Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 515

Aanpak regeldruk en administratieve lasten

29 546

Vermindering regeldruk OCW

Nr. 357

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 februari 2015
Op 18 december jongstleden hebben wij samen met de partners uit het
onderwijsveld de Regeldrukagenda Onderwijs 2014 – 2017 ondertekend.
Deze gezamenlijk opgestelde agenda ter vermindering van de regeldruk
vloeit voort uit het Nationaal Onderwijsakkoord (Kamerstuk 33 750 VIII, nr.
8) en maakt deel uit van onze brede aanpak om concrete knelpunten op te
lossen en zo verschil te maken in de dagelijkse praktijk. In de voorliggende
voortgangsrapportage Aanpak Regeldruk Onderwijs 2013- 2014 informeren wij u over de actuele stand van zaken van de uitvoering van de
regeldrukaanpak in het onderwijs, zoals neergelegd in onze brief van 8 juli
2013 (Kamerstuk 29 362, nr. 221). Deze rapportage bevat een totaaloverzicht van alle gezette stappen, gerealiseerde maatregelen en nieuwe
voornemens en beschrijft de samenwerking met het onderwijsveld op dit
terrein.
1. Inleiding
Het onderwijs in Nederland is van hoog niveau, maar de ambitie van dit
kabinet reikt verder. Wij willen onze leerlingen goed toerusten voor de
toekomst en hoge prestaties en excellentie stimuleren. Daarbij is het
belangrijk dat scholen, instellingen en vooral leraren zoveel mogelijk tijd,
geld en energie kunnen steken in het geven van goed onderwijs. Uit vele
gesprekken met leraren, schoolleiders, managers en bestuurders blijkt
echter dat zij in de praktijk op allerlei manieren regeldruk door administratieve taken en door wetten, regels en afspraken ervaren. En dat die
regeldruk bijdraagt aan de hoge werkdruk in het onderwijs en het
werkplezier kan ondergraven.
De kern van onze aanpak is het oplossen van concrete irritaties en het
nemen van maatregelen die op de werkvloer het verschil kunnen maken.
Daarom inventariseren we samen met het onderwijsveld knelpunten en
kijken we welke oplossingen mogelijk zijn.

kst-29515-357
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

1

Met verschillende maatregelen gericht op leraren, schoolleiders, en
bestuurders, maar ook gericht op studenten, leerlingen en ouders willen
we bijdragen aan de vermindering van regeldruk in het onderwijs. De
afgelopen periode hebben we onder meer de volgende maatregelen in
gang gezet:
Voor leraren:
–
–
–
–

–

Tegengaan onnodige administratie en formulieren;
Voorlichting door de inspectie op lerarenopleidingen om misverstanden over toezicht weg te nemen en te voorkomen;
Professionalisering om leraren goed toe te rusten voor hun vak, onder
meer door geld voor begeleiding van startende docenten;
Meer inspraak bij beleid: inzet internetconsultatie en ontwikkeling
nieuwe instrumenten zodat ook leraren gemakkelijker inspraak kunnen
hebben in beleid;
Extra middelen voor conciërges en klassenassistenten om leraren te
ondersteunen en te ontlasten.

Voor bestuurders en schoolleiders:
–
–
–
–
–
–
–

Overheveling buitenonderhoud (po): scholen beheren nu zelf het geld
voor buitenonderhoud;
Indiening wetsvoorstel modernisering Onderwijstijd (vo) dat scholen
meer vrijheid geeft onderwijstijd in te delen;
Vereenvoudiging verzuimmelding;
Verruiming experimenteerwetgeving in alle sectoren en uitvoering
diverse experimenten;
Vermindering bevraging scholen en instellingen en toenemend
hergebruik en teruglevering van gegevens;
Invoering en doorontwikkeling van BRON-HO;
Ontwikkeling digitale dienstverlening.

Voor studenten, leerlingen en ouders:
–
–

–

Digitaal aanmelden is mogelijk gemaakt in het mbo;
Tegemoetkoming schoolkosten en onderwijsbijdrage minderjarige
mbo-ers wordt in het kindgebonden budget geïntegreerd en hoeft niet
meer te worden aangevraagd;
(Uitbreiding) diplomaregister: eerder behaalde diploma’s kunnen
gemakkelijk worden geraadpleegd, gedownload en gebruikt als
bewijsstuk bijvoorbeeld bij een sollicitatie.

