Maatregelen
jeugdhulp 2022
Resultaten van een korte inventarisatie
30 mei 2022

Inleiding
Voorliggende rapportage vloeit voort uit de bestuurlijke afspraken tussen de
VNG en het rijk. Het geeft een beeld van de mate waarin gemeenten reeds aan
de slag zijn of waren met de maatregelen uit de arbitrage-uitspraak van de
Commissie van Wijzen, en de resultaten daarvan.
Met de bestuurlijke afspraken van 2 juni 2021 tussen rijk en VNG is, na tussenkomst van de
arbitragecommissie, een essentiële stap gezet om te komen tot de noodzakelijke verbeteringen
van de jeugdhulp* voor de jeugdigen en hun gezinnen. In deze afspraken is in lijn met de
uitspraak van de commissie 1,3 miljard euro extra door het rijk aan gemeenten beschikbaar
gesteld voor de uitvoering van de Jeugdwet in 2022. Tevens is de afspraak gemaakt om voor de
jaren 2022 – 2028 een Hervormingsagenda op te stellen. Deze agenda is de basis voor de
inhoudelijke verbetering van de hulp aan jeugdigen die dit nodig hebben en voor de te maken
financiële afspraken tussen rijk en VNG over het structurele budget voor de jaren 2023 e.v.
Onderdeel van de afspraak is dat gemeenten met hulp van het rijk extra inzetten op
doorvoering van de maatregelen die in 2022 al een financieel effect hebben (zie tabel).
Maatregel
Afbakening reikwijdte
Contractering/Standaardisatie uitvoering
Tariefdifferentiatie
Beperking verwijzingen naar gecontracteerd aanbod
Versterken bestaanszekerheid
Brede invoering POH- Jeugd GGZ
Regionalisering
Totaal

Verwachte besparing
33 mln
48 mln
6 mln
36 mln
101 mln
38 mln
- 47 mln
214 mln

Daarnaast is afgesproken dat de VNG in 2022 bij gemeenten een inventarisatie uitvoert, die
antwoord geeft op de vraag of en in hoeverre gemeenten reeds met deze maatregelen aan de
slag zijn of voornemens zijn om dit op korte termijn te doen, en welke inzichten en resultaten
dit oplevert. oplevert. Het rapport gaat in beperkte mate in op de inhoudelijke effecten van
maatregelen. De uitwerking van de maatregelen is onderdeel van de rapportage en zal verder
worden vormgegeven bij de opstelling van de hervormingsagenda.
Bestuurlijke afspraak over maatregelen 2022
De tekst van de desbetreffende afspraak luidt als volgt:
‘’De VNG, namens alle gemeenten, committeert zich eraan dat de afslag van 214 miljoen in 2022 wordt
gerealiseerd door de invulling van de betreffende set van maatregelen binnen bestaande wetgeving,
uitgaande van tabel 1 in de uitspraak van de Commissie van Wijzen. Overigens zijn recentelijk (april 2021)
over een groot deel van deze maatregelen al afspraken gemaakt, in het bijzonder het stimuleren van
tariefdifferentiatie en standaardisatie van de uitvoering, het versmallen van de medische verwijsroute door
enkel te verwijzen naar gecontracteerd aanbod en het breder invoeren van een praktijkondersteuner
jeugd-ggz bij de huisarts. Het rijk zal gemeenten bestuurlijk ondersteunen, indien nodig, met aanpassingen
in lagere regelgeving.’’

De voorliggende rapportage vormt de uitwerking van deze afspraak en heeft tevens tot doel
om gemeenten onderling te inspireren.
* Waar gesproken wordt over jeugdhulp, wordt jeugdhulp, inclusief Jeugdbescherming en Jeugdreclassering
bedoeld (met uitzondering van Jeugdzorg plus, omdat dit de gangbare term is)

Aanpak
Om te komen tot de inzichten uit deze rapportage is op diverse manieren informatie
verzameld:
1. Een enquête, uitgezet onder de jeugdhulpregio’s;
2. Data-analyse;
3. Interviews/ophalen best practices bij diverse regio’s/gemeenten.
De drie werkwijzen worden hieronder kort toegelicht.
Ruim 50% van de gemeenten reageerde op de enquête
Er is een enquête uitgezet onder jeugdhulpregio’s met daarin vragen of en in hoeverre de
gemeenten de maatregelen uit de rapportage van de Commissie Sint hebben genomen of
voornemens zijn om die te nemen. Nog niet alle maatregelen zijn volledig. Daarom zijn er relatief
veel open vragen gesteld. De antwoorden op de gesloten vragen zijn verwerkt in de tekst. De
vragen zijn vooraf afgestemd met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Respons
In totaal waren er 74 reacties op de uitgezette enquête. Een deel van de reacties was onvolledig
en is daarom buiten beschouwing gelaten. 51 reacties waren volledig en zijn gebruikt in dit
onderzoek. Van die 51 reacties betroffen 33 individuele reacties van gemeenten, er reageerden
18 regio’s gezamenlijk. Diverse reacties zijn gegeven namens een regio van gemeenten. De
reacties hebben in totaal betrekking op 187 gemeenten (53% van het totaal aantal gemeenten).
Aantal respondenten
Aantal volledige reacties
Waarvan regio's
Waarvan gemeenten (individueel)
Totaal aantal gemeenten

74
51
18
33
187

Deelnemende gemeenten
Totaal aantal gemeenten
% van het aantal gemeenten dat heeft deelgenomen

0-50.000
inwoners
139
264
53%

50.000-100.000 Meer dan 100.000
inwoners
inwoners
30
17
56
33
54%
52%

In de deelnemende gemeenten is 55% van het totaal aantal inwoners van Nederland woonachtig
en 54% van het totaal aantal inwoners jonger dan 18 jaar (peildatum 1-1-2022). De verdeling over
de grootte van gemeenten is nagenoeg gelijk.
11 regio’s/gemeenten deelden hun best practices en gaven verdieping op hun antwoorden
In interviews zijn verdiepende vragen gesteld n.a.v. de antwoorden op de enquête. Ook is er per
regio een maatregel uitgelicht. Deze voorbeelden van maatregelen zijn opgenomen in deze
rapportage (vanaf pagina 25). Dit is een selectie van de goede voorbeelden die er in het land zijn.
De IV3 data en beleidsinformatie jeugd zijn geanalyseerd
De geanalyseerde data in het rapport is afkomstig uit de IV3 database (CBS), data over
werknemers per sector (CBS), de database over bedrijven en vestiging (KvK) en de monitor
Beleidsinformatie Jeugd (CBS).

Resultaten van de inventarisatie
Hieronder staan de resultaten van de inventarisatie in het kort. De uitgebreide
resultaten zijn te vinden op pagina 7 en verder.
Vooruitlopend op de hervormingsagenda is een meerderheid van de gemeenten
al aan de slag met maatregelen uit de arbitrage-uitspraak
Uit de inventarisatie komt duidelijk naar voren dat een ruime meerderheid van
gemeenten in de afgelopen jaren al stappen heeft gemaakt in het verbeteren van (de
sturing op) de jeugdhulp en bezig is met de maatregelen die deel uitmaken van de
maatregelen uit de arbitrage-uitspraak (dat wil zeggen dat zij een of meerdere
maatregelen reeds genomen hebben). Daarnaast zien we in het land ook dat gemeenten
al werken met effectieve oplossingen voor de aanpak van domein-overstijgende
problematiek en de groeiende vraag naar ondersteuning vanuit de jeugdhulp.
Gemeenten wijzen ook duidelijk op knelpunten, die soms landelijke oplossing behoeven.
Een voorbeeld hiervan is de inzet van de ondersteuner van de huisarts, waarbij de
bekostiging door de verzekeraar per regio verschilt en waarbij een deel van de
huisartsen aan geeft niet te kunnen of willen meewerken, maar ook omdat individuele
huisartsen hier verschillend tegenover staan. Omdat deze knelpunten onopgelost blijven
of lokaal moeten worden opgelost, blijven oplossingen uit of kosten deze veel tijd.
Kostenstijging 2019 en 2020 zet door
Ondanks de grotere inzet van gemeenten op sturing en beheersing vanaf 2018 is er nog
steeds sprake van een stijging in de kosten voor individuele voorzieningen tussen 2019
en 2020. Deze stijging wijst op een oplopend tekort bij gemeenten. Hierbij is echter
geen rekening gehouden met de uitgaven aan het voorliggend veld. Onderdeel van de
stijging zijn ook de reguliere loon- en prijsindexaties. Voor individuele voorzieningen is er
sprake van een afvlakkende groei in kosten. De toekomst moet uitwijzen of een deel van
dit effect ook veroorzaakt wordt door corona en het stilliggen van een deel van de zorg.
Inzicht verkrijgen in financiële effecten op maatregelniveau is in de praktijk vaak moeilijk
door waterbedeffecten en omdat het bewijzen van een oorzaak-gevolg relatie in de
praktijk moeilijk is. Gemeenten geven wel aan positieve financiële effecten te zien van
de invoering van een ondersteuner huisarts en het inzetten van de doorbraakmethode
en het maatwerkbudget. Dit sluit ook aan bij de bevindingen van het AEF-rapport
“Stelsel in groei” (2020).
De resultaten van de inventarisatie wijzen op het belang van doorpakken op de
hervormingsagenda
De stijgende kosten, het nog onbenutte potentieel van de voorgestelde maatregelen en
de knelpunten die spelen, onderbouwen allen het belang van doorpakken op de
hervormingsagenda. De agenda kan bijdragen aan het concretiseren van maatregelen
die effectief zijn en breed genomen zouden moeten worden, en een oplossing bieden
voor langlopende financiële problemen bij gemeenten. Daarnaast kan de agenda een
oplossing bieden voor de behoefte aan instrumenten en handvaten om knelpunten op
te lossen die nu al zo lang onopgelost blijven. Een voorbeeld hiervan is de afbouw van
Jeugdzorg plus, waarbij landelijke coördinatie van groot belang is (o.a. vanwege de hoge
frictiekosten), juist ook omdat er vaak kinderen uit diverse gemeenten/regio’s in deze
voorzieningen verblijven.

