Bijlage 2

Vooraf
Tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer op 22 mei 2013 (TK 2012-2013, 25 424, nr. 217)
hebben de minister en ik toegezegd meer informatie te geven over verschillende aspecten van het
Deltaplan Dementie. Hieraan voldoe ik bij deze.

Het Deltaplan Dementie
Governancestructuur Deltaplan
Het Deltaplan Dementie is juridisch onderbracht in een (netwerk) coöperatie: de Coöperatie
Deltaplan Dementie U.A., die op 11 februari 2014 is opgericht. De coöperatie heeft leden, een
bestuur en wordt ondersteund door een kleine werkorganisatie. Professor dr. P.L. Meurs,
hoogleraar Bestuur van de Gezondheidszorg bij het Instituut Beleid en Management
Gezondheidszorg (iBMG) van de Erasmus Universiteit Rotterdam is de voorzitter van het bestuur.
De coöperatie heeft geen commercieel doel, maar wordt gezien als een ‘multistakeholdersplatform’
met als doel het Deltaplan Dementie te verwezenlijken. Van de leden wordt verwacht hieraan bij te
dragen en inspanning te leveren. De coöperatie Deltaplan Dementie heeft geen winstoogmerk en
keert geen winst uit. De website is te vinden onder www.deltaplandementie.nl
Leden
Met het lidmaatschap onderschrijven partijen de urgentie en doelstelling van het Deltaplan
Dementie en verklaren leden zich bereid het plan actief te ondersteunen en ook zelf
dementievriendelijk beleid te ontwikkelen door binnen de eigen organisatie structureel aandacht te
besteden aan het thema dementie. De leden betalen een jaarlijkse contributie. De contributie
bedraagt, afhankelijk van de aard en omvang van de lidorganisatie, voor 2015 € 1.500, € 5.000 of
€ 10.000. Op 1 juni 2015 hebben 24 partners zich verbonden aan de coöperatie, dit aantal zal
verder doorgroeien tot naar verwachting 50 leden aan het einde van dit jaar.
Publiek belang en onafhankelijkheid
Uitvoering van de pijlers van het Deltaplan Dementie vindt plaats door derden. De formele relatie
tussen bestuur en uitvoerders wordt per geval vastgelegd, afhankelijk van de specifieke
omstandigheden en rekening houdend met eisen van zorgvuldigheid en onafhankelijkheid. Voor de
pijler Onderzoek heeft dit invulling gekregen door de uitvoering van het onderzoeks- en
innovatieprogramma Memorabel onder te brengen bij ZonMw. De andere pijlers, zorginnovatie en
sociale innovatie, zijn volop in ontwikkeling. De implementatie van de Zorgstandaard Dementie
vormt hierbij een integraal onderdeel. De Regiegroep Zorgstandaard Dementie heeft op dit punt
haar taken overgedragen aan het Deltaplan Dementie.
Onafhankelijkheid van het wetenschappelijk onderzoek
Tijdens het overleg met uw Kamer is ook gesproken over de kwaliteit en de onafhankelijkheid van
het wetenschappelijk onderzoek binnen het onderzoeksprogramma Memorabel. ZonMw hanteert
een ‘Gedragscode Belangenverstrengeling ZonMw’ om te waarborgen dat het
besluitvormingsproces objectief verloopt. Deze gedragscode heeft in beginsel betrekking op de
advisering en besluitvorming over alle onder verantwoordelijkheid van ZonMw verstrekte
onderzoeksmiddelen. ZonMw onderschrijft een aantal gedragscodes voor projecten die subsidie
krijgen voor zover deze niet in tegenspraak met wet- en regelgeving zijn. Deze codes zijn
onderdeel van de voorwaarden op basis waarvan projecten kunnen worden gehonoreerd.
Pijler 1. Onderzoeksprogramma Memorabel
ZonMw geeft invulling aan het programma Memorabel en de criteria voor honorering van
onderzoeksvoorstellen. De uitwerking van dit programma resulteert in een oproep voor
onderzoeksvoorstellen (call). In deze call zitten de criteria verweven waar uw Kamer naar heeft
gevraagd. Alle voorstellen worden getoetst op relevantie en kwaliteit en één van de voorwaarden is
dat de resultaten van de projecten worden verspreid onder alle betrokken doelgroepen. Daarnaast
moeten projecten implementeerbaar zijn, aansluiten bij ontwikkelingen die al reeds ingezet zijn,
data dienen te worden aangeleverd aan het nationale register dementie, resultaten dienen
beschikbaar te zijn voor het publieke domein en potentiële projectindieners nemen geen zitting in
de programmacommissie. De eerste subsidieronde werd gestart in 2013 en had een omvang van

