Besluit van …….
houdende regels met betrekking tot het aanzetten van cliënten met een
beleggingsverzekering tot het maken van een weloverwogen keuze met betrekking tot
die beleggingsverzekering

Op de voordracht van Onze Minister van Financiën van (...), FM/jaar/0000 M, directie Financiële
Markten;
Gelet op artikel 4:25, eerste lid, van de Wet op het financieel toezicht;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van ..., nr. ...);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Financiën van (...), FM/jaar/0000 U, directie
Financiële Markten;
Hebben goedgevonden en verstaan:

Artikel I
In het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft wordt na artikel 81a een artikel
ingevoegd, luidende:
Artikel 81b
1. Een levensverzekeraar spant zich jegens cliënten met een levensverzekering die een
beleggingscomponent bevat en voor 1 januari 2013 is afgesloten, aantoonbaar in om hen een
weloverwogen keuze te laten maken tot voortzetting, wijziging of stopzetting van die verzekering.
Daartoe draagt hij er zorg voor dat bedoelde cliënten:
a. over adequate informatie beschikken met betrekking tot:
1°. de kenmerken alsmede de huidige en verwachte toekomstige financiële gevolgen van de
verzekering in relatie tot het doel van de cliënt bij het afsluiten van de verzekering;
2°. de mogelijkheden om de verzekering te wijzigen, zodat deze meer aansluit bij het in onderdeel
a bedoelde doel van de cliënt;
b. uitdrukkelijk de keuze, en consequenties van die keuze, tot voortzetting, wijziging of stopzetting
van de in het eerste lid bedoelde verzekering wordt voorgelegd.
2. Tevens legt de levensverzekeraar de aan de cliënt verstrekte, alsmede de van de cliënt
ontvangen, informatie en de door de cliënt gemaakte keuze vast.
3. De Autoriteit Financiële Markten kan regels stellen met betrekking tot het bepaalde in het eerste
en tweede lid, waarbij de met betrekking tot de in het eerste lid bedoelde inspanningsverplichting
te stellen regels zowel betrekking kunnen hebben op de inspanningen die in de relatie met
individuele cliënten van een levensverzekeraar worden gevergd, als op minimale omvang van de
inspanningen ten aanzien van de totale groep cliënten met een verzekering als bedoeld in het
eerste lid.

Artikel II
Het Besluit bestuurlijke boetes financiële sector wordt als volgt gewijzigd:
1. In artikel 10 wordt in de opsomming van artikelen uit het Besluit Gedragstoezicht financiële
ondernemingen Wft in de numerieke volgorde “artikel 81b” met boetecategorienummer 2
ingevoegd.
2. In artikel 10a wordt in onderdeel b in de numerieke volgorde “artikel 81b” ingevoegd.

1

Artikel III
Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 juli 2015.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad
zal worden geplaatst.

