• Het versterken van APH-triagewerkzaamheden, dat wil zeggen de APH-triagefunctie voor
acute hulpbehoeftes.
• Het versterken of inrichten van een gemeente118/GGD meldfunctie voor niet-acute
hulpbehoeftes.
De functies werken nauw samen en zijn bij voorkeur geïntegreerd. Hier dienen regionaal afspraken
over gemaakt te worden. De functies kunnen beschikken over de relevante informatie en maken
afspraken met ketenpartners over de inzet van hulpverlening. Tabel 3 betreft een samenvatting
van de belangrijkste kenmerken van de APH-triagefunctie en de gemeente/GGD meldfunctie.
APH-triagefunctie (acuut)
Hoofddoel

Bepalen – bij voorkeur met de persoon
zelf en zijn naaste – welke hulpverlening
nodig is en binnen welke tijd

Verwijzers*

MKP, 0900-8844, politie ter plaatse,
MKA, personen in behandeling en/of hun
naasten
Bij verdenking van somatiek:
• Huisartsenzorg of ambulancezorg
Acuut en psychiatrie:
• Acuut psychiatrische hulpverlening,
mogelijk i.c.m. passend vervoer119
• Verslavingszorg
Acuut, geen psychiatrie:
• OGGZ, sociaal wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg120
In behandeling/onder begeleiding:
• Eigen behandelaar/begeleider121

Inzetten
hulpverlening**

Gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut)
Zelfhulpadvies en/of toeleiden naar
passende hulpverlening uitgaande van
zelfregie en vanuit een persoonsgerichte
aanpak
MKP, 0900-8844, politie ter plaatse,
MKA, burgers (waaronder personen met
verward gedrag zelf en hun naasten)
• OGGZ, sociaal wijkteam, Veilig Thuis
of jeugdzorg
• Reguliere ggz, verslavingszorg of zorg
voor mensen met een verstandelijke
beperking
• Sociale Diensten van gemeente
• Woningcorporaties
• Sociaal werk
• Lotgenotenorganisaties
• Huisarts
• Opschalen naar APH-triagefunctie

De gemeente kan de meldfunctie uitbesteden aan de GGD, maar ook aan bijvoorbeeld een ggz-crisisdienst of andere
organisatie zoals Korrelatie. Partijen kunnen de functie ook gezamenlijk organiseren, zolang er regionaal overzicht bestaat.
119
Indien mogelijk ook ervaringsdeskundigen inschakelen.
120
Eventueel kan een beroep gedaan worden op de maatschappelijke opvang als acuut een overnachtingsplek noodzakelijk
is, zodat de volgende dag de hulpverlening opgestart kan worden.
121
Waaronder ggz-behandelaar, specialist ouderengeneeskunde of arts voor verstandelijk gehandicapten.
118

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

56

APH-triagefunctie (acuut)

Financiering

Verantwoordelijke
sector

• Zelfhulpadvies en eigen
behandelaar/begeleider informeren122
Niet in behandeling/onder begeleiding:
• Eigen huisarts
• Niet-acute meldfunctie van
gemeente/GGD (als eigen huisarts niet
bereikbaar)
• Financiering is verantwoordelijkheid
van zorgverzekeraars
• Financiering verloopt (waarschijnlijk)
via nieuwe bekostiging acute ggz123
GGZ-sector is verantwoordelijk voor
organisatie van APH-triagefunctie

Gemeente/GGD meldfunctie
(niet-acuut)

Financiering is verantwoordelijkheid van
gemeente

Gemeente is verantwoordelijk voor
organisatie niet-acute meldfunctie

Uitvoerende
organisatie

APH-triagefunctie kan gesitueerd
worden bij voorwacht ggz-crisisdienst of
op de MKA124

Meldfunctie kan wellicht gecombineerd
worden met bestaande gemeente/GGD
meldpunten voor personen met verward
gedrag en/of met andere meldfuncties
voor gerelateerde doelgroepen

Personeel

BIG-geregistreerde verpleegkundige,
minimaal HBO niveau met scholing en
ervaring in de acute ggz

BIG-geregistreerde hulpverlener met
ggz-expertise125

Informatie

Voor crisisgevoelige personen:
crisiskaart, crisisafspraken,
contactgegevens eigen behandelaar/
begeleider, huisarts, evt. juridische titel
(IBS, RM) en evt. vooraanmelding

Contactgegevens naaste, sociale en
veiligheidsdomein, betrokken
hulpverleners, verloop hulpverlening,
crisiskaart, evt. signalen dreigende
escalatie

Bereikbaarheid

24/7126 via bij voorkeur één telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio en 24/7 beschikbaar
voor doen triage

24/7 bereikbaarheid via bij voorkeur één
telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio

*In het kader van dit model melding. Deze functies kunnen ook evt. voor andere verwijzers worden ingezet als partijen daar
afspraken over maken. ** De functies kunnen meerdere hulpverleningsinstanties tegelijkertijd inschakelen.
Tabel 3. Samenvatting APH-triagefunctie en gemeente/GGD meldfunctie

