Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1921
Vragen van de leden Kooiman en Siderius (beiden SP) aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat de werkgelegenheid in
welzijn, jeugdzorg en kinderopvang fors afneemt (ingezonden 18 februari
2016).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
18 maart 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr.
1853.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het rapport van het UWV (Uitvoeringsorgaan werknemersverzekeringen) over de arbeidsmarktontwikkelingen in de Welzijn,
Jeugdzorg en Kinderopvang?1
Antwoord 1
Het rapport van de UWV schetst ontwikkelingen zoals wij deze ook zien in het
Integrerend rapport (TK-2016, 29 282, nr. 244) en de Toekomstverkenning
Arbeidsmarkt voor verplegend, verzorgend en sociaal-agogisch personeel
2015–2019 van het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn
(TK-2015, 34 104, nr. 83). Het beeld naar de toekomst is onzeker. Het geeft ons
desalniettemin een beeld waar we met alle betrokken partijen meer inzicht
door krijgen en daardoor ook kunnen gaan kijken naar oplossingen om de
scenario’s niet de werkelijkheid te laten worden. En daar wordt ook beleid op
gevoerd door dit kabinet.
Vraag 2 en 3
Wat betekent het (voorspelde) baanverlies in de Jeugdzorg voor de continuïteit en kwaliteit van zorg in de jeugdzorgsector, aangezien bijna de helft van
de Jeugdzorginstellingen zich nu al druk maakt over de kwaliteit van zorg?2
Hoe kan, nadat veel jeugdzorginstellingen al hebben moeten reorganiseren,
expertise behouden blijven wanneer zo een fors deel van het personeel
ontslagen wordt, mede gelet op het feit dat meer dan de helft van de

1
2

ah-tk-20152016-1921
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

UWV, 16 februari 2016 «Welzijn, Jeugdzorg en Kinderopvang – sectorbeschrijving»
Regioplan, januari 2016 «ervaringen van instellingen na een jaar decentralisatie»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

