Verslag van de vergadering van de
Bouwbegeleidingscommissie op 29 november 2022

Griffie commissies Bestuur en Onderwijs
Bouwbegeleidingscommissie
M. Burger

Aanwezige leden: de heer Aartsen (commissievoorzitter, VVD), mevrouw van Ginneken
(D66), de heer Geurts (CDA), mevrouw Bromet (GroenLinks), mevrouw De Vries en
mevrouw Kooij (namens het fractiepersoneel), mevrouw Van den Heuvel-de Grooth en
de heer Benhammou (namens het ambtelijk personeel) en de heer Dronkers (namens
de OR)
Aanwezige adviseurs: mevrouw Wouters (projectmanager renovatie van de Tweede
Kamer), mevrouw Berntsen (coördinerend architect van het RVB), mevrouw Bloemert
(plv. directeur van het RVB), de heer Paardekooper (projectmanager van het RVB)
Aanwezig als toehoorder: mevrouw de Geus-Godschalk (digitaal, projectmanager
huisvesting van de Tweede Kamer), mevrouw Wijnmalen (programmasecretaris
renovatie van de Tweede Kamer), mevrouw Bhagwant (projectondersteuner renovatie
van de Tweede Kamer)
Griffier: mevrouw Burger
Adjunct-griffier: mevrouw Van Tilburg
Afwezig met bericht van verhindering: de heer Kops (PVV), de heer Thijssen (PvdA), de
heer Stoffer (SGP), de heer De Bruijn (integraal adviseur), de heer Van Noord
(architect)
1. Opening en mededelingen
De commissievoorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom. Hij heet de
nieuwe ambtelijke leden van harte welkom.
Er zijn enkele afmeldingen ontvangen.
De plv. directeur van het RVB benadrukt het belang van het bespreken van de
restpunten van het Definitief Ontwerp (DO) voor de voortgang van het proces.
2. Conceptverslag BBC-vergaderingen
De verslagen van de BBC-vergaderingen van 10 mei, 17 mei, 28 juni en 1 juli jl. zijn al
vastgesteld en gepubliceerd via de website van de BBC.
3. Terugkoppeling Presidium
Geen bijzonderheden. Terugkoppeling heeft al via de e-mail plaatsgevonden.
4. Restpunten n.a.v. Definitief Ontwerp en uitwerking versoberingen
De coördinerend architect van het RVB geeft een toelichting op een aantal restpunten
naar aanleiding van het DO en de uitwerking van de versoberingen. Dit leidt tot de
volgende op- of aanmerkingen vanuit de BBC:
De BBC kan zich vinden in het uitgangspunt één grote stilteruimte te realiseren in
plaats van meerdere kleinere;

pagina 1/3

-

-

-

-

-

-

-

De BBC kan zich vinden in de voorgestelde uitwerking van de drie type toiletten:
herentoiletten, damestoiletten en gender-inclusieve toiletten. Een BBC-lid geeft aan
content te zijn met de spreiding van de gender-inclusieve toiletten door het
gebouw;
In het kader van de integrale toegankelijkheid bespreekt de BBC de implicaties van
het wel of niet opnemen van een hefplateau in gebouw J. De BBC concludeert dat
de alternatieve route tussen gebouw J en H en de plenaire zaal via gebouw N ook
doelmatig is. Wel wordt geadviseerd de voorzieningen bij de trap in gebouw J zo te
maken dat een hefplateau in de toekomst makkelijk gerealiseerd kan worden,
mocht daar specifieke behoefte aan zijn. Het RVB zal dit onderzoeken;
Ten aanzien van het gebruik van de Oude Zaal onderstreept de BBC de eerdere
wens om die multifunctioneel te kunnen gebruiken, bijvoorbeeld om diverse
opstellingen voor een commissiedebat mogelijk te maken. Hierbij wordt aandacht
gevraagd voor de beveiliging. De projectmanager van de Tweede Kamer geeft aan
dat er nog scenario’s getest zullen worden. Enkele uitwerkingen komen nog terug
bij de BBC;
Een BBC-lid vraagt of het mogelijk is de ambtenarenluikjes in de Oude Zaal van
glas te voorzien. De coördinerend architect van het RVB geeft aan dat dit
onderzocht zal worden, maar mogelijk wel aanvullende kosten met zich meebrengt
en dat glas in akoestisch opzicht wellicht een minder goede keuze is.
Ten aanzien van de kosten voor het inrichten van de Oude Zaal wordt bevestigd
dat die gedekt zullen worden naar aanleiding van de motie van het lid Bisschop
(Kamerstuk 34293, nr. 92);
De BBC kan zich vinden in de voorgestelde uitwerkingen voor het Statenlokaal en
de restaurants. Ten aanzien van het ledenrestaurant geven enkele BBC-leden aan
dat er behoefte is aan afgeschermde plekken en uiten de wens om tafels aan elkaar
te kunnen zetten zodat je met meer personen kunt eten;
De BBC kan zich vinden in de voorgestelde uitwerking van de pantry’s;
Het RVB licht toe dat het uitwerken van de expeditie een ingewikkeld vraagstuk is
en dat hier nog gesprekken over gevoerd worden. Leden van de BBC wijzen op
enkele aandachtspunten ten behoeve van de verdere uitwerking:
o een van de expeditiehoven is naast de huisentree gelegen, overlast voor
bezoekers – de Kamerbewoners, delegaties en het aanzien - moet worden
voorkomen;
o er moet een goede oplossing komen voor de leveranciers en medewerkers
van de Tweede Kamer zodat zij hun werk bij de expeditie veilig en efficiënt
kunnen doen. Vooral het realiseren van een liftvoorziening voor
medewerkers en leveranciers en overdekte werkplekken bij slecht weer zijn
belangrijke elementen voor de BBC.
De uitwerking van de expeditie zal op een later moment opnieuw aan de BBC
worden voorgelegd;
De BBC kan zich vinden in de voorgestelde uitwerking van de versoberingen in
gebouw H;
De BBC kan zich vinden in de voorgestelde verbinding tussen de gebouwen K en C
op begane grond;
De BBC kan zich vinden in de voorgestelde uitwerking van de centrale trap in
gebouw K;
De BBC onderstreept de eis, conform programma van eisen beveiliging 2.0, ten
aanzien van te openen ramen, met inachtneming van de beperkingen.