Adviezen voor de
hervormingsagenda
Individuele maatregelen leiden niet altijd tot een macro besparing
Uit de enquête blijkt dat de meerderheid van de gemeenten in de afgelopen jaren ervaring heeft
opgedaan met het nemen maatregelen die in de arbitrage-uitspraak zijn opgenomen Hoewel deze
maatregelen inhoudelijk vaak effect sorteerden, is niet vast te stellen in hoeverre ze leiden tot een
daling van de totale kosten. Dit kan diverse oorzaken hebben. Zo is de causaliteit tussen maatregel
en financieel effect lastig vast te stellen. Ook speelt mee dat er sprake is van wachtlijsten bij
aanbieders. Vrijgekomen ruimte wordt dan ingevuld door inwoners vanuit de wachtlijst. Hiermee
wordt de zorg per cliënt weliswaar goedkoper, maar de totale kosten nemen niet af. Het is
belangrijk om hier bij de uitwerking van de hervormingsagenda rekening te houden.
De focus ligt op de instroom, terwijl de uitstroom stokt en leidt tot hogere kosten
In het rapport “Stelsel in groei” (AEF, 2020) wordt geconstateerd dat met name de uitstroom uit
specialistische jeugdhulp stokt. Dit is een belangrijke verklaring voor de groei van kosten.
Opvallend is dat de maatregelen van de arbitrage-uitspraak zich vaak richten op de toegang tot
zorg. Daar ligt kortom nog een belangrijk aandachtspunt voor de ontwikkeling van de
hervormingsagenda.
Lokale autonomie blijft belangrijk, maar er bestaat ook behoefte aan landelijke sturing
Het effect van een deel van de maatregelen, zoals beperkingen verwijzingen naar gecontracteerd
aanbod, is afhankelijk van de wijze waarop het stelsel en de bekostiging lokaal zijn ingericht. Een
deel van de gemeenten koopt zorg in bij een beperkt aantal aanbieders en laat die aanbieders
vervolgens zorg inkopen bij onderaannemers. Het beperken van verwijzingen is dan geen
effectieve maatregel.
Ook hebben gemeenten andere maatregelen genomen die hetzelfde effect beogen. Een voorbeeld
hiervan is de afspraak dat iemand van het jeugd-/wijkteam regelmatig kantoor houdt bij een
huisarts. Hiermee wordt hetzelfde effect beoogd als die van de ondersteuner jeugd/POH jeugd.
Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor de lokale situatie. Tegelijkertijd echter is er
ook behoefte aan landelijke sturing. Knelpunten die lokaal optreden en meer doorzettingsmacht
vereisen, kunnen sneller op landelijk niveau worden opgepakt. Een voorbeeld hiervan is de
ondersteuner Jeugd/POH jeugd. Landelijke richtlijnen of handreikingen, waar gemeenten op terug
kunnen grijpen als zij maatregelen willen nemen, ontbreken. Een ander voorbeeld is het ontbreken
van kostprijzen. Hierdoor worden onderzoeken vaak lokaal (en meermaals) uitgezet. Dit brengt
administratieve lasten en extra kosten met zich mee (voor zowel gemeenten als aanbieders).
Diverse gemeenten geven aan behoefte te hebben aan landelijke referenties. Het advies is om bij
de uitwerking van de hervormingsagenda aandacht te hebben voor de vraag wanneer knelpunten
landelijk oplossing behoeven en welk proces hiervoor moet worden doorlopen.

Besteed aandacht aan mogelijke effecten van corona
Meerdere geïnterviewde gemeenten geven aan dat zij met name in de toegang toenemende
zorgvraag zien, waarschijnlijk als gevolg van corona. Zij adviseren dan ook om hiervoor aandacht te
hebben in de hervormingsagenda.

Adviezen voor het vervolg van
monitoring
Dankzij de gemeenten die op de enquête reageerden en die geïnterviewd zijn, hebben we
een beeld gekregen van de mate waarin gemeenten al aan de slag zijn met de
maatregelen zoals genoemd in de uitspraak van de Commissie van Wijzen. De
toekomstige wijze van monitoring zal voortkomen uit de hervormingsagenda. Maar ook in
de tussentijd is er behoefte aan informatie. Hieronder is een aantal adviezen uitgewerkt
voor de uitwerking hiervan.
Er kan beter worden gemonitord als de maatregelen concreter worden
beschreven
Het abstractieniveau waarop maatregelen zijn geformuleerd is verschillend. Voor een deel
van de maatregelen geldt dat zij concreet zijn beschreven en kunnen worden gemonitord
(denk aan de ondersteuner van de huisarts of het maatwerkbudget). Andere maatregelen,
zoals normalisatie en reikwijdte, kennen een hoog abstractieniveau en zijn daarom
moeilijk te monitoren. Voor een eventueel vervolg wordt geadviseerd om maatregelen
concreter te beschrijven, zodat zij gemonitord kunnen worden of om regio’s/gemeenten
zelf hierover te laten rapporteren.
Monitoring van de kosten van het voorliggend vraagt nadere analyse
In de rapportage van AEF is een specifiek onderzoek gericht op de kosten van het
voorliggend veld opgenomen. Dezelfde analyse zou kunnen worden herhaald om ook een
beeld te krijgen van de kosten van het voorliggend veld.
Het (nader) uitwerken van voorbeelden van gemeenten geeft een goed beeld
van de richting waarop gemeenten zich ontwikkelen

We zien al veel verschillende goede voorbeelden in het land. Gemeenten leren daarvan
en hiervoor gebruiken we ook deze rapportage. We bevelen aan om in de
hervormingsagenda veel ruimte te creëren voor het uitwisselen van voorbeelden en
implementeren van werkzame elementen uit andere regio’s.

Resultaten enquête &
interviews

Leeswijzer
Op de komende pagina’s zijn de resultaten van de enquêtes verwerkt
Deze pagina’s starten steeds met een korte beschrijving van de maatregelen, zoals die in het
rapport van de Commissie van Wijzen/Commissie Sint zijn opgenomen. Vervolgens worden
steeds de resultaten van de enquête in de grafiek toegelicht, gevolgd door een korte
opsomming van de informatie die is opgehaald vanuit de antwoorden op de open vragen, of
vanuit de interviews met regio’s/gemeenten. Tot slot worden er, indien die inzichten
beschikbaar zijn, knelpunten gerapporteerd die gemeenten ervaren bij het (efficiënt)
doorvoeren van maatregelen.

Afbakening reikwijdte (B2) (1/2)
Samenvatting van deze maatregel
Dit is maatregel B2 in het rapport van de Commissie Sint. Hieronder vallen die maatregelen
waarmee het gebruik of de kosten van de jeugdhulp worden teruggebracht, door in te zetten
op de afbakening van de jeugdhulp of normalisering van problematiek van jeugdigen. Onder
normaliseren wordt meer vraagstukken als onderdeel van het gewone opgroeien en
opvoeden zien verstaan. Voor 2022 zijn er nog geen concrete afspraken gemaakt over wat de
te leveren inspanningen op deze maatregel zijn. In de enquête is daarom een brede uitvraag
gedaan. Dit om zo informatie op te halen bij gemeenten over welke maatregelen zij reeds
hebben genomen of van plan zijn, die betrekking hebben op de beperking van de reikwijdte
(begrenzen van de vergoede zorg/ondersteuning).
Resultaten van de enquête en interviews
De gemeente/regio heeft
maatregelen genomen om het
normale leven te versterken

76%

De gemeente/regio heeft
maatregelen genomen om de
reikwijdte te beperken

24%

64%

Ja

36%

Nee

Het merendeel van de gemeenten geeft aan maatregelen te hebben genomen om de
reikwijdte van de jeugdhulp te beperken. Grofweg zijn de maatregelen in te delen in drie
categorieën:
1. Afbakening jeugdhulp en onderwijs
Gemeenten geven aan zoekend te zijn naar de afbakening van jeugdhulp en onderwijs. Het
kan gaan om een strakkere sturing op de afbakening, waarbij wordt gekeken of sommige
delen van de jeugdhulp (bijv. dyslexie of huiswerkbegeleiding) eigenlijk beter in het onderwijs
opgepakt kunnen worden. Of er wordt ingezet op samenwerking (zoals jeugdhulp op
scholen), zodat er geen stapeling van ondersteuning plaatsvindt.
2. Strakkere afbakening met andere wetten/voorliggende voorzieningen
Ook geven gemeenten aan in de ontwikkeling van hun beleid te kijken naar de overgang met
andere wettelijke kaders, en dan met name de Wlz en de Zorgverzekeringswet (voornamelijk
voor de groep 18- 23 jaar).
3. Afbakening grenzen van de jeugdhulp
Sommige gemeenten zoeken naar de grenzen van de jeugdhulp en hierop maatregelen te
richten (wat betalen we niet?). De sturing hierop wordt vanuit de contracten of de toegang
georganiseerd. Denk hierbij aan beperkingen van de contractering van voorzieningen, zoals
vervoersdiensten, dyslexie en ook aan strakke sturing bij de toegang waar wordt gekeken of
vragen niet op een andere manier (bijvoorbeeld in het eigen netwerk) opgepakt kunnen
worden.

Afbakening reikwijdte (B2) (2/2)
Ook geven gemeenten aan maatregelen te hebben genomen om de normalisatie van
jeugdhulp te bevorderen. Hierbij worden onder andere genoemd:
1. Inzetten op preventie en het versterken van het voorliggend veld. Genoemd worden
interventies, zoals kansrijke start, jongerenwerk, BSO+, cursussen en samenwerking met
sportverenigingen.
2. Voorkomen van verwijzing. Focus op het bieden van hulp, bijvoorbeeld in het eigen
netwerk, waardoor een verwijzing naar meer specialistische jeugdhulp niet nodig is.
3. Terugbrengen van hoog specialistische jeugdhulp door het leveren van lichtere hulp.
Hiertoe worden diverse maatregelen genomen, waaronder het inzetten van een informeel
steunfiguur, het leveren van lichte hulp bij de toegang waardoor een verwijzing niet langer
nodig is en het inzetten van de basis ggz ter voorkoming van verwijzing naar de
gespecialiseerde ggz.
4. Inzetten op of vanuit andere domeinen (anders dan onderwijs en Wlz). Problemen bij
jeugdigen kunnen samenhangen met problematiek van de ouders. Sommige oplossingen
richten zich daarom op het oplossingen van die problemen, bijvoorbeeld door het inzetten
van volwassen-ggz in een jeugdhulptraject (gericht op een of beide ouders) of door in het
geheel een focus te hebben op het hele gezin en niet alleen de jeugdige (zie bijvoorbeeld
de aanpak van Utrecht).
Ervaren knelpunten
> De breedte van de Jeugdwet: het wettelijk kader geeft een brede toegang tot de
jeugdhulp, waarbij gemeenten hulp moeten bieden aan die kinderen die voldoen aan de
criteria van artikel 1 Jeugdwet. Gemeenten lopen hier tegenaan bij het nemen van
maatregelen om bepaalde vormen van hulp uit te sluiten.
> Toegang verkrijgen tot de Wlz is niet altijd eenvoudig en sommige gemeenten ervaren dat
de toegang soms zelfs afhankelijk is van de wijze waarop de aanvraag is geschreven. Eén
regio geeft aan dat het inschakelen van een gespecialiseerd bureau een substantieel effect
had.
> Een aantal gemeenten ervaart het gebrek aan landelijke afspraken over welke hulp
wel/niet tot de jeugdwet behoort als een knelpunt.
> Problematiek van de ouders wordt soms niet adequaat opgepakt (bijv. door wachtlijsten in
de ggz of onzekerheid in de bestaanszekerheid in het gezin), waardoor het jeugdhulptraject
niet effectief is of langer duurt.

