Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2014

Nr. 88

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2014
Op 31 oktober 2013 heeft de Gezondheidsraad mij zijn zelfevaluatie
2008–2012 «Gezondheidsraad op koers» aangeboden. Hiermee voldoet de
Gezondheidsraad aan de verplichting in de Kaderwet adviescolleges om
iedere vier jaar een evaluatie uit te brengen van zijn functioneren. In de
evaluatie beschrijft de Gezondheidsraad hoe invulling is gegeven aan de
aanbevelingen die voortkwamen uit de vorige evaluatie en hoe is
ingespeeld op ontwikkelingen in zijn omgeving. Ik heb u de zelfevaluatie
(zie bijlage) op 31 oktober aangeboden (Kamerstuk 33 750 XVI, nr. 47)1, en
heb eerder aangegeven (Kamerstuk 33 750 XVI, nr. 81) u mijn standpunt
begin 2014 te doen toekomen.
Hierbij bied ik u, mede namens de andere opdrachtgevers van de
Gezondheidsraad (Infrastructuur & Milieu, Sociale Zaken & Werkgelegenheid, Economische Zaken en Onderwijs, Cultuur & Wetenschap), mijn
standpunt aan.
Het standpunt is als volgt opgebouwd. Allereerst zal ik kort ingaan op de
conclusies en aanbevelingen uit de vorige evaluatie. Vervolgens zal ik de
belangrijkste bevindingen en voornemens van de Gezondheidsraad uit de
voorliggende evaluatie noemen. Tot slot geef ik mijn standpunt.
Terugblik op vorige evaluatie
In de vorige evaluatie, «Voortbouwen en vernieuwen. Internationale
review en reactie uit 2008» concludeerde de reviewcommissie dat de
Gezondheidsraad en de toenmalige Raad voor Gezondheidsonderzoek
(RGO) hun wettelijke verplichtingen met de hoogst denkbare kwaliteit,
autoriteit en onafhankelijkheid zijn nagekomen. De review beval aan om
voort te bouwen op de kernkwaliteiten van de raad: hoge kwaliteit, gezag
1

kst-33750-XVI-88
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 88

1

en onafhankelijkheid. Een belangrijk verbeterpunt was de doorlooptijd van
de adviezen. Doorlichting van de werkprocedures en flexibilisering van
personeelsbeleid en financiën zouden hieraan een bijdrage kunnen
leveren. Ook de communicatie was volgens de review een aandachtspunt:
niet alleen kon de raad zijn eigen zichtbaarheid vergroten, ook meer
aandacht voor doorwerking van adviezen was gewenst. Tot slot beval de
review aan de sterke punten van de Raad voor Gezondheidsonderzoek en
de Gezondheidsraad te combineren en de internationale samenwerking te
versterken.
Bevindingen en voornemens uit deze zelfevaluatie
Ten aanzien van de kwaliteit van de advisering geeft de Gezondheidsraad
aan dat de volgende acties zijn ondernomen om de kwaliteit te behouden:
– Verbetering van de communicatie door introductie van een nieuwe
website, door meer gebruik te maken van hoorzittingen, door vaker
conceptrapporten openbaar te maken en door verankering van de
departementale opdrachtgevers in het netwerk van de Gezondheidsraad. Verder wil de Gezondheidsraad verkennen of de vooralsnog
beperkte contacten met de Tweede Kamer moeten worden
geïntensiveerd.
– Verbetering van de bewaking van de onafhankelijke positie van de
Gezondheidsraad door aanscherping van de registratie van belangenverklaringen, beperking van de termijn voor lidmaatschap tot twee
termijnen van vier jaar en het leggen van contacten met talentvolle
jonge wetenschappers die op termijn kunnen doorstromen naar het
raadslidmaatschap.
– Extern onderzoek naar de doorwerking van adviezen.
Verbetering van doorlooptijden en procedures heeft volgens de Gezondheidsraad plaatsgevonden door het adviesproces door te lichten om te
kijken waar efficiencywinst te boeken valt. Dit heeft geleid tot kortere
doorlooptijden: in totaal is de gemiddelde tijd die gemoeid is met een
advies teruggelopen van 30,6 maanden in de periode 1997–2007 tot 19,6
maanden in de periode 2008–2012.
Aanvullend hierop geeft de Gezondheidsraad aan dat het er vooral om
gaat dat een advies verschijnt op het moment dat de opdrachtgever het
nodig heeft. De Gezondheidsraad heeft het voornemen om op dit vlak de
vinger aan de pols te houden en door goed overleg met opdrachtgevers te
bewaken dat de planning van adviezen aansluit bij de behoeften van de
ministeries.
Productdifferentiatie kan een middel zijn om de relevantie van de
inspanningen van de Gezondheidsraad te doen toenemen, waardoor
verwachtingenmanagement minder een item wordt. De Gezondheidsraad
spreekt dan ook het voornemen uit om de komende tijd tegen het licht
houden wat er is bereikt op het gebied van productdifferentiatie: welke
vormen zijn succesvol en hoe gaat de raad hiermee verder?
Verder wordt gemeld dat binnen het secretariaat van de Gezondheidsraad
het accent meer is gelegd op samenwerking en is ook de afstemming met
andere raden en instituten in de periode 2008–2012 vergroot, net als de
samenwerking op internationaal gebied.
Ten slotte geeft de Gezondheidraad aan dat het financieel beheer veel
aandacht heeft gekregen in de periode 2008–2012. De geldstromen zijn
beter zichtbaar gemaakt. Voor de komende tijd is de ambitie de personele
en materiële uitgaven direct te koppelen aan de adviestrajecten, zodat
duidelijk wordt welke adviezen de raad binnen het beschikbaar gestelde
budget uitvoert en in welke gevallen honorering van een adviesvraag
extra budget vereist. Verder worden de mogelijkheden verkend om vaker
meerjarige financiële afspraken te maken met opdrachtgevers. Ook wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 88

