Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

26 234

Vergaderingen Interim Committee en
Development Committee

Nr. 268

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 juni 2022
Hierbij stuur ik u het verslag van de vergadering van de Coalitie van
Ministers van Financiën voor klimaatactie op 19 april, de G20 vergadering
van Ministers van Financiën en centralebankpresidenten op 20 april en de
bijeenkomst van het International Monetary and Financial Committee
(IMFC) op 21 april1.
De na afloop gepubliceerde statements zijn bijgevoegd. Dit betreft het
IMFC Chair’s statement van de IMFC voorzitter Calviño en het
IMFC-statement dat ik namens onze kiesgroep heb uitgegeven.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

1

kst-26234-268
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Zie bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

1

Verslag van de vergaderingen van de Coalitie van Ministers van
Financiën voor klimaatactie, het International Monetary and
Financial Committee (IMFC) en de G20 Ministers van Financiën en
Presidenten van Centrale Banken op 19, 20 en 21 april
Op woensdag 20 en donderdag 21 april vond de voorjaarsvergadering van
het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in hybride vorm plaats in
Washington D.C. Nederland vertegenwoordigde de Nederlands-Belgische
IMF-kiesgroep tijdens het International Monetary and Financial Committee
(IMFC). En marge van deze voorjaarsvergadering vond op dinsdag 19 april
de zevende ministeriële vergadering van de Coalitie van Ministers van
Financiën voor klimaatactie plaats. Minister Kaag gaf tijdens deze
vergadering een videoboodschap namens Nederland af. Daarnaast was
op woensdag 20 april de tweede vergadering van de G20 Ministers van
Financiën en Presidenten van Centrale Banken (FMCBG) onder Indonesische voorzitterschap, waarvoor Nederland als gastland was uitgenodigd
en Minister Kaag Nederland vertegenwoordigde.
De vergaderingen stonden in het teken van de Russische oorlog in
Oekraïne, en het effect daarvan op de mondiale financieel-economische
situatie. Daarnaast stonden de oprichting van de Resilience and Sustainability Trust, de externe financieringsbehoeftes van lage-inkomenslanden,
schuldenproblematiek, en klimaat op de agenda.
Na afloop van de vergaderingen is een IMFC Chair’s Statement en de
IMFC-verklaring namens de kiesgroep.2
Onderstaand verslag gaat in op de toezegging aan lid Alkaya tijdens het
Commissiedebat IMF d.d. 13 april 2022 om het onderwerp toegevoegde
waarde van cryptovaluta mee te nemen. Tevens wordt met dit verslag
voldaan aan de toezegging van de Minister van Financiën aan het lid van
Weyenberg om dieper in te gaan op de klimaatgerelateerde hervormingen
van de RST, evenals de toezegging aan het lid van Weyenberg om een
update te geven van de vordering om USD 100 miljard aan Special
Drawings Rights door te lenen.
International Monetary and Financial Committee
Mondiale economie
Een belangrijk thema tijdens de IMF voorjaarsvergadering betrof de
mondiale economische vooruitzichten, en met name de macroeconomische implicaties van de oorlog in Oekraïne. In het World
Economic Outlook (WEO) rapport, dat op 19 april jl. is gepubliceerd, geeft
het IMF aan dat de mondiale economie, na het herstel van de pandemie
met 6,1% in 2021, zowel in 2022 en 2023 naar verwachting met 3,5% zal
groeien. Dit is 0,9%-punt en 0,3%-punt lager in vergelijking met de
januari-raming.
Ten eerste worden Oekraïne en de landen in de regio het hardst geraakt
door de oorlog. De Russische oorlog in Oekraïne zal het ingezette
mondiale economische herstel na de pandemie afremmen. De economische gevolgen van het conflict zijn merkbaar via hogere grondstoffenprijzen, toegenomen onzekerheid voor huishoudens, bedrijven en
financiële markten en verminderde export naar conflictgebieden en
landen met lagere groeivooruitzichten. Tijdens de vergaderingen kwam
vooral naar voren dat opkomende economieën en lage-inkomenslanden
2

Het IMFC Chair’s statement en de IMFC-verklaring van Minister Kaag zijn opgenomen in de
bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