Goede praktijkvoorbeelden van gemeenten die bezig zijn met deze maatregelen:
•
•
•
•
•
•
•
•

Betere aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp (Holland Rijnland)
De wijkteams van Utrecht
Samen aan tafel in Zaanstad
De InVerbindingTeams van Rijk van Nijmegen
Het deltaplan van Eindhoven
Afbouw van Jeugdzorg Plus in Amsterdam
De Gelderse verbeteragenda voor Jeugdbescherming
Normalisatie van zorg- en hulpvragen in Tilburg

Standaardisatie uitvoering (B23)
Samenvatting van deze maatregel

Dit is maatregel B23 in het rapport van de Commissie Sint. Hieronder worden de maatregelen
verstaan die bijdragen aan het structureren en standaardiseren van de uitvoeringsvarianten.
Dit zodat onnodige diversiteit kan worden weggenomen/voorkomen en daarmee de
administratieve lasten worden teruggedrongen. Het Ketenbureau i-Sociaal Domein
(onderdeel van VNG realisatie) heeft de opdracht hiertoe standaarden te (door)ontwikkelen.
Daarnaast is recent het onderzoek van Rita Verdonk rondom het standaardiseren van
productcodes afgerond.
Resultaten van de enquête en interviews
Heeft uw gemeente/regio
maatregelen genomen die
aantoonbaar hebben geleid tot
vermindering van administratieve
lasten bij gemeente of aanbieders?

69%

Ja

31%

Nee

> Alle geïnterviewde gemeenten geven aan dat het thema van terugdringen van
administratieve lasten (hoog) op de agenda staat.
> De meest genoemde (en genomen) maatregel is het aansluiten bij de standaarden van iSociaal Domein (berichtenverkeer en verantwoording).
> Ook de wijze van regionale samenwerking wordt vaak genoemd. Een deel van de regio’s
kent afspraken, waarbij het niet is toegestaan om individueel af te wijken van de
administratieve afspraken of waarin het alleen mogelijk is om aanvullend informatie te
vragen indien alle gemeenten in de regio hiermee akkoord gaan.
> Een aantal gemeenten organiseert regiotafels (of een andere vorm van overleg), waarin ze
met aanbieders in gesprek gaan over administratieve lasten, het - waar mogelijk schrappen van overbodige regels en waar mogelijk aanpassingen doen aan het
administratieve proces.
> De meeste maatregelen richten zich op de administratie rondom facturatie en
verantwoording. Enkele gemeenten onderzoeken ook of inhoudelijke registraties, zoals het
ondersteuningsplan, administratief lichter kunnen worden gemaakt.
> Belangrijk in het kader van het terugdringen van administratieve lasten zijn de resultaten
van twee trajecten. Het traject van Rita Verdonk met als doel het terugdringen van het
aantal productcodes en het traject voor de ontwikkeling van de contractstandaarden. Over
het tweede traject is op de volgende pagina meer informatie opgenomen.
Ervaren knelpunten
> Coördinatie van verschillende administratieve processen tussen gemeenten/regio’s is
beperkt, waardoor effecten van te nemen maatregelen vanuit individuele gemeenten
beperkt zijn of soms zelfs meer lasten met zich meebrengen.
> Er wordt een spanning ervaren tussen de informatiebehoefte (bijvoorbeeld rondom
wachtlijsten) enerzijds (soms ingegeven door de politiek) en het belang van
administratieve lastenverlichting anderzijds en tussen beleidsvrijheid en administratieve
lasten.
Goed praktijkvoorbeeld van een gemeente die bezig is met deze maatregel:
•
Centrale facturatie in de regio Foodvalley

Tariefdifferentiatie
Samenvatting van deze maatregel
Kleine aanbieders, zelfstandigen of nieuwe aanbieders hebben vaak lagere kosten dan
grotere, geïntegreerde aanbieders. Een van de voorgestelde maatregelen is om, bij het
uitzetten van de aanbesteding, competitie op prijs toe te staan, met als mogelijk gevolg dat
de tarieven dalen. Om te voorkomen dat de tarieven stijgen, kunnen gemeenten in de
aanbesteding een maximumtarief stellen.
Resultaten van de enquête en interviews
Wordt binnen uw gemeente/regio
onderscheid gemaakt in tarieven op
basis van verschillen in de
kostenstructuur van de aanbieder?

42%

Ja

58%

Nee

> Het onderscheid maken in tarieven op basis van de kostenstructuur van aanbieders is door
slechts een minderheid van de gemeenten genomen.
> De meeste gemeenten stellen zelf tarieven vast en kennen dus geen concurrentie op basis
van prijs (focus ligt op kwaliteit).
> Gemeenten die wel een onderscheid maken tussen aanbieders op basis van
kostenstructuur, doen dat doorgaans door zelf een onderscheid te maken tussen de
tarieven op basis van de omvang (onderscheid klein/groot of vrijgevestigd/niet
vrijgevestigd) van de aanbieders.
> Een deel van de gemeenten geeft aan wel te overwegen om in toekomstige
aanbestedingen een dergelijk onderscheid te maken (de wijze waarop ze dit gaan doen is
niet bekend).
> Een deel van de gemeenten is overgegaan op taakgerichte bekostiging, hiermee neemt de
meerwaarde van tariefdifferentiatie af omdat er dan doorgaans wordt ingekocht bij een
beperkt aantal zorgaanbieders.
> Sommige gemeenten nemen met hetzelfde doel in contracten met aanbieders bepalingen
op over een maximaal te behalen resultaat (meestal in % van de omzet).
Ervaren knelpunten
> Er zijn rechtszaken geweest over de onderbouwing van (verschillende) tarieven. Dit brengt
onzekerheid met zich mee bij het stellen van tarieven.
> Er ontbreekt een landelijk inzicht in de kostprijzen.

Beperking verwijzingen naar niet
gecontracteerd aanbod (B12)
Samenvatting van deze maatregel
Tot B12 behoren die maatregelen die gemeenten nemen waarbij de verwijzing wordt beperkt
tot door de gemeenten gecontracteerde aanbieders. Overige partijen blijven hiermee buiten
scope. Wel zal zorggedragen moeten worden voor een dekkend zorglandschap.
Resultaten van de enquête en interviews
Ja

Is in uw gemeente/regio verwijzing
beperkt tot door de
(regio)gemeenten gecontracteerde
aanbieders?

71%

Nee

29%

> Uit de antwoorden op de open vragen blijkt dat gemeenten in dezelfde situatie een
ander antwoord hebben gegeven. Alle gemeenten hebben maatregelen genomen om
verwijzingen naar niet gecontracteerd aanbod zoveel mogelijk af te wenden of
helemaal te voorkomen. Of dit volledig mogelijk is, hangt ook samen met de gemaakte
contractuele afspraken.
> Een deel van de gemeenten staan onderaannemerschap toe of eisen van de
gecontracteerde aanbieders dat zij (gezamenlijk) alle mogelijke zorg kunnen leveren.
> Deze gemeenten zijn doorgaans in staat om verwijzingen naar niet gecontracteerd
aanbod te voorkomen.
> Gemeenten die geen onderaannemerschap toestaan kennen soms casussen waar er
sprake is van vraag naar zeer schaarse specialistische zorg of waarin wachttijd echt niet
acceptabel is. Zij moeten dan overgaan tot het vergoeden van zorg bij niet
gecontracteerde aanbieders. Ook verhuizingen worden vaak genoemd als een reden
om niet gecontracteerde aanbieders (tijdelijk) zorg te laten leveren.
Ervaren knelpunten
> Het is voor een hulpvrager altijd mogelijk om een PGB aan te vragen om de hulp alsnog via
een niet gecontracteerde aanbieder te verkrijgen.
> Er zijn casussen waarbij het toch nodig blijkt om niet gecontracteerde zorg in te zetten. Dit
komt met name voor in de stelsels waarbij er geen sprake is van onderaannemerschap en
een kind dermate specialistische hulp nodig heeft dat deze niet binnen het
gecontracteerde aanbod geleverd kan worden.
> Er wordt geconstateerd dat niet gecontracteerd aanbod gemiddeld genomen duurder is.

Versterken bestaanszekerheid (B15)
Samenvatting van deze maatregel
Onder versterking van bestaanszekerheid worden die werkwijzen verstaan waarmee wordt ingezet
op het verbeteren van de bestaanszekerheid (inkomen, wonen, participatie aan het
maatschappelijk leven), waarmee kosten voor de gezondheidszorg (begeleiding, jeugdhulp,
geestelijke gezondheidszorg) worden verlaagd. Hierbij kan worden gedacht aan de
doorbraakmethode van IPW of aan andere vormen van maatwerkhulp. In de praktijk is er meestal
sprake van een vrij te besteden budget, dat door een professional kan worden ingezet ter
voorkoming van grotere problemen.

