Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 893

Veiligheid van het railvervoer

Nr. 153

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juli 2013
Sinds de ondertekening op 30 juni 2011 van het convenant Actie
Koperslag hebben de convenantspartijen eendrachtig gewerkt aan de
uitvoering van de tien overeengekomen maatregelen. Over deze maatregelen is uw Kamer bij brief van 30 juni 2011 geïnformeerd.1 Het convenant
beoogde het toenemende probleem van koperdiefstallen gezamenlijk te
bestrijden. Twee jaar na de start constateer ik met genoegen dat door de
samenwerking tussen ProRail, TenneT, Netbeheer Nederland2, de politie,
het Openbaar Ministerie, metaalverwerkingsbranche MRF, de Belastingdienst en de ministeries van Infrastructuur en Milieu en Veiligheid en
Justitie goede resultaten zijn geboekt. Eerder informeerde ik uw Kamer bij
brief van 3 oktober 2012 over de voortgang van Actie Koperslag.3 In de
onderhavige brief informeer ik u over de bereikte resultaten tot nu toe. In
de bijlage bij deze brief is per convenantmaatregel de gedetailleerde
voortgang in de uitvoering opgenomen4.
Kern van de aanpak
Actie Koperslag richt zich primair op sectoren waar koperdiefstal tot
gevaarlijke situaties kan leiden, zoals op het spoor en het hoogspanningsnet. Op het spoor kan koperdiefstal leiden tot vertragingen of
botsingen en tot elektrocutiegevaar voor werkers op de baan. Door
diefstal op het hoogspanningsnet kunnen regio’s zonder stroom komen te
zitten en ontstaat er risico op elektrocutie bij burgers en medewerkers van
de energienetbeheerders.
Kern van de aanpak vormt het vergroten van de pakkans van koperdieven
en hun adequate berechting. Daarbij gaat het deels om preventieve
maatregelen, zoals de beveiliging van koper met synthetisch DNA (SDNA),
1

Kamerstuk 29 893, nr. 123.
De regionale netbeheerders zijn sinds november 2012 aangesloten bij Actie Koperslag.
Kamerstuk 29 893, nr. 136.
4
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
3

kst-29893-153
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 153

1

en deels om repressieve maatregelen, zoals het vergroten van de
heterdaadkracht door gerichte inzet op risicolocaties, het optimaliseren
van de informatiepositie door het aangifteproces te verbeteren en de
bestrijding van heling door de invoering van de legitimatieplicht bij de
contante inkoop van koper(legeringen). Bovendien wordt tijdens de
strafrechtelijke vervolging meer rekening gehouden met de gevaarzetting
die koperdiefstal kan veroorzaken.
Doelstelling
Doelstelling van Actie Koperslag is het aantal geregistreerde koperdiefstallen met gevaarzetting bij ProRail en TenneT met 50% te verlagen in de
periode 2012–2013 en de pakkans van koperdieven met een kwart te
verhogen in dezelfde periode ten opzichte van 2011. In dat jaar bedroeg
het aantal (pogingen tot) koperdiefstallen bij TenneT 69 en bij ProRail 516.
In 2011 zijn 23 verdachten van koperdiefstal op en rond het spoor
aangehouden, zodat de pakkans dat jaar bijna 4,5% bedroeg. Voor
diefstallen bij TenneT zijn over 2011 geen gegevens over de pakkans
bekend, omdat deze niet separaat door de politie zijn bijgehouden. Na de
aansluiting van TenneT bij de Actie Koperslag is hiervoor een aparte
voorziening getroffen.
Resultaten
Op het spoor is het aantal koperdiefstallen met gevaarzetting zowel in
2012 als in de eerste helft van 2013 fors afgenomen. Per maand is het
gemiddelde aantal koperdiefstallen met gevaarzetting op het spoor
gedaald van 43 in 2011 naar 24 in 2012 en 8 in de eerste helft van 2013.
Ten opzichte van 2011 gaat het in 2013 om een daling van het maandgemiddelde van 81%. Bij het elektriciteitsnet is het aantal koperdiefstallen in
2012 met een maandgemiddelde van 6,8 licht gestegen ten opzichte van
2011 (gemiddeld 5,8 koperdiefstallen met gevaarzetting per maand). Deze
stijging wordt mede veroorzaakt door een meer accurate registratie van
koperdiefstallen in 2012 ten opzichte van 2011. In de eerste helft van 2013
is het gemiddelde van 6,2 per maand licht gedaald ten opzichte van 2012.
Tabel 1. Aangiftes en aanhoudingen koperdiefstal ProRail en TenneT, 2011-juni 2013
Koperdiefstal met gevaarzetting