Bijlage 2

€16 mln. (waarvan ca. 1 mln. beschikbaar gesteld door Alzheimer Nederland en Hersenstichting)
gevolgd door twee kleinere rondes van ieder €1,5 mln. in 2014 en 2015. Deelname van private
partijen is in het kader van het Topsectorenbeleid gestimuleerd. Dit heeft geresulteerd in ca. €4
mln. aan private bijdragen. Voorts participeert Nederland via Memorabel in het Europese
onderzoeksprogramma Joint Programme Neurodegenerative Disease Research (JPND). Vanuit
Memorabel wordt hieraan ruim €8 mln. bijgedragen.
Inmiddels zijn er in het kader van Memorabel 22 onderzoeken van start gegaan. Zij hebben een
evenwichtige verdeling over de vier onderzoeksthema’s, oorsprong en mechanisme van de ziekten,
diagnostiek, preventie en behandeling en doelmatige zorg en ondersteuning. Daarnaast zijn in het
kader van JPND 13 dementie studies gestart. Voor een overzicht verwijzen we naar de website van
ZonMw: http://www.zonmw.nl/nl/programmas/programma-detail/memorabel/projecten/
Pijler 2. Verbetering zorgpraktijk dementie
In Nederland leven ruim 260 duizend mensen met dementie. Deze mensen hebben recht op goede
zorg, die past bij hun specifieke omstandigheden, wensen, behoeften en de fase van de ziekte. De
zorg is erop gericht om patiënten op een veilige en prettige manier zo lang mogelijk thuis kunnen
laten wonen. Maar als dat niet meer gaat op een goede en waardige manier in een verpleeghuis of
woonvoorziening.
In 2012 is de zorgstandaard dementie ontwikkeld. Deze beschrijft vanuit het perspectief van de
dementiepatiënt waaraan goede ondersteuning en hulp moet voldoen. 29 beroepsgroepen hebben
hem ondertekend en de zorgstandaard is geautoriseerd door het Kwaliteitsinstituut ZiNL.
De zorg verandert, zo ook de dementiezorg. Binnen de dementiezorg cruciale zaken als
casemanagement, mantelzorgondersteuning, dagopvang, geïntegreerde zorg moeten een nieuwe
bedding vinden.
Om de zorg voor mensen met dementie in de huidige transitie te borgen en verder te verbeteren
zijn door het Deltaplan Dementie drie plannen ontwikkeld:
1) een praktijk-verbeterprogramma om de zorgstandaard te implementeren en zo de kwaliteit van
de zorg verder te optimaliseren tegen de achtergrond van een veranderend stelsel;
2) een plan van aanpak voor een nationaal register dementie om kwaliteit van de zorg te kunnen
meten én verbeteren;
3) een plan om de informatievoorziening aan zowel de patiënt en mantelzorger (zorgportaal) als
aan de professionele hulpverlener (kennisplein) te verbeteren en innovaties op het gebied van
wonen en e-health te bevorderen.
Dit vraagt om regie. Eén samenhangende aanpak door alle betrokkenen is nodig. Pijler 2 van het
Deltaplan Dementie voorziet hierin. Alleen samen kunnen we de kwaliteit van de dementiezorg
verbeteren.
De kosten van de plannen worden geschat op 8 tot 10 miljoen euro en worden gedragen door
zowel de overheid, zorgverzekeraars, gemeenten als zorgaanbieders. Binnen het Deltaplan is een
traject gestart om hierin met genoemde partijen te voorzien.
Pijler 3. Sociale innovatie gericht op dementievriendelijker samenleven.
Het is van cruciaal belang dat dementie in de maatschappij het imago van taboe verruilt voor
begrip. Het Deltaplan Dementie zet in op het ontwikkelen van nieuwe concepten, diensten en
producten om mensen met dementie zo lang mogelijk actief te laten deelnemen. Zolang zij willen
en kunnen, moeten mensen met dementie hun rol binnen het gezin, de buurt, het werk of
verenigingsleven blijven vervullen. Samen met de partners stelt het Deltaplan Dementie een
sociale agenda op, waarin samen met mensen met dementie en mantelzorgers wordt gewerkt aan
onder andere betere diensten en producten en een betere openbare en maatschappelijke ruimte.
Daarbij doet het Deltaplan een appèl op álle organisaties uit de publieke en private sector. Niet
alleen om in eigen kring een dementievriendelijk beleid te voeren, maar vooral om actief mee te
bouwen en invulling te geven aan de dementievriendelijke samenleving.

Bijlage 2

Om een meer dementievriendelijke samenleving te bereiken wordt het programma
Dementievrienden ontwikkeld. Bestaande uit een online ontmoetingsplek, een servicedesk, een
campagne en lesmodules.
Daarnaast worden via de zogenaamde ‘ledencharter’ (toekomstige) leden van de coöperatie
Deltaplan dementie opgeroepen en gestimuleerd om een dementievriendelijk beleid te voeren en
dementievriendelijke producten en diensten te leveren.
Financiering
De minister en ik hebben voor de uitvoering van het onderzoeksprogramma Memorabel voor de
periode 2013 - 2016 € 32,5 miljoen beschikbaar gesteld. Alzheimer Nederland heeft de intentie €
12,5 miljoen voor de totale looptijd van het onderzoeksprogramma 2013 - 2020 beschikbaar te
stellen. De uitwerking van de pijlers verbetering zorgpraktijk dementie en sociale innovatie zal in
de loop van 2015 concreter worden. Dan zal meer duidelijkheid komen over de financiering door
overige partijen. Diverse partijen leveren bij de uitwerking van de verschillende voorstellen in-kind
al bijdragen door het beschikbaar stellen van medewerkers.