Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 781

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 februari 2022
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de brief van 1 december 2021 inzake
Vaststelling Regeling groenprojecten 2022 (Kamerstuk 30 196, nr. 774).
De vragen en opmerkingen zijn op 11 januari 2022 aan de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 1 februari 2022
zijn de vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

kst-30196-781
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

1

Vragen en antwoorden
VVD-fractie
Vraag 1
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris uiteen kan
zetten hoe de keuzes en afwegingen bij het actualiseren van de Regeling
zijn gemaakt en of met het actualiseren van de Regeling een onderbenutting van het budget van de groenregeling dreigt?
Antwoord
Bij deze actualisatie is het doel van de Regeling leidend, namelijk het
stimuleren van financiering van duurzame innovatieve projecten waarmee
bovenwettelijke positieve milieueffecten worden gerealiseerd. Met de
voorgestelde eisen en nieuwe categorieën wordt dan ook uitsluitend de
innovatieve top van de markt gestimuleerd. Door de beoogde werking als
marktinstrument neemt het aantal afgegeven groenverklaringen jaarlijks
toe zolang de Regeling niet aangepast wordt. Om de Regeling innovatief
en passend te houden binnen het voor deze herziening gestelde financiële
kader, zijn hierin tussentijdse bijstellingen opgenomen. Aangezien de
Regeling een openeinde Regeling is, is van onderbenutting geen sprake.
Door de actualisatie zal de omvang van het projectvermogen van de
Regeling iets lager liggen dan op basis van de huidige regeling het geval
is. Het projectvolume neemt echter jaarlijks toe. Daarbij neemt de
Regeling ten opzichte van de laatste herziening in 2016 in omvang toe van
de 800 miljoen euro geraamd in 2016, naar 1,8 miljard euro voor de
nieuwe regeling. De ontwikkeling van het projectvermogen wordt jaarlijks
met het Ministerie van Financiën en de banken gemonitord.
Vraag 2
De leden van de VVD-fractie vragen daarnaast hoe de Staatssecretaris,
aan de hand van de Regeling, om zal gaan met projecten die tussen
«nieuw» en een «lage marktpenetratie» in zitten? Het gaat hier bijvoorbeeld om projecten die uit de ontwikkelfase zijn, maar die op de rand
zitten van daadwerkelijke toepasbaarheid in de praktijk.
Antwoord
De Regeling richt zich specifiek op het stimuleren van financiering van
duurzame innovatieve projecten die verkeren tussen de fase van
ontwikkeling en (zeer) beperkte toepassing; de eerste 5–10% van de markt.
De herziene Regeling biedt meer mogelijkheden om dit type projecten te
stimuleren, omdat het aantal typen investeringen waarvoor een groenverklaring kan worden verleend, is vergroot. Voor projecten die in een
pilotfase zitten zijn andere regelingen van toepassing, zoals de DEI+
regeling.
Vraag 3
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris kan toelichten
wat deze mogelijkheden en het meer in balans zijn van de Regeling
precies inhouden? Hoe wordt omgegaan met projecten, innovaties en
ontwikkelingen die zich tot meerdere categorieën verhouden?
Antwoord
De projectcategorieën van de herziene Regeling worden meer thematisch
geclusterd, aansluitend bij belangrijke verduurzamingstransities en
-opgaves. Binnen de projectcategorieën zijn nieuwe technieken of
werkwijzen toegevoegd. Ook zijn voorwaarden van categorieën die sinds
de laatste herziening in 2016 niet meer passend zijn binnen de doelstelling
van de Regeling aangescherpt. Dit lijdt ertoe dat de Regeling per saldo
meer ruimte biedt om innovatie op de verschillende thema’s te stimu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

2

leren. Zo wordt beoogd het gebruik van de Regeling voor bijvoorbeeld
circulaire economie en duurzame mobiliteit te vergroten.
Het is mogelijk dat een project meerdere investeringen (onderdelen) bevat
die tot meer dan één categorie behoren. Het is mogelijk om voor een
dergelijke combinatie van investeringen een groenverklaring af te geven,
mits aan de eisen van iedere afzonderlijke categorie wordt voldaan.
Vraag 4
De leden van de VVD-fractie vragen ook of de Staatssecretaris zich herkent
in de signalen dat in de voorgestelde aanpassing met betrekking tot winden zonnestroomprojecten voorstellen worden gedaan die niet gebaseerd
zijn op ontwikkelingen in de markt. Het gevolg zou zijn dat deze criteria
onhaalbaar en onrealistisch zijn en veel projecten daardoor niet langer in
aanmerking komen voor groenfinanciering? In hoeverre is bij het
actualiseren van de Regeling rekening gehouden met de ontwikkelingen
in de markt?
Antwoord
Het doel van de Regeling groenprojecten is het stimuleren van financiering van innovatieve en duurzame projecten. Omdat reguliere projecten
door ervaring, voorbeeldwerking en regelgeving een steeds hoger
milieurendement realiseren, betekent dit voor de Regeling dat de eisen
aan projecten die in aanmerking komen voor de Regeling groenprojecten
ook steeds hoger moeten en kunnen worden. Onder andere veel soorten
zonnepanelen en windturbines zijn nu, anders dan in 2016, reeds
gangbaar en zijn daarmee de fase van marktintroductie voorbij. Dat
betekent dat er duidelijke (technische) eisen aan het innovatieve karakter
moeten worden gesteld om aan de doelstelling van de Regeling te
voldoen en blijvend in aanmerking te komen voor een groenverklaring.
Veel winst op duurzaamheid valt bijvoorbeeld nog te behalen op (circulair)
materiaalgebruik. Uit marktanalyse door RVO is gebleken dat de eisen die
gesteld worden aan zon- en windprojecten haalbaar zijn. De eisen die op
langere termijn gesteld worden zijn volgens geraadpleegde experts
technisch haalbaar. Het is aan de markt om dergelijke producten ook meer
op de markt te brengen. De Regeling geeft daarvoor een duwtje in de rug.
D66-fractie
Vraag 5
De leden van de D66 fractie vragen zich af of naast de Regeling voor
projecten in Nederland de soortgelijke Regeling groenprojecten Nederlandse Antillen en Aruba blijft bestaan en wordt geactualiseerd?
Antwoord
De Regeling groenprojecten Nederlandse Antillen en Aruba 2002 is een
aparte regeling en kent andere criteria dan de Regeling groenprojecten.
Het vorige kabinet heeft naar aanleiding van de beleidsevaluatie Regeling
groenprojecten 2010–2017 ervoor gekozen de Regeling groenprojecten
2016 te actualiseren. De Regeling groenprojecten Nederlandse Antillen en
Aruba 2002 maakte geen onderdeel uit van die evaluatie. Van laatstgenoemde Regeling wordt nauwelijks gebruik gemaakt. Na afronding van de
lopende herziening zal worden bezien of de Regeling groenprojecten
Nederlandse Antillen en Aruba 2002 actualisatie behoeft.
Vraag 6
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris hoe het includeren
van deze categorie past in lijn met de aangenomen gewijzigde motie van
het lid Vestering over geen subsidies voor nieuwe mestvergistingsinstallaties in de kringloopvisie (Kamerstuk 35 925 XIV, nr. 13)? Daarbij vragen
de leden hoe het volgens de Staatssecretaris met elkaar rijmt dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

