Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

972
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan Ministers van Economische Zaken en
Klimaat en van Binnenlandse Zaken en Klimaat over de zware gasbeving in
Garrelsweer (ingezonden 19 november 2021).
Antwoord van Minister Blok (Economische Zaken en Klimaat), mede namens
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
6 december 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 803.
Vraag 1
Wat vindt u van de reacties van veel Groningers na de aardbeving in
Garrelsweer? Begrijpt u de angst, de onrust, de woede, de wanhoop en het
wantrouwen? Wilt u uw antwoord toelichten?1
Antwoord 1
Ja, die begrijp ik. Ik heb de dag na de aardbeving een bezoek gebracht aan
Garrelsweer om met bewoners te spreken. In mijn gesprekken kwam
inderdaad naar voren dat de beving een forse impact heeft gehad. Het is
letterlijk en figuurlijk een zware klap geweest. Ik begrijp daarom goed dat de
beving tot gevoelens van angst en onrust kan leiden.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het bericht van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dat
de grenswaarde van de maximale aardbevingsdichtheid op 8 november is
overschreden?2
Antwoord 2
Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM) heeft na de aardbeving bij
Garrelsweer op 16 november jl. laten weten dat de huidige aardbevingen het
gevolg zijn van drukverschillen die door de jarenlange gaswinning in het veld
zijn ontstaan en geeft aan dat er, gelet op de versnelde afbouw van de
gaswinning zoals die nu wordt gerealiseerd, geen aanvullende mogelijkheden

1

RTV Noord, 16 november 2021, «Aardbeving van 3.2 bij Garrelsweer: «Onvoorstelbaar zwaar
en heel erg lang» (update)». (https://www.rtvnoord.nl/nieuws/870888/aardbeving-van-32-bijgarrelsweer-onvoorstelbaar-zwaar-en-heel-erg-lang)
2
SodM, 15 november 2021, «Relatief veel bevingen in regio Loppersum, Groningen». (https://
www.sodm.nl/actueel/nieuws/2021/11/15/relatief-hoge-seismiciteit-in-regio-zeerijp-groningen)

ah-tk-20212022-972
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

zijn om de seismiciteit te beperken. Ik heb u hierover in mijn brief van
19 november jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 913) geïnformeerd.
In diezelfde brief leg ik uit welke monitorings- en analyseverplichtingen voor
NAM in de Mijnbouwregeling zijn vastgelegd. Zoals SodM aangeeft heeft op
8 november jl., door de aardbeving met magnitude 1,7 bij Westeremden, één
van de monitoringsparameters, namelijk de aardbevingsdichtheid, nabij
Zeerijp het hoogste niveau bereikt. De monitoringsparameters zijn er om
verschillende niveaus te onderscheiden. Ze zijn niet bedoeld als absolute
grenswaarden die niet mogen worden overschreden. Het doel van de
monitoring is om de ontwikkeling van seismiciteit in de gaten te houden: de
monitoring en analyses zijn erop gericht om na te gaan of de ontwikkeling
van de seismiciteit past bij de verwachtingen. Hiervoor wordt een vergelijking
gemaakt met de resultaten van de seismische dreigings- en risicoanalyse die
ik gebruik bij het vaststellen van de operationele strategie. Een dergelijke
vergelijking geeft inzicht in de betrouwbaarheid van de modellen. Betrouwbare modellen zijn nodig om een inschatting te kunnen maken van het aantal
aardbevingen in de toekomst.
NAM moet nu dus onderzoek doen en SodM stuurt mij daarvan een duiding.
SodM verwacht enkele weken nodig te hebben om de analyses te beoordelen. Ik zal uw Kamer informeren zodra ik die duiding heb ontvangen.
Vraag 3
Erkent u de conclusie van toezichthouder SodM, waarin zij stelt dat door
drukvereffening aardbevingen, ook zware, nog tientallen jaren kunnen duren?
Antwoord 3
Het klopt dat er ook na sluiting van het Groningenveld aardbevingen zullen
plaatsvinden. De frequentie en magnitude van de aardbevingen zullen de
komende jaren naar verwachting afnemen. In de jaarlijkse seismische
dreigings- en risicoanalyse wordt de kans op aardbevingen onderzocht. Ik
verwijs naar de resultaten van de meest recente analyse (Kamerstuk 33 529,
nr. 868) voor de huidige inzichten.
Vraag 4
Erkent u dat tienduizenden woningen al jarenlang klappen krijgen en verzwakt
zijn, nog tientallen jaren klappen zullen krijgen?
Antwoord 4
De gaswinning uit het Groningenveld veroorzaakt al vele jaren bevingen en
de verwachting is dat de bevingen ook na de sluiting van het Groningenveld
zullen voorkomen. Door bevingen ontstaat schade aan woningen. Dit kan ook
constructieve schade betreffen. Ik verwacht daarom dat schade aan woningen
kan blijven ontstaan in de komende jaren.
Vraag 5
Erkent u de conclusie van SodM dat er «meer aardbevingen zijn dan
verwacht»? Kunt u uw antwoord toelichten?3
Antwoord 5
Ik ben in afwachting van de analyses die op dit moment door NAM worden
gedaan, en de conclusies die SodM aan deze analyses verbindt. Zoals in het
antwoord op vraag 2 genoemd, zal ik uw Kamer over de analyses en de
duiding daarbij informeren.
Vraag 6
Heeft u kennis genomen van de uitspraken van Koninklijk Nederlands
Metereologisch Instituut (KNMI)-seismoloog Läslo Evers naar aanleiding van
de aardbeving bij Garrelsweer? Welke conclusie verbindt u aan de uitspraak
van het KNMI die stellen «hoe minder gaswinning, hoe beter»?4

