Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 458

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 26 maart 2015
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft op 12 februari
2015 overleg gevoerd met Minister Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus van Infrastructuur en Milieu over:
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
8 oktober 2014 over Kentekenen, snelheidsverhoging tractoren en MMBS’en (Kamerstuk 29 398, nr. 424);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
3 november 2014 met de reactie op de petitie «Stop de sanctie
op het WRM protocol»;
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
2 december 2014 over de evaluatie alcoholslotprogramma
(Kamerstuk 29 398, nr. 430);
− de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
d.d. 17 december 2014 over het leeftijdsverlaging rijbewijs
buschauffeurs (Kamerstuk 29 398, nr. 445);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
9 februari 2015 met de reactie op advies van de Gezondheidsraad inzake rijbewijskeuringen (Kamerstuk 29 398, nr. 448);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
10 december 2014 over het aantal ernstig verkeersgewonden
2013 (Kamerstuk 29 398, nr. 431);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
11 december 2014 met de reactie op motie van de leden Visser
en Hoogland (Kamerstuk 34 000 XII, nr. 22) over de handhaving in verband met de rode kruisen boven de weg (Kamerstuk
29 398, nr. 432);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
3 februari 2015 over de toezegging inzake het aansprakelijk
stellen van fietsers bij ongevallen door bellen en appen op de
fiets (Kamerstuk 29 398, nr. 447);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
23 januari 2015 over de grootschalige testen van zelfrijdende
voertuigen en ontwerpbesluit ontwikkeling zelfrijdende auto’s
(Kamerstuk 31 305, nr. 212).

kst-29398-458
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu,
Van Dekken
De griffier van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu,
Sneep

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

2

Voorzitter: Hoogland
Griffier: Jansma
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Bashir, Hachchi, Hoogland,
De Rouwe en Visser,
en Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van Infrastructuur en
Milieu, die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar ministerie.
Aanvang 10.00 uur.
De voorzitter: Goedemorgen, hierbij open ik het algemeen overleg over
wegverkeer en verkeersveiligheid. Per fractie geldt een spreektijd van vijf
minuten plus twee interrupties. We hebben een gast, namelijk de heer De
Rouwe; dat klinkt wellicht gek, maar hij is formeel geen lid meer van deze
commissie. Daarom vraag ik de leden van de commissie om hem hier het
woord te laten voeren. Ik constateer dat zij daarmee kunnen instemmen.
Dan geef ik het woord aan onze gast, de heer De Rouwe.
De heer De Rouwe (CDA): Gasten gaan voor, toch?
Voorzitter. Aangezien ik na acht jaar als Kamerlid in april/mei de Kamer zal
gaan verlaten, ben ik officieel geen woordvoerder verkeer meer, maar is
dat de heer Van Helvert nu namens mijn fractie. Hij kon hier vandaag
echter niet aanwezig zijn zodat ik hem nu vervang. Ik ga niet zeggen dat
zijn afwezigheid iets met carnaval te maken heeft, want ik heb het hem
niet gevraagd, maar hij komt wel uit Limburg!
Vervolgens zal ik ingaan op de onderwerpen die op de agenda staan, te
weten wegverkeer en verkeersveiligheid. Ik moet eerlijk zeggen dat ik mij
op het onderwerp wegverkeer niet zo heel heftig heb voorbereid en
eigenlijk ook niet op het onderwerp verkeersveiligheid omdat dit
onderwerp gelukkig al vele jaren de bijzondere aandacht heeft van dit
parlement en dus ook van ondergetekende; het is ook heel goed dat we
regelmatig stilstaan bij het grote aantal zwaargewonden en doden dat we
elk jaar te betreuren hebben. De afgelopen tien jaar zijn er per dag twee
doden op de weg gevallen. Dat is niet alleen onverkwikkelijk maar ook
onherroepelijk. We hebben het dan over elk jaar weer honderden, zo niet
duizenden gezinsdrama’s. Dat mogen en kunnen we niet accepteren. Het
verkeer is in feite een sluipmoordenaar. Elke dag gebeurt het wel ergens.
En dan roepen we hier massaal «oh, wat is dat erg» maar als je het
allemaal bij elkaar optelt, is het gewoon veel en veel te veel, ondanks dat
we relatief veilig zijn in deze wereld.
Ik zou van deze gelegenheid gebruik willen maken om mijn waardering uit
te spreken voor heel veel clubs en organisaties die de afgelopen weken en
maanden veel werk hebben verzet. Ik denk aan bekende clubs, zoals de
SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) en de
ANWB, maar ook aan de regionale organen voor verkeersveiligheid, de
provincies, Veilig Verkeer Nederland en TeamAlert. Er zijn heel veel
maatschappelijke organisaties die van ontzettend goede wil zijn om het
aantal gewonden en doden naar beneden te brengen, hetgeen grote
waardering verdient.
Er ligt vandaag een rapport voor dat een groot aantal maatregelen bevat.
En laten we nou niet gaan shoppen in de zin van «welke maatregel wel en
welke maatregel niet». Laten we kijken naar alles wat mogelijk is, waarbij
ik de Minister vraag er een tandje bij te zetten. Laten we met elkaar
afspreken om niet meer specifiek discussies te voeren over de aantallen
en de ambities; die ambities zijn al duidelijk uitgesproken en daarover ligt
ook al een Kameruitspraak. Mijn vraag aan de Minister is of zij met ons
zou willen nadenken over het aanstellen van een rijkscommissaris. Ik weet
dat deze Minister van goede wil is, maar zij heeft naast verkeersveiligheid
veel andere onderwerpen in haar portefeuille. Er is sprake van een groot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

3

aantal doden en gewonden en van een ambitie die schuurt, in de zin of die
wel gehaald wordt in 2020. Dus laten we er nu een tandje bij zetten. Een
rijkscommissaris, die dan onder deze Minister zou komen te vallen, zou
juist met al die overheden en maatschappelijke organisaties tot een
concrete agenda kunnen komen en zou er dan ook op toe kunnen zien dat
die agenda daadwerkelijk wordt uitgevoerd.
Vervolgens wil ik nog iets zeggen over een voorstel dat in het verleden
aan de orde is geweest. In een van de maatregelen zie ik iets over een
ISA-slot. Volgens mij gaat het er dan om dat je mensen goed informeert
over de snelheid; daar is ook veel draagvlak voor. Het CDA wil verder
pleiten voor een repressieve maatregel, namelijk voor een aso-slot. Dat
betreft een techniek die in de auto wordt geplaatst van mensen die
bijvoorbeeld een celstraf hebben gehad omdat ze een ernstig verkeersongeval hebben veroorzaakt of meerdere keren een verkeersovertreding
hebben begaan. We weten uit de literatuur dat juist toezicht op de kleine
groep die het altijd weer verpest voor anderen, echt werkt. Mijn verzoek
aan de Minister is dan ook om bijvoorbeeld samen met een universiteit na
te gaan of het mogelijk is om met behulp van zo’n kastje het gedrag van
dergelijke mensen goed te volgen. Waar het gaat om het uitlezen van de
snelheid, het door rood licht rijden, het bumperkleven et cetera is sprake
van allerlei los van elkaar staande technieken die er al zijn maar die nog
niet gecombineerd toegepast zijn voor de verkeersveiligheid.
Dan kom ik op de evaluatie van het alcoholslot. Het CDA is voorstander
van het paardenmiddel alcoholslot. Wij zijn er ook voorstander van om
dat via het CBR te laten lopen. Ik zou de betrokken Ministers willen vragen
om snel duidelijkheid hieromtrent te verschaffen. Kennelijk wordt er nog
gewacht op de Raad van State. Het is een heftig middel voor een heel
heftige doelgroep. Pas als je een half krat bier hebt opgedronken, krijg je
zo’n slot. Het gaat dus niet om kleine overtredingen maar om heel
ernstige zaken. En daar moet aandacht voor blijven.
De voorzitter: U hebt nog zo’n twintig seconden spreektijd.
De heer De Rouwe (CDA): Prima, dank u wel. Dan maak ik nog twee
opmerkingen.
De eerste betreft het appen op de fiets. Ik heb geconstateerd dat de
Minister niet mee wil gaan in het aansprakelijk stellen van een appende
fietser die zelf schade veroorzaakt. Dit is eigenlijk een heel juridische
discussie die we op dit moment echter niet aan willen gaan. In België en
Duitsland is het handheld bellen op de fiets reeds verboden. Er zijn
verschillende landen die dus echt actie ondernemen op dit punt. Wat ons
betreft is het een onderwerp dat niet van tafel mag gaan, omdat het
probleem eerder zal toenemen dan afnemen. Het is een categorie waarbij
het aantal ongevallen groter en groter wordt.
Dan mijn laatste punt. We hebben het al vaker gezegd: voor mensen die
een dodelijk ongeval veroorzaken, bijvoorbeeld met alcohol in het spel,
zou wat het CDA betreft geen taakstraf mogen gelden. Een taakstraf is
echt een lichter middel en verhoudt zich niet tot de ernst van zo’n ongeval.
Als je zelf bewust beschonken in een auto stapt, moet je je er ook van
bewust zijn dat dit grote gevolgen kan hebben. Daarom is opnieuw het
pleidooi van het CDA: kijk naar deze strafmaat en bekijk de mogelijkheid
om de taakstraf te laten vervangen door een celstraf.
Mevrouw Visser (VVD): De heer De Rouwe begon zijn verhaal met een
suggestie voor een rijkscommissaris maar hij gaf ook een aantal complimenten aan de Minister voor het feit dat ze daar al mee bezig is. Ik ben
dan wel geïntrigeerd door de vraag wat deze rijkscommissaris nog
aanvullend zou moeten doen, gelet ook op het SWOV-rapport dat er ligt.
De heer De Rouwe heeft terecht aangegeven dat de verleiding groot is om
op individuele maatregelen in te gaan maar het SWOV-rapport is juist in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

4

opdracht van de Minister opgesteld. Wat zou die rijkscommissaris dan
aanvullend moeten doen met welke bevoegdheden en wat zou dat dan
allemaal moeten opleveren?
De heer De Rouwe (CDA): Met dit goede rapport in de hand voorkomen
we geen enkel ongeval op de weg. Het heeft alleen waarde als het
uitgevoerd wordt en ermee aan de slag wordt gegaan. Onze stelling is: dit
onderwerp verdient een aparte persoon, man of vrouw, die met de
gemeenten, de provincies en de maatschappelijke organisaties, ervoor
gaat zorgen dat dit echt uitgevoerd gaat worden. Wij hebben kritiek
gehad, ook op de Minister, in de zin dat er meer tempo moet komen. De
afgelopen jaren hebben we bijna alleen maar discussies gehad over het
ambitieniveau. Welnu, daar voorkomen we geen enkel ongeval mee. Het
wordt nu dus echt tijd om meters te maken en om aan het werk te gaan.
De toegevoegde waarde van de rijkscommissaris is: dit uitvoeren!
Mevrouw Visser (VVD): Ik ben het er uiteraard mee eens dat papier geen
ongelukken en doden voorkomt; dus die mening delen we. Het
SWOV-rapport bevat een aantal rigoureuze maatregelen. De SWOV geeft
zelf ook al aan dat ook als je alles wilt doen, het nog steeds heel erg lastig
is om je doelen te bereiken. Volgens mij is het ook heel goed dat er
maatschappelijke discussie over ontstaat. U bent, zoals u zelf ook
aangeeft, hier te gast omdat u zelf iets anders ambieert juist op dat
regionale niveau. Dus wat is volgens u de taak van deze rijkscommissaris?
De heer De Rouwe (CDA): De taak is echt om partijen bij elkaar te
brengen, om met elkaar de agenda op te stellen, om mensen aan te
spreken en te motiveren, om door het land te gaan. Een rijkscommissaris
stel je niet gauw in. We hebben er sinds kort eentje voor ICT omdat de
Kamer dat een heel belangrijk onderwerp vindt. Verder hebben we de
Deltacommissaris omdat de Kamer het heel belangrijk vindt dat mensen
droge voeten houden. Het is prima dat we een rijkscommissaris hebben
om droge voeten te houden maar dan moeten we ook een rijkscommissaris hebben die ervoor zorgt dat mensen veilig thuiskomen. Dat vind ik
nog belangrijker dan ICT.
De voorzitter: Mijn verzoek is om de interrupties en de antwoorden iets
korter te houden.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik kan heel kort zijn want ik behoef mijn
interruptie eigenlijk niet meer te plegen. Mijn vraag ging ook over die
rijkscommissaris en daar heeft de heer De Rouwe inmiddels voldoende
woorden aan gewijd qua toelichting.
De voorzitter: Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Visser die het
woord zal voeren namens de VVD-fractie.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Als het gaat om de agenda vandaag
wil ik me tot een aantal dingen beperken. Ik begin dan met het
SWOV-rapport. De heer De Rouwe sprak al zijn waardering uit voor dat
rapport en met name voor het feit dat heel veel partijen erbij betrokken
zijn geweest. De opdracht van de Minister om deze partijen met elkaar om
de tafel te laten zitten om de ambities voor 2020 te realiseren laat ook
duidelijk zien dat er geen gemakkelijke oplossingen zijn. Als je dit zou
willen, geldt nog steeds dat het erg lastig is en is het ook de vraag of het
haalbaar is. Naar aanleiding van gesprekken die ik heb gevoerd met
diverse partijen is het mij opgevallen dat wanneer je niet zou uitgaan van
2020 maar van 2025 of 2030 mogelijk ook andere oplossingen in beeld
komen en we dan ook meer informatie zouden hebben. Het SWOV-rapport
geeft duidelijk aan dat een aantal maatregelen niet opgenomen is omdat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

5

een en ander heel lastig te kwantificeren is. Bijvoorbeeld TVM doet al
jarenlang de Gouden Ridders. Dat zijn vrachtwagenchauffeurs die zich
enorm inspannen en schadevrij rijden. Maatregelen om ervoor te zorgen
dat vrachtwagenchauffeurs goed de weg opgaan en dat ze goed opgeleid
zijn, zijn niet gekwantificeerd omdat dit erg lastig blijkt te zijn. Hetzelfde
geldt voor zelfsturende auto’s. De Minister moet nog op dit rapport
reageren. Ik ben het helemaal eens met de heer De Rouwe dat het
verleidelijk is om nu op iedere individuele maatregel in te gaan, maar
eigenlijk is onze vraag aan de Minister de volgende. Zij heeft zelf opdracht
gegeven tot het opstellen van dit rapport. Zij gaat ermee aan de slag en
heeft ook in het kader van het Deltaprogramma laten zien dat zij heel goed
in staat is om partijen bij elkaar te brengen en om tot oplossingen te
komen. Ik vraag haar dan tevens na te gaan welk perspectief er voor 2025,
2030 is te schetsen met wat ons betreft haalbare en reële oplossingen; het
is in ieder geval niet de bedoeling dat we dan iedereen van de weg
moeten halen die 75+ is omdat het anders gevaarlijk is, want dan schieten
we onszelf ook in de voet.
De evaluatie van het alcoholslotprogramma is nogal positief maar we
maken ons wel zorgen op dit punt. We gaan er overigens nog nader over
spreken; in het vorige AO hebben we het er ook over gehad. Wij merken
wel dat dit programma, dat in feite een gedragsmaatregel is, door heel
veel partijen wordt ervaren als een punitieve maatregel. En het is toch wel
heel erg raar als men het strafrecht niet meer als straf ervaart, als mensen
vinden dat het alcoholslotprogramma heel erg zwaar straft terwijl het
eigenlijk bedoeld is als een veiligheidsmaatregel voor de persoon in
kwestie en de medeweggebruikers om te voorkomen dat iemand dronken
achter het stuur stapt en vervolgens iemand aanrijdt. Wat ons betreft
moet het strafrecht dus ook blijven straffen. De Minister wacht eerst op de
uitspraak van de Raad van State. Wij doen dat dus ook, maar wat ons
betreft kan het niet zo zijn dat wanneer de Minister aan de slag gaat met
haar collega van Justitie, deze gedragsmaatregel naar het strafrecht
overgaat en daarmee ook binnen het strafrecht lichtere straffen voor
alcohol in het verkeer gaan ontstaan. Dit is dus meer een noodkreet van
ons. Als je willens en weten met alcohol achter het stuur kruipt, heb je
gewoon de consequenties te aanvaarden en moet er gewoon gestraft
worden.
Dan de brief over de kentekening en de snelheidsverhoging van de
tractoren. Wij wachten de verdere voorstellen ter zake af. Het standpunt
van de VVD als het gaat om snelheidsverhoging en kentekening is bekend.
Wij zijn er niet voor. Ook als we de brief lezen, hebben we nog grote
vraagtekens, vooral omdat de snelheidsverhoging die altijd gekoppeld
was aan de kentekening, ter discussie wordt gesteld door de wegbeheerders, zoals in dezelfde brief staat. Er staat letterlijk in dat er is
gesproken met de wegbeheerders en dat wanneer de snelheid naar 40
km/u zou gaan, zij nog steeds niet willen dat de tractoren over 80
km/u-wegen gaan rijden. Dat roept bij ons de vraag op: waarom doen we
dat dan nog in vredesnaam? Dan gaan we de sector opzadelen met 50
miljoen voor iets waar deze vervolgens geen gebruik van kan maken,
namelijk de mogelijkheid om snel van A naar B te komen. Dus als de
uitkomst is dat we ondernemers met heel veel lasten opzadelen maar ze
uiteindelijk niet de weg op mogen, dan is dat wat ons betreft de
omgekeerde wereld. Graag verneem ik hierop de reactie van de Minister.
Dan het punt van de leeftijdsverlaging voor het rijbewijs buschauffeurs.
We hebben een brief gekregen van de uitzendbureaus hierover.
De voorzitter: U komt langzaam aan het einde van uw spreektijd.
Mevrouw Visser (VVD): Ja, ik heb nog twee punten.
In genoemde brief geven de uitzendbureaus aan dat ze zijn uitgesloten
van een pilot die al langere tijd loopt. Er worden sectorplannen opgesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

