Bijlage: Uitkomsten inventarisatie koopkrachtmaatregelen na 2023
Tabel 1: Uitkomsten inventarisatie bestaand instrumentarium
Maatregel
Verhogen zorgtoeslag
met minder dan EUR
430 per jaar

Verlagen
brandstofaccijns

Verlagen btw-tarieven
(algemeen)

Uitkomst
inventarisatie
Uitvoerbaar per 2024 bij
besluitvorming in
augustus.

Op dit moment geen
stappen nodig.
Uitvoerbaar bij
besluitvorming in
augustus.
Op dit moment geen
stappen nodig.
Uitvoerbaar bij
besluitvorming in
augustus.

Toelichting
Een verhoging van de zorgtoeslag tot maximaal ca.
430 euro is mogelijk per AMvB. Maatregel is minder
gericht dan verhoging van de huurtoeslag (en bereikt
dus meer huishoudens). Verhoging van de toeslag
vergroot het aantal huishoudens dat toeslagen
ontvangt sterk. De compensatie heeft geen directe
relatie met de energierekening. Fluctuaties van
toeslagen kunnen leiden tot aanvullende interactie
met toeslaggerechtigden.
Maatregel is ongericht (het voordeel komt vooral
terecht bij huishoudens met hoge inkomens) en niet
in lijn met klimaatdoelstellingen omtrent
verduurzaming.
Maatregel is minder gericht dan andere
belastingmaatregelen omdat het niet ingrijpt op de
energierekening. Zeer kostbaar, want aanpassingen
in de btw-tarieven moeten in de huidige
aangiftesystemen om IT-technische redenen in ieder
geval blijven gelden totdat er een nieuw btwaangiftesysteem is. Deze systeem zal op z’n vroegst
2026 gereed zijn.

Tabel 2: Uitkomsten inventarisatie belasting op energie
Maatregel
Inkomensafhankelijke
belastingvermindering
energiebelasting

Verhoging van de
belastingvermindering
energiebelasting

Uitkomst
inventarisatie
Niet uitvoerbaar per
2024. Mogelijkheid wordt
voor 2025 en verder
onderzocht.

Uitvoerbaar per 2024 bij
besluitvorming in
augustus.

Toelichting
Biedt mogelijkheid lump-sum te compenseren binnen
de energierekening aan lage inkomens. Minder
ingrijpend in verduurzamingsprikkel dan maatregelen
die ingrijpen in de marginale prijs voor energie.
Vereist koppeling van inkomensgegevens aan
verbruiksgegevens, hiervoor zijn een omvangrijke
wetswijziging en aanpassingen in de uitvoering
nodig.
Zeer complex voor de uitvoering;
inkomstenkoppeling is alleen mogelijk op
vastgestelde (en daarmee verouderde) gegevens.
Daarbij moeten inkomensgegevens van alle
huishoudens worden verstrekt aan commerciële
bedrijven. Hiervoor zijn wettelijke waarborgen nodig.
Ook sluit dit niet aan bij de wens tot
vereenvoudiging. Vanwege de complexiteit is het
niet langer mogelijk om de aangifte EB van
energieleveranciers gedegen te controleren. Een
inkomensafhankelijke belastingvermindering zal
leiden tot vragen en mogelijk bezwaar en beroep,
waardoor het wenselijk is om rechtsbescherming in
te richten. Op dit moment hebben alleen
energieleveranciers de mogelijkheid tot bezwaar en
beroep, huishoudens niet.
Generieke maatregel (alle huishoudens en enkele
bedrijven) en voor de uitvoering gemakkelijk per
kalenderjaar aan te passen. Het voordeel ten
opzichte van andere ingrepen in de energiebelasting
is dat de marginale prijs van energieverbruik
onveranderd blijft waardoor de besparingsprikkel in
de marge intact blijft. Voor 2025 en later
onderzoeken of dit gerichter kan worden
vormgegeven op basis van woonfunctie (alleen
huishoudens) inkomen of de belastingvermindering
kan worden beperkt tot huishoudens.

Verlaging tarieven in
nieuwe eerste schijven
energiebelasting

Uitvoerbaar per 2024 bij
besluitvorming in
augustus.

BTW op energie
verlagen (van 21%
naar 9%)

Uitvoerbaar per 2024 bij
besluitvorming in
augustus.