3

SodM, 16 november 2021, «Groningen wakker geschrokken door 3,2 beving». (Groningen
wakker geschrokken door 3,2 beving | Nieuwsbericht | Staatstoezicht op de Mijnen (sodm.nl))
4
RTV Noord, 16 november 2021, «KNMI-seismoloog na aardbeving van 3.2: «Ik schrik hiervan»».
(KNMI-seismoloog na aardbeving van 3.2: «Ik schrik hiervan» – RTV Noord)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ja, ik heb het bericht gelezen waarin de heer Evers wordt geciteerd. De
uitspraak van het KNMI is in overeenstemming met de inzet van het kabinet
om de gaswinning zo snel mogelijk volledig te beëindigen om daarmee de
seismische dreiging te beperken. Overigens stelt SodM dat het nóg sneller
stoppen dan de afbouw van de winning zoals die reeds wordt gerealiseerd
geen beperkend effect zal hebben op de seismiciteit (zie onder andere de
bijlage bij Kamerstuk 33 529, nr. 913).
Vraag 7
Wat betekenen de uitspraken van SodM en KNMI voor uw beleid?
Antwoord 7
Ik zet mijn beleid voort om de gaswinning uit het Groningenveld zo snel
mogelijk definitief en volledig te beëindigen en ik blijf de ontwikkelingen in
seismiciteit onderzoeken om een zo goed mogelijke verwachting te kunnen
geven van de aardbevingen die zich in de toekomst kunnen voordoen.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het huidige systeem van schadeafhandeling en
versterking, dit niet aan kan? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
Nee. Het IMG is ingericht op het afhandelen van grote aantallen schademeldingen. Sinds de oprichting van het IMG zijn circa 100.000 meldingen van
fysieke schade en 100.000 aanvragen voor waardedaling afgehandeld. Dat zijn
grote aantallen. Voorts is het IMG onlangs gestart met een regeling voor
immateriële schade. Ook daar verwacht het IMG tienduizenden schademeldingen af te zullen handelen. Dit geldt ook voor de afdeling die zich bezighoudt
met de meldingen van acuut onveilige situaties. Zie vraag 9 voor het
antwoord op de vraag waarom de doorlooptijd van de schademeldingen bij
het IMG op dit moment te hoog is.
De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) voert de versterkingsoperatie uit
en heeft als doel de huizen in Groningen zo snel mogelijk aan de veiligheidsnormen te laten voldoen. Om de uitvoering van de resterende versterkingsoperatie in goede banen te leiden is het meerjarenversterkingsplan (MJVP)
vastgesteld. Rijk, NCG en Regio hebben de gezamenlijke ambitie om de
laatste adressen in 2023 te beoordelen en in 2028 de gehele versterkingsoperatie af te ronden. Het MJVP geeft inzicht in de planning om die ambitie te
kunnen halen en maakt het mogelijk effectief sturing te geven aan de
operatie.
Vraag 9
Deelt u de mening dat met meer dan 30.000 openstaande schademeldingen
het schadeafhandelingssysteem vastloopt?
Antwoord 9
Nee. Zoals ik in het antwoord op vraag 8 heb aangegeven, is het IMG een
organisatie die er op ingericht is te werken met een grote werkvoorraad. Voor
de individuele bewoner is van belang om snel geholpen te worden en als dat
niet mogelijk is te weten wanneer zij aan de beurt zijn en een besluit kunnen
verwachten. De totale werkvoorraad is minder relevant. Omdat deze
doorlooptijd momenteel te hoog is, heb ik hiervoor aandacht gevraagd bij het
IMG. Het huidige aantal openstaande schademeldingen is naar de verwachting van het IMG een tijdelijke situatie. Deze situatie wordt grotendeels
veroorzaakt door de circa 12.000 meldingen die het IMG sinds dit voorjaar in
overleg met de bewoners aanhoudt, zodat deze bewoners mee kunnen doen
aan de nieuwe regeling voor een vaste vergoeding. Deze bewoners kunnen
vanaf 8 december een keuze maken voor de vaste vergoeding en krijgen dan
naar verwachting binnen 8 tot 16 weken uitsluitsel. Het IMG verwacht dat de
gemiddelde doorlooptijd vanaf half januari weer afneemt.
Vraag 10
Klopt het dat we met ruim 30.000 niet afgehandelde schademeldingen nu op
een tragisch record zitten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Momenteel heeft het IMG 35.245 schademeldingen in behandeling. Dit is
inderdaad het hoogste aantal openstaande meldingen sinds de start van het
IMG. Voor een reactie hierop verwijs ik u ook naar het antwoord op vraag 9.
Vraag 11
Klopt het dat voor ruim de helft van de gemelde schades de afhandeling niet
binnen de gewenste termijn van een half jaar plaatsvindt? Zijn er patronen
(bijvoorbeeld type schade, type gebouw, geografische ligging etc) te zien in
de wachttijden? Wat is uw oordeel hierover?
Antwoord 11
Ja. Het aantal schademeldingen dat binnen de gewenste termijn van een half
jaar wordt afgehandeld, ligt ver onder het doel dat het IMG zichzelf heeft
gesteld. Ik deel het oordeel van het IMG dat dit niet wenselijk is. Zoals ik in
mijn antwoord op vraag 9 heb aangegeven, heb ik hier met het IMG over
gesproken. Het IMG verwacht dat de gemiddelde doorlooptijd de komende
periode afneemt. Ik blijf dit monitoren.
Het IMG houdt geen specifieke gegevens bij over mogelijke patronen tussen
type gebouwen of de geografische locatie en de wachttijden. In algemene zin
is te zeggen dat met name dossiers met erfgoed en agrarische panden meer
tijd in beslag nemen.
Vraag 12
Kunt u een inschatting maken hoe lang het duurt voor alle schades die
gemeld worden na de aardbeving bij Garrelsweer zijn opgelost? Hoe lang zal
het gemiddeld duren voordat een gedupeerde die kiest voor de maatwerkprocedure de schade vergoed heeft gekregen?
Antwoord 12
De verwachte doorlooptijd voor fysieke schademeldingen is momenteel 231
dagen. Bewoners die kiezen voor de regeling voor vaste vergoeding
(VES-regeling) zullen naar verwachting een kortere doorlooptijd hebben van 8
tot 16 weken. Daardoor neemt ook de gemiddelde doorlooptijd naar
verwachting vanaf half januari af.
Vraag 13
Deelt u de conclusie van ingenieur Meiborg dat een woning die eerder is
beschadigd door aardbevingen, gevoeliger is voor meer schade bij volgende
bevingen? Ook wanneer dit relatief lichte bevingen zijn?5
Antwoord 13
Voor aanvragen voor fysieke schade hanteert het IMG een effectgebied,
waarbinnen criteria ten aanzien van bodembeweging zijn meegenomen.
Eerdere bevingen – ongeacht de intensiteit van de beving – worden door het
IMG betrokken bij zijn werkwijze. Overigens kan het per type pand verschillen
of het effect van eerdere trillingen substantieel is: bij kwetsbare objecten
zoals kerken is dit vaker het geval dan bij reguliere woonhuizen.
Vraag 14
Herkent u ook zijn conclusie dat huiseigenaren geconfronteerd worden met
na-ijleffecten, omdat de grond onder een woning zich anders gaat zetten? En
dat dat langere tijd na een aardbeving nog kan gebeuren?
Antwoord 14
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 13.

