Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 240 XIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
2011

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2012
Tijdens het wetgevingsoverleg van de vaste Commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over het Jaarverslag EL&I
(onderdeel Economie en Innovatie) op 13 juni jl., heb ik u toegezegd vóór
1 juli a.s. informatie te geven naar aanleiding van vragen die u tijdens het
overleg heeft gesteld.
Achtereenvolgens treft u in deze brief aan:
I.
Antwoorden op de vragen uit de door de heer Koopmans
uitgereikte notitie van het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven;
II.
Overzicht van de inhuuruitgaven van het ministerie van EL&I;
III.
Het oplossen van de door de Algemene Rekenkamer geconstateerde onvolkomenheid bij het COVA;
IV.
Kredietunies.
I. Antwoorden op de vragen gesteld in de uitgereikte notitie van
het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven.
Tijdens het Wetgevingsoverleg heeft de heer Koopmans de notitie van het
Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (12-BOR-N-041) aan mij overhandigd.
Het verzoek hierbij was om de vragen zoals gesteld in de notitie van de
BOR, mondeling tijdens het Wetgevingsoverleg, dan wel schriftelijk na
afloop ervan, te beantwoorden. Hoewel een aantal vragen uit de notitie in
het overleg reeds zijn gesteld en beantwoord, geef ik volledigheidshalve
hieronder antwoord op alle gestelde vragen.
Achtereenvolgens komen de vragen en antwoorden bij de BOR-hoofdstukken «Onderwerpen rapporteur» en «overige jaarstukken 2011» aan
bod.

kst-33240-XIII-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

1

A. Onderwerpen rapporteur: Effectiviteit besteding
innovatiemiddelen
Vraag:
Kunt u een overzicht geven van de overhead-kosten bij het beleidsartikel
«een sterk innovatievermogen». Kunt u dit doen voor de jaren 2008–2011
(cf. jaarverslag) en voor de jaren 2012–2016 (cf. begroting)? Kunt u dit
overzicht zowel in euro geven als in het percentage van de totale
innovatie-uitgaven op het beleidsartikel?
Als de overhead gedefinieerd wordt als de aan het beleidsartikel toe te
rekenen personele uitgaven van het beleidsverantwoordelijke DirectoraatGeneraal, plus de uitvoeringskosten van Agentschap NL ten behoeve van
het Innovatiebeleid van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie, dan geven de formele jaarverslagen van de afgelopen jaren
de gevraagde informatie tot en met 2011. Uit deze stukken is het onderstaande overzicht voor beleidsartikel 12, Een sterk innovatievermogen,
over de jaren 2008–2011 samen te stellen (gebaseerd op realisatiecijfers):
Bedragen x € 1 mln

Totale uitgaven artikel 12
w.v. Personeels-uitgaven Innovatie
w.v. Bijdrage Agentschappen
Overhead als percentage van totale uitgaven art 12

2008

2009

2010

2011

552,0
6,2
57,2
11%

673,3
5,7
64,0
10%

729,0
5,1
76,2
11%

878,1
4,9
77,1
9%

De bedragen en percentages voor 2012 en verder staan in aansluitend
overzicht weergegeven, en betreffen de cijfers conform de Ontwerpbegroting 2012. Hierbij wordt opgemerkt dat, naar aanleiding van de richtlijn
Verantwoord Begroten, met ingang van de Ontwerpbegroting 2012 het
personeelsbudget van het beleidsverantwoordelijke Directoraat-Generaal
Bedrijfsleven en Innovatie (DG B&I) niet meer op het niveau van de
individuele beleidsartikelen 12 en 13 wordt geadministreerd1. In het
aansluitende overzicht is de reeks «personeelsuitgaven Innovatie» het
resultaat van een globale, rekenkundige toerekening van het personeelsbudget van de beleidsdirecties die verantwoordelijk zijn voor het in artikel
12 beschreven beleidsveld. Daarbij is rekening gehouden met de op dit
budget verwerkte apparaattaakstelling.
Bedragen x € 1 mln

Totale uitgaven artikel 12
w.v. Personeels-uitgaven Innovatie (art 40)
w.v. Bijdrage Agentschappen
Overhead als percentage van totale uitgaven art 12

1
Dit in tegenstelling tot de jaren tot en met
2011, waarbij het personeelsbudget specifiek
per beleidsartikel werd geraamd.