De Minister van Financiën,

2

NOTA VAN TOELICHTING
Algemeen

Inleiding
Het onderhavige besluit introduceert voor verzekeraars die beleggingsverzekeringen uit het
verleden in portefeuille hebben de verplichting om de klanten die een dergelijke
beleggingsverzekering hebben te ‘activeren’, voor zover deze klanten nog niet aantoonbaar zijn
geactiveerd. Onder het ‘activeren’ van klanten wordt verstaan het aanzetten tot en ondersteunen
van klanten zodat die inzicht krijgen in de financiële situatie van hun polis, overzicht krijgen van
hun verbetermogelijkheden en, indien gewenst, stappen ondernemen om hun situatie te
verbeteren.1 Een geactiveerde klant maakt een bewuste keuze voor de toekomst. Dat kan
betekenen dat de klant zijn polis stopzet of aanpast. Ook kan de klant ervoor kiezen om de polis
ongewijzigd te handhaven. De tijdens het activeren verstrekte en ontvangen informatie en de door
de cliënt gemaakte keuze moet worden vastgelegd. Zodra de klant geactiveerd is en dit is
vastgelegd in het dossier, heeft de verzekeraar aan zijn verplichting voldaan en geldt er geen
verplichting meer ingevolge het onderhavige besluit. Op klanten met een beleggingsverzekering die
al zijn geactiveerd voor de introductie van de verplichting in dit besluit, is deze verplichting in
beginsel niet van toepassing als de verzekeraar voldoende kan aantonen dat de klant is
geactiveerd. De AFM kan in nadere regels invullen wanneer dit voldoende is aangetoond. Aan de
hand van streefcijfers, die op dit moment ook al worden gehanteerd, zal de AFM aangeven aan
welke beleggingsverzekeringen prioriteit moet worden gegeven. Dat aan bepaalde
beleggingsverzekeringen prioriteit wordt gegeven doet niet af aan het belang om cliënten met een
beleggingsverzekering te activeren. Aangezien het alleen gaat om in het verleden afgesloten
beleggingsverzekeringen zal op enig moment dit artikel weer vervallen omdat het geen betekenis
meer heeft doordat de bewuste klanten reeds zijn geactiveerd.
Zorgvuldige behandeling klanten
Een zorgvuldige behandeling van de klant brengt met zich mee dat een financiële onderneming
moet zorgen dat ten opzichte van zijn klanten zorgvuldigheidsnormen in acht worden genomen.
Dergelijke normen in het financieel toezicht gelden naast de normen die op grond van het civiele
recht gelden. Voor verschillende producten kunnen verschillende inspanningen van de financiële
onderneming vereist zijn om een zorgvuldige behandeling te verzorgen. Artikel 4:25, eerste lid van
de Wet op het financieel toezicht bevat de mogelijkheid om een nadere invulling te geven met
betrekking tot de zorgvuldigheid die een financiële onderneming richting zijn klant in acht moet
nemen. In artikel 81b van het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (BGfo) wordt
een verplichting tot kwalitatief en kwantitatief voldoende activeren geïntroduceerd voor
verzekeraars die beleggingsverzekeringen in portefeuille hebben.
Problematiek beleggingsverzekeringen
Bij in het verleden afgesloten beleggingsverzekeringen is veel mis gegaan. Het betreft
verschillende soorten problemen, zoals bijvoorbeeld te hoge en intransparante kosten, gebrekkige
informatieverstrekking en hefboom- en inteereffecten.2 Ongeacht het soort probleem in de
specifieke verzekering heeft deze groep verzekeringsovereenkomsten gemeenschappelijk dat de
destijds afgesloten overeenkomst doorgaans niet (meer) voldoet aan de verwachtingen van de
klant en daarmee niet meer aansluit op het (oorspronkelijke) doel van de klant. Bijvoorbeeld bij
een klant die destijds een beleggingsverzekering heeft afgesloten om zijn hypotheek volledig af te
1

De definitie van activeren komt voort uit een advies van de AFM
http://www.afm.nl/~/media/Files/publicatie/2014/toelichting-advies-streefcijfersbeleggingsverzekeringen.ashx.
2
Voor een toelichting wordt verwezen naar Kamerstukken II 2012/13, 29 507, nr. 106.

