Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 102

Wijziging van de Wet toezicht trustkantoren
2018 in verband met maatregelen om
trustdienstverlening in gevallen met hoge
integriteitrisico’s te verbieden

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 16 juni 2022
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen tijdig en
genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Kling

kst-36102-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

1

ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het Wijzigingsvoorstel van de Wet toezicht trustkantoren waarmee trustdienstverlening
in gevallen met hoge integriteitrisico’s worden verboden. Deze leden
steunen de inzet van het kabinet om de integriteit van het financiële
stelsel in Nederland te bevorderen en het gebruik van trustdiensten voor
witwassen te voorkomen. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
voorstel en het voorstel om trustdienstverlening aan cliënten in Rusland
en Belarus te verbieden1.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de Wetswijziging
«toezicht trustkantoren 2018 in verband met maatregelen om trustdienstverlening in gevallen met hoge integriteitrisico’s te verbieden». Naar
aanleiding van het genoemde punt brengen de leden van de PVV-fractie
het volgende naar voren.
De leden van de CDA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Deze leden hebben nog enkele vragen. Het wetsvoorstel
voorziet in een verbod op het bieden van bepaalde dienstverlening. Dit
betreft het aanbieden van doorstroomvennootschappen en trustdienstverlening met betrokkenheid van derde-hoog-risicolanden of van landen die
op de lijst staan van non-coöperatieve landen op belastinggebied. De
leden van de CDA-fractie vragen of de regering in algemene zin in beeld
heeft waar de «geitenpaadjes» zitten en of de regering voornemens is dit
nu ook reeds aan te pakken of eerst dit wetsvoorstel te implementeren,
monitoren en daarna verdere verbeteringen aan te brengen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel om trustdienstverlening met hoge integriteitsrisico’s te
verbieden. In algemene zin staan deze leden positief tegenover het
voorstel om deze praktijken verder aan banden te leggen. Wel willen deze
leden opmerken dat zijn voorstander zijn van het volledig verbieden van
de trustdienstverlening gezien de zeer beperkte maatschappelijke bijdrage
en grote risico’s op misbruik. Over het wetsvoorstel hebben deze leden
nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie en het lid Omtzigt hebben met
interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Wel hebben de leden van
de ChristenUnie-fractie en het lid Omtzigt nog enkele vragen aan de
regering over het wetsvoorstel.
1. Hoofdlijnen wetsvoorstel
1.1. Inleiding
De leden van de SP-fractie lezen dat het beroeps- of bedrijfsmatig
aanbieden van doorstroomvennootschappen wordt verboden, evenals
dienstverlening aan cliënten woonachtig of gevestigd in derde-hoog
risicolanden. Deze leden stellen de vraag welk deel van het totaal aan
trustdienstverlening hierdoor wordt verboden. Welke activiteiten mogen
trustkantoren nog wel aanbieden en welk nut hebben deze activiteiten
voor de reële economie? Is het niet zo dat vrijwel alle diensten die
1

Kamerstukken II, vergaderjaar 2021–2022, 36 080.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