3

mestvergistingsinstallaties niet meer in aanmerking mogen komen voor
een SDE++-subsidie en de kringlooplandbouwvisie hierop is aangepast,
maar deze nog wel in aanmerking kunnen komen voor een groensubsidie? Ziet de Staatssecretaris hier een conflicterende boodschap in?
Antwoord
In de visie kringlooplandbouw is geen verwijzing naar mestvergisting
opgenomen. Het Kabinet zal met een reactie komen hoe om wordt gegaan
met de motie van de leden Ouwehand en Simons (Kamerstuk 35 925, nr.
31 ). Dan kan ook worden bezien wat dit betekent voor de Regeling
groenprojecten. De visie kringlooplandbouw streeft naar het verminderen
van emissies en het vervangen van kunstmest van fossiele bron. De
techniek van mono-mestvergisting kan bijdragen aan beide doelstellingen
en komt daarom in aanmerking voor fiscale stimulering.
Vraag 7
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris met hen eens is
dat het begrip van duurzame landbouw in de groenregelingen zoveel
mogelijk in lijn moet zijn met de kringlooplandbouwvisie? Zo ja, hoe is dit
geborgd met de bestaande categorieën in de subsidieregeling?
Antwoord
De Regeling heeft tot doel de financiering van innovatieve duurzame
projecten te stimuleren. De Regeling groenprojecten is geen subsidieregeling. In het geval van duurzame landbouw vindt veel innovatie plaats
door middel van projecten die in lijn zijn met de kringlooplandbouwvisie.
De bestaande en nieuwe categorieën van de Regeling passen in veel
gevallen dan ook binnen deze visie. Voorbeelden hiervan zijn de categorieën 2.1, Biologische landbouw en 2.2.2, Omschakelfonds.
Vraag 8
De leden van de D66-fractie vragen zich af op welke manier de
R-categorieën worden meegenomen in de algemene eisen van de
projectcategorie circulaire economie. Aan welke voorwaarden moeten
projecten voldoen rondom deze R-categorieën en worden ook eisen
gesteld aan de kwaliteit van producten of afwaardering van grondstoffen?
Antwoord
Alle projecten binnen de categorie circulaire economie moeten aan de
algemene voorwaarden voldoen die voor deze projectcategorie zijn
gedefinieerd. Hoewel dit wellicht niet direct blijkt uit de titels van de
categorieën, komt de R-ladder wel in de inhoud terug. Grondstof
besparing (categorie 3.2) werkt in op de hoogste niveaus van de R-ladder.
Direct daaronder bevinden zich de subcategorieën die zich richten op
levensduurverlenging (categorie 3.3). Ook recycling heeft, hoewel minder
hoog op de R-ladder, een plaats in de Regeling omdat hierin nog veel
duurzame innovatie mogelijk en nodig is.
De eisen die gesteld worden aan de kwaliteit van producten of afwaardering van grondstoffen kunnen per categorie verschillen. Wat in ieder
geval geldt is dat er sprake moet zijn van significant hoogwaardiger
gebruik dan de standaard norm in de betreffende categorie of sector.
Vraag 9
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris kan toelichten
wat wordt verstaan onder duurzame biomassa? Op welke manier wordt
gewaarborgd dat het gebruik van biomassa van de hoogste kwalitatieve
toepassing is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