8.3.1 APH-triagefunctie voor acute hulpbehoefte
De APH-triagefunctie is erop gericht om te bepalen welke hulpverlening nodig is (of acuut
psychiatrische hulpverlening nodig is) en binnen welke tijd. Dit model beschrijft doorverwijzingen
aan de APH-triagefunctie vanuit politie en ambulancezorg. De APH-triagefunctie zal daarnaast op
termijn mogelijk meldingen ontvangen vanuit de huisartsenzorg. De APH-triagefunctie is ook
Soms is de persoon hier voldoende mee geholpen en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te achterhalen of hij voldoende handvatten
heeft gekregen met het zelfhulpadvies.
123
De NZa is in gesprek met partijen in de GGZ over een nieuwe bekostiging van de acute ggz.
124
In regio’s waar de triagewerkzaamheden al naar ieders tevredenheid door andere organisaties worden ingevuld – bijvoorbeeld huisartsen(posten) – en deze voldoen aan de voorwaarden die we in dit model melding stellen, is continuering
hiervan raadzaam.
125
Dit is bij voorkeur een SPV, een Verpleegkundig Specialist met ggz-expertise of een HBO V verpleegkundige met extra
opleiding.
126
De melder/verwijzer kan 24/7 door een persoon te woord gestaan worden.
122

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

57

beschikbaar voor de persoon met verward gedrag en zijn naaste als daarover afspraken zijn
gemaakt in bijvoorbeeld het crisis- of signaleringsplan van de persoon.
Voor meldingen die binnenkomen via de politie dient de APH-triagist eerst telefonisch somatiek uit
te sluiten bij personen met verward gedrag. Nadat somatiek is uitgesloten vervolgt de APHtriagist de psychische triage – bij voorkeur met de persoon en zijn naaste – met behulp van de ggztriagewijzer. De telefonische triage door de APH-triagist kan leiden tot de volgende uitkomsten:
• Inzet acuut psychiatrische hulpverlening: De inzet van acuut psychiatrische hulpverlening –
gedefinieerd als psychiatrische beoordeling binnen 24 uur – is nodig.127 Voor personen, voor
wie de beoordeling binnen 1 uur dient te starten (U2-urgentie128) kan het nodig zijn om
passend vervoer in te zetten naar een beoordelingslocatie of SEH. Als hiervoor vervoer per
ambulance nodig is, neemt de APH-triagist contact op met de MKA. Als het mogelijk is,
schakelt de APH-triagist ervaringsdeskundigen in die de persoon in crisis bij kunnen staan.
• Geen inzet acuut psychiatrische hulpverlening: Er is geen inzet van acuut psychiatrische
hulpverlening nodig. De APH-triagist gaat na of de persoon in behandeling is of onder
begeleiding staat:
– De persoon is onder behandeling/staat onder begeleiding: Als de gegevens van de eigen
behandelaar of begeleider129 beschikbaar zijn en deze is bereikbaar, draagt de APHtriagist de melding over aan deze hulpverlener. Als de eigen behandelaar of begeleider
niet bereikbaar is en er is geen acute hulpvraag, dan geeft de APH-triagist een
zelfhulpadvies130 en informeert de triagist de behandelaar/begeleider. Indien wel sprake
is van een acute (niet-psychiatrische) hulpvraag, zou de APH-triagist 24/7 OGGZ, het
sociale wijkteam, Veilig Thuis, maatschappelijke opvang of jeugdzorg in moeten kunnen
zetten.
– De persoon is niet in behandeling/staat niet onder begeleiding en er is sprake van een
acute hulpbehoefte: Er is wel een acute hulpbehoefte, maar het betreft geen psychiatrie.
Het kan bijvoorbeeld gaan om personen met psychosociale problematiek en/of een
verstandelijke beperking. De APH-triagist zou in dit geval 24/7 OGGZ, het sociale
wijkteam, Veilig Thuis of jeugdzorg in moeten kunnen zetten.
– De persoon is niet in behandeling/staat niet onder begeleiding en er is sprake van een
niet-acute hulpbehoefte: De APH-triagist gaat na of de eigen huisarts bereikbaar is. Als
deze bereikbaar is, draagt de triagist de melding over aan de eigen huisarts. Als de eigen
huisarts niet bereikbaar is, schakelt de APH-triagist de melding door naar de niet-acute
meldfunctie van de gemeente/GGD en informeert de triagist zo mogelijk de eigen
huisarts.

Bij twijfel is bij voorkeur beoordeling ter plaatse mogelijk.
Urgentiegraden uit de ggz-triagewijzer, die de ggz-crisisdienst nu implementeert, zie paragraaf 2.3.
129
Het kan gaan om behandeling bij de eigen ggz-behandelaar, de specialist ouderengeneeskunde of de arts voor verstandelijk gehandicapten of bijvoorbeeld begeleiding door sociaal werk.
130
Op basis van herstelondersteunende principes. De APH-triagist kan zelf een advies geven, doorschakelen naar een collega-hulpverlener en/of adviseren om contact op te nemen met een (anonieme) hulplijn, zoals Korrelatie of Sensoor. Indien
een zelfhulpadvies voldoende handvatten biedt voor de persoon met verward gedrag, om zijn eigen regie te herstellen,
hoeft geen aanvullende hulpverlening ingezet te worden.
127
128