2012

2013

2014

2015

2016

814,2
4,9
65,8
9%

693,1
4,7
57,3
9%

589,0
4,6
47,1
9%

476,5
4,5
42,7
10%

378,5
4,4
36,3
11%

Ik merk hierbij op dat de (substantiële) middelen voor de Wet Bevordering
Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) en de Innovatiebox fiscale
maatregelen zijn en derhalve niet als uitgaven op de begroting staan. De
uitgaven van artikel 12 in bovenstaande overzichten is dan ook exclusief
het budgettair belang van deze fiscale maatregelen. Indien rekening
gehouden zou worden met deze fiscale maatregelen, dan zou het
overheadpercentage beduidend lager uitvallen.
Voorts worden met ingang van de Begroting 2012 de personeelsbudgetten van het ministerie van EL&I, conform de rijksbrede richtlijnen van
Verantwoord Begroten, geraamd en verantwoord op het centrale
apparaatsartikel 40. Bij het bepalen van het percentage is hier uiteraard
rekening mee gehouden door de reeks «Totale uitgaven artikel 12»
hiervoor te corrigeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

2

Vraag:
Kunt u toezeggen dat de overhead-informatie terugkomt in de begroting
2013? Zo nee, bent u dan bereid de Tweede Kamer separaat van informatie te voorzien over de overheadkosten bij ieder beleidsterrein?
Zoals tijdens het wetgevingsoverleg met u is besproken, is in goed
overleg tussen kabinet en Tweede Kamer gekozen voor de nieuwe
rijksbrede opzet volgens Verantwoord Begroten. Consequentie daarvan is
dat de apparaatsuitgaven nu – op verzoek van de Tweede Kamer – als één
geheel worden geraamd en verantwoord en dat afgezien is van de
toerekening van een deel van de apparaatsuitgaven aan de verschillende
beleidsartikelen.
Deze keuze is gemaakt omdat de huidige presentatievorm, met de
toerekening aan beleidsartikelen, in praktijk weinig toegevoegde waarde
bleek te hebben voor de verantwoording aan de Tweede Kamer en het
overleg daarover.
Nu er gekozen is voor een andere – en meer gewenste – structuur voor de
begroting, vind ik dat we daar consequent in moeten zijn. Het – aanvullend op de nieuwe manier – ook nog eens administreren van apparaatsuitgaven op de oude wijze levert extra beheerslasten op.
Vraag:
Welke overheadkosten zijn er bij «ontvangers» van de innovatiemiddelen,
zoals bedrijven, grote technologische instituten en TNO? M.a.w. welk deel
van de middelen op beleidsartikel 2 worden daadwerkelijk aan innovatie
besteed?
Het grootste deel van de middelen die betrekking hebben op de beleidsdoelstelling van artikel 2 (Een sterk innovatievermogen) betreft de fiscale
regelingen Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) en
Research & Development Aftrek (RDA). Deze middelen gaan volledig
richting Research & Development bij bedrijven, omdat de kosten voor het
verkrijgen ervan bij bedrijven niet vergoed worden binnen de WBSO en
RDA.
Het gesubsidieerde onderzoek van TNO is slechts ca. 1/3e deel van de
totale omzet van TNO. De overheadkosten komen niet volledig ten laste
van de subsidie van de overheid, omdat TNO de kosten van onderzoek
berekent met een integraal kostenmodel, waarin ook de kosten van
overhead zitten en daardoor evenredig worden verdeeld over de kosten
van gesubsidieerd onderzoek, in competitie verworven onderzoek en
marktopdrachten (contractresearch). In termen van overheadkosten van
de Raad van Bestuur en de corporate staforganen (ICT, juridische dienst,
corporate administratie e.d.) zijn die ca. 3% van de totale kosten van TNO.
Het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) hanteert eveneens een integraal kostenmodel.
Geconcludeerd kan worden dat bij de grote, substantiële fiscale
regelingen zoals de WBSO en de RDA, de geraamde bedragen volledig
worden benut ten gunste van innovatie en Research en Development bij
bedrijven. De begrotingsmiddelen die bij TNO, de GTI’s en de TTI’s
worden besteed aan uitvoeringskosten, ofwel «overhead», zijn relatief
beperkt.
Vragen:
–