5. Uitgangspunten uitwerkingen Primair Proces
De coördinerend architect van het RVB geeft een toelichting op de uitgangspunten voor
de uitwerking van het primaire proces. De BBC heeft hierbij de volgende op- en
aanmerkingen gemaakt:
Plenaire zaal
De BBC kan zich vinden in het voorstel voor het verlagen van Vak K;
De BBC kan zich vinden in het voorstel om van 4 naar 5 interruptiemicrofoons te
gaan;
De BBC kan zich vinden in de kleine verschuiving van het rostrum;
De BBC kan zich vinden in het behoud van de huidige plek van het spreekgestoelte;
De BBC kan zich vinden in het voorstel voor de positionering van de camera’s. Een
BBC-lid vraagt hierbij aandacht voor de evenwichtigheid van de cameraposities. De

pagina 2/3

-

projectmanager renovatie van de Tweede Kamer geeft aan dat dit meegenomen
wordt en dat het uitgangspunt is dat alle vakken even goed in beeld komen;
De BBC kan zich vinden in de voorstellen voor de zitplekken van de bodedienst,
maar vraagt daarbij wel aandacht voor een goede (eigen) zitplek voor
persoonsbeveiligers;
De BBC kan zich vinden in de voorstellen voor de integrale toegankelijkheid van de
plenaire zaal;
De BBC kan zich vinden in de voorstellen voor de publieke tribune, maar vraagt
daarbij aandacht voor eventuele extra beveiligingsmaatregelen, zoals de zichtlijnen
van beveiligers, mede naar aanleiding van een incident van een aantal jaar
geleden. Voorts vraagt een BBC-lid aandacht voor goede zitplaatsen voor
journalisten en oplaadvoorzieningen voor elektronica.

Ministers- en ambtenarenkamer:
De BBC kan zich vinden in de voorstellen voor de ministers- en ambtenarenkamer.
Commissiezalen:
De BBC kan zich vinden in de voorstellen voor de commissiezalen. Een BBC-lid
brengt hierbij in dat een punt van aandacht een verbeterde fysieke beveiliging is bij
debatten met een hoog risico. Hierbij wordt geopperd om in dergelijke gevallen
bijvoorbeeld een fysieke afscheiding aan te kunnen brengen tussen de Kamerleden
en het publiek, en dit bijvoorbeeld in één commissiezaal te faciliteren. De BBC
herkent de punten van zorg, maar diverse BBC-leden benadrukken ook het belang
van een open debat en roepen op om de beveiliging ook op andere manieren
(bijvoorbeeld buiten de zaal) zo goed mogelijk te regelen om incidenten in de zaal
te voorkomen.
Een BBC-lid vraagt of er grotere schermen in de commissiezalen geplaatst kunnen
worden. Dit wordt onderzocht.
6. Rondvraag en sluiting
Op 7 december a.s. vindt een informatiemarkt over het interieurconcept plaats voor
alle Kamerbewoners. De BBC-leden zijn uitgenodigd voor een ontbijtbijeenkomst van
9.00 tot 10.00 uur.
De commissievoorzitter meldt dat het conceptadvies aan het Presidium per e-mail aan
de BBC-leden zal worden voorgelegd, met het verzoek daarop te reageren.

pagina 3/3