2

relatief kwetsbaar zijn gebleken voor de effecten van de oorlog. De impact
op diverse regio’s en landen lopen echter sterk uiteen; zo worden
importeurs van voedsel en energie hard geraakt, terwijl grondstoffenexporteurs profiteren van de fors gestegen prijzen.
Het IMF gaf daarnaast aan dat de toegenomen druk op grondstoffenprijzen en aanhoudende verstoringen in toeleveringsketen verder zullen
bijdragen aan de alreeds hoge inflatie. Dit holt de koopkracht van
huishoudens uit en zal naar verwachting consumptieve bestedingen
verder onder druk zetten. Deze aanhoudende inflatie kan tijdelijke en
gerichte steun voor kwetsbare huishoudens op korte termijn rechtvaardigen. De oorlog plaatst overheden echter wel voor een dilemma tussen
enerzijds het dempen van de inkomensschok voor lage inkomens en
anderzijds het herstellen van begrotingsbuffers na de pandemie. De
opbouw van buffers in aanloop van de crisis en het gebruik van
noodsteunmaatregelen tijdens de crisis zijn volgens het IMF effectief
gebleken in het dempen van de negatieve economische gevolgen van de
pandemie. Het IMF benadrukt echter dat de noodsteunmaatregelen tijdig
moeten worden afgebouwd en buffers verder aangesterkt naarmate
landen de pandemie achter zich laten, vooral in de huidige context van
hoge inflatie.
Daarnaast lichtte het IMF toe dat overheden aandacht moeten hebben
voor de klimaattransitie en digitalisering, en in de toekomst het beleid
moeten richten op structurele hervormingen en investeringen die het
economische aanpassingsvermogen vergroten en de productiviteitsgroei
op de langere termijn bevorderen. Mondiale schuldenniveaus lijken zich te
stabiliseren rond 94%3 in de periode 2022–2024, ruim boven het niveau
van voor de pandemie. Dit impliceert een verhoogd risico voor schuldhoudbaarheid, juist in een tijd waarin de mondiale financieringscondities
verkrappen. Het IMF benadrukte het belang dat overheden passende
begrotingskaders vaststellen om schuldhoudbaarheid te waarborgen en
begrotingsbuffers op de middellange termijn opbouwen.
De huidige hoge inflatie brengt volgens het IMF het risico voor een
ontankering van inflatieverwachtingen met zich mee. Volgens het IMF is
een tijdige normalisatie van het beleid daarom van belang. Het IMF pleit
daarnaast voor een duidelijk gecommuniceerde benadering voor het
aanpassen van de toekomstige monetaire koers.
Tijdens de voorjaarsvergadering is daarnaast gesproken over publiek
digitaal geld zoals centrale bank digitale valuta (CBDC) en private
alternatieven zoals crypto’s. Het IMF benadrukt dat crypto’s meerdere
kansen kunnen bieden voor de financiële sector en de reële economie,
waaronder snelle en eenvoudige betalingen, innovatieve financiële
dienstverlening alsook inclusieve toegang tot voorheen «unbanked» delen
van de wereld. Tegelijkertijd heeft het IMF oog voor mogelijke risico’s die
gepaard gaan met de ontwikkeling van crypto’s en ziet het noodzaak voor
regulering op internationaal niveau. Zo evalueert het IMF ook de
ontwikkelingen op het gebied van CBDC in verschillende landen en
regio’s, en brengt het lessen en ervaringen samen zodat landen van elkaar
kunnen leren.
IMF
Het IMF heeft het afgelopen jaar belangrijke stappen gezet om de
mondiale economie te stabiliseren en ondersteunen, onder andere via
noodliquiditeit en een generieke allocatie van speciale trekkingsrechten
3

Zie ook Fiscal Monitor, April 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