Resultaten van de enquête en interviews

31%

25%

22%

22%

Wordt binnen uw gemeente/regio de
doorbraakmethode van het Instituut Publieke
Waarden (IPW) gehanteerd? Respondenten
Ja

Nee, we kennen een andere vorm van maatwerkbudget

Nee, we hanteren geen maatwerkbudget

> Waar het antwoord “anders” is, betreft het vaak regio’s waarbij een deel van de
gemeenten wel gebruik maken van een maatwerkbudget en een ander deel niet.
> Bij gemeenten die wel een beeld hebben van de besparingen is het beeld dat het
budget in een beperkt aantal casussen wordt ingezet.
> Er is beperkt zicht op de opbrengsten van het hanteren van de methode.
Gemeenten die dat wel hebben, geven het volgende aan:
> Als het budget wordt ingezet, is het gemiddelde ingezette bedrag ongeveer
40.000-100.000 euro en de berekende besparingen liggen tussen 200.000
en 375.000 euro op casusniveau.
> De opbrengsten zijn sociaal domein breed gemeten. Ook wordt er aandacht
geschonken aan het totale maatschappelijke rendement, zonder dat dit
financieel wordt gemaakt. Aan de kant van de kosten worden de kosten van
het budget zelf meegenomen (en niet de projectkosten of de
begeleidingskosten).
> Geen van de gemeente heeft aangegeven dat het inzetten van het budget
ook een macro-besparing met zich mee brengt.
> Gemeenten zijn over het algemeen positief over de inzet van het maatwerkbudget.
Dit vanwege het effect op de casus waarvoor het wordt ingezet, maar ook
vanwege het positieve effect dat het heeft op het werkplezier van hulpverleners.
> Het maatwerkbudget wordt ingezet als een sociaal domein brede voorziening en
biedt daarmee ook deels een oplossing voor problematiek over de domeinen
heen.
Ervaren knelpunten
> De gehanteerde maatschappelijke prijslijst is niet up to date.
Goed praktijkvoorbeeld van een gemeente die bezig is met deze maatregel:
•
Het Haagse doorbraaklab

Anders

Brede invoering
ondersteuning huisarts
Samenvatting van deze maatregel
Een ondersteuner Jeugd bij de huisarts is onderdeel van een huisartsenpraktijk, maar wordt in veel
gevallen betaald door de gemeente en/of gezamenlijk met de zorgverzekeraars. De ondersteuner
kan lichte zorgvormen oppakken en/of fungeren als een poortwachter richting het voorliggende
aanbod (Jeugdteams of specialistische jeugdhulp).
Resultaten van de enquête en interviews
Ja
67%

Bekostigt uw gemeente/regio een
ondersteuner huisarts?

Indien ja, doet u dit samen met de
zorgverzekeraar?

16%

4%

29%

Nee
Overig

84%

> Ondersteuning is op verschillende wijzen georganiseerd. In een deel van de gemeenten heeft een
medewerker van het wijkteam een fysieke plaats bij de huisarts en in andere gemeenten is er
een aparte functie gecreëerd, waarbij de ondersteuner onder regie van de huisarts werkt.
> Van de respondenten die de optie “overig” hebben gekozen, is dat vaak omdat niet alle
gemeenten in de regio een ondersteuner bekostigen.
> Het inzetten van een ondersteuner is doorgaans op gemeentelijk en niet op regionaal niveau
georganiseerd. De eerste gemeenten (3) zijn in 2015 al begonnen met het bekostigen van een
ondersteuner; de meeste gemeenten zijn hier in de afgelopen jaren mee gestart. 2 respondenten
geven aan hier in de komende twee jaar mee te starten.
> In diverse regio’s is er een afname zichtbaar van het aantal verwijzingen naar de specialistische
jeugdhulp. Een aantal regio’s geeft dan ook aan zeer tevreden te zijn over de inzet van een
ondersteuner.
> De meeste respondenten geven aan zicht te hebben op de werkelijke besparingen. In veel
gevallen is er sprake van wachtlijsten waardoor de afname in verwijzingen niet leidt tot lagere
lasten voor specialistische jeugdhulp. Per kind wordt de hulp dan wel goedkoper.
Ervaren knelpunten

> Vraagstukken rondom privacy bij het delen van gegevens.
> Het ontbreken van een landelijke richtlijn voor de bekostiging van de ondersteuning van de
huisarts leidt tot regionale verschillen of verschillen per zorgverzekeraar. Het helpt daarbij niet
dat het niet altijd duidelijk is welke zorg tot de Zorgverzekeringswet of Jeugdwet behoort.
> Sommige huisartsen willen niet meewerken.
> Niet alle huisartsen hebben plek (kantoorruime) beschikbaar om de ondersteuner te
huisvesten. Geldt met name voor huisartsen die individueel werken.
> Arbeidsmarktproblematiek: er zijn niet altijd voldoende (geschikte) kandidaten voor de functie.
> Het komt voor dat ouders een directe verwijzing eisen en niet willen dat de ondersteuner ook
een rol krijgt in dit proces.
Goed praktijkvoorbeeld van een gemeente die bezig is met deze maatregel:
•
Specialistische ondersteuner jeugd in Groningen

Financiële ontwikkelingen
& resultaten
data analyse

Ontwikkeling kosten 2018-2020
In de onderstaande grafieken zijn gegevens over de kosten en baten van gemeenten
weergegeven, ingedeeld aan de hand van de IV3 categorieën (2e plaatsing). Het
voorliggend veld is buiten beeld gelaten, omdat hiertoe geen aanvullend onderzoek is
gedaan, zoals in het rapport van AEF wel het geval was. Waar wordt gesproken over
kosten, wordt gedoeld op de netto kosten: het saldo van baten en lasten. De kosten zijn
beïnvloed door corona; hierdoor vond een deel van de zorg geen doorgang en had een
deel van de zorg juist te maken met extra kosten. De omvang van het “corona”-effect is
echter onbekend. Voor analyse van de kosten wordt steeds uitgegaan van de jaren 20192021. Voor de cijfers over het gebruik van jeugdhulp wordt gekeken naar de
ontwikkeling tussen 2016 en 2020. Het jaar 2015 wordt hier niet meegenomen, omdat
deze cijfers soms vertekend zijn. Alleen in de vergelijking tussen het eerste halfjaar 2015
en 2021 wordt wel gekeken naar 2015. Dit omdat de focus hier meer ligt op het
onderzoeken van de verschillen in profielen van jeugdhulpgebruikers.
Er is sprake van een groei in kosten in de taakvelden voor individuele voorzieningen tussen 2019
en 2020 (6 %)

4.682.038

4.958.290

4.662.583

2019

2020

2021 (begroting)

Voor het analyseren van de groei van de kosten en baten voor individuele voorzieningen is gekeken
naar de IV3 posten 6.72 (maatwerkvoorzieningen 18-) en 6.82 (geëscaleerde zorg). In de periode 2019
- 2020 groeiden deze posten met bijna 280 miljoen euro (5,9%). Voor 2021 begrootten gemeenten 4,7
miljard euro voor maatwerkvoorzieningen. In de afgelopen jaren waren de begrote kosten echter
steeds lager dan de realisatie.
6.72: Tot dit taakveld behoren vormen van jeugdhulp
die door de gemeente als individuele (niet vrij
toegankelijke) voorziening worden aangemerkt, zoals
begeleiding, jeugd- en opvoedhulp, jeugd ggz en
Jeugdzorg Plus.

6.82: Tot de categorie geëscaleerde zorg behoren
kosten voor maatregelen gericht op de opvang en het
verbeteren van de veiligheid van kinderen en jeugdigen
18- met inbegrip van maatwerkdienstverleningsmaatregelen voor jeugdigen die in de desbetreffende
opvangvoorzieningen verblijven.

Ontwikkeling kosten 2018-2020 (2)
In 2020 is de groei van de jeugdhulp voor het eerst kleiner dan die van de geneeskundige en
langdurige zorg
200
150
100
50
0
2015

2016

2017

2018

Geneeskundige en langdurige zorg

2019

2020

Jeugdwet

In de bovenstaande grafiek zijn de kosten voor de jeugdhulp (voor 2020 de individuele
voorzieningen) vergeleken met de totale kosten voor geneeskundige en langdurige zorg
(CBS, 2022), met als basisjaar 2015. De kosten voor de jeugdhulp groeiden steeds harder,
maar in de laatste jaren kennen ze een meer vergelijkbare trend. In 2020 groeiden de
kosten voor de geneeskundige en langdurige zorg voor het eerst sneller dan die van de
jeugdhulp. Ook voor deze data geldt dat corona effect heeft op de cijfers, maar dat de
omvang van het effect niet bekend is.

Groei van de jeugdhulp: ambulant
Het aantal gebruikers van jeugdhulp is sinds 2016 gestegen
met 8%, maar daalt juist tussen 2019 en 2020
404.080

419.580

430.175

443.585

435.760

2016

2017

2018

2019

2020

In 2016 ontving 9,1 % van 0-23 jarigen jeugdhulp; in 2020 is dit aantal gestegen naar
9,8%. Dit is een groei van 8%. Het aantal jeugdhulpgebruikers ligt daarmee iets lager
dan in 2019. Dit is mogelijk het effect van corona.

De groei is zichtbaar in de ambulante jeugdhulp en
jeugdbescherming; gebruik van verblijf en jeugdreclassering dalen
licht
2016

450.000
400.000

2017

350.000

2018

300.000

2019

250.000

2020

200.000
150.000
100.000
50.000
0

Jeugdhulp zonder verblijf Jeugdhulp met verblijf

Jeugdbescherming

Jeugdreclassering

Het aantal gebruikers van ambulante jeugdhulp stijgt het hardst
In de bovenstaande grafiek is zichtbaar dat het aantal gebruikers van ambulante
jeugdhulp (jeugdhulp zonder verblijf) gestegen is sinds 2015, maar dat er tussen 2019
en 2020 juist sprake is van een daling. Dit geldt ook voor het aantal gebruikers van
jeugdbescherming. Dit is vermoedelijk het gevolg van het inzetten van meer zorg in het
preventieve kader; het aantal gebruikers van jeugdreclassering daalt juist. Hetzelfde
geldt voor het aantal gebruikers van verblijfszorg (zie volgende pagina).

Groei van de jeugdhulp: verblijf
Binnen verblijf nemen met name het gebruik van gesloten plaatsing en
ander verblijf af
25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
0
Pleegzorg

Gezinsgericht
2016

2017

Gesloten plaatsing
2018

2019

Ander verblijf bij JH aanbieder

2020

Het aantal gebruikers van gesloten plaatsing daalt hard tussen 2019 en 2020

Opvallend is vooral de daling in gesloten plaatsing tussen 2019 en 2020. het aantal
gebruikers van deze vorm van verblijf neemt met 18% af naar 2.080 gebruikers. Dit is in
lijn met de doelstellingen die in de uitspraak van de arbitragecommissie is
geformuleerd. Ook corona kan een dempend effect hebben gehad op het gebruik van
jeugdhulp met verblijf.
Ander/overig verblijf kent een iets grilliger verloop: tussen 2016 en 2017 neemt het iets
toe om vervolgens weer iets te dalen in de daar op volgende jaren. Gezinsgericht verblijf
neemt iets toe en het gebruik van pleegzorg blijft nagenoeg gelijk.

Groei van de jeugdhulp:
aanbieders
Groei aantal aanbieders met als hoofactiviteit Jeugdzorg *
140
120
100
80
60
40
20

0
2010

2011

2012

2013

2014

2015

Ambulante jeugdzorg

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Jeugdzorg (met overnacht. en dagverbl.)