We blijven inzetten op verdere verbeteringen. Het aanpakken van
regeldruk is immers een proces van lange adem en nooit af. Dat geldt
voor het aanpakken van specifieke belemmeringen in wet- en regelgeving,
maar ook voor oplossingen gericht op het beter omgaan met regels.
Tegelijkertijd zijn er vaak goede redenen voor bepaalde voorschriften,
zoals het borgen van kwaliteit, zicht bieden op besteding van publieke
middelen en verankeren van goed toezicht. Zulke voorschriften zullen er
blijven. Het gaat er steeds om te zoeken naar het evenwicht tussen
benodigde regels, alternatieven zoals prestatieafspraken en ruimte voor
eigen initiatief en maatwerk. Hierbij ontstaat soms ook spanning tussen
de belangen van verschillende betrokkenen. Denk bijvoorbeeld aan de
wens van ouders van zorgleerlingen om een goed leerplan voor hun kind
te zien, tegenover de wens van leraren om de benodigde tijd voor
verslaglegging te beperken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

2

2. Maatwerkaanpak regeldruk onderwijs
Onze aanpak van regeldruk richt zich op maatregelen die de merkbare of
ervaren regeldruk verminderen vanuit het perspectief van de werkvloer.
Daarom werken we nauw samen met het onderwijsveld om regeldruk in
kaart te brengen en oplossingen te formuleren. Dat doen we door
regeldruk te bespreken in reguliere gesprekken en contacten met het veld,
maar ook door meeloopstages en onderzoek.
We kijken naar alle vormen van regeldruk waar professionals mee te
maken hebben, ongeacht waar die vandaan komt. Of het nu gaat om
beleid en wet- en regelgeving vanuit OCW (of andere departementen en
overheden), om eigen regels en afspraken binnen scholen en instellingen
of om de cao’s. Ook kijken we naar het toezicht van de inspectie. Omdat
knelpunten vaak het resultaat zijn van de interactie tussen verschillende
partijen, ligt de oplossing vaak ook in samenwerking tussen die actoren.
Voor de professionals in het onderwijs maakt het niet uit waar een
knelpunt vandaan komt, als het maar opgelost wordt.
Participatief onderzoek door OCW-ambtenaren naar
regeldruk en werkdruk leraren
Leraren geven vaak aan dat ze te kampen hebben met een hoge
werkdruk en regeldruk, onder andere door dossieropbouw bij
zorgleerlingen, piekbelasting en gebrek aan tijd voor professionalisering. Om ambtenaren te laten ervaren waar zij in de dagelijkse
praktijk tegenaan lopen en hoe dat tot regeldruk en werkdruk leidt,
voert OCW een participatief onderzoek uit naar regeldruk en
werkdruk onder leraren, i.s.m. de Lerarenkamer en de Hanzehogeschool Groningen. OCW-ambtenaren lopen een periode mee met
leraren en verzamelen via de onderzoeksmethodiek van participatieve observatie informatie. Enerzijds vergroot dit de kennis van de
onderwijspraktijk bij beleidsambtenaren, die kan bijdragen aan
goede beleidsontwikkeling, anderzijds verwerkt het onderzoeksteam
van de hogeschool de onderzoeksgegevens, en komt voorjaar 2015
met aanbevelingen voor de verdere aanpak van en communicatie
over regeldruk en werkdruk. De opzet van het onderzoek sluit aan bij
de organisatieontwikkeling van OCW, waar meer «van buiten naar
binnen» wordt gekeken.
Een brede opvatting van regeldruk betekent ook dat we niet alleen kijken
naar de regels zelf («stofkam»), maar ook naar wat er achter ligt. Soms
vormt immers niet de regel het knelpunt, maar het feit dat niet duidelijk is
wat het effect van de regel zal zijn. Andere achterliggende oorzaken
kunnen worden gevonden in tijdigheid en afstemming, hoge werkdruk,
stapeling van toezicht of controle.
Soms laat de discussie over regeldruk het ongemak zien rondom
vraagstukken van vertrouwen en controle: hoeveel moeten en willen we
weten en waarom, en wie heeft welke verantwoordelijkheid. Daarom
kijken we ook naar thema’s als betrokkenheid van het veld bij totstandkoming van regels, toezicht en verantwoording, en omgang met regels.
Dit sluit aan bij een bredere trend in de publieke sector, waarbij de aanpak
(en voorkomen) van regeldruk meer wordt gezocht in aandacht voor
samenwerking, verdiend vertrouwen, gedeelde verantwoordelijkheid,
ruimte voor experimenteren en goede onderlinge relaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