3

lossen, is de kans reëel dat die volledige aflossing aan het einde van de looptijd niet gaat lukken.
Klanten hebben deze verzekeringsovereenkomsten afgesloten met verschillende doelen, de
belangrijkste doelen zijn het (gedeeltelijk) aflossen van de hypotheek en het opbouwen van een
oudedagsvoorziening (derde pijler). In een groot deel van de gevallen blijkt dat het oorspronkelijke
doel nu niet meer haalbaar is. Aangezien het in de meeste gevallen gaat om langlopende
overeenkomsten zijn de effecten van deze overeenkomsten pas over een lange tijd (wanneer de
looptijd van de hypotheek is afgelopen of wanneer betrokkene wil stoppen met werken) volledig
zichtbaar. Op grond van artikel 73, eerste lid, onderdeel e, van het BGfo verstrekken verzekeraars
wel jaarlijks waardeoverzichten bij dergelijke verzekeringen, maar deze blijken in de praktijk
onvoldoende om klanten te 'activeren'.
Verzekeraars zijn, op vrijwillige basis en mede naar aanleiding van oproepen hiertoe van de AFM,
al enige tijd bezig met het activeren van klanten. Binnen de groep verzekeraars zijn echter grote
verschillen zichtbaar. Een aantal verzekeraars heeft zich flink ingespannen en goede resultaten
behaald. Er zijn ook verzekeraars die deze groep kwetsbare klanten tot dusver onvoldoende weet
te bereiken of deze klanten kwalitatief onvoldoende informeren zodat deze klanten niet in staat zijn
om een bewuste keuze te maken over hun beleggingsverzekeringen voor de toekomst.3 Aangezien
er tot dusver geen sancties op grond van regelgeving mogelijk zijn als verzekeraars kwalitatief en
kwantitatief onvoldoende inspanningen verrichten en daardoor onvoldoende resultaten behalen,
wordt in het onderhavige besluit een verplichting gecreëerd voor verzekeraars. Naast deze
verplichtingen zal de AFM nadere regels vaststellen, waarin onder andere wordt vastgelegd
wanneer de informatie adequaat is en de keuze weloverwogen, wanneer voldoende wordt
aangetoond dat een klant geactiveerd is en waarin de streefcijfers worden vastgelegd.
Activeringsverplichting
De activeringsverplichting wordt beperkt tot beleggingsverzekeringen die zijn afgesloten voor 1
januari 2013. Vanaf die datum heeft de AFM zich expliciet tot verzekeraars gericht met de oproep
om klanten te activeren en waren verzekeraars voldoende bekend met deze verplichtingen.
Beleggingsverzekeringen die na die datum zijn afgesloten, zijn dusdanig recent afgesloten dat,
mede door aanvullende verplichtingen in regelgeving zoals bijvoorbeeld de versterkte
informatieverplichtingen en het productontwikkelingsproces, het reëel is dat het doel van de
verzekering dat de klant bij afsluiten had nog aansluit bij het beeld van de klant op dit moment.
Zoals hierboven toegelicht is het van groot belang dat klanten met een beleggingsverzekering
geactiveerd worden. Een geactiveerde klant heeft een bewuste keuze gemaakt over al dan niet
stopzetten, voortzetten of aanpassen van de beleggingsverzekering. Een dergelijke bewuste keuze
maakt het mogelijk om de beleggingsverzekering of het andere product dat de klant na activering
afsluit meer te laten aansluiten bij het doel van de klant. Daarbij is ook mogelijk dat het
oorspronkelijke doel niet meer haalbaar is of gewijzigd of vervallen voor de klant. Het is daarom
aan de klant zelf om een keuze te maken die aansluit bij zijn oorspronkelijke doelstelling. In dit
kader is het de verantwoordelijkheid van de verzekeraar om de klant te wijzen op de (mogelijke)
discrepantie tussen het thans te verwachten eindresultaat van de beleggingsverzekering en het
oorspronkelijke doel dat de klant destijds bij het afsluiten van de verzekering voor ogen had. De
verzekeraar dient op een begrijpelijke wijze inzichtelijk te maken welke mogelijkheden de klant
heeft om de beleggingsverzekering aan te passen. Onder activeren wordt verstaan dat de
verzekeraar ervoor zorg draagt dat de klant een bewuste keuze maakt. Een bewuste keuze kan
bijvoorbeeld betekenen dat de klant kiest voor ongewijzigde voortzetting van de
beleggingsverzekering of voor wijziging, zoals het los zetten van de overlijdensrisicoverzekering of
andere, goedkopere beleggingen of premievrij maken van de polis. Ook is het mogelijk dat de klant
kiest voor stopzetting van de beleggingsverzekering in combinatie met omzetting naar een
andersoortig product (bijvoorbeeld een bancair product) of voor alleen stopzetting van de
beleggingsverzekering. Stopzetting van de beleggingsverzekering (zonder omzetting) is overigens
niet in alle gevallen in het belang van de klant, aangezien een dergelijke keuze ook fiscale
3

Kamerstukken II 2014/15, 29 507, nr. 123.

