Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

30 545

Uitvoering Wet Werk en Bijstand

Nr. 122

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 april 2013
Hierbij zend ik uw Kamer ter informatie een tweetal rapporten van recent
afgerond onderzoek. Beide rapporten betreffen onderzoek uitgevoerd
door de Inspectie SZW.
Bij deze aanbieding ontvangt u de volgende rapportages1.
1. Implementatie zoekperiode jongeren
2. Bredere kijk op gegevens
In de bijlage bij deze brief treft u, voor elk onderzoek afzonderlijk, een
nadere bespreking van het betreffende onderzoek.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

1

kst-30545-122
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 545, nr. 122

1

Uitkomsten en reacties per onderzoek
Implementatie zoekperiode jongeren
Sinds 1 januari 2012 moeten jongeren tot 27 jaar die bij de gemeenten een
WWB-uitkering aanvragen eerst zelf vier weken zoeken naar werk of,
vanaf 1 juli 2012, hun scholingsmogelijkheden nagaan. De wetgever
beoogt met invoering van speciale maatregelen voor jongeren te
voorkomen dat zij al jong uitkeringsafhankelijk worden en daarmee hun
toekomstmogelijkheden verkleinen. De speciale maatregelen betroffen de
invoering van een 4-weken zoektermijn voor jongeren tot 27 jaar die bij de
gemeenten een WWB-uitkering aanvragen. In deze periode dienen zij zelf
naar werk te zoeken en hun scholingsmogelijkheden na te gaan.
De inspectie SZW heeft onderzocht hoe gemeenten en UWV invulling
geven aan de implementatie van de aangescherpte voorwaarde. Het
onderzoek Implementatie zoekperiode jongeren is door de Inspectie SZW
in 2012 uitgevoerd. De Inspectie constateert dat gemeenten de technische
kant van de implementatie in het uitvoeringsproces goed en tijdig hebben
opgepakt. De Inspectie constateert verder dat bij een aanzienlijk deel van
de gemeenten deze implementatie zonder de nodige bestuurlijke
aandacht daarvoor heeft plaatsgevonden. De Inspectie leidt dit met name
af uit de beleidsarme invulling van de maatregelen, het niet tijdig gereed
zijn van beleid met betrekking tot het onderzoeken van de scholingsmogelijkheden en het feit dat gemeenten geen cijfermatig inzicht hebben in het
verloop van het klantenbestand jongeren, waardoor sturing en beheersing
worden belemmerd.
Gemeenten hebben ondanks het late tijdstip van vaststelling van de
wetsaanpassing tijdig ambtelijke richtlijnen vastgesteld waaraan jongeren
kunnen worden getoetst op hun zoeken naar werk-gedrag als zij
aankloppen voor een WWB-uitkering bij de gemeente. Gemeenten
erkennen dat dit nog beleidsarm is ingevuld en in de periode van het
onderzoek niet is vastgelegd in verordeningen of beleidsregels.
Gemeenten verklaren dit door te verwijzen naar verwachte veranderingen
in het beleid door nieuwe handhavingswetgeving en de mogelijke
invoering van de toenmalige Wet Werken naar Vermogen. Gemeenten
geven aan de gedachte achter de zoekperiode te ondersteunen en dat de
zoekperiode voor veel jongeren werkt. Ik vind het verheugend dat
gemeenten positief staan tegenover de vier weken zoektijd. Ook vind ik
het een goede zaak dat gemeenten de jongeren goed voorlichten over de
zoekperiode. Zij doen dit in persoonlijke contacten en via schriftelijke
informatie die is toegesneden op de doelgroep jongeren. Op die manier is
maatwerk mogelijk en worden de jongeren aangesproken op een manier
die bij hen past. Naar mijn mening weegt dit punt op tegen één van de
punten waarop de gemeenten minder goed scoren: het feit dat de
verordeningen alleen in technische zin zijn aangepast zonder dat de
beleidsmatige uitvoeringsinstructies er in vertaald zijn. Alles overziende
vind ik dat de werkwijze van gemeenten nog onvoldoende in overeenstemming is met de rol die de WWB toekent aan de gemeenteraad. In een
volgende Verzamelbrief aan gemeenten zal ik hierop wijzen.
De Inspectie SZW stelt vast dat gemeenten het beleid ten aanzien van het
door jongeren uit te voeren eigen onderzoek naar scholingsmogelijkheden
niet tijdig gereed hadden. Deze constatering kan te maken hebben met het
moment waarop het onderzoek heeft plaatsgevonden. In dit kader is het
goed om erop te wijzen dat de rijksoverheid wel faciliteiten beschikbaar
heeft gesteld in de vorm van een handreiking van Stimulansz. Gemeenten
moeten in hun beleid ook regels gaan opstellen voor het bepalen van het
leervermogen van hun klanten. Voor het onderzoek naar de scholingsmo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 545, nr. 122

