Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2197
Vragen van de leden Boucke, Wuite (beiden D66), Van Raan en Wassenberg
(beiden PvdD) aan de Minister voor Klimaat en Energie en de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de uitzending van Zembla
«Bedreigd Nederlands Koraal» van 17 februari 20- 22 (ingezonden 3 maart
2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie), mede namens de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
23 maart 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van Zembla over het verdwijnen van het
Nederlandse koraalrif in Bonaire?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de bouw van een nieuwe havenpier in of nabij het
Koning Willem Alexander Natuurreservaat in de zee bij Bonaire om stookolie
in te voeren, desastreus zou zijn voor dit koraalrif en dat dit zeer onwenselijk
is? Zo nee, op welke bronnen baseert u zich?
Antwoord 2
De bouw van een nieuwe steiger in of nabij het Koning Willem Alexander
Natuurreservaat is onwenselijk.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de pier in of nabij het Koning Willem Alexander
Natuurreservaat voorgoed van de baan is, zoals Bonaire Brandstof Terminals
(BBT) aangeeft2? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wie heeft besloten dat de pier
er niet komt en wat is de reden voor het afblazen van de bouw van de pier?

1
2

ah-tk-20212022-2197
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/bedreigd-nederlands-koraal
https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2022/02/16/ministerie-beetje-door-de-knieen-toch-geennieuwe-oliepier-op-bonaire/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja. Het eilandsbestuur van Bonaire heeft in 2017 het Rijk om hulp gevraagd
bij de problemen van de brandstofvoorziening aan Bonaire. Een stuurgroep
onder leiding van de gezaghebber van Bonaire heeft de opties geïnventariseerd. Een van de opties betrof de bouw van een nieuwe overslag met een
nieuwe steiger aan de kust tussen de elektriciteitscentrale en het Koning
Willem Alexander Natuurreservaat. De gezaghebber heeft in zijn rol als
voorzitter van bovengenoemde stuurgroep in de periode 2017–2021 geen
bezwaren tegen deze steiger gemaakt. In de bovengenoemde uitzending van
Zembla zei hij dat zolang hij gezaghebber is, deze steiger er niet komt. Deze
verandering van inzicht komt doordat er intussen een goede kans is dat de
levering van brandstof aan de centrale vanuit het voormalige Bopec-terrein
hervat kan worden. Een alternatief is om vanuit het zuiden met een tankauto
de brandstof aan te voeren. Deze opties zijn reden om geen nieuwe steiger te
hoeven bouwen.
Vraag 4
Klopt het dat de mogelijke bouw van een nieuwe havenpier in het zuiden ook
niet meer doorgaat? Zo ja,kunt u bevestigen dat er helemaal geen plannen
meer zijn voor een nieuw te bouwen (stookolie)pier?
Antwoord 4
Bij het vliegveld is er een steiger voor de aanvoer van kerosine. Waarschijnlijk volstaat een uitgebreid onderhoud aan deze steiger om in de toekomst
kerosine, benzine, diesel en een noodvoorraad stookolie aan te kunnen
voeren. Dan is er geen nieuwe steiger nodig. Er is geen plan een brandstofoverslag in de haven te bouwen.
Vraag 5
Klopt het dat de infrastructuur voor brandstofopslag gebouwd gaat worden
op het vliegveld?
Antwoord 5
De meest kansrijke optie bestaat uit een overslag direct ten zuiden van het
vliegveld.
Vraag 6
Kunt u toezeggen dat ook een dergelijke pier in het zuiden met als doel het
transport van fossiele brandstoffen voor Bonaire Brandstof Terminals (BBT) er
niet gaat komen, wat in lijn is met de motie-Boucke c.s. over natuurbescherming waarborgen en koraalvernietiging voorkomen (Kamersrtuk 35 632,
nr. 12)? Zo, nee, waarom niet?
