Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 344

Terugkeerbeleid

Nr. 88

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR IMMIGRATIE, INTEGRATIE EN
ASIEL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 april 2012
Inleiding
In de Regeling van Werkzaamheden van 19 april jl. is verzocht om een
brief naar aanleiding van de uitzending van Nieuwsuur van 18 april jl.
waarin werd bericht over de afdeling Laissez Passer (LP) van de Dienst
Terugkeer en Vertrek (DT&V). Met deze brief kom ik aan dit verzoek
tegemoet. Voorts zijn door enkele leden specifieke vragen gesteld. Het lid
Dibi heeft verzocht om vermelding van de terugkeercijfers; het lid Fritsma
heeft een aantal schriftelijke vragen gesteld1; en het lid Van Dam heeft
verzocht om een document dat in handen is gekomen van nieuwsuur. In
deze brief ga ik op deze vragen in.
In de betreffende uitzending van Nieuwsuur kwam aan de orde dat de
werksfeer op de afdeling LP van de DT&V verziekt zou zijn en dat er als
gevolg daarvan minder (vervangende) reisdocumenten zouden worden
verkregen voor vreemdelingen die het land moeten verlaten. Het is juist
dat zich in de loop van het vorige jaar binnen de afdeling LP problemen
hebben voorgedaan op het punt van de werksfeer en de wijze waarop
leiding werd gegeven. In het najaar van 2011 zijn genoemde problemen
gemeld aan de algemeen directeur. Deze problemen zijn direct onderkend,
en voorzien van maatregelen. De problemen zijn door de directie van
DT&V inmiddels in goed overleg met de OR van DT&V aangepakt.
Gang van zaken afdeling LP

1
2012Z08595, vragen van het lid Fritsma
(PVV) aan de minister voor Immigratie,
Integratie en Asiel over problemen in het
terugkeerproces bij de Dienst Terugkeer en
Vertrek (ingezonden 20 april 2012).

Ik licht dit als volgt toe. Nadat er in het najaar van 2011 signalen kwamen
over problemen in de werksfeer, zijn direct maatregelen genomen en is
door de directie van DT&V besloten om een extern, onafhankelijk
onderzoek te laten verrichten naar de cultuur en het leiderschap binnen de
afdeling LP. Uit het rapport kwam naar voren dat er sprake is van een
cultuur die wordt gekenmerkt door een sterke mate van ingrijpen en
beheersen. Het merendeel van de procedures is er op gebaseerd om

kst-29344-88
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 344, nr. 88

1

incidenten te voorkomen. Hierdoor ervaart een deel van de medewerkers
weinig handelingsvrijheid. Tevens is sprake van een strakke wijze van
communicatie die veelal als directief wordt ervaren en die heeft geleid tot
spreken van een angstcultuur. De resultaten van dit onderzoek zijn begin
maart 2012 bekend geworden en besproken met de medewerkers en de
leden van Ondernemingsraad.
Naar aanleiding van de uitkomsten van bovengenoemd extern onderzoek
naar de cultuur en de leiderschapstijl binnen de afdeling LP, is met de
medewerkers van de afdeling afgesproken dat zij samen met de leidinggevenden een plan van aanpak maken om te komen tot een verbetertraject.
Bekeken wordt hoe de strak geregelde werkwijze binnen de afdeling meer
ruimte kan bieden aan individuele medewerkers, met behoud van alle
zorgvuldigheidseisen. Een en ander past bij de uitgangspunten van de
nieuwe werkwijze ten aanzien van het proces ter verkrijging van (vervangende) reisdocumenten die ik in de brief «Terugkeer in het vreemdelingenbeleid» van 1 juli 2011 uiteen heb gezet. Ik heb er dan ook vertrouwen
in dat dit traject tot een goede uitkomst zal leiden. Dit vertrouwen baseer
ik mede op het feit dat gebleken is dat de klachtenprocedures binnen de
DT&V goed hebben gefunctioneerd. De problemen die binnen de afdeling
LP aan de orde waren zijn immers via de daarvoor bedoelde kanalen bij
de directie van de organisatie terecht gekomen, die vervolgens direct en
adequaat heeft gereageerd.
De OR heeft de leiding van de DT&V laten weten het te betreuren dat de
gesignaleerde problemen bij de afdeling LP van de DT&V op deze wijze in
de publiciteit zijn gekomen. De OR benadrukt dat de gesignaleerde
problemen al sinds oktober 2011 bij zowel de OR als bij de directie bekend
waren en dat daarop door de directie op adequate en gepaste wijze is
gereageerd. De OR heeft het volste vertrouwen dat de problemen worden
opgelost en dat de oplossingsrichting die zal worden gekozen recht zal
doen aan de belangen van de medewerkers van de afdeling LP. De OR is
in afwachting van een plan van aanpak van de kant van de directie en
vervolgens zal de OR op korte termijn hierover in overleg treden.
Terugkeerresultaten
Voorts wil ik nog ingaan op het punt dat in de uitzending van Nieuwsuur
naar voren werd gebracht over het relatiebeheer met de ambassades. Zo
werd gesteld dat de medewerkers van de afdeling LP onvoldoende in
staat zouden worden gesteld om goede relaties op te bouwen met
ambassades, onder meer omdat onvoldoende rekening zou worden
gehouden met de talenkennis van de betreffende medewerkers bij de
toedeling van werk. Het lid Fritsma heeft in mij zijn schriftelijke vragen
verzocht aan te geven wat op dit punt zal worden ondernomen. Het
onderhouden van goede contacten met ambassades van veel landen is
belangrijk voor de DT&V. Ook voor de medewerkers van de afdeling LP is
het onderhouden van goede contacten met ambassades belangrijk. De
medewerkers moeten echter flexibel kunnen worden ingezet, omdat ook
het werkaanbod steeds verschillend is, gericht op terugkeer van vreemdelingen naar steeds andere, wisselende landen. Daardoor was het tot nu
toe vaak niet mogelijk dat medewerkers zich langere tijd met één land en
één ambassade bezig houden. Er wordt nu met nog meer aandacht dan
voorheen bekeken of al te snelle wisselingen voorkomen kunnen worden,
zodat de opgebouwde contacten van medewerkers met ambassades
behouden blijven, en of meer rekening kan worden gehouden met
aanwezige talenkennis. Hierbij dient echter wel bedacht te worden dat
medewerkers van de afdeling LP geen gesprekspartner zijn van de
ambassades tijdens presentaties. De verantwoordelijkheid voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 344, nr. 88

