Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 853 (R2096)

Goedkeuring van het op 24 november 2016 te
Parijs tot stand gekomen Multilateraal Verdrag
ter implementatie van aan belastingverdragen
gerelateerde maatregelen ter voorkoming van
grondslaguitholling en winstverschuiving
(Trb. 2017, 86, en Trb. 2017, 194)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 7 maart 2018
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-34853-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

1

INLEIDEND
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Goedkeuring van het op 24 november 2016 te Parijs tot stand gekomen
Multilateraal Verdrag ter implementatie van aan belastingverdragen
gerelateerde maatregelen ter voorkoming van grondslaguitholling en
winstverschuiving (hierna ook: het wetsvoorstel). Zij juichen het toe dat in
breed verband afspraken worden gemaakt om misbruik van belastingverdragen tegen te gaan. De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat
misbruik van belastingverdragen hard aangepakt moet worden. Zij zijn
dus ook voorstander van het Multilateraal Verdrag. Desondanks hebben zij
grote vragen bij de concrete uitwerking op het Nederlands bedrijfsleven
en het Nederlands vestigingsklimaat. De leden van de VVD-fractie zijn van
mening dat hardwerkende ondernemers en inwoners van Nederland niet
mogen lijden onder maatregelen om belastingontduikers te pakken. Zij
hebben daarom nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PVV-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden zijn voorstander van transparantie, niet in de
minste plaats wanneer het verschillen in belastingsystemen of -verdragen
betreft. De voorgenoemde leden zijn de stellige mening toebedeeld dat
het zeer onwenselijk is dat misbruik wordt gemaakt of kan worden
gemaakt van verschillen, bijvoorbeeld om de belastinggrondslag van
landen uit te hollen of winsten te verschuiven. Een samenwerking, in het
bijzonder in OESO-verband, om misbruik te mitigeren wordt door de
leden van de PVV-fractie toegejuicht. Daarbij is maximale efficiëntie en
idem transparantie bij de totstandkoming van belastingverdragen hoogst
wenselijk.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden zijn zeer positief over dit instrument,
omdat het de kans biedt vele belastingverdragen wereldwijd in één keer
aan te passen, zonder dat er langdurige onderhandelingen tussen alle
afzonderlijke landen in bilaterale verhoudingen nodig zijn. Ook zijn deze
leden zeer positief over de inhoud van het instrument, want de aanpassingen met name op het gebied van hybride mismatches maken dat
belastingontwijking zeer effectief wordt aangepakt.
Het valt de leden van de CDA-fractie op dat de regering vrij technisch
beschrijft wat het Multilateraal Verdrag inhoudt. Deze leden zijn echter ook
benieuwd naar de motivatie van de regering om opties aan te vinken,
voorbehouden te maken en de overige keuzes die wel of niet gemaakt zijn
bij de verschillende artikelen. De leden van de CDA-fractie vragen de
regering deze motivatie alsnog met de Kamer te delen en maken van de
gelegenheid gebruik hierover ook nog enkele specifieke vragen te stellen.
Door de technische beschrijving is het de leden van de CDA-fractie verder
nog niet geheel duidelijk wat de consequenties van de verschillende
artikelen zijn. Kan de regering een inschatting geven van de gevolgen van
het Multilateraal Verdrag als geheel en tevens aangeven welke artikelen
naar verwachting de meeste impact zullen hebben? De voorgenoemde
leden missen deze motivatie en impactanalyse het meest bij de artikelen 4
en 12, omdat zij verwacht hadden dat de regering hier een tijdelijk
voorbehoud geplaatst zou hebben totdat verdragspartners goede
geschillenbeslechting hebben en er in de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) overeenstemming is over de
winsttoerekening.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering tevens om in te gaan op
de vragen en opmerkingen uit het commentaar van de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs (NOB) op het onderhavige wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

2

De leden van de D66-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden zijn voorstander van het
Multilateraal Verdrag en steunen de aanpak om dubbele belasting, niet
belasting en beperkte belasting via belastingontwijking en -ontduiking te
voorkomen. Deze leden steunen de ambitieuze aanpak van de regering
om belastingontwijking en -ontduiking aan te pakken en zien in de keuzes
van de regering bij de ondertekening van het Multilateraal Verdrag een
bevestiging van deze ambitie.
De leden van de fractie van GroenLinks hebben kennisgenomen van dit
wetsvoorstel en hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
Multilateraal Verdrag, dat op efficiënte wijze bepalingen ter voorkoming
van belastingontwijking in verdragen opneemt.
De leden van de SP-fractie benadrukken dat belastingverdragen veel
invloed kunnen hebben op de financiële situatie van met name ontwikkelingslanden. Dat misbruik via verdragen nu bestreden wordt is goed, maar
ook niet-misbruiksituaties kunnen ontwikkelingslanden veel geld kosten.
Zo zet Nederland in op het zo veel mogelijk verlagen van bronbelastingen.
Blijft het verlagen van bronheffingen ook voor de huidige regering de
inzet bij onderhandelingen over belastingverdragen, vragen deze leden.
Deelt de regering de mening dat het verlagen van bronheffingen zeker
voor arme landen met veel grondstoffen zeer nadelig is? De leden van de
SP-fractie krijgen graag een uitleg van de regering over hoe zij denkt om
te gaan met bronheffingen in belastingverdragen met ontwikkelingslanden. In het verlengde hiervan vragen zij de regering in hoeverre zij de
Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011 steunt en of deze volgens de regering
aan vernieuwing toe is. De voorgenoemde leden vragen de regering wat
het Multilateraal Verdrag doet aan het almaar verlagen van bronheffingen
van ontwikkelingslanden.
De leden van de SP-fractie merken op dat Nederland in de belastingverdragen met Kenia en met Malawi weliswaar antimisbruikbepalingen heeft
opgenomen ten aanzien van dividend, royalty en rente, maar niet ten
aanzien van bijvoorbeeld management fees. Deze leden vragen de
regering waarom er geen antimisbruikbepaling ten aanzien van
management fees is opgenomen in de belastingverdragen met Kenia en
Malawi, terwijl bekend is dat deze management fees kunnen worden
gebruikt om de belastinggrondslag uit te hollen. Tevens vragen zij de
regering wat het Multilateraal Verdrag hier aan doet.
De leden van de PvdA-fractie hebben met grote interesse kennisgenomen
van het Multilateraal Verdrag. Het Verdrag is een belangrijke mijlpaal in de
strijd tegen belastingontwijking, omdat het enkele anti-misbruikmaatregelen in één keer in een groot aantal verdragen opneemt. De leden van
de PvdA-fractie steunen ook de inzet om aan zoveel mogelijk aspecten van
het Verdrag deel te nemen. Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
I. ALGEMEEN
Inleiding
De leden van de VVD-fractie vragen wat de redenen zijn voor Curaçao om
wel medegelding te wensen en voor Sint Maarten en Aruba om dit juist
niet te doen. Blijven op deze manier mogelijkheden bestaan om via één
van de andere landen of gebiedsdelen van het Koninkrijk alsnog belasting
te ontduiken? Wat is de reden achter deze keuzes van Sint Maarten en
Aruba?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

3

De leden van de VVD-fractie vragen wat de precieze definities zijn van
«grondslaguitholling» en «winstverschuiving» en hoe dit verder wordt
uitgewerkt.
De leden van de D66-fractie vragen welke redenen ten grondslag liggen
aan het besluit van de regering van Aruba en de regering van Sint
Maarten om geen medegelding te wensen.
1. Aanleiding en totstandkoming van het Verdrag
De leden van de VVD-fractie vragen welke landen niet zijn aangesloten bij
het Multilateraal Verdrag. Kan een uitputtende lijst gegeven worden? Kan
waar mogelijk aangegeven worden waarom deze landen zich niet
aangesloten hebben bij het proces rond het Multilateraal Verdrag? Welke
van deze landen zijn in een eerder proces wel betrokken geweest bij het
proces rond het Multilateraal Verdrag, maar hebben zich later teruggetrokken? Kan van deze landen uitputtend de reden aangeven worden
waarom zij zich teruggetrokken hebben?
De leden van de VVD-fractie vragen of expliciet ingegaan kan worden op
de positie van de Verenigde Staten.
De leden van de VVD-fractie vragen of de verwachting is dat meer landen
uiteindelijk zich zullen aansluiten bij het Multilateraal Verdrag. Welke
landen hebben al interesse kenbaar gemaakt? Waarom? Welke stappen
worden er gezet om meer landen zich te laten aansluiten?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven welke
landen het Multilateraal Verdrag tot nu toe geratificeerd hebben en welke
voorbehouden er tot nu toe zijn gemaakt door de deelnemende landen.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre de regering verwacht dat
het aantal ondertekende partijen in de komende jaren zal toenemen. Deze
leden vragen of de regering voornemens is om nog niet deelnemende
partijen bij bilaterale contacten te wijzen op het belang van deelname aan
het Multilateraal Verdrag.
De leden van de fractie van GroenLinks zien dat er wereldwijd meer
landen zijn die het Multilateraal Verdrag niet hebben ondertekend dan
landen die dit wel hebben gedaan. Hoe verklaart de regering dit? Wat zijn
de gevolgen hiervan voor de effectiviteit van het Multilateraal Verdrag? In
hoeverre proberen Nederland en andere ondertekenaars andere landen
over te halen ook het Multilateraal Verdrag te ondertekenen?
De leden van de SP-fractie merken op dat de werking van het Multilateraal
Verdrag in belangrijke mate afhangt van de vraag of landen de Base
Erosion and Profit Shifting (BEPS)-voorstellen laten doorwerken in hun
verdragennetwerk. Zij betreuren het dan ook dat veel verdragspartners
een groot deel van de BEPS-voorstellen niet laat doorwerken in de
belastingverdragen. Kan de regering hier op ingaan? Waarom kiezen veel
landen ervoor om veel opties niet toe te passen? Wordt er druk uitgeoefend op deze landen om dit alsnog te doen? Hoe gaat de regering
hieraan bijdragen? In hoeverre hangt het slagen van het BEPS-project af
van de vraag of landen de BEPS-maatregelen toepassen in hun verdragennetwerk?
De leden van de SP-fractie willen graag weten in hoeverre ontwikkelingslanden zijn betrokken bij de totstandkoming. Zijn deze landen vanaf het
uiterste begin aanwezig geweest en hebben zij op alle punten kunnen
meebeslissen? Hadden zij stemrecht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