Antwoord 6
Zoals hierboven aangegeven, is er nu geen plan voor de bouw van een
steiger. Als de huidige steiger (ook na uitgebreid onderhoud) niet volstaat om
voldoende brandstof aan te voeren, is een nieuwe steiger nodig op de plaats
van de huidige, of in de buurt ervan. Zonder fossiele brandstof dreigt
maatschappelijke ontwrichting, omdat dan zowel de elektriciteits- als de
drinkwatervoorziening stil komt te vallen. Een beoordeling van de gevolgen
van concrete projectvoorstellen op koraal vindt plaats in de daarvoor
bestemde vergunningsprocedures op basis van nationale en eilandelijke
regelgeving. Uw Kamer is hierover geïnformeerd door de Ministers van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties en de Staatsecretaris van Infrastructuur en Waterstaat in de reactie op de
motie Boucke (Kamerstuk 33 576, nr. 254).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7, 8, 9 en 10
Wist u dat er al sinds 2020 een subsidieaanvraag ligt voor een plan om de
energiesituatie op Bonaire in één keer tot 80% te verduurzamen3 4? Zo ja, hoe
kan het dat er ondanks herhaalde verzoeken vanuit het Water- en Energiebedrijf Bonaire (WEB) nooit officieel op dat plan is gereageerd?
Wat is uw mening over de wijze waarop BBT recht doet aan de duurzaamheidsopdracht die opgenomen is in de oprichtingsakte, conform de motieBoucke c.s. over niet alleen brandstofopslag maar ook hernieuwbare energie
noemen in de oprichtingsakte (Kamerstuk 35 632, nr. 13)? Kunt u hierbij ook
aangeven hoe BBT in de toekomst deze duurzaamheidsopdracht wil
uitvoeren?
Kunt u toelichten op basis van welke argumenten het besluit is genomen om
de gevraagde investering van 40 miljoen voor verduurzaming op Bonaire
vanuit WEB niet toe te zeggen?
Kunt u toezeggen dat u alsnog de plannen van WEB voor verduurzaming
serieus gaat bekijken en waar nodig voorlegt ter besluitvorming?
Antwoord 7, 8, 9 en 10
Het Rijk heeft de plannen van WEB en het voorstel van de elektriciteitsproducent van Bonaire, ContourGlobal, om de plannen daadwerkelijk uit te voeren,
serieus bekeken. Het is de vraag – even los van het WEB verzoek – of een
subsidie voor de verduurzaming het meest rendabele instrument is om tot
verduurzaming te komen. Wat het Ministerie van EZK in ieder geval heeft
gedaan is 10 miljoen euro aan BBT verleend om te participeren in het
verduurzamingsplan voor Bonaire. Met de euro 10 mln. eigen vermogen kan
BBT meer, relatief goedkoop kapitaal aantrekken, zodat BBT voor 50% kan
participeren in het plan van ContourGlobal dat op USD 58 mln. (ongeveer
euro 53 mln.) is begroot. Mijn ministerie zal in de komende maanden met het
Ministerie van BZK, het eilandsbestuur, ContourGlobal, WEB en BBT een
gezamenlijk beeld opstellen van het transitieplan naar verduurzaming. De
opties en varianten worden hierin uitgewerkt waarbij er aandacht is voor
verduurzaming en het reduceren van de tarieven. Bij de uitwerking van de
opties worden ook de mogelijke financieringsinstrumenten uiteengezet. Voor
de zomer informeer ik u, mede namens de Staatssecretaris van BZK, over de
vervolgstappen op de korte termijn en het perspectief voor de lange termijn.
Vraag 11
Kunt u toelichten waarom het besluit is genomen om 10 miljoen uit te
besteden aan BBT voor de realisatie van verduurzaming op Bonaire? Op basis
van welke berekeningen wordt dit als voldoende geacht om te verduurzamen? Kunt u specifiek toelichten waarom juist een bedrijf dat fossiele
brandstoffen importeert is uitgekozen om verduurzaming op Bonaire te
realiseren?
Antwoord 11
De 10 miljoen voor de realisatie van verduurzaming op Bonaire is bij BBT
belegd op basis van de motie-Boucke c.s. Naar aanleiding van de motie is
aan de doelstellingen in de oprichtingsakte van BBT hernieuwbare energie
toegevoegd (Kamerstuk 35 632, nr. 13). Met euro 10 mln. eigen vermogen kan
BBT het restant lenen zodat BBT voor 50% kan participeren in het plan van
ContourGlobal dat op USD 58 mln. (ongeveer euro 53 mln.) is begroot.