18% van de aanbieders met kenmerk jeugdzorg is na 2015 gestart

Er is sprake van een groei in het aantal aanbieders. In totaal zijn er in 2022 volgens het
KVK 6.476 aanbieders actief met als hoofdactiviteit jeugdzorg. 5.316 aanbieders waren in
2015 reeds actief. 18% van de aanbieders jeugdhulp is dus in of na 2015 gestart. Deze
groei zet ook in 2020 en 2021 door.
Groei in aantal medewerkers in de jeugdhulpbranche (2015-2021)

2021 1e kwartaal*

2020 4e kwartaal*

2020 3e kwartaal*

2020 2e kwartaal*

2020 1e kwartaal*

2019 4e kwartaal*

2019 3e kwartaal*

2019 2e kwartaal*

2019 1e kwartaal*

2018 4e kwartaal*

2018 3e kwartaal*

2018 2e kwartaal*

2018 1e kwartaal*

2017 4e kwartaal*

2017 3e kwartaal*

2017 2e kwartaal*

2017 1e kwartaal*

2016 4e kwartaal*

2016 3e kwartaal*

2016 2e kwartaal*

2016 1e kwartaal*

2015 4e kwartaal*

2015 3e kwartaal*

2015 2e kwartaal*

2015 1e kwartaal*

40
35
30
25
20
15
10
5
0

Groningen (PV)
Fryslân (PV)
Drenthe (PV)
Overijssel (PV)
Flevoland (PV)
Gelderland (PV)
Utrecht (PV)
Noord-Holland (PV)
Zuid-Holland (PV)
Zeeland (PV)
Noord-Brabant (PV)
Limburg (PV)
Niet in te delen (PV)

Aantallen in duizendtallen

Er is een grote regionale spreiding in de groei van het aantal medewerkers
Het aantal medewerkers in de jeugdhulpbranche groeide tussen het eerste kwartaal van
2015 en het eerste kwartaal in 2021 met 15%. Er zijn grote regionale verschillen zichtbaar.
In de provincies Zeeland en Flevoland daalde het aantal medewerkers respectievelijk 14 en
33%. In de provincies Noord-Holland en Noord-Brabant groeide het aantal het hardst: met
26 en 29%.
* NB: Jeugdhulp/zorg kan ook geleverd worden door andere aanbieders, zoals een ggz-aanbieder of een
psychologenpraktijk. Deze zijn in de analyse niet meegenomen, omdat ze niet specifiek uit te splitsen zijn
naar jeugdhulp.

Groei van de jeugdhulp:
verschillen in gebruikers (1/2)
Eerste halfjaar 2015

Eerste halfjaar 2021

Geslacht: er maken meer mannen dan vrouwen gebruik van jeugdhulp, maar de groep vrouwen groeit
In het eerste
halfjaar van 2015
maakten 318.610
kinderen/
jongeren gebruik
van jeugdhulp:
60% van hen was
man.

40%

44%

60%
1e halfjaar
2015

56%

1e halfjaar
2021

Mannen

190.735

200.550

Vrouwen

127.875

138.825

In het eerste halfjaar van
2015 maakte 379.615
(+19%) kinderen/ jongeren
gebruik van jeugdhulp: 56%
van hen was man. Het aantal
vrouwen in jeugdhulp nam
met 32% toe, het aantal
mannen met 11%.

Leeftijd: de grootste groep jeugdhulp gebruikers is 4-12 jaar oud; de groep 18-23 jaar is het
hardst gegroeid

0-4 jaar

4-12 jaar

In het eerste halfjaar van 2015
maakten 15.490 kinderen tussen
0 en 4 jaar gebruik van jeugdhulp.

In het eerste halfjaar van 2021 maakten
21.705 kinderen tussen 0 en 4 jaar
gebruik van jeugdhulp. Dit is een stijging
van 40% ten opzichte van het eerste
halfjaar van 2015.

In het eerste halfjaar van 2015
maakten 156.855 kinderen tussen
4 en 12 jaar gebruik van
jeugdhulp. Dit is de grootste
groep jeugdhulpgebruikers.

In het eerste halfjaar van 2021 maakten
183.490 kinderen tussen 4 en 12 jaar
gebruik van jeugdhulp. Dit is een stijging
van 17% ten opzichte van het eerste
halfjaar van 2015.

In het eerste halfjaar van 2015
maakten 137.425 kinderen tussen
12 en 18 jaar gebruik van
jeugdhulp.

In het eerste halfjaar van 2021 maakten
158.220 kinderen tussen 12 en 18 jaar
gebruik van jeugdhulp. Dit is een stijging
van 15% ten opzichte van het eerste
halfjaar van 2015.

In het eerste halfjaar van 2015
maakten 8.840 jongeren tussen
18 en 23 jaar gebruik van
jeugdhulp.

In het eerste halfjaar van 2021 maakten
16.205 jongeren tussen 18 en 23 jaar
gebruik van jeugdhulp. Dit is een stijging
van 83%.

12-18 jaar

18-23 jaar

Groei van de jeugdhulp:
verschillen in gebruikers (2/2)
Eerste halfjaar 2015

Eerste halfjaar 2021

Samenstelling huishouden: het aantal gebruikers in eenoudergezinnen groeit
Kind in
eenouderhuishouden
Kind bij paar

21.080
7%

35.205
9%

Overig lid
107.770
29%

83.195
26%

214.335
67%

236.645
62%

In het eerste halfjaar van 2015 was 67% van de kinderen die gebruik maakte van jeugdhulp bij
aanvang van de zorg onderdeel van een huishouden waarin ook een paar woont (ouders of
evt. stiefouders). In 2021 is dit aantal met 10% gestegen. De groep jongeren die gebruik
maakte van jeugdhulp en onderdeel was van een eenoudergezin of een overig huishouden
groeide harder: met respectievelijk 30% (eenoudergezin) of 67% (overig*).

* De jongere bevond zich bij aanvang van het jeugdhulptraject niet in een huishouden bestaande uit een alleenstaande ouder of een
paar. Te denken valt hierbij aan een kostganger die bij een gezin inwoont, een persoon die samen met een broer of zus één huishouden
vormt, of een pleegkind. Of de jongere woonde mogelijk zelfstandig of in een instelling.

Voorbeelden uit
het land

Werken aan kwaliteit van de
jeugdhulp: actuele praktijken van
gemeenten
In het land wordt door gemeenten hard gewerkt aan het versterken van de
jeugdhulp
Eén van de belangrijke beweegredenen achter de decentralisatie was dat op lokaal
niveau betere oplossingen zouden kunnen worden gevonden voor problematiek van
jeugdigen en hun gezinnen.

Hoewel de resultaten van de enquête een beeld geven dat landelijke (bij)sturing soms
wenselijk is bij knelpunten die optreden, is het ook duidelijk dat in de afgelopen jaren
stappen zijn gezet door gemeenten die tot verbetering en vernieuwing van de aanpak
van jeugdhulp hebben geleid. Zoals door de Commissie van Wijzen al werd aangegeven
is het van belang oog te hebben voor deze voorbeelden en de daarbij geleerde lessen te
delen.
De voorbeelden kunnen andere gemeenten en partners inspireren en dragen zo ook bij
aan het invulling van het lerend jeugdstelsel. Hierna hebben we een aantal van de meest
illustratieve en actuele voorbeelden van betekenisvolle praktijken toegelicht.

Het Haagse doorbraaklab
In de gemeente Den Haag is dit jaar een doorbraaklab geopend
In de gemeente Den Haag is jarenlange ervaring opgedaan met het
hanteren van een maatwerkbudget. In de eerste jaren hebben ze
intensief samengewerkt met het Instituut Publieke Waarden en CZ.
Vanaf 2022 wordt de doorbraakmethode definitief verankerd in de
vorm van het doorbraaklab. Het team beoordeelt de aanvraag,
berekent de verwachte financiële en maatschappelijke rendementen
en oordeelt, in samenwerking met een collega, over het inzetten van
de doorbraakmethode.

Den Haag was de eerste
gemeente die de IPW
doorbraakmethode invoerde

De hoofdlijnen van deze aanpak
> Iedereen kan een aanvraag doen, denk aan aanbieders of jeugdteams.
> Eerst wordt gekeken of het probleem via de reguliere weg kan worden opgelost. Er zijn
ondersteuners beschikbaar met de nodige relevante kennis die goed zicht hebben op de
beschikbare voorzieningen en processen.
> Als het niet mogelijk is om het via de reguliere weg op te lossen wordt er een doorbraakcoach
toegewezen.
> De doorbraakcoach beoordeelt de casus en toetst de kosten aan financieel en maatschappelijk
rendement.
> De doorbraakcoach mag tot 5.000 euro inzetten na toetsing van het plan door een andere
doorbraakcoach. Het totale beschikbare budget is 200.000 euro.
> De aanpak maakt onderdeel uit van een totaalprogramma binnen de gemeente, waarbij o.a.
sprake is van een specifieke leerlijn die gericht is op de doorbraakmethode en alledaags
maatwerk.
> Er is geen beperking aan het type hulp die kan worden ingezet, denk aan: vervoer, schuld
afbetalen, kinderopvang organiseren, onderdak regelen.
Randvoorwaarden
> Alle expertises moeten zijn vertegenwoordigd (o.a. jeugdhulp, schuldhulp, inkomen, wonen).
> Maakt onderdeel uit van een totaalprogramma (je moet het goed doordenken, onderdeel van
een totale aanpak), niet zomaar een loshangend project (grotere beweging).
> Ook belangrijk om aandacht te hebben voor de maatschappelijke rendementen.
> Beweging richting vertrouwen en perspectief van de inwoner en niet vanuit wantrouwen.
> Er moet ruimte/tijd zijn bij hulpverleners.
Feiten en cijfers
> Tussen juli 2020 en november 2021 is het maatwerkbudget 13 keer ingezet, gemiddeld 3.000
euro per casus.
> Het laagste bedrag dat is ingezet is 120 euro; het hoogste 12.000 euro.
> Het gemiddelde besparingspotentieel is 20.000 euro per casus.
> Type hulp voorkomen: uithuisplaatsing, gesloten plaatsing, hogere schulden,
belastingschulden.