6

om ervoor te zorgen dat er nieuwe buschauffeurs instromen. Deze zouden
vervolgens dan kunnen instromen via de uitzendbranche, waarbij de
Staatssecretaris zelf aangeeft dat er wat haar betreft inhoudelijk geen
reden meer is waarom ze niet zouden kunnen instromen. Het is dan wat
vreemd dat vanwege de te lange duur van de hiervoor benodigde
aanpassing van wet- en regelgeving, die pilot eigenlijk niet door kan gaan.
Mijn laatste opmerking betreft de onveilige wegen. Er is geld beschikbaar
voor de N36 in het kader van Meer Veilig. Wat ons betreft zou dat dan
uiterlijk in 2018 daarvoor besteed moeten zijn. Er komen steeds meer
oproepen vanuit de regio dat dit sneller zou kunnen en dat er meer
gemonitord zou moeten worden. Wij sluiten ons daar graag bij aan. Kan
de Minister dus aangeven of het geld versneld kan worden ingezet
hiervoor? En dan moet wat ons betreft ook meteen maar dat karrespoor
van de N35 aangepakt worden!
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Het werken op en rondom snelwegen
wordt steeds onveiliger omdat heel veel mensen lak hebben aan rode
kruizen en ze deze vaak massaal negeren. Er zijn honderdduizenden
automobilisten die een rood kruis negeren. Inmiddels zijn er hierdoor
helaas onder wegwerkers en hulpdiensten ook gewonden en doden te
betreuren. De SP wil graag dat hier extra op gehandhaafd wordt. We zien
echter dat de politie onvoldoende capaciteit heeft om hieraan heel veel
prioriteit te geven. Zoals men waarschijnlijk vanochtend bij RTL Nieuws
gezien heeft, stelt de SP voor om te komen met 100 kruiscamera’s die
verspreid door het land achter de matrixborden komen te hangen en die
vastleggen wanneer iemand een rood kruis negeert en passeert. Deze
camera’s gaan dus alleen aan wanneer een rood kruis te zien is en
registreren dus niet op snelheid. Wellicht is hier een aanpassing van de
wet voor nodig, maar we willen dat het kabinet dit serieus gaat onderzoeken en snel met een uitgewerkt voorstel komt. Het is eenvoudig uit te
voeren, te installeren en te handhaven, zodat wegwerkers en hulpdiensten
voortaan hun werk veilig kunnen doen op het moment dat er een rood
kruis is. Graag verneem ik hierop de reactie van de Minister.
Dan het aantal zwaargewonden door verkeersongelukken. Voor mijn
fractie is dat aantal nog veel te hoog. De Minister wil in 2020 maximaal
10.600 gewonden en we zitten nu nog op 18.800. Dat is een vrij fors
aantal. De ANWB en de SWOV geven aan dat als we doorgaan op de
huidige weg de Minister haar doelstellingen nooit zal halen. We zien ook
nog steeds een oververtegenwoordiging van verkeersgewonden onder
fietsers. De SP heeft er de vorige keer voor gepleit om te kijken of de
fietshelm meer gestimuleerd kan worden zonder deze overigens te
verplichten. We zien bijvoorbeeld bij wintersport dat tien jaar geleden
bijna niemand een helm droeg en dat nu eigenlijk iedereen zonder dat het
verplicht is, een helm draagt. Je kunt mensen dus wel degelijk erop wijzen
dat het dragen van een helm helemaal niet zo’n slecht idee is, zeker met
de komst van de elektrische fiets. Ik verneem hierop graag de reactie van
de Minister.
Vorige maand lag het ICT-systeem van het CBR plat met als gevolg dat
duizenden mensen geen examen konden afleggen. De SP-fractie vraagt
zich af in hoeverre het ICT-systeem van het CBR stabiel is. Hoe kon deze
storing ontstaan? Is het ICT-systeem dat het CBR hanteert, niet veel te
complex? In 2009 waren er al grote problemen. Toen is er een nieuwe
leverancier aangetrokken die snel weer vertrok, om reden dat men zo’n
complex systeem nog niet eerder had gezien. Is er een verband tussen de
problemen van destijds en de huidige grote storing? Welke andere
problemen zijn er nog meer met het ICT-systeem behalve die grote
storing? Zit de Minister er wat dit betreft wel voldoende bovenop bij het
CBR? We zijn ook benieuwd naar de laatste stand van zaken bij het CBR,
bijvoorbeeld waar het gaat om de afwikkeling van het pensioendossier.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

7

Dan het alcoholslotprogramma. De SP is nooit blij geweest met de
invoering van dit systeem. Wie een chronisch drankprobleem heeft, hoort
namelijk helemaal niet op de weg. Mensen met zo’n probleem moeten
aangepakt worden en van de weg gehaald worden en hun moet een
tijdelijk rijverbod worden opgelegd gekoppeld aan een educatieve
maatregel. Het alcoholslotprogramma deugt van geen kant. Er is sprake
van onbetrouwbare apparatuur en er is sprake van eigenlijk maar één
leverancier. Ook is sprake van rechtsongelijkheid want dronkaards met
een hoog inkomen kunnen gewoon blijven rijden terwijl iemand met een
laag inkomen het programma niet kan betalen. Eigenlijk weet iedereen dat
dit programma onder het strafrecht behoort te vallen. Wij vragen de
Minister dan ook te stoppen met dit programma. Ook zijn we benieuwd
naar de gevolgen voor de mensen die nu nog in het programma zitten. Is
de Minister bereid serieus te kijken naar alternatieven, zoals een educatieve maartregel gekoppeld aan het ontnemen van het rijbewijs?
De heer De Rouwe (CDA): De heer Bashir heeft nu allemaal kritiek op het
programma. De SP heeft toch anderhalf jaar geleden zowel in de Tweede
als de Eerste Kamer volledig ingestemd met dit programma, dus zonder
dat de heer Bashir zijn stem daaraan onthouden heeft?
De heer Bashir (SP): Ik heb in het debat hierover altijd aangegeven dat wij
geen voorstander zijn van het alcoholslotprogramma. Ik weet niet hoe het
gegaan is met de stemming, of dit aspect onderdeel was van een
verzamelwetsvoorstel waar we destijds voor hebben gestemd. Ik moet u
het exacte antwoord dus schuldig blijven.
De heer De Rouwe (CDA): Dan geef ik het antwoord wel. U hebt er zelf
mee ingestemd. Het was geen wetswijziging die met andere dingen mee
is gegaan. We hebben hier uitgebreid over gesproken en de SP was hier
voorstander van. Dan even naar uw voorstel. U zegt dat iedereen met een
alcoholverslaving voortaan niet meer de weg op mag en dat diens
rijbewijs moet worden ingetrokken. Bent u op de hoogte van het ernstige
feit dat juist deze doelgroep vaak stiekem doorrijdt in auto’s van anderen
op het moment dat het rijbewijs ingetrokken is? Door het SP-voorstel lijkt
het probleem op papier opgelost te worden maar in de praktijk is dat
volstrekt niet het geval.
De heer Bashir (SP): Ik ga eerst in op het vorige punt dat wij ermee
ingestemd zouden hebben. Welnu, dat laatste kan ik mij niet herinneren. Ik
ben al sinds 2010 woordvoerder, maar misschien heb ik iets gemist ...
De voorzitter: Dat hebt u in uw reactie op de eerste interruptie al
aangegeven, dus het staat nu in de notulen. Het verzoek is om in te gaan
op de tweede vraag van de heer De Rouwe.
De heer Bashir (SP): Dat zal ik doen. Hetzelfde probleem heb je met het
alcoholslotprogramma. Als je auto een alcoholslot heeft, kun je ook de
auto van je buurman pakken en weer gaan rijden. Wij willen dat er een
afschrikwekkende maatregel komt, waarbij mensen tijdelijk hun rijbewijs
verliezen en een zwaar educatief programma moeten volgen, waarbij ze
gewezen worden op de gevolgen van hun gedrag. Ik denk dat je daarmee
meer kunt bereiken dan mensen door te laten rijden. Als je te veel drinkt
en gepakt wordt, weet je zeker dat je door mag blijven rijden en krijg je
zo’n apparaat in je auto. Dat is niet wat we moeten willen.
Dan kom ik te spreken over de verplichte bijscholing voor rijinstructeurs.
De SP-fractie vindt het voorstel waar de rijschoolhouders middels een
petitie om vragen een goed plan. Nu zien we dat de bijscholing eigenlijk
een examen is. Veel instructeurs klagen dat ze een toneelstukje moeten
opvoeren dat niet aansluit bij de praktijk. De SP-fractie vindt het prima om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

8

instructeurs bij te scholen maar niet middels het huidige examen waarbij
iemand zijn bevoegdheden voor lesgeven kan verliezen. Dit is ook niet het
geval bij andere vakgebieden waarbij kennis en kunde van groot belang
zijn. Een chirurg bijvoorbeeld doet wel veel aan bijscholing maar hoeft
ook niet elke vijf jaar een examen af te leggen. De Minister stelt in haar
brief dat verplichte bijscholing ook geldt voor beroepschauffeurs. Dat
klopt, maar zij hebben geen sanctie. Kortom, de SP zou graag zien dat de
Minister het voorstel, zoals verwoord in genoemde petitie, omarmt en de
verplichte praktijk en bijscholing behouden worden zonder sanctie. Is de
Minister daartoe bereid?
De voorzitter: Uw tijd is om. Wilt u afronden?
De heer Bashir (SP): Ik rond af. U bent de voorzitter, dus u hebt het voor
het zeggen.
Ik heb nog twee punten waarop ik heel kort zal ingaan. Met verwijzing
naar de omkoopzaak in Den Helder rond een rijschoolhouder, vraag ik de
Minister of het Openbaar Ministerie en het CBR voldoende bevoegdheden
hebben om rijinstructeurs die examinatoren omkopen, aan te pakken. Zo
ja, wat zijn dan die bevoegdheden? Zo nee, is de Minister bereid hiernaar
te kijken?
Ik sluit af met MMBS’en, de motorrijtuigen waarbij personenauto’s
worden omgebouwd tot 25 km/u- of 45 km/u-voertuigen. De SP-fractie is
blij dat er naast de kentekenplicht en het T-rijbewijs ook extra eisen
worden gesteld aan het voertuig zelf.
De voorzitter: Mijnheer Bashir, ik verzoek u nu echt om af te ronden,
want u bent al een minuut over uw spreektijd heen.
De heer Bashir (SP): Ja, voorzitter. Ik rond af met de volgende vraag: wat
betekent een en ander voor de mensen die reeds zo’n omgebouwd
MMBS-voertuig hebben? Mogen ze die behouden of gaat daar nog iets
aan gebeuren?
Mevrouw Hachchi (D66): Voorzitter. Ik neem dit debat over van mijn
collega Stientje van Veldhoven, omdat zij nu aanwezig is bij het plenaire
debat over de gaswinning in Groningen. Het thema verkeersveiligheid is
overigens een onderwerp dat ook ik een warm hart toedraag. Ik zou bijna
willen zeggen: wie heeft daar niets mee?
Mijn eerste punt betreft de zelfrijdende auto. De Minister is er voortvarend
mee aan de slag gegaan. D66 deelt haar enthousiasme hierbij. Het is goed
nieuws dat Nederland innovatieve koploper wordt. Ook in de toekomst
willen we namelijk van A naar B en hoe gemakkelijker, veiliger en
duurzamer dat kan, hoe beter. Toch zou ik op dit punt de Minister nog wel
een drietal aandachtspunten willen meegeven. Dat betreft allereerst de
privacy. Het beheer van de data – waar rijdt de auto, achter wie en hoe
vaak? – moet natuurlijk wel goed geborgd worden. Dus ik zou de Minister
willen vragen of die data van de chauffeur blijven en dus niet van het
leasebedrijf. Kan de auto ook meeluisteren en, zo ja, wat betekent dat
dan? Als ik in de auto zit en ik bijvoorbeeld aangeef dat mijn wasmachine
niet goed werkt, rijdt de auto dan automatisch door naar een witgoedzaak
die wellicht gesponsord is in dat systeem? Moet ik aan iets dergelijks
denken? Ik zou er dus graag iets meer beeld en geluid van de Minister bij
willen hebben.
Het tweede aandachtspunt is de aansprakelijkheid. Als de garage een
reparatie uitvoert en de auto een dag later op een andere auto botst, is
mijn vraag wie er dan verantwoordelijk is. Is dat de autofabrikant, de
garagehouder, de chauffeur of de wegbeheerder?
Het derde aandachtspunt betreft de internationale standaarden. We
moeten namelijk voorkomen dat als een auto de grens met bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

9

Duitsland passeert, deze ineens niet meer verder kan omdat er daar een
ander systeem nodig is.
Ik hoop dat de Minister vandaag al kan reageren op deze drie aandachtspunten, te weten privacy, aansprakelijkheid en internationale standaarden.
Anders zou ik haar willen vragen om die mee te nemen en extra aandacht
te geven.
In Nederland worden elk jaar prachtige evenementen georganiseerd, zoals
wielerevenementen, dorpsfeesten, muziekfestivals en avondvierdaagsen,
maar deze evenementen zijn niet mogelijk zonder de inzet van vrijwilligers, onder wie verkeersregelaars die zorgen voor een veilig verloop van
zo’n evenement. Helaas is het aanvragen van een vergunning voor deze
vrijwillige verkeersregelaars echt een enorme rompslomp met verplichte
instructiecursussen, gehannes met formulieren en pasfoto’s die heen en
weer gestuurd worden door organisaties, vrijwilligers en gemeente,
hetgeen bij elke evenement weer het geval is. Wij zouden het voor de
vrijwilligers, de organisaties en de gemeenten een stuk gemakkelijker en
leuker kunnen maken door de aanstellingspas die nu voor één jaar geldt,
vijf jaar te laten gelden. Is de Minister bereid het reglement voor verkeersregels en verkeerstekens op dit punt aan te passen?
De heer Bashir (SP): Toen ik vanochtend op de website van D66 het
nieuws hierover las, was ik er toch vrij verbaasd over dat er ten aanzien
van deze vrijwilligers sprake is van een bureaucratische rompslomp
waarin ze ieder jaar belanden. Ik vroeg mij dan ook af hoe het kan dat
deze maatregel ooit zo is ingevoerd. Waarom is er gekozen voor een
geldigheidsduur van een jaar?
De voorzitter: «Minister» Hachchi, wilt u daarop antwoorden?
Mevrouw Hachchi (D66): Ik vind het bijzonder dat collega Bashir het
vertrouwen in mij stelt dat ik dat antwoord kan geven, want dat is precies
ook de vraag die ik heb. Wellicht dat de echte Minister straks kan opstaan
en kan aangeven waarom dit zo is. Ik denk dat de heer Bashir het met mij
eens is dat we dat rond die termijn van één jaar inclusief die rompslomp
anders moeten regelen.
Dan kom ik te spreken over het rapport van de Stichting Wetenschappelijk
Onderzoek Verkeersveiligheid. Dat rapport geeft de maatregelen aan die
nodig zijn om de doelstellingen op het gebied van verkeersveiligheid te
halen. Vooral de helmplicht heeft het nieuws gehaald, maar in het rapport
staat natuurlijk veel meer. Veilig verkeer bereik je niet met één maatregel
maar met een logische combinatie die een meerwaarde vormt. Dat vraag
echter ook om een gezamenlijke inzet van alle partijen. Mijn vraag aan de
Minister is dan ook wat haar volgende stap in dezen is. Wat gaat zij doen
met dit rapport?
Ik ben ook woordvoerder Koninkrijksrelaties en daarom wil ik bij deze
gelegenheid speciale aandacht vragen voor de situatie op de
BES-eilanden en dan met name Bonaire. Sinds 10-10-10 zijn Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba onderdeel van Nederland. Ik heb begrepen dat er
in voorgaande debatten over verkeersveiligheid niet gesproken is over de
verkeerssituatie op die drie eilanden. Laat ik vandaag in ieder geval
Bonaire eruitlichten. De verkeersveiligheid op dat eiland is behoorlijk
belabberd. Handhaving is lastig omdat de verkeerswetten aldaar zwaar
verouderd zijn. Kan de Minister aangeven wat zij doet aan de verkeersveiligheid op Bonaire? Is zij bereid de verkeerswetten aldaar tegen het licht te
houden?
De veiligheid van wegwerkers is een belangrijk punt. Midden op de
snelweg werken, ik geef het je te doen. Hopelijk kunnen we een eind
maken aan de ongelukken die er nog te vaak gebeuren. Mijn collega’s
Steven van Weyenberg en Stientje van Veldhoven hebben hierover