ContourGlobal wil zelf ten minste 50% deelnemen. Hiermee worden de
financieringskosten lager en de kans op realisatie groter.
Vraag 12
Welke werking heeft verduurzaming van de energievoorziening op Bonaire op
de business case van BBT?

3

https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2021/12/10/geen-subsidie-voor-duurzaamheidsplan-webwel-voor-bonaire-brandstof-terminals/
4
https://antilliaansdagblad.com/bonaire/24224-web-doet-beroep-op-kamerleden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 12
BBT is een 100% beleidsdeelneming van het Rijk en wordt ingezet om de
leveringszekerheid van brandstof en (daarmee indirect) elektriciteit te
waarborgen. BBT krijgt een monopoliepositie in de brandstofoverslag en zal
tarieven rekenen die volstaan om de kosten te dekken. Het Rijk heeft euro
20 mln. (euro 10 mln. voor brandstofoverslag en euro 10 mln. voor verduurzaming) in BBT gestort, vooralsnog zonder duidelijkheid over de datum
waarop BBT inkomsten gaat krijgen. Er is (reeds) sprake van verduurzaming,
omdat BBT geen extra overslag in het noorden naast de elektriciteitscentrale
hoeft te bouwen, een investering waarvan nog maar bezien zou moeten
worden of deze zich terug zou betalen. In die zin is verduurzaming ook
gunstig voor de business case van BBT.
Vraag 13
Deelt u de mening dat de investeringen in een energie-infrastructuur,
gebaseerd op fossiele brandstoffen, in strijd zijn met duurzaamheidsdoelstellingen voor Bonaire? Zo ja, welke acties gaat u ondernemen om de duurzaamheidsdoelstellingen toch te waarborgen?
Antwoord 13
Ik zend uw Kamer op korte termijn een brief met ambities op het gebied van
de verduurzaming van de elektriciteitsvoorziening in Caribisch Nederland. De
opslag van brandstof is vooral nodig voor de mobiliteit, met name het
intercontinentale vliegverkeer, maar ook het transport op Bonaire. Voor de
elektriciteitsproductie beoogt BBT te participeren in de verduurzaming
waarmee het aandeel duurzaam stijgt van 25 naar 75 à 80%.
Vraag 14 en 15
Bent u van mening dat de BBT een tijdelijke rol heeft om de energievoorziening op Bonaire veilig te stellen, of ziet u een permanente rol voor de BBT?
Kunt u aangeven wat u «tijdelijk» noemt, over hoeveel maanden spreekt u?
Kunt u toelichten of ook na een volledige energietransitie een rol is weggelegd voor BBT? Zo ja, welke rol is dat?
Antwoord 14 en 15
BBT is voornemens meerjarige verhuurcontracten te sluiten voor de overslag.
Wanneer Bonaire geen brandstof meer nodig heeft, komt deze rol van BBT
ten einde. Het is ook mogelijk dat op de langere termijn de overslag van BBT
voor duurzame brandstof (bijvoorbeeld voor biodiesel) wordt ingezet.
Hiernaast heeft BBT naar aanleiding van bovengenoemde motie een statutair
doel in de duurzame elektriciteitsproductie.
Vraag 16
Kunt u toelichten wat de verwachte impact van de geplande investering van
10 miljoen aan BBT zal zijn? Hoe zorgt u ervoor dat deze 10 miljoen ten volste
benut wordt voor verduurzaming?
Antwoord 16
Zie het antwoord op de vragen 7, 8 en 9.
Vraag 17
Kunt u toelichten wat u verder gaat doen om het aandeel duurzame
energievoorziening op Bonaire omhoog te krijgen, in lijn met de motieBoucke c.s. over een routekaart naar klimaatneutrale energievoorziening in
Caribisch Nederland (Kamerstuk 35 632, nr. 14) en het coalitieakkoord?