Wijkteams Utrecht
De gemeente Utrecht is in 2015 gestart met de Utrechtse aanpak.
Onderdeel van de Utrechtse aanpak zijn de wijkteams: ze werken
integraal en zijn gericht op het hele gezin. De 18 wijkteams hebben
een belangrijke functie in het normaliseren van problematiek en het
voorkomen van specialistische jeugdhulp, doordat er steeds wordt
gekeken wat er mogelijk is zonder inzet van specialistische zorg.
Onderliggend aan de aanpak is het model van Simons (1995) waarin
integraal sturen centraal staat en waarbij de balans wordt gezocht
tussen innovatie en inspiratie enerzijds en de basis op orde,
afbakening en beheersing anderzijds.

In de gemeente Utrecht zijn 18
integrale wijkteams actief

De hoofdlijnen van deze aanpak

> Integraal: jeugd en gezin (aanpak gericht op gezin) : 1 voordeur voor jeugd en Wmo
> Er zijn in totaal 18 wijkteams actief in Utrecht. Deze zijn actief in de wijken, op de
basisscholen.
> Drie hoofdactiviteiten: bieden basiszorg, verwijzing en bijdragen aan Utrechtse
ontwikkeling.
> Daarnaast is een stedelijk team voor leerlingen op het voortgezet onderwijs, speciaal
onderwijs en bij de grote mbo’s.
> Er is samenhang tussen de drie sporen binnen de jeugdhulp: sociale basis, basiszorg (de
wijkteams) en aanvullende zorg.
> De wijkteams zijn gericht op het leveren van preventieve zorg en normalisatie van
problematiek.
> Bekostiging is taakgericht: via subsidie is er een budget beschikbaar gesteld aan de
wijkteams, zij bepalen welke zorg ze daarvoor inzetten.
> Er worden gesprekken georganiseerd tussen subsidiepartners en de wijkteams om het
onderlinge leren te stimuleren.

Randvoorwaarden
> Kwalitatief hoogwaardige professionals: we verleiden de best professionals om de keuze te
maken om voor het wijkteam te werken. Er wordt gebruik gemaakt van HBO professionals.
> Ontwikkel de informatievoorziening stapsgewijs en interdisciplinair: begin met de basis en
bouw van daaruit door.
> Onderlinge samenhang en samenwerking tussen sociale basis, basiszorg en aanvullende
zorg

Feiten en cijfers
> In Utrecht zijn 70.602 jongeren onder de 18 jaar woonachtig (19,5%). In Nederland is dit 19%.
> 18 buurtteams zagen 19.000 mensen in 2020.
> In totaal is er 20 miljoen subsidie beschikbaar gesteld.

Afbouw van jeugdhulp Plus
In 2022 wordt Jeugdzorg Plus-voorziening de Koppeling volledig afgebouwd
Eind juni 2022 sluit de Koppeling in Amsterdam als grootschalige Jeugdzorg
Plus instelling haar deuren. In plaats daarvan wordt er ingezet op kleinschalige
verblijfsvoorzieningen, versnelde uitstroom uit residentiele jeugdhulp en het
versterken van ambulante jeugdhulp en gezinsgerichte aanpak.
De hoofdlijnen van deze aanpak

De Koppeling is een Jeugdzorg
Plus voorziening in Amsterdam

> Focus op verbetering van de kwaliteit van zorg: omslag gemaakt van repressieve zorg naar
liefdevolle, relationele zorg, terugdringen dwang en drang met sluiting van de
separeerruimten, integraal programma van leren en ontwikkelen voor elke jongere op maat,
ondersteuning medewerkers en gezinsgericht werken.
> Verwijzers: zijn met verwijzers actief aan de slag gegaan met het terugdringen van
verwijzingen door per casus te onderzoeken wat een reëel alternatief zou zijn.
> Meer focus op het systeem van de jongere, om snellere uitstroom te bevorderen.
> Oprichting ambulant team dat zich richt op het voorkomen van gesloten plaatsingen.
> Ontwikkeling naar kleinschaligere verblijfslocaties: als verblijf toch noodzakelijk blijkt, wordt
er zoveel mogelijk naar kleinschalige verblijfslocaties gezocht. Onderdeel van het
afbouwplan is dat het aanbod hiervan toeneemt.
> In- en uitzoomen: steeds per voorkomende vraag gekeken wat er nodig is, om vervolgens
weer uit te zoomen wat dit betekent voor het hele proces (wat is er nodig?).
Randvoorwaarden
> Bekostiging van frictiekosten: het ministerie van VWS heeft middelen beschikbaar gesteld voor
de vastgoedtransitie en frictiekosten die gemaakt worden in de periode van afbouw. De
gemeente stelde middelen beschikbaar in het kader van het Transformatieprogramma voor
het terugdringen van dwang en drang.
> Tijdige opbouw ambulante zorg: ambulante zorg moet tijdig worden opgebouwd, zodat deze
van begin af aan een alternatief kan zijn voor verblijf.
> Draagvlak & lef: het gezamenlijk onderstrepen met partners van het belang van afbouw is
belangrijk, zeker omdat er altijd een risico op incidenten is.
> Samenwerking: samenwerking en ondersteuning met en van verwijzers/ketenpartners,
ervaringsdeskundigen en de jeugdigen is van groot belang, omdat zij mede de alternatieve
zorg moeten gaan leveren. Dit is met name ook belangrijk voor de samenwerking met
onderwijs omdat zij een deel van de alternatieve zorg moeten gaan leveren.
Feiten en cijfers
> Met uitzondering van de frictiekosten is de overgang kostenneutraal; er is geen sprake van een
bezuiniging.
> Aantal plekken: 47, na 1 juli zijn er nog maximaal 32 plekken in 6 kleinschalige verblijfslocaties.
> In totaal wordt er voor de afbouw 6 maanden de tijd genomen, de voorbereidingstijd is langer.
> In totaal wordt er over Q1 en Q2 170.000 euro beschikbaar gesteld voor de dekking van
frictiekosten.
> Intensivering ambulante zorg (team thuis plus): 12,5 fte.

Betere aansluiting tussen
onderwijs en jeugdhulp
De Holland Rijnland-methode zorgt voor betere aansluiting tussen
onderwijs en jeugdhulp
De Holland Rijnland-methode is ontstaan met als doel om kinderen
met complexe problematiek voor het onderwijs te behouden. In
opdracht van samenwerkingsverbanden primair onderwijs en
gemeenten is onderzocht wat er nodig is om kinderen die kunnen
leren, maar dit nog niet kunnen op een school weer onderwijs te laten
volgen. De hoofdconclusie was dat hiervoor een onderwijs-zorg
continuüm nodig is. In dat kader is gewerkt aan het ontwikkelen van
een aanpak die een beweging in gang zet waarmee onderwijs en
gemeenten samen werken aan inclusie: er is voor elke jeugdige
aanbod beschikbaar dat aansluit op de behoefte. Deze aanpak krijgt
steun van het landelijke traject Met Andere Ogen, waarvan Holland
Rijnland inspiratieregio is.

In de regio Holland Rijnland is
gewerkt aan een continuum
tussen onderwijs en jeugdhulp

De hoofdlijnen van deze aanpak
> Er is een visie ontwikkeld die door het onderwijs en de gemeenten gedragen wordt.
> Er is onderzoek gedaan naar oorzaken van thuiszitten (aan de hand van casestudies).
> Er is een werkwijze voor professionals opgesteld: integraal arrangeren en betrokken
professionals getraind volgens deze werkwijze.
> De pilots die het onderwijs-zorg continuüm versterken zijn geborgd in de nieuwe inkoop
jeugdhulp per 2022.
> De samenwerkingsafspraken worden in Q1 van 2022 bekrachtigd.
Randvoorwaarden
> Er is commitment van alle betrokken partijen rondom een kind: als een kind kán leren, dan
wordt dat mogelijk gemaakt door afstemming en in gezamenlijkheid.
> Er is een door gemeenten en onderwijs gedeelde visie en ambitie. Daar waar wetgeving
geen uitsluitsel geeft over verantwoordelijkheden, wordt in overeenstemming tussen
gemeenten en onderwijs naar pragmatische maatwerkoplossingen gezocht.
> Er is sprake van een heldere route zodat professionals samen jeugdhulp en
onderwijsondersteuning rondom individuele kinderen kunnen combineren met behulp van
integraal arrangeren.
> Gezamenlijk organiseren van kleinschalig aanbod om het onderwijs-zorg continuüm uit te
breiden. Hiervoor is het nodig dat enkele schoolbesturen zich hieraan committeren en het
nieuwe aanbod opnemen in het ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband.
Gemeenten dragen zorg voor afspraken die duidelijkheid bieden over de rol van aanbieders
bij realisatie van dit aanbod.

De Ondersteuner Jeugd en Gezin
in de gemeente Groningen
In de gemeente Groningen is een aantal jaren ervaring opgedaan met
Ondersteuners Jeugd en Gezin bij de huisarts
In 2016 startte in de jeugdhulpregio Groningen met een provinciale pilot
met Ondersteuners Jeugd en Gezin (OJG) bij de huisartsen (POH GGz
jeugd). In de gemeente Groningen deden 3 huisartsenpraktijken mee.
Hiermee werd een impuls gegeven aan een kwalitatief beter en effectief
werkend jeugdstelsel. De OJG is onderdeel van een pakket aan
maatregelen om beter grip te krijgen op de uitgaven in de jeugdhulp. Sinds
die tijd is er veel gebeurd: de functie is doorontwikkeld en inmiddels zit bij
64% van de huisartsen in de gemeente een OJG. De OJG is gepositioneerd
bij de lokale teams van de Stichting WIJ Groningen, voert in de
huisartspraktijk jeugdhulp uit en fungeert indien gewenst als schakel
tussen het team en de huisarts.

In de gemeente Groningen
vormt de OJG een belangrijke
schakel in de samenwerking
met de huisartsen

De hoofdlijnen en uitgangspunten van de aanpak
> Gemeente en huisarts zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor zinnige en zuinige zorg.
> De OJG voert zelf jeugdhulp uit en ondersteunt de huisarts in het zo nodig doen van een
verwijzing. De OJG biedt dichtbij en snel passende ondersteuning voor jeugd en gezin en kan
verwijzingen naar specialistische jeugdhulp verminderen dan wel voorkomen.
> De OJG speelt een belangrijke rol in het normaliseren, demedicaliseren en afschalen van de
problematiek.
> De OJG’s maken deel uit van een stedelijk team met een eigen ondersteuningsstructuur
(casuïstiekbesprekingen, intervisie en supervisie, deskundigheidsbevordering).
> Er is periodiek overleg met de huisartsen, waarbij de onderlinge verwijzingen en relevante
trends worden besproken binnen jeugdhulp en andere thema’s.
> Parallel hieraan worden, in die wijken waar geen OJG bij de huisartsen zit, OJG’s gepositioneerd
in het basisonderwijs, om de ondersteuningsvragen vanuit het onderwijs goed te kunnen
bedienen.