Spoor (ProRail) aantal keer
Elektriciteitsnet (TenneT) aantal keer
Aangehouden verdachten spoor/
elektriciteitsnet
Pakkans:
Aangehouden verdachten/aantal diefstallen

Totaal
2011

516*
69**
23***
4,5%***

Maandgemiddelde
2011
43
5,8

Totaal
2012

288
82
33
8,9%

Maandgemiddelde
2012
24
6,8

1e helft
2013

48
37
5

Maandgemiddelde
2013
8
6,2

% wijziging
tov 2011

– 81%
+7%

5,9%

Bron: ProRail/TenneT/Nationale Politie, Landelijke Eenheid
* de cijfers uit 2011 zijn afkomstig van ProRail, waarbij geen onderscheid is gemaakt in koperdiefstallen met en zonder gevaarzetting
** de cijfers over 2011 zijn afkomstig van TenneT
*** in 2011 ging het om aangehouden verdachten van koperdiefstallen op het spoor

In 2012 zijn 33 verdachten van koperdiefstal met gevaarzetting bij het
spoor en het elektriciteitsnet aangehouden. De pakkans nam daarmee toe
van 4,5% naar 8,9%. In het eerste halfjaar van 2013 daalde de pakkans met
in totaal 5 aangehouden verdachten van koperdiefstal met gevaarzetting
evenwel naar 5,9%.
Koperdiefstal leidt op het spoor niet alleen tot gevaarzetting, maar
veroorzaakt ook maatschappelijke schade doordat de treinenloop
aanzienlijk verstoord kan worden. Een goede aanpak van koperdiefstal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 153

2

sorteert ook op dit punt dus positieve effecten. Volgens opgave van
ProRail daalde het aantal vertragingsminuten op het spoor van 17.818 in
2011 naar 14.814 in 2012. In het eerste kwartaal van 2013 ging het om
1.311 minuten.
Grafiek 1. Aangiftes en aanhoudingen koperdiefstal ProRail en TenneT, 2011-juni
2013

Bron: ProRail/Nationale Politie, Landelijke Eenheid

Conclusie
Op basis van de resultaten die sinds 30 juni 2011 geboekt zijn, concludeer
ik dat vooral op het spoor veel winst is geboekt in de aanpak van koperdiefstal. In deze sector was de omvang van de problematiek ook het
grootst. Aangezien TenneT pas in een later stadium aangesloten is bij het
convenant, is de verwachting dat een positief effect van de getroffen
maatregelen in 2013 goed zichtbaar wordt. Koperdiefstal blijft een
belangrijk maatschappelijk probleem. De komende periode zullen de
convenantspartijen doorgaan met de uitvoering van de maatregelen om
het aantal koperdiefstallen met gevaarzetting verder terug te dringen. De
samenwerking in Actie Koperslag vormt hiervoor een goede basis. Verder
zal het laatste halfjaar van de looptijd van Actie Koperslag vooral in het
teken staan van de afronding van nog lopende activiteiten en de borging
van de aanpak. De eindrapportage van Actie Koperslag kan uw Kamer in
het eerste kwartaal van 2014 tegemoet zien.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 153

3