5

DvhN, 18 november 2021, «Aardbevingsschade aan een eenmaal beschadigd huis in
Groningen steeds groter en groter. Zware, maar ook lichte bevingen laten sporen na. Zo werkt
dat». (Aardbevingsschade aan een eenmaal beschadigd huis in Groningen steeds groter en
groter. Zware, maar ook lichte bevingen laten sporen na. Zo werkt dat – Dagblad van het
Noorden (dvhn.nl))

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 15
Herkent u dat gedupeerden na de aardbeving bij Garrelsweer zeggen schade
niet meer te melden omdat ze nog wachten op de afhandeling van schades
van 1,5 jaar geleden? Welke boodschap heeft u voor deze en andere
gedupeerden?
Antwoord 15
Er zijn momenteel circa 6.000 openstaande schademeldingen ouder dan 1,5
jaar. Het aantal schademeldingen ouder dan 2 jaar is circa 700. Met in totaal
bijna 100.000 afgehandelde schademeldingen betreft dit een klein deel van
het totaal aantal meldingen. Desondanks vind ik dat een doorlooptijd van 1,5
jaar onwenselijk lang is. Soms ligt de oorzaak van de trage afhandeling aan
de complexiteit van het pand. Ik ben met het IMG doorlopend in gesprek om
te bezien hoe de afhandeling, juist voor complexe gevallen, versneld en
verbeterd kan worden.
Vraag 16
Welke stappen gaat u zetten om te zorgen voor een rechtvaardige, goede en
snelle schadeafhandeling? Welke stappen gaat u zetten om nieuwe schades
te voorkomen?
Antwoord 16
Het IMG is onafhankelijk en binnen de kaders van de wet verantwoordelijk
voor de schadeafhandeling. Het IMG blijft zich inzetten om alle bestaande en
nieuwe schademeldingen rechtvaardig en snel af te handelen. Dit doet het
instituut onder andere door zijn werkwijze te analyseren en aan te passen
waar nodig. Een voorbeeld van aanpassing van de werkwijze met als doel
sneller schades af te kunnen handelen is de regeling voor een vaste
vergoeding voor fysieke schade die onlangs is gestart. Deze regeling zorgt er
voor dat kleinere schades sneller afgehandeld kunnen worden, zodat het IMG
de hiermee vrijkomende capaciteit in kan zetten op de afhandeling van de
complexere schades die al langer openstaan.
Het ontstaan van nieuwe schades kan ik helaas niet voorkomen. Dat er ook
na de sluiting van het Groningenveld nog aardbevingen zullen plaatsvinden,
is zeker. Het duurt vele jaren voordat de drukverschillen in het veld zijn
vereffend (zie het antwoord op vraag 2). Alles wijst er wel op dat de
frequentie en de magnitude van de aardbevingen zullen afnemen. Ik zal
blijven nagaan of de verwachtingen kloppen met wat in het veld gemeten
wordt.
Vraag 17
Begrijpt u de irritatie van de Ombudsman die concludeert dat u weinig doet
met zijn aanbevelingen?6
Antwoord 17
Voor een ieder, inclusief mijzelf, is het frustrerend om te zien dat het tijd kost
voordat verbeteringen in Groningen effect hebben. Dat beeld rijst ook uit het
rapport van de Nationale ombudsman: er zijn verbeteringen, maar om het
vertrouwen van de Groningers terug te winnen, is er ook nog heel veel werk
te verzetten. Het kabinet zet zich daar voor in, zoals ook toegelicht in de
reactie op het rapport van de Nationale ombudsman (kenmerk Reactie op het
rapport «Verscheurd vertrouwen» van de Nationale Ombudsman | Tweede
Kamer der Staten-Generaal)
Vraag 18
Gaat u nu eindelijk de crisis ook als crisis aanpakken zoals uw toezichthouder
en de Ombudsman inmiddels jaren adviseert? Dus stoppen met die versnippering, één loket, stoppen met het steeds de spelregels veranderen?