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

58

Als sprake is van een acute onveilige situatie die door hulpverleners niet te hanteren is, neemt de
APH-triagist contact op met de MKP voor eventuele politie-inzet.
Ketenpartners maken afspraken om ervoor te zorgen dat de APH-triagist 24/7 passende
hulpverlening in kan schakelen, dan wel de melding kan overdragen aan andere hulpverleners.
De GGZ-sector is er verantwoordelijk voor dat de acute APH-functie georganiseerd wordt in de
regio. De financiering verloopt (waarschijnlijk) via de nieuwe bekostiging acute ggz. De APHtriagefunctie kan gesitueerd worden bij de ggz-crisisdienst, maar kan ook gesitueerd zijn op de
MKA. Het is niet nodig om voor de APH-triagewerkzaamheden een nieuwe organisatie op te
richten. De keuze voor situering is afhankelijk van de regionale situatie en bepalen partijen
regionaal.
8.3.2 Meldfunctie gemeente/GGD voor niet-acute hulpbehoefte
De meldfunctie van de gemeente of de GGD is erop gericht om personen met verward gedrag met
een niet-acute hulpbehoefte toe te leiden naar passende hulpverlening. Ook burgers kunnen bellen
naar deze meldfunctie. Toeleiding naar zorg, begeleiding of ondersteuning, gebeurt vanuit een
passende, persoonsgerichte aanpak die gericht is op het herstel van de zelfregie van de persoon
met verward gedrag. Hierbij gaat de hulpverlener zoveel mogelijk uit van de behoeftes van de
persoon met verward gedrag en zijn omgeving en verkent de hulpverlener de mogelijkheden van
inzet van naasten en/of ervaringsdeskundigen. Vaak schakelt de hulpverlener hiervoor meerdere
hulpverleningsorganisaties tegelijkertijd in.
Om de persoon met verward gedrag zo snel mogelijk toe te leiden naar passende hulpverlening
kent de hulpverlener de mogelijk betrokken hulpverleningsorganisaties goed, waaronder de
verschillende soorten hulpverlening die zij kunnen inzetten en op welke termijn. Indien sprake is
van een acute onveilige situatie die door hulpverleners niet te hanteren is, neemt de hulpverlener
contact op met de MKP voor eventuele politie-inzet. Om tijdige toeleiding naar passende
hulpverlening te waarborgen, zijn goede afspraken tussen ketenpartners noodzakelijk.
De gemeente is verantwoordelijk voor de organisatie van de meldfunctie voor niet-acute
hulpbehoeftes, welke ook bereikbaar is voor personen met verward gedrag zelf, hun naasten en
andere burgers. De niet-acute meldfunctie voor personen met verward gedrag kan wellicht
gecombineerd worden met of uitgevoerd worden door bestaande gemeente/GGD meldpunten
voor personen met verward gedrag en/of met andere meldfuncties die gemeentes of regio’s op dit
moment inrichten. De gemeente kan de meldfunctie ook uitbesteden aan een andere partij, zoals
de GGD, maar ook aan een ggz-crisisdienst of Korrelatie.
De meldfunctie is bedoeld voor meldingen over en door personen met verward gedrag of hun
naaste met een niet-acute hulpbehoefte en voor personen die bekend zijn bij de OGGZ of het

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

59

sociaal wijkteam. De gemeente/GGD meldfunctie dient 24/7 bereikbaar te zijn, via bij voorkeur één
telefoonnummer per politieregio en per ambulancezorgregio:131
• De deelnemers aan de focusgroep met ervaringsdeskundigen en naasten geven aan dat zij
behoefte hebben aan een ‘loket’ voor niet-acute meldingen. Immers, als de persoon die de
grip op zijn leven dreigt kwijt te raken niet snel genoeg hulpverlening ontvangt, kan een nietacute hulpbehoefte veranderen in een acute hulpbehoefte.
• De MKP en de MKA hebben behoefte aan een telefoonnummer waar zij 24/7 meldingen
naartoe kunnen doorschakelen van personen die niet acuut hulp nodig hebben, maar waar zij
zich wel zorgen over maken.
• Het schakelteam heeft in haar advies aangegeven dat de meldfunctie 24/7 beschikbaar zou
moeten zijn.
De meldfunctie is bij voorkeur bereikbaar via één telefoonnummer per politieregio en per
ambulancezorgregio.

De eventuele meerdere meldfuncties achter dit telefoonnummer dienen intensief samen te werken in de regio. Veel personen met verward gedrag die in een kleine gemeente wonen, komen in de naburige centrumgemeente terecht omdat daar
de opvangvoorzieningen zijn. Hiermee verdwijnen ze uit beeld bij hun eigen gemeente en bestaat de kans dat, meerdere
hulpverleners uit verschillende gemeenten langs elkaar heen werken. Wanneer het gaat om mensen die overlast veroorzaken, hoeft die overlast ook niet plaats te vinden in de gemeente van herkomst.
131

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

60

Er komt een
melding binnen bij
112 ambulance

Melding persoon
verward gedrag bij
112 politie
MKA-centralist
schakelt MKP in

Algemene eerste
intake door
politie-centralist

Vermoeden
ambulance
nodig? 1

Inzet politie
nodig?
Ja

Te weinig
informatie

Doorvragen over
gevaar setting
door politiecentralist

MKA-centralist
past eerste triage
toe

Inzet politie
nodig?

Politie-centralist
schakelt MKA in

1
voor somatische of
psychiatrische
levensbedreigende of
spoedeisende situaties

Nee

Doorvragen over
hulpbehoefte door
politie-centralist

2

Inzet politie
nodig?
Ja

Nee

Uitvoeren regulier
politiewerk

Vervoer naar
politiebureau?

Ja

Nee

Nee

Snel hulpverlening
nodig?

