Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 186 (R1901)

Wijziging van verschillende rijkswetten in
verband met de verkrijging van de hoedanigheid
van land binnen het Koninkrijk door Curaçao en
Sint Maarten en de toetreding van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba tot het Nederlandse
staatsbestel (Rijkswet aanpassing rijkswetten
aan de oprichting van de nieuwe landen)

Nr. 8

VERSLAG VAN DE STATEN VAN DE NEDERLANDSE ANTILLEN
Ontvangen 22 januari 2010
De fracties in de Staten hebben met belangstelling kennis genomen van
het voorliggende voorstel van rijkswet dat strekt tot het aanpassen van
een aantal rijkswetten aan de nieuwe staatkundige verhoudingen binnen
het Koninkrijk. Deze fracties hebben de volgende opmerkingen cq vragen.
De MAN-fractie heeft kennis genomen van het voorliggende voorstel van
rijkswet en volhardt in haar standpunt dat de inhoud van het tot nu toe
gevolgde staatkundige hervormingstraject niet overeenkomt met de wens
van een overgrote meerderheid van de Curaçaose bevolking zoals geuit
tijdens het op 8 april 2005 gehouden referendum in het kader van de
uitoefening van het zelfbeschikkingsrecht. Meer dan veertig procent (40%)
van de stemgerechtigden op Curaçao heeft bij dat referendum gekozen
voor de optie «Curaçao als autonoom land binnen het Koninkrijk der
Nederlanden». De MAN-fractie stelt echter vast dat de wijze waarop het
constitutionele hervormingstraject tot nu toe wordt ingevuld in wezen niet
zal leiden tot een «autonoom Curaçao» maar veeleer tot een geherstructureerde Nederlandse Antillen of een geherstructureerd Koninkrijk, waarbij
het Koninkrijk (lees: Nederland) vergaande beslissingsbevoegdheden
krijgt op cruciale terreinen die tot de bevoegdheidssfeer van de individuele landen behoren (o.m. justitie en financiën) en waarbij Curaçao
bovendien in bepaalde opzichten, vanwege factoren als geografische
nabijheid en historische verbondenheid, met een zorgplicht blijft voor
Bonaire, Saba en Sint Eustatius (de zogenaamde BES-eilanden) die frappant genoeg openbare lichamen worden in de zin van artikel 134 van de
Nederlandse grondwet.
De MAN-fractie brengt in dit kader naar voren herhaalde malen er bij de
Nederlands-Antilliaanse regering te hebben aangedrongen om in de
onderhandelingen met Nederland te benadrukken, althans niet uit het oog
te verliezen, dat het nieuwe land Curaçao over minimaal dezelfde taken,
bevoegdheden en verantwoordelijkheden dient te beschikken als het land
de Nederlandse Antillen. Wij hebben ruim vier jaar geleden immers niet
gekozen om zomaar land te worden binnen het Koninkrijk, doch om een
autonoom land te worden, minimaal gelijk aan de status aparte van
Aruba. Dat moet overigens ook tot uitdrukking komen in (de bewoor-

KST140163
0910tkkst32186-R1901-8
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 186 (R1901), nr. 8