4

gevolgen kan hebben, bijvoorbeeld bij een beleggingsverzekering die is geblokkeerd ten behoeve
van de aflossing van een hypotheek. Ook kunnen aan stopzetting of omzetting praktische
consequenties zijn verbonden of kosten van derden (zoals bijvoorbeeld notariskosten bij wijziging
van een hypotheek in geval van verpande beleggingsverzekeringen). Dergelijke consequenties
neemt de verzekeraar mee in de informatie richting de klant. De verzekeraar dient ervoor zorg te
dragen dat de klant een bewuste keuze maakt. Daarvoor is het noodzakelijk dat de verzekeraar de
klant informeert over en op basis van de specifieke situatie en doelen van de klant. Onvoldoende is
dat de verzekeraar de klant in generieke termen informeert over een mogelijk tekort in verband
met bijvoorbeeld marktomstandigheden. Om te voldoen aan deze verplichting zal de verzekeraar
de klant moeten informeren over bijvoorbeeld het specifieke (mogelijke) tekort dat de klant op de
einddatum naar verwachting zal hebben.
Nu met het nieuwe artikel 81b van het BGfo een zware verplichting op de verzekeraar komt te
rusten is het van groot belang dat de verzekeraar alle handelingen die hij verricht in een bepaald
klantdossier uitgebreid vastlegt of ervoor zorgt dat een adviseur dit vastlegt. Deze vastlegging kan
de verzekeraar daarnaast gebruiken om aan te tonen dat hij er voldoende zorg voor heeft
gedragen om te pogen de klant een bewuste keuze te laten maken indien de inspanningen van de
verzekeraar er desondanks niet in resulteren dat de klant daadwerkelijk ook een keuze maakt.
Het is mogelijk dat een verzekeraar al voor de inwerkingtreding van dit besluit heeft voldaan aan
de verplichting om de klant te informeren en te activeren. Wanneer een klant reeds geactiveerd is,
hoeft deze niet nogmaals geactiveerd te worden. Wel moet de verzekeraar kunnen aantonen dat de
klant geactiveerd is. De AFM kan nadere regels vaststellen met betrekking tot de invulling van een
weloverwogen beslissing en adequate informatie voor de klant en met betrekking tot het aantonen
door verzekeraars. Dit betreft de technische en organisatorische invulling van deze begrippen. Er
kunnen bijvoorbeeld regels worden gesteld over de wijze waarop een cliënt benaderd moet worden
en de wijze waarop de informatie zo duidelijk mogelijk gepresenteerd wordt.
Streefcijfers
Op 1 januari 2013 waren er nog circa 3 miljoen lopende beleggingsverzekeringen. Dit besluit
introduceert de verplichting voor verzekeraars om klanten met een lopende beleggingsverzekering
te activeren op een manier die van voldoende kwaliteit is. Gezien de omvang van de portefeuilles
van verzekeraars is het vrijwel onmogelijk om meteen aan deze verplichting richting alle klanten
met een lopende beleggingsverzekering te voldoen. Mede daarom wordt, ook in het huidige
activeringsbeleid, gewerkt met streefcijfers die zich in eerste instantie richten op de meest
kwetsbare klanten.4 Verzekeraars moeten richting de AFM aantonen dat zij aan deze streefcijfers
voldoen. Resultaten kunnen alleen worden meegeteld voor het streefcijfer als de klant aantoonbaar
geactiveerd is volgens de verplichtingen die gelden voor activeren. Wanneer een verzekeraar niet
voldoet aan de streefcijfers kan tot handhaving worden overgegaan. De AFM zal in nadere regels
aan de hand van streefcijfers aangeven waar de prioriteiten van verzekeraars moeten worden
gelegd met betrekking tot het activeren. Het betreft derhalve technische en organisatorische
regels.
Zoals hierboven aangegeven zijn er, ook in het huidige beleid, verschillende streefcijfers en
tijdpaden voor verschillende soorten beleggingsverzekeringen. Met betrekking tot niet-opbouwende
beleggingsverzekeringen geldt daarbij op dit moment dat de verzekeraar klanten moet activeren of
op een andere manier een oplossing moet bieden. Onder een andere manier wordt verstaan een
aanpassing in de beleggingsverzekering waardoor het niet-opbouwende karakter van de
4

De AFM zal in de Nadere regeling streefcijfers vaststellen voor de periode na inwerkingtreding van dit besluit.
Er geldt op dit moment een streefcijfer van 100% voor niet-opbouwende polissen (polissen waarbij de inleg
volgens normale aannames niet tot opbouw zal leiden) en een streefcijfer van 80% voor hypotheekgebonden
polissen. Voor polissen met als doelstelling het opbouwen van een voorziening voor de oude dag zal eveneens
een streefcijfer worden vastgesteld door de AFM (Kamerstukken II 2014/15, 29 507, nr. 121).