4

De leden van de PvdA-fractie constateren helaas dat veel landen uitzonderingen hebben gemaakt op één of meer onderdelen van het Multilateraal
Verdrag. In hoeverre staat dit de effectiviteit van het verdrag in de weg? In
hoeverre draagt dit bij aan het ontstaan van nieuwe mismatches, namelijk
tussen landen die wel alles geïmplementeerd hebben en landen die dat
niet hebben gedaan? Hoe wordt druk uitgeoefend op staten om zo veel
mogelijk elementen over te nemen? Mochten landen alsnog later
elementen alsnog willen opnemen, hoe ziet dit proces er dan uit?
2. De werking van het Verdrag
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe wordt gemonitord wat
de gevolgen zijn van het Multilateraal Verdrag en of het daadwerkelijk
bijdraagt aan het tegengaan van belastingontwijking.
2.1. Doel: implementatie BEPS-maatregelen in belastingverdragen
De leden van de VVD-fractie vragen wat de inzet en de positie van
Nederland is geweest bij de keuze voor flexibiliteit van het Multilateraal
Verdrag.
Het doel van het Multilateraal Verdrag is om bepaalde BEPS-acties uit te
voeren (waaronder 2, 6, 7 en 14). De leden van de fractie van GroenLinks
vragen wat de reden is dat niet alle BEPS-acties zijn betrokken bij het
Multilateraal Verdrag. Hoe wordt er voor gezorgd dat de overige
BEPS-acties ook worden geïmplementeerd?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen een land vanaf het
moment dat het heeft ingestemd met het Multilateraal Verdrag, voor altijd
aan het Verdrag zal zijn gebonden. In het verlengde hiervan vragen deze
leden of het juist is, dat een land na ratificatie van het Multilateraal
Verdrag alleen maar meer en niet minder maatregelen kan nemen. Is het
bovendien juist, vragen de leden van de fractie van GroenLinks, dat in het
geval van een bilaterale afwijkende afspraak landen wel minder maatregelen kunnen nemen dan voorheen? Zo ja, kan de regering een voorbeeld
geven van een dergelijke bilaterale afspraak?
2.2. Systematiek: flexibiliteit binnen grenzen
Kan de regering een uitputtende lijst geven van de volledige en beperkte
voorbehouden die Nederland gemaakt heeft, vragen de leden van de
VVD-fractie. Welke voorbehouden maken andere landen? Kan de regering
de voorbehouden geven voor onze grootste tien handelspartners die
aangesloten zijn bij het Multilateraal Verdrag? Waarom kiezen deze landen
voor de betreffende voorbehouden?
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering een uitputtende lijst
kan geven van voorbehouden die gemaakt worden waar Nederland of het
Nederlandse bedrijfsleven door worden geraakt.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom Nederland op voorhand haar
keuzes kenbaar heeft gemaakt. Welke overwegingen zitten hier achter?
Welke landen hebben dit nog meer gedaan en waarom hebben zij dit
gedaan? Welke landen hebben deze keuze niet gemaakt?
De regering geeft aan dat het Multilateraal Verdrag voorrang heeft op de
betreffende bilaterale verdragsbepalingen. De leden van de CDA-fractie
vragen zich af hoe dat werkt. Heeft het Multilateraal Verdrag voorrang op
de gehele bepaling uit het bilaterale verdrag of alleen op de artikelleden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

5

die eenzelfde onderwerp regelen als het Multilateraal Verdrag? Zal in de
praktijk altijd duidelijk zijn welke artikelen of artikelleden «vervangen» zijn
door een artikel van het Multilateraal Verdrag? Kan de regering ingaan op
de suggestie van de NOB om doorlopende teksten van bilaterale
verdragen te publiceren? De leden van de CDA-fractie merken hierbij op
dat ze deze doorlopende teksten ook zeer op prijs stellen voor nieuwe
belastingverdragen die de regering na inwerkingtreding van het Multilateraal Verdrag ondertekent en waarop beide landen het Multilateraal
Verdrag van toepassing verklaren. Is de regering daartoe bereid?
De leden van de D66-fractie lezen dat aanpassingen in de werking van het
Multilateraal Verdrag en bijvoorbeeld het beëindigen van voorbehouden
worden gemonitord door de OESO. Deze leden vragen hoe deze
monitoring plaatsvindt bij verdragen die niet onder de werking van het
Multilateraal Verdrag vallen, maar waarin wel de BEPS-verdragsmaatregelen worden meegenomen.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre deelnemende partijen er
momenteel voor kiezen voorlopig een voorbehoud te plaatsen, maar wel
van plan zijn of ervoor open staan voorbehouden in een later stadium om
te zetten. Deze leden vragen of de deelnemende partijen voornemens zijn
jaarlijks de implementatie van het Multilateraal Verdrag en de
openstaande voorbehouden te bespreken. Voorts vragen deze leden of de
regering verwacht dat een jaarlijkse bespreking door peer pressure kan
bijdragen aan het terugbrengen van het aantal voorbehouden. De leden
van de D66-fractie vragen in hoeverre de impact van het Nederlandse
ambitieniveau op dit moment wordt geremd door voorbehouden van
verdragspartners. Zij vragen de regering om eventuele veranderingen in
de positie en voorbehouden van andere deelnemende partijen sinds
19 december 2017 toe te lichten.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre volgens de regering de
flexibiliteit binnen het Multilateraal Verdrag bijdraagt aan de effectiviteit
van het instrument of deze juist afremt.
Nederland heeft bij enkele onderdelen een voorbehoud geplaatst omdat
er op dit moment al sprake is van een vergelijkbare of een gedetailleerde
bepaling. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of er een
concreet voorbeeld kan worden gegeven van wat er mis gaat als
Nederland bij een dergelijk onderdeel geen voorbehoud zou plaatsen.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat Nederland enkele
voorbehouden heeft geplaatst. Deze hebben vooral een technische
achtergrond. Kan er precies worden aangegeven wat de niet-technische
achtergrond is voor Nederland om bepaalde voorbehouden te maken?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom Nederland in
sommige belastingverdragen wel bepalingen heeft opgenomen die meer
maatwerk bieden dan sommige bepalingen in het Verdrag, maar niet bij
allemaal. Voorts vragen deze leden wat de andere redenen voor
Nederland waren om bij onderdelen een voorbehoud te plaatsen.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat landen flexibel
zijn als het gaat om welke belastingverdragen worden aangemeld. Landen
kunnen een voorbehoud maken bij bepalingen, zodat deze niet
doorwerken in belastingverdragen van dat land. Hoe kan worden
voorkomen dat landen precies die maatregelen aanvinken die hen het
minst in de weg zitten? Hoe effectief is het Multilateraal Verdrag om
belastingontwijking tegen te gaan, wanneer landen zelf kunnen aanvinken
welke maatregelen ze wel en niet nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

6

De leden van de fractie van GroenLinks vragen of Nederland als doel heeft
om nog meer hokjes groen te kleuren. Zo ja, hoeveel, wanneer en onder
welke voorwaarden?
2.3 Structuur van bepalingen in het Verdrag
Welke landen hebben reeds aangegeven dat hun keuzes definitief zijn,
vragen de leden van de VVD-fractie. Welke landen hebben aangegeven
dat de keuze nog niet definitief is?
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering aangeeft dat bepalingen
in het Verdrag niet steeds geheel overeenkomen met de tekst van de in de
BEPS-rapporten voorgestelde maatregelen. De regering geeft aan dat dit
niet afdoet aan de betekenis van de verschillende maatregelen zoals deze
zijn toegelicht in de diverse BEPS-rapporten. De leden van de D66-fractie
vragen de regering aan te geven welke artikelen dit betreft en wat de
afwijking is.
3. De inhoud van het Verdrag in vogelvlucht
3.1. Deel I: De werkingssfeer en interpretatie van uitdrukkingen
(artikelen 1 en 2)
De leden van de VVD-fractie vragen welke belastingverdragen door
Nederland zijn «aangemeld». Kiest Nederland er voor alle belastingverdragen onder het Multilateraal Verdrag te laten vallen? Zo ja, wat is de
verwachting van de wijze waarop de verdragspartners hiermee omgaan?
Zo nee, welke belastingverdragen vallen er niet onder en wat is de reden
daarvan? Is dit een wijziging ten opzichte van de situatie beschreven in de
brief van 28 oktober 2016?1 Waarom is deze keuze gemaakt? Kan de
regering aangeven op basis van welke afweging landen het belastingverdrag onder de werking van het Multilateraal Verdrag hebben gebracht?
Zit hier een verschil tussen de verschillende landen? Zo ja, welke? Zijn er
opvallende uitzonderingen? Welk land heeft de meeste verdragen onder
de werking van het Multilateraal Verdrag gebracht en welk land het
minste? Kan de regering een uitputtende lijst geven worden en tevens
duiden welke trends zijn te ontwaren?
3.2. Deel II: Hybride mismatches (artikelen 3, 4 en 5)
Wat was de noodzaak om de tiebreaker te herzien, vragen de leden van de
VVD-fractie. Hoe wordt omgegaan met het feit dat bij vennootschappen
een dubbele verdragswoonplaats gemakkelijk kan ontstaan, omdat de
meeste landen een vennootschap die is opgericht in hun land aanmerken
als inwoner, ongeacht de plaats waar de activiteiten en leiding zich
bevinden? Waarom is de huidige herziene tiebreaker in de visie van de
regering beter?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt omgegaan met de
rechtszekerheid in relatie tot de tiebreaker. Waarom wordt afgestapt van
de al decennia gehanteerde tiebreaker in OESO-verband? Hoe wordt
omgegaan met strategisch gedrag om fiscale vestiging in Nederland te
voorkomen, bijvoorbeeld met het oog op de Brexit? Hoe wordt het
bedrijfsleven geacht in te moeten schatten waar belasting te betalen
zolang er geen onderling overleg tussen de landen is geweest? Kan de
regering een uitputtende lijst geven van de landen waarmee het onderling
overleg op het moment van ratificatie nog niet volledig gereed is? Welke
stappen worden gezet om bedrijven zo snel mogelijk zekerheid te bieden?
1