3

Een gezamenlijke regeldrukagenda voor het onderwijs
In het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA)(Kamerstuk 33 750 VIII, nr. 8)
hebben partijen afgesproken zich gezamenlijk in te zetten voor de aanpak
van regeldruk en vermindering van de administratieve lasten binnen het
onderwijsveld. Per sector (po, vo en mbo)1 is een werkgroep gestart
waarin leraren, schooldirecteuren, bestuurders, sectororganisaties, en
vakbonden in samenwerking met OCW (inclusief DUO en de inspectie) in
kaart hebben gebracht welke knelpunten zich binnen de sector voordoen.
Voor de sectoren po en vo heeft ook de Landelijke Ouderraad geadviseerd.
Uit gezamenlijke analyses kwam het belang naar voren van het betrekken
van professionals bij de totstandkoming van regels, van heldere communicatie en van het goede gesprek over (interne) regels en de toepassing
daarvan (zowel door OCW als intern op scholen en instellingen). De open
en constructieve gesprekken die zijn gevoerd, werden gekenmerkt door de
gezamenlijke ambitie om praktische oplossingen te vinden.
Deze aanpak heeft geresulteerd in de Regeldrukagenda Onderwijs 2014 –
2017 (Kamerstuk 29 515, nr. 356), die bestaat uit concrete acties en
maatregelen op basis van de uitgevoerde inventarisatie en analyse. Het
gaat hier om zowel sectoroverstijgende als sectorspecifieke maatregelen
en om acties voor zowel de korte als de langere termijn. Niet alleen is
gekeken naar oplossingen gericht op het wegnemen van specifieke
belemmeringen in wet- en (interne) regelgeving, maar ook naar oplossingen gericht op het beter omgaan met regels en de totstandkoming
daarvan.
Deze agenda zien we als een belangrijke stap om te komen tot verdere
actie. Daarnaast beschouwen we de agenda ook als een spiegel, die
bijdraagt aan reflectie over ieders bijdrage aan het ontstaan én het
oplossen van regeldruk op alle niveaus.
Regeldruk is niet met een paar maatregelen opgelost. Daarom houden we
de werkgroepen de komende jaren in stand om structureel in gesprek te
blijven en om de uitvoering van de afspraken te monitoren en waar nodig
te actualiseren.
Deregulering in het hoger onderwijs
In het hoger onderwijs zijn eerder al gesprekken met het veld gevoerd
over deregulering in breder perspectief waarna verschillende acties zijn
ondernomen. Voorbeelden hiervan zijn het wegnemen van knelpunten
gericht op doeltreffend gebruik van gegevens, zoals BRON HO en het
diplomaregister, betere voorlichting en het uitwisselen van best practices
tussen instellingen.
De ruimte om winst te boeken is echter beperkt wanneer bestaande
arrangementen en taken van toezichthoudende en uitvoeringsorganisaties
ongewijzigd blijven. Daarom zetten we voor de lange termijn stappen
voor het verminderen van de regeldruk door met het hoger onderwijsveld
in gesprek te gaan over de mogelijkheden tot herijking van de bestuurlijke
verhoudingen in het hoger onderwijs. In de Strategische Agenda hoger
onderwijs en onderzoek wordt een visie op de bestuurlijke verhoudingen

1

In de hoofdlijnenakkoorden met de Vereniging Hogescholen en VSNU waren reeds afspraken
gemaakt over deregulering en vermindering van administratieve lasten. De afgelopen tijd is
daar al aan gewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