6

RTV Noord, 25 oktober 2021, «Nationale ombudsman is het zat: «Pak gasproblematiek aan als
crisis!»». (https://www.rtvnoord.nl/nieuws/862714/nationale-ombudsman-is-het-zat-pakgasproblematiek-aan-als-crisis)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

Antwoord 18
Bij een crisisaanpak geven de ombudsman en SodM aan dat zij ruim
mandaat, financiële middelen voor de versterkingsprocedure en één
organisatie voor zowel schade als versterking voor zich zien. De ombudsman
gaf aan zich hierbij daarnaast één bewindspersoon voor te stellen. Met
betrekking tot dit laatste punt moet ik het antwoord aan een volgend kabinet
laten. Over de eerste punten kan ik zeggen dat het kabinet van mening is dat
bewoners van Groningen recht hebben op een woning zonder schade die aan
de veiligheidsnorm voldoet. Om dit op een snelle en adequate wijze tot stand
te brengen, heeft de overheid de schade- en versterkingsoperatie in publieke
handen genomen. Daarbij wordt op meerdere manieren ingezet op versnelling om tegemoet te komen aan het gevoel van urgentie. Daarbij komt dat de
NCG reeds ruim mandaat en financiële armslag heeft. Op basis van de
bestuurlijke afspraken van 6 november 2020 heeft het kabinet bijvoorbeeld
een knelpuntenpot ter beschikking van de NCG gesteld, zodat de uitvoering
niet op kleine punten gepauzeerd hoeft te worden.
Daarbij komt dat bij de circa 27.000 adressen in de versterkingsprocedure ook
sprake van schade aan de woning kan zijn. Deze bewoners zijn gebaat bij het
overbruggen van de verschillende processen en kunnen behoefte hebben aan
een intensieve samenwerking tussen het IMG en de NCG. De samenwerking
tussen het IMG en de NCG wordt geïntensiveerd en op hoofdlijnen vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur, zoals staat beschreven in de
Kamerbrief en bijlagen van 24 november jl. Hierdoor wordt steeds vaker
samengewerkt als ware het IMG en de NCG één loket en wordt het «no
wrong door» principe gehanteerd. Volledige samenvoeging van beide
organisaties zou veel energie vragen van de medewerkers daarvan, die niet
gelijktijdig ook ten behoeve van een snelle en voortvarende versterking en
schadeafhandeling kan worden ingezet.
Vraag 19
Klopt het dat uw voorganger in 2017 zei dat de versterkingsoperatie binnen
vijf jaar gerealiseerd zou zijn?7
Antwoord 19
Ja.
Vraag 20
Erkent u dat er inmiddels ruim vier jaar van om zijn en dat er slechts 8
procent is versterkt?
Antwoord 20
Uit het meest recente dashboard van de NCG8 blijkt dat tot en met 31 oktober
2021 in totaal 2.400 adressen zijn afgerond. Dat is 9 procent van de totale
werkvoorraad. Niet alle adressen uit die werkvoorraad hebben een bouwkundige versterking nodig. De huidige verwachting is dat van de circa 27.000
adressen in de versterkingsoperatie 15.700 adressen versterking nodig
hebben. Op dit moment zijn van deze 15.700 adressen 1.915 adressen, dus
12% procent, bouwkundig versterkt en zitten er ook ruim 1.600 adressen in de
uitvoeringsfase. Daarnaast is voor circa 500 adressen het versterkingstraject
afgerond omdat met de beoordeling is vastgesteld dat het gebouw voldoet
aan de veiligheidsnorm.
Vraag 21
Welke oorzaken ziet u voor dit overheidsfalen?
Antwoord 21
Het besluit van dit kabinet uit 2018 om de gaswinning in Groningen zo snel
mogelijk volledig af te bouwen was mede ingegeven door de constatering dat
het eerder beoogde tempo van de versterkingsoperatie niet zou worden
gerealiseerd (Kamerstuk 33 529, nr. 457). De versterkingsoperatie is in relatie

