Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 874

Wijziging van de Wet informatie-uitwisseling
ondergrondse netten in verband met een
vrijstelling van de meldplicht voor ondiepe
werkzaamheden

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State (van het Koninkrijk) wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het uitsluitend
opmerkingen van redactionele aard bevat
(artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de Raad
van State).

I. ALGEMEEN

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van
wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de
Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

kst-32874-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

1.1 Inleiding
Met de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (verder: de wet)
is sinds de inwerkingtreding in 2008 ervaring opgedaan. Deze wet gaat uit
van de gedachte dat graafschade in de meeste gevallen het gevolg is van
onbekendheid van de grondroerder met de ondergrond. Om graafschade
zoveel mogelijk te voorkomen is in de wet de basisregel neergelegd dat
een grondroerder telkens als hij graafwerkzaamheden wil uitvoeren, een
graafmelding moet doen bij het Kadaster. Het Kadaster verzamelt
gegevens bij de netbeheerders die leidingen of kabels beheren die in de
buurt van de graaflocatie aanwezig zijn, en verstrekt de daarmee
samengestelde gebiedsinformatie aan de grondroerder.
Inmiddels is uit de ervaringen met de agrarische beroepsgroep gebleken
dat er categorieën grondroerders kunnen zijn waarvoor de aanname van
de wet – onvoldoende kennis – binnen bepaalde randvoorwaarden niet
per se opgaat, terwijl de lasten van de wettelijke systematiek voor deze
grondroerders relatief hoog zijn. Voor dergelijke categorieën is de
wettelijke systematiek die dwingt via de nauwkeurig in de wet neergelegde procedure de desbetreffende kennis te verwerven niet proportioneel. Bij de agrarische beroepsgroep gaat het gewoonlijk om ondiepe
grondbewerkingen die in de normale uitvoering van het bedrijf periodiek
op ongeveer dezelfde wijze in dezelfde grond moeten worden uitgevoerd.
Het risico dat deze grondbewerkingen tot graafschade leiden is naar
verwachting gering nu de agrariër de ondergrondse situatie ter plekke als
gevolg van de periodieke bewerkingen daar in de regel goed kent.
Anderzijds zijn de lasten relatief hoog nu het om grote gebieden gaat
waardoor ten opzichte van andere beroepsgroepen relatief veel
meldingen moeten worden gedaan. De wet bevat momenteel echter geen
mogelijkheid om dergelijke categorieën te kunnen ontzien, nu een
agrarische grondroerder vaak verschillende graafmeldingen moet doen
om gebiedsinformatie over zijn hele gebied te verkrijgen, ook als hij
gebruik maakt van artikel 8, derde lid, van de wet, en voor een afzonder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 874, nr. 3

1

lijke graafpolygoon een eenmalige, zogenoemde initiële melding doet.
Sinds 2009 wordt om redenen van administratieve lasten gedoogd dat
agrariërs de graafmelding voor graafwerkzaamheden tot een diepte van
50 cm achterwege laten. Nu het kabinet Rutte-Verhagen heeft ingezet op
verdere reductie van de regeldruk en de administratieve lasten wordt
voorgesteld een definitieve voorziening in de wet op te nemen die een
ruimere verlichting van het regime inhoudt dan voorzien in een recente
wijzigingswet (Stb. 2010, 150).
Aan de uitgangspunten van de wet blijft daarbij recht worden gedaan nu
de vrijstelling uitsluitend mogelijk zal zijn voor ondiepe graafwerkzaamheden in grond die in eigendom of in beheer is van de (agrarische)
grondroerder. Aan de Tweede Kamer is toegezegd om agrariërs een
vrijstelling van de meldplicht te verlenen voor ondiepe graafwerkzaamheden in grond, in eigendom of in eigen beheer van de agrariër. Op
voorhand kan niet worden uitgesloten dat er andere categorieën
grondroerders zijn waarvoor het geringe risico op graafschade en de hoge
relatieve lastendruk eveneens een vrijstelling rechtvaardigen. Om in
aanmerking te komen voor een vrijstelling zal voor alle grondroerders in
een vrij te stellen categorie moeten gelden dat uit de aard van de in hun
bedrijfsvoering gebruikelijke werkzaamheden of uit andere aspecten
afgeleid kan worden dat bij die grondroerders in zijn algemeenheid
voldoende kennis van de (eigen) ondergrond aanwezig is, terwijl
anderzijds de lasten van de wettelijke systematiek relatief hoog zijn. Om
dergelijke gevallen in voorkomend geval eveneens recht te kunnen doen
wordt voorgesteld om bij algemene maatregel van bestuur de vrijgestelde
categorieën van grondroerders aan te wijzen.
1.2 Gevolgen vrijstelling
Door aanwijzing van de categorie agrarische grondroerders zal er voor
graafwerkzaamheden tot maximaal 50 cm diepte door deze categorie
grondroerders niet langer sprake zijn van een initiële meldplicht als
bedoeld in artikel 8, derde lid, van de wet. Voor de grondroerders heeft
dat tot gevolg dat de algehele regeldruk en de druk van de administratieve
lasten worden verlicht. Daar komt bij dat de agrariërs binnenkort
kosteloos kunnen beschikken over gebiedsinformatie.
Door de vrijstelling hoeft bij graafwerkzaamheden tot 50 cm geen melding
meer te worden gedaan. De grondroerder die is vrijgesteld van de
verplichting om te melden kan redelijkerwijs niet meer worden verplicht
dat kaartmateriaal op de graaflocatie aanwezig te hebben. Afgezien
daarvan ziet de vrijstelling uitsluitend op de meldingsplicht. De vrijstelling
hangt immers samen met de vooronderstelling dat bij de desbetreffende
categorie voldoende kennis van de ondergrond aanwezig is om zonder
meldingsplicht graafschade te kunnen voorkomen. De vrijstelling doet dan
ook geen afbreuk aan de wettelijke verplichting zorgvuldig te graven en
onderzoek te doen naar de precieze ligging van kabels en leidingen (artikel
8a, tweede lid, van het wetsvoorstel).
In voorkomend geval, zoals bij vermoeden van of bekendheid met de
aanwezigheid van gasleidingen onder hoge druk, of van kabels of
leidingen met een grote waarde, houdt dit in dat het nuttig kan zijn om
met de netbeheerder te overleggen om de wenselijkheid van voorzorgsmaatregelen te bezien. LTO1 heeft eerder aangegeven een specifieke
richtlijn voor het graven in agrarische gebieden te willen opstellen samen
met Cumela, de organisatie voor loonwerkbedrijven.