Generieke maatregel (alle huishoudens en alle
bedrijven). Maatregel komt voort uit de
amendementen Grinwis c.s. die nieuwe eerste
schijven gas en elektriciteit per 1 januari 2024
invoegen (zonder nog verlaging van de tarieven te
regelen). Complex voor de uitvoering
(Belastingdienst en energieleveranciers). Het is
onzeker of de steun terechtkomt bij alle
huishoudens: onzeker bij 600.000 blokaansluitingen,
vs. onzeker bij 10.000-20.000 blokaansluitingen bij
de belastingvermindering. Voegt blijvend
complexiteit toe aan energiebelasting voor
verbruikers, Belastingdienst en energieleveranciers.
Negatieve impact op verduurzamingsprikkel door
lagere energieprijs.
Generieke maatregel. Grotere verbruikers profiteren
meer. Negatieve impact op de
verduurzamingsprikkel. Nadeel is dat maatregel
kostbaar is omdat ook huishoudens die in staat zijn
om de hogere lasten te dragen profiteren, hiermee
ongericht.

Tabel 3: Uitkomsten inventarisatie toeslagen
Maatregel
Energietoeslag door
verhoging zorgtoeslag
(met meer dan EUR
430)
Energietoeslag door
verlaging basishuur in
de huurtoeslag

Energietoeslag door
verhoging vergoeding
boven
kwaliteitskortingsgrens
binnen de huurtoeslag
Energietoeslag door
verhogen
inkomensgrens in de
huurtoeslag
Energietoeslag via
toeslagensystematiek
zonder koppeling met
energielabel/ verbruik
Energietoeslag via
toeslagensystematiek
met koppeling
energielabel/ verbruik
Eenmalige uitkering
energietoeslag door
gemeenten

Uitkomst
inventarisatie
Niet uitvoerbaar per
2024. Vereist (grote)
wetswijziging van wet op
de zorgtoeslag. Niet
verder verkennen.
Uitvoerbaar per 2024 bij
besluitvorming in
augustus. Vereist relatief
eenvoudige
wetswijziging in wet op
de huurtoeslag.

Op dit moment geen
stappen nodig.
Uitvoerbaar bij
besluitvorming in
augustus.
Op dit moment geen
stappen nodig.
Uitvoerbaar bij
besluitvorming in
augustus.
Niet verder verkennen.

Niet verder verkennen.

Gesprek met
VNG/gemeenten
benodigd om
duidelijkheid te geven
over uitvoerbaarheid.

Toelichting
Een verhoging van de zorgtoeslag met meer dan ca.
430 euro, een ‘buitenwettelijke’ verhoging, vergt een
grote wetswijziging, is ongericht en vergroot het
aantal huishoudens die toeslagen ontvangen sterk.
Maatregel is relatief gericht, maar bereikt niet alle
kwetsbare huishoudens (bijvoorbeeld
woningeigenaren en onzelfstandige huurwoningen).
Driekwart van de kwetsbare huishoudens zijn
huurders. De compensatie heeft geen directe relatie
met de energierekening en kan daardoor voor
onduidelijkheid zorgen (de verhoging wordt niet
herkend als compensatie voor energielasten).
Fluctuaties van toeslagen liggen gevoelig bij
ontvangers en kunnen leiden tot aanvullende
interactie met toeslaggerechtigden. Verhoging van
de toeslag vergroot het aantal huishoudens dat
toeslagen ontvangt. Gaat in tegen het streven om de
toeslagen af te schaffen.
Minder gericht dan de basishuur variant. Verder
dezelfde aandachtspunten als bij de basishuur
variant.
Minder gericht dan de basishuur variant. Verder
dezelfde aandachtspunten als bij de basishuur
variant.
Maatregel is niet uitvoerbaar per 2024. Niet in lijn
met wens afschaffen toeslagen. Hoog prioritaire
dossiers voor Toeslagen en Belastingdienst zullen
naar achter in de tijd moeten worden geschoven.
Niet uitvoerbaar per 2024. Niet in lijn met wens
afschaffen toeslagen. Hoog prioritaire dossiers voor
Toeslagen en Belastingdienst zullen naar achter in de
tijd moeten worden geschoven.
Biedt gerichte ondersteuning aan huishoudens met
een laag inkomen; er is geen directe relatie met de
energierekening. Gezien de grote uitvoeringslast,
vraagt dit voor gemeenten opnieuw een
herprioritering van werkzaamheden. Vergt daarom
gesprek met VNG indien deze maatregel overwogen
wordt.

Tabel 4: Uitkomsten inventarisatie prijsplafond energie
Maatregel
Slapend prijsplafond

Uitkomst
inventarisatie
Gesprek met
energieleveranciers
benodigd om
duidelijkheid te geven
over uitvoerbaarheid.

Prijsplafond: Basis
verbruik gratis
Prijsplafond: Vaste
korting per m3/kWh

Niet verder verkennen.

Gerichte vorm van het
prijsplafond (o.b.v.
inkomen /
energetische kwaliteit
woning / historisch
verbruik)

Niet verder verkennen.

Niet verder verkennen.

