2018D43926

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen voorgelegd aan het kabinet over het rapport van de
Commissie Sorgdrager «Onderzoek fipronil in eieren» en de kabinetsreactie op dit rapport (Kamerstuk 26 991, nr. 529).
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
De Leau

nds-tk-2018D43926

1

Nr.

Vraag

1

Welke documenten of rapporten van voor 22 juli 2017 waren op
de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het
voormalig Ministerie van Economische Zaken (EZ), of bij de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) aanwezig
waarin wordt ingegaan op de stof fipronil en/of bloedluisbestrijding bij kippen?
Heeft iemand bij de NVWA in 2016 kennisgenomen van het artikel
«Determination of residual fipronil in chicken egg and muscle by
LC-MS/MS» in the Journal of Chromatography B (uitgave van
Elsevier) van een aantal Chinese wetenschappers waarin wordt
geconstateerd dat er een groeiend crimineel gebruik van fipronil
was bij pluimvee? Zo nee, hoe verklaart u dat?
Welke artikelen van voor 2017 zijn er naast het artikel «Determination of residual fipronil in chicken egg and muscle by LC-MS/MS»
nog meer over fipronil en/of pluimvee?
Kunt u verklaren waarom gerenommeerde onderzoekerscentra als
De Schothorst en Wageningen UR op dezelfde wijze gedupeerd
zijn als pluimveehouders?
Kunt u de onderbouwing geven van de Maximum Residu Levels
(MRL) voor mest, die er eerst niet was en waarbij later gekozen is
voor eenzelfde waarde als bij eieren?
Waarom is bij mest dezelfde waarde voor fipronil gekozen als
voor eieren?
Kunt u aangegeven welke taken de Nederlandse Controle
Autoriteit Eieren (NCAE) heeft en welke taken daarvan specifiek
namens de overheid worden uitgevoerd?
Verwacht u dat de NCAE de keuring- en toezichtstaken kan
uitvoeren als het ondergebracht wordt bij de NVWA, gezien de
langzame voortgang van de verbeteringstrajecten bij de NVWA?
Welke argumenten heeft de Commissie Sorgdrager om de NCEA
onder te brengen bij de NVWA?
Kunt u een inschatting geven van de kosten die gemoeid zijn met
het onderbrengen van de NCAE bij de NVWA voor overheid en
bedrijfsleven?
Kunt u toelichten of een overheveling van de NCAE naar de
NVWA past bij de vastgestelde beleidsvisie op keuring en toezicht
in de plantaardige en dierlijke sectoren? Zo ja, op basis waarvan
komt u tot deze conclusie?
Welke keuring- en toezichtstaken zullen beter vervuld gaan
worden na overheveling van de NCAE-taken van Centraal Orgaan
voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ)/NCEA naar
de NVWA?
In hoeverre is het functioneren van de NVWA ICT-systemen debet
aan het verlies van productieve toezicht-uren?
Kunt u ophelderen hoe het precies zit met de meetonzekerheid en
verschillen tussen publiek en private bemonstering?
Gaat de NVWA met betrekking tot de toepassing van marges in
verband met meetonzekerheden bij het nemen van maatregelen
en bij de handhaving in de toekomst meer kijken naar de
daadwerkelijke risico’s voor de volksgezondheid in plaats van naar
de exacte normstelling?
Hoe beoordeelt u het signaal dat laboratoria regelmatig met
onderling afwijkende meetuitslagen kwamen dan wel geen
eenduidig beeld gaven?
Kunt u aangeven hoe signalen en meldingen van NVWAmedewerkers, experts en erfbetreders een passende, snelle
risicoanalyse krijgen?