3

(Special Drawing Rights, SDR).4 In de huidige context van onzekerheid
door de Russische invasie in Oekraïne levert het IMF belangrijke ondersteuning aan de leden via beleidsadvies, tijdige financiële steun en
gerichte capaciteitsontwikkeling.
Tijdens de vergadering werd dit keer geen gezamenlijk communiqué
aangenomen vanwege het gebrek aan unanimiteit in verband met de
Russische invasie van Oekraïne. In plaats daarvan heeft de Spaanse
voorzitter Calviño een statement uitgebracht, waarbij brede steun was
voor de grote inhoudelijke thema’s. Voor Nederland was het belangrijk dat
deze IMFC geen «business as usual» was en dat er duidelijk stelling
genomen zou worden tegen de oorlog van Rusland in Oekraïne.
Nederland heeft tijdens de interventie solidariteit uitgesproken met het
Oekraïense volk en het geweld van Rusland veroordeeld. Daarnaast heeft
Nederland zich aangesloten bij verschillende andere landen die de
vergadering verlieten tijdens de interventie van Rusland, die overigens
niet fysiek deelnam aan de vergadering.
Hoog op de agenda van het IMFC stond de noodzaak voor additionele
financiering om aan de liquiditeitsbehoefte van Oekraïne te voldoen.
Oekraïne heeft urgent behoefte aan liquiditeit aangezien reguliere
overheidsuitgaven zoals sociale zekerheid en ambtenarensalarissen
blijven bestaan terwijl belastinginkomsten dalen. Per maand komt het
land ca. USD 5 mld. tekort. Het IMF heeft in maart noodliquiditeit voor
Oekraïne goedgekeurd ter waarde van EUR 1,2 mld. De leden van het
IMFC verwelkomden de oprichting van de IMF Ukraine Administered
Account waarmee donoren financiële steun aan Oekraïne kunnen geven.
Canada heeft CAN 1 mld. toegezegd aan Oekraïne via de IMF Administered Account.5 De leden riepen op tot sterke coördinatie tussen de
internationale partners om Oekraïne te ondersteunen in hun financieringsnood.
Het IMF speelt een sleutelrol bij het verstrekken van financiële steun in
aangrenzende regio’s die economisch en financieel sterk verbonden zijn
met het conflictgebied, evenals landen die hard geraakt worden door de
stijgende voedsel- en energieprijzen. Zo is inmiddels het Extended Credit
Facility programma van Moldavië uitgebreid en is een staff-level
agreement overeengekomen met Georgië over een Stand-By Arrangement. Daarnaast is onder andere Egypte in gesprek over een mogelijk
programma. Het IMF staat met voldoende capaciteit klaar om landen in
nood te helpen.
Het IMFC heeft brede steun uitgesproken voor de oprichting van de
Resilience and Sustainability Trust (RST), met name gericht op klimaat en
pandemische paraatheid. De RST is op 1 mei opgericht. De RST is bedoeld
voor financiering aan landen die hervormingen doorvoeren om risico’s
van onder meer klimaatverandering en pandemieën te mitigeren en
tevens stabiliteit van de betalingsbalans in de toekomst te borgen. Dit zou
de weerbaarheid tegen schokken, zoals klimaatverandering en pandemieën, kunnen versterken in kwetsbare opkomende economieën en
lage-inkomenslanden.6
Er komen 143 landen in aanmerking voor de RST, namelijk alle
lage-inkomenslanden en een brede groep middeninkomenslanden. Om
een RST-programma te ontvangen, dient een land aan de volgende eisen
te voldoen: i) een pakket beleidsmaatregelen van hoge kwaliteit in lijn met
4

Kamerstukken II, 2020/21, 26 234 nr. 254.
Canada Provides Additional Financial Support to Ukraine – Canada.ca.
6
Het IMFC Chair’s Statement is bijgevoegd.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