2

trustkantoren aanbieden te maken hebben met het onderdak bieden aan
bedrijven die niet echt in Nederland aanwezig willen zijn, met het
faciliteren van fiscale planning en met het verhullen van eigendommen?
Hoe denkt de regering inmiddels over een algeheel verbod op de
trustsector?
1.2. Doorstroomvennootschappen
Dat het verbod op trustdienstverlening in gevallen van hoge integriteitsrisico’s niet samenhangt met een onderzoek naar de toekomst van de
trustsector mede naar aanleiding van de motie Omtzigt-Van Weyenberg2,
verbaast de leden van de D66-fractie. Deze leden delen de observatie dat
de toekomst van de trustsector niet ligt in trustdienstverlening aan
cliënten met hoge integriteitsrisico’s, maar vragen naar de samenhang
van het voorliggende voorstel met de bredere analyse van de toekomst
van trustdienstverlening in Nederland. Deze leden vragen hoe een
integrale aanpak van de trustdienstverlening vanuit Nederland wordt
geborgd. Ook vragen deze leden naar de samenhang met de bepaling uit
de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
(Wwft) die trustinstellingen verplicht om melding te maken van ongebruikelijke transacties. Is voldoende helder (geweest) wat «ongebruikelijke
transacties» zijn?
De leden van de PVV-fractie merken allereerst op dat er voorzien is in de
mogelijkheid om bij ministeriële regeling vrijstelling te verlenen van het
verbod beroeps- of bedrijfsmatig gebruikmaken van doorstroomvennootschappen. De leden van de PVV-fractie vragen om een verduidelijking
hiervan. Bij welke vormen van dienstverlening kan er sprake zijn van een
vrijstelling?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nader kan toelichten
waarom het onderhavige wetsvoorstel niet strekt tot het opvolgen van de
aanbevelingen van de Commissie doorstroomvennootschappen. Deze
leden vragen of de regering specifiek kan ingaan op de aanbeveling om
de beoordeling of er sprake is van een doorstroomvennootschap te
baseren op basis van de kenmerken die zien op de aanwezigheid van een
internationale structuur, transacties met gelieerde partijen, beperkte reële
aanwezigheid in Nederland, de aanwezigheid van fiscale, financiële of
juridische motieven en grote internationale geldstromen of balansposities.
De leden van de CDA-fractie lezen dat is voorzien in de mogelijkheid om
bij ministeriële regeling vrijstelling te verlenen van het verbod. Bepaalde
vormen van dienstverlening, zoals een stichting administratiekantoor,
zouden volgens de regering voor een vrijstelling in aanmerking kunnen
komen omdat dergelijke dienstverlening de geschetste risico’s die
aanleiding zijn voor het verbod niet kent. De leden van de CDA-fractie
vragen of de regering specifieker kan aangeven wanneer een dergelijke
vrijstelling kan worden verleend.
De leden van de SP-fractie lezen dat er is voorzien in de mogelijkheid om
bij ministeriële regeling vrijstelling te verlenen van het verbod, omdat
bijvoorbeeld op een STAK de geschetste risico’s niet van toepassing zijn.
Zij vragen de regering welke redenen er voor bijvoorbeeld een STAK
kunnen zijn om gebruik te maken van trustdiensten.

2

Kamerstukken II, vergaderjaar 2018–2019, 34 566, nr. 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

3

De leden van de SP-fractie vragen de regering te motiveren waarom niet
wordt aangesloten bij de adviezen van de Commissie doorstroomvennootschappen bij het identificeren van doorstroomvennootschappen.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering waarom niet is gekozen
om sec de aanbevelingen van de Commissie doorstroomvennootschappen door te voeren. Kan de regering daarbij met name ingaan op de
beoordeling of er sprake is van een doorstroomvennootschap te baseren
op basis van de kenmerken die zien op de aanwezigheid van een
internationale structuur, transacties met gelieerde partijen, beperkte reële
aanwezigheid in Nederland, de aanwezigheid van fiscale, financiële of
juridische motieven en grote internationale geldstromen of balansposities?
Deze leden vragen voorts naar de effectiviteit van deze wetgeving om
deze dienstverlening tegen gaan en op welke manieren de activiteiten
alsnog voortgezet kunnen worden. Hoe kan worden voorkomen dat er niet
meer diensten in de ongereguleerde sfeer zullen plaatsvinden?
De leden van de ChristenUnie-fractie en het lid Omtzigt lezen dat is
voorzien in de mogelijkheid om bij ministeriële regeling vrijstelling te
verlenen van het verbod, omdat bepaalde vormen van dienstverlening
niet gekenmerkt worden door de risico’s die aanleiding geven voor de
invoering van het verbod. Deze leden vragen de regering om toe te lichten
voor welke vormen van dienstverlening volgens de regering geen sprake
is van dergelijke risico’s. Verder vragen deze leden of de regering
voornemens is om meteen gebruik te maken van deze mogelijkheid om
bij ministeriële regeling vrijstelling te verlenen en zo ja, voor welke
vormen van dienstverlening.
1.3. Dienstverlening waarbij landen betrokken zijn die op de lijst
van derde- hoogrisicolanden staan
Ten aanzien van het verbod op het aanbieden van doorstroomvennootschappen en trustdienstverlening met betrokkenheid van derde hoogrisicolanden of van landen die op de lijst staan van non-coöperatieve landen
op belastinggebied, vragen de leden van de VVD-fractie hoe groot de
regering de kans acht dat rechtspersonen het verbod kunnen ontlopen. In
welke andere lidstaten van de Europese Unie geldt een soortgelijk
verbod? Kan de regering daarbij ook aangeven wat het risico is dat
dienstverlening in de illegaliteit belandt? Hoe wordt dit gemonitord en zijn
maatregelen voorzien om dit te voorkomen? Daarnaast vragen de leden
van de VVD-fractie aan de regering welke definitie van doorstroomvennootschap de regering hanteert en in hoeverre dit aansluit bij internationaal geldende definities? Hoe komt de lijst van hoogrisicolanden en
non-coöperatieve landen op belastinggebied tot stand? Worden deze in
internationaal verband vastgesteld?
Dat er geen trustdiensten mogen worden verleend aan entiteiten in
landen met een hoog risico, begrijpen de leden van de D66-fractie. Deze
leden zien daarbij samenhang met het Ultimate Beneficiary Owner
(UBO)-register. Hoe wordt het onderzoek, dat een trustdienstverlener moet
uitoefenen naar de UBO van de te verlenen dienst, gebruikt om het
UBO-register eventueel aan te vullen?
De leden van de PVV-fractie merken op dat ervoor gekozen is om
dienstverlening aan cliënten, doelvennootschappen, uiteindelijk belanghebbenden van cliënten en doelvennootschappen gevestigd in derdehoogrisicolanden, te verbieden omdat de sector nog steeds niet op een
verantwoord integriteitsniveau is. De leden van de PVV-fractie vragen naar
een onderbouwing van deze constatering. Waaruit blijkt dat trustkantoren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