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

10

schriftelijke vragen gesteld. Ik weet niet of de Minister daar vandaag al
iets over kan zeggen en anders wachten we die schriftelijke antwoorden
af.
Tot slot nog een positieve noot. D66 is blij met het bericht dat ook de
eigen arts een gezondheidsverklaring kan afgeven voor het rijbewijs,
hetgeen de bureaucratie vermindert en het keuringsproces vereenvoudigt.
Dus goed nieuws!
Voorzitter: Visser
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. De laatste keer dat we hier in deze
zaal zaten, was dat voor een initiatiefnota. Daarbij werd aangegeven dat er
van de zijde van de Kamer behoorlijk wat complimenten waren voor de
indieners maar dat dit bij stukken die de Minister stuurt wat minder het
geval is. Laat ik dan ook beginnen met een compliment, in de zin dat de
test voor de zelfrijdende voertuigen op onze goedkeuring kan rekenen. Wij
vinden het een goede zaak dat de Minister daarmee vooruitstrevend aan
de gang gaat en we wachten de vervolgstappen en de onderzoeken die ze
nu laat verrichten, met interesse en belangstelling af.
Maar omdat we hier niet alleen zitten om complimenten te maken, heb ik
nog een aantal andere punten. De heer Bashir heeft een voorstel gedaan
met betrekking tot de rode kruizen. Ik weet niet of dat een reëel voorstel is,
maar ik heb zelf ook nog wel een idee. In hoeverre is het mogelijk om
bevoegde ambtenaren iemand te laten beboeten door middel van
cameratoezicht, dus om bevoegde ambtenaren achter de camera te zetten
waarmee het gemakkelijker is om dit soort overtredingen te bekeuren? Ik
weet niet of dat kan, maar ik begrijp dat er nu al een manier is om boa’s
hiervoor in te zetten. Misschien is toezicht vanachter de camera’s nog wel
effectiever.
De heer Bashir (SP): De heer Hoogland doelt, denk ik, op ons voorstel om
kruiscamera’s achter de matrixborden te hangen die alleen aangaan als er
een rood kruis te zien is. Spreekt het principe van dit voorstel de fractie
van de PvdA aan?
De heer Hoogland (PvdA): Zeker, en ik denk meerdere fracties in het
parlement. We hebben eerder samen met de VVD een motie ingediend
over de rode kruizen. Ik denk dat iedereen het erover eens is dat het
hierbij gaat om zeer onwenselijke overtredingen. Ik vraag mij alleen bij uw
voorstel af of het haalbaar is. Het kost namelijk een heleboel geld om die
camera’s op te hangen. Vandaar mijn suggestie om de huidige camera’s
die al boven de wegen hangen, te benutten door middel van het inzetten
van bevoegd personeel om overtredingen te constateren vanachter die
camera’s. Dat is een beproefde methodiek die ook lokaal al gebruikt
wordt. Het is wat technisch van aard maar het is een variant van hetgeen
u voorstelt, maar voor uw doel is er wat mij betreft in ieder geval alle
steun.
De heer Bashir (SP): Dank voor de steun voor het doel. Ik heb de motie
van de coalitiepartijen inderdaad ook gesteund, maar waar ik nu mee
kom, is een concrete uitwerking. Als het de heer Hoogland alleen om de
kosten te doen is, kan ik hem zeggen dat er ook sprake zal zijn van
opbrengsten; er zouden nu honderdduizenden auto’s door een rood kruis
rijden. Ik denk dat onze wegwerkers het ook waard zijn om ze te
beschermen. Nogmaals, dank voor de steun.
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Over de SWOV-rapportage is door
voorgaande sprekers al veel gezegd, zodat ik dat niet allemaal wil
herhalen. Wel heb ik nog de vraag waarom de doelstellingen ooit
verzonnen zijn zoals ze zijn verzonnen. Hoe zijn die getallen tot stand

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

11

gekomen? Het antwoord daarop is namelijk een van de sleutels tot de
vraag waarom het nu dan wel of niet lukt. Wat ons betreft blijven die
doelstellingen overigens wel overeind staan. Is de Minister bereid een
reactie te geven op de achttien maatregelen en is zij ook bereid een aantal
ervan in te voeren? Bijvoorbeeld het invoeren van de fietshelm voor
kinderen tot 12 jaar kan op de sympathie rekenen van de fractie van de
PvdA, simpelweg omdat het een kwetsbare groep is en deze kinderen niet
zelf een keuze kunnen maken. Dus dat is een voorbeeld van een maatregel
waarvan we de Minister willen vragen om er welwillend naar te kijken.
Hoe kijkt de Minister aan tegen het installeren van achteruitrijcamera’s bij
op z’n minst vrachtauto’s en vuilnisauto’s, dus grote voertuigen die in
Nederland de weg opgaan? Ik snap dat er Europees nog wat te winnen is,
aangezien het dan alleen in Nederland geregeld zou zijn, maar we zouden
een stap kunnen zetten zodat dit goede voorbeeld gevolgd wordt, hetgeen
een heleboel mensenlevens scheelt.
Ik sluit mij aan bij de concrete vragen over de veiligheid op de N35 en
N36.
Mijn volgende punt betreft het langzame verkeer. Op dit moment is er
sprake van veel ontwikkeling op het fietspad met betrekking tot de
voertuigen die daar hun intrede doen, zoals de pedelecs en snelle fietsen.
Ik heb begrepen dat er al een onderzoek loopt naar de gevolgen van die
nieuwe voertuigen, maar mocht dat niet het geval blijken te zijn, is de
Minister dan bereid zo’n onderzoek alsnog te laten doen? Wat betekent de
introductie van die nieuwe voertuigen voor het langzaam verkeer in
Nederland? Hoe kunnen we dat goed reguleren? Wat zijn effectieve
manieren van invoering? Wat mag er wel en wat mag er niet? Op de
fietspaden is namelijk wat irritatie gaande. In dat kader wil ik ook de
Amsterdamse kwestie aanhalen. Eind vorig jaar hebben we het daarover
al gehad en ik wil de Minister vragen of zij bereid is te onderzoeken wat de
gevolgen zijn van het verplaatsen van de snorscooters naar de rijbaan. De
reden waarom we indertijd hebben gestemd voor de motie van de heer
De Rouwe om niet met een wetsvoorstel te komen, is dat de consequenties van een dergelijke maatregel eigenlijk nooit in kaart zijn
gebracht. Er is een onderzoek geweest dat met name ging over de
gevolgen op het fietspad. Welnu, die zijn wel te raden. Op het moment dat
je de snorscooter daar weghaalt, is dat positief. Wij zijn erg nieuwsgierig
naar de gevolgen van het toestaan van de snorscooter op de rijbaan. Is de
Minister bereid daarnaar onderzoek te doen? Dan zijn wij ook bereid
vervolgstappen te zetten en vervolgens voor Amsterdam mogelijk te
maken dat die snorscooter met of zonder helmplicht, met of zonder
aanvullende maatregelen, met of zonder 30 km/u-zones naar de rijbaan
verplaatst wordt op plekken waar dat veilig kan. Er is nu namelijk geen
inzicht in de consequenties.
De heer De Rouwe (CDA): Ik vraag me af wat voor zigzagbeleid dit nou is.
We hebben hier een zeer uitgebreid debat gehad over de snorfiets en de
helmplicht en alle effecten die daarbij horen. Uiteindelijk heeft een
dappere meerderheid gezegd: het is heel begrijpelijk dat de Amsterdammers overlast op het fietspad ervaren. Waarom is de Kamer uiteindelijk echter tegen? Omdat het verplaatsen van de snorfiets naar de
rijbaan het verplaatsen van het probleem is. Dan kan iemand wel zeggen
dat men dan een helm op moet gaan doen, maar dat is er alleen maar
voor bedoeld dat iemand in plaats van zwaar gehandicapt licht gehandicapt raakt of in plaats van te overlijden zwaar gewond raakt. Wat is dit
nu weer voor draaierij van de PvdA om een onderzoek te vragen naar de
effecten ervan? Daar hebben we er toch al een tig-aantal van gehad? Of is
dit puur even een opzetje naar 18 maart, in de zin dat de PvdA Amsterdam
ontzettend baalt en de heer Hoogland onder druk is gezet en met een
ideetje moet komen om een geluidje te laten horen? Wees nou consequent! Wat is dat nou voor draaierij?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

12

De heer Hoogland (PvdA): Het is een multiplechoicevraag, ik mag kiezen.
Het is of draaierij of een opzetje voor de verkiezingen. Ik kies voor geen
van beide. Dus ik laat de vraag open. Ik weet niet wat voor resultaat mij
dat oplevert. Gisteren bij de rekentest betekende het dat als je niet
meedeed aan de test je een 1 had. Dus ik vermoed dat de heer De Rouwe
mij dat cijfer geeft voor het antwoord op deze vraag, maar ik ga toch een
poging doen om die inhoudelijk te beantwoorden. De reden waarom we
indertijd voor de motie van de heer De Rouwe hebben gestemd, is omdat
er geen inzicht is in wat de gevolgen zijn van het verplaatsen van de
snorscooter naar de rijbaan. Er is wel onderzoek gedaan naar wat de
aanwezigheid daarvan op het fietspad betekent maar niet naar wat
verplaatsing ervan naar de rijbaan betekent. Die informatie is voor ons
cruciaal om die verplaatsing wel of niet toe te staan. Er is wel een
onderzoek geweest vanuit Amsterdam, dat naar het één kijkt maar niet
naar het ander. Wat wij belangrijk vinden, is dat zo’n afweging zorgvuldig
plaatsvindt. Voor zo’n zorgvuldige afweging is aanvullend onderzoek
nodig naar wat de consequenties zijn van het verplaatsen. Dat is de reden
waarom ik nu om zo’n onderzoek vraag. Het enige wat ik de heer De
Rouwe mee kan geven, is dat we dat ook eerder hadden kunnen vragen. Ik
was toen zelf geen woordvoerder en de vorige woordvoerder heeft dat
niet gevraagd en daarom doe ik het nu. Ik wacht af of de Minister bereid is
zo’n onderzoek te doen. Als zij daartoe niet bereid is, kunnen we er altijd
nog een Kameruitspraak over vragen. En daar ben ik dan ook toe bereid.
De heer De Rouwe (CDA): Die Kameruitspraken gaan kennelijk alle
kanten op. De PvdA heeft het over allerlei interne redenen, in de zin dat de
een het niet heeft aangekaart en de ander wel, of dat de een wel heeft
opgelet en de ander niet. Welnu, dat laat ik nu allemaal maar in het
midden. Als het onderzoek opnieuw gedaan wordt – er zal wel een nieuw
kaftje omheen komen – en daaruit blijkt dat verplaatsing een negatief
effect heeft op de verkeersveiligheid, kunnen we dan de PvdA in ieder
geval aan één afspraak houden, namelijk dat we het dan dus niet doen? Of
is ook die afspraak nu weer glibberig aan het worden?
De heer Hoogland (PvdA): Ook in de vervolgvraag zit het antwoord dat
de heer De Rouwe wil horen. Ik sta er open in. Een onderzoek doe je niet
omdat je nu al zegt: het moet wel of het moet niet. Een van de redenen
dat Amsterdam wil dat die snorscooter naar de rijbaan gaat, is dat de
fietspaden behoorlijk vol zijn. Maar er zijn meer maatregelen nodig.
Volgens mij is het goed dat er in samenspraak wordt gekeken naar wat er
nodig is, dus lokale maatregelen en wellicht wel wettelijk mogelijk maken
dat die snorscooter naar de rijbaan verplaatst wordt. Ik zou daar eerst
inzicht in willen hebben. Ik kan mij heel goed voorstellen dat het op
bepaalde punten wel veilig kan en op andere punten niet, dat het in 30
km/u-zones anders is dan op plekken waar 50 km/u gereden mag worden,
en dat het op sommige buitenliggende wegen waar in de praktijk harder
gereden wordt, tot meer risico leidt dan op plekken waar de verkeersdoorstroming langzamer is. Dus ik sta daar helemaal open in. Anders vraag ik
ook niet om een onderzoek. Ik vind dat dit wel de manier is waarop we
hier moeten werken.
Mevrouw Hachchi (D66): De heer Hoogland wijst erop dat hij een
onderzoek nodig vindt. Ik heb de debatten waar de heer De Rouwe terecht
naar verwijst zelf niet gedaan, maar, naar ik heb begrepen, heeft de
Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid op dit punt al
het nodige onderzocht. In november 2013 is er onderzoek gedaan naar de
gevolgen van het verplaatsen van de snorscooter naar de rijbaan. Dus de
vraag blijft wat het onderzoek waar de PvdA-fractie kennelijk om vraagt,
daaraan moet toevoegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

13

De heer Hoogland (PvdA): Dat is de essentie van wat mevrouw Hachchi
vraagt. Het onderzoek dat gedaan is, kijkt vooral naar de effecten op het
fietspad en niet naar de effecten op de rijbaan. Het is wel verstandig om,
voordat je 30.000 snorscooters naar de rijbaan verplaatst, goed te kijken
wat de gevolgen daarvan zijn. Als je die niet in beeld hebt, vind ik het niet
verantwoord om in een keer te zeggen: doe dat maar. Daarnaast kun je
kijken naar aanvullende maatregelen, zoals naar wat er qua infrastructuur
mogelijk en nodig is. Maar goed, we hebben nog even tijd om de precieze
formulering van de onderzoeksopdracht vorm te geven. Verder wijs ik
erop dat het SWOV-onderzoek tot op heden een educated guess is, dus
een gok. Ik denk dat het verstandig is om ook wat meer zaken te modelleren, gericht op hoe de situatie in Amsterdam is.
Mevrouw Hachchi (D66): De rapporten die er liggen zijn volgens de
PvdA-fractie kennelijk niet voldoende. Ik heb begrepen dat juist die
rapporten alles hebben gedekt, ook als het gaat om de consequenties van
verplaatsing naar de rijbaan. Mijn vraag blijft dus wat de toegevoegde
waarde is van een nieuw onderzoek. Daarnaast zou ik de heer Hoogland
willen vragen of hij hiermee eigenlijk ook vindt dat het Amsterdamse
experiment gewoon plaats moet vinden. Het ligt namelijk wel heel erg
dicht tegen het verzoek om een onderzoek aan. Dan kun je dus net zo
goed een experiment houden, want dan weet je meteen wat de consequenties zijn van het verplaatsen van de snorscooters naar de rijbaan.
De heer Hoogland (PvdA): In theorie zou dat kunnen maar onze stelling is
dat, voordat je dat gaat doen, het aardig is om even inzicht te hebben in
wat de consequenties daarvan zijn voor de verkeersveiligheid; dat is echt
een belangrijk argument. Ik kan mij voorstellen dat mevrouw Hachchi niet
alle stukken over dit onderwerp gelezen heeft, maar de onderzoeksvraag
zoals die geformuleerd is door Amsterdam – ik ga ervan uit dat mevrouw
Hachchi blij is dat wij nog een poging willen wagen om dit nu mogelijk te
maken in Amsterdam – gaat echt over de consequenties op het fietspad
en niet over de consequenties verder in het verkeer. Ik denk dat het goed
is om dat in beeld te brengen. Er is een aantal jaren geleden al een proef
geweest in Amsterdam, maar dat was een heel kleine proef op een heel
klein weggetje en daarvan zijn de uitkomsten nooit echt goed geëvalueerd. Dus volgens mij is het goed dat we die stap nu zetten en dat we
kijken naar de gevolgen. Op basis van de uitkomsten van dat onderzoek
kan dan bekeken worden of de snorscooter al dan niet verplaatst wordt
naar de rijbaan, misschien overal of misschien alleen op bepaalde
plekken.
Voorzitter: De Rouwe
Mevrouw Visser (VVD): De beantwoording van de heer Hoogland
intrigeert mij wel. Hij begon te zeggen dat er allerlei nieuwe modaliteiten
zijn als het gaat om de fiets. Ik meen dat je met een pedelec 45 km/u kunt
rijden. Dus dat is vrij fors. We vragen aan de Minister hoe zij daarmee
omgaat en of zij bezig is met een onderzoek en vervolgens hoor ik de heer
Hoogland vragen om een specifiek onderzoek naar de snorscooter maar
dan alleen voor de Amsterdamse situatie. Wat is nu eigenlijk precies de
onderzoeksvraag die de PvdA voor ogen heeft en hoe verhoudt die zich
dan tot haar eerdere vraag op dat punt?
De heer Hoogland (PvdA): Volgens mij is het goed om hier geen
onderzoeksvragen te gaan verzinnen. Dat is niet mijn vak, misschien wel
het uwe, maar dan raad ik u aan om dat te doen. Ik waag mij daar niet
aan. Waar het uiteindelijk om gaat, is de vraag vanuit Amsterdam wat er
gedaan kan worden om de druk op de fietspaden aldaar wat te verminderen. Een van de maatregelen die deze gemeente zelf noemt, is het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

14

verplaatsen van de snorscooter naar de rijbaan. Dat kan, maar misschien
kan dat niet overal. Dus lijkt het mij goed om dat te onderzoeken en om te
kijken of er aanvullend andere maatregelen zijn die Amsterdam kan
nemen. Het gaat er dus om zorgvuldig te kijken waar dat wel en waar dat
niet kan en welke consequenties dat heeft voor de rijbaan.
Mevrouw Visser (VVD): Dat is wat mij betreft een iets te gemakkelijk
antwoord. De heer Hoogland geeft eerder een diskwalificatie van het
SWOV-rapport, waar hij het heeft over een educated guess. Je kunt het
over een onderzoek of een onderzoeksmethode al dan niet eens zijn, maar
ik vind dat de heer Hoogland er zich nu iets te gemakkelijk van afmaakt
door te zeggen dat hij niet gaat over de onderzoeksvraag. Hij roept echter
wel de Minister tot een en ander op waarbij hij aangeeft tevens een motie
te zullen indienen. Als je een motie indient, moet je een duidelijke
opdracht hebben over wat er onderzocht moet worden. Er liggen heel veel
rapporten en er is heel veel onderzocht. Ik hoor heel duidelijk een focus op
Amsterdam. Het is ook aan gemeenten om zelf onderzoek te doen naar de
verkeersveiligheid. De heer Hoogland geeft aan dat dit alleen ging over
fietspaden. Ik ben nu echt het spoor even bijster wat de PvdA nu
onderzocht wil hebben en waarom en hoe zich dat verhoudt tot een
duidelijke visie op de rol van gemeenten als het gaat om verkeersveiligheid. Dat geldt ook voor de eerdere vraag hoe we sowieso omgaan met
langzamer verkeer dat zich moet gaan mengen met sneller verkeer, niet
alleen op het fietspad maar op alle wegen in gemeenten. Wat wil de PvdA
nu onderzocht hebben?
De heer Hoogland (PvdA): Misschien moeten we onderscheid maken
tussen twee dingen. Allereerst heb ik gezegd dat waar het gaat om een
aantal nieuwe soorten voertuigen het goed is om te kijken wat de
consequenties daarvan zijn voor het fietspad en naar al dan niet regelgeving op dat punt. Ik denk dat mevrouw Visser dat ook wel met mij eens
is. Daarnaast hebben we te maken met de heel specifieke situatie in
Amsterdam waarvanuit al eerder verzoeken zijn gedaan en waarover de
Kamer ook al eerder uitspraken heeft gedaan. Mevrouw Visser zegt dat er
al een onderzoek geweest is en dat ik met mijn verzoek dat onderzoek
diskwalificeer. Nee, ik diskwalificeer het niet, sterker nog, ik citeer het,
namelijk: gegeven de onzekerheden in de resultaten wordt aanbevolen
om de inschatting te versterken op basis van nader onderzoek. Ik verzin
het niet, het staat in het SWOV-rapport op pagina 5. Dat nadere onderzoek
moet wat mij betreft aangeven wat de consequenties zijn van het
verplaatsen van de snorscooter naar de rijbaan. Dus ik verzin dit niet, ik
citeer het onderzoeksrapport. Ik diskwalificeer het dus ook niet Je krijgt uit
een onderzoek datgene wat je erin stopt. De vraag was om te kijken naar
de consequenties voor het fietspad. Een slimme en goede vraag, maar
wat ons betreft nog niet volledig genoeg om ook de stap te zetten om de
snorscooter te verplaatsen.
Voorzitter: Visser
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Ik wilde afsluiten met het
onderwerp campagnes en bewustwording, een erg belangrijk onderdeel
van de verkeersveiligheid. Kan de Minister aangeven hoe het nu staat met
de bewustwording op het gebied van verkeersveiligheid bij iedereen maar
in het bijzonder bij de jonge verkeersdeelnemers? De verkeerseducatie op
school vinden wij erg belangrijk. Klopt het dat bijvoorbeeld de dodehoekspiegel nadat die is ingevoerd, heel veel heeft opgeleverd maar dat
vanwege de verslapte aandacht daaromheen er toch weer een toename is
van het aantal ongelukken met dat karakter? Hoe weegt de Minister dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