5

beleggingsverzekering wordt weggenomen. De AFM zal in de nadere regels waarin het streefcijfer
wordt opgenomen bij niet-opbouwende polissen ook deze mogelijkheid opnemen om aan het
streefcijfer te voldoen. Klanten die niet geactiveerd zijn, moeten alsnog worden geactiveerd als de
beleggingsverzekering weer niet-opbouwend is. Deze verplichting blijft dus ook gelden wanneer op
een andere manier een tijdelijke oplossing is geboden. Bij alle beleggingsverzekeringen geldt dat
een klant die aantoonbaar geactiveerd is, niet opnieuw benaderd hoeft te worden.
De nadere regels met betrekking tot de streefcijfers, de vraag wanneer informatie voldoende
adequaat is en de vraag wanneer van een weloverwogen beslissing gesproken zal worden, worden
opgesteld door de AFM. Deze regels zullen tegelijk met het onderhavige besluit in werking treden.
De consultatie van deze nadere regels zal op korte termijn plaatsvinden zodat er in ieder geval
enkele maanden voor inwerkingtreding van zowel dit besluit als de nadere regels duidelijkheid
bestaat over de verplichtingen die gaan gelden.
Administratieve lasten
In deze paragraaf worden de administratieve lasten en de nalevingskosten voor het bedrijfsleven
weergegeven als gevolg van dit voorstel. Voor de berekening van de gevolgen voor het
bedrijfsleven is aangesloten bij de handleiding Meten is weten II voor het definiëren en meten van
administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Administratieve lasten zijn de kosten voor het
bedrijfsleven, in dit geval de verzekeraars, om te voldoen aan de informatieverplichtingen
voortvloeiend uit wet- en regelgeving van de overheid. Het gaat hierbij alleen om
informatieverplichtingen aan de overheid. Informatieverplichtingen aan derden worden bij de
toetsing van regeldruk beschouwd als inhoudelijke nalevingskosten. Nalevingskosten zijn de directe
kosten die samenhangen met de naleving van de inhoudelijke verplichtingen. Dit voorstel levert
alleen nalevingskosten op. Aan dit voorstel zijn geen directe administratieve lasten en
nalevingskosten verbonden voor burgers, alleen voor het bedrijfsleven. De verplichtingen richten
zich alleen tot verzekeraars.
In beginsel worden door middel van dit voorstel alleen bestaande verplichtingen geformaliseerd.
Aangezien deze verplichtingen tot dusver niet volledig volgden uit regelgeving, ontstaan door dit
voorstel toch nalevingskosten. Er zijn 20 verzekeraars met beleggingsverzekeringen die voor 1
januari 2013 zijn afgesloten. In totaal gaat het per 1 januari 2013 om ongeveer 3,6 miljoen
lopende polissen. De streefcijfers die na 1 juli 2015 zullen gelden zien slechts op een deel van die
polissen, aangezien een groot deel al vóór 1 juli 2015 is geactiveerd. De verwachting is dat
verzekeraars vóór 1 juli 2015 reeds een groot deel van deze klanten hebben geactiveerd, ook zal
een deel van deze polissen reeds zijn geëxpireerd. Naar schatting zal het per 1 juli 2015 gaan om
ongeveer 1 miljoen te activeren polissen. Voor het activeren van deze klanten moet ten eerste
persoonlijke adequate informatie worden opgesteld, verder moet de klant persoonlijk worden
benaderd. In het contact met de klant moet ook worden gecontroleerd of de klant een
weloverwogen keuze heeft gemaakt en deze keuze moet worden vastgelegd. Aangezien het
activeren van klanten reeds bestaande praktijk is, wordt verwacht dat geen nieuwe systemen
gebouwd hoeven te worden. Wel zijn personeelskosten van belang. Een gedeelte van de
activiteiten kan door lager opgeleide medewerkers worden verrichten (verzamelen van informatie,
afspraken maken en dergelijke) voor de inhoudelijke informatie en hersteladvies zal echter een
medewerker met kennis van deze materie vereist zijn. Op grond van Meten is weten II worden
uurtarieven van € 28 voor administratief personeel, € 37 voor middelbaar opgeleid personeel en €
50 voor incidentele inzet van een juridisch adviseur verondersteld. Er wordt uitgegaan van een
gemiddeld uurtarief van € 35. Verondersteld wordt dat per polis gemiddeld 6 uur aan de
werkzaamheden moet worden verricht. In het totaal zal dan sprake zijn van € 210 miljoen euro
aan nalevingskosten: 1 miljoen (aantal polissen) x 6 (uur per polis) x €35 (gemiddeld uurtarief).
Hierbij geldt dat de resterende 1 miljoen polissen gefaseerd geactiveerd zullen worden omdat
verschillende streefcijfers en tijdpaden gelden voor verschillende soorten beleggingsverzekeringen.
Er is bij deze verplichting geen onderscheid tussen initiële en structurele lasten voor het

6

bedrijfsleven. Wel is de verwachting dat binnen een bepaalde termijn voldoende gevolg zal zijn
gegeven aan de inspanningsverplichtingen.
Toezichtslasten
De aanvullende toezichtsbevoegdheden worden binnen de bestaande toezichtcapaciteit
opgevangen.

