Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3916
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de handelwijze van de provincie Gelderland bij de
herindeling Barneveld-Scherpenzeel (ingezonden 2 juli 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 6 september 2021).
Vraag 1
Bent u van mening dat herindelingen moeten kunnen rekenen op draagvlak
onder de inwoners? Zo nee, waarom niet?1
Antwoord 1
Herindelingen die kunnen rekenen op draagvlak hebben inderdaad de sterke
voorkeur van de regering. Zoals echter in het Beleidskader gemeentelijke
herindeling 2018 is benoemd, kunnen er situaties zijn waarbij een herindeling
toch noodzakelijk is, ook als er beperkt draagvlak is.
Vraag 2
Als 82% van de inwoners in een referendum aangeven niet te willen fuseren,
vindt u dan nog dat er sprake is van een fusie van onderop?
Antwoord 2
In de situatie van Barneveld en Scherpenzeel is het initiatief tot herindeling
genomen door de provincie Gelderland. Er is dus inderdaad geen sprake van
een herindeling «van onderop», op initiatief van gemeenten zelf. Zoals
aangegeven bij de beantwoording van vraag 1 biedt het Beleidskader
gemeentelijke herindeling ruimte aan een «tenzij», waarbij provincies – als er
sprake is van evidente bestuurskrachtproblematiek – het voortouw kunnen
nemen. Dat een ruime meerderheid van de inwoners tegen de voorgestelde
oplossing van een herindeling is, is een belangrijk gegeven en dient als
zodanig in de afweging over de wenselijkheid van de herindeling betrokken te
worden.

1

ah-tk-20202021-3916
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

https://www.barneveldsekrant.nl/premium/algemeen/politiek/677242/-voor-barneveld-isdraagvlak-geen-criterium-voor-fusie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat is uw analyse van het desondanks doorzetten van de herindeling
Barneveld-Scherpenzeel door de gedeputeerde staten van de provincie
Gelderland?
Antwoord 3
Gedeputeerde en provinciale staten van Gelderland hebben afgewogen dat
de noodzaak van een herindeling voor Scherpenzeel dusdanig groot is, dat dit
ook met een beperkt draagvlak tot stand zou moeten komen. Zoals gezegd is
dit op zichzelf een afweging waartoe de provincie op grond van de Wet arhi
bevoegd is en waarvoor het Beleidskader gemeentelijke herindeling ruimte
biedt. Nu op 7 juli 2021 een herindelingsadvies met deze strekking aan mij is
aangeboden, zal ik beoordelen of ik de afweging van het provinciebestuur
deel, of tot een andere conclusie kom. Ik kan op dit moment nog niet
vooruitlopen op mijn oordeel over het herindelingsadvies.
Vraag 4
Is het waar dat de provincie Gelderland verschillende fracties in de Tweede
Kamer heeft benaderd over de wenselijkheid van de fusie tussen Barneveld
en Scherpenzeel? Is het gebruikelijk dat een provinciebestuur op deze wijze
steun zoekt voor een omstreden herindeling?
Antwoord 4
Ik heb (uiteraard) geen inzicht in de externe contacten van de provincie
Gelderland of individuele Kamerleden, dus ik weet niet of de provincie
Gelderland Kamerleden heeft benaderd. Het is naar mijn mening niet vreemd
of bijzonder dat bestuurders van medeoverheden contact zoeken met
Kamerleden om het standpunt van hun bestuur, wensen of belangen toe te
lichten. Dat is onderdeel van ons normale democratisch proces, waarin een
belangenafweging wordt gemaakt.
Vraag 5
Heeft u verzoeken van de provincie Gelderland gekregen om de herindeling
mogelijk te maken? Kunt u de verstrekte informatie van de provincie naar de
Kamer sturen?
Antwoord 5
Ja, in de vorm van het herindelingsadvies van provinciale staten van
Gelderland dat ik op 7 juli 2021 heb ontvangen. Dit is conform de procedures
die daarvoor zijn vastgelegd in de Wet algemene regels herindeling (Wet
arhi). Bij deze stuur ik u dit herindelingsadvies toe.
Eerder heb ik van gedeputeerde staten van Gelderland een brief ontvangen
met een toelichting op de wens om een arhi-procedure te starten. Die brief
heb ik u eerder toegezonden als bijlage bij mijn Kamerbrief van 10 juli 2020.2
Verder heb ik gedurende het proces enkele brieven van Gelderland ontvangen
over de voortgang van het proces. Deze brieven voeg ik in afschrift bij deze
brief toe.
Vraag 6
Waarom heeft uw ministerie eerder afwijzend gereageerd op een hulpvraag
vanuit de gemeente Scherpenzeel? Kan de Minister aangeven wat de rol van
het ministerie in deze kwestie tot nu is geweest?
Antwoord 6
Ik herken mij niet in het beeld van het afwijzen van een hulpvraag door
Scherpenzeel; vanaf de start van de herindelingsprocedure heb ik zowel
Scherpenzeel als Gelderland laten weten dat ik een gesprekspartner voor de
medeoverheden wil zijn en in lijn met het Beleidskaders gemeentelijke
herindeling vroegtijdig over de ontwikkelingen geïnformeerd wilde worden.
Er is ook op verschillende momenten contact geweest. De door Scherpenzeel
gevraagde interventie (om het herindelingsproces te beëindigen) achtte ik
echter niet passend bij mijn rol. In de Wet arhi is vastgelegd hoe een
procedure dient te worden vormgegeven en wat ieders rol daarin is, zodat er
2

Brief over start procedure artikel 8 Wet arhi | Brief | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

een zorgvuldige weging van belangen en varianten tot stand kan komen. Ik
zag geen aanleiding die procedure te doorkruisen.
Vraag 7
Hoe oordeelt u over de wens een integriteitsonderzoek naar de fusieaanpak
uit te voeren? Bent u bereid deze toets uit te voeren? Zo nee, waarom niet?3
Antwoord 7
Er heeft mij geen formeel verzoek tot een integriteitsonderzoek bereikt, dus ik
kan dit niet beoordelen. Wel heb ik inmiddels van het Burgerinitiatief
Scherpenzeel Zelfstandig een verzoek gekregen om het doorlopen proces te
beoordelen op zorgvuldigheid. Dat doe ik vanzelfsprekend, aangezien het
onderdeel is van de afweging die ik moet maken om het herindelingsadvies
wel of niet in een voorstel van wet om te zetten.
Ingevolge artikel 175 lid 2 Provinciewet heeft de commissaris van de Koning
(als provinciaal orgaan) overigens tot taak de bestuurlijke integriteit van de
provincie te bevorderen. Bij een concrete aanwijzing van een mogelijke
schending is hij dus als eerst in positie een afweging te maken of een
onderzoek gewenst is en hij heeft geconcludeerd dat dat niet het geval is.
Overigens delen provinciale staten van Gelderland die mening, aangezien een
motie waarin deze wens tot uitdrukking kwam, door provinciale staten van
Gelderland op 6 juli is verworpen.
Vraag 8
Erkent u dat de integriteit van het bestuur altijd onomstreden moet zijn? Kunt
u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
Ja, ik vind het belangrijk dat het openbaar bestuur integer te werk gaat. Zoals
ook uit de voorgaande antwoorden mag blijken heb ik in het onderhavige
geval op dit moment geen aanleiding om daar aan te twijfelen.

3

https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/roep-omintegriteitsonderzoek-naar-fusieaanpak-gs.17493589.lynkx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3