4

het doel van de RST; ii) een lopend IMF-programma van hoge kwaliteit; en
(iii) houdbare schuld en voldoende capaciteit om het Fonds terug te
betalen. Een programma zal maximaal 150% van quota bedragen of SDR
1 mld., waarbij de laagste bovengrens bindend is.
Landen met een RST programma committeren zich aan hervormingsmaatregelen gerelateerd aan klimaatverandering of pandemische
paraatheid. Nederland heeft zich uitgesproken voor een sterke relatie van
de hervormingen aan klimaat. Klimaatgerelateerde hervormingen zijn
erop gericht om klimaatrisico’s te integreren in economische beslissingen
en om landen te ondersteunen met adaptatie, mitigatie en transitie.
Hierbij kan worden gedacht aan koolstofbeprijzing of het integreren van
klimaatbudgettering. Het IMF werkt op dit moment aan een meer
gedetailleerde analyse – gebruikmakend van expertise binnen en buiten
het IMF – waarin indicatieve gebieden en maatregelen voor
RST-hervormingen en conditionaliteit verder worden uitgewerkt.7
Middelen via de RST zullen worden uitgegeven als begrotingssteun en
zullen geen gerichte aanwending kennen. RST-financiering kan bijvoorbeeld worden gebruikt om tegemoet te komen aan (i) het dekken van
eventuele kortere termijn betalingsbalansbehoeften; ii) meer beleidsruimte voor begrotingsuitgaven en hervormingen in verband met
structurele uitdagingen; en iii) het vergroten van buffers op langere
termijn om het vermogen om schokken het hoofd te bieden te versterken.
Zo kunnen landen de RST financiering onder andere gebruiken voor
doelgerichte en tijdelijke subsidies om groene technologieën te stimuleren of sociale uitgaven te verhogen om herverdelingseffecten van
koolstofbeprijzing te compenseren.
Om in het najaar operationeel te zijn, zijn er tijdig voldoende bijdragen
nodig aan de RST. Een aantal landen heeft tijdens de G20 Top in Oktober
reeds aangegeven bereid te zijn 20% van de in 2021 gealloceerde SDR’s
door te lenen. Tijdens de IMFC-vergadering is door een aantal landen een
concrete toezegging gedaan voor het vrijwillig doorlenen van gealloceerde SDR’s aan de RST, waaronder Japan en Canada.8 In het G20
FMCBG communiqué in juli zal naar verwachting een update worden
gegeven van de totale omvang van doorgeleende SDR’s.
Het IMFC heeft het belang van houdbare schulden benadrukt. De
IMFC-leden hebben daarom hun steun uitgesproken voor effectieve
implementatie van het G20 Common Framework for Debt Treatments
beyond the Debt Service Suspension Initiative en opgeroepen de
implementatie daarvan te versnellen. Dit raamwerk biedt een structurele
oplossing voor landen met onhoudbare schuld. De IMFC-leden onderstrepen daarbij het belang van schuldentransparantie. Nederland heeft
daarbij aandacht gevraagd voor het toenemende gebruik van complexe
schuldenstructuren, zoals het gebruik van onderpand en impliciete
verplichting op de overheidsbalans.
G20 bijeenkomst van Ministers van Financiën en Centrale
Bankpresidenten
Op 20 april vond de G20-vergadering van Ministers van Financiën en
Presidenten van Centrale Banken (FMCBG) plaats. Voor Nederland was
7

8

Zie ook box 1 uit het voorstel voor oprichting van de RST Proposal To Establish A Resilience
and Sustainability Trust (imf.org).
Zie ook IMF statement van Minister Freeland (Canada) en Minister Suzuki (Japan) STATEMENTS GIVEN ON THE OCCASION OF THE INTERNATIONAL MONETARY AND FINANCIAL
COMMITTEE (IMFC) MEETING – APRIL 21, 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