Kamerstukken II, vergaderjaar 2016–2017, 25 087, nr. 135.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

7

De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet is overwogen de
tiebreaker niet toe te passen, zolang nog niet in alle relevante landen
onderling overleg is geweest om duidelijk te maken waar belasting
betaald dient te worden. Waarom is niet gekozen voor een meer objectieve tiebreaker?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom het artikel rond de tiebreaker
zo weinig draagvlak kent, met slechts 29 landen die dit «aangevinkt»
hebben. Wat is de insteek van deze landen? Waarom kiest Nederland hier
wel voor?
De leden van de PVV-fractie geven te kennen dat dubbele belastingheffing
en dubbele niet-belastingheffing te allen tijde moet worden voorkomen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering met betrekking tot
artikel 3 voorbeelden te geven van de beide situaties waarop dit artikel
ziet, namelijk dat een gedekt belastingverdrag niet toegepast zou kunnen
worden omdat de landen de entiteit anders kwalificeren en dat een
belastingverdrag wordt toegepast voor inkomen dat bij geen van de
verdragspartners in aanmerking wordt genomen. Kan de regering daarbij
tevens aangeven hoe het Multilateraal Verdrag uitwerkt bij deze
voorbeelden?
Zowel dubbele belasting als dubbele niet-belasting moet voorkomen
worden. De leden van de fractie van GroenLinks vragen welke van deze
twee problemen prioriteit heeft voor de Nederlandse regering.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de regering uitgebreid
kan onderbouwen waarom er is gekozen voor een voorbehoud om meer
gedetailleerde bestaande verdragsbepalingen te behouden die dubbele
belasting en dubbele niet-belasting voorkomen bij de toepassing van
belastingverdragen in het geval van hybride entiteiten.
3.3. Deel III: Verdragsmisbruik (artikelen 6, 7, 8, 9, 10 en 11)
Voor welke Nederlandse verdragen was een dergelijke toevoeging in de
preambule noodzakelijk, vragen de leden van de VVD-fractie. Kan de
regering een uitputtende lijst geven?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom optie iii, een (gedetailleerde)
limitation-on-benefits-bepaling (LOB) in combinatie met een antidoorstroombepaling, niet is uitgewerkt in het Multilateraal Verdrag en het
BEPS-rapport. Kan de regering ingaan op de concrete verschillen tussen
de principal purposes test (PPT) en de LOB? Is het waar dat een LOB meer
rechtszekerheid biedt? Zo ja, waarom is dan niet voor de LOB gekozen?
Welke waarborgen zijn voorzien om te voorkomen dat men in Nederland
of daarbuiten, de PPT dusdanig breed zal interpreteren dat het reële
bedrijfsleven geraakt wordt? Kon er niet gekozen worden voor een
principle «purpose» test in plaats van een principle «purposes» test? Zo
nee, waarom is dit niet overwogen? Deelt de regering de mening dat dit
wellicht een meer trefzekere optie was geweest? Deelt de regering de
mening dat deze optie wellicht meer rechtszekerheid had kunnen bieden?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er niet voor gekozen is de
PPT meer in te kaderen, bijvoorbeeld door het opstellen van een lijst van
ficties wanneer men niet aan de PPT zou voldoen. Zou deze mogelijkheid
kunnen zorgen voor meer effectiviteit en begrijpelijkheid en voorts meer
rechtszekerheid kunnen bieden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

8

De leden van de VVD-fractie merken op dat bij de huidige vormgeving van
de PPT de transactie beoordeeld dient te worden door de verdragspartner.
Hoe wordt voorkomen dat deze verdragspartner geen rekening hoeft te
houden met de economische en reële activiteiten van het bedrijf in
Nederland? Hoe wordt voorkomen dat de prikkel voor het andere
verdragsland bijzonder groot zal zijn om Nederland aan te wijzen als een
niet-coöperatief land? Waarom is in dit kader niet gekozen om de
reserveringsoptie van artikel 15a aan te vinken? Waarom is voorts niet
voor gekozen om naast de PPT eveneens een «simplified LOB» aan te
vinken?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe voor artikel 8 wordt omgegaan
met bedrijven die hier niet aan kunnen voldoen als gevolg van de aard
van hun werkzaamheden. Hoe wordt voorkomen dat landen hiermee hun
aantrekkelijkheid voor bedrijven verliezen? Welke bedrijven worden hier
vooral door geraakt?
De leden van de VVD-fractie vragen voor welke bedrijven artikel 9
respectievelijk 10 relevant zijn. Voor welk derde land is hier in de
Nederlandse belastingverdragen relatief vaak sprake? Hoe wordt artikel 10
getoetst en wanneer voldoet een bedrijf aan de eisen hiervoor?
De leden van de VVD-fractie vragen wat de concrete uitwerking is van
artikel 11.
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre het doel van de artikelen 8
tot en met 11 afzonderlijk niet ondervangen wordt door een algemene
antimisbruikbepaling of een in artikel 7 beschreven maatregel. Kan de
regering dit afzonderlijk beschrijven voor ieder van de genoemde
artikelen?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering waarom optie iii, de
gedetailleerde LOB in combinatie met een antidoorstroombepaling, wel is
opgenomen in het Multilateraal Verdrag, terwijl deze optie niet is
uitgewerkt bij de BEPS-acties en niet in het Multilateraal Verdrag. Kan de
regering aangeven wat er gebeurt als twee landen bij artikel 7 voor een
andere optie hebben gekozen, bijvoorbeeld het ene land voor de PPT en
het andere land voor een LOB met PPT-bepaling?
De leden van de CDA-fractie vragen wat de reden is dat in het Multilateraal Verdrag een saving clause is opgenomen. De regering geeft aan dat
de saving clause ervoor zorgt dat landen door belastingverdragen niet
worden beperkt in de belastingheffing van eigen inwoners. Geldt dit ook
voor niet-inwoners met de nationaliteit van het land, zoals in de situatie
van Nederlanders met de Amerikaanse nationaliteit? Wat is het effect van
deze saving clause, gezien de beperking met in artikel 11 genoemde
bepalingen van gedekte belastingverdragen? Meer concreet vragen deze
leden wat het effect voor Nederland zou zijn geweest, wanneer Nederland
geen voorbehoud had gemaakt.
De leden van de CDA-fractie begrijpen niet waarom een saving clause
past binnen het Multilateraal Verdrag, aangezien het Multilateraal Verdrag
tot doel heeft belastingontwijking tegen te gaan en een saving clause kan
leiden tot dubbele belastingheffing. Kan de regering dit toelichten?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe bij de PPT kan worden
bepaald of gekwantificeerd wat het hoofddoel is van een verdrag. Wat als
het verkrijgen van verdragsvoordelen niet een hoofddoel maar een
subdoel is? Hoe wordt onderscheid gemaakt tussen hoofddoelen en
subdoelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