1
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011,
30 475, nr. 38.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 874, nr. 3

2

2 Consultatie en advies
Een ontwerp van de wijziging van de wet is ten behoeve van de consultatie geplaatst via de website www.internetconsultatie.nl. Tevens zijn
diverse belanghebbenden, zoals vertegenwoordigers van de relevante
doelgroepen van o.a. de agrarische- en graafsector en netbeheerders in
de gelegenheid gesteld hun zienswijze te geven over het wetsontwerp.
Hieruit is gebleken dat netbeheerders bezwaar hebben tegen het
wetsvoorstel. De administratieve lastenreductie voor een bepaalde groep
zou het wetsvoorstel niet rechtvaardigen. Zij vrezen een toename van het
risico op graafschade als gevolg van de vrijstelling. Gepleit is voor een
maximale diepte van 40 cm en voor beperking van de vrijstellingmogelijkheid tot agrariërs.
De vrijstellingsmogelijkheid is alleen bedoeld voor categorieën grondroerders met voldoende kennis van de (eigen) ondergrond om daarin
zonder schade ondiepe graafwerkzaamheden te kunnen verrichten. Naar
verwachting is de toename van het risico om die reden beperkt. Er is bij
die aanname ook geen reden de norm van 50 cm – die totnutoe in de
wettelijke systematiek is aangehouden als veilige norm om te volstaan
met een initiële melding – ten nadele van de agrariërs te wijzigen.
Het aanwijzen van andere categorieën grondroerders wordt momenteel
niet voorzien en wordt ook niet op ruime schaal verwacht, nu daarvoor
dezelfde criteria zullen worden aangehouden. Voor de aanwijzing van een
eventuele andere categorie zou derhalve ook moeten gelden dat de
toename van het risico op graafschade naar verwachting beperkt is. Om
eventuele gelijke gevallen recht te kunnen doen is het echter niet
wenselijk de vrijstellingsmogelijkheid in de wet op voorhand te beperken
tot één bepaalde beroepsgroep.
3 Uitvoerbaarheid
Het Kadaster heeft aandacht gevraagd voor details betreffende de
uitvoerbaarheid van de vrijstelling, waaronder de aanduiding van
de graafdiepte. Daarnaast is het Kadaster ingegaan op de uitvoering van
de kosteloze verstrekking van kaartmateriaal met gebiedsinformatie voor
agrariërs. Er zijn geen overwegende bezwaren op het punt van uitvoerbaarheid gebleken.
4 Administratieve lasten en overige bedrijfseffecten
Deze aanpassing van de wet leidt tot lagere administratieve lasten voor
het bedrijfsleven. Het betreft in het bijzonder een reductie van de
administratieve lasten die agrariërs ingevolge de wet moeten maken. Het
gaat hierbij om het vervallen van de administratieve lasten voor het doen
van een graafmelding inzake het verrichten van graafwerkzaamheden tot
een diepte van 50 centimeter.
Om een graafmelding bij het Kadaster te kunnen doen, moet een
grondroerder zich eerst registreren bij het Kadaster. In de ministeriële
regeling is er van uitgegaan dat het aanmeldingsproces bij het Kadaster,
oftewel het eenmalig registreren van een grondroerder of netbeheerder
(o.a. opgeven van naam-, adres- en woonplaatsgegevens, kopie identiteitsbewijs, burgerservicenummer) € 30,– aan administratieve lasten
bedraagt per registratie. Er zijn ca 50 000 agrariërs. Dit betekent dat de
eenmalige administratieve lasten voor registratie ca € 1,5 mln zouden
bedragen. Aangezien agrariërs voor graafwerkzaamheden dieper dan 50
cm nog wel een graafmelding moeten doen en zich daaraan voorgaand
ook moeten registreren, komen deze administratieve lasten niet als geheel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 874, nr. 3

