Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 066

Belastingdienst

Nr. 448

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 december 2018
Tijdens het Algemeen Overleg Belastingdienst op 6 december jl. heb ik
toegezegd u te informeren over een aantal onderwerpen met betrekking
tot de Belastingdienst. In deze brief geef ik eerst een toelichting op de
mate waarin het beleidsbesluit inzake strafontslag wordt opgevolgd.
Vervolgens geef ik een overzicht van de technische assistentie voor
partnerlanden inclusief de begroting waaruit deze worden gedekt. Voor de
brief van de Belastingdienst aan de AP van augustus 2017 verwijs ik u
naar de bijlage1.
De antwoorden van het Schriftelijk Overleg inzake de Broedkamer van
1 november jl.2 en het rapport inzake het gebruik van het BSN in het
btw-nummer stuur ik aan uw Kamer via twee separate brieven. Daarnaast
heb ik toegezegd om een analyse te maken van de oninbare vorderingen.
Daar kom ik op een later moment bij uw Kamer op terug.
1. Beleidsbesluit strafontslag
In het Algemeen Overleg Belastingdienst van 6 december 2018 zijn nadere
vragen gesteld over de beantwoording van vragen van het lid Leijten (SP)
over de ontslagen medewerkers van de Belastingdienst vanwege fraude.3
Ik heb het lid Leijten toegezegd uw Kamer daarover schriftelijk te
informeren. Het lid Leijten heeft naar mijn mening terecht opgemerkt dat
personen ook in functie misstappen kunnen begaan. Daarom licht ik graag
toe over hoe te handelen bij misstappen begaan in privésfeer en
mistappen begaan in functie.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 31 066, nr. 385.
3
Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 860.
2

kst-31066-448
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 448

1

Het beleid bij strafbare feiten begaan door ambtenaren van de Belastingdienst in functie is neergelegd in het beleidsbesluit van 7 maart 2001.4 In
dit beleidsbesluit wordt ook aandacht besteed aan onregelmatigheden
begaan in de privésfeer door ambtenaren van de Belastingdienst. De
Belastingdienst handelt in lijn met het beleidsbesluit, dat ik hierna verder
toelicht. Daarbij bestaat een onderscheid tussen gedragingen door een
ambtenaar van de Belastingdienst in functie en fiscale gedragingen die
gelden voor een ieder en dus ook voor ambtenaren. Voor ambtenaren
geldt daarbij ook nog een extra weging, het niet nakomen van fiscale
verplichtingen in de privésfeer kunnen namelijk onder omstandigheden
samenhangen met de werksfeer. Verder is het van belang om de
verschillende rollen van de Belastingdienst, namelijk die van inspecteur
en die van werkgever, van elkaar te (onder)scheiden.
Strafbare gedraging door een ambtenaar van de Belastingdienst in de
uitoefening van zijn functie
Het niet nakomen van zijn fiscale verplichtingen is in het algemeen een
gedraging van de betrokken ambtenaar die hij verricht «als privépersoon». Het beleidsbesluit ziet op een andere situatie, namelijk dat een
ambtenaar van de Belastingdienst in de uitoefening van zijn functie, dus
«als ambtenaar», vermoedelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. In het
Wetboek van Strafvordering is in de artikelen 160 en 162 neergelegd
wanneer er een wettelijke plicht is om aangifte te doen. Gedacht kan
daarbij worden aan misdrijven tegen de staatsveiligheid en bijvoorbeeld
aan ambtsmisdrijven. Daarnaast heeft iedereen, bijvoorbeeld een
medewerker of leidinggevende, op grond van artikel 161 Wetboek van
Strafvordering de bevoegdheid om aangifte te doen van een strafbaar feit.
In het beleidsbesluit is het proces beschreven waarmee geborgd wordt
dat de werkgever op zorgvuldige wijze met deze aangifteplicht en
-bevoegdheid omgaat. Het niet nakomen van fiscale verplichtingen in de
privésfeer kan onder omstandigheden samenhangen met de werksfeer,
bijvoorbeeld als gebruik is gemaakt van systemen van de Belastingdienst.
In een dergelijk geval is het genoemde beleidsbesluit wel van toepassing.
Fiscale gedragingen door een ieder (dus ook door ambtenaren van de
Belastingdienst)
Het niet nakomen van fiscale verplichtingen door een belastingplichtige is
een gedraging die plaatsvindt in de privésfeer. Dit geldt in het algemeen
ook voor de ambtenaar van de Belastingdienst. Het is de inspecteur die
aangiften controleert, ook die van ambtenaren van de Belastingdienst. Als
de inspecteur vaststelt dat fiscale verplichtingen niet zijn nageleefd, dan
zal hij de aangifte corrigeren. De inspecteur maakt geen onderscheid
tussen ambtenaren van de Belastingdienst en andere belastingplichtigen.
In voorkomende gevallen kan hij ook een boete opleggen of de zaak
voorleggen aan het Openbaar Ministerie. Dit laatste gebeurt in het
zogenaamde afstemmingsoverleg (voorheen tripartite overleg), waarbij
het Openbaar Ministerie, de FIOD en de Belastingdienst (inspecteur)
vertegenwoordigd zijn. Hoe dit proces verloopt, is beschreven in het
«Protocol aanmelding en afdoening van fiscale delicten en delicten op het
gebied van douane en toeslagen».5

4
5

Beleidsbesluit nr. BOB2001/518M.
Protocol AAFD, nr. BLKB/2015/572M, Stcrt. 2015, nr. 17271.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 448