9

De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat Nederland er voor
heeft gekozen geen LOB in te voeren. Wat zijn hier de belangrijkste
redenen voor? Wat zijn de voor- en nadelen als Nederland wel een LOB
zou hanteren?
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat Nederland er voor
heeft gekozen om de saving clause niet te implementeren in de Nederlandse belastingverdragen. Wat zijn de nadelen voor Nederland als deze
saving clause toch wel zou worden opgenomen, behalve dat de Nederlandse regering «geen toegevoegde waarde ziet» in deze bepaling?
De leden van de SP-fractie hebben meermaals vragen gesteld over het
inroepen van antimisbruikbepalingen in belastingverdragen. Zij merken
op dat in de wijziging van het belastingverdrag met Ethiopië staat
opgenomen dat, wanneer verdragsvoordelen op grond van de in dat
verdrag opgenomen LOB, de andere staat hiervan op de hoogte wordt
gebracht. Deze leden verwijzen naar artikel 21a van het Protocol
houdende een wijziging van de overeenkomst van 10 augustus 2012. De
leden van de SP-fractie vragen de regering of zij door Ethiopië reeds op de
hoogte is gebracht van het niet verlenen van verdragsvoordelen. Zij
vragen de regering of een dergelijke bepaling, namelijk dat het andere
land op de hoogte wordt gebracht van het niet verlenen van verdragsvoordelen, gebruikelijk is. Wordt een dergelijke bepaling normaliter ook
opgenomen wanneer het een PPT betreft in plaats van een LOB? De
voorgenoemde leden vragen de regering hoe vaak zij de afgelopen vijf
jaar op de hoogte is gebracht van het niet verlenen van verdragsvoordelen. De leden van de SP-fractie vragen of in het Multilateraal Verdrag
ook een bepaling is opgenomen met de strekking dat het andere land op
de hoogte wordt gebracht van het niet verlenen van verdragsvoordelen.
De leden van de SP-fractie krijgen graag een uitgebreide toelichting
waarom Nederland kiest voor een PPT in plaats van één van de andere
opties. Kan de regering dit uitleggen? Is de regering tevens bereid een
voorbeeld van een LOB te verstrekken? Hoe ziet een vereenvoudigde LOB
eruit vergeleken met een «normale» LOB?
Het komt deze leden voor dat een afbakening van situaties waarin
verdragsvoordelen gerechtigd zijn, een LOB dus, misbruik het meest
effectief voorkomt. Deze leden krijgen graag een reactie hierop van de
regering.
De leden van de SP-fractie vragen de regering of de PPT betrekking heeft
op alle mogelijke verdragsvoordelen. Zo nee, op welke wel en op welke
niet?
3.4 Deel IV: Ontwijking van de kwalificatie als vaste inrichting
(artikelen 12, 13, 14 en 15)
De leden van de VVD-fractie vragen wat het samenspel is tussen de
maatregelen in het Multilateraal Verdrag rond de vaste inrichting en de
door de Europese Commissie aangekondigde maatregelen rond de vaste
inrichting, zoals de zogenaamde «Google, Apple, Facebook en Amazon
(GAFA)-tax»?
De leden van de VVD-fractie vragen de regering kan ingaan op de reële
effecten die deze wijziging voor het bedrijfsleven zal hebben. Hoe wordt
omgegaan met bedrijven, bijvoorbeeld online, die in veel landen een
vaste inrichting hebben? Hoe wordt omgegaan met bedrijven die nu geen
vaste inrichting hebben, maar straks mogelijk verplicht worden dit wel in
veel landen te verkrijgen? Hoe wordt omgegaan met de onzekerheid die
dit artikel oplevert voor het bedrijfsleven? Hoe wordt omgegaan met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

10

risico op dubbele belastingheffing? Hoe wordt omgegaan met dit artikel in
relatie tot de reeds bestaande wet- en regelgeving rond transfer pricing?
De leden van de VVD-fractie vragen of het aanvinken van artikel 12 niet de
mogelijkheid biedt aan belastingdiensten van andere landen om zich
«agressief» op te stellen en van Nederlandse bedrijven te eisen dat zij een
vaste inrichting registreren in hun land en daar een groter deel van hun
belasting betalen. Hoe wordt voorkomen dat dit tot derving van de
Nederlandse belastinginkomsten leidt?
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre op dit moment duidelijkheid bestaat over welk gedeelte van de winst van Nederlandse
bedrijven toegerekend moet worden aan de vaste inrichtingen. Waarom
bestaat daar eventueel geen volledige duidelijkheid over? Is de regering
van mening dat duidelijkheid over de precieze toerekening van groot
belang is voor de rechtszekerheid van het bedrijfsleven en om derving van
Nederlandse belastinginkomsten te voorkomen?
De leden van de VVD-fractie constateren dat onder de landen die
voornemens zijn geen voorbehoud te maken ten aanzien van dit artikel,
zich naast Nederland ook bijvoorbeeld Frankrijk, Indonesië, Turkije en
India bevinden. Waarom hebben deze landen hier niet voor gekozen? Is
het juist dat dit landen zijn die nu al vrij onredelijke standpunten innemen
ten aanzien van de aanwezigheid van een vaste inrichting in hun land en
de winsttoerekening daaraan? Hoe zal hiermee worden omgegaan? Hoe
zullen Nederlandse bedrijven beschermd worden tegen dergelijke posities
van andere landen? Indien er onenigheid ontstaat over de winsttoerekening aan de vaste inrichting, hoe zal worden gegarandeerd dat er
uiteindelijk geen sprake zal zijn van dubbele belasting voor Nederlandse
bedrijven? Is er in alle belastingverdragen waaraan Nederland verdragspartner is een verplichting opgenomen voor Nederland en het
verdragsland om tot overeenstemming te komen over de winsttoerekening? Zo nee, in welke gevallen niet en waarom niet? Wat vindt de
regering hiervan, gelet op het legitieme belang voor internationaal
opererende Nederlandse bedrijven om dubbele belastingheffing te
voorkomen?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering denkt over de lengte
van dergelijke overeenstemmingsprocedures, wanneer deze al aanwezig
zijn. Heeft de regering nagedacht over de onzekerheid die dit soort lange
procedures en de verschillende uitkomsten daarvan met zich meebrengen
voor Nederlandse bedrijven?
Hoe verwacht de regering dat de huidige onderhandelingen over
winsttoerekening zich zullen ontwikkelen, wanneer er sprake zal zijn van
een vaste inrichting?
De leden van de VVD-fractie vragen of het feit dat Nederlandse bedrijven
voortaan een vaste inrichting hebben in deze landen ook tot discussies
zou kunnen leiden over een vaste inrichting voor de btw? Heeft de
regering zich verdiept in de gevolgen die een vaste inrichting kan hebben
voor andere belastingsoorten, zoals de btw?
Heeft de regering zicht op de mogelijke negatieve effecten van deze
verandering voor de schaalbaarheid van internationaal opererende
bedrijven, welke nu met een commissionair structuur werken en in allerlei
landen een vaste inrichting gaan krijgen met mogelijk verschillende
winsttoerekeningen?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering kijkt naar de
ontwikkelingen in bijvoorbeeld Slowakije, waar de Slowaakse regering
nieuwe regels invoert over de vaststelling van een vaste inrichting die nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

11

ruimer zijn dan artikel 12 van het Multilateraal Verdrag. Hoe verwacht de
regering om te gaan met dergelijke landen, die de positie innemen dat
wijzigingen in nationale wetgeving effect hebben op buitenlandse en dus
ook Nederlandse bedrijven en het belastingverdrag deze bedrijven naar
hun mening geen bescherming biedt? Hoe zal in dit soort gevallen
gegarandeerd worden dat er geen sprake zal zijn van dubbele belasting
voor Nederlandse bedrijven?
De leden van de VVD-fractie vragen of expliciet gereageerd kan worden
op het verzoek van de NOB om een voorbehoud te maken op artikel 12,
tot het moment dat er in OESO-verband consensus is over de winsttoerekeningsregels ten aanzien van de vaste inrichtingen.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering expliciet en voor elk
land afzonderlijk kan aangeven waarom handelspartners zoals Duitsland,
Australië, Canada, China, het Verenigd Koninkrijk, België en de Scandinavische landen niet voor deze bepalingen gekozen hebben.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de beschreven drempel is in
artikel 14. Waarom geldt deze drempel alleen voor de genoemde
bedrijven? Is de drempel uniform? Hoe wordt deze drempel geüpdatet
naar de lokale omstandigheden?
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre het doel van de
artikelen 12 tot en met 15 afzonderlijk wordt ondervangen door een
algemene antimisbruikbepaling of een in artikel 7 beschreven maatregel.
Kan de regering dit voor de artikelen afzonderlijk beschrijven?
De leden van de PVV-fractie brengen betreffende de vaste inrichting het
volgende naar voren. In welke mate wordt het wenselijk geacht dat aan
een minimum aantal fte’s moet worden voldaan, voordat volgens de
gehanteerde definitie gesproken kan worden van een vaste inrichting?
Leidt de implementatie dan wel de aanscherping van een dergelijk
criterium tot een afname van de kans op oneigenlijk gebruik?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat slechts zeer weinig landen
dit artikel overnemen. Wat zijn de redenen van landen om niet mee te
doen? Wat is de reden voor Frankrijk om juist wel mee te doen? Wat zijn
de gevolgen voor het mkb als verschillende buurlanden niet meedoen?
Hoe worden problemen voor het mkb opgelost als zij worden geconfronteerd met verschillende vaste inrichtingsbegrippen in landen waar zij
actief zijn? In welke soorten gevallen kan er nu sprake zijn van een vaste
inrichting waar deze voorheen niet aanwezig was? Wat betekent de
nieuwe definitie voor serverparken en voor voorraden? Wat betekent de
nieuwe definitie voor de bestaande verrekenprijsregels?
3.6 Deel VI: Arbitrage (artikelen 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25 en
26)
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het juist is dat de kosten
van een geschil gelijk verdeeld worden over de twee betrokken landen,
ongeacht de uitkomst van het geschil. In hoeverre deelt de regering de
analyse dat een dergelijke verdeling van de kosten de drempel voor
ontwikkelingslanden flink verhoogt?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het juist is dat de
arbitrage vertrouwelijk zal zijn en achter gesloten deuren zal plaatsvinden.
Wat is de reden hiervoor? Zou het niet beter zijn als er veel meer
transparantie kwam en een dergelijke arbitrage openbaar zou worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