4

Antwoord
Van duurzame biomassa is sprake als de biomassa binnen de
voorwaarden van NTA 8080 is geproduceerd. Onder duurzame biomassa
worden ook biomassarest- en afvalstromen verstaan.
Vraag 10
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris hoe deze regeling
bijdraagt aan daadwerkelijke upcycling? Deze leden denken hierbij
bijvoorbeeld aan het gebruik van plastic in kleding. Een nieuwe
toepassing, maar hierdoor wordt het kledingstuk niet recyclebaar na
gebruik.
Antwoord
De term upcycling kan voor een aantal sectoren van toepassing zijn. De
voorgestelde categorieën gelden breed over bijna alle sectoren. Er moet
altijd sprake zijn van een significant hoogwaardiger gebruik dan de
standaard norm in de betreffende categorie of sector. De eisen in diverse
subcategorieën zorgen daarmee voor een bijdrage aan upcycling als dit
voor een project van toepassing is.
Vraag 11
De leden van de D66-fractie vragen of kan worden toegelicht hoe met deze
regeling kleine ondernemers in staat worden gesteld mee te doen, zodat
bijvoorbeeld duurzame ondernemers een schaalsprong kunnen maken?
Daarbij vragen deze leden hoe de kennis van de producenten die
samenwerken in uitgebreide producenten verantwoordelijkheid (upv)
hierin is verwerkt?
Antwoord
De Regeling is voor iedere ondernemer, dus ook kleine, die financiering
nodig heeft voor investeringen in duurzame activa die aan de eisen van de
Regeling voldoet. Er zijn geen specifieke voordelen of nadelen voor kleine
ondernemers. Basisvoorwaarde is dat een investering een bepaalde
omvang heeft (minimaal € 25.000) en financierbaar is.
De Regeling is gericht op de financiering van investeringen in vaste activa.
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid is hierin belangrijk, maar
heeft geen specifieke plek in de Regeling.
Vraag 12
De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris of de subcategorie
3.2.2.: grondstofbesparende industriële apparatuur of categorie 3.3:
levensduurverlenging ook bedoeld is voor initiatieven/apparatuur/
installaties die een oplossing bieden voor benodigde schaarse arbeid,
zoals bijvoorbeeld sorteermachines?
Antwoord
De eisen in de verschillende categorieën zijn met name gericht op
technische innovaties. Het is echter zeer wel mogelijk dat arbeid een
belangrijk obstakel vormt voor investeringen in grondstofbesparing of
levensduurverlenging. Als door dergelijke innovaties deze investeringen
wel financieel haalbaar worden omdat ze leiden tot een besparing in
arbeid, zijn er zeker mogelijkheden.
Vraag 13
De leden van de D66-fractie vragen wat de reden is dat bij subcategorie
3.4.2: Verwerkingsapparatuur voor gerecyclede grondstoffen katoenafval
wordt uitgezonderd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

5

Antwoord
Katoen is uitgezonderd van de categorie biomassagrondstoffen, omdat
biomassagrondstoffen in zijn totaliteit niet in aanmerking komen voor
subcategorie 3.4.1 en 3.4.2. Door katoen(afval) uit te zonderen wordt het
heel duidelijk gemaakt dat vernieuwende technologieën voor het
hoogwaardig recyclen van katoenenproducten (zoals kleding) wel in
aanmerking komen voor de Regeling.
Vraag 14
De leden van de D66-fractie lezen ook dat in subcategorie 3.4.2: Verwerkingsapparatuur voor gerecyclede grondstoffen deze verwerkingsapparatuur al dan niet een CO2-afvanginstallatie moet bevatten. Deze leden
vragen zich af waarom zo’n end-of-pipe oplossing wordt meegenomen en
of de Staatssecretaris dit kan toelichten?
Antwoord
Een CO2 afvanginstallatie kan alleen onderdeel van het project zijn als er
sprake is van stromen waarvoor mechanische recycling redelijkerwijs
mogelijk is, maar de chemische verwerking van deze (deel)stroom
milieuvriendelijker is dan mechanische recycling van de (deel)stromen,
hetgeen wordt aangetoond door middel van een Levenscyclusanalyse
(LCA).
Vraag 15
De leden van de D66-fractie vragen aan de Staatssecretaris of kan worden
toegelicht waarom de adviezen om verplichtingen op te laten nemen
rondom waterstoftankstations zoals de verplichting om een jaar na
indiening de waterstoftankstations te realiseren, stations met een
redundancy van meer dan 90% en minimaal twee vulpunten van 700 bar
en een keer 350 bar, niet zijn overgenomen?
Antwoord
Dit advies was onderdeel van een pleidooi voor het opnemen van
publieke laad- en tankstations in de Regeling. De reactie op dit pleidooi
was dat dit wel is overwogen, maar dat de mogelijkheden sterk beperkt
zijn door staatssteunregels.
Vraag 16
De leden van de D66-fractie constateren dat er voor nieuwbouwwoningen
een groenverklaring kan worden afgegeven wanneer er aan 50% van de
eis in het Bouwbesluit 2012 wordt voldaan. Deze leden vragen voor
hoeveel woningen dit naar verwachting het geval is en wat dit naar
verwachting tot gevolg heeft voor de verduurzaming van de gebouwde
omgeving? Deze leden vragen daarnaast op welke manier financiering
voor verduurzaming voor huizenbezitters zo breed mogelijk beschikbaar
wordt gemaakt?
Antwoord
De genoemde eis geldt alleen voor niet grondgebonden nieuwbouwwoningen.
Op basis van de cijfers van de Regeling van de periode 2019–2021 is de
schatting dat jaarlijks voor 1.500 – 2.000 niet grondgebonden woningen
op basis van deze (sub)categorie een groenverklaring kan worden
verleend. Op dit moment is het aantal banken dat deze producten op basis
van een groenverklaring aanbiedt beperkt.
Het merendeel van de woningeigenaren financiert verduurzaming met
spaargeld en/of vanuit een hypotheek. Daarnaast wordt vanuit het
Nationaal Warmtefonds financiering voor verduurzaming aangeboden aan
particuliere woningbezitters en VvE’s onder aantrekkelijke voorwaarden.
Ook andere banken verstrekken leningen met gunstige voorwaarden ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