7

RTV Noord, 20 september 2017, «Afzwaaiende Minister Kamp gelooft nog steeds in tempo
versterking». (https://www.rtvnoord.nl/nieuws/183460/afzwaaiende-minister-kamp-gelooft-nogsteeds-in-tempo-versterking)
8
www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/versterken/versterking-resultaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

tot dit besluit herijkt en in 2020 is de uitvoering definitief in publieke handen
gekomen. De Minister van BKZ heeft zich de afgelopen jaren als verantwoordelijk Minister ingezet voor continuïteit in het beleid en duidelijkheid en
perspectief voor de getroffen bewoners. Met de bestuurlijke afspraken van
6 november 2020 en het recente meerjarenversterkingsplan zijn daar met de
vijf aardbevingsgemeenten, de provincie Groningen en NCG belangrijke
stappen in gezet.
Het Rijk, regionale overheden en de NCG spannen zich gezamenlijk in om de
versterkingsoperatie in 2028 af te ronden. Dit is ook in lijn met het belang dat
het (SodM) aan deze termijn hecht. De eerste versterkte adressen betroffen
veelal adressen waar sloop-nieuwbouw of ingrijpende versterking nodig was.
Dit zijn complexe projecten die gekenmerkt worden door een lange doorlooptijd. Door de afbouw van de gaswinning zijn inmiddels voor de meeste te
versterken adressen minder vergaande versterkingsmaatregelen nodig,
waardoor de verwachting is dat uitvoering sneller kan gaan.
Vraag 22
Waarom gaat de aanpak uit het meerjarenplan nu wel werken?
Antwoord 22
Met het MJVP beschikt de NCG over een instrument waarmee de gehele
versterkingsoperatie meerjarig gepland en gestuurd kan worden. Het MJVP
creëert samenhang in de versterkingsoperatie, maakt de benodigde capaciteit
voor de komende jaren inzichtelijk en biedt continuïteit richting aannemers.
Voor een toelichting op de werking van het MJVP verwijs ik voorts naar mijn
brief van 16 november 2021 (Kamerstuk 33 529, nr. 911).
Vraag 23
Hoe kan het dat nu u toezichthouder concludeert dat er meer aardbevingen
zijn dan verwacht uzelf stelt dat er minder versterking nodig is?
Antwoord 23
Het doel van de versterkingsoperatie is om de gebouwen in Groningen te
laten voldoen aan de Meijdamnorm. De norm beschrijft de maximaal
aanvaardbare kans dat een individu overlijdt in of bij een gebouw door een
aardbeving en is gesteld op een kans van 1 op de 100.000 per jaar. Er is een
kleine kans op een zware aardbeving waartegen een deel van de gebouwen
niet bestand is. Door de afbouw van de gaswinning wordt de kans op een
dergelijke aardbeving steeds kleiner. In combinatie met betere bouwkundige
inzichten leidt dit ertoe dat minder versterking nodig is.
Vraag 24
Herkent u dat het hanteren van weer nieuwe normen juist ook voor vertraging zorgen?
Antwoord 24
Of gebouwen moeten worden versterkt, wordt beoordeeld met de veiligheidsnorm, de zogenoemde Meijdamnorm. Deze norm beschrijft de maximaal
aanvaardbare kans dat een individu overlijdt in of bij een gebouw door een
aardbeving en is gesteld op een kans van 1 op de 100.000 per jaar. De norm
is wettelijk vastgelegd en is nooit aangepast. Het is de verwachting dat een
groot deel van de gebouwen die in de scope van het versterkingsprogramma
zitten aan de veiligheidsnorm voldoet. Om zeker te zijn krijgt elk gebouw in
de scope een individuele beoordeling. Bij een beoordeling wordt getoetst of
een woning aan de veiligheidsnorm voldoet. Om dit te doen zijn er twee
beoordelingsmethoden, de Nederlandse Praktijkrichtlijn 9998 (NPR) en de
typologieaanpak. Bij de NPR wordt sinds dit jaar rekening gehouden met
nieuwste inzichten, zowel wat betreft de seismische dreiging als de constructieve sterkte van gebouwen.
De typologieaanpak is een nieuwe beoordelingsmethode om aan de
(onveranderde) norm te toetsen. De typologie-aanpak zet NCG in voor nog uit
te voeren beoordelingen en voor de herbeoordelingen die NCG heeft
aangeboden. Aan eigenaren die al een versterkingsadvies hadden ontvangen,
is de mogelijkheid geboden om hun woning volgens die nieuwste inzichten te
laten beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7