2

Personeelsrechtelijke gevolgen van het niet naleven fiscale verplichtingen
door een ambtenaar van de Belastingdienst
In de beantwoording van de Kamervragen staan de strafontslagen bij de
Belastingdienst als gevolg van het niet nakomen van de fiscale verplichtingen centraal. Het niet nakomen van zijn fiscale verplichtingen is ook
voor de betrokken ambtenaar een gedraging die plaatsvindt in de
privésfeer. De Belastingdienst ziet er op toe dat de eigen ambtenaren de
fiscale wet- en regelgeving nauwgezet naleven. Als een inspecteur
constateert dat de fiscale verplichtingen niet zijn nageleefd door een
ambtenaar van de Belastingdienst, dan kan de inspecteur, afhankelijk van
het individuele geval, verzoeken om ontheffing van de geheimhoudingsplicht waarna hij de gegevens kan overdragen aan de leidinggevende van
de desbetreffende ambtenaar van de Belastingdienst.
Hier is sprake van een overgang van de Belastingdienst «als inspecteur»
naar de Belastingdienst «als werkgever». Het is vervolgens de werkgever
die onderzoekt of er sprake is van een integriteitschending. Afhankelijk
van de uitkomst kan een disciplinaire maatregel worden opgelegd
variërend van een berisping tot de straf van ontslag. Zoals hiervoor
gemeld kan het niet nakomen van fiscale verplichtingen in de privésfeer
onder omstandigheden samenhangen met de werksfeer, bijvoorbeeld als
gebruik is gemaakt van systemen van de Belastingdienst. Als de
ambtenaar van de Belastingdienst daarbij in de uitoefening van zijn
functie, dus «als ambtenaar», vermoedelijk een strafbaar feit heeft
gepleegd dan geldt datgene wat hiervoor is gesteld over een strafbare
gedraging door een ambtenaar van de Belastingdienst in de uitoefening
van zijn functie.
2. Kosten technische assistentie partnerlanden
Tijdens het Algemeen Overleg Belastingdienst op 6 december jl. heeft het
lid Lodders gevraagd naar de financiering van de technische assistentie
van de Belastingdienst. Zoals u weet verleent de Belastingdienst net als
andere Nederlandse overheidsdiensten technische assistentie aan
Belastingdiensten in andere landen. Dat is geen primaire taak van de
Belastingdienst. De Belastingdienst doet dat op verzoek van andere
landen van het Koninkrijk, van het Ministerie van Buitenlandse Zaken of
van de Europese Unie. Ook verleent de Belastingdienst op verzoek van het
Ministerie van Financiën technische assistentie aan de landen uit de
Nederlandse kiesgroep van het Internationaal Monetair Fonds, de
Wereldbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling.
De technische assistentie vindt doorgaans plaats in de vorm van
trainingen en studiebezoeken in Nederland of in het land van
bestemming. In totaal gaat het om enkele fte’s die met de inzet van de
bijstand zijn gemoeid. De Belastingdienst krijgt meestal een vergoeding
per activiteit. Bij de inzet in het buitenland wordt ervoor gezorgd dat de
verleende assistentie de reguliere taken niet in de weg zit en het primair
proces zo min mogelijk belast wordt. Dat doen we door de inzet van
medewerkers van Switch of van medewerkers in een loopbaantraject en
het goed plannen van de bijstand (bijvoorbeeld niet op piekmomenten in
het primaire proces).
De technische assistentie aan de partnerlanden/focusregio’s van de
ontwikkelingssamenwerking vindt plaats onder het convenant «versterken
van Belasting- en Douanestelsels in ontwikkelingslanden» dat de
Belastingdienst en het Ministerie van Buitenlandse zaken hebben
gesloten. Dit convenant heeft een looptijd van drie jaar (2017–2019). Voor
deze gehele periode is vanuit de begroting van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking € 2 miljoen beschikbaar gesteld voor het
vergoeden van de salariskosten en de reis- en verblijfkosten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 448

3

experts van de Belastingdienst die worden ingezet onder het convenant.
De periodieke factuur wordt ingediend bij het Ministerie van Buitenlandse
Zaken, waarna het bedrag wordt overgemaakt naar artikel 1 op begroting
IX. Per saldo brengt de bijstand aan de partnerlanden/focusregio’s van
Ontwikkelingssamenwerking geen kosten met zich mee voor de Belastingdienst.
Van de bijstand onder de vlag van de EU, met name de Ondersteuningsdienst Structurele Hervormingen (SRSS) worden de reis- en verblijfkosten
vergoed, inclusief een «fee» als tegemoetkoming in de salariskosten. Wat
de steun aan de kiesgroeplanden betreft, worden de reis- en verblijfkosten
vergoed uit de begroting IX van Ministerie van Financiën (artikel 4). De
bijstand aan de andere landen in het Koninkrijk wordt geheel door die
landen vergoed, inclusief salariskosten.
3. Brief aan de Autoriteit Persoonsgegevens van 7 augustus 2017
Het lid Omtzigt (CDA) heeft verzocht de brief van de Belastingdienst aan
de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) van 7 augustus 2017 met uw Kamer
te delen. Deze treft u aan als bijlage6. Deze brief bevat antwoorden op
vragen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Uw Kamer is geïnformeerd
over de brief van de Autoriteit Persoonsgegevens van 3 juli 2018 en de
reactie van de Belastingdienst daarop van 19 september 2018 waarin de
laatste stand van zaken in het onderzoek is opgenomen. Deze correspondentie heb ik uw Kamer op 28 september 2018 doen toekomen
(Kamerstuk 32 761, nr. 125).
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

6

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 448

4