1

dingen van) de intitulé en de considerans van het onderhavige wetsvoorstel, vindt de fractie.
De MAN-fractie heeft voorts een opmerking ten aanzien van het bepaalde
in artikel 15 onder artikel 1.2, onderdeel E, van het onderhavige voorstel
van rijkswet. In het bij het wetsvoorstel behorende advies van de Raad
van State van het Koninkrijk en nader rapport (32 186 (R 1901) nr. 4) wordt
ten aanzien van genoemde bepaling het volgende opgemerkt (zie blz. 3,
paragraaf 1, laatste alinea): «Ook andere aangelegenheden van het
Koninkrijk kunnen bij het overleg aan de orde komen, indien en voor zover
de Gouverneur als koninkrijksorgaan een rol speelt bij de behartiging van
die aangelegenheden. Om deze reden is in artikel 15 opgenomen dat de
ministers wie de te bespreken onderwerpen aangaan, aan het overleg
kunnen deelnemen. De minister die binnen de Koninkrijksregering voor de
betreffende Koninkrijksaangelegenheden de verantwoordelijkheid draagt,
wordt tijdig op de hoogte gesteld. De betreffende minister kan vervolgens
deelnemen aan het overleg om met de Gouverneurs te overleggen over
de Koninkrijksaangelegenheid in kwestie of desgewenst separaat overleg
voeren.»
Mede gelet op de intensiteit en regelmaat waarmee in de voorgestelde
nieuwe structuur op bestuurlijk niveau overleg zal moeten worden
gevoerd, vraagt de MAN-fractie zich in gemoede af in hoeverre dit in het
belang zal zijn van het emancipatoire proces van Curaçao. De fractie ziet
deze opgelegde vorm van intensieve bestuurlijke afstemming op Koninkrijksniveau eerder als een groot obstakel nadat het eiland zijn status van
autonoom land binnen het Koninkrijk verkrijgt. In plaats van meer beleidsruimte cq beleidsvrijheid worden wij als nieuw autonoom land wettelijk
verplicht om over een breed scala van onderwerpen overleg te voeren
met en als het ware verantwoording af te leggen aan Den Haag. Deze
wettelijke verplichting zal van Curaçao de facto een moderne kolonie
maken, oordeelt de MAN-fractie.
De fractie geeft voor de duidelijkheid en volledigheid te kennen dat zij
geen tegenstander is van overleg en afstemming. Integendeel, in een
rechtvaardig en eervol samenwerkingsverband zijn dat wezenlijke en
onontbeerlijke elementen, indien en voor zover dergelijke overleg- en
afstemmingsvormen gebaseerd zijn op en uitgaan van de vrije wil en
autonomie van de deelnemers. Zodra de samenwerking een gedwongen
karakter heeft en ervaren wordt als «van bovenaf opgelegd», verwordt hij
tot een ongewenste en in de praktijk tevens onwerkbare structuur.
Voor de MAN-fractie is het verder zeer de vraag hoeveel geld gemoeid zal
zijn met het in het artikel 15 voorgestelde overleg met de Gouverneurs.
Wie betaalt de reis- en verblijfskosten van de Gouverneurs? Is dat de
rijksoverheid of worden deze kosten ten laste gebracht van de begrotingen van de onderscheiden Caraïbische rijksdelen?
De MAN-fractie vindt voorts dat serieus rekening moet worden gehouden
met de door de Raad van Advies in zijn advies dd. 8 oktober 2009, met
kenmerk RA/16-09-RW, gedane suggesties, op- en aanmerkingen. De
fractie verzoekt de voor het onderhavige wetsvoorstel verantwoordelijke
bewindspersonen dan ook dringend om, voor zover mogelijk, de inhoudelijke, wetstechnische en redactionele op- en aanmerkingen van het Antilliaanse advies-college over te nemen.
De MAN-fractie vraagt tot slot aandacht voor de bijzondere positie van
Bonaire. Het bestuur van dit eilandgebied heeft uitdrukkelijk verzocht de
parlementaire behandeling van het onderhavige wetsvoorstel alsmede
van het voorstel van rijkswet tot wijziging van het Statuut (32 213
(R 1903)) aan te houden totdat de uitslag van het vermoedelijk in maart
2010 te houden consultatief referendum bekend is. Zal enigszins tegemoet
worden gekomen aan de door Bonaire geuite wens om de parlementaire
behandeling van genoemde wetsvoorstellen nog even aan te houden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 186 (R1901), nr. 8

2

De PAR-fractie heeft met interesse en waardering kennis genomen van het
voorliggende voorstel van rijkswet. De fractie wijst er ten overvloede op
dat het voorstel van rijkswet tot aanpassing van de rijkswetten aan de
oprichting van de nieuwe landen onontbeerlijk is. Zonder de noodzakelijke
aanpassingen kunnen de staatkundige vernieuwingen niet zonder
problemen worden ingevoerd, meent de fractie. In een groot aantal rijkswetten wordt bijvoorbeeld verwezen naar de Nederlandse Antillen, terwijl
dit land na de invoering van de nieuwe staatkundige verhoudingen niet
meer zal bestaan.
Ook de PAR-fractie vraagt of en in hoeverre rekening zal worden gehouden met de door de Raad van Advies in zijn eerdergenoemd advies dd.
8 oktober 2009, met kenmerk RA/16-09-RW, gedane suggesties, open
aanmerkingen.
Aldus vastgesteld in de vergadering van de Centrale Commissie van de
17de december 2009.
De Rapporteur,
P. J. Atacho

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 186 (R1901), nr. 8

3