2

aandacht gevraagd voor de afname van de beschikbare middelen
(financiën en fte). De bezuinigingen zijn terug te zien in de productie van
de raad: het aantal adviezen vertoont de afgelopen jaren een dalende
trend.
Standpunt
De Gezondheidsraad is ingesteld om over de volksgezondheid en het
gezondheidsonderzoek te adviseren aan de hand van de stand van de
wetenschap. Opdrachtgevers betrekken deze adviezen in de ontwikkeling
van overheidsbeleid. Het is belangrijk om oog te houden voor het verschil
in dynamiek tussen wetenschap en beleid en het gesprek tussen opdrachtgevers en de Gezondheidsraad hierover te blijven voeren. Ook deze
evaluatie biedt een goed aangrijpingspunt voor gesprek tussen de
Gezondheidsraad en de verschillende opdrachtgevende Ministeries; OCW,
I&M, EZ, SZW en VWS.
De kwaliteit van de advisering van de Gezondheidsraad is onverminderd
goed. Ik spreek mijn waardering uit voor de wijze waarop de Gezondheidsraad de kwaliteit in de afgelopen periode heeft weten te behouden.
De verbetering van de communicatie, de bewaking van de onafhankelijke
positie en een extern onderzoek naar de doorwerking van adviezen
kunnen eraan bijdragen dat deze positie ook voor de toekomst behouden
blijft.
Ook de verbetering van de doorlooptijden is positief; het valt te prijzen dat
de Gezondheidsraad een flinke efficiencywinst heeft weten te bereiken.
Het is belangrijk dat de Gezondheidsraad duidelijke verwachtingen wekt
over de verschijningsdatum van de gevraagde adviezen en dat opdrachtgevers kunnen rekenen op tijdige oplevering. Opdrachtgevers hebben het
advies immers tijdig nodig voor de onderbouwing van (nieuw) beleid.
Goede afstemming tussen opdrachtgevers en Gezondheidsraad is daarom
belangrijk, zeker omdat druk op een publicatiedatum voor de Gezondheidsraad geen reden kan zijn om het hoge kwaliteitsniveau los te laten.
Ik kijk in dat licht ook uit naar wat de Gezondheidsraad op het gebied van
productdifferentiatie wil gaan aanbieden. Immers, voor een advies is het
niet altijd noodzakelijk dat de vorm van een rapport wordt gekozen.
Productdifferentiatie is in mijn ogen zeker een manier om aan behoeften
van opdrachtgevers te voldoen, zonder dat daarbij de onafhankelijkheid
en het hoge kwaliteitsniveau van de Gezondheidsraad onder druk komen
te staan.
Verder is er naar mijn mening nog efficiencyverbetering mogelijk door
verdergaande (internationale) samenwerking bij het opstellen van
adviezen en door signalering in internationaal verband. De Gezondheidsraad geeft aan dat hij meerdere keren per jaar kennis en ervaringen
uitwisselt met andere raden en kennisinstituten van VWS. Tevens worden
werkprogramma’s uitgewisseld en afgestemd. Ik ben benieuwd in
hoeverre deze afstemming ook kan leiden tot meer gezamenlijke
producten. Deze samenwerking kan immers zorgen voor een meer
integrale advisering op thema’s wat ook beter aansluit bij de huidige
uitdagingen in de zorg. In het Centrum voor Ethiek en Gezondheid werken
de Gezondheidsraad en de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg reeds
aan gezamenlijke producten.
De nieuwe werkwijzen die de Gezondheidsraad de afgelopen periode
heeft benut, dragen mijns inziens zeker bij aan een betere doorwerking
van adviezen. De wetenschap wordt heden ten dage niet meer automatisch gezien als een onbetwiste autoriteit in het debat. In het verlengde
daarvan is een advies van de Gezondheidsraad ook niet meer een
onbetwiste factor in het debat. Dat stelt de Gezondheidsraad – maar ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 88

3

de opdrachtgevers van de Gezondheidsraad – voor nieuwe uitdagingen bij
het verbinden van (medisch-)wetenschappelijke ontwikkelingen en beleid.
De Gezondheidsraad gaat deze uitdagingen aan door andere werkwijzen
te introduceren, en ik denk dat hiermee de goede weg is ingeslagen.
Zoals de Gezondheidsraad zelf ook aangeeft, zijn de beschikbare middelen
beperkt. Hierdoor zullen minder adviezen kunnen worden gegeven. Dit
versterkt het belang van gezamenlijke prioritering van adviezen van de
Gezondheidsraad met de departementale opdrachtgevers, waarbij het
behoud van de onafhankelijke positie van de Gezondheidsraad en de
wettelijke taak van het geven van ongevraagde adviezen, uiteraard niet uit
het oog moeten worden verloren.
Tot slot wil ik mijn vertrouwen uitspreken in de toekomstige samenwerking tussen opdrachtgevers en de Gezondheidsraad, waarbij een
goede balans tussen bovenstaande zaken wordt gevonden.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 88

4