Toelichting
Een prijsplafond dat wordt geactiveerd bij een
bepaalde marktprijs of als het aanbod van vaste
contracten verdwijnt. Deze variant vergt verder
uitzoeken in gesprek met energieleveranciers.
Daarnaast gelden dezelfde overwegingen als bij het
reguliere prijsplafond.
Beperkt onzekerheid minder dan andere vormen van
generieke prijsplafonds.
Beperkt onzekerheid minder dan andere vormen van
generieke prijsplafonds en met groter risico op
onder- en overcompensatie dan huidig prijsplafond.
Biedt steun en zekerheid aan een gerichte groep
huishoudens door een maximale energieprijs te
garanderen. Grijpt direct aan op de oorzaak van
hogere lasten, namelijk de energieprijs. Een gericht
prijsplafond kan (nog) niet worden geïmplementeerd
voor blokaansluitingen. De tijdelijke regeling voor
blokaansluitingen in 2023 kent grote risico’s voor de
uitvoering (waaronder risico dat geld niet bij juiste
huishoudens terechtkomt) en zal onrechtmatig
worden verklaard door ADR/AR. De eenmalige
oplossing in 2023 kan niet zonder herbeoordeling
worden verlengd. Daarom is een
blokaansluitingsregister nodig, dit vergt additionele
capaciteit en data. Er is echter geen garantie dat het
aanleggen van een register van blokaansluitingen
alle problematiek omtrent de rechtmatigheid van de
regeling voor blokaansluitingen volledig adresseert.
Vergt gesprek met energieleveranciers. Zijn
juridische knelpunten m.b.t. vereiste
(inkomens)gegevensdeling.

Tabel 5: Uitkomsten inventarisatie energiemarkt
Maatregel
Oprichten of aanwijzen
van een
noodleverancier die
een lager tarief in
rekening brengt voor
huishoudens met lage
inkomens.

Uitkomst
inventarisatie
Niet verder verkennen.
Deze maatregel wordt
meegenomen als
onderdeel van de
verkenning naar het
oprichten of aanwijzen
van een noodleverancier
conform motie v/d Lee –
Kröger.

Toelichting
Gericht voor een specifieke groep kwetsbare
huishoudens. Vergelijkbaar met een gericht
prijsplafond, waarbij de uitvoering bij één
aangewezen marktpartij of een nog op te richten
staatsleverancier ligt. Mogelijkheid indien
energieleveranciers niet willen meewerken.

Concrete stappen dienen
te worden gezet om
oplossingen te vinden
voor in ieder geval:
i) blokaansluitingen;
ii) de missende
wettelijke grondslag voor
gegevensdeling;
iii) verwerking van de
gegevens (matching en
kwaliteitscontrole).
Voortzetting noodfonds
(privaat)

Niet verder verkennen.

Het fonds heeft aangegeven het fonds na 1 mei 2023
te liquideren en de stichting op te heffen. Mate van
impact is afhankelijk van doelgroep. Geen controle
op afbakening vanuit de overheid. Wel kunnen er
voorwaarden gesteld worden bij een nieuwe subsidie
vanuit het Rijk.

Voorzetting Noodfonds
(publiek)

Niet verder verkennen.

Er is geen publieke uitvoerder in beeld. Verder
voldoet het noodfonds niet aan publieke eisen. Het
fonds heeft aangegeven een publiek versie geen
reële optie te vinden.

Tabel 6: Uitkomsten inventarisatie lasten huurders
Maatregel
Huurverlaging door
woningcorporaties
voor woningen met E-,
F-, G – labels

Overnemen
energierekening door
corporaties bij label E-,
F-, G.

Uitkomst
inventarisatie
Uitvoerbaar per 2024,
mits een gerichte manier
kan worden gevonden
om woningcorporaties te
compenseren.

Niet verder verkennen.

Toelichting
Redelijk gericht, maar ondervangt niet de gehele
groep kwetsbare huishoudens. Kan verduurzaming
versnellen. Om de investeringscapaciteit van
woningcorporaties op peil te houden is compensatie
voor de gederfde huurinkomsten nodig. Er is
gekeken naar verschillende mogelijkheden van een
(fiscale) subsidie, maar deze raken de kasstromen
van corporaties op een andere manier dan
lastenverlichting waardoor hun investeringscapaciteit
niet volledig op peil wordt gehouden. De komende
periode beziet het kabinet in hoeverre deze
maatregel nog uitvoerbaar zou kunnen zijn.
Biedt financiële ondersteuning aan slechts een deel
van de doelgroep. Vraagt om het opzetten van een
nog niet bestaande subsidieregeling, de
administratieve inrichting, aanpassing wet- en
regelgeving en de uitvoering van deze regeling. Niet
haalbaar per 1-1-2024.