Antwoord 17
Zoals beschreven in het antwoord op vragen 7, 8 en 9 kan de verduurzaming
van 25% tot 75 à 80% duurzame elektriciteit subsidieloos plaatsvinden. Het
belangrijkste is dat het eilandsbestuur tot verduurzaming bereid is. Over de
verdere route voor de verduurzaming wordt uw Kamer op korte termijn per
brief in meer detail geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 18
Hoe gaat u voorkomen dat Bonaire tientallen jaren vast komt te zitten aan
fossiele energie door investeringen in de energie-infrastructuur? Hoe borgt u
hierbij de leveringszekerheid van elektriciteit?
Antwoord 18
Het bestuur van het openbare lichaam Bonaire heeft het Rijk verzocht de
leveringszekerheid van brandstof te borgen. Om hier aan tegemoet te komen
heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat de beleidsdeelneming BBT opgericht. Zodra Bonaire geen fossiele brandstof meer nodig heeft,
stopt BBT met de overslag van fossiele brandstof. Het borgen van de
leveringszekerheid van elektriciteit is op basis van de wet elektriciteit en
drinkwater BES een taak van de producent, ContourGlobal Bonaire, waarop
de Autoriteit Consument en Markt toeziet. In noodsituaties zoals bij het staken
van de olielevering aan de elektriciteitscentrale in april 2020, schiet het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat te hulp, financieel en anderszins.
Vraag 19
Kunt u, nu u het besluit over BBT heeft genomen, alsnog de business case
openbaar maken (of delen daarvan)? Zo nee, welke concurrentie overwegingen spelen volgens u dan nu nog een rol?
Antwoord 19
De vertrouwelijke gegevens betreffen onder andere de verwachte kosten van
de bouw van de overslagtanks en aanverwante infrastructuur. Daarbij bevat
de business case concurrentiegevoelige informatie voor wat betreft de
exploitatie. Om de aanbesteding van de bouw niet te beïnvloeden, blijven
sommige gegevens vertrouwelijk.
Vraag 20
Kunt u concreet uiteenzetten wat de impact van deze ontwikkelingen is op
Bonaire en haar inwoners?
Antwoord 20
Zonder concreet plan voor verbetering zoals BBT biedt, zou de Inspectie
Leefomgeving en Transport de bestaande overslagen hebben gesloten. Het
bestuur van het openbaar lichaam Bonaire had de gegronde vrees voor een
staken van de brandstoflevering aan het eiland, waardoor gemotoriseerd
wegtransport en vliegverkeer niet meer mogelijk zijn. Hiermee zouden
bijvoorbeeld het toerisme en de voedselimport volledig stil zijn gevallen. Er
zou geen elektriciteit meer zijn en daarmee zou ook de drinkwatervoorziening
zijn gestagneerd. De impact van deze ontwikkelingen op Bonaire en haar
inwoners is dan ook dat er geen maatschappelijke ontwrichting voor
onbepaalde tijd plaatsheeft.
Vraag 21
Hoe denkt u de omstandigheden van de lokale bewoners op Bonaire verder
te verbeteren? Deelt u de mening dat meer investeringen in zon en windenergie kan leiden tot een significante vermindering van het elektriciteitstarief van
deze bewoners? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 21
Door verduurzaming wordt bespaard op fossiele brandstof. De vermindering
op het elektriciteitstarief is het verschil tussen de besparing op fossiele
brandstof en de kosten van verduurzaming. De levensomstandigheden van de
bewoners van Bonaire worden niet alleen beïnvloed door de elektriciteitsprijs.
Het Rijk zet breed in op het verbeteren van de omstandigheden van de lokale
bewoners door het versterken van de arbeidsmarkt, het verbeteren van de
basisvoorzieningen en de levensstandaard van de inwoners van Caribisch
Nederland.
Vraag 22
Hoe gaat u de klimaattransitie op de BES-eilanden verder bevorderen, en
welke concrete voorstellen heeft u hiervoor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

Antwoord 22
Ik heb TNO de opties op een rij laten zetten naar aanleiding van de motieBoucke c.s. over een routekaart naar klimaatneutrale energievoorziening in
Caribisch Nederland (Kamerstuk 35 632, nr. 14). Ik zal uw Kamer bij Voorjaarsnota voor de zomer informeren over de routekaarten en de uitwerking van de
verduurzamingsstrategie inclusief de financiering hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6