4

opgenomen, waarbij de ambitie is dat instellingen meer ruimte krijgen om
sneller in te kunnen spelen op veranderingen in hun omgeving.
Uit de evaluatie van het accreditatiestelsel blijkt dat instellingen hoge
lasten ervaren in relatie tot het accreditatieproces. Naar aanleiding van
deze evaluatie en de motie Rog2 zijn stappen gezet om de lasten die
instellingen ervaren te verminderen. Op 18 september 2014 bent u
geïnformeerd over een enkele verbeteringen in het accreditatieproces en
accreditatiekader die er toe moeten leiden dat instellingen minder lasten
ervaren.3 In genoemde brief, waarmee ook het nieuwe accreditatiekader is
voorgehangen, wordt ook ingegaan op de ingezette weg om het huidige
accreditatiestelsel meer fundamenteel te bezien. Bij de doorontwikkeling
van het accreditatiestelsel staat het verminderen van ervaren lasten en
verdiend vertrouwen meer belonen centraal. Het accreditatiestelsel wordt
met het oog hierop meer fundamenteel bezien in een interactief proces
met het veld. In het voorjaar wordt het advies van de stuurgroep over de
doorontwikkeling van het accreditatiestelsel verwacht. Vervolgens zullen
de voorgenomen contouren van de doorontwikkeling van het accreditatiestelsel aan uw Kamer worden gestuurd.
Sectorakkoorden
Ook in de verschillende gesloten sectorakkoorden zijn concrete afspraken
gemaakt over maatregelen die de regeldruk verlagen, waaronder het
meervoudig gebruiken van gegevens, het vereenvoudigen van het
bekostigingsmodel en het verminderen van de administratieve lasten
rondom het opstellen van onderwijs- en beroepspraktijkvorming (bpv-)
overeenkomsten in het mbo.
Onderdeel kabinetsaanpak
De aanpak van regeldruk in het onderwijs maakt deel uit van de bredere
kabinetsaanpak van regeldruk. Met de kwantificeerbare effecten van
concrete maatregelen, die altijd worden gespecificeerd in de administratieve lastenparagraaf van wet- en regelgeving, draagt OCW bij aan de
kabinetsbrede reductiedoelstelling van € 2,5 mrd uit het regeerakkoord.4
Recent heeft het kabinet uw Kamer hierover een voortgangsrapportage
gestuurd.5
3. Concrete maatregelen ter vermindering van de regeldruk
In de bijlage treft u een overzicht van concrete maatregelen ter vermindering van de ervaren regeldruk in het onderwijs6. We verdelen de
maatregelen in twee categorieën, te weten maatregelen gericht op het
aanpakken van (specifieke belemmeringen in) wet- en regelgeving en
maatregelen gericht op het beter omgaan met regels. Per maatregel
worden de doelgroep en termijn aangegeven.

2

Kamerstuk 33 472, nr. 28. In deze motie wordt de regering verzocht te onderzoeken hoe de
administratieve lasten van het accreditatiestelsel substantieel kunnen worden verlaagd en
pilots te starten die erop gericht zijn concrete vermindering van deze lastendruk te realiseren.
3
Kamerstuk 31 288, nr. 404
4
Om inzicht te kunnen geven in de meetbare vermindering van regeldruk (administratieve
lasten), wordt in de toelichting bij wet- en regelgeving kwantitatief aangegeven wat de
gevolgen van een maatregel zullen zijn. Hiervoor wordt de door het kabinet gehanteerde
definitie van administratieve lasten gebruikt: de kosten om te voldoen aan informatieverplichtingen aan de overheid, voorvloeiend uit wet- en regelgeving van de overheid.
5
Kamerstuk 29 515, nr. 355
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