6

behoeve van de verduurzaming van woningen. Ook zijn er subsidies
beschikbaar voor isolatie maatregelen, een (hybride) warmtepomp, een
zonneboiler en aansluiting op een warmtenet. Dit gaat om de Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) voor
woningeigenaren en om de Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH)
voor VvE’s.
Vraag 17
De leden van de D66-fractie constateren dat uitsluitend projecten die na
de herbestemming een energielabelklasse A of beter hebben, in
aanmerking komen voor een groenverklaring. Deze leden vragen in welke
mate het naar verwachting mogelijk is dat gebouwen die worden
herbestemd tot woningen deze energielabelklasse kunnen verkrijgen en
op welke andere manieren herbestemming tot (duurzame) woningen nog
meer wordt gestimuleerd?
Antwoord
De gestelde eis van een energielabelklasse A betekent dat voor deze
woningen het primair fossiel energiegebruik (de BENG 2 waarde) 3 tot 5
maal zo hoog mag zijn dan voor een vergelijkbare nieuwbouwwoning. De
verwachting is dat bij gebouwen waar herbestemming plaats vindt vaak
een forse transformatie zal plaatsvinden waarin ruimte gevonden kan
worden om een energielabelklasse A te bereiken. Gezien het ambitieniveau van de Regeling is het stellen van een lagere eis niet passend.
Vraag 18
De leden van de D66-fractie menen te lezen dat voertuigen moeten vallen
onder categorie M of N van verordening (EU) Nr. 2018/858 om in
aanmerking te komen voor categorie 6.1. Deze leden vragen of het klopt
dat daarmee verschillende categorieën voertuigen, te classificeren als
Licht Elektrische Voertuigen (LEV), worden buitengesloten? Is de
Staatssecretaris het eens met deze leden dat bijvoorbeeld cargobikes, die
onder deze LEV-categorie vallen, hiermee niet aanmerking komen voor
deze regeling? Onderstreept de staatsecretaris het belang van dit type
voertuigen in onder andere de opgave voor zero-emissie stadslogistiek?
Deze leden vragen of de Staatssecretaris bereid is de projectcategorie ook
open te stellen voor dit type voertuigen?
Antwoord
Voor de verduurzaming van de stadslogistiek zetten diverse bedrijven
cargobikes in. Dat is belangrijk voor de luchtkwaliteit in de stad en is goed
voor het klimaat. Om die reden ondersteun ik bedrijven bij de aanschaf
van een cargobike. Zij komen in aanmerking voor de milieuinvesteringsaftrek via de Aanwijzingsregeling willekeurige afschrijving en
investeringsaftrek milieu-investeringen 2009. Aangezien het om relatief
geringe investeringen gaat, leent de Regeling groenprojecten zich minder
om cargobikes te ondersteunen. Om deze reden zijn deze voertuigen
inderdaad uitgesloten.
Vraag 19
De leden van de D66-fractie benadrukken dat zij een groot belang zien in
het realiseren van een dubbele doelstelling in de hoogwaterbeschermingsprojecten in Nederland, zodat deze zowel bijdragen aan de
waterveiligheid als de omgevingswaarden en natuur. Gezien dergelijke
projecten ook zeker bijdragen aan de doelstelling van deze subsidieregeling, namelijk het bevorderen van de financiering van innovatieve
projecten met bovenwettelijke positieve milieueffecten, zijn deze leden
benieuwd in hoeverre ook projecten die bijdragen aan de omgevingswaarde in hoogwaterbeschermingsplannen zijn meegenomen in de
huidige subsidieregeling? Deze leden zien het op het eerste gezicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

7

namelijk nog niet terug in de projectcategorieën. Indien deze categorie
niet is opgenomen, kan de Staatssecretaris toelichten waarom niet? En is
het mogelijk deze eventueel toch nog toe te voegen?
Antwoord
Hoogwaterbescherming is geen specifieke categorie in de Regeling.
Investeringen zullen in de meeste gevallen ook door overheden gedaan
worden en overheden maken in de regel geen gebruik van de Regeling
groenprojecten. Wel is een projectcategorie voor retentiegebieden (7.1) in
de Regeling opgenomen. De omgevingswaarde heeft hierin een plaats
doordat het realiseren van een natuurcomponent een voorwaarde is om
een groenverklaring te krijgen. Verder is het mogelijk om met een
combinatie van categorieën binnen één project, bijvoorbeeld met natuur,
de omgevingswaarde van het project te verhogen.
PVV-fractie
Vraag 20
De leden van de PVV-fractie constateren dat er veel geld (1,8 miljard euro)
naar initiatieven gaat waarvan niet zeker is of de geldlening überhaupt kan
worden terugbetaald. Daarnaast is ook niet zeker of deze initiatieven de
gewenste milieuwinst weten te behalen. Deze leden vragen hoe dit risico
ingedekt wordt en wat wordt gedaan om, indien er problemen ontstaan
met betrekking tot terugbetaling of de verwachte milieuwinst, het
geleende geld terug te vorderen?
Antwoord
Met de Regeling groenprojecten kunnen spaarders en beleggers een
belastingvoordeel krijgen als zij de duurzame projecten ondersteunen die
zijn opgenomen in de Regeling. Middels de Regeling groenprojecten leent
de overheid geen geld uit en worden ook geen financiële garanties
verleend. In onderdeel g van artikel 5 van de voorgestelde Regeling is de
beperking opgenomen dat projecten waarvan het niet aannemelijk is dat
het enig eigen rendement heeft, subsidies van overheden daaronder
begrepen, niet in aanmerking komen voor groenfinanciering. Bovendien
komen projecten waarvan het te verwachten economische rendement van
het project in verhouding tot het risico zodanig is dat het zonder
toepassing van de Regeling tot stand kan komen ook niet in aanmerking
voor groenfinanciering.
In artikel 9 en 10 van de voorgestelde Regeling is opgenomen onder welke
voorwaarden een groenverklaring ingetrokken kan worden. Dat kan
bijvoorbeeld als de ter zake verstrekte gegevens zodanig onjuist of
onvolledig blijken, dat op de aanvraag een andere beslissing zou zijn
genomen als bij de beoordeling daarvan de juiste of volledige gegevens
bekend waren geweest of wanneer niet wordt voldaan aan de
voorschriften die in de groenverklaring zijn opgenomen.
Vraag 21
De leden van de PVV-fractie vragen de Staatssecretaris hoeveel uitgeleend
geld ten aanzien van deze regeling niet terugbetaald wordt en wat de
reden hiervan is?
Antwoord
Met de Regeling groenprojecten kunnen spaarders en beleggers een
belastingvoordeel krijgen als zij de duurzame projecten ondersteunen die
zijn opgenomen in de Regeling. Middels de Regeling groenprojecten leent
de overheid geen geld uit en worden ook geen financiële garanties
verleend. Er is daarmee geen sprake van geld dat niet terugbetaald wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