Politie-centralist
draagt melding
over aan APHtriagist

Vermoeden
ambulance
nodig? 1

Verdenking
somatiek?

Ja

Ja

Ja

Nee

Nee, maar
wel zorg om
persoon

Centralist schakelt
melding door nr.
meldfunctie
gemeente/ GGD

o.b.v. ggztriagewijzer

Nee

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

Ingangsklacht
NTS: ‘Vreemd
gedrag / suïcidaal’
ProQA: protocol 25
‘Psychiatrisch/
Abnormaal gedrag/
Zelfmoordpoging’

3

Centralist stelt
specifieke vragen
verward gedrag /
suïcidaliteit3

MKA-centralist
schakelt
ambulancezorg in
naar SEH of BL2
BL = beoordelingslocatie

Inzet A1
of A2-rit
ambulance
zorg?

Vervoer
naar SEH?

Ja, twijfel of
patiënt in
behandeling

Doorvragen over
hulpbehoefte
door politiecentralist

Inzet A1-rit
ambulance
zorg?
o.b.v. NTS / ProQA

Nee, ggz

Nee,
huisartsenzorg

MKA-centralist
MKA-centralist
schakelt
ambulance zorg vraagt of persoon in
behandeling is en
in naar SEH of
schat ernst in
BL2

MKAcentralist
schakelt
huisartsenzorg in

Nee

Ja

SEH-arts
neemt zo
nodig contact
op met APHtriagist

o.b.v. fysieke triage
ambulance
verpleegkundige

Ja

Ja

Acuut
psychiatrische
hulpverlening op
BL2

Vervoer
naar SEH?

Nee,
naar BL

APH-triage
nodig?
Nee, blijft
thuis

Ja

Nee, maar wel
zorg om
persoon

61

Nee

Ja

Indien nodig
neemt agent op Observatie door
bureau contact
agent ter
plaatse
op met APHtriagist

Ja, twijfel of
patiënt in
behandeling

Ja

Ja

Nee

APH-triagist
schakelt
huisartsenzorg
of ambulance
zorg in

Agent ter
plaatse
schakelt MKA
in

Vervolg
telefonische triage
door APH-triagist

Nee, blijft
thuis

Nee,
naar BL

Ja

SEH-arts
neemt zo
nodig contact
op met APHtriagist

Acuut
psychiatrische
hulpverlening
op BL2

Verpleegkundige neemt
zo nodig
contact op met
APH-triagist

Snel hulpverlening
nodig?

Telefonische
triage door
APH-triagist
i.o.m. agent ter
plaatse

Ja

MKA-centralist
draagt melding over
aan APH-triagist

Nee, maar wel
zorg om
persoon

MKA-centralist
schakelt melding
door nr.
meldfunctie
gemeente/ GGD

APH-triagist voert
telefonische triage
MKA-melding uit
Nee, maar wel
zorg om persoon

o.b.v. ggztriagewijzer

Agent schakelt
door naar
meldfunctie
gemeente/ GGD

Inzet APH
nodig?

Ja, acuut en
psychiatrie 4

Nee

APH-triagist gaat
na of persoon in
behandeling /
begeleiding is

APH-triagist zet
acuut
psychiatrische
hulpverlening in
Bij twijfel is bij voorkeur triage /
beoordeling ter plaatse mogelijk

4

In
behandeling
/ begeleiding?

Vervoer
naar BL1
nodig?
Nee

Ja

APH-triagist zet
binnen 30 min. (via
MKA) ambulance /
passend vervoer in 5

Legenda

Acuut
psychiatrische
hulpverlening ter
plaatse5

6 Waaronder GGz-behandelaar,
5 Mocht de politie nog niet ter
plaatse zijn dan gaat de APH- specialist ouderen-geneeskunde,
arts voor verstandelijk
triagist (i.o.m. de politie en/of een
gehandicapten
andere hulpverlener) na of politieof sociaal werker
inzet noodzakelijk is

Activiteit door politie
Activiteit door MKA
Activiteit door APH-triagist
Beslisvraag

Uitkomst melding

Nee, acuut en
geen psychiatrie

Ja

APH-triagist gaat na
of eigen behandelaar /
begeleider bereikbaar
is6

Behandelaar
/ begeleider
bereikbaar?

APH-triagist zet
OGGz, sociaal
wijkteam, Veilig
Thuis of jeugdzorg
in 5

APH-triagist draagt
melding over aan
eigen behandelaar /
begeleider

APH-triagist gaat na
of de eigen huisarts
bereikbaar is

Eigen
huisarts
bereikbaar?

Nee, acuut

Nee,
niet acuut

Ja

Nee, niet acuut

APH-triagist geeft
zelfhulpadvies en
informeert
behandelaar /
begeleider

Ja

APH-triagist
draagt melding
over aan eigen
huisarts

Nee

APH-triagist
schakelt door naar
gem./GGD
meldpunt en
informeert huisarts

Figuur 9. Telefonische behandeling meldingen vanuit politie en MKA van personen met verward gedrag

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 8 Conclusies

62

9 Aanbevelingen
In dit hoofdstuk doet SiRM aanbevelingen om de behandeling van de melding van personen met
verward gedrag te verbeteren om personen met verward gedrag zo sneller naar passende
hulpverlening toe te leiden.132 Het betreft drie aanbevelingscategorieën:
• De randvoorwaarden voor implementatie van het model.
• De implementatieonderdelen van de verbetervoorstellen uit dit model.
• Het verbeteren van de melding buiten de reikwijdte van dit model.