2

3

4

5

6
7

8

9
10

11

12

13
14
15

16

17

2

18

19
20
21
22
23
24

25

26

27

28
29

30

31

32
33

34
35

Kunt u aangeven hoe ervoor gezorgd wordt dat Bureau Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering, vanaf 1 juli 2017 het
Bureau Risicobeoordeling & Onderzoek (bureau), binnen een
redelijke termijn komt met een deskundig advies?
Hoeveel met fipronil besmette bedrijven hebben gekozen voor
ruimen?
Hoeveel kippen zijn er in totaal geruimd vanwege fipronil?
Hoeveel eieren bevatten uiteindelijk fipronil?
Hoeveel eieren zijn er in totaal vernietigd vanwege fipronil?
Hoeveel mensen zijn er uiteindelijk ziek geworden door de
fipronil?
Hoe beoordeelt u de uitspraak van Vytenis Andriukaitis, eurocommissaris voor gezondheid en voedselveiligheid, dat Nederland als
belangrijke exporteur van voedsel zeer kwetsbaar is voor
voedselschandalen en dat hier meer aandacht voor moet zijn, en
welke conclusies verbindt u hieraan met betrekking tot de
handhavingscapaciteit bij de NVWA? (https://
www.nieuweoogst.nu/nieuws/2018/09/10/voedselveiligheid-moetmeer-prioriteit-krijgen)
Kunt u bevestigen dat volgens EU-regelgeving lidstaten verplicht
zijn effectief op te treden bij overtredingen, wat is de reikwijdte
van deze bepaling, heeft Nederland hier volgens u aan voldaan bij
het optreden tegen de fipronil-crisis en kunt u dit toelichten?
Kunt u bevestigen dat de NVWA op het hoogtepunt van de
fipronilcrisis heeft gesteld dat het aan de pluimveebedrijven zelf is
om te besluiten wat bedrijfseconomisch de beste oplossing is:
afwachten, ruien of ruimen en hoe beoordeelt u dit? (https://
www.boerderij.nl/Pluimveehouderij/Achtergrond/2017/7/
Afwachten-ruien-of-ruimen-bij-fipronil-165419E/)
Op welke wijze is dierenwelzijn meegewogen in de beslissing of er
wordt gekozen voor afwachten, ruien of ruimen, deelt u de
mening dat dierenwelzijn hierin centraal had moeten staan en
kunt u dit toelichten?
Bij hoeveel bedrijven is er in 2018 nog fipronil aangetroffen en wat
was hiervoor de oorzaak?
Heeft u het voornemen om maatregelen eerder te baseren op
monstername- en analyse door private, geaccrediteerde
laboratoria?
Kunt u bevestigen dat de huidige opzet en omvang van de
veehouderij in Nederland een van de hoofdveroorzakers is van
risico’s op situaties als de fipronilcrisis, zoals ook de NVWA op
basis van de Integrale Risicoanalyse pluimveevleesketen
concludeerde dat de aanleiding, oorzaak of gelegenheid om de
grenzen van de wet op te zoeken, of daar overheen te gaan,
nadrukkelijk ook gezocht moet worden in de huidige opzet van het
productiesysteem van pluimveevlees? Kunt u dit toelichten?
Wat heeft de fipronilcrisis de overheid in totaal gekost (inclusief
zaken als onderzoek, inzet NVWA, inzet medewerkers bij de
Ministeries van LNV en VWS)?
Wat zijn de verschillen in risico’s op ongedierte, uitgesplitst per
houderijsysteem, voor kippen?
Hoeveel kilo bestrijdingsmiddelen wordt er jaarlijks gebruikt tegen
parasieten bij pluimvee, welke soorten zijn dit en in welke
risicoklassen staan deze?
Wat is de taakverdeling tussen NCAE en de NVWA als het gaat om
de controle op eieren?
Wat is de scope van de kwaliteitssystemen in de eiersector, hoe
verhouden controles op dierenwelzijn in de legkippensector zich
met controles op voedselveiligheid en welke organisatie doet wat?