De mogelijkheid voor herbeoordeling leidde inderdaad in eerste instantie tot
vertraging. We willen bewoners de ruimte geven hiervoor een weloverwogen
keuze te maken. De mogelijkheid van herbeoordeling zal naar verwachting
vanaf het komende jaar echter voor een versnelling zorgen, omdat de
verwachting is dat de meeste huizen veilig zullen blijken na herbeoordeling
met de nieuwste inzichten.
Vraag 25
Herkent u dat bewoners de afgelopen jaren soms wel 40 bedrijven in huis
hebben gehad voor inspecties maar nog steeds niet weten waar ze aan toe
zijn?9
Antwoord 25
Zowel voor een versterkingsopname als bij een beoordeling van schade komt
in principe één inspectiebureau bij de bewoner langs. Het streven is
onderzoeken en eventueel schadeherstel als gevolg van de inspectie op
dezelfde dag te laten plaatsvinden. Ondanks dit streven zijn er veel bewoners
in het bevingsgebied bij wie inderdaad reeds talloze gezichten langs geweest
zijn. Dit geldt zeker voor bewoners die al vanaf de beginfase last hebben van
de gevolgen van de gaswinning en dus ook met de NAM en het CVW te
maken hebben gehad. Het IMG en de NCG hebben hun werkwijze zo ingericht
dat meerdere bezoeken zoveel mogelijk wordt voorkomen, en hebben de
afgelopen tijd stappen gezet om de processen zo in te richten dat bewoners
een zaakbegeleider als vast aanspreekpunt hebben.
Vraag 26
Waarom duurt het tot 2023 – 11 jaar na de aardbeving bij Huizinge – voordat
alle gedupeerden weten waar ze aan toe zijn?
Antwoord 26
Er moesten in totaal 26.900 gebouwen beoordeeld worden. Tot het beschikbaar komen van de typologie-aanpak moest dat voor elk gebouw met een
individuele berekening. Door de jaren heen is de expertise op dit gebied
aanzienlijk groter geworden en kunnen opnames en beoordelingen sneller
worden gedaan. De typologieaanpak speelt hierin ook een belangrijke rol.
Vraag 27
Erkent u dat alle beloften die keer op keer werden gebroken hebben geleid tot
een enorme emotionele schade?
Antwoord 27
De psychische en sociale gevolgen van de aardbevingen door gaswinning
voor de inwoners van Groningen zijn groot. Dit is deels een gevolg van het
feit dat mensen vaak lang moeten wachten op duidelijkheid over de
veiligheid van hun woning en wat er eventueel moet gebeuren om die te
verbeteren. De beloofde inspanning om bewoners die duidelijkheid eind 2023
te kunnen geven, staat overeind. Dat neemt niet weg dat bewoners te lang
het gevoel hebben gehad niet gehoord te worden, en vervolgens te lang in
onzekerheid hebben verkeerd. Dat betreur ik. Om die reden wordt ook ingezet
op emotionele en sociale ondersteuning, alsmede op geestelijke verzorging
van die bewoners. Ik verwijs u in dit verband ook naar de Kamerbrief van
19 november jl. (Reactie op het rapport «Verscheurd vertrouwen» van de
Nationale Ombudsman | Tweede Kamer der Staten-Generaal) waarin
uitgebreider wordt ingaan op de verschillende maatregelen om bewoners te
ondersteunen en het vertrouwen van bewoners te herstellen. Ook heeft het
IMG sinds 5 november jl. een regeling voor immateriële schade.
Vraag 28
Erkent u dat de huidige situatie, met meer aardbevingen, gebroken beloftes,
een traag lopende versterking en schadeafhandeling en de dreiging van meer
gaswinning, zorgen voor extra schade aan de gezondheid van Groningers?

9

NRC, 16 november 2021, «Bewoner na beving: «Jammer dat het huis niet in mekaar dondert,
dan schiet het misschien op»». (Bewoner na beving: «Jammer dat het huis niet in mekaar
dondert, dan schiet het misschien op» – NRC)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