15

maatregelen versus bewustwording? Hoe kunnen we stappen zetten om
verkeersdeelnemers bewust te maken van de gevaren die er zijn op de
weg?
Voorzitter: Hoogland
De vergadering wordt van 10.50 uur tot 11.03 uur geschorst.
De voorzitter. Ik geef het woord aan de Minister voor haar beantwoording in eerste termijn.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. Ik wil
beginnen met de verkeersveiligheidscijfers die we ieder jaar presenteren,
hetgeen altijd in twee delen gebeurt. In het voorjaar hebben we zicht op
het aantal verkeersdoden en in het najaar op het aantal verkeersgewonden. Waar we de afgelopen jaren zien dat het aantal verkeersdoden
afneemt en we ook steeds meer gaan richting de ambitie die we op dat
punt hebben, is dat ten aanzien van het aantal verkeersgewonden niet het
geval. In het verleden heb ik met de Kamer ook gediscussieerd over de
vraag of het ambitieniveau al dan niet haalbaar was. De Kamer heeft
daarbij duidelijk aangegeven te willen dat ik het ambitieniveau handhaaf.
Daar heb ik ook verder op ingezet omdat ik het zelf ook belangrijk vind om
ten aanzien van het aantal verkeersgewonden forse verbeteringen te
realiseren. Ik ben er al een tijdje mee bezig. Er is een paar jaar geleden
een nieuw programma gemaakt met heel veel maatregelen om het aantal
verkeersdoden en verkeersgewonden omlaag te brengen. Naar aanleiding
van de recente discussie over het feit dat het aantal niet snel genoeg
omlaaggaat – om het gestelde doel in 2020 te kunnen halen zou het aantal
met zo’n 8% per jaar omlaag moeten gaan – heb ik om extra maatregelen
gevraagd en daar een aantal partijen ook bij betrokken om al hun ideeën
in te brengen op dat vlak, teneinde te komen tot die verlaging. Het
desbetreffende rapport heb ik heel recent ontvangen en daar zal ik ook
richting de Kamer een reactie op geven. Ik zal er ook per maatregel op
ingaan. Ik verwacht de Kamer die reactie voor de zomer te kunnen geven.
De partijen concluderen met elkaar dat je veel moet doen, zo niet alles uit
de maatregelen die in dat rapport zijn opgenomen, om het doel in 2020 te
kunnen halen. Overigens hebben ze daarbij alleen de meetbare maatregelen kunnen meenemen, evenals de conclusies van eerder ingezette
maatregelen die al meetbaar zijn. De vraag van mevrouw Visser is in dit
verband dan ook interessant wat er gaat gebeuren in de termijn erna, dus
2025 en later. We zien namelijk dat een aantal zaken die we met elkaar
bedacht hebben, hierin nog niet meegenomen kunnen worden. Ik noem
als voorbeeld het feit dat naar aanleiding van de grote hoeveelheid
gewonden onder fietsers, vooral als gevolg van eenzijdige ongevallen, we
bezig zijn met educatieve maatregelen. Hoe kun je bijvoorbeeld met name
de oudere fietser leren om zo veilig mogelijk te fietsen? Daarnaast zijn
ANWB, TNO en I en M gezamenlijk bezig om een fiets te ontwerpen die
veiliger is, een fiets die middels sensoren signalen afgeeft als er bijvoorbeeld iemand achterop komt fietsen of als je te dicht in de buurt van
paaltjes, stoepranden en dergelijke fietst. Het prototype daarvan is
onlangs gepresenteerd. Ik denk dat het nog wel zo’n twee jaar zal duren
voordat zo’n fiets op de markt komt. Dat soort zaken kan nu natuurlijk nog
niet meegenomen worden hoewel ik er wat betreft de toekomst echt
effecten van verwacht. Ondanks het feit dat we nu wellicht een uitputtende lijst van maatregelen hebben, is het niet zo dat dat er vervolgens
helemaal niets meer kan gebeuren. Het denken zal niet stil blijven staan
evenals de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Ook minder meetbare
programma’s, zoals educatieve programma’s, zullen natuurlijk uiteindelijk
effect hebben, teneinde het aantal verkeersgewonden omlaag te brengen.
Dus mijn ambitie blijft gewoon hoog. Zoals gezegd, zal ik nog met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

16

reactie komen op genoemd rapport. Bij voorbaat kan ik wel zeggen dat ik
niet alle maatregelen kan overnemen, omdat er ook maatregelen in staan
waarvan de Kamer mij al eerder gezegd heeft er überhaupt niet mee
akkoord te zullen kunnen gaan of waarvan ik verwacht dat ze niet op
draagvlak kunnen rekenen bij partijen door wie die maatregelen uitgevoerd moeten worden, zoals gemeenten en provincies. Ik zal de Kamer in
ieder geval uitgebreid aangeven welke maatregelen ik wel en niet
overneem en welke maatregelen ik er nog allemaal omheen zie die
wellicht nu niet aantoonbaar meetbaar effecten zullen hebben voor 2020
maar waarvan ik verwacht dat dit wel het geval is voor de periode daarna.
De heer De Rouwe heeft gevraagd naar de instelling van een nationaal
commissaris. Dat is ongeveer het meest zware middel dat ik ken. Hij
noemde zelf de ICT-commissaris, maar volgens mij is die er zelfs nog niet.
Ik ken er eigenlijk maar één en dat is de Deltacommissaris. Deze persoon
heeft een wettelijke grondslag om diens werk te kunnen doen. Ik zie het
eigenlijk als volgt. Ik heb mijzelf de afgelopen jaren eigenlijk de commissaris voor de verkeersveiligheid gevoeld. Ik heb er regelmatig met de
Kamer over gesproken dat heel veel van de maatregelen die genomen
moeten worden op verkeersveiligheidsgebied in eerste instantie op
rijksniveau lagen maar dat later ook zichtbaar werd dat er steeds meer
uitdagingen kwamen te liggen ten aanzien van de provinciale en
gemeentelijke wegen en de wegen van de waterschappen. Dat is ook de
reden waarom ik met alle wegbeheerders actief overleg heb en ik de
lokale ambassadeursgroep heb opgezet, waarin de provincies en de
gemeenten vertegenwoordigd zijn. Ik heb dus niet gezegd dat het het
pakkie-an van de anderen was, maar ik heb juist een leidende, coördinerende rol gespeeld om samen met de anderen de verkeersveiligheid te
verbeteren. Dat blijf ik ook doen. Er was een beleidsimpuls met 23
maatregelen die met alle partijen tot stand is gekomen en die ik ook
jaarlijks monitor. Ik stuur daar samen met de andere partijen op. Ook wat
betreft het nu voorliggende rapport van de SWOV zal ik al die andere
partijen aan tafel vragen, zoals IPO, VNG en Unie van Waterschappen, en
zal ik met hen gaan kijken welke matregelen opgepakt kunnen worden en
binnen welke termijn. Zoals ik dat gedaan heb met de fietsambassadeurs
zal ik kijken of lokaal of regionaal extra ambassadeurs of andere zaken
nodig zijn om een en ander lokaal en regionaal goed inpasbaar te maken.
Het gaat namelijk heel vaak om specifieke lokale en regionale problemen.
Dus ik vervul eigenlijk graag zelf die rol, ook in de toekomst. Ik heb een
heleboel onderwerpen in mijn portefeuille maar ik vind dit een heel
belangrijk onderwerp. Dat is ook de reden waarom ik er tot nu toe zo hard
aan heb getrokken.
De heer De Rouwe (CDA): Ik herken de acties die de Minister opsomt en
daar is ook waardering voor, maar de feitelijke constatering is wel dat met
al die inzet die tot nu toe gepleegd is, de doelstelling voor met name de
zwaargewonden niet eens in zicht komt. Dus als we doorgaan op de weg
die we tot nu toe bewandeld hebben, blijft de uitkomst dezelfde, namelijk
dat we niet op het beoogde niveau zitten. Mijn stelling is niet dat deze
Minister dit niet zou moeten doen. Dat wil en wens ik ook niet te zeggen,
maar mijn stelling is wel dat er een tandje bij moet. Er moet echt iemand
komen die hier bij wijze van spreken dag en nacht bovenop zit. Ik zeg niet
dat de Minister te weinig doet, maar ik ben wel kritisch over het resultaat
van de inzet tot nu toe. Iemand erbij die de hele tijd bezig kan zijn met
deze problematiek, zou voor een versnelling kunnen zorgen.
De voorzitter: Dat is een stelling. Hebt u ook nog een vraag aan de
Minister?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

17

De heer De Rouwe (CDA): Mijn vraag is de volgende. Deelt de Minister
dat het met de huidige inspanningen niet gelukt is om de doelstellingen te
halen en dat er dus veel meer moet gebeuren dan nu gepland is?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het hangt ook
samen met de vraag die mevrouw Hachchi terecht stelde over hoe dit
cijfer ooit tot stand is gekomen. Vanaf 2003 is aangegeven dat er te veel
verkeersdoden en verkeersgewonden zijn en is er een inschatting gemaakt
van waar je in 2020 naartoe zou kunnen gaan. Dat zal toen ongetwijfeld
ook onderbouwd zijn maar als ik naar de cijfers kijk zie ik een soort
halvering van het aantal van destijds. Er zaten ook aannames onder. Een
van die aannames was dat er werd verwacht dat het fietsgebruik onder
ouderen sterk zou gaan afnemen. Dat is niet gebeurd. Dat zien we nu ook.
De punten waar toen op gefocust werd, zijn aangepakt, zoals het
wegnemen van allerlei onveilige situaties rondom wegen en het stimuleren van veiliger auto’s. Onder de fietsers zijn er inmiddels steeds meer
ouderen en ook steeds meer ongevallen die daarbij horen. We hebben
hier ook een discussie gehad over de vraag hoe wenselijk het is dat die
oudere op de fiets zit. Je kunt je afvragen of de gezondheidsvoordelen van
een oudere op de fiets al dan niet zwaarder wegen dan de gezondheidsnadelen doordat men gewond raakt als gevolg van een fietsongeval.
De voorzitter: Ik zie de heer De Rouwe wat ongelukkig kijken. Ik stel hem
in de gelegenheid nog een vervolgvraag te stellen.
De heer De Rouwe (CDA): Daar ga ik niet mee akkoord. Ik stel een vraag
en de Minister geeft vervolgens antwoord op een eerdere vraag van
mevrouw Hachchi. Als ik dan mijn vervolginterruptie moet gebruiken om
dit te corrigeren dan gaan we echt verkeerd met elkaar om.
De voorzitter: Ik kijk dan nog even de Minister aan.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zal mijn antwoord
ombuigen naar de vraag van de heer De Rouwe. Ik heb de vraag van
mevrouw Hachchi hierbij betrokken omdat ik vind dat er een samenhang
tussen is. De heer De Rouwe zegt dat de ambitie niet wordt gehaald en dat
er dus een tandje bij moet. Ik probeer ook te analyseren en dieper te gaan;
waarom is die ambitie die toen gesteld is, niet gehaald? Dat heeft te
maken met wat we in die periode wisten en met hoe de wereld zich
uiteindelijk heeft ontwikkeld. Waar zijn we op gaan sturen met de kennis
van toen en waar we zijn we op aan het sturen met de kennis van nu? Dat
sturen is in de loop der jaren veranderd. Het is begonnen met de wegen,
de doden en de ernstigere ongevallen en het verschuift naar een heel
specifiek terrein waar we gelukkig ook steeds meer grip op krijgen maar
wat wel tijd nodig heeft om te effectueren. Ben ik er blij mee dat het niet
gaat zoals destijds werd beoogd? Allerminst, ik wil natuurlijk naar die
ambitie van 10.600 of liefst nog minder. Ik zie echter ook wel waarom het
ondanks alle maatregelen die genomen zijn, niet gehaald is. Er zijn nu
meer verkeersdeelnemers dan we toen gedacht hebben. Er zijn ook meer
ouderen die ook zwaar in die groep verkeersgewonden vertegenwoordigd
zijn. Het betekent ook dat we onze maatregelen steeds specifieker gaan
toepassen op die groepen waar die het meest effect kunnen hebben. Ik
blijf er overigens een tandje bij zetten. In 2011 heb ik de Kamer 23
maatregelen gestuurd en in 2013 heb ik gevraagd om een vervolgonderzoek. Nu, in het begin van 2015, zitten we hier alweer over de volgende
reeks maatregelen te praten terwijl de andere reeks maatregelen nog niet
eens volledig geïmplementeerd, uitgevoerd en gesetteld is. Daarmee
wordt duidelijk dat ik niet stil wil blijven staan. Sterker nog, naar
aanleiding van de vraag van mevrouw Visser zeg ik dat we ook waar het
gaat om de toekomst, niet stil blijven staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

18

De heer De Rouwe (CDA): In 2011 zei de Kamer al tegen de Minister: het
niveau is te laag. Iedereen, ook binnen de verkeersveiligheidswereld, zei
van de maatregelen die de Minister toen aankondigde: het is te weinig, er
moet een tandje bij. Steeds hebben we discussies met mevrouw Schultz
over de cijfers uit het verleden en over de doelstellingen. Dat zijn allemaal
achterhoedegevechten. Het gaat erom wat we nu concreet gaan doen.
Wat gaat er nu concreet aangepast en ingevoerd worden? Ik snap die
analyse en die moeten we ook doen, maar we hebben nu juist een man of
een vrouw nodig die zegt: oké, en nu aan de slag, aan het werk. Een
herhaling van de vele debatten die we hebben gehad leidt er niet toe dat
al die maatregelen van de grond komen. Nu moeten we weer tot de zomer
wachten totdat er überhaupt een reactie komt op het SWOV-rapport. En zo
blijven we doorkabbelen, maandenlang, jarenlang, en gebeurt er te
weinig, waardoor de cijfers niet gehaald worden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik ben het absoluut
niet eens met de beleving van de heer De Rouwe, want er gebeurt juist
heel veel. Er worden maatregelenpakketten uitgevoerd en nog voordat die
klaar zijn, kom ik alweer met nieuwe maatregelenpakketten. De heer De
Rouwe zegt dat we het er hier allemaal met elkaar over eens zijn dat dit te
weinig is. Welnu, deze pakketten maak ik steeds samen met de verschillende overheden en de verkeersveiligheidsorganisaties. Wij denken met
z’n allen ontzettend hard na over wat er mogelijk is. Tegelijkertijd moet
hetgeen je doet in een breder maatschappelijk perspectief afgewogen
worden. Daarom heb ik het ook over achtergronden en over de vraag om
wie het eigenlijk gaat en hoever je wilt gaan. Als je alleen sectoraal denkt
en iemand bijvoorbeeld alleen nog maar, omhuld in bubbeltjesplastic, met
de fiets de straat op mag, is dat niet iets wat we maatschappelijk gewenst
vinden. Ik probeer samen met de verkeersveiligheidsorganisaties, de
provincies, de gemeenten, de waterschappen en het Rijk er alles aan te
doen om het aantal doden en verkeersgewonden omlaag te brengen. Voor
doden gaat het de goede kant op en gaat het ons waarschijnlijk lukken om
de ambitie te halen maar voor verkeersgewonden zijn we er gewoon nog
niet; ik heb niet gezegd dat ik de ambitie loslaat en dat ik de cijfers uit het
verleden ter discussie stel, maar wat ik wel probeer te schetsen is dat
ontwikkelingen zich voordoen, dat zaken veranderen en dat de
maatschappij verandert en dat er nieuwe elementen komen. Als we straks
een speed pedelec krijgen, zal dat nieuwe problemen met zich brengen.
Aan de ene kant biedt dat kansen voor mensen om nog vaker de fiets te
gebruiken van werk naar huis en aan de andere kant gaat dat ongemakken
opleveren omdat het weer een nieuwe vorm van vervoer is. Dus we
moeten continu aan de slag blijven, maar de heer De Rouwe kan niet
zeggen dat er te weinig wordt gedaan. We doen heel veel en we zijn heel
actief op dat onderwerp; we doen dat ook integraal en gecoördineerd met
andere partijen. Ik kies er ook niet voor om de ambitie omlaag te brengen
maar ik kies er wel voor om bezig te blijven en te zoeken. Tegelijkertijd wil
ik dat we realistisch kijken naar de dingen die we kúnnen doen.
Onderdeel van de maatregelen die we nemen zijn de campagnes. De heer
Hoogland heeft in dat kader een vraag gesteld over de bewustwording en
verkeerseducatie. Bijvoorbeeld ten aanzien van de dodehoekspiegel zijn er
intensieve programma’s. Ik heb meegelopen met VVN dat op scholen
vertelt over de dodehoekspiegel en dat kinderen ook in een vrachtwagen
laat zitten en er ook omheen laat lopen om dat besef te hebben. Ik ben zelf
ook moeder van jongere kinderen. Dus het eerste wat je ze leert is: als je
ergens stilstaat op de fiets, let dan even op wat die vrachtauto gaat doen.
Tegelijkertijd geldt ook wel dat jongeren veel minder vatbaar zijn voor
boodschappen vanuit de overheid omdat ze steeds vatbaarder zijn voor
peer-gedrag, voor beloningsgedrag. Dat is ook een van de reden waarom
we de fiets-app geïntroduceerd hebben. Het is leuk om met je telefoon te
spelen, maar als je er iets mee kunt winnen en als het stoer wordt om het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