3

36
37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47
48
49
50
51

Hoe zijn de private kwaliteitssystemen in de legkippenhouderij
afgestemd op de publieke borging qua scope en controles?
Hoe borgt u dat problemen ten aanzien van voedselveiligheid die
geconstateerd worden bij private controles (bijvoorbeeld
salmonella) ook worden gemeld?
Onderschrijft u dat de NVWA moet reflecteren op de wijze waarop
zij controleert en de daaraan verbonden kosten deze mate waarin
een sector zelf verantwoordelijkheid neemt, en is dit dan al dan
niet omdat er twee belangrijke factoren zijn die de effectiviteit van
private schema’s bepalen, in de eerste plaats de scope ervan
(bijvoorbeeld niet alleen voedselveiligheid, maar ook milieu en
dierenwelzijn) en in de tweede plaats de mate waarin verschillende schakels in de keten op elkaar zijn aangesloten (bijvoorbeeld
die van veevoer naar het primaire bedrijf)?
Bent u bereid om – uitgaande van kostenneutraliteit voor de
sector als geheel – de wijze van toerekenen van controlekosten
aan gecontroleerden te relateren aan de mate waarin ketens zelf
verantwoordelijkheid nemen in de hierboven omschreven zin
(vraag 38) (zowel aansluiting tussen de schakels als de scope)? Zo
ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Gaat u met stichting SecureFeed in gesprek over de vraag op
welke wijze niet alleen in de zuivelsector, maar ook in de varkenshouderij en de kippenhouderij er een sluitend systeem komt
tussen de veevoerleverancier en de primaire producent (lerend uit
diverse crisis is immers deze schakel de zwakste)? Zo ja, op welke
wijze? Zo nee, waarom niet?
Welke afspraken worden er met de sector gemaakt om te
bevorderen dat zij de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager opvolgen en dat de aandachtspunten worden uitgewerkt en
met welke sectorpartijen worden deze afspraken gemaakt?
Wat betekent het versterken van de aandacht voor voedselveiligheid door de NVWA concreet voor de inzet op andere
beleidsvelden?
Welke afspraken zijn er gemaakt met de sector en de betrokken
brancheorganisaties naar aanleiding van de aandachtspunten van
het rapport van de Commissie Sorgdrager?
Welke doelen of eisen stelt u met betrekking tot de voortgang van
de afspraken met de sector en brancheorganisaties, wanneer
beoordeelt u de voortgang of de naleving als voldoende of
onvoldoende, op welke wijze zult u ingrijpen indien de voortgang
of naleving onvoldoende is, welke acties zult u hier op inzetten en
op welke termijn?
Op welke wijze zal de Kamer worden betrokken bij of worden
geïnformeerd over de voortgang van de afspraken met de sector
en brancheorganisaties en de naleving hiervan?
Op welke wijze zal de NVWA voedselveiligheid nadrukkelijker
binnen haar organisatie positioneren en zal dit effect hebben op
de beschikbare handhavingscapaciteit voor dit takenpakket en/of
voor andere takenpakketten?
Wat is uw definitie van een incident of crisis en hoe vaak is hier
sprake van?
Op welke manier wordt de kennis (vroegtijdig) gedeeld, zodat de
ondernemer de voedselveiligheid adequaat kan beheersen?
Kunt u een reflectie geven over het delen van kennis voorafgaand
aan de fipronilaffaire?
Kunt u een overzicht en tijdpad geven van de implementatie van
de adviezen die de Commissie Sorgdrager gedaan heeft?
Welke verduidelijkingen in het kader van voedselveiligheid
worden binnen de organisatie van de NVWA gepositioneerd en
welk tijdpad hoort hierbij?