9.1 Randvoorwaarden voor implementatie model melding
Het model melding beschrijft de gewenste behandeling van meldingen van personen met verward
gedrag die terechtkomen bij de politie en de MKA. Nog niet alle randvoorwaarden die nodig zijn
voor implementatie van het model in de regio’s zijn vervuld. Voor een juiste invulling van het model
melding dienen de randvoorwaarden ingevuld te worden. Het gaat om de volgende
randvoorwaarden:
• Voldoende financiering en passende bekostiging voor de APH-triagefunctie en de
gemeente/GGD meldfunctie.
• Voldoende capaciteit bij de APH-triagefunctie en de gemeente/GGD meldfunctie om de 24/7
bereikbaarheid en beschikbaarheid te kunnen waarborgen.
• 24/7 in te zetten passende hulpverlening, waaronder dekkende afspraken in de regio over
passend vervoer van personen met verward gedrag vóór de beoordeling van de persoon door
de hulpverlening.
• Systematisch gebruik van de ggz-triagewijzer door de APH-triagist en inzet van
ambulancezorg en/of passend vervoer door de MKA op aanvraag van de APH-triagist.
9.1.1 Voldoende financiering en passende bekostiging
Zorgverzekeraars en gemeentes zijn verantwoordelijk voor de financiering van de respectievelijk
acute triagefunctie en niet-acute meldfunctie:
• Zorgverzekeraars, de GGZ en de NZa werken op dit moment aan een nieuwe bekostiging
voor de acute ggz, waarbinnen de triagefunctie ook een plek krijgt. Het streven van de betrokken partijen is dat er vanaf 2019 een nieuwe en passende bekostiging voor de acute ggz
geldig is. Dit is een noodzakelijke voorwaarde om de APH triagefunctie en snellere beoordelingen door de ggz crisisdienst te kunnen financieren vanuit de Zvw. De uitkomst van het adviestraject door de NZa is nog niet bekend. VWS dient vervolgens nog een besluit te nemen
over het advies van de NZa. Partijen dienen in de gesprekken over de nieuwe bekostiging

Soms is de persoon voldoende geholpen met een zelfhulpadvies en zijn geen vervolgacties nodig. Het heeft de voorkeur
om een persoon die alleen een zelfhulpadvies gekregen heeft een dag erna te bellen om te vragen of het zelfhulpadvies
voldoende handvatten heeft geboden.
132

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

63

mee te nemen dat de politie en de MKA mogelijk een beroep zullen doen op de APH-triagefunctie. Dit kan ervoor zorgen dat het aantal te behandelen meldingen fors stijgt.
• Gemeentes dienen in hun begroting ruimte te maken voor het operationaliseren van de
meldfunctie voor niet-acute hulpbehoeftes.
Voor eventuele test pilots van het model melding kunnen regio’s subsidie aanvragen bij ZonMw in
het kader van het actieprogramma ‘Lokale initiatieven mensen met verward gedrag’.
9.1.2 Voldoende capaciteit triage- en meldfunctie
Om te zorgen dat personen met verward gedrag (sneller) toegeleid worden naar passende
hulpverlening is het van belang dat politie en de MKA 24/7 meldingen kunnen overdragen aan de
APH-triagefunctie en de gemeente/GGD meldfunctie.
De APH-triagefunctie dient hiervoor binnen 5 minuten bereikbaar te zijn en vervolgens
beschikbaar te zijn voor het doen van triage. Op dit moment zijn de crisisdiensten er niet op
toegerust om een dergelijke bereikbaarheid en beschikbaarheid voor triage te kunnen garanderen.
De MKA kan dit wel, maar beschikt op dit moment veelal niet over de benodigde expertise en vaak
ook niet over de capaciteit.
Om niet-acute meldingen van of over personen met verward gedrag 24/7 te kunnen ontvangen,
zelfhulpadvies te kunnen geven en de toeleiding naar hulpverlening in gang te kunnen zetten, is
24/7 bereikbaarheid van de gemeente/GGD meldfunctie nodig. De MKP, 0900-8844 en de MKA
moeten 24/7 meldingen kunnen doorschakelen als zij inschatten dat sprake is van een niet-acute
hulpbehoefte. Ook personen met verward gedrag, hun naasten of omgeving moeten 24/7 kunnen
bellen. Op dit moment is in veel regio’s nog geen meldfunctie voor personen met verward gedrag
en als deze er wel is, is meestal geen sprake van 24/7 bereikbaarheid. Deze bereikbaarheid dient
georganiseerd te worden om de gewenste behandeling van meldingen, zoals in dit model
beschreven, te realiseren.
9.1.3 24/7 voldoende beschikbare passende hulpverlening
Een andere belangrijke randvoorwaarde voor het daadwerkelijk sneller toeleiden naar passende
hulpverlening is dat de APH-triagisten en hulpverleners van de gemeente/GGD meldfunctie
passende hulpverlening kunnen inzetten. Als de triagefunctie en meldfunctie 24/7 bereikbaar en
beschikbaar zijn, maar zij geen passende hulpverlening in kunnen zetten, verliezen de functies hun
toegevoegde waarde.
Het tijdig inzetten van passende hulpverlening geldt vooral voor de APH-triagefunctie als een
randvoorwaarde, omdat het in dit geval gaat om een acute melding:
• De APH-triagist dient 24/7 (outreachende) tijdige acuut psychiatrische hulpverlening in te
kunnen zetten. De nieuwe aanrijtijden, zoals beschreven in de ggz-triagewijzer, zijn nog niet
voor alle crisisdiensten haalbaar. Inzet van passend vervoer met een maximale aanrijtijd van
30 minuten kan nodig zijn. Hiervoor dienen dekkende afspraken in de regio te zijn.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