2

onderhouden van relaties met ambassades, ligt bij het hoofdkantoor van
de DT&V.
De heer Fritsma heeft mij in zijn schriftelijke vragen gevraagd aan te
geven of ik de mening deel dat het onacceptabel is wanneer de gestelde
problemen bij de afdeling LP leiden tot minder vertrek. De afdeling LP
boekt de laatste jaren echter juist aantoonbaar betere resultaten. Het
aantal aanvragen voor een (vervangend) reisdocument (LP aanvraag) dat
bij de diplomatieke vertegenwoordigingen wordt ingediend neemt per
jaar fors toe. In de uitzending werd genoemd dat in 2010 566
LP-processen positief zijn afgesloten. In 2011 is dit aantal gestegen tot
circa 1155. Dit betreft zowel in absolute als in relatieve zin een stijging. Het
is juist dat de totale ketenbrede vertrekcijfers zijn gedaald in de tweede
helft van 2011 in vergelijking met de tweede helft van 2010. In de tweede
helft van 2010 betrof het 6090 vreemdelingen, en in de tweede helft van
2011 ging het om 5420 vreemdelingen. Zoals uit de cijfers over de LP
afgifte blijkt, hangt de daling in de ketenbrede terugkeercijfers niet samen
met de prestaties van de afdeling LP van de DT&V. Oorzaken voor de
daling in de ketenbrede terugkeercijfers zijn dan ook veeleer gelegen in
onder andere de tijdelijke en gedeeltelijke opschorting van het Mobiel
Toezicht Veiligheid (MTV) en de rechterlijke uitspraken naar aanleiding van
de niet tijdige implementatie van de EU-Terugkeerrichtlijn. Inmiddels is
nieuwe regelgeving ingevoerd inzake het MTV en is de Terugkeerrichtlijn
geïmplementeerd.
In antwoord op de schriftelijke vraag van het lid Fritsma wat in het werk
wordt gesteld om de vertrekcijfers zo snel mogelijk te verbeteren wijs ik
op de door mij aangekondigde maatregelen in de terugkeerbrief van 1 juli
2011 (Kamerstuk 19 637, nr. 1436) en de maatregelen in de brief stroomlijning toelatingsprocedures van 22 februari 2011 (Kamerstuk 19 637,
nr. 1400).
Ik heb maatregelen getroffen voor een effectievere terugkeer van mensen
die niet rechtmatig in Nederland verblijven. Criminele vreemdelingen
moeten sneller en vaker worden uitgezet. Hier heb ik, zoals ik uw Kamer
eerder heb gemeld, ook afspraken over gemaakt met de minister van
Veiligheid en Justitie en dan met name over de inzet van de politie. Extra
aandacht geef ik aan de terugkeer van gezinnen met kinderen, onder meer
door de gerichte inzet in de gezinslocaties en incentives voor vrijwillige
terugkeer. Ik heb de mogelijkheden voor zelfstandig vertrek verruimd.
Wanneer vreemdelingen niet zelf vertrekken, wordt overgegaan tot
gedwongen vertrek. Daarbij zal ik, wanneer de inzet van alternatieve
instrumenten niet tot terugkeer leidt, vreemdelingenbewaring met het
zicht op uitzetting als ultiem instrument inzetten. Om deze maatregelen
succesvol te laten zijn, kiest dit kabinet voor een integrale benadering van
herkomstlanden. De samenwerking op dit vlak tussen de departementen
is geïntensiveerd, evenals de samenwerking met de Benelux-partners en
binnen de EU.
Tenslotte
Ten aanzien van het verzoek van het lid Van Dam om het document dat in
Nieuwsuur aan de orde was te verstrekken, wil ik het volgende opmerken.
Ik heb niet kunnen vaststellen welk document het betrof. Vermoedelijk
gaat het om een document van de OR van de DT&V. De OR heeft de
directeur van de DT&V destijds verzocht dit document uiterst vertrouwelijk te behandelen. Daarom heb ik mij beperkt tot een zakelijke
weergave van de gebeurtenissen.
De minister voor Immigratie, Integratie en Asiel,
G. B. M. Leers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 344, nr. 88

3