5

(a) Ruimte creëren door aanpak van formele wet- en regelgeving
Het creëren van ruimte door formele wet- en regelgeving aan te pakken
vormt een brede uitwerking van de «stofkamoperatie» die in het regeerakkoord is aangekondigd. De aanpak bestaat uit de aanpassing van formele
wet- en regelgeving, het wegnemen van belemmeringen en het
voorkomen en/of beperken van nieuwe regels. Onderdeel hiervan is ook
het (waar mogelijk) laten vervallen van administratieve verplichtingen en
verantwoordingsvoorschriften.
De maatregelen die samenhangen met formele wet- en regelgeving vallen
uiteen in zes thema’s.
(1) Aanpassing van wet- en regelgeving
Voorbeelden van concrete (voornemens tot) aanpassing van wet- en
regelgeving in de afgelopen periode zijn: inwerkingtreding per 1 augustus
jl. van de Wet passend onderwijs, de overheveling van de verantwoordelijkheid voor buitenonderhoud in het po per 1 januari 2015, en modernisering van de onderwijstijd in het vo. Ook wordt gewerkt aan de modernisering van de bekostiging van het funderend onderwijs en de
doorontwikkeling van het accreditatiestelsel in het hoger onderwijs. In het
kader van groot onderhoud van wetgeving wordt de onderwijsregelgeving voor alle sectoren grondig doorgelicht op mogelijkheden om
administratieve verplichtingen en voorschriften voor verantwoording te
verminderen. Veel kleine punten nemen we de komende tijd mee in
diverse wetsvoorstellen, omdat ze geen eigen wetsvoorstel rechtvaardigen.7 Heldere en toegankelijke wetgeving vermindert de ervaren
regeldruk. Daarom wordt gewerkt aan de stroomlijning van registerwetgeving onderwijs8 en aan aanpassing van de onderwijswetgeving aan de
Algemene wet bestuursrecht.
(2) Aanpak van concrete belemmeringen
Daarnaast wordt de komende periode een aantal concrete belemmeringen
aangepakt, onder meer op het gebied van krimp en toptalenten. Zo
worden de regels met betrekking tot het van kleur verschieten en het
vormen van een samenwerkingsschool versoepeld, en wordt het mogelijk
gemaakt eerder eindexamen af te leggen dan in het (voor-)laatste jaar.
Binnen de pilot regelluwe scholen krijgen scholen met aantoonbaar goede
kwaliteit maximale ruimte. Zoals aangekondigd bij brief van 6 november
2014 wordt voor deelnemende scholen binnen de pilot ruimte gecreëerd
om te kunnen innoveren.9 Hiermee wordt ook tegemoet gekomen aan het
pleidooi van de Onderwijsraad voor (experimenteer)ruimte om de
variëteit binnen het stelsel te bevorderen.10

7

Concrete reeds doorgevoerd voorbeelden zijn:
– Wet Educatie – vervallen verplichting leveren educatiegegevens aan BRON door instellingen
(Stb 2014, nr. 288).
– Regeling regionaal zorgbudget en regionale verwijzingscommissies voortgezet onderwijs –
vanaf 1 augustus 2014 wordt het regionaal zorgbudget ambtshalve door DUO verstrekt aan
het samenwerkingsverband en vervallen aparte aanvraagprocedure en verantwoording
omdat er nog maar sprake is van één budget (Stc 2014, nr. 16885).
8
Dit wetsvoorstel, dat op verschillende manieren bijdraagt aan vermindering van regeldruk,
wordt naar verwachting in 2015 ingediend.
9
Kamerstuk 29 546, nr. 18
10
Een onderwijsstelsel met veerkracht, Onderwijsraad, december 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