64

• De APH-triagist dient 24/7 OGGZ en/of het sociale wijkteam in te kunnen zetten. OGGZ en/of
het sociale wijkteam is in veel regio’s nog niet 24/7 beschikbaar. Dit dient georganiseerd te
worden om de gewenste behandeling van meldingen, zoals beschreven in dit model, te
realiseren.
9.1.4 Gebruik van ggz-triagewijzer en inzet ambulancezorg op aanvraag van APH-triagist
De ggz-triagewijzer is een belangrijke pijler van het model melding. De ggz-triagewijzer is
ontwikkeld in het kader van de generieke module Acute Psychiatrie. De triagewijzer stelt de
voorwacht van de crisisdienst in staat om de urgentie en eventuele inzet van acuut psychiatrische
hulpverlening te bepalen. De ggz-triagewijzer wordt in 2017 aangescherpt en getest bij 15
crisisdiensten in Nederland.
Het model gaat ervan uit dat de APH-triagist een relatie heeft met de MKA, zoals de huisarts deze
ook heeft. Als uit de APH-triage blijkt dat binnen 30 minuten passend vervoer nodig is (omdat de
beoordeling binnen 1 uur dient te starten), zet de verpleegkundig centralist MKA desgevraagd
ambulancezorg in. De MKA volgt hierbij zoveel mogelijk het professionele oordeel van de APHtriagist. Discussie vindt achteraf plaats bij evaluatie van casuïstiek. Deze werkrelatie is er in de
meeste regio’s nog niet en dient tot stand te komen om ervoor te zorgen dat de APH-triagefunctie
adequaat werkt.

9.2 Onderdelen implementatie model melding
Naast het vervullen van de randvoorwaarden dient (parallel) gewerkt te worden aan de
verschillende noodzakelijke (voorbereidende) stappen voor implementatie van de
verbetervoorstellen. Het implementeren van de verbetervoorstellen vraagt om:
• het testen van het model melding,
• het maken van lokale en regionale afspraken over de invulling van de triage- en meldfunctie
en
• het implementeren van de werkwijze intern bij de politie, de MKA en de uitvoerders van de
triage- en meldfunctie.
9.2.1 Testen model melding
De verbetervoorstellen in dit model zijn gebaseerd op:
• een focusgroep met ervaringsdeskundigen en naasten;
• meer dan 20 interviews met meldkamercentralisten, bestuurders en experts;
• 4 vergaderingen met de begeleidingscommissie;
• 6 focusgroepen met dienst- en hulpverleners en
• desk research.
We hebben daarnaast de verbetervoorstellen begin juli 2017 in een breder gremium tijdens een
invitational conference getoetst. In augustus 2017 hebben we tot slot een brede
achterbanconsultatie gehouden.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

65

SiRM adviseert om het model melding eerst regionaal te testen in pilots, voordat de werkwijze
breed ingevoerd wordt in de regio’s. Voor het testen dienen partijen in de pilotregio’s afspraken te
maken over de invulling van de acute APH-triagefunctie en de niet-acute meldfunctie. Het is
raadzaam om deze pilots te koppelen aan de pilots die bij de crisisdiensten lopen voor het testen
van de ggz-triagewijzer.
De volgende drie punten dienen in de pilots getest te worden:
• De inschatting van politie en MKA omtrent de benodigde (verdere) triage. Het model melding
beschrijft dat politie in de meldkamer en op straat kan inschatten of zij contact op dient te
nemen met de MKA, de APH-triagefunctie of de gemeente/GGD meldfunctie voor een
melding van een persoon met verward gedrag. Bij twijfel schakelt politie de MKA of de APHtriagefunctie in. In het model gaan we er daarnaast vanuit dat de verpleegkundig centralist
MKA kan inschatten of APH-triage nodig is. De centralist schakelt bij twijfel de APHtriagefunctie in. In de pilots dient getest te worden of politie en MKA de inschatting juist
kunnen maken. Partijen maken voor de pilots op regionaal niveau afspraken over
doorverwijzen. Op basis van (wekelijkse) evaluatie van casuïstiek krijgen partijen tijdens de
pilots meer inzicht in de juistheid van de inschatting van politie en de MKA.
• Situering van de APH-triagefunctie. Het model beschrijft dat de GGZ-sector verantwoordelijk
is voor het organiseren van de APH-triagefunctie. Ook de bekostiging verloopt (naar alle
waarschijnlijkheid) via de GGZ. In het model geven we aan dat de APHtriagewerkzaamheden gesitueerd kunnen worden bij de ggz-crisisdienst, maar zich ook
kunnen bevinden op de MKA. De keuze voor de situering is afhankelijk van de regionale
situatie en bepalen partijen regionaal. Uit de pilots en andere ervaringen in de praktijk moet
blijken of deze beide situeringen inderdaad naar tevredenheid van alle betrokken partijen
werken.
• 24/7 bereikbaarheid van de niet-acute meldfunctie. In de zomer van 2017 is tijdens het
bestuurlijk overleg (BO) verwarde personen gesproken over de bereikbaarheid van de nietacute meldfunctie. De minister van VWS heeft tijdens dit overleg aangedrongen op 24/7
bereikbaarheid van de niet-acute meldfunctie. In een volgend BO verwarde personen zal dit
onderwerp verder besproken worden. Partijen willen pilots opstarten die gericht zijn op de
doelmatigheid en kwaliteit van 24/7 bereikbare meldfuncties. Hiervoor is het belangrijk dat
partijen registreren om hoeveel meldingen het gaat, wanneer die binnenkomen en wat de
opvolging is geweest. Er zullen regionale verschillen zijn in aantallen meldingen die
binnenkomen, bijvoorbeeld tussen stedelijke en rurale gebieden. Dit kan leiden tot andere
manieren van organiseren.
Specifiek voor de politie is het van belang om tijdens de pilots vooral te letten op:
• De bruikbaarheid en helderheid van de extra vragen over de gevaarsetting en de
hulpbehoefte bij de MKP en 0900-8844. Met de extra vragen kritischer bezien of politie de
leiding moet hebben bij de melding van personen met verward gedrag en naar welke functie
(acuut of niet-acuut) de politie-centralist door moet schakelen.