19

op een andere manier te doen, dan is het ook wel interessant om mee te
doen. Er is dus altijd een dubbel effect. Aan de ene kant zorg je voor
onderwijs, educatie waarbij je ze eigenlijk nog heel jong aanspreekt als ze
er nog vatbaar voor zijn. Aan de andere kant probeer je als de jongeren
wat ouder zijn, wat meer aan te sluiten bij hun belevingswereld. Dat
hebben we in het verleden ook gedaan met bijvoorbeeld BOB-campagnes
en dat doen we eigenlijk nog steeds. Het is tegenwoordig niet meer
treurig als je niet drinkt als je met een groep uitgaat; dat er iemand dan de
BOB is, is een volstrekt logisch fenomeen, terwijl dat vroeger anders was.
TLN en VVN lichten ook voor op scholen en hebben er ook programma’s
voor, die wij voor een deel ondersteunen.
De heren Hoogland en Bashir hebben gevraagd naar de fietshelm. In het
VAO van 18 december heb ik de verplichting van de fietshelm ontraden
maar heb ik wel gezegd dat er op dit moment proeven zijn in Zeeland
waarbij gekeken wordt naar het effect van het dragen van een helm door
kinderen en hoe je gebruik ervan kunt stimuleren. Ik vind dat een veel
positievere manier om het aan te vliegen, ook omdat ik zie dat er verschil
van mening is tussen de verschillende verkeersveiligheidsorganisaties
over de effectiviteit en over de vraag of er daadwerkelijk een relatie is met
verminderd hoofdletsel. De resultaten van die proef zal ik uiteindelijk
gebruiken om te kijken of we het op andere plekken ook willen stimuleren,
maar verplichten is voor mij een stap te ver.
Over het alcoholslot zijn ook vragen gesteld. Ik vind het heel belangrijk dat
mensen die met te veel drank op in de auto de weg opgaan en daarmee
een gevaar vormen voor anderen – ik heb wel eens gezegd dat het dan
een rijdend moordwapen is – streng gestraft worden. Voor ons ministerie
was het mogelijk om het alcoholslot op te leggen. Vanuit V en J zijn er
natuurlijk strafmaatregelen. De Raad van State is zich nu aan het beraden
over de vraag of dat niet te veel een dubbele straf is. Ik wacht op de
uitspraak van de Raad van State. Met mijn collega van V en J ben ik al wel
in gesprek over alle mogelijke alternatieven die er zijn op het moment dat
de Raad van State een uitspraak doet. Ik denk dat het inderdaad het beste
is als je de strafmaatregelen zo veel mogelijk in één hand hebt. Het zou
heel goed kunnen dat bijvoorbeeld de educatieve maatregelen heel strak
bij het CBR blijven; daar zitten ook andere educatieve maatregelen.
Afhankelijk van de uitspraak van de Raad van State kan ik de Kamer
daarover informeren.
Hoe zit het met de mensen die nu in het programma zitten? Zij blijven nu
gewoon met een alcoholslot rijden. Het zijn er inmiddels 5.000. Naar
aanleiding van de uitspraak en het introduceren van een eventueel nieuw
systeem, zullen we pas weer gaan bekijken wat we met hen doen. Het
merendeel is dan waarschijnlijk klaar met zijn programma.
Moet je naast het alcoholslot een asoslot introduceren, zo vroeg het CDA.
Allereerst wil ik de discussie over het alcoholslot afwachten. Pas dan weet
het ministerie of het sloten kan opleggen als strafmaatregel of educatieve
maatregel, of dat dit via de strafrechtelijke kant moet gebeuren. In 2011 –
volgens mij naar aanleiding van de wens van de Kamer – is een praktijkproef met een snelheidsslot, met snelheidsmonitor gehouden. Toen was
er niet echt een gedragsverandering te zien; het was ook technisch nog
niet helemaal doorontwikkeld. Met de bestaande incartechniek is er veel
meer mogelijk om gedrag te registreren. Ik ben betrokken bij initiatieven
in de lease- en de verzekeringsbranche om daarnaar te kijken en geregistreerde gegevens te koppelen aan een incentive. Maar nogmaals, het lijkt
me het beste om de vraag hoe je er verder mee omgaat en wat je ermee
kan technisch verder te ontwikkelen en afhankelijk te laten zijn van de
uitspraak van de Raad van State over de manier waarop we met een
alcoholslot moeten omgaan.
Mevrouw Visser (VVD): Ik heb een vraag naar aanleiding van de
beantwoording van de Minister over het alcoholslotprogramma. De VVD

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

20

is er in het verleden geen erge voorstander van geweest. We hebben vele
discussies erover gevoerd, ook met de heer De Rouwe. Het is een
gedragsmaatregel. Het is echt bedoeld ter bescherming, van jezelf maar
vooral van je medeweggebruikers. Ik hoor de Minister in haar beantwoording al de kant opgaan dat het een punitieve maatregel is. Nee, de
Kamer heeft gezegd: het is een gedragsmaatregel. Volgens mij is dat de
discussie die gevoerd zal worden. Ik vind het belangrijk om van de
Minister scherper te horen – zij beantwoordde het niet helemaal – hoe zij
het zelf ziet. Vindt zij het nog steeds een gedragsmaatregel? Dat vraag ik
juist in de context – u hebt het allemaal in de media kunnen volgen – dat
recentelijk een rechter een stoel naar haar hoofd gesmeten kreeg
vanwege een discussie over het strafrecht, alcohol in het verkeer en wat
er dan gebeurt. Ik vind het relevant om hier nog een keer te benadrukken
dat het alcoholslotprogramma niet punitief is, maar vanuit de politiek is
ingestoken als gedragsmaatregel. Ervaart de Minister dat nog steeds zo?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Wij hebben het
geïntroduceerd als gedragsmaatregel. Althans, de cursussen die erachter
zitten, zijn natuurlijk vooral de gedragsmaatregel. Het alcoholslot was
bedoeld om te voorkomen – dat is precies de reden die de heer De Rouwe
gaf – dat mensen alsnog, ondanks het feit dat ze een straf hadden
gekregen, de auto instapten. Het is immers heel complex om van iedere
Nederlander te controleren of hij wel of niet illegaal aan het rijden is. Het
inbouwen van een alcoholslot was voor ons een mogelijkheid om extra
gevaar op de weg te voorkomen. Alleen, en daarom noem ik het nu, is de
Raad van State bezig met de discussie – deze heeft daar in een aantal
zaken al uitspraken over gedaan – of ik niet eigenlijk een strafmaatregel
heb geïntroduceerd. Ik weet niet wat de eindconclusie zal zijn. Ik weet wel
– dat is eigenlijk wat ik beoogde te zeggen – dat je absolute helderheid
moet hebben over wat de strafmaatregel is en wat de educatieve
maatregel is. Als de Raad van State het als straf heeft gedefinieerd, moet
het ook bij de partij zitten waar de straffen uitgedeeld worden. Als het als
educatieve maatregel wordt gedefinieerd, moet het bij de partij zitten die
de educatieve maatregelen uitvoert, namelijk het CBR. Dat beoogde ik te
zeggen. Ik kan niet vooruitlopen op een uitspraak. Zodra ik die heb, kom ik
er zo snel mogelijk bij de Kamer op terug, samen met mijn collega van V
en J.
Dan de rode kruizen. Dat vind ik ook echt heel asociaal gedrag. Mensen
die een rood kruis negeren, brengen daarmee willens en wetens levens
van anderen in gevaar. Ik heb verteld wat we er extra aan gaan doen. We
zijn extra handhaving gestart via de politie; daarmee is begonnen. De
overtreding wordt sinds 1 januari afgedaan via het strafrecht. Bij
wegwerkzaamheden controleren we inmiddels extra op de snelheid. We
hebben voor de regio Rotterdam de weginspecteur de status van
buitengewoon opsporingsambtenaar gegeven. Dat is op 2 februari van
start gegaan. We hebben elektronische borden langs de weg geplaatst, die
de weggebruikers attenderen op het gevaar van het negeren van rode
kruizen. Onlangs zag ik een geel bordje van Rijkswaterstaat langs de weg
verschijnen met een kindertekening waarop staat: hier werkt mijn vader,
rijd voorzichtig. Zelfs de emotionele kant van de weggebruiker wordt dus
aangesproken. Het is essentieel dat we dit slechte gedrag bestraffen waar
mogelijk.
Hoe kijk ik aan tegen een proef met camera’s, zo was de vraag van de heer
Bashir. Hij deed het voorstel om 100 camera’s achter de rode kruizen te
hangen. Aan de ene kant kan ik veel tegenvragen stellen over waarom ik
denk dat het moeilijk is. Aan de andere kant wil ik best een keer bekijken
wat er mogelijk is. Ik zal eerst ingaan op wat er complex aan is. Bij een
proef met camera’s komt best veel kijken. Je moet iedere foto handmatig
kunnen uitlezen. Je moet de camera’s iedere keer aanbrengen als er
wegwerkzaamheden zijn. Je moet dus ook een wegafzetting hebben als je

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

21

ze ophangt, wat gevolgen heeft voor de doorstroming. De communicatie
tussen camera en matrix is heel belangrijk. Als de camera aanstaat, moet
ook de camera aanstaan. Als je die twee systemen met elkaar wilt laten
communiceren, levert dat extra ICT-uitdagingen op. Die moet je aanbesteden. De camera’s hebben een beperkt bereik van 50 meter. Je kunt dus
van 50 meter weg zien of rode kruizen worden genegeerd, maar het zijn
vaak veel langere stukken. Dit waren veel beren op de weg. Tegelijkertijd
denk ik: alles wat we kunnen doen, is interessant. Ik ben dus best bereid
om eens te bekijken of het op een simpeler en handiger manier kan.
Wellicht kan er in de verkeerscentrale een camera worden aangezet op het
moment dat het rode kruis wordt aangezet, zodat er geen koppeling hoeft
te zijn. Wellicht kan er meteen zo’n camera bij als er een rood kruis wordt
neergezet. Of dat simpel en makkelijk kan, weet ik niet, maar ik ben bereid
om ernaar te kijken. Ik zeg ook niet bij voorbaat: ik doe het. Want zoals u
hoort, zit er veel achter.
De heer Bashir (SP): Ons gaat het er natuurlijk om dat het afschrikt.
Mensen gaan niet meer door een rood kruis als ze denken dat er een
camera hangt achter de matrixborden. Ik ben blij met de toezegging van
de Minister dat ze ernaar zal kijken. Kan zij een termijn geven waarbinnen
we een reactie van haar kunnen verwachten?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: U vraagt altijd wel
veel van mij. Ik heb net uitgelegd dat het best wel complex is. Ik kan niet
zeggen hoe snel ik dat uitgezocht kan hebben. Maar laat ik zeggen dat die
informatie voor het volgende AO hierover – we hebben het volgens mij
twee keer per jaar – geleverd is. En als het snel kan, lever ik het snel.
De heer Bashir (SP): Dat is prima maar als het sneller kan: graag. Stel dat
het nou wel kan en we er over een halfjaar nog naar kijken. Dan wachten
we eigenlijk een halfjaar te lang. Er zijn vaak wegwerkzaamheden waarbij
er regulier onderhoud aan matrixborden is. Dan kun je misschien al
beginnen met dingen ophangen. Ik dank de Minister in ieder geval voor
de toezegging.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Zoals de heer Bashir
hoorde, wil ik alles aangrijpen wat ik kan om de levens van mijn mensen
of de door ons ingehuurde mensen te beschermen. Daar gaat het
uiteindelijk natuurlijk om. Maar die dingen moeten wel efficiënt en
effectief zijn. Daarom zeg ik: ik ben bereid om ernaar te kijken, ondanks
het feit dat we een hoop beren op de weg zien. U hebt net kunnen horen
dat we zeer recentelijk een heleboel maatregelen hebben genomen om er
extra op te sturen. Daarover heb ik ook gerapporteerd aan de Kamer. Als
het sneller kan en als het makkelijk kan, zal ik echt niet wachten op de
goedkeuring van de Kamer om het in te voeren, want niemand zal erop
tegen zijn. Maar als blijkt dat het niet goed werkt of weinig effect heeft in
relatie tot de kosten zal ik de Kamer daarover informeren. Ik zal dat zo snel
mogelijk doen wanneer ik die informatie heb.
Kun je die informatie over rode kruizen ook beboeten via cameratoezicht
met bevoegde ambtenaren, zo vroeg de heer Hoogland. Zoals ik al zei:
dan moet je iedere foto handmatig uitlezen. We zijn net de pilot in de
regio Rotterdam gestart met de boa-status. Dat is de eerste keer dat
weginspecteurs en de mensen aan de verkeersmanagementkant invloed
krijgen op de handhaving, want het ligt natuurlijk eigenlijk allemaal op het
terrein van V en J. Dat moet ik overigens ook nog even tegen de heer
Bashir zeggen. Ik wil er wel naar kijken, maar het uiteindelijke ophangen
van de camera’s en het handhaven moet afgestemd worden met het
Ministerie van V en J. Laten we dus eerst de discussie voeren over de
vraag of de camera’s te doen zijn. Als dat mogelijk is, kunnen we daarna

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

22

altijd bezien wie de bevoegdheid krijgt om te handelen. Het gebeurt dus in
een volgtijdelijke volgorde.
Mevrouw Hachchi vroeg of de schriftelijke vragen van D66 beantwoord
kunnen worden. Die zijn 11 december 2014 beantwoord. Dat is dus
misschien ergens tussendoor geglipt. De griffie heeft het wel ergens,
maar als zij het niet meer kan vinden, kan zij zich bij mij melden.
De VVD en de PvdA hebben gevraagd naar de verkeersveiligheid op de
N36 en de N35. We hebben onderzoek gedaan naar de N36 en hebben een
aantal maatregelen bedacht om het probleem op te kunnen lossen. De
conclusie is dat verkeerslichten in combinatie met dubbele doorgetrokken
strepen de meest voor de hand liggende oplossing is. Dat staat gepland
voor 2018. We kunnen bekijken of we dat binnen de budgetten nog wat
naar voren kunnen trekken. De exacte planning wordt gemaakt. Ik bekijk of
het zo spoedig mogelijk kan worden uitgevoerd nu we weten welke
maatregel het wordt. We wisten toen niet precies welke mogelijkheden er
waren. Ik bekijk dus of het naar voren getrokken kan worden. We zullen
het, zoals ik al eerder heb gezegd, ook monitoren. Ook voor de N35 zijn
we uit de verschillende oplossingen en mogelijkheden, zo heb ik
begrepen, want toen ik onlangs de gedeputeerde sprak, zei hij dat we
binnenkort met elkaar kunnen tekenen. Ook dat gaat dus de goede kant
op.
Ik kom toe aan de varia verkeersveiligheid. Er is de vraag gesteld of we
kijken naar de strafmaat bij het veroorzaken van dodelijke ongevallen. Kan
er geen taakstraf maar celstraf worden opgelegd, zo werd gevraagd. Ik
weet dat de Vereniging Verkeersslachtoffers een petitie op dit punt heeft
aangeboden aan de Staatssecretaris van V en J. Hij heeft toegezegd om te
bezien of een aanpassing van artikel 6 van de Wegenverkeerswet nodig is.
Hij zal ook bezien of de huidige wetssystematiek toereikend is om straffen
op te leggen die hoog genoeg zijn als er sprake is van een ongeval met
dodelijke afloop of ernstig letsel. In dat kader worden nu gesprekken
gevoerd met de Raad voor de rechtspraak en het OM. Als die gesprekken
ertoe leiden dat de wet wordt aangepast, wordt de Kamer daarvan op de
hoogte gesteld, naar ik aanneem via de commissie van V en J.
Wil ik handheld bellen en sms’en op de fiets verbieden? Nee, dat wil ik
niet. Ik heb in het vorige AO gezegd dat ik de Kamer voor de zomer
hierover een brief stuur, waarin ik het resultaat meedeel van de campagne
die we gestart zijn met de vijf providers. Ik zal daarbij ingaan op de
situatie in Duitsland en België.
Waarom zijn deelnemers via uitzendbureaus uitgesloten van het
experiment, zo vroeg de heer Bashir. Daarvoor is om veiligheidsredenen
gekozen. Er werd verondersteld dat zij te weinig persoonlijke begeleiding
zouden krijgen. Dat blijkt een onjuiste veronderstelling. Deelname aan het
experiment door kandidaten die bij een uitzendbureau hun opleiding
doen, zou een wijziging van de AMvB vergen. Die kost ongeveer een jaar.
De Staatssecretaris denkt de resultaten van het vervolgonderzoek kort na
de zomer te hebben en wil dan het definitieve besluit nemen over de
leeftijdsverlaging. Als dat positief uitpakt, is er geen beletsel meer voor
deelnemers via de uitzendbranche.
De heer Bashir vroeg ook naar de bijscholing van instructeurs. Hij is erop
tegen dat er een sanctie op zit. Die discussie hebben we vaker gevoerd.
Als de sanctie eraf gaat, zetten we de deur open voor rijinstructeurs of
rijscholen zonder check op de kwaliteit. Dan heb ik de PvdA in mijn nek,
die mij juist continu om een check op de kwaliteit heeft gevraagd. De
branches zijn unaniem van mening dat deze sanctie niet uit de regelgeving kan. Uiteraard is de dreiging voor individuele rijinstructeurs heel
vervelend, maar in het licht van het verzoek van de branches om
kwaliteitsverbetering zou het heel vreemd zijn om dit er juist uit te halen.
D66 heeft gevraagd of er minder rompslomp kan zijn voor vrijwillige
verkeersregelaars. Actal heeft mij daarover een advies gestuurd.
Aangezien deze regeling vooral politie en gemeenten aangaat, heb ik hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

