2020D16262

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave:
I.
1.
2.
3.
4.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie

1
1
2
3
4

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de incidentele begroting inzake liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en
Sint Maarten. De beschikbare middelen zijn reeds aan Aruba, Curaçao en
Sint Maarten ter beschikking gesteld. Deze leden merken op dat zij het
goed vinden dat het land Nederland helpt met de ondersteuning van de
andere landen binnen het koninkrijk. Dit neemt niet weg dat zij de
regering hierover graag een aantal vragen willen stellen.
Als de leden van de VVD-fractie het goed begrijpen, worden er in het
kader van deze financiële ondersteuning alleen aan Sint Maarten
voorwaarden gesteld en niet aan Aruba en Curaçao. Wat zijn daarvan de
redenen, zo vragen deze leden. Moeten de landen Aruba en Curaçao ook
voldoen aan bepaalde voorwaarden? Zo ja, welke? Gaarne krijgen de
leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
Aruba heeft de mogelijkheid gekregen om ook buiten het Koninkrijk te
lenen. Wat zijn daarvan de redenen? Heeft deze lening alleen betrekking
op het kunnen nakomen van aflossings- en renteverplichtingen of zijn er
ook coronacrisis-gerelateerde redenen? Graag krijgen de leden van de
VVD-fractie een reactie van de regering. Voorts vragen deze leden hoe
hoog de rentekosten voor Nederland zijn bij het ter beschikking stellen
van de leningen. De landen hebben een rentepercentage van 0%. Of leent
Nederland tegen 0%? Graag krijgen zij een reactie van de regering.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat aanvullende financiële steun
(aanvullende leningen), afhankelijk van de duur van de crisis, niet
uitgesloten is en dat dat afhankelijk is gesteld van een pakket aan
maatregelen gericht op structurele hervormingen. Deze leden menen dat
structurele hervormingen door de eilanden zeker hard nodig zijn, dat was
al het geval. Daarover bestaat geen enkel misverstand. Maar hoe
realistisch is het om te verwachten dat de landen, gedurende de coronacrisis, met voorstellen komen die bijdragen aan het duurzaam versterken
van de (sociaal) economische structuur? Wat als de landen dat niet doen
en er later toch weer financiële steun nodig is? Graag krijgen de leden van
de VVD-fractie een reactie van de regering.

nds-tk-2020D16262

1

Voorts vragen deze leden welke aanpassingen de landen al hebben
gemaakt in hun financiële beheer om sterker uit deze crisis te komen.
Onder de regering Schotte zijn vele tientallen miljoenen van de overheid
van Curaçao verdwenen. Wordt daar nu onderzoek naar gedaan, om die
miljoenen terug te halen? Wat hebben de landen geleerd van het proces
van ondersteuning na Irma, als we de casus van de weerstand tegen
voorwaarden voor steun bij de wederopbouw van de vliegtuigterminal op
Sint Maarten nader bezien? Als het land Nederland iedere keer geld moet
leveren aan de andere landen, waarom is er dan voor wat betreft het
toezicht nog steeds een gemengde commissie van toezicht? Wat is de rol
van de leden van Aruba, Curaçao en Sint Maarten binnen het College
financieel toezicht? Hoe zijn de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten in
staat om hun autonomie te waarborgen als we kijken naar de enorme
kwetsbaarheid van hun overheidsfinanciën? Hoe kunnen deze landen hun
financiële weerbaarheid versterken? En als blijkt dat ze dat niet kunnen,
wordt het dan niet eens tijd om het Statuut aan te passen? Zo nee,
waarom niet? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
de regering.
2. Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen. De
leden van de CDA-fractie ondersteunen van harte de inspanningen van de
regering om de landen in het Caribisch deel van het Koninkrijk in deze
bijzonder zware tijden financieel bij te staan. Zij onderschrijven dat er
zowel vanuit een moreel – gelet op de eeuwenoude banden tussen de
landen – als vanuit een juridisch perspectief – alleen al als we kijken naar
artikel 36 van het Statuut – aanleiding is om deze steun te verlenen.
Tegelijkertijd zijn deze leden van mening dat solidariteit zich altijd in een
context van wederkerigheid afspeelt en zij zijn in dit opzicht zeer geïnteresseerd hoe de regering hier naar kijkt, maar ook hoe wederkerigheid in
de discussie met de landen aan de orde komt.
De regering geeft aan tot besluitvorming te zijn gekomen mede op basis
van de adviezen van het College financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten (Cft) en het College Aruba financieel toezicht (CAft). Is de
regering bereid deze adviezen aan de Kamer toe te zenden? Het verlenen
van financiële steun kan naar de mening van de leden van de CDA-fractie
alleen als er sprake is van een heldere uitgangspositie. In de brief
«Financiële ondersteuning Caribische landen in verband met COVID19»van 16 april 2020 (Kamerstuk 35 420, nr. 18) constateert de Staatssecretaris: «Alle afspraken, adviezen en aanwijzingen zijn echter helaas niet
of onvoldoende opgevolgd. Daardoor kwam er geen robuuste overheid
tot stand er is er geen sprake van duurzaam houdbare overheidsfinanciën». Kan de regering per land op een rij zetten – hoe concreter, hoe
beter – welke afspraken, adviezen en aanwijzingen niet of in onvoldoende
mate opgevolgd zijn?
In de genoemde brief van 16 april jl. geeft de Staatssecretaris aan dat bij
aanvullende financiële steun nadere voorwaarden aan de orde zullen zijn.
De leden van de CDA-fractie ondersteunen deze lijn volledig, maar zouden
graag willen weten of naast de genoemde voorwaarden op het vlak van
economie, arbeidsmarkt, kapitaalmarkt, pensioenstelsel, sociale zekerheidsstelsel, zorgstelsel en overheidsorganisatie en bestuur ook de
ontwikkeling van de rechtsstaat tot die voorwaarden zal behoren? Is de
regering voornemens de motie-Van Raak c.s. inzake nadere invulling
verantwoordelijkheden van de landen en van het Koninkrijk (Kamerstuk
35 099, nr. 23) te betrekken bij het formuleren van de nadere
voorwaarden?