8

Vraag 22
De leden van de PVV-fractie vragen de Staatssecretaris waarom bijna 2
miljard euro geïnvesteerd wordt in experimenten waarbij niet vooraf
duidelijk is wat de milieuwinst gaat zijn, en of de Staatssecretaris bereid is
hiermee te stoppen?
Antwoord
Aanleiding van de Regeling groenprojecten 2022 is de evaluatie Regeling
groenprojecten 2010–2017 1 en de kabinetsreactie hierop van 22 april
20202 . Hierin kondigde het kabinet aan zich te zullen inzetten om de
Regeling te actualiseren. Inzet hierbij is om projectcategorieën aan te
scherpen aansluitend bij beleidsprioriteiten en marktontwikkelingen op
het gebied van innovatie. Ook wordt beoogd om de financieringsruimte
voor innovatieve duurzame projecten met bovenwettelijke milieuwinst te
vergroten, de Regeling toegankelijker te maken voor de financiering van
circulaire projecten en de Regeling beheersbaar te houden. De aan u
voorgelegde Regeling is hiervan het resultaat, ik ben voornemens deze
regeling door te zetten.
De evaluatie Regeling groenprojecten 2010–2017 concludeert dat voor
elke € 1 die door de overheid wordt uitgegeven aan de Regeling
groenprojecten, voor € 29 – € 34 gefinancierd wordt aan innovatieve
duurzame projecten. De bijdrage van de overheid is beperkt en de
Regeling is zeer effectief gebleken.
Bij de projectcategorieën waar op grond van de voorgestelde Regeling
groenprojecten 2022 in geïnvesteerd kan worden, zijn specifieke criteria
opgenomen waaraan een project moet voldoen om in aanmerking te
komen voor een groenverklaring. Daarmee wordt geborgd dat de
Regeling beperkt is tot nog niet-gangbare/innovatieve technieken met
bovenwettelijke milieuwinst.
CDA-fractie
Vraag 23
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd waarom het kabinet komt tot
aanscherping van diverse criteria in de categorie «duurzaam bouwen» per
1 januari 2024. Deelt de Staatssecretaris de zorg dat hiermee de groenfinanciering als stimulans voor het nemen van bovenwettelijke energiebesparende maatregelen haar doel wellicht voorbijschiet? Deze leden vragen
of overwogen kan worden de aanscherping pas in te voeren als de
wettelijke eis ook wordt aangescherpt, zoals in het verleden gebruikelijk
was?
Antwoord
De voorgestelde aanscherpingen sluiten aan bij de doelstelling van de
Regeling, namelijk dat de Regeling uitsluitend de financiering van
duurzame innovatieve projecten financiert. Zie antwoord bij vraag 1 en 25.
Het streven is om per 1 juli 2022 de Eindnorm Utiliteitsbouw te publiceren
in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving en om deze per 1 juli 2023 in te
laten gaan, zoals ook aangekondigd in de BZK Kamerbrief3 over ontwikkelingen verduurzaming bestaande utiliteitsbouw van 23 juni 2020. Daarmee
sluit de Regeling groenprojecten voor Renovatie Utiliteitsbouw goed aan
bij de introductie van de nieuwe norm voor de bestaande utiliteitsbouw
voor 2050.

1

Beleidsevaluatie Regeling groenprojecten 2010–2017: eindrapport, 28 oktober 2019, zie: Bijlage
bij Kamerstuk 30 196, nr. 709
2
Kamerstuk 30 196, nr. 709.
3
Kamerstuk 30 196, nr. 716

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

9

Vraag 24
De leden van de CDA-fractie lezen dat de groenverklaring op aanvraag
wordt afgegeven. Deze leden zijn benieuwd of het groene keurmerk vanuit
de Europese Unie van invloed gaat zijn op de groenverklaring en daarmee
indirect op de Regeling groenprojecten 2022? Is er in de Regeling
groenprojecten 2022 rekening gehouden met hernieuwde Europese
regelgeving omtrent duurzame investeringen, zo vragen deze leden?
Antwoord
De EU taxonomie voor duurzame beleggingen is op dit moment slechts
voor een deel vastgesteld middels gedelegeerde handelingen. Onderdelen
met betrekking tot milieudoelstellingen ontbreken bijvoorbeeld nog. De
Regeling kan daarom niet volledig aansluiten bij de taxonomie die
Europees nog wordt ontwikkeld. Daarnaast is de taxonomie niet verplicht
voor al bestaande gecertificeerde fiscale regelingen, zoals de Regeling
groenprojecten, die al bestonden voorafgaand aan het vaststellen van de
verordening die de taxonomie reguleert.4
Vraag 25
De leden van de CDA-fractie zijn ook benieuwd naar de verhoudingen
tussen de zeven hoofdthema’s. De verwachting is dat de categorieën
duurzame energie en duurzaam bouwen de grootste blijven wat betreft
aanvragen en projectvermogen. Kan de Staatssecretaris dit in (geschatte)
percentages uitdrukken?
Antwoord
Hoewel het streven is de Regeling meer in balans te brengen, is het niet
mogelijk de groenverklaringen gelijk over de thema’s te verdelen. Dit heeft
te maken met de grootte en de aard van de investeringen, maar ook van
de ondernemers die investeren. Duurzaam bouwen blijft met een geschat
aandeel in het projectvermogen van 40–50% veruit het grootste thema.
Daarna volgen duurzame energie (35–40%) en landbouw (ca 10%). De
andere thema’s krijgen naar verwachting, ondanks een verwachte
toename in aandeel en volume, een aandeel van minder dan 10%.
GroenLinks-fractie
Vraag 26
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het zorgelijk dat de aangescherpte criteria voor duurzaam bouwen en duurzame energie ervoor
zorgen dat aanzienlijk minder projecten in aanmerking komen voor
financiering. Deze leden vragen zich af wat de effecten van de aanscherpingen zijn op het aantal aanbieders van Groenleningen en dus de
bredere beschikbaarheid van Groenfinanciering? Een krimp in het aantal
aanbieders van Groenleningen kan een onbedoeld effect zijn, dat leidt tot
een krimp in de beschikbaarheid van Groenfinanciering. Wordt
voorkomen dat de aanscherpingen leiden tot de voorgenoemde krimp?
Antwoord
De Regeling neemt ten opzichte van de laatste herziening in 2016 in
omvang toe. De voorziene terugval op enkele grote categorieën is het
logisch gevolg van de noodzakelijke aanscherping van voorwaarden
binnen de doelstelling. Dit betekent dat er ruimte ontstaat bij andere
categorieën, waaronder circulaire economie, zoals door het kabinet voor
deze actualisatie beoogd. Banken worden zo gestimuleerd om ook voor
andere categorieën financieringen af te sluiten, terwijl innovatie in
bestaande categorieën wordt aangejaagd. Op dit moment zijn er geen