6

Ook is in het kader van het wegnemen van belemmeringen bijvoorbeeld
bezien of begrippen «school», «groep» en «klas» in wet- en regelgeving
innovatie in de weg staan.11 Het begrip «school» komt veelvuldig in de
wet voor, omdat het bevoegd gezag bekostiging ontvangt voor een school
en daar verplichtingen aan zijn verbonden. Dat geldt ook voor het begrip
«groep». Concrete belemmeringen gerelateerd aan deze twee begrippen
zijn ons niet bekend. Het begrip «klas» ontbreekt in de «begripsbepaling»
van de Wet op het Primair Onderwijs.
Gelet op deze bevindingen zien wij geen (directe) belemmeringen die
innovatie in de weg zouden staan. Wij hechten groot belang aan beschikbaarheid van voldoende ruimte voor vernieuwende onderwijsconcepten
(zie ook ruimte voor experimenten en de pilots regelluwe scholen). Als
schoolbesturen daarbij hinder ervaren van bestaande wet- en regelgeving,
dan ontvangen wij die informatie graag om eventuele aanpassingen in
overweging te kunnen nemen.
(3) Ruimte voor experimenten
Specifieke wettelijke regels die leiden tot knelpunten kunnen tijdelijk opzij
worden gezet (en bij positieve evaluatie volgt mogelijk een definitieve
aanpassing). Het bieden van experimenteerruimte vormt een mooi
voorbeeld van aansluiting bij de behoeften van het onderwijsveld, maar
betekent niet dat er niet (meer) verantwoord of gerapporteerd zou moeten
worden. In alle sectoren wordt experimenteerruimte benut. Momenteel
lopen bijvoorbeeld experimenten op het terrein van doorlopende
leerlijnen vmbo – mbo (vo, mbo) en prestatiebekostiging (ho). Daarnaast
wordt in het volgend schooljaar gestart met pilots regelluwe scholen.
Pilots regelluwe scholen
In het schooljaar 2015–2016 start een pilot van vijf jaar waarin
scholen met aantoonbaar goede onderwijskwaliteit maximale ruimte
krijgen. De pilot zal starten met scholen die in 2013 als excellent
werden aangemerkt. Deze scholen mogen afwijken van een aantal
regels. Deelname aan de pilot kan alleen met instemming van de
medezeggenschapsraad. Afwijking van de regelgeving kan alleen
met het oog op verbetering van kwaliteit of doelmatigheid. Het doel
van de pilot is om na te gaan hoe scholen omgaan met de geboden
ruimte. Een onafhankelijke onderzoeksinstelling zal de ontwikkelingen daarom volgen.
(4) Aanspreken andere actoren
De regeldruk waar scholen mee te kampen hebben wordt niet alleen
veroorzaakt door OCW, maar ook door diverse andere actoren. Waar
mogelijk gaat OCW het gesprek aan over regeldruk, op diverse niveaus.
Zo is het thema een blijvend aandachtspunt in Europese onderhandelingen en spreekt OCW met andere ministeries, wanneer scholen last
hebben van beleid dat elders op rijksniveau is vastgesteld. Zo wordt met
het Ministerie van Financiën gesproken over de toepassing van de
btw-regels in het onderwijs. Ook wordt het thema regeldruk waar nodig
besproken met de VNG of gemeenten. Bij de sociale partners hebben wij
aandacht gevraagd voor regeldruk die voortkomt uit cao’s. In de recente
cao po is afgesproken gedurende de looptijd van deze cao gezamenlijk
een vereenvoudigingsvoorstel te ontwikkelen voor de regels over
inpassing in het loongebouw en voor de verschillende toelagen en

11

Kamerstuk 33 887, nr. 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

7

toeslagen. Zowel in de cao po als de cao vo is afgesproken te kijken hoe
de leesbaarheid en bruikbaarheid van de cao verbeterd kunnen worden.
Interne regeldruk op scholen en instellingen is een integraal onderdeel
van de gesprekken in de regeldrukwerkgroepen met het veld. In de
Regeldrukagenda komen diverse acties door scholen en instellingen aan
bod om de interne regels en daarmee verbonden regeldruk aan te pakken.
(5) Toezicht en verantwoording
Toezicht wordt regelmatig door scholen en leraren als lastig ervaren.
Soms vindt men het toezichtkader beperkt en knellend, soms vindt men
geboden ruimte voor invulling en het gebrek aan formats juist weer
vervelend. Ook misverstanden rondom wat er moet (en niet moet) spelen
hierbij een rol, bijvoorbeeld als het gaat om het opstellen van groeps- en
handelingsplannen of de hoeveelheid verplichte toetsen. Daarnaast
worden de verhouding tussen horizontaal en verticaal toezicht en de
stapeling van toezicht regelmatig genoemd.
Om hieraan tegemoet te komen geeft de inspectie voorlichting op
lerarenopleidingen en gaat zij actiever leraren benaderen rondom fabels
en feiten, zodat zij beter op de hoogte zijn van wat moet en niet moet. De
inspectie opereert proportioneel. De vraag om informatie aan en de
overige belasting van besturen is afhankelijk van de mate waarin deze zelf
actief hun omgeving informeren over het functioneren van hun scholen
en van de feitelijke kwaliteit van die scholen. De inspectie sluit bij die
externe verantwoording aan.
(6) Afstemming nieuwe regels met het veld
Nieuwe wet- of regelgeving wordt zo goed mogelijk afgestemd met het
veld. Afstemming draagt bij aan de vermindering van ervaren regeldruk
en zorgt ervoor dat regels zo goed mogelijk aansluiten bij de praktijk.
OCW maakt hiervoor veelvuldig gebruik van internetconsultatie.
Afstemming vindt ook via DUO plaats (veldraadpleging).
We houden de manieren om het veld goed te betrekken tegen het licht om
te zien waar bestaande procedures verbeterd en breder toegepast kunnen
worden. Ook gaan we kijken waar het instrumentarium kan worden
uitgebreid.
MBO tour
Gedurende de MBO tour heeft de Minister 15 instellingen bezocht
door het hele land. Tijdens haar gesprekken met studenten,
docenten, bestuurders, werkgevers, gemeenten en andere betrokkenen heeft de Minister een breed beeld gekregen van wat er al
gebeurt en wat er nog nodig is in het mbo. Doel van de tour was om
er samen voor te zorgen dat het mbo ook in de toekomst goed
beslagen ten ijs komt. De MBO tour heeft de basis gelegd voor de
Kamerbrief «Ruim baan voor vakmanschap: een toekomstgericht
mbo».12
HO tour
In oktober is de HO-tour van start gegaan. De Minister gaat tijdens
de tour in gesprek met studenten, docenten en bestuurders over de
gezamenlijke ambities voor het hoger onderwijs en de vraag waar de
12