Randvoorwaarden
> De gemeente is bereid te investeren: er is in eerste instantie sprake van een toename van
kosten; pas later worden besparingen (met name bij de specialistische ggz) zichtbaar.
> Zorg voor een gedragen samenwerkingsovereenkomst waarin de afspraken met de individuele
huisarts(enpraktijk) worden vastgelegd, onder andere over informatievoorziening, registratie,
terugkoppeling van informatie en overleg. Zodat ieder zijn rol goed kan spelen.
> De huisarts moet de ondersteuner erkennen als expert; daarom is het goed om op het
opleidingsniveau van de ondersteuner te letten (in Groningen HBO+/WO-opleidingsniveau).
> Neem huisartsen mee in het besluitvormingsproces, pak ook (aanvullende) thema’s op
waarmee huisartsen geholpen zijn.
Feiten en cijfers
Meer dan de helft van de OJG-trajecten wordt afgesloten zonder verwijzing naar geïndiceerde
zorg. Impact van de inzet van de OJG: break-even punt is bereikt. Potentieel business-case van
1:2 lijkt haalbaar.

De InVerbindingteams van
Rijk van Nijmegen
In Nijmegen werken InVerbindingteams samen met natuurlijke
mentoren om de informele ondersteuning te verbeteren

Uithuisplaatsing is het laatste redmiddel als het thuis niet goed gaat
met een jongere. Maar een kind uit zijn vertrouwde omgeving halen,
doet vaak meer kwaad dan goed. Gelukkig is er een alternatief:
gebruik maken van ambulante professionals in combinatie met een
JIM (Jouw Ingebrachte Mentor). In Rijk van Nijmegen doen ze dit
middels het InVerbindingteam (IVT). Dit team werkt intersectoraal,
systemisch en samen met JIM. Het biedt een ambulant alternatief voor
uithuisplaatsing van jongeren uit gezinnen met meerdere problemen.
Een doel is de uithuisplaatsing te voorkomen of zo kort mogelijk te
laten duren. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat jongeren met een JIM
(natuurlijk mentor) beter functioneren op school, in hun werk,
lekkerder in hun vel zitten en minder psychische problemen ervaren.
De hoofdlijnen van deze aanpak

In de Rijk van Nijmegen worden
natuurlijke mentoren
ondersteund

Meer informatie via
bovenstaande link

> Een JIM is een bekende die door de jongere zelf wordt gekozen als vertrouwenspersoon.
> De JIM wordt ondersteund door de InVerbindingteams.
> Een jongere kiest dus eerst zelf een steunfiguur uit. Als die eenmaal is gevonden, worden er
afspraken gemaakt over vertrouwelijkheid, privacy, contactfrequentie , grenzen van de JIM
en wat voor ondersteuning de JIM nodig heeft (wie-fase).
> Gezamenlijk (dus JIM met jongere, ouders en hulpverlener) worden vervolgens de
problemen geanalyseerd en worden er plannen voor verandering gemaakt (wat-fase), doelen
benoemd en besluiten genomen over welke stappen te zetten (hoe-fase).
> De vertrouwensrelatie tussen hulpverlener en jongere en/of gezin blijft natuurlijk van
waarde, maar centraal staat degene die een blijvende rol in het leven van de jongere
vervult/kan vervullen.
> De ervaringen van de gezinnen zijn positief. De inzet vergroot veerkracht, biedt sneller
perspectief, meer tevredenheid over hulpverlening, minder trauma en onrust.
> Ook hulpverleners zijn positief. Meer tijd voor reflectie en minder verzuim.
Randvoorwaarden
> Vertrouwen is de basis voor verandering. Deze vraag is dus ook leidend binnen het IVT. De
jongere krijgt aan het begin van het traject de vraag: “Wie vertrouw je, waar ga je naar toe
als je het moeilijk hebt?” Hulpverleners begeleiden de jongere en het gezin hiermee.
> Gelijkwaardigheid tussen de JIM en de professionals.
Feiten en cijfers
> De kosten van het inVerbindingteam zijn 16.000 per traject en 1.000 euro per JIM.
> Als de inzet leidt tot voorkomen van een uithuisplaatsing, dit kan een besparing van 45.00070.000 euro per jaar opleveren.
> In 96% van de gevallen waar een JIM is ingezet, is uithuisplaatsing voorkomen.

Normaliseren van zorg- en
hulpvragen in Tilburg
In de gemeente Tilburg is een raadsbesluit aangenomen met als doel
normalisatie van zorg- en hulpvragen
De gemeente Tilburg heeft in 2021 een raadsbesluit genomen, waarin
het beleidskader normaliseren is vastgesteld. Het beoogde effect van
het beleidskader is bijdragen aan een samenleving waarin verschillen
worden geaccepteerd en niet geproblematiseerd. De beweging van
normaliseren is gericht op preventie. Het startpunt is de praktijk in de
wijken, o.a. bij de wijkteams, versterking collectieve (informele)
voorzieningen (welzijnswerk, sportverenigingen, etc.), bij de jeugd- en
Wmo-aanbieders. De aanpak is gericht op de beweging van individuele
zorg en ondersteuning naar collectieve (informele) ondersteuning, van
maatwerkvoorziening naar advies, van problematiseren naar
versterken (reablement).

De gemeente Tilburg zet in op
normalisatie van hulpvragen

De hoofdlijnen van deze aanpak
> Normaliseren is een prioriteit voor de gemeente Tilburg. Ze wil de focus verschuiven van
individuele ondersteuning naar preventie.
> Er is een beleidskader Normaliseren opgesteld, deze is bekrachtigd in een raadsbesluit.
> In het beleidskader ligt de nadruk op het zo min mogelijk problematiseren van situaties en
het versterken wat wel kan en preventief werken. Dit heeft als doel dat zorg en ondersteuning
toegankelijk en betaalbaar blijven voor inwoners en kinderen die het écht nodig hebben.
> Het plan is uitgewerkt langs 4 lijnen:
1. Toegang: training on the job, “normaliseren” in de praktijk brengen.
2. De inkoop voor jeugd, wmo en participatie zo inrichten dat deze beweging wordt
ondersteund.
3. Versterken sociale basis.
4. Beeldvorming: hierbij wordt vooral ingezet op het voeren van het debat/open
gesprek over wat we van elkaar verwachten.
> Een aantal onderdelen van het plan heeft specifiek betrekking op jeugdhulp, zoals niet langer
individueel inkopen van buitenschoolse opvang voor kinderen met beperking, alternatieve
therapieën en enkelvoudige vaktherapie.
> De lichte ondersteuning wordt versterkt, o.a. door:
1. Aanbieden van lichte collectieve psychosociale ondersteuning, waarin
kinderen/jongeren, ouders handvaten krijgen hoe om te gaan met vraagstukken waar
zij tegenaan lopen in het gewone leven.
2. De afspraak met zorgverzekeraars en huisartsencoöperatie dat in 2023 75% van de
huisartsen een POH JGGZ (praktijkondersteuner Jeugd ggz) in de praktijk heeft.
3. Dyslexie en andere onderdelen van jeugdhulp die bij het onderwijs horen ook
daadwerkelijk daar beleggen.

Samen aan tafel in Zaanstad
Samenwerking leidt tot minder verwijzingen naar complexe zorg
Zaanstad kent een outputgerichte inkoop met twee segmenten voor
indicaties in de specialistische jeugdhulp: een enkelvoudig segment en
een complex segment. De complexe indicaties behoren schaars te zijn
en kennen gemiddeld ook een hoger tarief.
In Zaanstad constateerden ze dat er relatief vaak naar het complexe
segment werd geïndiceerd, terwijl dat op basis van de voorgaande jaren
was ingeschat op 15 – 20% van de nieuwe instroom. Met een nieuwe
aanpak hebben we die trend kunnen keren.

In de gemeente Zaanstad
worden in weegtafels gekeken
naar complexe indicaties

De hoofdlijnen van de aanpak
> Er is een “weegtafel” ingericht waar vertegenwoordigers van alle jeugdteams en GI’s als
verwijzer aan deelnemen.
> Alle nieuwe en her-indicaties in het complexe segment worden op casusniveau besproken
en gewogen en van een bindend advies voorzien of de gevraagde indicatie met de inzet
passend is bij het resultaat wat bereikt moet worden.
> Tevens wordt er scherpte gecreëerd voor andere grondslagen, zoals Wlz, ZVW en Wmo,
maar ook het voorliggend veld.
> De aanpak kent vooral een focus op het leren en ontwikkelen van scherpte in de afweging
wat evident in het complexe segment thuis hoort en wat niet. Door met alle verwijzers hier
de zelfde uniforme afweging in te maken.

Randvoorwaarden
> Ondersteuning vanuit gemeente qua agenda, planning en verslaglegging en casuïstiek wordt
geanonimiseerd aangeboden en besproken.
> Draagvlak en commitment: tijd voor deelnemers zich voor te bereiden en te participeren
aan weegtafel.
> Externe afstemming en samenwerking: goede communicatie richting aanbieders over het
proces.
Feiten en cijfers
> Leercurve: het aantal ingebrachte casussen
nam in de loop van de tijd af, omdat de
verwijzers minder vaak complexe indicaties
wilden inzetten. Tevens viel op dat het aantal
afwijzingen n.a.v. de weegtafel ook afnam, dus
meer gevoel en eenduidigheid bij wat een
evident complexe indicatie is.
> Instroom: het aantal indicaties in het complexe
segment is teruggebracht naar 20% in nov-21.

Rood: percentage nieuwe
instroom complexe segment

Het Deltaplan van Eindhoven
Meer samenhang voor betere zorg en een financieel houdbaar stelsel
In gemeente Eindhoven zijn ze, vooruitlopend op de
hervormingsagenda, aan de slag gegaan met het opstellen van een
lokaal verbeterplan dat vanaf dit jaar (2022) uitgevoerd wordt. Dit
Deltaplan Jeugd bouwt onder meer voort op eerdere proeftuinen en
transformatieprojecten. Er is ruimte ontstaan voor de ontwikkeling van
het plan, juist omdat Eindhoven er in is geslaagd om de tekorten deels
terug te dringen. Het is een voorbeeld van hoe transformatie niet alleen
gaat om het nemen van losse maatregelen, maar om het bij elkaar
brengen van losse ontwikkelingen, die vaak onderling ook effect
hebben.