4

artikel 27 verordening (EU) 2020/851

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

10

aanwijzingen dat er huidige aanbieders gaan verdwijnen. Mogelijk zullen
de uitgebreide mogelijkheden nieuwe aanbieders aantrekken.
Vraag 27
De leden van de GroenLinks-fractie benadrukken dat de uitvoering van de
Regeling groenprojecten 2022 ligt bij private partijen die Groenfinanciering verstrekken en ondernemers die deze financiering aanwenden
voor duurzame projecten. Deze leden vragen zich af met welke organisaties en sectoren is gesproken tijdens de herziening van de Regeling
groenprojecten? Kan de staatsecretaris aangegeven wat het oordeel is van
deze organisaties en sectoren op de aanscherpingen in de herziening? En
hoe zijn de knelpunten van deze partijen ten behoeve van de uitvoering
van de herziening geadresseerd om te voorkomen dat de Regeling
groenprojecten 2022 in de praktijk onuitvoerbaar blijkt?
Antwoord
Er is tijdens de herziening veelvuldig met de groenbanken en groenfondsen gesproken. Zij hebben primair gezorgd voor de inbreng van
voorstellen vanuit achterliggende sectoren en organisaties. Deze zijn met
de banken en betrokken departementen uitgewerkt en besproken in
werkgroepen en een stuurgroep. Banken hebben zorgen geuit over het
aanscherpen van een aantal categorieën. Via de internetconsultatie
hebben ook enkele brancheorganisaties hun zorgen geuit. De aanscherpingen zijn echter noodzakelijk gezien het doel van de Regeling, en
worden technisch haalbaar geacht. Zie ook de antwoorden op vraag 1 en
4.
Partij voor de Dieren-fractie
Vraag 28
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen in de toelichting op het
algemeen deel dat de Regeling groenprojecten 2022 uitsluitend is bedoeld
voor het bevorderen van financiering van innovatieve projecten met
bovenwettelijke positieve milieueffecten en dat de Regeling een aanjaagfunctie heeft voor voorhoedeprojecten die in een latere fase aanscherping
van normen mogelijk kunnen maken. Deze leden steunen dit uitgangspunt
en vinden het goed dat projecten met bovenwettelijke milieuwinst worden
gestimuleerd. Wel vragen zij zich af waarom de bestaande normen niet nu
al worden aangescherpt?
Antwoord
Waar dat van toepassing is, gebeurt dit al. Zie bijvoorbeeld het antwoord
op vraag 23. De Regeling is bedoeld om financiering van innovatieve
groene projecten te stimuleren, maar daarbij moet het wel mogelijk zijn
om aan de eisen te voldoen. Als de eisen te scherp worden gesteld, schiet
de Regeling zijn doel voorbij. Bijstellingen per 1-1-2024 lopen vooruit op
ontwikkelingen die worden verwacht, en voor de duurzame top haalbaar
worden geacht.
Vraag 29
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen ook dat de eisen aan
projecten die in aanmerking komen voor de Regeling ook steeds hoger
moeten en kunnen worden gesteld. Klopt het dat door de strengere eisen
aanzienlijk minder projecten in aanmerking komen voor Goenfinanciering
en hierdoor onderbenutting van het budget van de Groenregeling dreigt?
Zo ja, is het dan niet spijtig dat voor groene projecten bedoelde gelden
niet of onvolledig benut kunnen worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