12

De leden van de SP-fractie vragen de regering hoe de arbitragecommissie
wordt samengesteld. Hoe wordt gewaarborgd dat deze personen
onafhankelijk zijn?
3.8 Eenieder verbindende bepalingen
De leden van de VVD-fractie vragen of uit het hier genoemde voortvloeit
dat mensen of bedrijven voortaan belastingwetgeving kunnen aanvechten
met een beroep op eenieder verbindende bepalingen uit het Multilateraal
Verdrag.
4. Positie Nederland bij ondertekening
De leden van de VVD-fractie vragen of de lijn van in beginsel geen
voorbehouden houdbaar is gegeven de voorbehouden van andere
tekenende staten. Waarom kiezen zij wel voor voorbehouden?
De leden van de PVV-fractie vragen waarom is gepleit voor het maken van
uitzonderingen voor offshore-bepalingen. Kan de regering nader
specificeren wat het doel van een dergelijke uitzondering is en wat de
(potentiële) gevolgen zijn van niet-uitsluiten van offshore-bepalingen?
De leden van de PVV-fractie brengen bovendien naar voren dat in schema
1 op pagina 8 van de memorie van toelichting het volgende wordt
genoemd: «Alle Nederlandse belastingverdragen aanmelden, tenzij
(her)onderhandeling loopt.» Hoeveel (her)onderhandelingen lopen
momenteel en welke (her)onderhandelingen betreft dit?
De leden van de CDA-fractie menen dat de door Nederland gemaakte
voorbehouden positief zijn. Het is immers onwenselijk om een betere
verdragsbepaling te vervangen door een minder goede bepaling uit het
Multilateraal Verdrag. Zij hebben wel nog vragen over enkele van de
geplaatste voorbehouden en enkele artikelen waarbij Nederland geen
voorbehoud heeft geplaatst.
In relatie tot artikel 3 merken de leden van de CDA-fractie het volgende op.
Wat betreft hybride entiteiten hebben deze leden altijd aangegeven dat zij
de door Nederland gehanteerde en zeer gedetailleerde lijsten een betere
oplossing vinden dan het volgen van het ene land door het andere land.
Kan de regering bevestigen dat het willen gebruiken van de lijsten met
kwalificaties voor hybride entiteiten ook de reden is achter het geplaatste
voorbehoud? Heeft dit voorbehoud ook voordelen voor de uitvoering door
de Belastingdienst? De regering geeft aan dat Nederland een gedetailleerde bestaande verdragsbepaling heeft, die in detail de problematiek
van de hybride entiteiten regelt, in de verdragen met Japan, het Verenigd
Koninkrijk en de Verenigde Staten. Dit betekent dat artikel 3 voor heel veel
belastingverdragen van Nederland gaat gelden. Wat betekent dit voor de
toekomstige Nederlandse verdragsinzet bij nieuwe verdragsonderhandelingen, vragen de leden van de CDA-fractie.
In relatie tot artikel 4 merken de leden van de CDA-fractie het volgende op.
Zij constateren dat in dit artikel is geregeld dat de belastingdiensten van
de twee verdragslanden samen overleggen wat de woonplaats is van de
entiteit met een dubbele woonplaats. Zolang er geen oplossing uit dit
overleg komt, heeft de entiteit geen toegang tot verdragsvoordelen. De
leden van de CDA-fractie merken op dat dit artikel een grote impact heeft
op de huidige fiscale praktijk. De belastingplichtige zal moeten wachten
tot de twee landen er samen uit zijn, zonder enige garantie of en wanneer
dat zal gebeuren. Deze bepaling, de tiebreaker, is bekend vanuit het
verdrag tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk en lijkt met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

13

Verenigd Koninkrijk niet tot grote problemen te leiden. De leden van de
CDA-fractie kunnen zich echter voorstellen dat er tussen de 82 verdragspartners ook landen zitten waarmee Nederland niet zo snel of zelfs niet tot
overeenstemming zal kunnen komen. Bovendien zitten er tussen deze
verdragspartners ook landen die geen goede geschiloplossing hebben.
Deze leden vragen de regering daarom waarom zij nu al artikel 4 heeft
aangevinkt. Is het ook mogelijk dit artikel alleen voor bepaalde verdragslanden aan te vinken?
In relatie tot artikel 7 merken de leden van de CDA-fractie het volgende op.
Zij vragen de regering aan te geven waarom zij gekozen heeft voor
artikel 7, lid 1, de PPT. Welke overwegingen hebben bij de keuze tussen de
drie mogelijkheden een rol gespeeld? Is het voor verdragslanden mogelijk
op een later moment te wisselen tussen de drie opties binnen artikel 7?
Met betrekking tot artikel 11 zijn de leden van de CDA-fractie zeer positief
over het voorbehoud op de saving clause. Zij zijn van mening dat een
dergelijke bepaling niet in een belastingverdrag noch in het Multilateraal
Verdrag hoort en verwijzen daarbij naar de vragen gesteld in paragraaf
3.3.
De leden van de CDA-fractie vrezen dat artikel 12 vergaande gevolgen kan
hebben voor Nederland en onze verdragspartners nu in het kader van het
onderhavige verdrag nog geen overeenstemming is tussen de
OESO-landen over de wenselijke winsttoerekening. Kan de regering
aangeven wat er gaat gebeuren als verdragslanden op grond van dit
artikel een groter deel van de winst aan de vaste inrichting willen
toerekenen? Heeft de regering overwogen dit artikel pas aan te vinken
wanneer deze overeenstemming over de winsttoerekening er is?
In relatie tot artikel 14 en 18 tot en met 26 merken de leden van de
CDA-fractie het volgende op. Deze leden vragen of de regering met
betrekking tot de voorbehouden bij de antisplitsingsbepaling en verplichte
en bindende arbitrage nader kan toelichten waarom de Nederlandse
bepalingen beter zijn dan de bepalingen van het Multilateraal Verdrag.
In relatie tot belastingverdragen merken de leden van de CDA-fractie het
volgende op. De leden van de CDA-fractie begrijpen niet goed waarom de
landen waarmee Nederland (her)onderhandelt niet meelopen in het
Multilateraal Verdrag. Kan de regering dit toelichten? Is dat omdat het
Multilateraal Verdrag dan onderdeel uitmaakt van het onderhandelingsproces? Geldt voor andere landen die het Multilateraal Verdrag hebben
ondertekend ook dat nieuwe belastingverdragen niet automatisch onder
het Multilateraal Verdrag vallen of zijn er landen die daar wel voor
gekozen hebben? De leden van de CDA-fractie merken hierbij op dat
onderhandelingen soms zeer lang in beslag nemen. Zij verwijzen
bijvoorbeeld naar de onderhandelingen tussen Nederland en Duitsland.
Wat zijn de gevolgen van deze keuze voor de aanpak van belastingontwijking bij landen waarmee Nederland nog in onderhandeling is? Kan de
regering hierbij specifiek ingaan op België en Zwitserland, aangezien deze
landen reeds vaker genoemd zijn in het kader van belastingconstructies?
Tot aan de ratificatie kan Nederland haar voorlopige keuzes wijzigen. De
leden van de fractie van GroenLinks vragen of er keuzes zijn die gewijzigd
zullen worden? Zo ja, welke en waarom?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de regering alle landen
ter wereld zou aanraden het Multilateraal Verdrag te ondertekenen. Zo ja,
hoe gaat de regering dit actief verkondigen? Zo nee, welke landen niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

14

Deze leden vragen in hoeverre ontwikkelingslanden profiteren van het
Multilateraal Verdrag.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat bij ondertekening
alle belastingverdragen zijn aangemeld, behalve de verdragen met België,
Brazilië, Bulgarije, Denemarken, Ierland, Oekraïne, Polen, Spanje en
Zwitserland. Wat gaat er met deze verdragen gebeuren? Worden deze
verdragen op een later moment alsnog aangemeld? Zo ja, wanneer?
5. Positie Curaçao
De leden van de CDA-fractie hebben reeds opgemerkt dat zij het niet altijd
duidelijk achten waarom Nederland voor bepaalde artikelen, opties en
voorbehouden heeft gekozen of juist niet. Echter, de intentie om als
Nederland zoveel mogelijk opties aan te vinken is helder. Voor Curaçao
tasten de leden van de CDA-fractie nog veel meer in het duister. Kan de
regering toelichten waarom Curaçao gekozen heeft voor twee verdragen,
het beperkte aantal artikelen en de gekozen opties? Het verbaast deze
leden ook dat Curaçao een voorbehoud heeft gemaakt bij heel artikel 3.
Waarom is Curaçao niet vooruitstrevender als het gaat om het oplossen
van belastingontwijking? Is de regering bereid zoveel mogelijk als
Koninkrijk gezamenlijk naar buiten te treden in de strijd tegen belastingontwijking? Wat betekent de terughoudende opstelling van Curaçao voor
belastingconstructies tussen Nederland en Curaçao?
Curaçao lijkt minder maatregelen te hebben aangevinkt dan Nederland.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of dit gevolgen heeft voor
de mate waarin belasting kan worden ontweken.
De leden van de SP-fractie baart het zorgen dat Curaçao van minder
opties gebruikmaakt. Zij gaat uitdrukkelijk minder ver, terwijl bekend is dat
juist de positie van Curaçao op belastingontwijking groot is. Hoe ziet de
regering dit en heeft zij mogelijkheden een betere opstelling van Curaçao
te bewerkstelligen?
6. Gevolgen van Verdrag voor belastingverdragen Nederland en
Curaçao
De leden van de PVV-fractie vragen een nader gestructureerd overzicht
van onder welke voorwaarden het mogelijk is om na rectificatie van het
Verdrag voorbehouden in te trekken of te vervangen door een
voorbehoud dat een minder ruime strekking heeft.
7. Koninkrijkspositie
De regering geeft aan dat Aruba geen belastingverdragen heeft. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering of Aruba voornemens is in de
toekomst belastingverdragen af te sluiten en zo ja, wat dan de inzet zal
worden met betrekking tot het Multilateraal Verdrag. Deze leden merken
op dat Aruba wel één belastingverdrag heeft, namelijk met Nederland in
de vorm van een belastingregeling voor het Koninkrijk. Is het juist dat het
Multilateraal Verdrag voor dit verdrag geen effect heeft, omdat het
officieel geen belastingverdrag is maar een belastingregeling? Kan het
ongewenste effecten hebben dat het Multilateraal Verdrag geen werking
heeft op de belastingregeling voor het Koninkrijk? De leden van de
CDA-fractie hebben dezelfde vraag met betrekking tot de belastingregeling Nederland Curaçao. Verder vragen deze leden wat de motivatie is
van Sint Maarten om voor hun verdrag met Noorwegen niet deel te
nemen aan het Multilateraal Verdrag. Kan de regering ook aangeven wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