Kamerstuk 31 524, nr. 207

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

8

extra investeringen, die mogelijk gemaakt zijn met het akkoord over
het studievoorschot, het best op zijn plaats zijn. Tijdens 5 regiobijeenkomsten en een beperkt aantal themabijeenkomsten verkent de
Minister wat deze gezamenlijke ambities vragen van het ho-stelsel,
van studenten, docenten, bestuurders en docenten. De opbrengst
van de gesprekken vormt belangrijke input voor de Strategische
Agenda hoger onderwijs en onderzoek 2015–2019.
(b) Omgaan met regels en regeldruk
Niet altijd is de regel zelf het knelpunt, maar gaat het om de onbekendheid
van de regel of de administratie die eruit voortvloeit. Dit wordt zichtbaar
in de ervaren regeldruk.13 Ter vermindering van ervaren regeldruk en
versterking van draagvlak voor beleid zetten we daarom ook in op de
volgende thema’s:
(1) Professionele ontwikkeling
Leraren ervaren minder regeldruk naarmate zij sterker in hun werk staan.
Professionele ontwikkeling helpt leraren beter om te gaan met regeldruk
doordat ze prioriteiten kunnen stellen en in staat zijn zelf keuzes te maken
over hun werk. Professionele schoolleiders zijn nodig om de leraar hierin
te faciliteren en om regeldruk binnen een school of instelling tegen te
gaan.
OCW stimuleert de professionele ontwikkeling door het beschikbaar
stellen van de Lerarenbeurs. Bevoegde leraren kunnen een Lerarenbeurs
ontvangen voor het volgen van een bachelor of masteropleiding. OCW
stelt tevens geld beschikbaar voor de begeleiding van startende docenten,
zowel in het primair als het voortgezet onderwijs. Via de onderwijsakkoorden is er voor alle leraren jaarlijks een opleidingsbudget beschikbaar.
Met de inrichting van het lerarenregister en het schoolleidersregister
wordt ingezet op het verhogen van de beroepsstandaard. Daarnaast
vinden diverse pilots rond professionele leergemeenschappen plaats en
wordt een kwalitatieve impuls gegeven aan de opleidingsinfrastructuur
van opleidingsscholen.
In de voortgangsrapportage Lerarenagenda van 8 oktober jl. hebben wij u
in meer detail geïnformeerd over de professionele ontwikkeling van
leraren. 14
(2) Voorlichting en communicatie over (de toepassing van) wet- en
regelgeving
Kennis van nut en noodzaak van regels helpt bij het verminderen van de
ervaren regeldruk. Ook misverstanden over wat er wel en niet moet,
kunnen zo worden voorkomen. De inspectie geeft voorlichting op
lerarenopleidingen over het toezichtkader en wettelijke verplichtingen.
Daarnaast benut DUO haar online kanalen en reguliere overlegmomenten
voor voorlichting over (te verwachten) beleidswijzigingen. Om helderheid
te verschaffen over de fusietoets wordt daarvoor een leidraad opgesteld.