23

gevraagd om dit advies nader in te vullen in samenwerking met BZK en
de VNG. Ik verwacht op korte termijn een implementatieplan van de
politie en zal de regeling in die geest aanpassen. Naar alle waarschijnlijkheid wordt de pas helemaal geschrapt uit de regeling. Dat zou de
situatie dus vergemakkelijken.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik dank de Minister voor het antwoord. Wat is
het tijdpad dat de Minister ons kan meedelen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ook dit is een V en
J-activiteit. De Kamer vraagt mij altijd heel veel dingen op het terrein van
mijn collega. Ik kan het niet namens dat departement zeggen. Ik zie op
mijn blaadje staan: ik verwacht op korte termijn een implementatieplan
van de politie en zal de regeling in die geest aanpassen. Ik kan niet
namens mijn collega van V en J de vraag beantwoorden wat daarmee
bedoeld is.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik snap dat de Minister niet namens V en J het
antwoord paraat heeft, maar ik wil haar wel vragen of zij een brief kan
toezeggen waarin zijn de Kamer informeert over wanneer dit geregeld is.
Zij kan dan in de tussentijd contact opnemen met haar collega.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ja, of ik kan even
vragen of het voor de tweede termijn duidelijk kan zijn. Ik schrijf de Kamer
graag brieven, maar dat scheelt weer een brief.
Is het mogelijk om een achteruitrijcamera op grote voertuigen te hebben?
De achteruitrijcamera is al wettelijk mogelijk voor vrachtwagens,
eventueel in combinatie met een geluidssignaal. Het wordt steeds meer
toegepast in de autobranche, ook bij personenauto’s. Een verplichting kun
je alleen Europees opleggen. Daarvoor is op dit moment geen draagvlak.
Tegelijkertijd zien alle fabrikanten het als een concurrerend middel. Zij
passen het dus toe. Ook worden er steeds meer vooruitkijkcamera’s
toegepast in auto’s en vrachtwagens. Wat dat betreft, verwacht ik dat de
markt vanzelf zijn werk zal doen.
Voorzitter: Visser
De heer Hoogland (PvdA): Dank voor het antwoord; dat is helder. Ik
begrijp ook wel dat het ingewikkeld is in het licht van het feit dat het
Europees geregeld is. Ik weet niet wat de aantallen zijn waarin wel of niet
zo’n camera wordt toegepast en of die aan de voor- of achterkant zijn
geplaatst. Vindt de Minister het de moeite waard om dat eens uit te
zoeken? Wij vinden dat namelijk wel de moeite waard. En zou het niet
aardig zijn om eens te bekijken of in de aanbesteding van overheidsgerelateerde zaken als de vuilnisdiensten van gemeenten zo’n eis kan worden
opgenomen? Ik begrijp wel dat het bij gemeenten ligt, maar kan het niet
als handleiding of richtlijn meegenomen worden? Dat kan namelijk een
reductie zijn die relatief weinig kost.
Voorzitter: Hoogland
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik kan in beeld
brengen wat voor percentages het ongeveer betreft. Voor zover ik weet
hebben de vuilnisauto’s al een piepsysteem en camerasysteem, maar ik
kan niet namens alle gemeenten zeggen of dat zo is. In mijn stad piept het
in ieder geval flink als ze rondrijden. Ik moet nadenken over de vraag hoe
haalbaar en praktisch het is. Het zijn natuurlijk geen dingen die we van
rijkswege bijhouden. Misschien kan ik daar in tweede termijn iets over
zeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

24

Mevrouw Hachchi heeft naar de zelfrijdende auto’s gevraagd. De heer
Hoogland heeft daar complimenten over gegeven. De elementen
waarvoor mevrouw Hachchi aandacht vraagt, zijn nou juist de reden
waarom wij op dit moment proeven doen. Je kunt heel mooie ideeën
bedenken over de toekomst van de automobiliteit; ik zeg steeds: de
komende twintig jaar zal er op de weg meer veranderen dan de afgelopen
honderd jaar. Maar tegelijkertijd weten we dat het allemaal vragen
oproept. Wat betekent het voor aansprakelijkheid? Wat betekent het voor
data? Wat betekent het voor verkeersveiligheid? Noem maar op. Met die
vragen zijn wij ook bezig. Aan de ene kant testen we in de praktijk en
komen we nieuwe vraagstukken tegen. Aan de andere kant behandelen
we de meer juridische vraagstukken.
Ik loop ze even langs. Eerst de privacy. Ik ben vorige week maandag op
bezoek geweest bij BMW in München, niet alleen om te bekijken hoe men
daar omgaat met nieuwe autotechnologieën, maar ook om een discussie
over data te voeren. Aan de ene kant wil een autofabrikant de data
gebruiken om auto’s steeds beter te kunnen laten communiceren en een
zo goed mogelijk inzicht te hebben in de specifieke wegsituatie. Aan de
andere kant wil je die data kunnen gebruiken om alle verkeersdeelnemers
te voorzien van informatie over files, gladheid en andere zaken. Hoe doe
je dat dan? Autofabrikanten willen hun gegevens liever niet kwijt en delen,
of willen in ieder geval niet dat anderen in hun netwerk kunnen. Dat zou
immers ook tot gevaarlijke situaties kunnen leiden, bijvoorbeeld door het
ingrijpen in een autosysteem. Ze hechten echter ook veel belang aan het
kunnen delen van gegevens op een objectieve manier, de privacy
respecterend, om daar zelf baat bij te hebben. We hebben het gehad over
trusted third parties die zoiets uiteindelijk moeten doen. Hoe het er precies
uit gaat zien, weten we niet. Dat zal de komende jaren het gesprek moeten
zijn van verschillende partijen. Zelf denk ik heel sterk de kant op – dat zien
we ook op andere terreinen – dat de trusted third parties informatie
binnenkrijgen, verzamelen en verdelen onder marktpartijen die bijvoorbeeld reisadvies kunnen geven zonder de privacy aan te tasten.
Mevrouw Hachchi ging een stap verder. Gaat de auto je laten stoppen bij
een wasmachinehandel? Ik heb nog geen voorbeelden gezien van auto’s
waaraan je dit soort opdrachten kunt geven. Maar ik zie wel dat er zich
een andere markt begint te ontwikkelen. Een auto weet wie erin zit; op
basis van de bezetting van plekken weet hij of er volwassenen of kinderen
in zitten. Een auto weet ook hoelang hij aan het rijden is. Het zou dus heel
goed kunnen dat bijvoorbeeld autofabrikanten en McDonald’s samenwerken en de auto op een gegeven moment zegt: over zoveel kilometer
kunt u korting krijgen op een kindermenu; ik zeg maar wat. Dit soort
activiteiten zullen inderdaad ontwikkeld worden, zo verwacht ik. De vraag
is vervolgens of dat privacygevoelig is, of dat het gewoon een aanbod is
dat gedaan wordt, zoals dat nu ook op het internet wordt gedaan. Als u
drie keer langs een bepaald schoenenmerk bent gesurft, krijgt u de
komende maand immers iedere keer schoenen van dat merk te zien. De
vraag is even of u het erg vindt om een aanbod te krijgen. Het wordt
volgens mij pas erg als uw gegevens gebruikt worden zonder dat u weet
dat dit het geval is. Dit soort ontwikkelingen zal zich dus voordoen. De
wasmachine had ik nog niet gehoord, maar je zou in de toekomst je auto
misschien zelfs opdrachten kunnen geven. Ik ken dat echter nog niet.
Het andere punt was de aansprakelijkheid. Op dit moment geldt dat de
bestuurder aansprakelijk is zolang hij achter het stuur van de auto zit, ook
als hij rijdt met een meer autonoom systeem. Als er in de toekomst geen
bestuurders meer zijn, zal daarvoor nieuwe regelgeving ontworpen
moeten worden. Op dit moment hebben we de conventie van Wenen uit
1968, waarin wordt gesteld dat altijd iemand in een voertuig aanwezig
moet zijn om het te kunnen besturen, net als dat er altijd iemand aanwezig
moet zijn om een dier aan te kunnen sturen. U ziet dat het een oude
conventie is, die nog uitgaat van paard en wagens en dergelijke. Om die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

25

reden is in de Googlecar, hoewel die helemaal zelfstandig rijdt, nog steeds
een stuur ingebouwd. We zullen dus opnieuw naar dit soort internationale
regelgeving moeten kijken. Dat is waarom ik voorloper wil zijn en waarom
ik met Duitsland en Oostenrijk heb gezegd: laten wij alvast een corridor
vormen om te oefenen. We oefenen nu dus op verkeersmanagement. Een
bezoek als aan München helpt mij ook om inzichten te krijgen. In
Duitsland geldt namelijk een wet voor twee seconden afstand tussen
auto’s. In Nederland geldt dat je een veilige afstand moet aanhouden. Bij
autonomous cars kan die afstand veel korter zijn. De vraag is dan of niet
iedereen een meer open regel moet hebben. In maart ga ik naar de
jaarlijkse vergadering van alle verenigde fabrikanten, om hen hierover
tegelijkertijd te spreken. Ik ben heel blij dat ze mij toegelaten hebben
omdat ik het belangrijk vind om dit soort aspecten te bespreken. Het moet
niet zo zijn dat je, zoals we dat van de trein kennen, een ander veiligheidssysteem moet aanschakelen om überhaupt de grens over te komen. Ik ben
dus op zoek naar standaardisering. Tegelijkertijd werpt iedereen zich hier
nu op. Het zal dus nog complex zijn om een standaard te krijgen. Wij
denken bijvoorbeeld na over de vraag wat voor satellietsysteem je langs
de snelweg moet hebben om zo snel mogelijk informatie te kunnen
leveren. Duitsland doet dat ook, maar weer op een andere manier...
De voorzitter: Omwille van de tijd wil ik u verzoeken om een klein beetje
tempo te maken. We hebben nog een uur en tien minuten en er is nog een
tweede termijn. We waarderen uw enthousiasme maar willen ook op tijd
weer door naar volgende vergaderingen. Dat zal ook voor u gelden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat is een terechte
opmerking. Ik vind dit gewoon heel interessant. We kunnen er misschien
een keer een heel AO over hebben.
Ik kom toe aan Bonaire. De verkeersveiligheid op de BES-eilanden is een
aangelegenheid van de eilanden zelf. Dat geldt ook voor alle andere
Nederlandse gemeenten; zo moet je het zien. Ze hebben hun eigen
wegenverkeersverordeningen. Bonaire werkt op dit aan een modernisering. De Wegenverkeerswet is dus niet van toepassing. Qua verkeersveiligheid zijn er nu geen redenen om de regelgeving aan de decentrale
bestuurders te onttrekken, omdat zij hun verantwoordelijkheid nemen. De
handhaving, bijvoorbeeld op het dragen van autogordels, of op het
gebied van de helmplicht of alcohol, zal moeten leiden tot verbeteringen.
Ik weet dat mijn voorganger technische ondersteuning heeft geleverd aan
de verkeersveiligheid op de BES-eilanden. Over de infrastructuur hebben
we ook gesprekken met de BES-eilanden, maar dat is weer wat anders;
dat gaat meer om investeringen. Er wordt dus door de eilanden zelf
gewerkt aan de wegenverkeersverordeningen.
Mevrouw Hachchi (D66): Ik snap wat de Minister aangeeft, namelijk dat
de decentrale bestuurders hiervoor verantwoordelijk zijn. Ik snap ook de
mooie bewoordingen dat er gewerkt wordt aan modernisering. Ik ken de
eilanden inmiddels goed genoeg. Mijn vraag aan de Minister is in
hoeverre zij bereid is om, waar die nodig is, hulp te leveren vanuit het
ministerie. Ik snap dat de verantwoordelijkheid daar ligt. Als er echter op
wat voor terrein dan ook, bijvoorbeeld wetstechnisch, signalen van de
eilanden komen, moeten ze het wiel niet zelf gaan uitvinden terwijl ze
gebruik kunnen maken van de kennis en kunde die we in het Europees
deel van het Koninkrijk hebben.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat is het mooie van
alle rapporten die wij hebben. Zij kunnen die ook allemaal lezen, zoals het
SWOV-rapport en andere waarin wordt aangegeven hoe je de verkeersveiligheid kunt verbeteren. Mijn voorganger heeft hulp gestuurd. Ik zeg niet
dat wij dat in de toekomst niet meer zullen doen, maar ik zal dat altijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

26

afwegen en bezien of er op dat moment mensen beschikbaar zijn die dat
kunnen doen, want het is een kostbare aangelegenheid. Maar alle
openbare informatie die we hebben kan men altijd krijgen, gebruiken en
inzetten.
Ik kom bij de tractoren. Er is specifiek voor de 80 kilometerweg gevraagd
of de verschillende wegbeheerders ze wel gaan toelaten met 40 km/u. In
de discussie over kentekens heb ik altijd aangegeven dat het voor mij niet
per se hoeft. Een Kamermeerderheid heeft echter gezegd dat zij het wil.
Dat hing samen met het naar 40 km/u brengen. Op dit moment mogen
heel veel tractoren de weg helemaal niet op. Als je het naar 40 km/u
brengt, kun je het verkeer in ieder geval wat beter later doorstromen met
een hoger tempo, en kun je door de kentekening in de gaten houden of ze
het aankunnen en daarmee minder opstoppingen en minder onveilige
situaties veroorzaken. Sommige wegbeheerders zeggen: ik weet niet of ze
van mij op een 80 kilometerweg mogen. Dat is nu onderdeel van de
discussie. Er zijn overigens tractoren die nog sneller kunnen dan dat. In de
toekomst kun je de discussie voeren of het voor die tractoren op specifieke wegen kan gelden. De wegbeheerders, provincies en gemeenten zijn
nu bezig om een afweging te maken tussen het economisch belang in hun
regio en de verkeersveiligheid.
Mevrouw Visser (VVD): De kentekening van tractoren heeft een lange
historie in de Kamer; zij heeft nog voor 2000 diverse standpunten
ingenomen. De Minister geeft aan dat zij in gesprek is. Dit is een
belangrijk punt, want wij gaan de sector belasten met 50 miljoen aan extra
lasten. Als de wegbeheerders aangeven dat het allemaal leuk en aardig is
maar zij het toch niet gaan doen, is echt de vraag waarom we dit in
vredesnaam doorvoeren. Wat ons betreft geldt dan wel de voorwaarde
dat het mag, maar komen we er op basis van een voorstel nader over te
spreken. Het kan niet zo zijn dat we de sector met 50 miljoen belasten en
vervolgens zeggen: u mag toch de weg niet op. Daar heeft niemand
namelijk iets aan.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De discussie met de
wegbeheerders gaat over de 80 kilometerwegen, dus niet over de 50 en 60
kilometerwegen. Daarvoor gaat het zeker wel een oplossing bieden dat ze
40 km/u mogen rijden. Het is goed dat mevrouw Visser de lastenkwestie
nog even herhaalt, want onze inschatting was inderdaad dat het 48
miljoen zou kosten. Inmiddels zien we in dat dit waarschijnlijk een stuk
lager zal zijn. Ik kan het precieze getal nog niet geven, maar dat is een
positieve mededeling aan de sector, namelijk dat we in staat zullen zijn
om de administratieve lasten een eind omlaag te brengen.
Mevrouw Visser (VVD): We hebben de brief van oktober. De Minister
geeft aan dat er positief nieuws te melden is. Dit is een belangrijk punt
voor de sector, waarbij de discussie steeds is: wat levert het ons op en wat
kost het ons? Daarom hebben wij de behoefte om die informatie snel te
krijgen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij kunnen
we dat heel snel leveren, laat ik zeggen: binnen twee weken.
Dan de MMBS’en. Mag men de reeds omgebouwde MMBS’en behouden
of ga ik daar wat aan doen? Die omgebouwde MMBS’en krijgen ook een
kenteken. De berijders moeten dus ook een rijbewijs hebben vanaf 1 juli
2015. Als de RDW twijfelt of een voertuig wel voldoet aan de eisen die we
nu aan een MMBS stellen, wordt het niet gekentekend; dan heb je
helemaal een probleem. We hebben dit natuurlijk gedaan om te
voorkomen dat allerlei mensen – we hebben de voorbeelden hier wel eens
gehad – sportauto’s ombouwen tot een auto die nog maar 25 km/u kan,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