15

de gevolgen zijn van het Multilateraal Verdrag voor Bonaire, Saba en Sint
Eustatius? Voor welke verdragen gaat het Multilateraal Verdrag gelden?
8. EU-aspecten
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de uitwerkingen in
EU-regelgeving en in dit Multilateraal Verdrag los van elkaar staan. Was
een meer uniforme aanpak niet effectiever en efficiënter geweest?
De diverse aanpassingen die het Multilateraal Verdrag doorvoert hebben
geen gevolgen voor bestaande EU-wetgeving. De leden van de PVV-fractie
vragen in welke mate bestaande EU-wetgeving gevolgen heeft gehad
voor de diverse aanpassingen die het Verdrag doorvoert. In welke
gevallen is de EU-wetgeving in dit geval niet identiek geweest aan
Nederlandse wetgeving?
9. Budgettaire aspecten
De leden van de VVD-fractie vragen of een meer uitgebreide schatting dan
deze enkele paragraaf kan worden gemaakt. In welke orde van grootte
moeten de hogere genoemde belastinginkomsten worden gezocht? Door
welke bepaling zijn de belastinginkomsten vooral groter? Kan de regering
voor zover mogelijk voorzien in een uitsplitsing? Welke verdragen zullen
naar verwachting vooral verantwoordelijk zijn voor de hogere belastinginkomsten?
De leden van de VVD-fractie vragen of deze paragraaf uitsluit dat er
hogere belastinglasten zullen zijn voor bedrijven die wel een reële
aanwezigheid in Nederland hebben of hier reële activiteiten ontplooien.
Zo ja, waarop is deze bewering gestoeld? Hoe wordt ermee omgegaan als
er desondanks wel hogere lasten voor bedrijven of burgers zouden blijken
te zijn?
De leden van de VVD-fractie vragen of de opbrengst wordt geraamd op
nul omdat men het niet kan berekenen of omdat het saldo van de min- en
meeropbrengsten nul is. Kan de regering een meer uitgebreide
berekening geven? Zou het Centraal Planbureau (CPB) een dergelijke
raming in tweede opinie onderschrijven?
De leden van de VVD-fractie noemen dat in de brief van 5 oktober 20152
wordt beschreven dat: «De reële budgettaire opbrengsten [...] die tot
onbedoelde relatieve verslechtering van het Nederlandse fiscale vestigingsklimaat leiden [...] waar mogelijk gericht aangewend worden om een
zo aantrekkelijk mogelijk vestigingsklimaat te behouden.» Doet de
regering ook in relatie tot het Multilateraal Verdrag deze toezegging
gestand? Zo ja, heeft dit tot gevolg dat extra opbrengsten bovenop de hier
geraamde nul euro teruggesluisd zullen worden naar een aantrekkelijker
vestigingsklimaat? Zo nee, waarom wijkt de regering hier expliciet af van
de eerdere toezegging?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de budgettaire gevolgen van dit
voorstel specifiek worden gemonitord, anders dan de reguliere begrotingscyclus. Is de regering bereid de budgettaire effecten van dit voorstel
expliciet en separaat te monitoren?

2

Kamerstukken II, vergaderjaar 2015–2016, 25 087, nr. 112.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

16

De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat de totale
lastendruk ceteris paribus voor Nederland stijgt, anders dan de maatregelen in het regeerakkoord, zoals verlaging van de vennootschapsbelasting?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe groot de administratieve lasten
zijn van de maatregelen voor het bedrijfsleven. Kan dit zowel kwantitatief
als kwalitatief beschreven worden? Welke stappen zijn gezet om de
administratieve last voor het bedrijfsleven zo laag mogelijk te houden?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt omgegaan met de
verschillende omvang van bedrijven die met de regelgeving te maken
krijgen. Zijn er bedrijven die «too small to comply» zullen zijn? Hoe wordt
hiermee omgegaan?
Naar verwachting zal het Multilateraal Verdrag geen budgettaire gevolgen
hebben voor Nederland. De leden van de PVV-fractie vragen welke
persoon of welke instantie garant zal staan voor al dan niet financiële
compensatie indien dit achteraf wel degelijk het geval blijkt te zijn?
De regering geeft aan dat de verwachte budgettaire gevolgen van het
Multilateraal Verdrag nihil zijn. De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd
of de daadwerkelijke budgettaire gevolgen van het Multilateraal Verdrag
te monitoren zijn. Kan de regering de Kamer over deze daadwerkelijke
budgettaire gevolgen informeren?
De leden van de D66-fractie lezen dat de partijen bij dit Multilateraal
Verdrag erkennen, dat regeringen een aanzienlijk deel van de opbrengsten
van de vennootschapsbelasting mislopen als gevolg van agressieve
internationale fiscale planning, waardoor winst op kunstmatige wijze
verschoven wordt naar plaatsen waar deze aan een niet-heffing of aan een
verminderde heffing van belasting onderworpen wordt. Deze leden lezen
ook dat de verwachtte budgettaire gevolgen voor Nederland nihil zijn.
Deze leden vragen in hoeverre de budgettaire gevolgen voor het geheel
van deelnemende partijen zijn geraamd en worden gemonitord. De leden
van de D66-fractie vragen de regering of gesteld kan worden dat de
belastingopbrengst van alle deelnemende partijen toeneemt doordat
grondslaguitholling en winstverschuiving worden tegen gegaan. Deze
leden vragen de regering of andere deelnemende partijen de verwachtte
budgettaire gevolgen voor de betreffende partij wel als positief ramen.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het juist is dat de
belastinginkomsten wereldwijd zouden moeten toenemen als het
Multilateraal Verdrag echt goed werkt. Zo ja, wat zijn de geraamde extra
inkomsten? Zo nee, waar wordt het niet-geïnde belastinggeld dan heen
geschoven?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de regering de
budgettaire gevolgen van dit Multilateraal Verdrag gaat monitoren.
10. Uitvoeringsgevolgen
Hoewel de leden van de CDA-fractie blij zijn dat de Belastingdienst het
Multilateraal Verdrag goed uitvoerbaar acht en nergens problemen ziet,
begrijpen zij eigenlijk weinig van de uitkomst van de uitvoeringstoets. Het
lijkt deze leden dat het Multilateraal Verdrag juist een enorme invloed kan
hebben op de controle en handhaving door de Belastingdienst. Deze
leden wijzen daarbij bijvoorbeeld op de PPT, die tot zeer veel extra vragen
aan de Belastingdienst en extra beoordelingen door de Belastingdienst
zou kunnen leiden. Deze leden wijzen er tevens op dat het Multilateraal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

17

Verdrag ook bepalingen bevat die de heffing door het ene land, in meer of
mindere mate, afhankelijk maken van de heffing in het andere land. Het
komt deze leden dan ook voor dat dit zal leiden tot meer overleg tussen
landen, meer geschillen en meer wijzigingen achteraf wanneer bekend is
welke heffing de verdragspartner heeft opgelegd. Voor veel verdragslanden moet Nederland bij hybride entiteiten weten wat het andere land
voor fiscale kwalificatie heeft voor de entiteit. Voor de tiebreaker moet
Nederland in overleg met het andere verdragsland voor de entiteit
überhaupt toegang heeft tot de verdragsvoordelen. Bij de minimumbezitsperiode voor de belasting over dividenden geldt dat de verdragsvoordelen
ook achteraf beschikbaar worden als na de dividendbetaling aan de
bezitseis wordt voldaan.
De leden van de CDA-fractie verwachten daarom dat het Multilateraal
Verdrag tot extra werkzaamheden leidt en tot werkzaamheden die
intensiever zullen zijn dan voorheen. Kan de regering ingaan op deze
extra werkzaamheden en per artikel(categorie) van het Multilateraal
Verdrag aangeven wat de gevolgen zijn voor de Belastingdienst?
Voor een aantal Nederlandse verdragen zullen bestaande antimisbruikbepalingen vervallen. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of hier
ook bepalingen tussen zitten die niet op een vergelijkbare manier in het
Multilateraal Verdrag terecht zijn gekomen.
II. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING
Deel I: Werkingssfeer en interpretatie van uitdrukkingen
Artikel 2
De leden van de D66-fractie vragen welke argumenten zijn aangedragen
om verdragen die alleen betrekking hebben op lucht- en scheepvaart uit te
sluiten van dit Multilateraal Verdrag.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering voornemens is de
belastingverdragen met Kenia, Malawi en Zambia onder de werkingssfeer
van het Multilateraal Verdrag te brengen. Deze leden vragen of Nederland
voornemens is na onderhandeling de verdragen met België, Brazilië,
Bulgarije, Denemarken, Ierland, Oekraïne, Polen, Spanje en Zwitserland
onder de werkingssfeer van het Multilateraal Verdrag te brengen. De
voorgenoemde leden vragen voorts in hoeverre de door Nederland
gekozen voorkeuren en voorbehouden in deze onderhandelingen worden
meegenomen. Eveneens vragen zij in hoeverre deze verdragen na de
onderhandelingen de onderdelen van het Multilateraal Verdrag zullen
bevatten.
De leden van de SP-fractie vragen waarom de regering er niet voor heeft
gekozen ook de verdragen die worden heronderhandeld niet onder de
werking van het Multilateraal Verdrag te brengen. Kan de regering dit
toelichten? In hoeverre worden de door Nederland gekozen voorkeuren
en voorbehouden in de onderhandelingen meegenomen? In hoeverre is
het mogelijk dat deze verdragen na onderhandeling niet alle verplichte en
niet verplichte onderdelen van het Multilateraal Verdrag bevatten?
Deel II: Hybride mismatches
Artikel 3
De leden van de SP-fractie vragen de regering uiteen te zetten of de
bepalingen die zijn opgenomen in de belastingverdragen met Japan, het
Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten net zo effectief zijn tegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