11

Antwoord
Als de eisen strenger worden, betekent dit onvermijdelijk dat in de
betreffende categorieën minder projecten voor een groenverklaring in
aanmerking komen. Dit biedt echter ruimte voor het groen verklaren van
projecten in nieuwe categorieën. De Regeling kent geen vast budget, maar
is de afgelopen jaren wel sterk gegroeid. Zie antwoorden op vragen 1, 4
en 26.
Vraag 30
Zijn er projecten die bovenwettelijke positieve milieueffecten hebben,
maar niet in aanmerking komen voor financiering via de Regeling
groenprojecten 2022 en ook niet via de reguliere weg worden gefinancierd, omdat investeerders hier bijvoorbeeld geen heil in zien? Kortom:
zijn er projecten met positieve milieueffecten die tussen wal en schip
geraken? Zo ja, om hoeveel projecten gaat het en wat voor soort projecten
zijn dit? Welke oplossingen zijn er voor dit soort projecten?
Antwoord
Het is niet uitgesloten dat er projecten «tussen wal en schip raken». Om
hoeveel projecten dit zal gaan en wat de aard van die projecten is, is niet
bekend. In de Regeling is veelal gekozen voor een specifieke omschrijving
van de categorieën. Daarmee is geborgd dat de Regeling uitvoerbaar is en
voldoet aan de staatssteunregelgeving. Waar dat mogelijk en noodzakelijk
is, is gekozen voor een bredere omschrijving. Belangrijk voorbeeld
hiervan is categorie 3,5, Overig circulair. Basisvoorwaarde is dat een
investering een bepaalde omvang heeft (minimaal € 25.000) en financierbaar is. Zie ook antwoord op vraag 11.
Vraag 31
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie wijzen op de recent aangenomen motie van de leden Ouwehand en Simons over het uitsluiten van
mestvergisters van de SDE++-subsidies (Kamerstuk 35 925, nr. 31) en de
aangenomen motie Vestering over het aanpassen van de visie op
kringlooplandbouw op deze nieuwe realiteit zonder subsidies voor nieuwe
mestvergistingsinstallaties (Kamerstuk 35 925-XIV, nr. 13). Erkent de
Staatssecretaris dat de Kamer hiermee duidelijk uitspreekt dat mestvergisters geen duurzame oplossing zijn en dat de stimulering door de
overheid hiervan dient te stoppen? Gaat de Staatssecretaris in navolging
van deze aangenomen moties de subcategorie monomestvergisters
schrappen uit de projectcategorie Duurzame landbouw van de Regeling
groenprojecten 2022? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 6
van de D66 fractie
Vraag 32
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen dat met deze regeling
de mogelijkheden worden verruimd voor projecten op het gebied van de
circulaire economie. Ook lezen deze leden dat binnen de projectcategorie
circulaire economie meerdere subcategorieën vallen die gericht zijn op
bijvoorbeeld het verminderen van het gebruik van grondstoffen en het
door producenten terugnemen en verwerken van producten die aan het
eind van hun levensduur zijn. Deze leden zijn groot voorstanders van deze
uitgangspunten en vragen zich af in hoeverre de eisen van grondstofbesparing en terugnamegarantie ook gesteld worden aan projecten die niet
binnen de Regeling groenprojecten 2022 vallen? Welke eisen voor
projecten binnen de Regeling groenprojecten 2022 zullen worden
overgenomen in bijvoorbeeld de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie?
En op welke termijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

12

Antwoord
De eisen uit de Regeling groenprojecten zijn specifiek voor deze regeling
en kunnen niet één op één vertaald worden naar andere programma’s
zoals het uitvoeringsprogramma Circulaire Economie. Meer in algemene
zin behoren het besparen van grondstoffen en verbeterde inzameling ook
bij het uitvoeringsprogramma natuurlijk tot de doelen, om kringlopen te
sluiten en de transitie naar een circulaire economie te bevorderen. Over
het uitvoeringsprogramma is uw kamer recent uitgebreid geïnformeerd5
en de voortgang zal in een actualisatie van het uitvoeringsprogramma
mee worden genomen.
Vraag 33
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen dat om voor een
groenverklaring in aanmerking te komen in woningen duurzaam hout
moet worden toegepast en dat dit zal moeten worden aangetoond door
middel van certificaten, in veel gevallen aangevuld met afleverbewijzen of
facturen. Is de Staatssecretaris met deze leden van mening dat certificaten
onvoldoende waarborgen dat het toegepaste hout daadwerkelijk
duurzaam is? Op welke manieren gaat de Staatssecretaris de
duurzaamheid van hout wel waarborgen?
Antwoord
Certificaten alleen (FSC, PEFC, Keurhout) bieden inderdaad onvoldoende
zekerheid. Deze certificaten verplichten de houders immers niet om
uitsluitend duurzaam hout, voorzien van het correcte certificaat, toe te
passen. Om die reden wordt bij houders van deze certificaten aanvullend
bewijsmateriaal gevraagd dat door RVO wordt getoetst. Met deze extra
controle is het gebruik van uitsluitend duurzaam hout voldoende geborgd.
Overigens biedt het STIP certificaat wel de garantie dat de aangesloten
ondernemer uitsluitend duurzaam geproduceerd en gecertificeerd hout
verwerkt.
Vraag 34
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen daarnaast dat de eis die
in de Regeling groenprojecten 2016 bestond voor de herbestemming tot
woningen met betrekking tot geluid, is komen te vervallen. Wat is hiervoor
de motivering?
Antwoord
De eis voor geluid is vervallen omdat deze eis voor uitvoeringsproblemen
zorgde. Om die reden is het niet gewenst om op dit punt eisen te stellen
die verder gaan dan de wettelijke normen.
BBB-fractie
Vraag 35
Het lid van de BBB-fractie onderschrijft het belang van het ondersteunen
van ondernemers die zich inzetten voor verduurzaming bovenop de
wettelijke eisen. Het lid heeft daarbij een paar vragen. Het lid vraagt de
Staatssecretaris hoe deze regeling zich verhoudt tot andere regelingen
zoals de Subsidie voor Duurzame Energie (SDE) en de Milieu investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil)?
Antwoord
De Regeling groenprojecten bevordert private financiering van duurzame
innovatieve projecten door banken en richt zich op spaarders en
beleggers door hen een belastingvoordeel aan te bieden als zij investeren
in de duurzame innovatieve projecten die opgenomen zijn in deze
5