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

66

• Testen van de werkbaarheid van het contact opnemen met de acute en niet-acute functie
door de basisteams en het voorzien van informatie aan de APH-triagist door de agent ter
plaatse.
• Testen van de haalbaarheid van de veranderopgave door na te gaan of er draagvlak is voor
de verbetervoorstellen binnen de politie en of ze passen binnen de cultuur van de politie.
9.2.2 Lokale en regionale afspraken maken over invulling triagefunctie en meldfunctie
De verbetervoorstellen bij de politie en de MKA zijn grotendeels gebaseerd op:
• het overdragen van een melding van een persoon met verward gedrag met een acute
hulpbehoefte aan de APH-triagefunctie of
• het doorschakelen van een melding over een persoon met een niet-acute hulpbehoefte aan
een gemeente/GGD meldfunctie.
Voor de implementatie van het model melding is het essentieel om op lokaal en regionaal niveau te
bepalen waar deze functies gesitueerd zullen worden, voor zover dit nog niet gebeurd is. De
functies dienen nauw samen te werken en zijn bij voorkeur geïntegreerd. SiRM adviseert om:
• Afspraken over het beleggen van de acute APH-triagefunctie te maken in ROAZ-verband,
aangevuld met de politie, vertegenwoordigers van de gemeente/GGD en de regionale
projectleider(s) van het schakelteam. Het gaat om afspraken tussen de politie, de MKA, de
ggz-crisisdienst en de eventuele ggz-vervoerders.
• Afspraken over de organisatie van de gemeente/GGD meldfunctie voor de niet-acute
hulpbehoefte te maken in lokale en regionale overleggen tussen gemeentes, GGD’en of bij
regionale schakelteams.
Het gaat in eerste instantie om afspraken over wie de uitvoerder is of uitvoerders zijn. Vervolgens
dienen ketenpartners afspraken te maken over de invulling van de functies, voornamelijk over de
informatiedeling en de inzet van hulpverlening. Om te voorkomen dat hulpverleners uit diverse
gemeenten met dezelfde cliënt bezig zijn, zijn daarnaast afspraken over regionaal toezicht van
belang. Ook dienen goede samenwerkingsafspraken gemaakt te worden.
9.2.3 Implementatie binnen organisaties
Voor de implementatie van de verbetervoorstellen is het van belang dat het overdragen voor triage
of doorschakelen naar de meldfunctie zowel bij politie als bij de MKA opgenomen wordt in de
protocollen/werkinstructies. Het gaat om het opstellen van:
• Een Q&A of uitvraag met de extra vragen voor politie-centralisten om de gevaarsetting nader
te bepalen en in te schatten of een acute hulpbehoefte bestaat.
• Instructies voor politie-centralisten en agenten op straat over het overdragen en
doorschakelen van meldingen aan de APH-triagefunctie en gemeente/GGD meldfunctie.
• Instructies voor verpleegkundig centralisten MKA over het overdragen en doorschakelen van
meldingen aan de APH-triagefunctie en gemeente/GGD meldfunctie.
• Instructies voor verpleegkundig centralisten MKA over op welke manier zij omgaan met
aanvragen voor de ambulancezorg door APH-triagisten (discussie achteraf).

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

67

• Een protocol voor de APH-functie op de MKA, als er in regio’s voor gekozen wordt om de
functie bij de MKA te situeren.133
Vervolgens moeten centralisten (MKP, 0900-8844 en MKA) en agenten op straat getraind worden
in het gebruik van de Q&A, instructies en protocollen. Bij deze trainingen zijn bij voorkeur ggzhulpverleners en ervaringsdeskundigen aanwezig om toelichting te geven. In het algemeen geven
focusgroep deelnemers aan dat het zinnig is om regelmatig kennis uit te wisselen met ggzhulpverleners. Dit kan bijvoorbeeld door medewerkers van de crisisdienst trainingen over dit
onderwerp te laten geven of meldkamercentralisten mee te laten lopen op de ggz-crisisdienst.
Andersom kunnen medewerkers van de crisisdienst bij de politie meelopen, bijvoorbeeld op de
MKP om zo meer kennis en begrip op te doen over de werkwijze van politie.
Naast de implementatieopgave bij politie en MKA dienen ook de uitvoerders van de APHtriagefunctie en gemeente/GGD meldfunctie de voorwaarden en werkwijze, zoals in dit model
beschreven, te implementeren. De implementatie is afhankelijk van de partijen die de functies op
zich nemen.