8

Antwoord 28
De afgelopen tijd is Groningen opgeschrikt door een flink aantal bevingen,
waarvan sommige met een aanzienlijke intensiteit. Het behoeft geen verdere
uitleg dat zulke gebeurtenissen schokkend en zwaar zijn voor bewoners. Het
afbouwen van de gaswinning neemt de oorzaak van de bevingen weg, maar
de vervelende waarheid is dat de bodem in Groningen naar verwachting
voorlopig niet zal stoppen met beven. Daarom zet het kabinet naast afbouw
van de gaswinning vol in op het versnellen van zowel de versterkingsoperatie
als een robuuste schadeafhandeling.
Vraag 29
Snapt u de conclusie van de Groninger Bodembeweging (GBB) dat de
bedragen die uitgekeerd worden voor immateriële schade te laag zijn? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 29
Leed is niet in geld uit te drukken. Wat sommige Groningers hebben
meegemaakt zal hen waarschijnlijk nog lange tijd bij blijven. Het doel van de
vergoeding van immateriële schade is erkenning te bieden voor het leed en
verdriet als gevolg van bevingen door gaswinning en dit leed en verdriet
enigszins te verzachten. Het IMG heeft de wettelijke taak om immateriële
schade te vergoeden. Het IMG heeft inhoudelijk gereageerd op de conclusies
van de GBB. Het IMG geeft onder andere aan dat de ontwikkeling van de
werkwijze voor de vergoeding van immateriële schade een lastige opgave is
geweest. Er moesten veel keuzes gemaakt worden waarbij zowel recht moest
worden gedaan aan persoonlijke omstandigheden, aan uitvoerbaarheid (gelet
op het grote aantal aanvragen dat wordt verwacht) en de juridische houdbaarheid van de werkwijze. Het IMG is naar mijn oordeel zorgvuldig te werk
gegaan en hanteert bedragen die in lijn zijn met de laatste jurisprudentie van
de Nederlandse rechter en met de uitgangspunten van de Tijdelijke wet
Groningen.
Vraag 30
Kunt u zich voorstellen dat de aankondiging van het kabinet dat de gaswinning mogelijk toch weer moet worden verhoogd voor veel gedupeerden
voelde als een mokerslag?
Antwoord 30
De gaswinning komt naar verwachting ook dit gasjaar lager uit dan het
afgelopen jaar. Het klopt dat ten opzichte van de voor dit jaar verwachte
gaswinning deze wellicht naar boven moeten worden bijgesteld. Ik kan mij de
teleurstelling en frustratie daarover voorstellen. De mogelijke verhoging van
de gaswinning ten opzichte van de raming is het gevolg van de vertraging
van de ingebruikname van de nieuwe stikstofinstallatie in Zuidbroek. Deze
vertraging is het gevolg van overmacht. Door de corona-uitbraak zijn
mondiale logistieke ketens verstoord en konden niet alle bouwmaterialen
tijdig geleverd worden. GTS heeft aangegeven dat zij er alles aan heeft
gedaan om vertraging te voorkomen. Zoals aangegeven in mijn brief aan uw
Kamer van 9 november jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 910) pas ik het niveau van
de gaswinning alleen aan als het echt niet anders kan. Een dergelijk besluit
neem ik niet zonder de risico’s in kaart te brengen. Overigens blijft de
verwachting nog steeds dat dit het laatste gasjaar is met reguliere winning en
dat het Groningenveld vanaf het volgende gasjaar alleen nodig is als
reservemiddel.
Vraag 31
Bent u, gezien de huidige situatie, bereid dit plan terug te trekken?
Antwoord 31
Zoals ik heb aangeven in mijn antwoord op vraag 30, neem ik pas een besluit
over additionele gaswinning nadat GTS haar berekeningen heeft afgerond.
Mocht additionele winning noodzakelijk blijken, dan is mijn inzet deze tot het
minimum te beperken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

9

Vraag 32
Bent u bereid wettelijk vast te leggen dat de gaskraan in 2022 gesloten moet
zijn, zodat gedupeerden zekerheid hebben?
Antwoord 32
Het Groningenveld gaat zo spoedig mogelijk definitief dicht. Ik bereid daartoe
een wetsvoorstel voor, waarmee de laatste inzet van het Groningenveld en
het einde van de gaswinning wettelijk worden vastgelegd. In dat wetsvoorstel
wordt allereerst geregeld op welke manier het Groningenveld nog enige tijd
kan dienen als reservemiddel ten behoeve van de leveringszekerheid in
uitzonderlijke situaties, zoals extreme kou of uitval van installaties. Ondanks
de vertraging bij de stikstofinstallatie van Zuidbroek is de verwachting dat
deze fase in de zomer van 2022 kan starten. Nadat duidelijk is geworden dat
ook de laatste productielocaties niet meer operationeel gehouden moeten
worden, treedt een wettelijk verbod op gaswinning uit het Groningenveld in
werking. Het veld is dan volledig en definitief gesloten. Het is niet de
verwachting dat dat al in 2022 zal zijn. Echter, het kabinet wil de periode
waarin het Groningenveld nog nodig is als reservemiddel zo kort mogelijk
houden.
Vraag 33
Deelt u de mening dat de mogelijke tegenvallers in de afbouw van de
gaswinning ook kunnen worden opgevangen door het Bescherm- en
Herstelplan Gas?
Antwoord 33
Nee. Het Bescherm- en Herstelplan (Kamerstuk 29 023, nr. 252) is opgesteld
ingevolge Verordening (EU) 2017/1938 betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gasleveringszekerheid. Conform deze verordening treedt dit plan
in werking wanneer zich een uitzonderlijk hoge gasvraag, een aanzienlijke
verstoring van de gaslevering of een andere aanzienlijke verslechtering van
de gasleveringssituatie voordoet, waarbij alle relevante marktgebaseerde
maatregelen zijn toegepast, maar de gaslevering niet volstaat om aan de
resterende gasvraag te voldoen. In zo’n geval moeten er dus bijkomend ook
niet-marktgebaseerde maatregelen worden genomen, met name om
gasleveringen aan beschermde afnemers zeker te stellen. Onder beschermde
afnemers vallen huishoudens maar bijvoorbeeld ook zorginstellingen en
veiligheidsinstellingen. Hieruit volgt dat het plan is bestemd voor het
opvangen van acute noodsituaties waarin sprake is van een (groot) fysiek
tekort aan aardgas. Het opvangen van een mogelijke tegenvaller in de
afbouw van de gaswinning als gevolg van vertraging in de oplevering van de
stikstofinstallatie Zuidbroek valt daar niet onder. Dat zou haaks staan op de
intenties van de EU-verordening en het Bescherm- en Herstelplan want die
zijn gericht op het zo goed mogelijk in stand houden van de gasvoorziening
en niet op het reduceren daarvan. Voorgaande neemt niet weg dat het
kabinet alle mogelijk maatregelen neemt om de gaswinning uit het Groningenveld zo snel mogelijk volledig te beëindigen, zoals het ombouwen van
grootverbruikers, afbouwen van de export en vergroten van de stikstofcapaciteit.
Vraag 34
Deelt u de mening dat inzet van dit Bescherm- en Herstelplan verkozen dient
te worden boven het in verdere onveiligheid brengen van Groningers door
het opvoeren en/of verlengen van de gaswinning?
Antwoord 34
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 33.
Overigens geeft SodM aan dat het sneller beëindigen van de winning dan nu
wordt voorzien geen effect heeft op de seismiciteit, zie wat dit betreft ook het
antwoord op vraag 6.
Vraag 35
Deelt u de mening dat met het Bescherm- en Herstelplan Gas een verslechtering van de gaslevering kunnen worden opgevangen zonder dat huishoudens
hierdoor geraakt hoeven te worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