2

Is de regering bekend met het initiatief van de regering op Aruba om
vergelijkbaar met de Balkenende-norm in Nederland te komen tot een
beperking van (top)inkomens in de publieke sector op Aruba (de «WeverCroes-norm»)? Is de regering bekend met soortgelijke initiatieven op
Curaçao en Sint Maarten en gelden deze initiatieven ook voor de
overheids-NV’s in de landen?
Kan de regering inzichtelijk maken welke financiële verplichtingen
Nederland (nog) heeft ten aanzien van eerdere aan de voormalige
Nederlandse Antillen toegekende schuldsanering? Kan de regering tevens
inzichtelijk maken – per land – welke leningen op dit moment nog uitstaan
en welke opbrengsten en/of risico’s die leningen met zich meebrengen?
De leden van de CDA-fractie zijn bekend met eerdere adviezen van het IMF
dat economieën die zich kenmerken als «eiland-economieën» die in hoge
mate afhankelijk zijn van toerisme-inkomsten qua schuldquote een
streefwaarde van circa 40% zouden moeten nastreven. Deelt de regering
deze opvatting van het IMF? Wat is op dit moment per land de schuldquote?
3. Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van de suppletoire begroting met betrekking tot de liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten (hierna: de landen). Zij zijn
verheugd te zien dat de regering financiële ondersteuning van de landen
in verband met de gevolgen van de coronacrisis voortvarend heeft
opgepakt. De gesloten grenzen en andere coronamaatregelen hebben een
bijzonder grote impact op de economie van deze landen die sterk leunt op
de toeristische sector, een sector die zich – naar het zich laat aanzien –
wereldwijd pas na langere tijd zal herstellen. De liquiditeitssteun geeft de
landen meer armslag om dat deel van de bevolking te helpen dat het
zwaarst door de coronacrisis is getroffen. De leden van de D66-fractie
hebben nog enkele vragen over de uitwerking van de incidentele
suppletoire begroting.
In hoeverre verwacht de regering dat de landen in staat zullen zijn de
verstrekte liquiditeitssteun terug te betalen, gelet op het feit dat er voor de
coronacrisis in de landen nog geen sprake was van duurzaam houdbare
overheidsfinanciën? In hoeverre verwacht de regering dat de landen met
voorstellen kunnen komen die bijdragen aan het stabiliseren van de
economie zolang de effecten van de coronacrisis aanhouden?
De leden van de D66-fractie constateren dat normaal gesproken het
hoogseizoen voor toerisme naar de landen tot en met mei doorloopt. In
hoeverre heeft de regering bij het verstrekken van de liquiditeitssteun
rekening gehouden met het stilvallen van de toeristische inkomsten in
deze periode? Ook de zomervakantie kent een grote piek voor het
toerisme wat betreft bezoekersaantallen op de landen. Is de regering
derhalve bereid de periode voor het verstrekken van liquiditeitssteun aan
de landen te verlengen tot en met eind augustus 2020?
Kan de regering aangeven waarom zij bij het verstrekken van liquiditeitssteun aan Sint Maarten in verband met de coronacrisis, daarop een
bedrag van 3 miljoen euro inhoudt vanwege door Nederland gemaakte
kosten voor opvang van in Nederland verblijvende Sint Maartense
gedetineerden na de orkaan Irma? Kan de regering aangeven waarom
deze kwestie gekoppeld wordt aan de coronacrisis? Waarom is deze
inhouding niet terug te vinden in de begrotingsstaat?