9.3 Verbeteren melding buiten reikwijdte model
Dit model melding richt zich op de meldingen van personen met verward gedrag die terechtkomen
bij politie en de MKA. Ook buiten de reikwijdte van dit model bestaat ruimte om te zorgen dat
personen met verward gedrag bij een melding sneller toegeleid worden naar passende
hulpverlening:
• Bij de HAP en de ggz-crisisdienst komen meldingen van personen met verward gedrag
binnen en zijn er mogelijkheden om de behandeling daarvan te verbeteren.
• Helderheid creëren over het beste ‘loket’ voor meldingen van burgers die zich zorgen maken
over een persoon met verward gedrag.
• Ketenpartners dienen te zorgen voor afstemming over hun triagesystemen om ervoor te
zorgen dat ze de benadering en taal van het andere triagesysteem begrijpen.
9.3.1 Telefonische melding bij HAP en ggz-crisisdienst
Ook bij de HAP zijn er gebieden voor verbetering bij de behandeling van meldingen van personen
met verward gedrag (zie Bijlage 4). Deze zijn in dit model niet verder uitgewerkt. De APHtriagefunctie en de gemeente/GGD meldfunctie die we in dit model voorstellen, kunnen ook voor
de HAP een mogelijkheid tot doorverwijzen creëren. SiRM adviseert om de behandeling van de
meldingen van personen met verward gedrag bij de HAP te analyseren en verbetervoorstellen te
doen aan de hand van dit model.
De verbetering van de behandeling van meldingen van personen met verward gedrag bij de ggzcrisisdienst zijn in gang gezet met de publicatie van de generieke module Acute Psychiatrie begin
2017. In de zomer zijn 15 crisisdiensten een pilot gestart met de ggz-triagewijzer (zie Bijlage 8),
In de regio Noord-Nederland is bijvoorbeeld een nieuw triageprotocol opgesteld dat verpleegkundig centralisten MKA
volgen ná de ProQA-uitvraag. Het betreft een protocol dat is gebaseerd op de ggz-triagewijzer.
133

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

68

die onderdeel is van de generieke module en begin 2017 aangescherpt is op basis van een korte
testfase.
9.3.2 Helderheid over beste ‘loket’ voor meldingen van personen met verward gedrag
Het model melding gaat over het verbeteren van de behandeling van de melding zodra deze
terechtkomt bij de politie of de MKA. Omstanders nemen regelmatig contact op met deze
‘loketten’, omdat zij niet weten waar zij terecht kunnen met zorgen over een persoon met verward
gedrag of omdat de reguliere hulpverlening niet 24/7 beschikbaar is. Dit bleek ook uit de
focusgroep die SiRM georganiseerd heeft met ggz-ervaringsdeskundigen en naasten (Zie Bijlage
6). Het is voor omstanders daarnaast niet altijd duidelijk wat ze kunnen doen als ze een persoon
met verward gedrag tegenkomen. Omstanders zijn in een dergelijk geval vaak geneigd om de
politie te bellen. Het gaat immers om verstoring van de openbare orde of er is sprake van gevaar of
dreiging. Dat daarnaast ook een hulpvraag kan spelen, is minder duidelijk.
Het schakelteam heeft in dit kader op 24 februari 2017 aan de minister geadviseerd om regionale
advies- en meldpunten in te richten en een landelijk telefoonnummer in te stellen dat daar
rechtstreeks naar doorschakelt.134 VWS wil stimuleren dat bestaande regionale meldpunten
uitgebreid en/of versterkt worden, maar de verantwoordelijkheid daarvoor ligt op lokaal/ regionaal
niveau. Het Schakelteam zal monitoren hoe meldnummers op regionaal niveau onderdeel zijn van
sluitende aanpak.135
9.3.3 Afstemming over triagesystemen
Politie, ambulancezorg, GGZ en huisartsenzorg hanteren verschillende definities van ‘acuut’ en
gebruiken verschillende triagesystemen met verschillende urgentiegraden (zie ook paragraaf 2.3).
Binnen de ambulancezorg wordt gebruik gemaakt van twee verschillende triagesystemen.
Het is van belang dat ketenpartners elkaars taal spreken. Bij voorkeur stemmen zij hun
triagesystemen op elkaar af. Om een soepel triageproces te garanderen, zowel voor de MKA als
voor de APH-triagist, dienen ze elkaars taal te kennen en begrijpen. Dit betekent dat de
centralisten en triagisten op de hoogte zijn van de urgentiegraden bij de politie, binnen NTS,
ProQA en de ggz-triagewijzer.

Advies niet-acute meldingen personen met verward gedrag, schakelteam personen met verward gedrag, Den Haag 24
februari 2017.
135
Zie ook de voortgangsbrief van het Ministerie van VWS: Informatie over verschillende onderwerpen gerelateerd aan de
ondersteuning van personen met verward gedrag, 29 juni.
134

Verbeteren van melding van personen met verward gedrag – 9 Aanbevelingen

69