4

niet voldoen aan het op juiste wijze mitigeren van integriteitsrisico’s als
dergelijke landen zijn betrokken?
De leden van de ChristenUnie-fractie en het lid Omtzigt lezen dat met het
onderhavige wetsvoorstel ook de dienstverlening door trustkantoren
wordt verboden indien de cliënt, doelvennootschap of de uiteindelijk
belanghebbende van de cliënt of doelvennootschap woonachtig of
gevestigd is of zijn zetel heeft in een derde-hoogrisicoland. Deze leden
vragen de regering welke landen zij als zodanig kwalificeert. Verder
vragen deze leden de regering wat er zal gebeuren met deze dienstverlening na inwerkingtreding van het gebod. Acht de regering het aannemelijk dat deze dienstverlening in het geheel verdwijnt, of is het mogelijk
dat deze dienstverlening verschuift naar andere dienstverleners in
Nederland of daarbuiten? Indien dat laatste het geval is, zou dit dan
betekenen dat op deze manier het verbod wordt vermeden? Welke
maatregelen kan de regering treffen om te voorkomen dat de dienstverlening in de illegaliteit wordt doorgezet? Heeft de regering in het licht van
dit laatste overwogen om de onderhavige dienstverlening onder te
brengen bij een specifieke bedrijfstak met een poortwachtersfunctie en
toezicht door bijvoorbeeld De Nederlandsche Bank?
1.4. Dienstverlening waarbij landen betrokken zijn die op de lijst
van non-coöperatieve landen op belastinggebied staan
Hoewel de leden van de D66-fractie een verbod op dienstverlening aan
landen op de lijst van non-coöperatieve landen op belastinggebied
steunen, hebben deze leden zorgen over het uit beeld raken van deze
dienstverlening. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de trustdienstverlening
niet vanuit een andere locatie wordt verleend zodat dezelfde constructie
tot stand wordt gebracht? Ook vragen deze leden, gerelateerd aan het
weglekken naar andere landen, naar het beeld van de regering naar
verplaatsing van trustdienstverlening naar de illegaliteit en het
voorkomen daarvan.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering kan aangeven welke
mogelijke alternatieve dienstverleners in binnen- en buitenland bij
inwerkingtreding van dit verbod de diensten van de betrokken rechtspersonen zouden kunnen overnemen. Zijn deze dienstverleners in beeld bij
de regering? Hoe groot acht de regering de kans dat de betrokken
rechtspersonen het verbod op die manier kunnen ontlopen?
1.5. Verhouding tot Sanctiewet 1977
De leden van de VVD-fractie vragen de regering hoe het verbod zich
verhoudt tot de Sanctiewet 1977 en de daaronder vallende regelgeving,
waaronder de bepaling dat een relatie moet worden aangehouden
wanneer een betrokkende onder de sanctiewetgeving valt. De leden van
de VVD-fractie lezen dat bij ministeriële regeling een vrijstelling verleend
kan worden van het verbod, zoals voor een stichting administratiekantoor.
Hoe wordt willekeur bij het verlenen van vrijstellingen voorkomen? Is de
regering bereid hier een apart toetsingskader voor op te stellen?
2. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie aan de regering hoe zij de
handhavingscapaciteit als gevolg van het wetsvoorstel beoordeelt,
bijvoorbeeld bij De Nederlandsche Bank (DNB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