Artikelsgewijs
Artikel I
Artikel 81b van het BGfo bevat een activeringsverplichting voor verzekeraars die
beleggingsverzekeringen in portefeuille hebben. Uiteraard richt deze verplichting zich alleen tot
verzekeraars die levensverzekeringen met een beleggingscomponent in portefeuille hebben.
Daarnaast gaat het alleen om beleggingsverzekeringen uit het verleden, in dit geval afgesloten
voor 1 januari 2013, waarbij de klant nog niet aantoonbaar is geactiveerd. Verder is de verplichting
beperkt tot lopende beleggingsverzekeringen. Een beleggingsverzekering loopt zolang die
verzekering niet tot uitkering is gekomen, daarvoor is niet vereist dat er nog premiebetaling
plaatsvindt. De term levensverzekering met een beleggingscomponent is gekozen om aan te
sluiten bij de in het BGfo opgenomen informatieverplichtingen voor levensverzekeringen. Iedere
beleggingsverzekering is een levensverzekering in de zin van de Wft. Beleggingsverzekeringen
kenmerken zich verder doordat er altijd sprake is van (gedeeltelijke) beleggingen.
Verzekeraars krijgen de verplichtingen in dit artikel ten opzichte van hun cliënten met een
beleggingsverzekering. Bij beleggingsverzekeringen zal de cliënt doorgaans een consument zijn,
maar aangezien de bepalingen met betrekking tot verzekeringen zich uitstrekken tot alle personen
en niet beperkt zijn tot de natuurlijke persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of
bedrijf, is ook hier voor de term cliënt gekozen.
In het eerste lid is in de eerste volzin de verplichting voor verzekeraars opgenomen om klanten te
bewegen om een weloverwogen keuze te maken voor de toekomst. Een weloverwogen keuze is
een bewuste keuze op basis van gedegen informatie. Uiteraard is het moeilijk om een klant te
bewegen een bewuste keuze te maken. Een bewuste keuze houdt in dat de cliënt een
weloverwogen beslissing neemt ten aanzien van zijn beleggingsverzekering(en) op basis van door
de verzekeraar verschaft inzicht in de persoonlijke situatie van de cliënt met betrekking tot die
beleggingsverzekering en waarbij de cliënt zich bewust is van de consequenties van die keuze.
Bijvoorbeeld het enkele aankruisen van een vakje is hierbij niet voldoende. De verzekeraar toetst
bij de klant of deze daadwerkelijk een bewuste keuze heeft gemaakt en bouwt hierover zorgvuldig
een dossier op zodat hij de bewuste keuze, dus inclusief onderbouwing, achteraf (na het activeren
en daarbij doorgaans hersteladvies) kan aantonen richting de AFM. De AFM kan nader invullen
wanneer voldaan is aan de eis om de cliënt aantoonbaar een keuze te laten maken. De bewuste
keuze van de klant ziet inhoudelijk op de toekomst van de beleggingsverzekering. Een bewuste
keuze kan stopzetting, wijziging of ongewijzigde voortzetting van de beleggingsverzekering zijn.
Deze keuze moet dus ook uitdrukkelijk worden voorgelegd aan de cliënt. Stopzetting betekent dat
de beleggingsverzekering niet wordt voortgezet. Wel kan worden gekozen voor (eventueel fiscaal
geruisloze) doorstorting van het opgebouwde kapitaal naar een andersoortig product of een andere
verzekeraar. Wijzigingen kunnen verschillende vormen aannemen, bijvoorbeeld wijziging van de
overlijdensrisicodekking of wijziging van de beleggingen. Ongewijzigde voortzetting van de
beleggingsverzekering kan ook een bewuste keuze van de klant zijn, belangrijk daarbij is wel dat
de klant, mede door de verplichtingen op grond van het eerste lid, volledig op de hoogte is van de
kenmerken van het product en de gevolgen van zijn beslissing.