13

Ervaren regeldruk hangt onder meer samen met vertrouwen (zijn regels gebaseerd op ruimte
en vertrouwen?), nut (vindt men de regels en daaruit voortvloeiende verplichtingen nuttig en
relevant voor de eigen werkpraktijk?), transparantie (zijn regels en het te doorlopen proces
helder?), gemak (hoeveel moeite kost het voldoen aan verplichtingen?) en bejegening (hoe
wordt instelling of burger benaderd of behandeld door de overheid?).
14
Kamerstuk 27 923, nr. 188

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

9

Niet alleen tussen OCW en het veld, maar ook tussen school en ouders
zijn heldere communicatie en goede verhoudingen van belang. Daarom
wordt ook ouderbetrokkenheid gestimuleerd.
(3) Goede dienstverlening
Goede dienstverlening verhoogt het gebruiksgemak en verlaagt daarmee
de ervaren regeldruk van burgers. DUO verbetert voortdurend de kwaliteit
van de digitale dienstverlening door bijvoorbeeld reeds bekende
gegevens vooraf in te vullen in formulieren voor studenten, ouders en
leerlingen. Ook levert DUO ten behoeve van de doelgroep burgers
(studenten, ouders, leerlingen) gegevens aan voor digitale klantdossiers
van de keten Werk en Inkomen, zodat deze gegevens niet dubbel aan de
overheid geleverd hoeven te worden. Maatregelen als (uitbreiding van)
het diplomaregister en het Programma Vernieuwing Studiefinanciering
dragen ook bij aan gebruiksgemak.
(4) Ondersteuning van implementatie en het faciliteren van werkprocessen
Hierbij gaat het om maatregelen die «het leven gemakkelijker maken»
voor organisaties en professionals in het onderwijsveld. Zoals een nieuw
vrijstellingenregister bij de digitale verzuimregistratie en praktische
handreikingen om bureaucratie te voorkomen bij de implementatie van
passend onderwijs.
Op het terrein van gegevenslevering en terugdringing van bevragingslast
wordt voortdurend gekeken naar verdere mogelijkheden van «eenmalige
opvraag, meervoudig gebruik» en is de ontwikkeling van registers en
techniek erop gericht om gegevens waar OCW over beschikt maximaal
toegankelijk te maken voor anderen (met name scholen) en daarmee de
lasten te verlichten. Ook werken we op diverse manieren samen met het
veld aan standaardisatie, een randvoorwaarde voor het uitwisselen van
gegevens.
Waar het gaat om het faciliteren van werkprocessen rond aanmelden en
inschrijven, wordt veel gedaan. Zo worden via BRON HO studentgegevens
als vooropleiding en NAW-gegevens automatisch geleverd bij
aanmelding, en wordt dit ook mogelijk gemaakt voor aanmelding in het
mbo. Daar wordt ook het digitaal ondertekenen van onderwijsovereenkomst mogelijk gemaakt.
Het Programma Doorontwikkeling BRON is er op gericht zoveel mogelijk
digitaal te laten verlopen en zoveel mogelijk gebruik te maken van
gegevens die bij DUO beschikbaar zijn. Doel is de aanlevering van
gegevens zo gemakkelijk mogelijk te maken en eenmalig te laten leveren.
Tegelijkertijd krijgt het veld meer informatie sneller (realtime) teruggekoppeld en kunnen accountant en inspectie bij controle uitgaan van
gegevens in BRON, wat tot minder controle en lagere lasten leidt.
Tot slot
Er is veel aandacht voor regeldruk in het onderwijs. Stevige inzet van alle
betrokkenen in het onderwijs blijft nodig om voortgang te boeken en
elkaar scherp te houden. Wij monitoren de aanpak nauwgezet en
informeren uw Kamer hierover met jaarlijkse voortgangsrapportages.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

10

De vermindering van regeldruk is nooit af, maar er is een goed fundament
gelegd. Deze voortgangsrapportage en de Regeldrukagenda geven ons
het vertrouwen dat de gezamenlijke aanpak van regeldruk kan bijdragen
aan datgene waar het daadwerkelijk om gaat: het realiseren van goed
onderwijs.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 515, nr. 357

11