Kamerstuk 32 852, nr. 171

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

13

regeling. De banken kunnen daardoor tegen gunstige tarieven geld
uitlenen aan «groene projecten», terwijl spaarders en investeerders door
het belastingvoordeel toch een aantrekkelijk rendement realiseren. De
Regeling groenprojecten richt zich specifiek op de duurzame top van
projecten, waarvoor financiering een knelpunt is. Dit komt omdat deze
investeringen een ongunstig risico-rendementsprofiel hebben ten
opzichte van gangbare projecten, onder andere als gevolg van de relatief
hoge investeringslasten, het lagere verwachte rendement en de langere
terugverdientijd. Het is niet vanzelfsprekend dat reguliere banken deze
projecten met een ongunstig risico-rendementsprofiel zullen financieren.
Deze regeling stimuleert de financiering van dit type beleidsmatig
gewenste projecten. Zie ook het antwoord op vraag 1 van de VVD-fractie.
De MIA en de Vamil zijn twee fiscale regelingen die gebruikt kunnen
worden door ondernemers en bedrijven die belastingplichtig zijn voor
respectievelijk de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting. De
MIA is een extra investeringsaftrek die voorgenomen bedrijfsinvesteringen beïnvloedt richting innovatieve milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen. Door de extra aftrekmogelijkheid wordt de fiscale winst verlaagd,
waardoor minder belasting verschuldigd is. De Vamil houdt in dat op een
investering in het eerste jaar maximaal 75% kan van de investering in één
keer ten laste van de winst kan worden gebracht in plaats van dat de
afschrijving plaatsvindt aan de hand van de levensduur van het bedrijfsmiddel. De afschrijvingslast wordt derhalve naar voren gehaald. Dit heeft
een liquiditeitsvoordeel voor belastingplichtigen tot gevolg. De bedrijfsinvesteringen die in aanmerking komen voor MIA, voor MIA/Vamil of alleen
Vamil zijn opgenomen in de Milieulijst.
De SDE is een subsidieregeling van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat die als specifiek doel heeft de productie van
hernieuwbare energie te stimuleren en de CO2-uitstoot in Nederland te
reduceren. Projecten kunnen zowel in aanmerking komen voor SDE++subsidie als voor de Regeling Groenprojecten. Oversubsidiëring wordt
voorkomen door in de Regeling Groenprojecten innovatievere,
duurzamere voorwaarden te stellen dan in de SDE++ of door een correctie
toe te passen op het SDE++-subsidiebedrag.
Vraag 36
Het lid van de BBB-fractie vraagt de Staatssecretaris verder hoe de weging
van kosten en baten plaatsvindt. Wanneer is de Regeling doeltreffend
ingezet?
Antwoord
De doeltreffendheid van de Regeling wordt elke 5 jaar geëvalueerd. De
laatste beleidsevaluatie6 concludeert dat de Regeling doeltreffend is en
het beoogde mechanisme werkt. Mede door het fiscale voordeel is er
aanbod van groen geld door spaarders en beleggers. Groenfondsen
financieren met deze middelen meer duurzame innovatieve projecten en
dragen aldus bij aan een betere leefomgeving en een innovatieve
economie. De vraag naar groen projectvermogen door ondernemers
wordt mede bepaald door de Regeling groenprojecten. Dit leidt tot
maatschappelijke baten die opwegen tegen de kosten.
Vraag 37
Het lid van de BBB-fractie vraagt ook hoe de uitgaven bewaakt worden,
daar het hier gaat om een open einderegeling. Er wordt gesproken over
het aanscherpen van eisen als middel om de uitgaven te beheersen. Dit
6

Beleidsevaluatie Regeling groenprojecten 2010–2017: eindrapport, 28 oktober 2019, zie: Bijlage
bij Kamerstuk 30 196, nr. 709

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

14

kan op gespannen voet staan met het behalen van doelen. Waarom is er
gekozen voor een open einderegeling en welke financiële risico’s loopt het
ministerie daarmee?
Antwoord
Met de aanscherping van eisen komen alleen de koplopers weer in
aanmerking voor de Regeling, wat ook de bedoeling is. Daarbij zorgt
periodieke bijstelling ervoor dat de Regeling begrotingstechnisch
beheersbaar blijft. Groenbanken verstrekken doorgaans leningen met een
relatief lange looptijd en beperkt rendement. Dat de Regeling een
open-einde Regeling is geeft comfort aan banken, die daardoor meer
zekerheid hebben voor de inleg van spaarders en beleggers. Verder biedt
dit meer ruimte aan beoogde marktontwikkeling van beleidsmatig
gewenste innovaties. Het sturingsmechanisme voor de budgettaire
beheersing van de voorgestelde Regeling is de ex-ante budgetraming van
de verwachte ontwikkeling van uitstaande projectvermogen waarbij 5 jaar
vooruit wordt gekeken. De ontwikkeling van het projectvermogen wordt
jaarlijks met het Ministerie van Financiën en de banken gemonitord.
Mocht daartoe aanleiding zijn, bijvoorbeeld wanneer ontwikkelingen
anders lopen dan verwacht of ingeschat, kan op basis van deze
monitoring besloten worden categorieën en voorwaarden in de Regeling
tussentijds aan te passen. Tot slot geldt dat voor de beheersbaarheid van
de Regeling in uitzonderlijke gevallen en met toestemming van de
Minister een groenverklaring kan worden verleend boven het gestelde
maximum per aanvraag. De risico’s voor de overheid zijn hierdoor goed
beheersbaar.
Vraag 38
Het lid van de BBB-fractie vraagt de Staatssecretaris tenslotte waarom
biomassa vanuit de bosbouw voor een biogasopwaardeerinstallatie of
warmte- en koudedistributie onder deze regeling valt?
Antwoord
De genoemde categorieën zijn niet specifiek gericht op winning van
energie uit biomassa, maar energie uit biomassa is inderdaad niet
uitgesloten. In geval van de biogasopwaardeerinstallatie is niet het
winnen van het biogas object van de groenverklaring maar specifiek het
opwaarderen van dit gas naar aardgaskwaliteit.
Zie verder antwoord op vraag 9 van de D66 fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 196, nr. 781

15