5

Het verbod op het verlenen van trustdienstverlening waarbij derdehoogrisico- of non-coöperatieve-landen betrokken zijn relateert de
regering aan de trustdienst van een doorstroomvennootschap constateren
de leden van de D66-fractie. Omdat de leden van de D66-fractie begrijpen
dat er een overgangstermijn is van zes maanden, vragen deze leden de
regering naar de continuering van doorstroomvennootschappen waarbij
deze landen betrokken zijn na inwerkintreding van dit wetsvoorstel. Acht
de regering het wenselijk dat er vanaf het eerste moment al geen
doorstroomvennootschappen meer mogen worden geadviseerd?
De leden van de PVV-fractie merken voorts op dat DNB, ten aanzien van
partijen die mogelijk beroeps- en bedrijfsmatig doorstroomvennootschappen aanbieden of ter beschikking stellen en hiermee tegen het
verbod in handelen, aangeeft dat het voor haar lastig zal zijn hier alleen
handhavend op te treden. De leden van de PVV-fractie vragen hoe de
regering dit beoordeelt en in hoeverre deze maatregel dan nog
uitvoerbaar is.
De leden van de CDA-fractie lezen dat DNB opmerkingen heeft gemaakt
over de nieuwe definitie van een doorstroomvennootschap en dat de
regering er daarom voor gekozen heeft om de elementen «economische
activiteit» en «wettelijke verplichting» uit de definitie te halen omdat het
niet de bedoeling is om meer of andere dienstverlening te verbieding dan
op dit moment vergunning plichtig is. De leden van de CDA-fractie vragen
of daarmee volgens DNB de definitiediscussie voldoende is geadresseerd.
De leden van de CDA-fractie achten duidelijkheid over definities belangrijk
met het oog op een adequate uitvoering van de wet.
De leden van de CDA-fractie merken op dat in de afgelopen periode
verschillende wetsvoorstellen zijn ingediend die tot gevolg hebben dat
DNB extra taken krijgt op het gebied van toezicht en handhaving. De leden
van de CDA-fractie vragen of DNB hier voldoende voor is toegerust en of
uitbreiding van de handhavingscapaciteit noodzakelijk en/of gewenst is.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om nader in te gaan op
de opmerkingen van onder andere DNB dat de handhaafbaarheid gebaat
zou zijn bij een blijvende vergunningplicht. Is er nagedacht over een
alternatief waarbij de vergunningplicht vervalt maar dat er een meldplicht
in de plaats komt voor trustdienstverleners? Hoe beziet de regering de
gevolgen voor de handhaafbaarheid wanneer het huidige voorstel wordt
aangenomen?
3. Consultatie
De leden van de CDA-fractie lezen dat wordt opgemerkt dat dienstverlening met betrekking tot de twee andere verboden ook in de illegaliteit
kan verdwijnen. De regering geeft als antwoord op deze reactie aan dat
het altijd een risico blijft. De regering stelt vervolgens dat dit goed wordt
gemonitord en dat indien dienstverlening massaal in illegaliteit wordt
voortgezet het de nodige maatregelen zal treffen. De leden van de
CDA-fractie vragen of de regering kan toelichten hoe de regering dit wil
aanpakken. De leden van de CDA-fractie vragen verder of de regering
nader in kan gaan op de effecten van het verbod en specifiek op de vraag
welke mogelijke andere dienstverleners bij inwerkingtreding van dit
verbod trustdiensten van betrokken partijen zouden kunnen overnemen.
De leden van de SP-fractie vragen de regering hoe DNB kan nagaan of de
diensten die middels dit wetsvoorstel worden verboden niet in de
illegaliteit alsnog worden aangeboden. Kan dit überhaupt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

6

OVERIG
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nader kan ingaan op de
Europese dimensie van het wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie
vragen of de regering kan toelichten hoe andere EU-lidstaten met
onderhavige problematiek omgaan en hoe kan worden bereikt dat in de
Europese Unie een gelijk speelveld gaat gelden.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven op welke
wijze het onderhavige wetsvoorstel invloed heeft op het Nederlandse
vestigingsklimaat voor het bedrijfsleven.
De leden van de CDA-fractie vragen als laatste wanneer het wetsvoorstel
in werking treedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 102, nr. 5

7