5

het belangrijk dat deze G20 geen «business as usual» FMCBG zou zijn en
dat er duidelijk stelling genomen zou worden tegen de oorlog van
Rusland in Oekraïne. Nederland heeft tijdens de interventie solidariteit
uitgesproken met het Oekraïense volk en het geweld van Rusland
veroordeeld. Daarnaast heeft Nederland zich aangesloten bij verschillende
andere landen die de vergadering verlieten tijdens de interventie van
Rusland, die overigens niet fysiek deelnam aan de vergadering.
De vergadering bestond uit vier inhoudelijke themasessies waarin
Ministers met elkaar van gedachten konden wisselen: 1) de mondiale
economie en risico’s, 2) internationale initiatieven op het gebied van
gezondheid, 3) de mogelijkheden om kwetsbare landen economisch te
steunen en 4) duurzame financiering. Gezien hetgeen besproken tijdens
de eerste en derde sessie sterk overlapt met de IMFC wordt dit hier niet
separaat toegelicht.
Tijdens de sessie over mondiale economie was veel aandacht was voor de
oorlog in Oekraïne en de economische gevolgen daarvan. Een grote groep
landen, waaronder Nederland, veroordeelde de Russische agressie. Veel
landen uitten daarnaast hun zorgen over de hoge inflatie en hoge
energieprijzen. Nederland benadrukte daarbij het belang van blijvende
financiële steun voor Oekraïne en voor het richten van nationale beleidssteun op kwetsbare groepen en het verduurzamen van de economie.
Enkele landen vroegen ook aandacht voor de grensoverschrijdende
gevolgen van monetaire verkrapping.
Op het gebied van gezondheid is gesproken over de verschillende
manieren om de financiering van pandemische paraatheid en respons
sneller, toereikender en voorspelbaarder te maken. Verschillende landen
gaven aan dat een Financial Intermediary Fund ondergebracht bij de
Wereldbank de beste optie lijkt en dat de komende periode gewerkt kan
worden aan de vormgeving hiervan. Enkele landen gaven aan dat het
belangrijk is duplicatie van bestaande initiatieven te voorkomen. Naar
verwachting zal tijdens de FMCBG vergaderingen in juli en oktober
opnieuw aandacht zijn voor dit onderwerp, met het doel dit jaar te komen
tot de oprichting van een FIF.
Vervolgens is van gedachten gewisseld over de mogelijkheden om
kwetsbare landen economisch te steunen. Landen spraken net als bij de
IMFC Plenary breed steun uit voor de oprichting van de RST met een
focus op klimaat en pandemic preparedness. Een aantal landen heeft de
intentie herhaald om SDR’s door te lenen, onder andere ook aan de RST.
Nederland benadrukte daarnaast net als veel andere landen het belang
van implementatie van het Common Framework en van het vergroten van
transparantie omtrent overheidsschulden.
Tot slot is gesproken over duurzame financiering. Veel landen uitten hun
zorgen over de beschikbaarheid van financiering voor de groene transitie
als gevolg van COVID-19, de oorlog in Oekraïne en de hoge prijsniveaus.
Dit is met name een risico voor lage-inkomenslanden, die relatief weinig
budgettaire ruimte hebben. Verschillende landen steunden daarnaast de
ambitie van het Indonesische voorzitterschap om een raamwerk voor
transitiefinanciering op te stellen. Dit raamwerk moet een gezamenlijk
begrip creëren van welke uitgaven geclassificeerd kunnen worden als
transitiefinanciering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

6

Verslag Ministeriële bijeenkomst Coalitie van Ministers van
Financiën voor klimaatactie
Op 19 april 2022 vond de zevende ministeriële bijeenkomst plaats van de
Coalitie van Ministers van Financiën voor Klimaatactie, die inmiddels 71
leden telt. Op deze bijeenkomst kwamen leden van de coalitie virtueel
bijeen om onder het co-voorzitterschap van Finland en Indonesië te
spreken over beleidsinstrumenten van Ministers van financiën om de
klimaatcrisis te adresseren in de context van verschillende internationale
en regionale carbon pricing initiatieven. Nederland heeft op deze
bijeenkomst de impact van de huidige crisis in Oekraïne benoemd die het
belang van een energietransitie onderstreept waarbij aandacht moet zijn
voor zowel energiezekerheid, energieopslag en verduurzaming. Mechanismen voor koolstofbeprijzing zijn een belangrijk instrument in de
toolbox van Ministers van Financiën om hier aan bij te dragen. Omdat
klimaatverandering niet stopt bij grenzen is internationale coördinatie van
belang. Nederland is daarom positief over de internationale initiatieven op
dit thema van bijvoorbeeld de Wereldbank, de OESO en het IMF, en vindt
het belangrijk dat deze zo open en inclusief mogelijk zijn.
Minister Kaag heeft net als enkele andere Ministers een videoboodschap
opgenomen om de discussies binnen de coalitie te ondersteunen. Deze is
terug te zien op de website van de coalitie9.

9

Seventh Ministerial Meeting | Coalition of Finance Ministers (financeministersforclimate.org).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 268

7