Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 824

Integratiebeleid

Nr. 243

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2018
Met deze brief informeer ik u, mede namens de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid, over een drietal fouten die aan het licht zijn
gekomen in de uitvoering van het huidige inburgeringsstelsel en over de
beheersmaatregelen die zijn of worden getroffen. De drie kwesties
houden verband met een complex stelsel van informatie- en gegevensuitwisseling tussen verschillende (keten)partners en uitvoeringsorganisaties.
De consequenties van bepaalde wijzigingen bij één partner kan gevolgen
hebben voor andere organisaties en/of op aanverwante beleidsterreinen,
en die zijn in het huidige stelsel niet altijd direct te overzien. De drie
kwesties onderstrepen de noodzaak van een gedegen en flexibel
informatie- en gegevensuitwisselingssysteem en een goede samenwerking tussen verschillende (keten)partners voor het nieuwe inburgeringsstelsel. Binnen de Veranderopgave Inburgering (VOI) is het
onderwerp informatie- en gegevensuitwisseling als apart thema benoemd
in de Uitwerkingsagenda1. Ik zie erop toe dat dit in het nieuwe stelsel
goed geregeld wordt. Dit geldt ook voor het maken van heldere afspraken
over ketenregie rondom inburgering.
Consequenties Zambrano en Chavez-Vilchez arresten
Als gevolg van de uitspraken van het Europees Hof van Justitie in de
zaken Zambrano2 en Chavez-Vilchez3 kunnen derdelander ouders van een
minderjarig Nederlands kind, aanspraak maken op verblijf in Nederland.
Zij ontvangen een verblijfsdocument als bedoeld in artikel 8, eerste lid,
onder e van de Vreemdelingenwet 2000, een zogenoemd EU-document.
Op grond van deze aan het Unierecht ontleende verblijfsrechtelijke status,
is deze groep vreemdelingen niet inburgeringsplichtig. Deze zomer werd
duidelijk dat ongeveer 635 vreemdelingen die hun verblijfsrecht ontlenen
1

Kamerstuk 32 824, nr. 238.
Arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie, 8 maart 2011, C-34/09.
3
Arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie, 10 mei 2017, C-133/15.
2

kst-32824-243
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 824, nr. 243

1

aan Zambrano en Chavez ten onrechte de inburgeringsplicht is opgelegd,
overeenkomstig de praktijk voor andere derdelander ouders die op
reguliere gronden een verblijfsvergunning krijgen. Een deel van deze
groep had kosten gemaakt om aan deze inburgeringsplicht te voldoen. De
zaak is complex en alvorens hierover in individuele zaken te kunnen
communiceren, is het nodig de juridische consequenties voor individuele
vreemdelingen goed in beeld te hebben. In afstemming met DUO wordt
op dit moment per vreemdeling in kaart gebracht hoe de kosten in het
kader van de onterecht opgelegde inburgeringsplicht moeten worden
vergoed. Handhaving op verwijtbare termijnoverschrijdingen is voor deze
groep stopgezet.
Op dit moment wordt bij nieuwe gevallen waarin het verblijfsrecht aan de
Zambrano en Chavez-Vilchez arresten wordt ontleend, geen inburgeringsplicht opgelegd. Om in de toekomst beter in te kunnen spelen op
soortgelijke situaties worden de werkafspraken tussen SZW, J&V, de IND
en DUO bezien.
Vertraagde gegevenslevering
De IND levert ten behoeve van de uitvoering van de Wet Inburgering 2013
gegevens van potentieel inburgeringsplichtige (nieuwe) vreemdelingen
aan bij DUO. Augustus dit jaar is door de IND ontdekt dat er in de
gegevenslevering vertraging was ontstaan, waardoor van een kleine 300
inburgeringsplichtige vreemdelingen gegevens te laat aan DUO waren
aangeleverd. Aan deze vreemdelingen wordt door DUO op dit moment
alsnog de inburgeringsplicht opgelegd en de uiterlijke inburgeringstermijn is verlengd met de periode van de vertraagde gegevenslevering.
Naar aanleiding van het bovenstaande zijn tussen de IND en DUO goede
afspraken gemaakt om vertraging in de gegevenslevering te voorkomen.
Ook wordt door de IND en DUO de huidige informatiebehoefte van DUO
bezien op actualiteit, omdat de administratie van vergunningen in de
praktijk continu onderhevig is aan verandering. Daarnaast wordt het
huidige informatieleverings-proces waarin een aantal kwetsbare
handmatige stappen zitten, vervangen door een volledig geautomatiseerd
proces waarbij de noodzakelijke gegevens rechtstreeks uitgewisseld
worden tussen de systemen van de IND en van DUO.
Niet geheven incasso’s op uitstaande boetes
Als vreemdelingen opgelegde boetes niet betalen, of leningen niet
terugbetalen, kan alleen het CJIB dwangbevelen versturen. Dit is per
1 november 2017 afgesproken. Begin dit jaar werd duidelijk dat een
koppeling van DUO aan het portal van het CJIB niet meteen mogelijk was.
Het proces om deze koppeling te bewerkstellingen heeft om verschillende
redenen vertraging opgelopen. De vertraging is onder andere ontstaan
doordat het lopende incassoproces van DUO niet aansloot op het proces
van het CJIB. De aanpassingen die nodig waren in het proces van DUO
om de uitwisseling wel mogelijk te maken, waren complex en raakten
diverse partijen, waardoor dit veel tijd gekost heeft. Dit heeft tot gevolg
gehad dat het proces van uitvaardigen van dwangbevelen sinds
1 november 2017 heeft stilgelegen. In totaal gaat het om een kleine 1200
dwangbevelen. De vertraging heeft niet geleid tot materiële gevolgen,
omdat de vorderingen in stand blijven.
Inmiddels is de koppeling tussen DUO en het CJIB zo goed als afgerond,
waardoor de verwerking van dwangbevelen door het CJIB op korte
termijn kan plaatsvinden. Door DUO en het CJIB is het incassoproces
weer in gang gezet en zijn dossiers geactualiseerd. Inburgeraars worden
door DUO deze maand opnieuw op de hoogte gebracht van de opgelegde
boete of terug te betalen lening en de uiteindelijke overdracht van de zaak
aan het CJIB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 824, nr. 243

2

Aanvullend op bovenstaande drie kwesties blijken zich in het algemeen
ingewikkelde overgangskwesties voor te doen bij mensen die onder een
ouder inburgeringsstelsel Nederland binnen kwamen en soms in het
huidige stelsel alsnog moeten inburgeren. De lessen die ik daaruit kan
trekken worden eveneens betrokken bij de verdere uitwerking van het
nieuwe inburgeringsstelsel.
In het kader van de voorbereiding van dit nieuwe inburgeringsstelsel, heb
ik gevraagd alle mogelijke huidige praktijkproblemen te inventariseren en
adresseren, en hierbij tevens lessen te trekken voor het nieuwe stelsel.
Mijn inzet is dit type problemen in het nieuwe stelsel te voorkomen.
Tegelijkertijd blijft er een complexiteit bestaan van meerdere organisaties
die betrokken zijn bij de ontvangst, opvang, voorlichting en introductie in
de Nederlandse samenleving van nieuwkomers. Er blijft dus een risico op
het type problemen dat ik in deze brief beschrijf. Graag zal ik uw Kamer
periodiek informeren over de uitvoeringspraktijk van het inburgeringsbeleid, uiteraard ook over de successen die worden geboekt. Ik beraad mij
nog op wat daarvoor een passende vorm is en zal u hierover begin 2019
nader berichten.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 824, nr. 243

3