In Eindhoven is een Deltaplan
ontwikkeld, wat nu tot uitvoer
wordt gebracht

De
Dehoofdlijnen
hoofdlijnenvan
vande
deaanpak
aanpak
Het
HetDeltaplan
Deltaplanbestaat
bestaatuit
uitvier
vierontwikkellijnen:
ontwikkellijnen:
1.
1. Preventie:
Preventie:inin2021
2021isisnieuw
nieuwpreventief
preventiefjeugdbeleid
jeugdbeleidvastgesteld.
vastgesteld.Bij
Bijde
detotstandkoming
totstandkoming
daarvan
daarvanisisonderzocht
onderzochtwaar
waarnog
nogzwakke
zwakkeplekken
plekkenzitten
zittenininhet
hetpreventieve
preventieveaanbod.
aanbod.Met
Methet
het
Deltaplan
Deltaplanwordt
wordtextra
extrageïnvesteerd
geïnvesteerdinindie
dielacunes.
lacunes.Een
Eenvoorbeeld
voorbeeldhiervan
hiervanisisde
dehulp
hulpbij
bij
scheidingsproblematiek.
scheidingsproblematiek.Daarnaast
Daarnaastwordt
wordter
eringezet
ingezetop
opmeer
meersamenhang
samenhangininhet
hetpreventieve
preventieve
domein,
domein,o.a.
o.a.via
vianetwerktafels.
netwerktafels.Hiermee
Hiermeefaciliteert
faciliteertde
degemeente
gemeentehet
hetinhoudelijke
inhoudelijkegesprek
gesprek
tussen
tussenhaar
haarpartners,
partners,om
omverbinding
verbindingte
testimuleren
stimulerenen
engezamenlijke
gezamenlijkeoplossingen
oplossingenvoor
voorlacunes
lacuneste
te
vinden.
vinden.
2.
2. Toegang:
Toegang:deze
dezelijn
lijnbestaat
bestaatuit
uittwee
tweedelen:
delen:op
opkorte
kortetermijn
termijngaat
gaathet
hetom
omhet
hetop
oporde
ordekrijgen
krijgen
van
vande
decapaciteit
capaciteiten
ensnel
snelte
terealiseren
realiserenverbeteringen
verbeteringenbinnen
binnende
detoegang.
toegang.Voor
Voorstructurele
structurele
verbetering
verbeteringvan
vande
detoegang
toegangwordt
wordtdaarnaast
daarnaasteen
eenmeerjaren
meerjarenontwikkelplan
ontwikkelplanopgesteld,
opgesteld,waarin
waarin
het
heto.a.
o.a.gaat
gaatover
oververstevigen
verstevigenvan
vanhet
hetvakmanschap,
vakmanschap,normaliseren
normaliserenen
ende
derol
rolvan
vande
detoegang.
toegang.
3.
3. Transformatie:
Transformatie:de
degrootste
grootsteinhoudelijke
inhoudelijketransformatie
transformatieisisde
dete
terealiseren
realiserenverandering
veranderingininhet
het
zorgaanbod.
zorgaanbod.Ontwikkelingen
Ontwikkelingenzijn
zijnreeds
reeds(regionaal)
(regionaal)iningang
ganggezet,
gezet,maar
maarkrijgen
krijgenininEindhoven
Eindhoveneen
een
boost
boostdoor
doorgerichte
gerichteinvesteringen
investeringenen
enprioritering.
prioritering.De
Dethema’s
thema’swaarop
waaropmen
menextra
extrawil
wilinzetten
inzetten
zijn:
zijn:
>> Meervoudig
Meervoudigintersectorale
intersectorale aanpak:
aanpak: vanuit
vanuit meerdere
meerdere disciplines
disciplines integraal
integraal aanbod
aanbod bieden.
bieden.
>> Kleinschalig
Kleinschaligverblijf.
verblijf.
>> Overgang
Overgang18-/18+.
18-/18+.
>> Verblijfsvoorkomend
Verblijfsvoorkomend aanbod.
aanbod.
>> Ontwikkeling
Ontwikkelingpleeg-en
pleeg-engezinshuiszorg
gezinshuiszorg..
4.
4. Wachttijdenaanpak:
Wachttijdenaanpak:er
erwordt
wordteerst
eerstonderzocht
onderzochtwat
watde
deoorsprong
oorsprong en
enoorzaak
oorzaak isis van
vanhet
het
ontstaan
ontstaanvan
van(problematische)
(problematische)wachttijden.
wachttijden.De
Deuitkomsten
uitkomstenvan
vandit
ditonderzoek
onderzoekvormen
vormeneen
een
belangrijke
belangrijkebron
bronvan
vaninformatie
informatievoor
voorde
deinhoudelijke
inhoudelijkeacties
actiesbinnen
binnende
deandere
andereontwikkellijnen.
ontwikkellijnen.
Naast
Naasthet
hetlokale
lokaleDeltaplan
Deltaplanwordt
wordtook
ookininde
deregio
regioSamen
Samenvoor
voorJeugd
Jeugdsamengewerkt
samengewerktaan
aaneen
een
transformatieplan
transformatieplanjeugd.
jeugd.Het
Hetblijft
blijftbelangrijk
belangrijkom
omlokale,
lokale,(boven)regionale
(boven)regionaleen
enook
ookde
delandelijke
landelijke
ontwikkelingen
ontwikkelingengoed
goedop
opelkaar
elkaaraf
afte
testemmen
stemmenen
enzo
zomogelijk
mogelijkgelijk
gelijkop
opte
telaten
latenlopen.
lopen.

De Gelderse verbeteragenda voor
jeugdbescherming
In de provincie Gelderland zijn gemeenten gezamenlijk aan de slag
gegaan met de verbetering van de jeugdbeschermingsketen
Naar aanleiding van de rapportage “Kinderen onvoldoende beschermd”
zijn de Gelderse gemeenten en 3 Utrechtse gemeenten aan de slag gegaan
met de verbetering van de jeugdbeschermingsketen. Hieruit is de Gelderse
verbeteragenda voortgekomen. Belangrijke uitgangspunten van de
verbeteragenda zijn eenduidige sturing en een raamovereenkomst voor
alle gemeenten. De aanpak is opgebouwd uit 8 bouwstenen.

In Gelderland zijn de
gemeenten aan de slag gegaan
de verbetering van de
jeugdbeschermingsketen

De hoofdlijnen van deze aanpak
> De aanpak is opgesteld in samenwerking met de 5 gecertificeerde instellingen die in deze
regio actief zijn, Veilig thuis (twee organisaties) en de Raad voor de Kinderbescherming. De
laatste twee partijen zijn betrokken, o.a. omdat zij een belangrijke rol hebben in de
toekomsttuin.
> De bekostiging loopt via een raamovereenkomst, die door individuele gemeenten wordt
bekostigd, maar waarbij de afspraken hetzelfde zijn. De afspraken door 51 Gelderse en 3
Utrechtse gemeenten zijn bestuurlijk vastgesteld in de zomer van 2021; de nieuwe contracten
gaan in per 1 april 2022.
> Er zijn 11 resultaatafspraken gemaakt. Gemeenten gaan deze resultaten gezamenlijk meten en
hierop sturen.
> De verbeteragenda kent 8 bouwstenen:
1. Werken vanuit één visie en kernwaarden.
2. Samenwerken en leren op lokaal niveau.
3. Lokale aanpak voor veiligheid in gezinnen, hieronder vallen de toekomsttuinen, waarbij
de verschuiving wordt gemaakt van een estafettemodel naar samenwerking.
4. Beschermingstafels.
5. Vereenvoudigd aanmeldproces.
6. Escalatiemodel.
7. Regionaal Expert Team (RET).
8. Samen opleiden van professionals.
Randvoorwaarden
> Bestuurlijke commitment: in alle gemeenten moeten de colleges instemmen met de
contracteren. Het is daarom belangrijk dat de bestuurders het plan dragen.
> Aanspreekcultuur: het is een gezamenlijke aanpak, die tot stand komt door vallen en opstaan
en door samenwerking van diverse partijen, die elkaar op elkaars verantwoordelijkheden
aanspreken.
> Betrekken van stakeholders: met name Lokale teams en de veiligheidsketen.

Feiten en cijfers
Er zijn 51 gemeenten in Gelderland en 3 Utrechtse gemeenten bij de verbeteragenda betrokken.

Meer informatie over de verbeteragenda: https://www.gvjb.nl/

Centrale facturatie in Foodvalley
In de regio Foodvalley worden facturen centraal verwerkt
In de regio Foodvalley zijn de gemeenten in 2015 al gestart met centrale
facturatie. Een groot voordeel hiervan is dat aanbieders voldoende hebben
aan één factuur en dat zij met maar één partij hoeven te schakelen. Op die
manier hebben zij een gunstige impact op de administratieve lasten van
aanbieders.
In de regio Foodvalley is er
sprake van centrale facturatie

De hoofdlijnen van deze aanpak

> In de regio Foodvalley is er sprake van centrale facturatie.
> Toewijzing (o.a. het versturen van 301 en 315 berichten) wordt door individuele gemeenten
gedaan.
> Er wordt per kwartaal bevoorschot; dit voorschot wordt drie keer per jaar aangepast.
Afrekening wordt in april gedaan voor het daaraan voorafgaande jaar. Evt. nagekomen facturen
worden in het volgende boekjaar verwerkt.
> De contracten en het productenboek zijn hetzelfde. Wel sturen aanbieders de gemeentecode
mee, zodat de afrekening en monitor op gemeenteniveau kan worden gedaan.
> Ook de monitor wordt centraal opgesteld. Individuele gemeenten kunnen inloggen en hun
eigen data inzien op het laagste detailniveau. Van andere gemeenten kunnen zij geaggregeerde
informatie inzien. Daarnaast kan er toegang worden gegeven aan andere partijen (met name
regio’s die met hetzelfde systeem werken). Aanbieders krijgen ook inzicht in de data via
regiotafels.
> Er is 2 fte nodig voor het afhandelen van facturen, de verwachting is dat deze op termijn ook
nog ruimte hebben om Wmo-facturatie op te pakken.
Randvoorwaarden
> Om nog efficiënter te kunnen werken, zou het helpend zijn als ook de kleine aanbieders zich
zouden verenigen, bijv. in een administratiekantoor. De regio merkt dat zij de meeste tijd kwijt
zijn aan kleine aanbieders.
> Het heeft een tijd geduurd voordat de afrekening naar tevredenheid verliep. Hiervoor heb je
tijd en commitment nodig.
Feiten en cijfers
De regio Foodvalley bestaat uit 7 gemeenten; zij hebben aan 2 fte voldoende om de facturatie van
de jeugdhulp uit te voeren.