Op welke wijze gaat u in de nieuwe begrotingssystematiek «Verantwoord begroten» het inzicht in uitgaven aan grote technologische
instituten en bedrijfsleven verbeteren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

3

–

Bent u voornemens de middelen voor de verschillende instituten en
bedrijven inzichtelijk te maken conform beleidsartikel 13 (een excellent
ondernemingsklimaat) dat reeds in de nieuwe begrotingssystematiek
«Verantwoord Begroten» is opgesteld? Zo ja, op welke detailniveau
kunt u deze gegevens verstrekken?

Beleidsartikel 12 (Een sterk innovatievermogen) krijgt in de begroting 2013
dezelfde opzet als beleidsartikel 13 (Een excellent ondernemingsklimaat).
Om de budgettaire tabel in het artikel inzichtelijk te houden, worden de
financiële instrumenten gepresenteerd op een meer geaggregeerd niveau.
Een uitsplitsing van de bijdragen aan technologische instituten neem ik op
in de subsidiebijlage bij de begroting. Voor de detailbijdragen verwijs ik
dan ook naar de subsidiebijlage. Ook neem ik in het artikel nog een
separate tabel op voor de fiscale maatregelen. Hiermee kom ik tegemoet
aan de wensen van uw Kamer.
Vragen:
–
–

–

Kunt u een opzet van de voorgenomen effectmeting van het bedrijvenbeleid voor de begrotingsbehandeling 2013 naar de Kamer sturen?
Kunt u ervoor zorgen dat de kosten van de overhead van het bedrijvenbeleid in de monitor en de effectmeting worden meegenomen, zodat
hierover in de jaarverslagen verantwoording afgelegd kan worden?
Kunt u ervoor zorgen dat er in de begrotingen voor het bedrijvenbeleid
streefwaarden voor de overhead opgenomen worden?

Ja, de opzet van de voorgenomen effectmeting zal onderdeel uitmaken
van de voortgangsrapportage die dit najaar nog voor de EL&I-begrotingsbehandeling naar de Kamer gezonden zal worden. De kosten van de
overhead (in de zin van uitvoeringskosten) worden nu al standaard
meegenomen in de evaluatie van beleidsinstrumenten. Ik ben bereid na te
gaan of het mogelijk is jaarlijks over de overheadkosten van het gehele
bedrijfslevenbeleid, inclusief streefwaarde, te rapporteren.
De inzet van het kabinet is overigens om de uitvoeringskosten van het
bedrijfslevenbeleid te minimaliseren, o.a. door te streven naar één
Topconsortium Kennis en Innovatie (TKI) per Topsector en naar het
onderbrengen van een TKI bij een bestaande organisatie. Verder is van
belang dat de aan een TKI deelnemende partijen zelf ook het bestuur van
het TKI moeten aansturen op minimale overheadkosten.
Vragen:
–

–

Kunt u toelichten wat u precies verstaat onder systeemverantwoordelijkheid en wat u daarvoor in 2011 heeft gedaan? Wat heeft dit gekost
en opgeleverd?
Welke beleidsconclusie(s) trekt u ten aanzien van uw ervaringen met
uw systeemverantwoordelijkheid over het jaar 2011? Wat betekent dat
volgens u voor het jaar 2013?

Onder systeemverantwoordelijkheid verstaat het kabinet de verantwoordelijkheid van de minister van EL&I voor het Bedrijfslevenbeleid en de
topsectorenaanpak, die daar deel van uitmaakt. Dat heeft ertoe geleid dat
TNO, DLO en de GTI’s (instituten voor toegepast onderzoek) nu onder
mijn verantwoordelijkheid vallen.
In 2011 zijn bovendien de negen topsectoren van start gegaan. Alle
departementen met middelen voor innovatie (EL&I vanuit diverse thema’s
zoals ICT, Ruimtevaart, Agrofood en Energie) hebben hier actief aan
bijgedragen en hebben middelen toegezegd aan de uitvoering van de
voor hen relevante Innovatiecontracten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