18

dubbele belasting of dubbele niet-belasting. Zijn er situaties met hybride
mismatches denkbaar, die tot dubbele niet-heffing leiden in de genoemde
belastingverdragen? Zo ja, zouden deze met het onverkort opnemen van
het zesde lid van artikel 3 worden tenietgedaan? Is de regering bereid de
bepalingen in de genoemde verdragen te delen en deze te vergelijken met
de bepaling in het zesde lid van artikel 3 van het Multilateraal Verdrag?
Deel III: Verdragsmisbruik
Artikel 6
De leden van de D66-fractie vragen op welke manier de regering invulling
gaat geven aan de keuze en wens om de economische betrekkingen met
andere partijen verder te ontwikkelen en de samenwerking op belastinggebied te versterken.
Artikel 7
De leden van de D66-fractie vragen waarom Nederland bij het bestrijden
van verdragsmisbruik heeft gekozen voor het instrument PPT. Deze leden
vragen welke partijen kiezen voor het niet laten gelden van artikel 7,
eerste lid.
De leden van de SP-fractie vragen de regering te reflecteren op de wijze
waarop de LOB is vormgegeven in het Multilateraal Verdrag. Hoe oordeelt
de regering over lid acht tot en met dertien, die situaties beschrijven
waarin geen verdragsmisbruik wordt verondersteld?
Artikel 9
De leden van de D66-fractie vragen waarom de regering niet kiest voor het
toevoegen van het vierde lid aan gedekte belastingverdragen, waar nog
niet een dergelijke bepaling is opgenomen.
Artikel 11
De leden van de D66-fractie vragen welke voor- en nadelen zijn meegenomen in de afweging om een geheel voorbehoud te maken op dit artikel.
Deze leden vragen waarom andere partijen kiezen voor het toepassen van
de saving clause, als deze volgens de regering weinig waarde toevoegt en
leidt tot extra complexiteit.
De leden van de SP-fractie is niet helemaal duidelijk geworden om welke
reden de regering afziet van het implementeren van artikel 11 van het
Multilateraal Verdrag. Zij vragen de regering zo concreet mogelijk aan te
geven in welke situaties het implementeren van artikel 11 problematisch
zou kunnen zijn en de bijbehorende redenen.
Deel IV: Ontwijking van de kwalificatie als vaste inrichting
Artikel 14
De leden van de D66-fractie vragen of het voorbehoud van artikel 14,
derde lid, onderdeel b er nu in alle gevallen voor zorgt dat de exploratie of
exploitatie van natuurlijke rijkdommen sneller als vaste inrichting wordt
gekwalificeerd dan wanneer dit voorbehoud niet zou worden toegepast.
Deze leden vragen of de regering voornemens is bij Nederlandse
belastingverdragen waarin deze bepalingen niet zijn opgenomen, alsnog
vergelijkbare bepalingen op te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

19

Deel V: Geschillenbeslechting
Artikel 16
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre andere partijen een
voorbehoud hebben geplaatst bij artikel 16 van het Multilateraal Verdrag.
Deze leden vragen in hoeverre dergelijke voorbehouden de mogelijke
geschillenbeslechting voor Nederlandse belastingplichtige inwoners
beïnvloedt.
Deel VI: Arbitrage
De leden van de D66-fractie lezen dat de bepalingen die zien op arbitrage
zijn ontwikkeld in een Sub Group on Arbitration. Deze leden vragen welke
landen naast Nederland hebben deelgenomen aan deze Sub Group on
Arbitration. De voorgenoemde leden vragen in hoeverre ook ontwikkelingslanden zijn betrokken bij de Sub Group on Arbitration.
Artikel 18
De leden van de D66-fractie lezen dat Deel VI van het Multilateraal Verdrag
regels introduceert voor verplichte en bindende arbitrage als sluitstuk van
de in belastingverdragen opgenomen procedure voor onderling overleg,
maar lezen ook dat op grond van artikel 18 het arbitragedeel van het
Multilateraal Verdrag alleen van toepassing is als partijen bij het Multilateraal Verdrag daarvoor kiezen. Deze leden vragen in hoeverre de
arbitrage over geschillen over de uitleg en toepassing van belastingverdragen daarmee een verplicht en bindend karakter heeft, waar deze
bepalingen op zouden moeten toezien, of juist een vrijwillig karakter. De
voorgenoemde leden vragen welke gevaren de regering ziet als partijen
niet kiezen voor het toepassen van het arbitragedeel van het Multilateraal
Verdrag.
Artikel 19
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre de drie uitzonderingen
onder onderdeel b van het vierde lid het bindende karakter van arbitrage
aantasten. Deze leden vragen in hoeverre deze uitzonderingen tot een
asymmetrie leiden tussen de persoon die het verzoek om arbitrage heeft
ingediend ten opzichte van de andere partij die is betrokken bij de
desbetreffende arbitragezaak.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre andere partijen kiezen
voor de mogelijkheid de tweejaarstermijn te vervangen door een
driejaarstermijn. Deze leden vragen in hoeverre dit de duur beïnvloedt
waarna de arbitrageprocedure gaat gelden en waar Nederland een
betrokken partij is.
Artikel 20
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering de regels beoordeelt
die ervoor zorgen dat er een arbitragepanel wordt ingesteld als de
betrokken verdragsluitende rechtsgebieden geen arbiter aanwijzen of als
geen voorzitter wordt benoemd binnen de daarvoor geldende termijn.
Artikel 21
De leden van de D66-fractie vragen welke partijen bij ondertekening van
het Multilateraal Verdrag hebben gekozen voor de independent opinion
arbitrage. Deze leden vragen waarom de betreffende partijen hiervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

20

hebben gekozen. De leden van de D66-fractie vragen hoe de genoemde
inspanningsverplichting onder artikel 23, derde lid, wordt gewaarborgd.
Artikel 25
De leden van de D66-fractie vragen op welke eventuele andere kosten in
het kader van de arbitrageprocedure in artikel 25 wordt geduid.
Deel VII: Slotbepalingen
Artikel 32
De leden van de D66-fractie lezen dat vragen die rijzen inzake de interpretatie en uitvoering van bepalingen door onderling overleg opgelost
zouden kunnen worden. Deze leden vragen wat er gebeurt als dit
onderling overleg niet tot een oplossing leidt en twee partijen blijven
verschillen in hun interpretatie en uitvoering van bepalingen.
Artikel 35
De leden van de D66-fractie lezen dat er enige tijd kan verstrijken tussen
het moment van de inwerkingtreding van het Multilateraal Verdrag en het
moment dat feitelijk de werking van een bestaand gedekt belastingverdrag wordt aangepast. Deze leden vragen of de regering verwacht dat
hierbij verschillen optreden tussen de partijen waarmee een match is.
Artikel 37
De leden van de D66-fractie lezen dat een partij op elk gewenst moment
het Multilateraal Verdrag kan opzeggen. Deze leden vragen in hoeverre
een partij na opzegging in een later stadium het Multilateraal Verdrag
weer kan ratificeren. Tevens vragen deze leden in hoeverre de partijen bij
een eventuele tweede ratificatie, bijvoorbeeld voor nog niet gedekte
belastingverdragen, gehouden zijn aan de regel dat zij na de eerste
ratificatie geen nieuwe of ruimere voorbehouden mogen plaatsen. De
leden van de D66-fractie vragen de regering of zij verwacht dat andere
partijen van een dergelijke mogelijkheid gebruik zullen maken. Zij vragen
de regering hoe zij een dergelijk gebruik zou willen voorkomen.
BIJLAGE 2
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij bereid is de Kamer
te informeren wanneer zij wijzigingen aanbrengt in de voorbehouden van
Nederland. Hetzelfde vragen zij voor wijzigingen die door voor Nederland
relevante landen worden aangebracht en voor de belastingverdragen van
Nederland die onder het Multilateraal Verdrag vallen.
OVERIG
De leden van de VVD-fractie vragen wat de implicaties zijn van dit
Multilateraal Verdrag en de keuzes die daarin zijn gemaakt voor de Notitie
Fiscaal Verdragsbeleid 2011. Dringt Nederland bij toekomstige verdragspartners aan op ondertekening van het Multilateraal Verdrag? Dringt
Nederland aan op het «aanvinken» van bepaalde vinkjes? Zo ja, welke en
waarom? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom vinkjes wel «aangezet»
kunnen worden maar niet «uitgezet»? Noopt dit niet tot een terughoudende opstelling bij het aanzetten van vinkjes, omdat fouten niet hersteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