7

Het eerste lid, onderdeel a, bevat de verplichting voor verzekeraars om deze klanten persoonlijk en
adequaat te informeren over de kenmerken en huidige en toekomstige financiële gevolgen van hun
beleggingsverzekering in relatie tot het doel dat de klant op het moment van afsluiten had met de
beleggingsverzekering. Het betreft informatie die van belang is om cliënten in staat te stellen om
een weloverwogen keuze te maken. Dit houdt meer in dan een eenzijdige informatiestroom van
verzekeraar naar klant (zoals het enkele verzenden van een brief). Een zorgvuldige behandeling
van de klant betekent ook dat de verzekeraar toetst of de klant de informatie feitelijk heeft
ontvangen en deze ook daadwerkelijk kan begrijpen (door middel van bijvoorbeeld telefonisch
contact of een schriftelijke reactie van de klant die uitgebreider is dan een enkel aangekruist
vakje). De informatie moet van een dusdanige kwaliteit zijn dat het mogelijk is om op basis
daarvan de consequenties van een bepaalde keuze te kennen. Onder kenmerken wordt
bijvoorbeeld verstaan de kosten van (de onderdelen van) het product, de samenstelling van het
product en de vraag of zich een hefboom- of inteereffect voordoet (de vereiste premies voor de
overlijdensrisicoverzekering nemen toe naarmate het opgebouwde kapitaal minder is dan
verwacht). Belangrijk bij deze informatie is dat deze persoonlijk gericht is. Het moet gaan om
informatie over de specifieke beleggingsverzekering van deze klant, niet om algemene informatie.
Onder financiële gevolgen wordt bijvoorbeeld verstaan wat de verwachte eindwaarde is in
verhouding tot het oorspronkelijke doelkapitaal. Het doel van de klant met de
beleggingsverzekering is bijvoorbeeld aflossing van de hypotheek. Daarbij is dan van belang hoe
hoog de hypotheek is, wat de ambitie van de klant voor aflossing is en wat de huidige waarde is
van de hypotheek.
In het eerste lid, onderdeel b, is bepaald dat ten behoeve van het faciliteren van de weloverwogen
keuze van de klant, de verzekeraar uitdrukkelijk de keuze tot voortzetting, wijziging of stopzetting
aan de klant moet voorleggen. Het gaat niet alleen om de keuze zelf, maar ook om de
consequenties van die keuze.
Het tweede lid bevat de verplichting voor de verzekeraar om vast te leggen hoe aan de
verplichtingen uit het eerste en tweede lid is voldaan. De verzekeraar moet richting de AFM kunnen
aantonen dat een weloverwogen keuze is gemaakt. Het enkele administreren van de keuze is
daarbij onvoldoende, er moet ook sprake zijn van een dossier waarin wordt weergegeven welke
informatie is verstrekt en hoe de klant tot zijn afweging is gekomen. Op deze manier kan worden
getoetst of de informatie adequaat is en of de keuze als weloverwogen kan worden gezien. In het
dossier moet ook de informatie worden opgenomen die van de klant is ontvangen, zodat inzichtelijk
kan worden gemaakt wat de redenen van de klant voor zijn keuze zijn. Als de klant weigert
informatie te verstrekken, moet dat worden opgenomen in het dossier.
Of is voldaan aan de activeringsverplichtingen in het eerste lid, is moeilijk vast te stellen. Daarom
wordt ingevolge de bevoegdheid in het derde lid om nadere regels te stellen in nadere regels
vastgelegd wanneer in ieder geval is voldaan aan deze verplichting. Hiervoor worden nadere regels
opgesteld waarin onder andere wordt aangegeven wanneer de verzekeraar zich voldoende heeft
ingespannen. In de rapportage over nazorg beleggingsverzekeringen van oktober 2014 is hierover
aangegeven met betrekking tot hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen: “Wanneer er sprake
is van ‘voldoende’ inspanningen, zal per verzekeraar verschillen. Bij deze beoordeling dient het
gehele proces dat een verzekeraar doorlopen heeft om de desbetreffende klant te helpen, te
worden betrokken. De AFM heeft goede voorbeelden in de markt gezien van verzekeraars die hun
klanten tot wel tien keer proberen te bellen op verschillende tijdstippen en veel energie steken in
het achterhalen van telefoonnummers. Kan de verzekeraar de klant desondanks alsnog niet
bereiken dan krijg de klant een zogenaamde (aangetekende) slotbrief. Hierin wordt blijvend de
mogelijkheid van een kosteloos hersteladvies geboden. Het slechts schriftelijk aanspreken van
klanten valt in ieder geval niet onder voldoende inspanningen.”
Verder zal aan de hand van streefcijfers in nadere regels, die grotendeels kunnen worden
vormgegeven in lijn met de eerder door de AFM opgestelde streefcijfers, worden bepaald aan welke
polissen prioriteit gegeven moet worden. Hierbij kan bijvoorbeeld ook, in lijn met het huidige