4

Het is nog te vroeg om aan te geven of en welke kosten en baten hieraan
verbonden zijn, of om beleidsconclusies te trekken. Wel is het bedrijfslevenbeleid met de topsectorenaanpak tot nu toe zeer positief ontvangen,
ook bij kennisinstellingen en het bedrijfsleven.
Momenteel wordt gewerkt aan de vormgeving van Topconsortia voor
Kennis en Innovatie, inclusief een TKI-toeslag. De vormgeving hiervan zal
in 2012 beschikbaar komen. In 2013 zal bij de topteams een verdere
aansluiting van de Topconsortia Kennis en Innovatie bij de Europese
Grand Challenges op de agenda staan.
De keuze, gemaakt in het Regeerakkoord 2010, om de regiefunctie voor
het Nederlandse innovatiebeleid in den brede bij het ministerie van EL&I
te beleggen is, op basis van de eerste ervaringen en signalen van de
stakeholders, een juiste gebleken. Het in één hand bundelen van de
verantwoordelijkheid en uitvoering van het bedrijvenbeleid, de topsectorenaanpak en de technologische en kennisinstituten heeft een duidelijke
toegevoegde waarde. Geconcludeerd kan worden dat het integraal
beleggen van de systeemverantwoordelijkheid ook in de toekomst
bestendigd zou moeten worden.
Vraag:
Hoe heeft u de aanbevelingen van de Rekenkamer over de invulling van
uw systeemverantwoordelijkheid opgepakt?
Voor elke topsector worden, samen met de topteams (inclusief de
deelnemende departementen) systematisch samenhangende doelen,
concrete indicatoren en streefwaarden opgenomen. De actieagenda’s van
de topteams uit juni 2011 geven daarnaast weer wat nodig is om de
concurrentiekracht van betreffende topsectoren te versterken. Ook wordt
daarin aangegeven welke omgevingsfactoren door elk topteam worden
aangepakt.
De borging van de samenhang tussen de innovatieagenda’s is door EL&I
ter hand genomen, hetgeen er bijvoorbeeld toe heeft geleid dat er voor
drie doorsnijdende technologieën (ICT, Nano en Biobased) cross-sectorale
onderzoeksroadmaps zijn opgesteld door de meest betrokken topteams.
Hiermee kom ik tegemoet aan de aanbevelingen van de Algemene
Rekenkamer omtrent de invulling van mijn systeemverantwoordelijkheid.
Vraag:
Kunt u ervoor zorgen dat de wijze van invulling en uitvoering van uw
systeemverantwoordelijkheid onderdeel wordt van de monitor en
effectmeting van het bedrijvenbeleid?
Ja. Bij systeemverantwoordelijkheid gaat het om mijn verantwoordelijkheid voor het Bedrijfslevenbeleid en de topsectorenaanpak, die daar
deel van uitmaakt. Daarvoor zijn ook instituten voor toegepast onderzoek
onder mijn verantwoordelijkheid gebracht. Alle departementen met
innovatiemiddelen hebben bijgedragen aan de topsectorenaanpak en
zetten middelen in voor de voor hen relevante innovatiecontracten.
Het totale bedrijfslevenbeleid wordt gemonitord, per topsector en per
instrument.
Verder wordt de effectiviteit van de afzonderlijke instrumenten gemeten
met evaluaties. Daarnaast wordt in 2014–2015 een beleidsdoorlichting
uitgevoerd naar de werking van het innovatieinstrumentarium in
algemene zin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