3

4. Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Incidentele suppletoire begroting inzake liquiditeitssteun
Aruba, Curaçao en Sint Maarten). Ter verduidelijking hebben deze leden
nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de Rijksministerraad heeft
aangegeven dat deze middelen vooral ten goede moeten komen aan dat
deel van de bevolking dat het zwaarst getroffen wordt, bij wie de effecten
van deze crisis het meest worden gevoeld en waar de nood het hoogst is.
Op welke wijze wordt hier uitvoering aan gegeven door de landen?
Deze leden zouden ook graag willen weten hoeveel mensen direct
geholpen worden met de 16,5 miljoen euro voor humanitaire hulp aan de
landen en de BES-eilanden die Nederland heeft toegezegd. Is een
verhoging van deze bijdrage denkbaar en zo ja, onder welke
voorwaarden?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat Aruba is verzocht om voor
1 mei a.s. een voorstel te doen voor loonsubsidie in combinatie met
baanbehoud omdat hierdoor de gevolgen van de pandemie voor het
bedrijfsleven en de werkgelegenheid beperkt kunnen worden. Dit voorstel
zal vervolgens ter toetsing worden voorgelegd aan het CAft, waarna dit
voorstel in aanmerking kan komen voor liquiditeitssteun vanuit Nederland
in de vorm van een nader te bepalen aanvullende lening. In welke orde
van grootte moet hierbij worden gedacht?
De leden van de PvdA-fractie voorzien dat de omvang van de schuld voor
de Caribische landen van het Koninkrijk tot onbeheersbare proporties
dreigt toe te nemen. De schulden van de Caribische landen van het
Koninkrijk in relatie tot het Koninkrijk der Nederlanden als geheel gelden
als meer hanteerbare grootheden; gedacht kan worden aan circa 2% van
het totale bbp van de vier landen. Wat betekent dit voor de kredietwaardigheid van de landen?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat als voorwaarde voor een
liquiditeitslening voor Sint Maarten een verlaging van de salarissen en/of
emolumenten van de politieke gezagdragers met 10% geldt. Op Aruba
heeft de regering als maatregel om de uitgaven te verlagen uit eigen
beweging de salariskosten van mei tot december verlaagd voor Statenleden, Ministers, adviseurs en directeuren van overheidsentiteiten met
20%. Overheidsbedrijven en hun directeuren moeten inleveren en de
vergoeding aan de commissarissen van deze NV’s wordt (tijdelijk) met
20% gekort. Andere ambtenaren en werknemers van gesubsidieerde
stichtingen en overheidsentiteiten leveren 12,6% in en hun gepensioneerde collega’s leveren 4,5% in. Is de regering van mening dat dit forse
ingrepen zijn en dat de regering van Aruba hiermee laat zien zelf ook de
noodzakelijke pijnlijke maatregelen te nemen om de gevolgen van de
coronacrisis op te kunnen vangen? Vervult Aruba hiermee een voorbeeldfunctie? En is de voorwaarde die geldt voor Sint Maarten evenredig met
de inspanning van Aruba? Wat zijn de gevolgen indien niet aan de
voorwaarde wordt voldaan? Mochten de landen voldoen aan de
voorwaarden die aan de liquiditeitssteun zijn gesteld, ligt dan een
eventuele (deel)schenking nog in de rede? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de maatregelen gelden voor
drie maanden en zij achten de kans groot dat deze periode verlengd moet
worden en er langer durende overbruggingsmaatregelen nodig worden
geacht, zeker omdat de landen voor hun economie in grote mate

4

afhankelijk zijn van het toerisme en deze sector zeer waarschijnlijk een van
de laatste sectoren zal zijn die na verloop van tijd zal herstellen. Welke
aanvullende maatregelen en financiële leningen moeten worden
verwacht? De mogelijkheid bestaat om de geboden leningen na de
periode van twee jaar te herfinancieren en dan om te zetten in een sinking
fund. Hoe realistisch is dit scenario? En welke mogelijke alternatieven zijn
dan denkbaar?
Tot slot zijn de leden van de PvdA-fractie benieuwd of de regering van
plan is een beroep te doen op het exceptioneel noodfonds voor Overzeese
Landen en Gebieden van de Europese Unie, waartoe een resolutie is
aangenomen in het Europees parlement, om de middelen die met dit
wetsvoorstel beschikbaar komen te verhogen en of hier (ook)
voorwaarden aan gesteld zullen worden.
De voorzitter van de commissie,
Paternotte
Adjunct-griffier van de commissie,
De Vos

5