Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

28 676

NAVO

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 339

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 april 2020
Hierbij ontvangt u de geannoteerde agenda ten behoeve van de ingelaste
bijeenkomst van NAVO-ministers van Defensie op 15 april 2020.
De ingelaste videoteleconferentie van de ministers van Defensie bouwt
voort op de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken op
2 april jl. (Kamerstuk 28 676, nr. 338). De vergadering staat in het teken
van de wereldwijde uitbraak van COVID-19 en de implicaties daarvan voor
het bondgenootschap. De ministers zullen spreken over steunmaatregelen
voor bondgenoten en partners. Ook zullen de ministers een verkennend
gesprek voeren over de langetermijngevolgen van de uitbraak voor het
bondgenootschap en zal worden stilgestaan bij het aanhoudende belang
van de afschrikking en verdediging (de zogenaamde Deterrence &
Defence Posture) van de NAVO. Tot slot zal worden gesproken over het
tegengaan van desinformatie. De COVID-19 uitbraak vereist een gemeenschappelijke respons. Daarom zal een vertegenwoordiger van de EU bij de
vergadering aanwezig zijn, evenals de ministers van Finland en Zweden.
Steunmaatregelen
De uitbraak van COVID-19 stelt bondgenoten voor ongekende uitdagingen. Hoewel de NAVO niet de eerst aangewezene is, speelt het
bondgenootschap een rol in de bestrijding van deze crisis. De ministers
van Buitenlandse Zaken gaven tijdens hun bijeenkomst op 2 april jl. reeds
de opdracht tot het oprichten van een Task Force voor het faciliteren van
transport van personeel en materieel en tot het opzetten van luchttransport ten behoeve van distributie van medische hulp. Zij gaven
eveneens opdracht tot het uitwerken van eventuele additionele steunmaatregelen voor bondgenoten en voor partners van het bondgenootschap.
De ministers van Defensie zullen worden geïnformeerd over de voortgang
van de reeds in gang gezette steunmaatregelen die op 2 april werden
besproken. Tevens spreken zij over welke additionele steunmaatregelen

kst-28676-339
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 676, nr. 339

1

wenselijk zijn. Nederland zal in deze discussie aandacht vragen voor het
belang van een goede afstemming tussen de activiteiten die in NAVOkader worden ontplooid en de activiteiten die in EU-verband plaatsvinden.
Op 6 april jl. spraken de EU ministers van Defensie eveneens over
COVID-19. Er werd toen afgesproken dat binnen bestaande mandaten ook
in EU-verband een Task Force zal worden opgericht. Deze Task Force zal
de uitwisseling van informatie over militaire ondersteuning die nationaal
wordt verleend door de ministeries van Defensie van de verschillende
lidstaten faciliteren met het oog op de gewenste afstemming tussen de
lidstaten. Het belang van afstemming tussen activiteiten die plaatsvinden
in EU-kader en in NAVO-verband werd tijdens deze bijeenkomst ook
meermaals benadrukt. De Task Forces aan beide zijden kunnen daar naar
verwachting een rol in spelen.
Gevolgen uitbraak COVID-19
De prioriteit van de NAVO ligt tijdens de COVID-19-uitbraak onveranderd
bij het uitvoeren van de drie hoofdtaken (collectieve verdediging,
coöperatieve veiligheid en crisismanagement). De ministers spreken over
de afschrikking en verdediging van de NAVO tijdens deze crisis, evenals
over de missies en operaties. Met terugtrekking van niet-essentieel
personeel uit bijvoorbeeld Afghanistan is het onvermijdelijk dat het
operationele tempo afneemt of zelfs tijdelijk stopt. Behoud van het
essentiële personeel stelt de missies in staat het tempo te verhogen
wanneer restricties worden opgeheven. De continuïteit voor de langere
termijn – en daarmee het doel van een missie – is daarmee gewaarborgd.
De gezondheid van al diegenen die betrokken zijn bij de NAVO-missies en
-operaties staat uiteraard voorop.
Hoewel de bestrijding van COVID-19 nog volop in ontwikkeling is, acht
de NAVO het van belang om na te denken over de geopolitieke consequenties, de weerbaarheid en het vermogen om de bedrijfsvoering van de
NAVO voort te zetten. De ministers starten daarom tijdens de bijeenkomst
het gesprek over de langetermijngevolgen van de uitbraak voor het
bondgenootschap. Nederland steunt deze insteek van harte. Het in kaart
brengen van de (mogelijke) effecten van de crisis kan bijdragen aan
besluitvorming over maatregelen die, waar mogelijk, de gevolgen van de
COVID-19-uitbraak op korte termijn bestrijden en tegelijkertijd onze
belangen op langere termijn beschermen.
Eveneens zal worden gesproken over mogelijke veiligheidsimplicaties van
de COVID-19-uitbraak. Potentiële tegenstanders, statelijk en niet-statelijk,
kunnen misbruik maken van het feit dat thans veel aandacht uitgaat naar
de bestrijding van de gevolgen van COVID-19. Ook kan een uitbraak van
COVID-19 in instabiele gebieden voor verdere onrust of zelfs conflicten
zorgen. De bondgenoten moeten, zoals altijd, voorbereid zijn op alle
scenario’s.
Desinformatie
De Wereldgezondheidsorganisatie waarschuwt al langer dat de uitbraak
van en de reactie op COVID-19 gepaard gaan met een «infodemie»; een
overvloed aan informatie – soms correct en soms niet – die het voor
mensen moeilijk maakt om betrouwbare bronnen en informatie te vinden
wanneer ze die nodig hebben. Statelijke en niet-statelijke actoren kunnen
verspreiding van desinformatie tijdens de COVID-19-uitbraak gebruiken
om de veiligheid, stabiliteit en solidariteit van multilaterale samenwerkingsverbanden zoals de NAVO en EU te ondermijnen. De ministers
spreken over het tegengaan van desinformatie. Proactieve, heldere en op
feiten gebaseerde externe communicatie over NAVO-beleid kan bijdragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 676, nr. 339

2

aan het bevorderen van begrip en positieve beeldvorming. Vanwege de
expertise in beide organisaties, is samenwerking tussen de EU en de
NAVO van groot belang. Nederland zal hier op wijzen.
Over nationale ontwikkelingen die spelen omtrent desinformatie, wordt
uw Kamer op korte termijn geïnformeerd door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Kamervragen
Als het gaat om de inzet van Defensie in de bestrijding van COVID-19 is
uw Kamer eerder gemeld (Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 2393)
dat de laatste Nederlandse evacués uit Wuhan zijn vertrokken uit het
Walaardt Sacré kamp. Per abuis is hier de datum van 16 maart genoemd,
dat moet zijn 16 februari.
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 676, nr. 339

3