5

Daarbij zal ook worden ingegaan op de samenhang binnen het innovatiebeleid en de systeemverantwoordelijkheid van het Rijk.
Op basis hiervan kunnen uitspraken gedaan worden over de invulling van
de systeemverantwoordelijkheid.
Vraag:
Kunt u aan de nieuwe bewindspersonen van EL&I overbrengen dat de
Tweede Kamer het van belang acht dat de planning van de beleidsdoorlichtingen na de verkiezingen ongewijzigd blijft?
Ja. In begroting 2013 is meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
ongewijzigd ten opzichte van begroting 2012:
– 2013 doorlichting Een doelmatige en duurzame energievoorziening
(artikel 14)
– 2014 doorlichting Een excellent ondernemingsklimaat (artikel 13)
– 2014 doorlichting Een sterke internationale concurrentiepositie (artikel
15)
– 2015 doorlichting Goed functionerende economie en markten (artikel
11)
– 2015 doorlichting Een sterk innovatievermogen (artikel 12)
Komende drie jaar wordt dus in beginsel het gehele domein Economie en
Innovatie doorgelicht. Uiteraard onder het voorbehoud dat een nieuw
kabinet e.e.a. kan aanpassen. Daarnaast worden er uiteraard ook
periodieke evaluaties van beleidsinstrumenten uitgevoerd. EL&I zal een
dekkende evaluatieprogrammering opnemen in de begroting 2013 zodat
alle onderdelen van de begroting regelmatig worden geëvalueerd. Alle
beleidsdoorlichtingen en evaluaties zullen aan de Tweede Kamer worden
aangeboden. Het is vervolgens aan de Kamer om deze doorlichtingen te
agenderen om hierover inhoudelijk van gedachten te wisselen met
betrokken bewindspersoon.
Vraag:
Kunt u de nieuwe minister van EL&I verzoeken voor het jaar 2014 concrete
(tussentijdse) doelen en ambities voor het innovatiebeleid te formuleren,
zodat in de beleidsdoorlichting van beleidsartikel 12 in 2015 deze afgezet
kunnen worden tegen de behaalde resultaten?
Het bedrijfslevenbeleid zoals weergegeven in de bedrijfslevenbrief «Naar
de top» kent drie ambities, waarvan er twee (R&D-uitgaven Nederland
naar 2,5% bbp en Nederland in de top-vijf kenniseconomieën cf. Global
Competitiveness Index van het World Economic Forum) in 2020 liggen.
Deze sluiten aan bij het tijdpad van de Europese EU2020-strategie.
Zoals eerder aan uw Kamer gemeld (in antwoorden op vragen over het
Nationaal Hervormingsprogramma 2011) is er geen reden om hiervan af
te wijken door het formuleren van tussentijdse streefwaarden. In het
jaarverslag van EL&I wordt telkens gerapporteerd over beide indicatoren,
opdat voor eenieder transparant is welke voortgang tussentijds gemaakt
is.
B. Overige zaken jaarstukken 2011
Vraag:
Bent u bereid in het jaarverslag 2012 een verdere verbetering aan te
brengen in het formuleren van beleidsconclusies?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

6

In jaarverslag 2011 is bij elk onderdeel van beleidsagenda een opsomming opgenomen van de belangrijkste resultaten in 2011 (pag. 16/17 en 19
jaarverslag) en voor zover mogelijk van kerncijfers gerelateerd aan de
doelen. In de beleidsartikelen zijn daarnaast de realisatiegegevens van de
indicatoren en kengetallen opgenomen en zijn de belangrijkste begrotingsmutaties toegelicht.
Ik ben bereid om in het jaarverslag 2012 te pogen een verdere verbetering
aan te brengen in het explicieter formuleren van de lessen die geleerd zijn
naar aanleiding van de uitvoering van het afgelopen jaar.
Vraag:
Hoe beoordeelt u het belang dat de Algemene Rekenkamer in het kader
van de FES-uitgaven hecht aan een sluitende controle- en verantwoordingscyclus?
Zoals ik tijdens het wetgevingsoverleg al aangaf, deel ik uiteraard het
belang dat de Algemene Rekenkamer hecht aan een goede verantwoording. Met betrekking tot de afwikkeling van het FES is eind 2010 door
de Algemene Rekenkamer geen onvolkomenheid geconstateerd. Het
Jaarverslag FES 2010 is door de Kamer goedgekeurd en er is wettelijk
geregeld dat er vanaf 2011 geen FES-jaarverslagen meer hoeven te
worden opgesteld. De wettelijke controle- en verantwoordingscyclus uit
de Comptabiliteitswet met betrekking tot rechtmatigheid van de uitgaven
sluit in zijn geheel. Daarmee is wat mij betreft de afwikkeling correct
afgerond.
II. Overzicht van de inhuuruitgaven van het ministerie van EL&I.
Het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven constateert in haar notitie een
forse reductie van de externe inhuur bij mijn ministerie, zowel qua
absolute uitgaven als qua percentage, in 2011 ten opzichte van 2010. Met
deze resultaten heb ik mijn toezegging die ik in 2010 heb gedaan, per brief
(32 501, nr. 6) en tijdens het wetgevingsoverleg over het jaarverslag 2010,
inzake het verlagen van de externe inhuuruitgaven, gerealiseerd.
Feit is dat de gerealiseerde uitgaven aan externe inhuur in 2011 zijn
uitgekomen op € 123,6 mln, wat neerkomt op een daling van ruim
€ 32 mln. ten opzichte van 2010. Het inhuurpercentage is over 2011
gedaald tot 14,0%. Over 2010 bedroeg dit percentage bij de ministeries
van voormalig EZ en voormalig LNV tezamen nog 17,5%. Geabstraheerd
van de inhuur uit hoofde van de flexibele schil1 is een inhuurpercentage
van 8,7% gerealiseerd.

