Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 871

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2019
Met deze brief informeer ik uw Kamer over een wijziging van de vervoerconcessie voor het hoofdrailnet 2015–2025, die per 29 november a.s. in
werking treedt. Het betreft een beperkte actualisatie van de afspraken over
toegankelijkheid, de wijze waarop de gebruiksvergoeding wordt doorberekend in de tarieven voor beschermde reisrechten en het bedieningspatroon van de treindiensten van Thalys en Eurostar. De wijzigingen licht ik
hieronder nader toe. In de bijlage vindt u het besluit tot wijziging van de
concessie1.
In de aanloop naar mijn besluit hebben de consumentenorganisaties
vertegenwoordigd in het Locov advies uitgebracht.2 Op veel punten
onderschrijft het Locov de wijziging van de concessie. Wel heeft het Locov
enkele aandachtspunten en adviezen gegeven, die ik voor zover mogelijk
heb meegenomen in het besluit.
Deze wijziging van de concessie staat overigens los van de midterm
review (MTR) van de vervoerconcessie, waar uw Kamer op 12 september
jl. door de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over is
geïnformeerd.3 Zoals in die brief is aangegeven, is IenW voornemens om
op basis van de resultaten van de MTR in het voorjaar van 2020 een
geactualiseerde concessie vast te stellen voor de periode 2020–2024. Als
gezegd betreft de nu voorliggende wijziging slechts een beperkte
actualisatie van onderwerpen waarvoor het wenselijk is dat de wijziging
eerder plaatsvindt dan het voorjaar van 2020.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Het advies van de consumentenorganisaties is te vinden via de website van het Locov.
3
Kamerstuk 29 984, nr. 863.
2

kst-29984-871
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 871

1

Toegankelijkheid
In de concessie zijn afspraken gemaakt over toegankelijkheid voor
reizigers met een functiebeperking. Deze afspraken pas ik op twee
onderdelen aan. Beide aanpassingen zijn tot stand gekomen in nauw
overleg met belangenorganisaties die mensen met een beperking
vertegenwoordigen.4 Als eerste neem ik in de concessie op dat NS een
boekingssysteem voor assistentieverlening hanteert, waarmee klanten
flexibeler zijn in de aanmeldtijd voor eventuele assistentieverlening. Deze
verplichting komt in plaats van de in de concessie opgenomen vooraanmeldtijd van vijftien minuten voor assistentieverlening op de zeven
grootste stations: een verplichting die weinig toegevoegde waarde voor
reizigers met een beperking bleek te hebben. In de praktijk hanteert NS
het nieuwe boekingssysteem bij wijze van experiment overigens al sinds
2018.5 De wijziging betreft daarmee het vastleggen van de inmiddels
bestaande praktijk.
Als tweede wordt een nieuwe verplichting voor NS opgenomen om voor
2025 reisassistentie te introduceren op alle stations op het hoofdrailnet
waar NS stopt, mits deze stations door ProRail toegankelijk zijn gemaakt
en waar de perronsituatie dat in verband met de transferveiligheid
toelaat.6 Deze verplichting komt in plaats van de bestaande inspanningsverplichting om zoveel mogelijk zelfstandig toegankelijk intercitymaterieel
in te zetten op trajecten waar geen stoptreinmaterieel rijdt. De nieuwe
verplichting tot reisassistentie betekent een stap vooruit voor reizigers
met een beperking en wordt derhalve ondersteund door de eerdergenoemde belangenorganisaties.
Berekeningsmethode gebruiksvergoeding
In de concessie is vastgelegd op welke wijze NS jaarlijks haar tarieven
voor de beschermde reisrechten vaststelt en op welke wijze NS de
gebruiksvergoeding die ProRail in rekening brengt, daarin mag doorberekenen. Per dienstregeling 2020 wordt hierover gewijzigde regelgeving van
kracht. Dit betreft al in 2018 vastgestelde implementatie van Europese
regelgeving.7 Uw Kamer is in 2016 over de herziening van de gebruiksvergoeding geïnformeerd8 en is hier in 2017 door middel van een voorhangprocedure ook formeel bij betrokken geweest.9 De wijziging in de
regelgeving houdt onder andere in dat de gebruiksvergoeding een andere
opbouw kent. Als onderdeel hiervan is de berekeningsmethodiek van de
vergoeding minimumtoegangspakket (VMT) aangepast10 en is de
mogelijkheid voor het opleggen van een extra heffing ontstaan.
Op grond van de concessie had NS al de mogelijkheid om de VMT door te
berekenen in haar tarieven. Met de wijziging van de concessie geef ik NS
de mogelijkheid om ook een eventuele extra heffing door te berekenen in
haar tarieven. Dit betekent overigens op de korte termijn niet dat de
tarieven voor reizigers hierdoor veranderen. Gelet op de adviesprocedure
4

Deze belangenorganisaties zijn de koepelorganisatie Ieder(in), de Oogvereniging, de Roos
Prommenschenckel Foundation en Wij Staan Op! Daarnaast is Reizigersvereniging Rover
betrokken geweest.
5
Zie ook Kamerstuk 23 645, nr. 669.
6
Zoals aangekondigd in de bijlage bij Kamerstuk 23 645, nr. 669.
7
Besluit vergoedingen gebruik hoofdspoorweginfrastructuur, ter wijziging van Besluit implementatie Richtlijn 2012/34/EU tot instelling van één Europese spoorwegruimte. Stb. 2018, nr.
33.
8
Kamerstuk 29 984, nr. 672.
9
Kamerstuk 29 984, nr. 716.
10
Deze berekeningsmethodiek is door de ACM goedgekeurd. Zie: https://www.acm.nl/nl/
publicaties/besluiten-methoden-van-toerekening-vmt-en-extra-heffing-prorail.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 871

2

die NS reeds met het Locov heeft doorlopen, is er voor 2020 geen
tariefaanpassing uit hoofde van de gebruiksvergoeding. Dit komt omdat
de opgelegde extra heffing samenvalt met een verlaging van de VMT. Het
betreft daarmee een wijziging van de berekeningssystematiek van de
gebruiksvergoeding, maar geen wijziging die nu een direct effect heeft op
de prijs van een treinkaartje. Aangezien ik zelf de hoogte van een
eventuele extra heffing vaststel, heb ik ook in de komende jaren invloed
op de ontwikkeling van de hoogte van de gebruiksvergoeding.
Bedieningspatroon Thalys en Eurostar
Uw Kamer is op 3 april 2018 geïnformeerd over een wijziging van het
bedieningspatroon van de treindiensten van Eurostar en Thalys.11 Deze
wijzigingen leg ik nu vast in de concessie. Voor Eurostar houdt de
wijziging in dat de treindienst tussen Amsterdam en Londen niet stopt op
station Schiphol, in tegenstelling tot de concessie-afspraken tot dusverre
hierover. De reden hiervoor is dat de benodigde faciliteiten voor de
beveiliging- en grenscontroles op Schiphol niet inpasbaar zijn. Voor
Thalys houdt de wijziging in dat er sinds 31 maart 2019 twee keer per dag
tussen Amsterdam en Charles de Gaulle (luchthaven Parijs) en Marne la
Vallée (Disneyland Parijs) en vice versa wordt gereden, in plaats van de tot
dusverre in de concessie opgenomen treindienst tussen Amsterdam en
Lille.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

11

Kamerstuk 29 984, nr. 762.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 871

3