instellingen aangeeft dat de problematiek waarmee jongeren instromen
zwaarder is geworden?
Antwoord 2 en 3
De afgelopen jaren – al sinds 2010 – is de werkgelegenheid in de Jeugdzorg
gedaald volgens het Integrerend rapport en de Toekomstverkenning
Arbeidsmarkt voor verplegend, verzorgend en sociaal-agogisch personeel
2015–2019. De werkgelegenheid is dus gedaald vooruitlopend op de
bezuinigingen. De vraag is of de daling daarmee nu niet al grotendeels achter
de rug is. Het blijft onzeker wat we de komende jaren nog kunnen verwachten. In de Toekomstverkenning Arbeidsmarkt voor verplegend, verzorgend en
sociaal-agogisch personeel 2015–2019 (TK-2015, 34 104, nr. 83) is te zien dat
het vooral om ondersteunend personeel gaat. Daarmee zorgen de instellingen
voor zoveel mogelijk continuïteit en wordt ook de kwaliteit zoveel mogelijk
gewaarborgd. In het sectorplan voor de Jeugdzorg zetten betrokken sociale
partners in zich vanwege verwachte krimp in voor mobiliteitstrajecten en
loopbaan gesprekken om mensen naar nieuw werk te begeleiden. Daarnaast
zetten zij zich ook in voor behoud van vakkrachten in de jeugdzorg door hen
adequate scholing te bieden.
Daarnaast zet het kabinet in op de doorstart naar nieuw werk dat op de
sectorplannen volgt. Ook Jeugdzorg kan hier een beroep op doen.
Vraag 4
Wat zijn de (voorspelde) gevolgen voor de wachtlijsten in de jeugdzorg nu er
steeds minder hulpverleners werkzaam zijn voor kinderen en gezinnen? Kunt
u een overzicht geven van de wachtlijsten? Zo nee waarom niet?
Antwoord 4
Omdat gemeenten de toegang verschillend organiseren en er geen eenduidig
moment van start zorg bestaat, zoals in een gecentraliseerd stelsel, is het niet
mogelijk landelijk eenduidig wachtlijsten in de jeugdhulp bij te houden. Er
zijn soms signalen dat er lokaal wachttijden voor bepaalde vormen van
jeugdhulpaanbod zijn. Uit het nader onderzoek naar de toegang in het kader
van de benchmark beleidsinformatie jeugd bleek dat de gemeenten die het
daar betrof waar nodig snel tot een oplossing wisten te komen.
Wel weten we dat er soms sprake kan zijn van plaatsingsproblematiek; een
specifieke instelling die onvoldoende capaciteit heeft om aan de vraag te
voldoen. Dit kan bijvoorbeeld doordat de instelling zijn budgetplafond heeft
bereikt. In deze gevallen is het aan de gemeente (of gemeenten) die het
betreft om met de aanbieder in gesprek te gaan over een oplossing, waarbij
ook gekeken wordt naar alternatieven bij andere aanbieders.
Vraag 5
Ben u bereid te onderzoeken welke kosten met de oplopende wachtlijsten in
de jeugdzorg gemoeid zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer kan de
Kamer dit onderzoek tegemoet zien?
Antwoord 5
Op basis van de Jeugdwet is de gemeente verantwoordelijk voor het bieden
van adequate jeugdhulp. Het is niet mogelijk om landelijk op eenduidige
wijze vast te stellen wat de omvang van de wachtlijsten is omdat gemeenten
de toegang tot de jeugdhulp verschillend georganiseerd hebben en er ook
geen eenduidig moment is van «start van zorg«.
Zodoende ben ik niet in staat om een onderzoek te laten doen naar welke
kosten met mogelijk oplopende wachtlijsten gemoeid zouden zijn.
Vraag 6
Wat betekent het (voorspelde) baanverlies van 12% in de periode 2011 – 2018
in de Kinderopvang voor de ingezette trajecten van kwaliteitsverbetering en
harmonisatie in deze sector?
Antwoord 6
De afgelopen jaren, de economische crisis, heeft ook littekens achtergelaten
in het budgettair beeld en beleid van de kinderopvangtoeslag en daarmee de
sector. Door genomen bezuinigingsmaatregelen, de economische crisis en
een geboortedaling daalde het gebruik van kinderopvang de laatste jaren. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