1
De flexibele schil betreft het gebruik van in
tijd, samenstelling en omvang wisselende
inzet van externe inhuur waarvan Agentschap
NL en DR gebruik maken om het aantal
medewerkers en de benodigde kennis en
expertise snel en flexibel aan te passen aan
veranderingen in de omvang en samenstelling
van opdrachten die zij uitvoeren voor EL&I en
andere ministeries en overheden.

Naar aanleiding van genoemde feiten inzake externe inhuur, hebben de
leden Koopmans en Van Vliet mij gevraagd of de relatief lage externe
inhuur over 2011 wel kan kloppen, gezien de begrotingsmutaties bij
Dienst Regelingen (DR) en de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit
(NVWA). Hiertoe heb ik met uw Kamer afgesproken dat ik u het overzicht
van de gerealiseerde externe inhuur van mijn ministerie doe toekomen. In
de bijlage treft u het overzicht aan. Ik kan daarbij de vraag van de heer
Koopmans bevestigend beantwoorden, namelijk dat de in het EL&Ijaarverslag 2011 gerapporteerde inhuuruitgaven en -percentages correct
zijn.
Als aanleiding van de vraag van de heer Koopmans, noemde hij de
uitgaven aan externe inhuur bij DR, verwijzend naar pagina 169 («de
€ 35 mln») van het jaarverslag, en bij de NVWA, verwijzend naar pagina
186 («de € 15 mln») van het jaarverslag. De passages op genoemde
pagina’s gaan nader in op de oorzaken van de begrotingsmutaties voor
personele kosten bij de betreffende diensten. Hierbij gaf de heer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