10

Antwoord 35
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 33.
Vraag 36
Hoe garandeert u dat Shell hun deel van de rekening zal betalen nu zij als
een dief in de nacht uit Nederland vertrekken?
Antwoord 36
Het is in de eerste plaats aan NAM om de rekening te betalen van de
aardbevingskosten. Pas op het moment dat NAM niet aan deze verplichting
kan voldoen kunnen haar aandeelhouders, Shell en ExxonMobil, aangesproken worden. Vooralsnog heb ik geen aanwijzingen dat NAM niet aan deze
verplichting kan voldoen. Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van
2 november jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 909) en ook in antwoorden op de
vragen van het lid Nijboer (PvdA) (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 874), en het lid Bromet (GroenLinks) (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 875) over de herstructurering van de NAM
hebben Shell en ExxonMobil op grond van het Akkoord op Hoofdlijnen
garanties verstrekt voor het aandeel van de NAM in de verplichtingen ten
aanzien van betalingen voor de schadeafhandeling en de versterkingsopgave.
De verplaatsing van het hoofdkantoor van Shell naar Londen heeft geen
invloed op deze garanties. De garanties gelden tot het beëindigen van de
gaswinning uit het Groningenveld. In het Akkoord op Hoofdlijnen is verder
vastgelegd dat, voorafgaand aan het vervallen van deze garanties, door Shell
en ExxonMobil passende zekerheden zullen worden verstrekt voor de periode
na beëindiging van de gaswinning. Shell en ExxonMobil zijn contractueel
verplicht om passende zekerheden te bieden.
Vraag 37
Hoe gaat u er voor zorgen dat gedupeerden in Groningen daar niets van
merken?
Antwoord 37
Voor zowel de schadeafhandeling als de versterking en de overige regelingen
geldt dat bewoners en bedrijven in Groningen terecht kunnen bij de overheid.
NAM is geen onderdeel meer van dit systeem. Het verhaal van de kosten op
NAM is een zaak van het kabinet waar bewoners in Groningen niks van
merken.
Vraag 38
Erkent u dat gedupeerden nu wel geraakt worden door de strijd tussen de
staat en NAM, Shell en Exxon zoals aangetoond door de Algemene Rekenkamer?
Antwoord 38
Nee. De Algemene Rekenkamer heeft geschreven dat «het verhalen van
kosten op de NAM diverse gevolgen heeft voor de «achterkant» van de
herstel- en versterkingsoperatie». Door het op afstand zetten van NAM
hebben de bewoners en bedrijven van het aardbevingsgebied geen last meer
van deze «achterkant». De vormgeving van de afhandeling van schade en van
de versterkingsoperatie wordt niet beïnvloed door de wijze waarop ik de
kosten verhaal op NAM. De kosten worden bovendien achteraf op NAM
verhaald, als individuele besluiten door NCG en IMG al zijn genomen. De
discussie met NAM over de kosten vindt daarom ook pas plaats nadat de
uitgaven ten behoeve van bewoners zijn gedaan. Deze discussie kan en zal
dus geen rol spelen bij de schadeafhandeling of de versterking.
Vraag 39
Kunt u deze vragen één voor één en ten minste voor het Wetgevingsoverleg
Groningen op 29 november beantwoorden?
Antwoord 39
Ik heb deze vragen binnen de reguliere termijn, maar niet voorafgaand aan
het debat, beantwoord; wel heb ik uw Kamer op 19 november jl. een brief
gestuurd met een toelichting op de seismiciteit en de monitoring daarvan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

11

naar aanleiding van de aardbeving in Garrelsweer (Kamerstuk 33 529,
nr. 913).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

12