2

gelijkheden van jongeren is het belangrijk dat de gemeenten een goede
samenwerking opzetten met de onderwijsinstellingen. Het is immers aan
de onderwijsinstellingen om het leervermogen van de jongeren feitelijk
vast te stellen. Hiervoor is de expertise van de onderwijsinstellingen
nodig. De samenwerking met de onderwijsinstellingen heeft meer tijd
nodig. Ik ga er vanuit dat gemeenten in de maanden die volgden op het
onderzoeksmoment de nodige stappen hebben gezet en samen met de
schoolbesturen een stevig fundament hebben opgezet en het beleid
verder vorm hebben gegeven. Het vervolgonderzoek van de Inspectie
SZW kan inzicht geven in de ontwikkelingen op dit punt.
Ten aanzien van de constatering van de Inspectie SZW dat gemeenten hun
cijfermatige sturingsinformatie m.b.t. jongeren niet op orde hebben, merk
ik op dat het voor gemeenten van evident belang is dat zij zelf over deze
informatie beschikken. Ook voor dit punt zal ik de gemeenten aandacht
vragen in de Verzamelbrief aan gemeenten.
Bredere kijk op gegevens
De inspectie SZW heeft onderzocht in hoeverre gemeenten, UWV en SVB
zijn gericht op de kwaliteit van gegevens. Het rapport bevat het oordeel
van 2 onderzoeken:
1. Aanvraagproces WWB en kwaliteit van gegevens.
2. Correctieverzoeken en terugmeldingen.
Aanvraagproces WWB en kwaliteit van gegevens
De inspectie SZW heeft onderzocht wat de invloed is van verschillende
werkwijzen van gemeenten bij de aanvraag van een WWB-uitkering op de
kwaliteit van gegevens. De inspectie concludeert dat er geen aantoonbaar
verband is tussen de werkwijze van gemeenten en de kwaliteit van de
gegevens. De gegevens zijn volgens de respondenten kwalitatief goed
genoeg om de uitkeringsbeslissing op te baseren. Ook heeft de samenwerking met UWV, of het ontbreken daarvan, geen invloed op de kwaliteit
van de gegevens die voor de uitkeringsbeslissing worden gebruikt.
Er is volgens de inspectie een tendens naar verdere digitalisering van het
aanvraagproces van de WWB. Daarbij acht de inspectie het van belang
om een brug te slaan tussen de gemeentelijke beleidsvisies en landelijk
geïnitieerde automatiseringsoplossingen.
Het innemen van de aanvraag van WWB-uitkeringen en de registratie van
werkzoekenden is conform de Wet SUWI neergelegd bij het UWV. Het
UWV draagt de gegevens over de werkzoekende aan gemeenten over,
waarmee gemeenten vervolgens in staat zijn om het proces op te starten
voor het beoordelen van welke dienstverlening moet worden aangeboden, en voor het beoordelen van de uitkeringsaanvraag. Door de
ketenpartners wordt toe gewerkt naar aansluiting van alle ketenpartners
op de systemen van het UWV.
De Wet SUWI biedt ruimte aan gemeenten en het UWV om nadere
afspraken te maken. Het UWV geeft aan bereid te zijn om samen met
gemeenten te bezien hoe de door UWV ontwikkelde digitale dienstverlening beter kan worden aangesloten op gebruik voor de gemeentelijke
populatie. Er is een ketenbreed overleg opgericht waarin het UWV en
gemeenten afspraken kunnen maken over de doorontwikkeling van de
systemen van het UWV, waarbij de gemeentelijke inbreng ten aanzien van
deze systemen wordt geborgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 545, nr. 122

3

Correctieverzoeken en Terugmeldingen
De inspectie SZW heeft onderzocht wat de bijdrage is van terugmeldingen
en correctieverzoeken binnen het SUWI-domein aan de kwaliteit van
gegevens. De inspectie concludeert dat de bijdrage van correctieverzoeken en terugmeldingen aan de kwaliteit van gegevens beperkt is. Zo
informeren SUWI-partijen burgers niet actief over de mogelijkheid om
hun gegevens in te zien.
De inspectie geeft aan dat er diverse oorzaken ten grondslag liggen aan
het beperkt aantal terugmeldingen. De inspectie signaleert dat naast het
instrument terugmelding ook andere instrumenten worden ingezet, zoals
bestandskoppelingen. Een eerste bestandskoppeling, gericht op de
verbetering van de kwaliteit van de GBA, is in 2012 door SZW gerealiseerd. Ook is er wetgeving in voorbereiding die regelt dat de betaling van
de uitkering wordt opgeschort indien bij verificatie door het UWV blijkt dat
de aanvrager niet staat ingeschreven met een (woon)adres in de GBA.
Vanuit een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid om de gegevens op
orde te houden vind ik het van belang dat de SUWI-partijen bijdragen aan
het verbeteren van de kwaliteit van gegevens.
De inspectie oordeelt dat de SUWI-partijen meer belang moeten
toekennen aan de stelselbrede borging van kwaliteit van gegevens. Ik zal
bij gemeenten via de «Verzamelbrief» en in het overleg met de SVB en het
UWV hier aandacht aan besteden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 545, nr. 122

4