7

Koopmans dat deze passages de suggestie wekken dat alleen al bij DR en
NVWA de externe inhuuruitgaven € 35 mln respectievelijk € 15 mln hoger
zijn uitgevallen dan verwacht en daarom het inhuurpercentage niet zou
kunnen kloppen.
Omdat de door de heer Koopmans aangehaalde passages aangeven dat
er ten opzichte van de eerdere raming substantiële mutaties aangebracht
zijn, begrijp ik zijn twijfel over de juistheid van de cijfers. Het is echter zo
dat in de ramingen waar het jaarverslag naar verwijst, niet of nauwelijks
uitgaven waren voorzien voor externe inhuur bij DR en de NVWA.
In geval van DR luidt de passage op blz. 169 van het jaarverslag: «De
stijging personele kosten (€ 35 mln) betreft vooral inzet van uitzendkrachten.». De component inhuur externen in het aangehaalde bedrag van
€ 35 mln bedroeg € 28,5 mln, terwijl in de oorspronkelijke begroting geen
uitgaven voor inhuur waren voorzien. De verhoging van de raming is
daarmee gelijk aan de realisatie over 2011.
Bij de toelichting op de mutaties bij de NVWA is op blz. 186 opgenomen:
«Inhuur derden ad € 15,0 mln.». In de oorspronkelijke begroting waren de
uitgaven voor externe inhuur slechts geraamd op € 2,5 mln, waarmee de
realisatie op € 17,6 mln kwam.
In de bijlage kunt u de gerealiseerde uitgaven voor externe inhuur bij DR
en de NVWA terugvinden voor € 28,5 mln, respectievelijk € 17,6 mln. Dit
als onderdeel van de totale uitgaven voor externe inhuur van EL&I ten
bedrage van € 123,6 mln, waarmee ik de toezegging die ik u in 2010 deed,
namelijk om de inhuuruitgaven van mijn ministerie zowel in absolute als
in relatieve termen te reduceren, heb gerealiseerd.
Tot slot ga ik in op de wens van de heer Koopmans om voortaan nog
maar één inhuurpercentage te vermelden, te weten het percentage dat
alle inhuur van mijn ministerie omvat. Dit percentage zal ik vanzelfsprekend, conform de motie Roemer en de Rijksbegrotingsvoorschriften,
blijven rapporteren.
Ik hecht er echter aan om eveneens het percentage te rapporteren waarin
geabstraheerd wordt van inhuur uit hoofde van de flexibele schil. Dit
vanwege het bijzondere karakter van deze inhuur, zoals ik eerder heb
toegelicht (Kamerstuk 32 501, nr 6).
III. Onvolkomenheid toezicht Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieproducten (COVA)
Naar aanleiding van de inbreng van de heer Ziengs, heb ik tijdens het
Wetgevingsoverleg met uw Kamer gesproken over de door de Algemene
Rekenkamer (AR) geconstateerde onvolkomenheid betreffende het
toezicht op het COVA. De Rekenkamer heeft vastgesteld dat EL&I-ambtenaren van de directie die toezicht houdt op het COVA, deel uitmaken van
het bestuur van deze stichting. Volgens het eigen toetsingskader van EL&I
zou dit niet mogen, omdat de onafhankelijkheid van het toezicht op de
uitvoering hiermee in het geding komt. Hoewel deze praktijk sinds 25 jaar
op deze wijze is geregeld en niet tot problemen heeft geleid, ben ik het
met de Rekenkamer eens dat de huidige praktijk zich niet goed verhoudt
tot het uitgangspunt van onafhankelijk toezicht op een organisatie als het
COVA.
Ik zal de betrokkenheid van EL&I bij het COVA in termen van opdrachtgeverschap, toezicht en uitvoering dit jaar opnieuw bezien. De voorgenomen
verbeteringen met betrekking tot het toezicht op het COVA die hieruit
voorvloeien, zal ik ter toetsing aan de Rekenkamer voorleggen alvorens
tot implementatie over te gaan. In het najaar van 2012 ontvangt uw Kamer
vervolgens van mij een brief waarin ik zal toelichten hoe ik de onvolkomenheid zal oplossen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

8

IV. Kredietunies
Tijdens het Wetgevingsoverleg heb ik toegezegd dat ik u nadere informatie zal verschaffen over de rol van kredietunies en Qredits inzake
leningen aan het kleinbedrijf tot € 250 000. Inmiddels heeft uw Kamer een
separate brief ontvangen (dd. 21 juni 2012, Kamerstuk 32 637, nr. 36)
waarin de toegezegde informatie wordt gegeven. Deze brief maakte ook
onderdeel uit van het Algemeen Overleg van 28 juni 2012 over Regeldruk
en Ondernemen.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

9

BIJLAGE:

Overzicht gerealiseerde uitgaven externe inhuur 2011 van EL&I
Dienstonderdeel

Bedrag (x € 1 000)

DG Natuur & Regio
DG Agro
DG Bedrijfsleven & Innovatie
DG Energie, Telecom en Mededinging
DG Internationale Betrekkingen
Stafdirecties EL&I
PIANOo / Tenderned
Staatstoezicht op de Mijnen
Centraal Planbureau
Nederlandse Mededingingsautoriteit
Consumentenautoriteit
Dienst ICT Uitvoering
Dienst Regelingen
Dienst Landelijk Gebied
Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit
Agentschap NL
Agentschap Telecom

854
1 175
921
2 068
192
10 133
887
–
83
2 307
121
1 419
28 468
1 028
17 589
54 769
1 570

Totaal

123 583

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XIII, nr. 16

10