8

beleid, bepaald worden dat alleen aan individuele polissen prioriteit moet worden gegeven. Een
streefcijfer kan alleen gehaald worden als voldoende klanten geactiveerd zijn. Alleen als de klant
naar de normen van artikel 81b van het BGfo en de invulling van de AFM is geactiveerd kan deze
klant worden meegeteld. Als een verzekeraar streefcijfers niet haalt, is dat zeker een reden om
nader onderzoek bij die verzekeraar te doen (hoewel anders uiteraard ook onderzoek mogelijk is).
Op dit moment gelden ook al streefcijfers. Deze huidige streefcijfers zijn gedifferentieerd naar
verschillende categorieën polissen met als criterium de verwachte kwetsbaarheid van klanten.
Bijvoorbeeld: bij niet-opbouwende polissen kan de AFM in nadere regels vastleggen, net als nu, dat
voor 100% van de klanten een oplossing moet worden geboden. Een oplossing kan bestaan in het
activeren van de klant zoals bedoeld in het nieuwe artikel 81b van het BGfo. Als dat niet bij 100%
van de klanten lukt, kan de AFM ook aangeven dat de verzekeraar kan kiezen voor een
andersoortige oplossing voor de klant. Onder een andersoortige oplossing kan worden verstaan een
andere manier om te zorgen dat de polis weer opbouwend wordt. Een eenzijdige wijziging van de
verzekeringsovereenkomst ligt hierbij het meest voor de hand, als dat op verantwoorde wijze
mogelijk is. Bij eenzijdige wijzigen is verder van belang dat deze niet nadelig voor de klant mogen
uitpakken. In dit kader is het tevens relevant dat bij niet-opbouwende polissen (in tegenstelling tot
bij hypotheekgebonden polissen) het op dit moment niet mogelijk is om klanten mee te tellen ten
opzichte waarvan de verzekeraar zich voldoende heeft ingespannen, maar geen resultaten heeft
behaald. Andere categorieën beleggingsverzekeringen die waarschijnlijk in de beleidsregel
opgenomen zullen worden zijn hypotheekgebonden polissen en polissen met als doel het opbouwen
van een oudedagsvoorziening. De streefcijfers en vereiste kwaliteit van activeren kan door de AFM
nader worden ingevuld in de Nadere regeling.
Verder zullen ingevolge het derde lid regels worden gesteld met betrekking tot de kwaliteit van de
activeringsverplichting. Ook hierbij is het mogelijk om voor verschillende groepen polissen
verschillende eisen te stellen.
Artikel II
Bij overtreding van artikel 81b BGfo kan een aanwijzing worden gegeven, een boete worden
opgelegd of een last onder dwangsom worden opgelegd. In het Besluit bestuurlijke boetes
financiële sector wordt artikel 81b van het BGfo Wft toegevoegd. Hierdoor is boetecategorie 2 van
toepassing, evenals bij artikel 4:25 Wft. Verder wordt artikel 81b Wft toegevoegd in artikel 10a
waardoor sancties gepubliceerd moeten worden.
Artikel III
Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 juli 2015. Dat betekent dat vanaf die datum het
mogelijk is om sancties op te leggen als verzekeraars niet voldoen aan de in artikel 81b van het
BGfo opgenomen verplichtingen. Of voldaan is aan de verplichtingen is mede afhankelijk van de
nadere regels die door de AFM zullen worden opgesteld, deze regels dienen daarom ook op 1 juli
2015 beschikbaar te zijn.

De Minister van Financiën,

9