27

zodat iemand er geen rijbewijs voor hoefde te halen. Dat is nooit de
bedoeling geweest van deze regelgeving.
Dan het CBR. Daar is inderdaad een ICT-storing geweest. Dat heeft niets te
maken met oude gevallen. Het ging om het invoeren van nieuwe
ICT-systemen die de verbetering van theorie-examens mogelijk maakte.
Het CBR heeft het snel en goed opgelost, maar zo’n storing is natuurlijk
altijd heel vervelend.
In voorgaande jaren hebben we het in deze commissie uitgebreid gehad
over het pensioenverhaal. Ik heb geen enkele aanwijzing gekregen dat er
op dit moment iets veranderd is ten aanzien van de oplossingen die toen
gekozen zijn.
Zijn er naar aanleiding van het fraudegeval met die rijinstructeur
voldoende middelen om een en ander aan te pakken? Ja, CBR en politie
pakken dat aan. Zij hebben er voldoende middelen voor om dat te doen,
zo is hun boodschap.
Tot slot kom ik toe aan de vragen van de heer Hoogland en anderen in
deze commissie naar wat ik in de toekomst wil doen met de fietspaden en
hoe ik ertegen aankijk. De drukte door groei van steden en de groei van
het aantal fietsers en allerlei tweewielers is niet opgelost. Ik heb gezien
dat er allerlei ideeën zijn over mogelijke maatregelen. Amsterdam heeft
zijn eigen ideeën, maar ook de RAI en BOVAG hebben die, en er staan
ideeën in de rapporten die we van de verkeersveiligheidsorganisaties
hebben gekregen. Ik zie ook dat er verschil van mening is over de beste
oplossing. We kijken nu naar de speed pedelec. De een zegt: maak het een
snorfiets en laat hem op het fietspad. De ander zegt: maak het een
bromfiets en laat hem op het fietspad. Weer een ander zegt: maak het een
bromfiets en zet hem op de weg. We zijn wat dat betreft dus gewoon nog
niet klaar. Er komen ook nieuwe dingen op de markt. Ik zal samen met de
grote steden bezien wat er allemaal voor ideeën leven en of ik daarin een
rol kan spelen. Als zij bijvoorbeeld een voorstel doen voor snelheidsverlaging naar maximaal 25 km/u op het fietspad, zal ik bezien of dat een
effect heeft. Als zij komen met diverse maatregelen, kunnen we met de
verschillende partijen, de verkeersveiligheidsorganisaties, de gemeenten
en de provincies, onderzoeken wat het beste en slimste is om te doen. U
kent mij ook als liberale Minister. Ik hecht altijd veel waarde aan de
vrijheden van gemeenten om zelf zaken op een goede manier in te vullen,
maar ik geef als coördinerend Minister heel graag advies over wat slim en
verstandig zou zijn om te doen. Dat hebben wij ook gedaan bij de
fietsrotondes, waarvan we met CROW een voorbeeld gemaakt hebben dat
we aan de gemeenten hebben aangeboden. Ik kom erop terug als we er
verder in zijn, maar vooralsnog zijn er vele ideeën en zijn de ideeën in het
veld nog niet op één lijn. Wij blijven erop doorstuderen.
Voorzitter: Visser
De heer Hoogland (PvdA): Is de Minister bereid om een specifiek
onderzoek te doen – de Minister geeft aan dat zij het breder wil doen naar
aanleiding van nieuwe voertuigen – naar de situatie in Amsterdam naar
aanleiding van de vele discussies die we daarover hebben gevoerd?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik voel mij verantwoordelijk voor het brede, nationale beleid. Ik kan best onderscheid
maken tussen steden en andersoortige gemeenten waarin meer ruimte is,
maar in principe vind ik dat je onderzoek en aanbevelingen breed moet
kunnen toepassen. Als de gemeente Amsterdam zelf specifiek nog een
onderzoek wil doen naar verplaatsing van de scooter naar de weg, moet
zij dat vooral niet laten. Maar ik ga niet alleen voor Amsterdam een
onderzoek doen. Ik betrek de grote steden en hun vraagstukken erbij,
zoals ik net al zei. Als zij als algemeen vraagstuk inbrengen wat het
betekent om een snorfiets te verplaatsen naar de openbare weg en dit ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

28

bij andere gemeenten speelt, zal dat worden meegenomen. Maar ik doe
het niet apart en alleen voor hen. Ik zie dat niet als mijn rol en taak van
Minister.
Voorzitter: Hoogland
De voorzitter: We gaan verder met de tweede termijn van de Kamer. Ik
stel een spreektijd van drie minuten voor.
De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter. Ik dank de Minister voor de
beantwoording op het onderwerp verkeersveiligheid en voor haar
droombeelden over de toekomstige auto. We weten nu ook dat de nieuwe
schoenen voor het ministerie voortaan vanuit de dienstauto besteld
kunnen worden.
Nu weer met beide benen op de grond: ik hoorde de Minister zeggen dat
zij een aanbod van de gedeputeerde van Overijssel heeft gekregen om te
tekenen. Gaat zij dat ook doen en, zo ja, waarvoor tekent zij dan precies? Is
dat de N35 2x2, en is dat bijvoorbeeld ook de ongelijkvloerse kruising
N348 Zwolle-Enschede?
Ik sluit me aan bij het pleidooi van mevrouw Hachchi over de verkeersregelaars. Kan de Minister deze regeling naar de Kamer sturen, of in ieder
geval doorgeleiden naar de bewindspersoon? Het is namelijk een
onderwerp dat regelmatig terugkomt en waarvoor meerdere partijen
hebben gepleit. Het is heel goed dat D66 daar nu weer even de vinger op
legt. Ik steun dat pleidooi.
Dan het landbouwverkeer. Ik heb een suggestie om de kosten nog verder
omlaag te brengen: doe het gewoon helemaal niet. Ik hoop dat een
eerstvolgend kabinet hier als eerste een streep door zet.
Dan heb ik nog een vraag over de ondertunneling A10 Zuid. Kan de
Minister toezeggen dat zij deze landtunnel conform de Wet basisnet zal
beoordelen als het gaat om gevaarlijke stoffen?
Ten slotte vraagt de CDA-fractie een VAO aan omdat zij graag een
Kameruitspraak wil over een aantal onderwerpen, waaronder het pleidooi
voor het aanstellen van een rijkscommissaris. Dat is niet om het werk van
de Minister over te nemen. Integendeel, die komt wat het CDA betreft
rechtstreeks onder de Minister, maar moet er wel een stevige impuls aan
geven. Aan het werk, zou ik zeggen.
De voorzitter: Er is een interruptie van mevrouw Visser. Ik stel voor dat
we in tweede termijn één interruptie met een vervolgvraag doen.
Mevrouw Visser (VVD): Ik heb een vraag op dat laatste punt. De heer De
Rouwe heeft zelf aangegeven hoe hij denkt over de rijkscommissaris. Dat
werd niet helemaal helder. Ook naar aanleiding van zijn interruptie op de
Minister ben ik toch even benieuwd. De heer De Rouwe geeft terecht aan
dat papier geduldig is en dat het gaat om maatregelen. Er ligt papier en er
liggen achttien maatregelen. Ik kan me zo voorstellen dat het CDA niet
met alle even gelukkig is. Het CDA zegt: er gebeurt te weinig mee. In het
rapport wordt ook gezegd: als je dit allemaal doet, gaan we de ambities
desondanks niet halen. Waar pleit het CDA voor? Ik heb namelijk het idee
dat de heer De Rouwe misschien niet naar Friesland gaat maar ambieert
om zich op te werpen als rijkscommissaris voor verkeersveiligheid, omdat
hij geen vertrouwen heeft in de provincies. Blijkbaar vindt hij dat alles op
rijksniveau geregeld moet worden. Vindt het CDA dus dat al deze
maatregelen uitgevoerd moeten worden? Mij is namelijk niet helder wat
het CDA precies voorstelt. Ik zie alleen maar papieren rompslomp en geen
vertrouwen in de regionale of lokale overheden.
De voorzitter: Dat was een heel uitgebreide vraag. Ik vraag de heer De
Rouwe om kort te antwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

29

De heer De Rouwe (CDA): Nou, dat is lekker. Ik krijg alles, allemaal
verwijten, over me heen en mag daarop niet antwoorden?
De voorzitter: It’s a hard life, maar ga uw gang. U had nog anderhalve
minuut over in uw eerste termijn; die kunt u gebruiken.
De heer De Rouwe (CDA): Laat ik alle aantijgingen die worden gedaan,
afdoen als een beetje kolderiek en misschien ook gedaan uit frustratie.
Ons punt is dat er heel veel maatregelen zijn. De Minister zei: in 2011
kwam ik ook al met maatregelen. Als we even het lijstje langsgaan: wat is
daar nu van uitgevoerd? Heel veel niet. Als ik naar dit lijstje kijk, zie ik heel
veel werk. Er is dus gewoon heel veel werk te doen. Met zijn allen, ook de
VVD, hebben we in dit parlement al een paar keer gezegd: op deze manier
halen we de doelstellingen niet. Het CDA wil dat we vasthouden aan de
doelstellingen en dat we niet, zoals ook vandaag weer, ellenlange
discussies aangaan over de manier waarop ze tot stand komen en over
allerlei gewijzigde omstandigheden. Het CDA wil dat we gewoon aan het
werk gaan en wil met de rapporten in de hand ervoor zorgen dat er
concreet actie wordt ondernomen. Deze Minister wil dat ook; zij zegt het al
jaren in het parlement. Maar ook in dit AO gaat haast drie kwart weer over
de zelfsturende auto’s. Dat is een prachtig mooie hobby – heel belangrijk,
heel interessant – maar dit is voor ons corebusiness. Als we een Deltacommissaris voor water, voor droge voeten hebben, zeggen we: oké, dan
willen we ook een Deltacommissaris voor veilig thuiskomen. Het gaat dan
namelijk echt om mensenlevens. Er is genoeg werk te doen. Dat is geen
diskwalificatie van al die organisaties. Nee, dat is juist steun en impuls
geven. Ermee aan de slag, aan het werk; dat is ons pleidooi. Volgens mij is
dat echt glashelder.
De voorzitter: Ik dank u zeer. Dat was een beknopt antwoord dat
helemaal inging op de vraag, maar daar gaat u zelf over. Mevrouw Visser
heeft een vervolgvraag. Ga uw gang, maar dan wel kort deze keer.
Mevrouw Visser (VVD): De heer De Rouwe praat eromheen. De
voorstellen die in 2011 zijn gedaan, worden uitgevoerd. De evaluatie van
de SWOV zit er ook bij. Daarin wordt aangegeven welke maatregelen
uitgevoerd zijn. De vraag is nu concreet: waar pleit het CDA voor? Er
liggen achttien maatregelen. Daarvan wordt gesteld dat, ook als je ze
neemt, nog niet helder is dat we het gaan halen. Het CDA komt met een
rijkscommissaris. Gaat het CDA nu zeggen: wij nemen die achttien
maatregelen...
De voorzitter: Waar pleit het CDA voor is even de vraag die ik eruit haal,
want anders gaat het te lang duren. Een kort antwoord graag.
De heer De Rouwe (CDA): Waar pleit het CDA voor? Eén: vasthouden aan
de doelstellingen, het aantal zwaargewonden en doden reduceren. Twee:
uitvoeren van de plannen die we heel vaak bedacht en besproken hebben
en waarbij steeds meer plannen komen, maar waarvan het schort aan de
uitvoering. Drie: een rijkscommissaris die nu met alle partijen aan de slag
gaat en een concrete uitvoeringsagenda maakt. Ik kan het niet duidelijker
maken. Dit is waar het CDA voor pleit en dat doet het consequent.
De heer Bashir (SP): Ik vraag mij af of het voorstel van de heer De Rouwe
niet gewoon een motie van wantrouwen is voor de Minister. Blijkbaar
doet de Minister haar werk niet goed; zij voert de voorstellen niet uit of
doet onvoldoende. Er moet nu blijkbaar iemand anders komen die de
voorstellen uitvoert die de Kamer en het kabinet willen. Kan ik het zo
interpreteren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

30

De heer De Rouwe (CDA): Dienden wij een motie van wantrouwen in
toen we met de Deltacommissaris kwamen? Wat is dit nou voor
karikatuur? Het is echt een typische SP-karikatuur. Als iets kennelijk anders
gaat dan het moet, moet er direct een motie van wantrouwen ingediend
worden. Dat is het praten in extremen. Daaraan doe ik niet mee. Ik zit
serieus in dit onderwerp en wij komen met serieuze voorstellen. Als de
heer Bashir gelooft in moties van wantrouwen die de SP tig keer om de
meest onzinnige dingen indient, is dat zijn pakkie-an. Wij doen dat niet.
Het is een serieus voorstel.
De voorzitter: Zo is duidelijk wat uw standpunt is.
De heer De Rouwe (CDA): Dank u wel, want het was namelijk de vraag of
het wel duidelijk genoeg was.
De heer Bashir (SP): Dan begrijp ik totaal niet wat de rijkscommissaris
meer moet gaan doen dan de Minister. Het maakt mij niet uit wie
uiteindelijk de voorstellen uitwerkt die we met zijn allen willen, als ze
maar uitgevoerd worden. Wie het uitvoert, is de verantwoordelijkheid van
de Minister. Ik begrijp niet waarom de CDA-fractie voorstelt dat er een
mannetje of vrouwtje onder de Minister komt die vervolgens de taken van
de Minister moet uitvoeren. Het is toch het pakkie-an van de Minister? Als
zij het niet goed doet, moet de CDA-fractie daar de Minister op
aanspreken en afrekenen.
De heer De Rouwe (CDA): De Minister aanspreken en afrekenen doen wij
ongeveer elk AO. Dat doen wij dus gewoon. Wij stellen samen met de SP
vast dat wij veel ambities hebben maar de doelstellingen keer op keer niet
halen. Wij hebben altijd waardering voor de werkwijze van de Minister.
Wij zijn kritisch maar spreken ook regelmatig onze waardering uit.
Misschien wat te weinig, maar ik ben hier niet om de hele tijd aan te
geven hoe geweldig het allemaal is. Dan verspil ik echt mijn tijd. De
rijkscommissaris doet hetzelfde als de Deltacommissaris. De politiek en
overheid geven zo topprioriteit aan iets wat zij heel belangrijk vinden. Mijn
vraag aan de SP is wat zij doet om het aantal doden en gewonden in het
verkeer te laten dalen.
De voorzitter: We gaan geen vragen meer stellen. Dat gaan we echt niet
doen. Uw antwoord op de vraag wat de rijkscommissaris moet doen, was
duidelijk. Het woord is aan mevrouw Visser.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. U ziet: dat was een gepassioneerde
discussie over een belangrijk onderwerp. We gaan de heer De Rouwe en
zijn bijdragen missen. Wie weet zien we hem nog in een andere hoedanigheid. De Minister geeft aan dat ze ermee aan de slag gaat. Wat ons
betreft is het echt een opdracht om samen met alle partijen op te pakken.
Er geldt echt dat je in Overijssel of Friesland een andere oplossing moet
zoeken dan in een stad als Amsterdam. Het verkeer is er anders en de
maatregelen zijn dus ook anders. Er ligt de opdracht om dit regionaal met
alle partijen op te pakken. Er geldt wel nationale wetgeving voor, en
daarmee nationale regels. De helmplicht mag, om maar een voorbeeld te
noemen, niet alleen gelden binnen de ring van Amsterdam.
Dat brengt me op een volgend punt, ook naar aanleiding van de beantwoording door de Minister. We voeren de discussie over scooters, over
speed pedelecs en over de manier waarop we omgaan met nieuwe zaken.
Er ligt ook een brief over de aansprakelijkheid van fietsers. Ik wil de
Minister oproepen om hieraan bij een volgend AO wat meer invulling aan
te geven. Dit zijn namelijk discussies die continu zullen oppoppen, waarbij
iedere partij zijn eigen belang heeft. Wat ons betreft moet er een kader
komen waarbij de Minister een verhaal neerlegt over veiligheid en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

31

doorstroming, maar ook over elementen als aansprakelijkheid en
verantwoordelijkheid, en zij een en ander integraal benadert. Als we
zeggen «de speed pedelecs moeten toch naar de straat toe», maar
bestuurders daarvan vervolgens niet aansprakelijk zijn en de automobilist
altijd wel, zou dat gekke situaties opleveren. We hebben van de partijen
allerlei voorstellen gekregen, maar willen dat ook de Minister een nadere
beschouwing geeft over de toekomst als het gaat om de eerdergenoemde
drie elementen. We moeten er tijdig op anticiperen. Ik ben blij met de
toezegging van de Minister dat zij niet alleen naar 2020 kijkt maar ook de
doorkijk naar 2025 maakt. Dan is er namelijk ander verkeer, waarvoor je
met andere oplossingen zult moeten komen en je andere zaken zult
moeten regelen.
Dan een ander punt. Ik heb een hartenkreet over de communicatie. De
Minister gaf een aantal voorbeelden van goede communicatie door
Rijkswaterstaat. Ik ben een automobilist die vaak op de A4 rijdt en heb nu
te maken met allerlei files. De VVD heeft daarover vragen gesteld. Het
antwoord daarop was: Rijkswaterstaat heeft op zaterdag een advertentie
geplaatst in de landelijke dagbladen en heeft een regionale nieuwsbrief
gestuurd. Ik gun allerlei kranten hartstikke veel maar dat bereikt heel veel
automobilisten niet. De Minister is heel lyrisch over de zelfsturende
auto’s. De VVD ook, zo zeg ik tegen de heer De Rouwe, want wij geloven
er echt in dat het Nederland koploper kan maken. Als we dat met elkaar
kunnen regelen, namelijk het op een innovatieve manier ervoor zorgen
dat je Nederland vooruit krijgt, moet Rijkswaterstaat ook in staat zijn om
de automobilist op een andere manier te bereiken dan via een regionale
website, nieuwsbrief of eenmalige advertentie.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik dank de Minister en haar staf voor de
beantwoording van de vragen. Ook dank ik haar voor de toezegging om te
kijken naar de kruiscamera’s die achter de matrixborden zouden moeten
komen te hangen. We wachten de brief van de Minister daarover af.
Ik heb gevraagd naar het CBR en de ICT-systemen, net als naar een update
over de problematiek met het pensioendossier. Ik heb ook specifiek
gevraagd naar het geval in Den Helder en of het Openbaar Ministerie
daarbij voldoende bevoegdheden heeft. Wij hebben gehoord dat de
bewuste rijschoolhouder nog steeds kan functioneren, al dan niet onder
een andere naam. Hij is weliswaar betrapt op het omkopen van een
examinator, maar kan blijkbaar nog steeds functioneren en kan via
collega’s of wie dan ook zijn werk blijven doen. Ik vraag me af of dat
gewenst is. Wellicht kan de Minister daarop nog ingaan.
Tot slot de vraag over MMBS. De Minister zei: bestaande auto’s worden
op kenteken gezet. De vraag is of zij op een autokenteken worden gezet,
want deze auto’s voldoen niet aan de eisen voor een tractorkenteken; dat
is volgens mij niet het geval. Wellicht kan de Minister er nog naar kijken.
Helemaal tot slot ben ik het niet eens met de Minister over de sanctionering bij de verplichte toets voor rijinstructeurs. Bijscholing is prima; dat
vinden wij heel belangrijk, maar geen enkel ander vergelijkbaar beroep
kent deze sanctionering. Het is nu oneerlijk geregeld, want als je het
toneelstukje niet opvoert, krijg je een sanctie. Maar als je fraudeert en een
examinator omkoopt, mag je gewoon door blijven functioneren als je
maar een andere naam aanneemt.
Mevrouw Hachchi (D66): Voorzitter. Ik dank de Minister voor de beantwoording. We nemen in dit huis het onderwerp van verkeersveiligheid, de
doelstellingen en de maatregelen die nodig zijn om die ambitie te halen
allemaal serieus. Ik heb de Minister goed gehoord. Zij zei zelf letterlijk: ik
voel mij de commissaris van verkeersveiligheid. Ik snap de zorgen van
collega De Rouwe – dat wil ik benadrukken – maar ik heb de toelichting
beluisterd die de Minister gaf over de ambities en doelstellingen. Zij
onderstreept dat ze de ambitie niet loslaat. Voor de zomer zullen we met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