4

52

53
54
55

56
57
58
59

60
61

62

63

64
65
66

67
68
69
70
71
72
73

74

Op welke wijze zal worden geborgd dat de taken op andere
gebieden, zoals de controles op dierenwelzijn, voldoende kunnen
worden uitgevoerd op het moment dat alle noodzakelijke
capaciteit voor de uit te voeren werkzaamheden vrijgemaakt moet
worden ten tijde van een incident of crisis?
Kunt u de Chief Food Safety Officer (CFSO) in een organigram
plaatsen?
Wat is de langste, gemiddelde en snelste doorlooptijd voor een
advies van bureau?
Hoeveel adviezen geeft bureau per jaar de afgelopen 5 jaar? Het
verzoek is om niet te verwijzen naar sites maar een integraal
antwoord te geven in de reactienota.
Van welke externe informatiebronnen maakt bureau gebruik en
hoe vaak maakt bureau gebruik van externe informatie?
Wanneer moet het overleg tussen het Openbaar Ministerie (OM)
en de NVWA afgerond zijn?
Op welke manier wordt de gewenste versnelling naar risicogericht
toezicht opgepakt en welk tijdpad hoort hierbij?
Welke actiepunten zijn er geformuleerd en welke stappen zijn er
inmiddels gezet in het verbeteren van de crisiscommunicatie? Het
verzoek is om niet te verwijzen naar andere rapportages, maar een
integraal antwoord te geven in de reactienota.
Hoeveel budget krijgt de NVWA er de komende jaren netto bij en
hoeveel is (daarvan) nodig voor inzet in het kader van de Brexit?
Wanneer zal de Kamer de aanpak, gericht op de versteviging van
de rol van de twee beleidsverantwoordelijke ministeries,
ontvangen?
Deelt u de constatering van mevrouw Sorgdrager tijdens een
gesprek met de commissie LNV op 5 september 2018 dat de
afstemmingsproblemen tussen de NCAE en de NVWA niet te
wijten zijn aan sec de opsplitsing van het toezicht maar aan het
feit dat systemen niet op elkaar aangesloten waren?
Zijn er Europese regels die de NVWA verplichten om zelf
monsters te nemen en te laten analyseren in plaats van het
baseren van maatregelen op bedrijfsniveau op monstername- en
analyse door private, geaccrediteerde laboratoria?
Met welke schakel(s) in de keten heeft een pluimveehouder te
maken?
Welke rollen plus verantwoordelijkheden hebben de verschillende
schakels in de voedselveiligheid?
Welke kosten zijn er gemoeid met de adviezen van de Commissie
Sorgdrager die u gaat opvolgen, en welke specifieke organisaties/
instellingen/sector betalen dit?
Op welke manier heeft de NVWA haar kennis over fipronil eigen
gemaakt?
Wanneer heeft de NVWA de kennis plus risicobeoordeling van
fipronil opgepakt en wanneer heeft de NVWA dit afgerond?
Welke kosten zijn incidenteel en/of structureel gemoeid met het
onderbrengen van de NCEA bij de NVWA?
Welke kosten worden doorbelast aan de ondernemers?
Loopt de implementatie van de op te volgen adviezen op schema?
Zo ja, hoe ziet dat schema eruit? Zo nee, waarom niet?
Wat is de huidige stand van zaken omtrent Chickfriend?
Zijn er, naast de pluimveehouderij, nog andere sectoren waar de
NVWA een tekort aan inzicht heeft in de voedselveiligheid en de
verschillende schakels in de keten? Zo, ja welke sectoren zijn dit?
Kunt u instemmen met alle elementen van de reconstructie van
feitelijke gebeurtenissen zoals die door de Commissie Sorgdrager
zijn weergegeven?