UWV raamde een daling van het aantal werknemers tussen 2011 en 2014 van
circa 24 procent.
De verwachtingen voor de komende jaren laten echter een duidelijk positief
beeld zien. Met het Belastingplan 2016 is sprake van een flinke intensivering
van de kinderopvang in 2016 met € 290 miljoen. Daarnaast wordt een
intensivering van € 200 miljoen in 2017 beoogd. Naast de extra middelen
speelt ook de aantrekkende economie een positieve rol in de aantrekkende
werkgelegenheid in de sector. Doordat steeds meer ouders werk vinden
wordt er naar verwachting vaker een beroep gedaan op formele kinderopvang.
De harmonisatie van de peuterspeelzalen en kinderopvang, en de beoogde
kwaliteitsverbetering in de sector, zal zorgen voor een toenemende vraag
naar beroepskrachten met een beroepskwalificatie. De verschuiving van de
inzet van vrijwilligers naar beroepskrachten zal de geraamde banengroei in
de sector omhoogstuwen. Door de verwachte banengroei zal het aantal
vacatures groeien. Verwachting van het UWV is dat vooral de vraag naar
gespecialiseerde pedagogisch medewerkers (mbo-4) zal stijgen, omdat
werkgevers hogere eisen stellen aan werknemers. Indien deze prognose
uitkomt zal het overschot aan deze medewerkers afnemen en in 2016 of 2017
zelfs omslaan in een personeelstekort. De pedagogisch medewerker (mbo-3)
blijft ook de komende jaren een overschotberoep.
Prognoses van de sector gaan ervan uit dat er in 2016 voor het eerst weer
sprake is van groeiend aantal banen in de kinderopvang. Tussen 2015 en
2018 wordt een toename van 9 duizend werknemers voorspeld (+12 procent).
Vraag 7
Welke kosten zijn met de uitkeringen die door deze ontslaggolf aangevraagd
(gaan) worden gemoeid?
Antwoord 7
Zie antwoord op vraag 10.
Vraag 8
Wat is de inschatting van de regering over de uitstroommogelijkheid naar de
arbeidsmarkt van deze groep uitkeringsgerechtigden nu uit de cijfers van het
UWV blijkt dat er een ruim tot zeer ruim aanbod van beroepskrachten voor de
welzijn, jeugdzorg en kinderopvangsector?
Antwoord 8
In het UWV rapport staat aangegeven dat 64% van het aantal WW-ers uiterlijk
een maand na het beëindigen van het werk in de jeugdzorg, het werk weer
heeft hervat. In de welzijnsbranche is dit 53% en in de kinderopvang 62%. Er
wordt aangegeven dat het raadzaam is ook buiten de zorg en het welzijn te
kijken. In het rapport is dan ook te zien dat ook daar werkhervatting uit
voortkomt, bijvoorbeeld in de financiële en zakelijke dienstverlening. De
Toekomstverkenning (TK-2015, 34 104, nr. 83) laat zien dat er op termijn weer
tekorten ontstaan in zorg en welzijn, de instroom in werk wordt dan dus
hoger. Door de aantrekkende economische groei neemt de werkgelegenheid
en daarmee de uitstroom naar verwachting in bijna alle sectoren toe3.
Hierdoor zal de vraag naar Kinderopvang ook weer toenemen. De krimp in de
Kinderopvang slaat volgens het UWV in de loop van 2016 om in groei.4
Vraag 9
Is de regering bereid op te komen voor de werkgelegenheid van werknemers
binnen deze sectoren, aangezien zij in voortdurende onzekerheid over hun
baan verkeren vanwege alle bezuinigingen en beleidskoerswissels?
Antwoord 9
Het kabinet zet volop in op het ondersteunen van deze mensen. De regionale
sectorplannen voor welzijn, jeugd en kinderopvang zijn gericht op op-, omen bijscholing van zittend personeel. Daarnaast is er uit de onderbesteding
van het sectorplannenbudget € 40 miljoen beschikbaar gesteld om scholings3
4

UWV, 29 januari 2016 «Landelijke arbeidsmarktprognose 2016»
UWV, 16 februari 2016 «Welzijn, Jeugdzorg en Kinderopvang – sectorbeschrijving»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

vouchers economiebreed te kunnen gebruiken, de dienstverlening van het
UWV uit te breiden, en de Brug-WW ook buiten de sectorplannen inzetbaar te
maken.5
Vraag 10
Bent u bereid om over de financiële gevolgen van de instroom en mogelijke
uitstroom in uitkeringsvoorzieningen van ontslagen hulpverleners te
rapporteren, zodat de Kamer ook dit effect van de bezuinigingen kan
monitoren? Zo ja, hoe en op welke termijn gaat u dat doen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
Het UWV rapporteert maandelijks in de nieuwsflits arbeidsmarkt over de
nieuwe, lopende en beëindigde uitkeringen naar sector, ook voor de sector
Zorg & Welzijn6. Het is niet mogelijk van tevoren te bepalen wat de totale
kosten van de uitkeringen zullen zijn, omdat niet ex ante duidelijk is wat de
hoogte en de duur van de uitkeringen is. Daarnaast is het niet mogelijk de inen uitstroom direct te koppelen aan de bezuinigingen. Het is niet mogelijk te
bepalen welk deel van de in- en uitstroom conjunctureel is, en welk deel
wordt veroorzaakt door bezuinigingen.
Vraag 11
Kunt u deze vragen vóór het Algemeen overleg Kinderopvang voorzien op
9 maart 2016 beantwoorden?
Antwoord 11
Helaas heb ik u de antwoorden niet eerder kunnen doen toekomen.

5
6

TK-2015, 33 566, Nr. 86.
UWV, 18 februari 2016 «Nieuwsflits Arbeidsmarkt januari 2016»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4