21

kunnen worden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe is deze terughoudende
opstelling opgevat?
De leden van de VVD-fractie betreuren het ten zeerste dat in de memorie
van toelichting niet, of slechts bondig wordt ingegaan op gemaakte
keuzes in het Multilateraal Verdrag. De leden van de VVD-fractie vragen de
regering hier dieper op in te gaan, en voor elk «vinkje» en/of artikel
afzonderlijk de volgende vragen te beantwoorden. De leden van de
VVD-fractie hechten aan een zorgvuldige beantwoording van de afzonderlijke vragen, zelfs al dienen de artikelen en de vinkjes soms in samenhang
te worden bezien.
– Waarom is er gekozen dit vinkje aan te vinken?
– Welke belastingconstructies worden door middel van het aanvinken
van dit vinkje aangepakt? Kan de regeringen hiervan een voorbeeld
geven? Hoeveel belastingontduikers verwacht de regering met dit
vinkje te voorkomen?
– Wat voegt dit vinkje toe aan het bestaande instrumentarium? Wordt
het doel van dit vinkje niet ondervangen met reeds bestaande
middelen?
– Wat zijn de reële effecten op het bedrijfsleven van dit vinkje. Welke
bedrijven merken dit en op welke wijze? Hoeveel gaat een gemiddeld
kleinbedrijf en een gemiddeld grootbedrijf meer betalen dankzij dit
vinkje? Hoe wordt voorkomen dat deze maatregel het reële bedrijfsleven raakt?
– Waarom hebben andere landen ervoor gekozen om dit vinkje niet aan
te zetten? Kan voor elk vinkje ingegaan worden op de redenen van
landen om de betreffende optie niet aan te vinken? Indien dit niet
bekend is, kan dit uitgezocht worden? En indien het niet bekend is,
waarom is er niet voor gekozen bekend te raken met deze informatie?
– In de brief van 5 oktober 20153 beschrijft de Staatssecretaris van
Financiën expliciet dat: «eerlijke concurrentie en het behoud van banen
in Nederland zekergesteld moeten worden». Kan de regering aangeven
hoe hier in het proces expliciet en impliciet rekening mee is gehouden?
Kan voor elk van de vinkjes aangegeven worden hoe deze overweging
meegespeeld heeft in de keuze om iets al dan niet aan te vinken?
De leden van de VVD-fractie vragen wat de achterliggende strategie is van
de gekozen vinkjes. Hoe is tot het besluit gekomen om elk vinkje aan te
vinken? Is er een impact assessment gedaan? Zo ja, wat kwam daar uit?
Zo nee; waarom niet?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt omgegaan met de keuzes
van buurlanden. Kunnen andere landen een strategisch voordeel behalen
ten opzichte van het Nederlandse vestigingsklimaat door vinkjes niet aan
te zetten?
De leden van de VVD-fractie vragen of er overleg is geweest met het
bedrijfsleven over de effecten van de gemaakte keuzes. Zo ja, met wie? Zo
nee, waarom niet? Hoe zijn de zorgen van het bedrijfsleven gemitigeerd?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt omgegaan met het feit dat
vinkjes niet meer «uitgezet» kunnen worden maar nog wel «aangezet»
kunnen worden. Zijn er landen die hier naar waarschijnlijkheid strategisch
gebruik van maken? Zo ja, welke? Waarom is er niet voor gekozen de
consequenties van sommige keuzes uitgebreider te onderzoeken? Is er
gedacht aan overgangstermijnen? Zo nee, waarom niet?

3

Kamerstukken II, vergaderjaar 2015–2016, 25 087, nr. 112.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

22

De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre overleg is gepleegd met
andere EU-lidstaten die partij zijn bij het Multilateraal Verdrag om de inzet
af te stemmen. Zo nee, waarom is dit niet gebeurd? Had een meer
uniforme inzet tot een effectiever verdrag kunnen leiden?
De leden van de VVD-fractie vragen wat het effect is wanneer landen
nationale koppen op de in het Multilateraal Verdrag afgesproken principes
plaatsen. Hoe wordt het bedrijfsleven beschermd tegen dergelijke
koppen?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe er wordt omgegaan met de
situatie wanneer de voorkeuren van twee landen «matchen», maar het
ene land een gedeeltelijk voorbehoud heeft gemaakt?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de Afdeling advisering van
de Raad van State (hierna: de Afdeling) een blanco advies heeft uitgebracht. Zag de Afdeling daadwerkelijk geen enkele bepaling waar men
opmerkingen bij had? In hoeverre zijn de concrete effecten van het
wetsvoorstel daadwerkelijk te overzien, zowel voor de regering als voor
externe instanties? Is het noodzakelijk de Afdeling alsnog expliciet om
commentaar te vragen, dan wel een dergelijk verzoek te richten aan
andere instanties?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe ondernemers worden geïnformeerd over mogelijke effecten die zij zullen ervaren als gevolg van het
Multilateraal Verdrag. Worden zij proactief benaderd? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering een actuele lijst kan
geven van de BEPS-actiepunten en de wijze waarop deze nu verankerd
zijn in Europese, internationale of Nederlandse wetgeving. Welke punten
volgen nog? Wanneer zijn deze te verwachten? Op basis van welke
argumenten zijn de verschillende BEPS-maatregelen onderdeel geworden
van de «minimumstandaard»?
De leden van de VVD-fractie vragen wanneer de bepalingen uit het
Multilateraal Verdrag worden geëvalueerd. Kan worden toegezegd dit op
korte termijn te doen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de brief van 28 oktober
20164 de Staatssecretaris van Financiën aangeeft dat het Multilateraal
Verdrag bedoeld is als een efficiënt implementatie-instrument met de
nodige flexibiliteit. Kan de regering aangeven welke flexibiliteit zij bedoelt,
nu blijkt dat na de implementatie van het Multilateraal Verdrag er alleen
extra maatregelen geïmplementeerd kunnen worden, maar maatregelen
die in de praktijk niet werkbaar zijn of een oneerlijk speelveld veroorzaken
niet kunnen worden teruggedraaid («wel meer niet minder»)? Op welke
wijze heeft de regering bij het aanvinken van de diverse maatregelen deze
inflexibiliteit laten meewegen?
De leden van de VVD-fractie vragen een nadere toelichting op bilaterale
verdragsonderhandelingen die na de ondertekening van het Multilateraal
Verdrag plaatsvinden, waarbij eerdere implementatie in belastingverdragen ongedaan worden gemaakt. Wie ziet hier op toe en welke sancties
zijn in het leven geroepen mochten landen dit toch doen?
De leden van de VVD-fractie vragen of alle vragen van de inbreng van de
NOB afzonderlijk beantwoord kunnen worden.
4

Kamerstukken II, vergaderjaar 2016–2017, 25 087, nr. 135.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

23

De leden van de VVD-fractie vragen wat het voordeel is van het aanvinken
van alle bepalingen wanneer andere staten dit niet doen en er dus geen
«match» is. Hoe wordt op die manier belastingontduiking voorkomen?
Hoe heeft de regering er op ingezet dat zoveel mogelijk landen zo breed
mogelijk aanvinkten, anders dan alleen zelf ambitieus bepalingen
aanvinken?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering een analyse te geven van
de recente belastinghervormingen van de Verenigde Staten en dan met
name de 0% extraterritoriale belasting. Wat zijn de gevolgen van deze
belastinghervorming in combinatie met het Multilateraal Verdrag? Wat
zijn de gevolgen van deze belastinghervorming voor Nederlandse
bedrijven? Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie naar de
gevolgen van deze hervorming voor Nederlanders met de Amerikaanse
nationaliteit. Is het juist dat alle Nederlandse ondernemers met de
Amerikaanse nationaliteit, van zzp’er tot grote bedrijven met een
Nederlandse Amerikaan als aandeelhouder, straks aan de Verenigde
Staten «toll tax» moeten gaan betalen over hun cash value?
De leden van de D66-fractie lezen in het verslag van het schriftelijk overleg
van 22 maart 20175 dat het Multilateraal Verdrag de bilaterale verdragsrelatie beïnvloedt, maar er niet voor in de weg staat dat verdragspartners in
een later stadium de onderlinge verdragsrelatie via bilaterale verdragsonderhandelingen kunnen aanpassen. Deze leden lezen dat het volgens de
regering niet de bedoeling is dat partijen in bilaterale verdragsonderhandelingen die na het Multilateraal Verdrag plaatsvinden, de eerdere
implementatie van het Multilateraal Verdrag in hun belastingverdragen
ongedaan maken. Deze leden vragen hoe de regering dit wil voorkomen.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe vaak ontwikkelingslanden een antimisbruikclausule hebben toegepast en of daar regelmatig
een update over met de Kamer kan worden gedeeld.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de Kamer geïnformeerd zal worden over wijzigingen in de voorbehouden van Nederland of
van andere landen die relevant zijn voor Nederland, evenals wijzigingen in
de lijst met gedekte belastingverdragen.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat het aanpakken
van misbruik niet alleen gaat om het aanpassen van wetgeving maar ook
om toezicht op de naleving hiervan. Is Nederland bereid genoeg capaciteit
vrij te maken om misbruik op te sporen en actief voor te leggen aan
verdragspartners teneinde de verdragsvoordelen in misbruik situaties
echt uit te sluiten of wil de regering dat vooral overlaten aan de belastingdiensten van ontwikkelingslanden?
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat als men kijkt naar
de lijst van landen die het Multilateraal Verdrag hebben ondertekend,
ontwikkelingslanden grotendeels ontbreken. Hoe gaat Nederland de
verdragen met ontwikkelingslanden verder bilateraal verbeteren?
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat uit onderzoek, in
het bijzonder het rapport «Mistreated» van ActionAid, blijkt dat ontwikkelingslanden in verdragen met OESO-landen in toenemende mate
belastingrechten hebben moeten inleveren. Is de regering hiervan op de
hoogte? Hoe beoordeelt de regering dit?

5

Kamerstukken II, vergaderjaar 2016–2017, 25 087, nr. 148.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

24

De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat binnen het
Multilateraal Verdrag geen herverdeling van belastingrechten plaatsvindt
tussen landen, wat wel nodig is in het geval van ontwikkelingslanden. Hoe
gaat Nederland dit oppakken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 853 (R2096), nr. 5

25