5

75

76

77

78

79

80

81

82
83

84
85
86

87

88
89
90
91

92
93

94

Ontbreken er in de reconstructie van feitelijke gebeurtenissen
door de Commissie Sorgdrager nog relevante gebeurtenissen die
de gang van zaken beïnvloed hebben?
In hoeverre heeft de NVWA in de periode tot 1 juni 2017 contact
gehad met sectororganisaties en de NCAE over de ontvangen
signalen met betrekking tot het gebruik van fipronil?
Hoe kwam de NVWA in januari 2017 tot de constatering dat het
bureau de conclusie had getrokken dat er geen aanleiding was
voor nader onderzoek?
Kunt u aangeven op welke wijze er verbeteringen zijn getroffen
ten aanzien van het systeem voor de opvolging van meldingen en
signalen, onder meer ten aanzien van risicobeoordeling en het
beleggen van verantwoordelijkheid? Kunt u dit toelichten met een
voorbeeld?
Kunt u toelichten of een sectororganisatie of koepelorganisatie de
bevoegdheid heeft om recalls af te kondigen? Zo ja, welke
juridische bevoegdheid hebben zij?
Kunt u aangeven hoe de General Food Law in Nederland
doorwerkt ten aanzien van de verantwoordelijkheid van de sector
of een individueel bedrijf indien er een ondeugdelijk product op
de markt is gebracht? In hoeverre kan van individuele bedrijven,
en in het bijzonder primaire producenten, verwacht worden dat zij
producten terugroepen in de keten en de kosten daarvoor dragen
en zijn de kosten van een recall draagbaar voor een primaire
producent, in welke landbouwsector dan ook?
Zijn er keurings- en/of toezichtstaken die door het NCAE niet goed
zijn of worden uitgevoerd? Zo ja, heeft de NVWA dat als toezichthouder van COKZ)/NCAE vastgesteld en kenbaar gemaakt aan de
NCAE in de afgelopen jaren?
Waarom was niet meer ruimte geboden voor deblokkeren op
basis van monsteranalyses van private laboratoria?
Heeft de NCAE volgens u aantoonbaar gefaald? Zo ja, in welke
opzichten, en in hoeverre biedt het onderbrengen van de NCAE bij
de NVWA een oplossing daarvoor?
Op welk moment hadden de pluimveebedrijven zelf het idee dat er
inderdaad sprake was van problemen voor de voedselveiligheid?
Hoe moet goed en gedegen kennismanagement worden
geïmplementeerd in de keten?
Hoeveel pakstations zijn er in Nederland en hoeveel van deze
pakstations konden niet verzekeren dat de eieren voldeden aan de
wettelijke eisen?
Hoeveel verschillende systemen hanteert de NVWA momenteel bij
de registratie van de meldingen en naar hoeveel systemen wil de
NVWA uiteindelijk toe?
Wist de NVWA dat er fipronil in de eieren terecht kon komen?
Beschikt de NVWA op dit moment over een handboek voor
voedselveiligheidsincidenten of -crises?
Welke voorbereidingen zijn gestart om te komen tot een handboek
of protocol en crisisorganisatie voor bij een voedselcrisis?
Heeft België de normen voor de gevarenanalyse, de publiekswaarschuwing en de toepassingen van de meetonzekerheid al
aangepast?
Kunt u een overzicht geven van het totale budget voor de NVWA
(vanuit EZ/LNV en VWS), verdeeld over de afgelopen 10 jaar?
Kunt u een overzicht geven van het budget dat de NVWA ter
beschikking heeft gehad voor controles op het gebied van
dierenwelzijn, verdeeld over de afgelopen 10 jaar?
Kunt u een overzicht geven van het budget dat de NVWA ter
beschikking heeft gehad voor controles op het gebied van
voedselveiligheid, verdeeld over de afgelopen 10 jaar?

6

95

96

97

98
99

100
101
102
103

Kunt u een overzicht geven van het aantal fte dat de NVWA ter
beschikking heeft gehad voor controles op het gebied van
dierenwelzijn, uitgesplitst over de afgelopen 10 jaar?
Is het budget dat de NVWA er de komende jaren bij krijgt
voldoende om de door de Commissie Sorgdrager genoemde
problemen als gevolg van de beperkte capaciteit het hoofd te
bieden?
Worden alle aanbevelingen van de Werkgroep geïmplementeerd?
Zo ja, hoelang denkt u dat dit gaat duren? Zo nee, welke aanbevelingen niet? Waarom niet?
Hoeveel gevallen van voedselfraude zijn er in de afgelopen twee
jaar gemeld door bedrijven bij de toezichthouder?
In hoeveel en in welke gevallen hebben de NVWA en het OM
sinds januari 2017 informatie uitgewisseld over fraude in de
voedselketens?
Wat is de huidige handhavingscapaciteit in fte die zich bij de
NVWA bezighouden met voedselveiligheid?
Op welke manier wordt de voedselveiligheid binnen de NVWA
nadrukkelijker gepositioneerd?
Hoeveel signalen krijgt de NVWA uit de samenleving omtrent
voedselveiligheid?
Hoe wordt het publieke toezicht binnen en tussen de verschillende
toezichthouders in de eiersector gestroomlijnd?

7