32

elkaar bekijken waar we dan staan wat betreft de maatregelen en wat
behaald is.
Dan de rompslomp voor verkeersregelaars. De Minister komt in tweede
termijn terug op de vraag wanneer zij de Kamer kan informeren, nadat zij
het met haar collega van V en J geregeld heeft. Net als mijn collega
aangaf, wil ik de regeling richting de Kamer hebben. Ik wil dus het
antwoord van de Minister hierop horen.
Dan de schriftelijke vragen die D66 gesteld heeft over de veiligheid van
wegwerkers. Ook ik heb voor de tweede termijn een en ander uitgezocht:
het zijn andere vragen dan die welke andere partijen op dit punt hebben
gesteld. Die gingen mede over de rode kruizen. Onze schriftelijke vragen
zijn in januari gesteld. Vorige week is er een uitstelbrief van het ministerie
gekomen waarin staat dat de antwoorden nog komen. Ik hoop dat die
antwoorden alsnog komen.
Ik ben juist heel blij met het enthousiasme van de Minister over de
zelfrijdende auto en de innovatie op dat terrein. Ik benadruk nogmaals
graag de aandachtspunten privacy, aansprakelijkheid en internationale
standaarden, maar de Minister heeft die scherp voor ogen.
Ik eindig met Bonaire. Ik begrijp dat de Minister verwijst naar de verantwoordelijkheden. Die heb ik ook altijd scherp voor ogen als het gaat om
de drie eilanden die nu onder Nederland vallen, namelijk Bonaire, Saba en
Statia. De Minister verwijst naar haar voorganger en geeft aan dat er dus
wel degelijk bereidheid is van het ministerie om te ondersteunen als erom
gevraagd wordt. Ik leg het bij de Minister neer: de verantwoordelijkheid
ligt bij Bonaire, maar als men daar aan de bel trekt, moet de deur bij het
Ministerie van I en M ook echt opengaan. Zo hoeft men het wiel niet
opnieuw uit te vinden als wij aan deze kant van de oceaan kunnen helpen
om de veiligheidssituatie op het eiland te verbeteren. Daar wil ik mee
eindigen.
Voorzitter: Visser
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Ik heb een drietal punten. Ik ga
allereerst even in op het algemene deel van de verkeersveiligheid. Ik deel
niet de toon maar wel de inhoud van wat de heer De Rouwe zegt over de
doelstellingen. We kunnen er hier lang over praten maar als we ze niet
bijstellen en verder niets doen, gaan we het nooit redden met het aantal
verkeersgewonden. De vraag is wanneer wij actie kunnen verwachten en
op welke manier, om uiteindelijk een reductie te bewerkstelligen van het
aantal ernstige verkeersgewonden. Op deze manier gaan we het niet
redden. Wij snappen dat er omstandigheden veranderd zijn, maar dit gaat
om iets belangrijks. Ik verwacht dus nog wel iets meer actie van het
kabinet hierop. De vraag is even welke en wanneer wij hierover geïnformeerd worden. Anders blijft het een beetje bij mijn studie-argumentatie
hangen. Ik heb lang over mijn studie gedaan, want na het missen van een
tentamen zei ik altijd: dan stellen we gewoon de doelstelling wat bij en
doen we er wat langer over. Bij een studie is dat leuk en kon dat, in ieder
geval in die tijd wel, maar dit gaat echt over een serieus iets. Ik verwacht
dus wel wat van de Minister.
De Minister heeft aangegeven dat zij in tweede termijn ingaat op de
achteruitrijcamera. De vraag is of zij dat even wil doen en of zij daarover
anders een brief wil sturen.
Verder geeft de Minister aan dat zij een aantal nieuwe voertuigen die
plaats gaan nemen op het fietspad best wel breed wil onderzoeken. Hoe
wil zij dat gaan doen en wanneer kunnen wij daarvan het resultaat
verwachten?
Voorzitter: Hoogland
De vergadering wordt van 12.19 uur tot 12.25 uur geschorst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

33

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. De Kamer
had nog twee antwoorden uit de eerste termijn tegoed. De eerste is hoe
het zit met de achteruitrijcamera’s bij vuilnisauto’s. Amsterdam heeft dit al
verplicht, zo hebben wij uitgezocht. Alle vuilnisauto’s kunnen hiermee nu
uitgerust worden. Ik zal dit in brede zin onder de aandacht van de
gemeenten brengen. Wij hebben altijd overleggen met IPO en VNG; ik
breng het daarbij onder hun aandacht. Wij kunnen niet per gemeente in
kaart brengen hoeveel vuilnisauto’s zo’n camera hebben. Ik denk niet dat
dit het meest interessante is. Het is vooral interessant om ze erop te
wijzen dat dit onderdeel kan zijn van een veiliger omgeving. Ik zal dat dus
mede namens de Kamer onder de aandacht van de gemeenten brengen.
Een andere vraag die openstond, betreft de verkeersregelaars. Wanneer
krijgen wij van de politie het voorstel voor vermindering van de lasten
voor verkeersregelaars en wanneer kan dat naar de Kamer? V en J geeft
aan dat het voorstel verwacht wordt in het voorjaar van 2015. Ik neem aan
dat men dat ook verwerkt. Ik ben afhankelijk van de input van de politie
maar laten we aannemen dat een en ander in het voorjaar van 2015
gebeurt. Dan kunnen de stappen die V en J op basis daarvan zet dus naar
de Kamer. Wij moeten het vervolgens in de Wegenverkeerswet
aanpassen. Mijn reactie gaat dan naar de Kamer. Ik ben dus wel afhankelijk van wat men aanlevert; V en J denkt dat het in het voorjaar zal zijn.
Het CDA heeft gevraagd naar de N35, mede naar aanleiding van de
vragen van de VVD en de PvdA daarover. Ik moet de definitieve ondertekening zelf te zijner tijd nog goedkeuren, maar ik geef vast een transparante blik op wat het waarschijnlijk gaat worden. Ik heb begrepen dat de
verkenning voor het traject N35 Nijverdal-Wierden vrijwel is afgerond.
Daar kan binnenkort een voorkeursalternatief worden voorgesteld, dat op
dat traject een verbreding van 2x2 en een ongelijkvloerse kruising bij
Nijverdal met de N347 inhoudt.
Er is ook een vraag gesteld over de N348. Op 27 oktober is een bestuursovereenkomst getekend over veiligheid en bereikbaarheid. Daarvoor is
geld beschikbaar gesteld, in totaal 15 miljoen: 5 door het Rijk en 10 door
de provincie. Bij het kruispunt Oss – dat zal de heer De Rouwe
waarschijnlijk nog beter weten dan ik – is geld gereserveerd voor een
parallelweg, voor uitbreiding van het kruispunt en voor opwaardering van
de verkeerslichten, de VRI. De heer De Rouwe vroeg specifiek of er een
ongelijkvloerse kruising kwam. Die zit niet in de plannen, want die kost
tientallen miljoenen. Dat gaat ver boven de budgetten van 3,1 miljoen die
er nu voor gereserveerd zijn. De oplossingen die door beide zijn gedefinieerd, zien eruit als goede oplossingen. Ik denk dat we weer een mooie
stap vooruit kunnen zetten in de regio op de diverse wegen.
Ik kom nog maar weer eens even bij de punten van het CDA over de
verkeersveiligheid. In een fel debat gaf de heer De Rouwe aan dat er
onvoldoende gerealiseerd was. Ik wil daar nog een keer afstand van
nemen. Ik vind dat we goede voortgang boeken met de maatregelen die
we hebben opgeschreven en al aan het nemen zijn. Helaas halen we
daarmee niet wat we willen halen, maar dat betekent niet dat ze niet
uitgevoerd worden, zoals een paar keer werd gezegd. Sterker nog, in de
monitor voor 2014 concludeert de SWOV dat er veel vooruitgang is
geboekt met het nemen van de geplande maatregelen, dat dit positief is
en dat het vooral geldt voor een van de belangrijkste acties, de lokale
aanpak veilig fietsen. De komende jaren moet duidelijk worden of de
maatregelen de gewenste effecten sorteren. De SWOV geeft daarmee aan
dat het allemaal gestart is en dat het loopt, maar dat we alleen nog niet
helemaal meetbaar kunnen maken wat de effecten zijn. Ik wil het dus even
in perspectief plaatsen. Dat zegt niet dat ik tevreden ben. Ik heb niet voor
niets om een nieuw pakket maatregelen gevraagd. Daarmee ga ik ook
hard aan de slag. Ik zal de Kamer daarover zo snel mogelijk adviseren. Ik
ben nooit bang voor een dreiging van anderen die ook nog op dit terrein
aan de slag gaan, maar zoals u al had begrepen, vind ik het inzetten van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

34

een nationale commissaris een heel zwaar middel voor iets waarvoor we
in gezamenlijkheid, de gemeenten, het Rijk, de provincie en ik, de
verantwoordelijkheid moeten pakken. Ik doe dat straks ook graag samen
met eventuele provinciale gedeputeerden, afhankelijk van hun portefeuille.
De heer De Rouwe heeft gevraagd wat ik ga doen met de ondertunneling
van de A10. Bij het uitwerken van het plan voor de A10 Zuid, het project
Zuidasdok, moet ik een keuze maken in welke categorie gevaarlijke stoffen
door de tunnel vervoerd mogen worden. Die afweging wordt op dit
moment gemaakt. Er wordt gekeken naar een vergelijking tussen de
kosten, de veiligheid voor de bebouwde omgeving en de mogelijke routes
voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. In het tracébesluit zal ik die keuze
duidelijk maken. De Kamer kan daar dus op reageren.
De heer De Rouwe geeft aan dat het kenteken voor tractoren en MMBS’en
wat hem betreft eigenlijk helemaal niet hoeft. De VVD had daar ook al een
soort opmerking over gemaakt. Ik zou mij er terdege van bewust zijn als
beide partijen zeggen: laat maar zitten. Maar ik voer op dit moment de
motie uit die de Tweede Kamer heeft aangenomen.
Als de Kamer er anders over denkt, hoor ik dat graag in deze tweede
ronde, want dan kunnen we er nog een en ander aan doen. Anders is het
iets voor een nieuw kabinet. Soms krijg je iets en soms krijg je iets wat je
niet wilt. Ministers moeten uiteindelijk uitvoeren wat een meerderheid van
de Kamer wil.
De woordvoerder van de VVD heeft gezegd: u zegt dat u de fietspaden
nader zult onderzoeken, maar maak dat nou eens even wat concreter. Ik
denk dat zij er gelijk in heeft dat we dat snel inzichtelijk moeten maken.
Het probleem gaat zich immers op steeds meer plekken voordoen, niet
alleen door nieuwe voertuigen maar ook door bestaande situaties. Ik zei al
dat ik de komende maanden met de grote steden en andere stakeholders
aan de slag ga om de drukte op het fietspad nader te bezien. Ik zal ervoor
zorgen dat we dat zo snel mogelijk omschrijven in ideeën voor de manier
waarop we dat nader willen onderzoeken en over de vraag of we er
nadere regelgeving voor nodig hebben. Ik denk dat wij daar voor de
zomer een eerste inzicht in moeten kunnen geven. Dat zal ik dus doen. Het
is een te groot probleem om er te lang over na te denken.
Mevrouw Visser vraagt naar de communicatie van Rijkswaterstaat anders
dan via de plaatselijke kranten alleen. Dat is ook heel belangrijk. Bij
Rijkswaterstaat is de communicatie over hinder en nieuwe situaties altijd
al een heel belangrijk aandachtspunt geweest. Hij besteedt daar ook echt
wel veel aandacht aan. Op het gebied van innovatie loopt een
programma, Beter geïnformeerd op weg. Daarbij bekijken we nu samen
met het bedrijfsleven hoe we meer aandacht kunnen besteden aan de
verbeteringen en innovaties ten aanzien van verkeersinformatie en
verkeersmanagement, bijvoorbeeld door incarinformatie te leveren en
meer individueel te doen. Zoals u weet, zijn heel veel van de navigatiesystemen nog cd’tjes die eens in het jaar, op het moment dat de auto een
grote beurt krijgt, vernieuwd worden. Dat zijn dingen waarover ik met de
autofabrikanten spreek, want het is vreemd dat je via je telefoon wel
actuele informatie kunt krijgen en via een navigatiesysteem maar zeer
beperkt. Voordat ik weer te diep op dit soort onderwerpen inga, zeg ik: het
heeft zeker mijn aandacht.
De SP vroeg: hoe kan het dat u zegt dat er in Den Helder voldoende
bevoegdheden zijn maar deze rijschoolhouder nog door blijft functioneren? Ik heb gehoord dat de rijschoolhouder geen relatie meer heeft met
het CBR. Ik zal dat nogmaals checken. Als de heer Bashir zegt: hij doet het
onder een andere, wellicht een valse, naam is het natuurlijk heel complex
om iemand terug te vinden. Hebben wij voldoende middelen om iemand
aan te pakken die fraudeert? Ja, maar als iemand vervolgens andere
frauduleuze handelingen verricht om uit beeld te blijven, wordt het weer
heel complex. Ik zal het nogmaals checken bij het CBR. Ons antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

35

was: hij heeft geen relatie meer met het CBR en de middelen om iemand
aan te pakken als hij gesnapt is, zijn gewoon gedegen en goed. Daar
hoeven we geen nieuwe rechtsmiddelen voor toe te passen.
De heer Bashir vroeg of MMBS’en een auto- of tractorkenteken krijgen. Ze
vallen in de tractorcategorie, dus in dezelfde regeling van kentekenplicht
als tractoren. Het zijn heel diverse voertuigen. Ze worden vooral bedrijfsmatig gebruikt, zoals de srv-wagen, die u misschien nog kent van vroeger.
Ze zitten daarom niet in de categorie van de auto.
Mevrouw Hachchi heeft gevraagd of de deur voor Bonaire openstaat als
er vragen zijn over verkeersveiligheid. De deur staat open, zo zeg ik haar
toe.
De heer Bashir heeft nog een keer de opmerking gemaakt dat hij het niet
eerlijk vindt dat er met betrekking tot rijgeschiktheid een sanctionering
plaatsvindt. Dan kom ik toch weer met hetzelfde antwoord: de branche wil
dat ik de kwaliteit van de rijscholen verder optimaliseer. Hij is juist
voorstander van de sanctioneringsmaatregel. Ik hecht er belang aan om
de branche, die een meerderheid vertegenwoordigt, daarin te volgen.
De heer Hoogland heeft vragen over Amsterdam gesteld. Die neem ik in
brede zin mee bij mijn rondje, zoals ik al heb gezegd. Ik kom terug op de
verschillende acties die we nu gaan ondernemen in het kader van de
verkeersveiligheid. Ik zal concreet zijn over de vervolgmaatregelen, ook
over de vraag wanneer ze uitgevoerd worden. Het gaat inderdaad niet
alleen om ambities; het gaat om concrete maatregelen, concrete partijen
en concrete verantwoordelijkheden. Een en ander zal de Kamer van mij
krijgen.
Volgens mij waren dat de antwoorden op de vragen.
De heer De Rouwe (CDA): De Minister is wel ingegaan op de landtunnel
bij de A10, maar mijn vraag was of er wordt getoetst aan het Basisnet.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik had het Basisnet
in het verleden in mijn portefeuille. Daarin is gedefinieerd voor welke
gebieden wij een basisnet zien voor het vervoer van gevaarlijke stoffen en
welke afspraken er zijn tussen gemeenten en vervoerders om daarmee te
werken. Ik weet dat er specifieke gebieden zijn aangewezen. Ik weet niet of
dit er specifiek onder valt, maar ik hoor naast mij fluisteren dat het er
inhoudelijk in ieder geval binnen past. Het zal in het tracébesluit zitten; de
Kamer kan er dan alle vragen over stellen die zij wil stellen. Ik weet alvast
dat de vraag over het Basisnet erbij zal horen.
De voorzitter: Ik dank de Minister en haar ondersteuning voor de
beantwoording en de aanwezigheid bij het AO. Ik zal een aantal toezeggingen doornemen.
− De Minister zal voor de zomer van 2015 met een uitgebreide reactie op
het SWOV-rapport komen, onder andere over de daarin vervatte
maatregelen.
− De Minister zal bezien wat de mogelijkheden zijn om in ieder geval
voor het volgende algemeen overleg Wegverkeer en Verkeersveiligheid camera’s te gebruiken om te controleren of weggebruikers rode
kruizen negeren.
− De Minister zal nieuwe informatie over de kosten voor de wegbeheerders van het op de weg toelaten van tractoren binnen twee weken aan
de Kamer doen toekomen.
− De Minister komt zo snel mogelijk naar de Kamer met het voorstel
voor de aanpassing van de Wegenverkeerswet inzake de problematiek
rond de verkeersregelaars.
− De Minister zal voor de zomer van 2015 met een integraal onderzoek
komen waarbij meer invulling wordt gegeven aan de discussie over...
Hoe zullen we dat nou eens formuleren? Ik kijk even naar de Minister
zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

36

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het gaat om de
drukte op het fietspad; dat is een mooie formulering. Maar u, voorzitter,
zei: de Minister komt met een integraal onderzoek. Ik vraag natuurlijk alle
partijen wat zij erin willen hebben en wil dan een voorstel doen voor wat
er voor onderzoek komt. Zoals het nu werd gezegd, klinkt het alsof ik het
dan al klaar heb. Dat zou heel knap zijn; het is een complex probleem. Het
wordt een integraal voorstel voor het oppakken van de problematiek van
de drukte op het fietspad, laat ik het zo zeggen.
De voorzitter: Dan zegt u precies wat er stond, op de laatste paar
woorden na. We concluderen het zo.
De heer De Rouwe van het CDA heeft om een VAO verzocht. Dit verzoek
zal bij de griffie plenair kenbaar gemaakt worden.
Ik wens iedereen een behouden thuisvaart.
Sluiting 12.40 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 398, nr. 458

37