3

te vervallen. Echter, deze diepere graafwerkzaamheden worden vaak
uitgevoerd door agrarische loonbedrijven; zij verrichten in dat geval
meestal ook de graafmelding en staan overigens al bij het Kadaster
geregistreerd. Het is derhalve aannemelijk om te veronderstellen dat de
registratie van agrariërs voor graafwerkzaamheden dieper dan 50 cm zich
maar beperkt zullen voordoen. Een globale schatting is dat 1 op de 3
agrariërs hiervoor zelf de graafmelding zullen doen, waardoor de
administratieve lasten voor deze registratieverplichting in totaal € 0,5 mln
bedragen, ofwel een reductie van € 1 mln.
Daarnaast komen de administratieve lasten voor het doen van een
graafmelding te vervallen. Een agrariër moest naar schatting gemiddeld
zes graafmeldingen doen om informatie over al zijn percelen te verkrijgen.
De administratieve lasten waren hiervoor € 144,– (6 x € 24,– aan
administratieve lasten per melding). Voor de sector als geheel waren de
administratieve lasten € 7,2 mln.
De totale reductie van de administratieve lasten bedraagt € 8,2 mln. Dit
betreft een reductie van eenmalige administratieve lasten. Uitgaande van
10% mutaties per jaar met bijbehorende registraties en meldingen is er
ook een reductie van € 820 000 aan structurele administratieve lasten.
Verder gaan ook de financiële lasten van agrariërs omlaag, omdat ook het
tarief dat het Kadaster op grond van artikel 22a van de Regeling tarieven
Kadaster per graafmelding in rekening brengt, voor het doen van de
graafmelding en het verstrekken van informatie, niet in rekening wordt
gebracht als er geen graafmelding worden gedaan. Deze vermindering
van kosten bedraagt € 7,2 mln.
Er veranderen geen inhoudelijke verplichtingen, zodat er geen verandering is van inhoudelijke nalevingskosten.
Alle genoemde cijfers zijn maximale varianten en additioneel ten opzichte
van wat eerder over administratieve lasten is gemeld. In eerdere
berekeningen was namelijk er van uitgegaan dat de graafmeldingen in het
algemeen vooral door bedrijven werkzaam in de bouw en de loon- en
grondverzetbedrijven zouden worden gedaan.
II. ARTIKELEN
Eerste lid
In paragraaf 1.1 van het algemeen gedeelte van de toelichting is uiteengezet welke grondroerders in elk geval in aanmerking komen voor een
vrijstelling. In paragraaf 2 is ingegaan op het dieptecriterium.
Tweede lid
Dit lid geeft de reikwijdte van de vrijstelling ten opzichte van de resterende verplichtingen voor de grondroerder weer.
Derde lid
Op het niet toepassen van deze twee verplichtingen op vrijgestelde
grondroerders is in paragraaf 1.2 van het algemeen gedeelte van deze
toelichting ingegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 874, nr. 3

4

Vierde lid
Als bijvoorbeeld een agrariër zijn graafwerkzaamheden tot 50 cm diepte in
zijn eigen grond door een ander laat uitvoeren, wordt degene die de
graafwerkzaamheden uitvoert nu aangemerkt als grondroerder, en de
agrariër als opdrachtgever. Om te voorkomen dat de vrijgestelde
grondroerder geen graafmelding behoeft te doen voor zijn eigen
graafwerkzaamheden tot 50 cm diepte in zijn eigen grond, maar een
andere ondernemer in opdracht voor dezelfde werkzaamheden in dezelfde
grond als niet-vrijgestelde grondroerder wel, wordt voorgesteld dat de
eigenaar-opdrachtgever in dat geval wordt aangemerkt als de vrijgestelde
grondroerder. Zo wordt voldaan aan de voorwaarde dat alleen werkzaamheden in eigen grond zijn vrijgesteld. De eigenaar van de grond die zelf is
vrijgesteld en die opdracht heeft gegeven tot de werkzaamheden in zijn
grond is verantwoordelijk voor de naleving van de op de grondroerder
rustende verplichtingen, ook als hij die werkzaamheden laat uitvoeren.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 874, nr. 3

5