Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 431

Wijziging van de Wet op het kindgebonden
budget tot intensivering van het kindgebonden
budget in verband met
koopkrachtondersteuning

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 18 oktober 2023
1. Algemeen deel
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel en hebben enkele vragen.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben het
wetsvoorstel met interesse gelezen en hebben nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel voor wijziging van de Wet op het
kindgebonden budget. Deze leden beamen de noodzaak van de regering
maatregelen te nemen om het aantal personen en kinderen in armoede te
laten afnemen. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden zijn zeer positief over de extra financiële
ondersteuning die gezinnen met meer kinderen en met oudere kinderen
door dit wetsvoorstel krijgen. In grote lijnen steunen deze leden het
wetsvoorstel, maar over enkele aspecten hebben zij vragen.
Met belangstelling heeft de regering kennisgenomen van de vragen die de
leden van de hiervoor genoemde fracties hebben gesteld over dit
wetsvoorstel. In deze nota naar aanleiding van het verslag gaat de
regering in op de vragen en opmerkingen van de leden van de fracties.
Voor de beantwoording van de vragen is de volgorde van het verslag
aangehouden. De oorspronkelijke tekst van het verslag is integraal
opgenomen in deze nota en cursief weergegeven. Daar waar vragen of
opmerkingen zich lenen voor gezamenlijke beantwoording zijn zij
gegroepeerd. Na de passages met de vragen en opmerkingen volgt
telkens de reactie van de regering.

kst-36431-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

1

1.1. Achtergrond van het wetsvoorstel
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties delen de zorgen van de
regering over de dreigende toename van armoede en kinderarmoede in
Nederland. Tegelijkertijd constateren deze leden dat het doel om de
kinderarmoede te halveren nog niet in zicht is, ook niet met de aangekondigde maatregelen. Zij vragen de regering dan ook of zij de stelling dat
maatregelen genomen worden die de kinderarmoede in 2024 «zoveel
mogelijk» zullen doen dalen hard kan maken. Kan de regering toelichten
waar zij deze stelling op baseert? Is het niet zo dat de regering nog meer
maatregelen had kunnen nemen? Klopt het niet dat het verhogen van
specifieke belastingen voor mensen met hoge inkomens of veel vermogen
budgettaire ruimte had gecreëerd voor, bijvoorbeeld, een extra verhoging
van de kinderbijslag, of het verhogen van het wettelijk minimumloon?
Met de Miljoenennota heeft de regering een integrale afweging gemaakt
om tot een evenwichtig pakket aan koopkrachtmaatregelen te komen.
Naast de evenwichtigheid van de koopkrachtontwikkeling tussen
inkomensgroepen en het voorkomen dat armoede zou toenemen in 2024,
was de gerichtheid van de maatregelen een aandachtspunt in deze
afweging. Ook heeft de regering de voorkeur gegeven aan het inzetten
van structurele maatregelen, om zo een koopkrachtdaling door het
aflopen van incidenteel beleid te beperken in toekomstige jaren.
Het koopkrachtpakket voor 2024 bevat onder meer maatregelen in de
huurtoeslag, het kindgebonden budget en het in 2024 bevriezen van de
afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de berekening van de
bijstandshoogte. De regering heeft voor deze maatregelen gekozen omdat
uit berekeningen van het CPB1 blijkt dat hiermee het aantal huishoudens
(huurtoeslag, bijstand) en huishoudens met kinderen (kindgebonden
budget) in armoede op de meest kosteneffectieve manier wordt gereduceerd. Hierin heeft de regering meegewogen dat het passend is om zo
gericht mogelijk te werk te gaan. Met het maatregelenpakket wordt een
stijging van de armoede onder personen voorkomen en daalt de
kinderarmoede met 1,1%-punt naar 5,1% in 2024. Hiermee wordt voldaan
aan de verzoeken in de motie Marijnissen-Van der Plas2 en de motie Van
Apeldoorn3.
Er zijn andere manieren om het besteedbaar inkomen van kwetsbare
huishoudens te ondersteunen. In grote lijnen kan dit door het inkomen uit
loon of uitkering te verhogen (bijvoorbeeld via een hoger minimumloon
en/of uitkeringen), door fiscale ingrepen (bijvoorbeeld via een hogere
algemene heffingskorting) of door het verhogen van een toeslag of de
kinderbijslag. Dit soort keuzes hebben gevolgen voor het inkomen en de
stimulans tot deelname aan de arbeidsmarkt van burgers. Ook hebben de
keuzes financiële consequenties voor de Rijksbegroting en, in sommige
gevallen, de loonkosten van werkgevers. De manier waarop deze keuzes
budgettair gedekt worden heeft daarnaast ook gevolgen voor het
besteedbaar inkomen van burgers via hogere lasten. Het is tegen die
achtergrond van afruilen tussen inkomensondersteuning, het zorgen dat
(meer) werken loont en gezonde overheidsfinanciën dat het kabinet
gekomen is tot het koopkrachtpakket voor 2024, waarmee gericht het
aantal personen en kinderen in armoede wordt beperkt.

1

CPB, Doorrekening beleidsopties voor terugdringen armoede, juni 2023.
Kamerstukken II 2022/23, 36 392, nr. 3.
3
Kamerstukken I 2022/23, 36 350 IX, I.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

2

2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de D66-fractie vragen de regering in te gaan op hoe groot
de uitbreiding van de doelgroep van het kindgebonden budget is met
onderhavig voorstel. Deze leden vragen de regering hoe groot het
niet-gebruik van het kindgebonden budget is, hoe vaak er sprake is van
terugvorderingen, hoe groot die gemiddeld zijn en welke maatregelen de
regering beoogt om terugvorderingen en niet-gebruik tegen te gaan.
Door de voorgestelde maatregelen krijgen circa 75.000 huishoudens voor
het eerst (of opnieuw) recht op kindgebonden budget. Naast de
huishoudens die reeds recht hebben op kindgebonden budget, zullen zij
beide kunnen profiteren van deze intensiveringen.
Het ontstaan van nabetalingen en terugvorderingen hangt samen met het
huidige toeslagenstelsel waarin voorschotten worden uitgekeerd op basis
van door de burger opgegeven inkomens en de definitieve toekenning
later volgt. Circa 30% van de ouders die kindgebonden budget ontvangt,
krijgt te maken met terugvorderingen. In onderstaande tabel is het aantal
terugvorderingen van de laatste drie toeslagjaren opgenomen. Het
percentage ouders dat een terugvordering of een nabetalingen krijgt is de
de laatste jaren ongeveer gelijk gebleven. De Dienst Toeslagen slaagt er
wel steeds beter in om de hoogte van de nabetalingen en terugvorderingen te verminderen door ouders erop te wijzen de informatie op basis
waarvan Toeslagen het nieuwe voorschot heeft berekend te controleren.
De alleenstaande ouder-kop is een onderdeel binnen het kindgebonden
budget dat voor relatief hoge terugvorderingen zorgt. Deze mogelijk hoge
terugvorderingen zouden kunnen worden beperkt door de alleenstaande
ouderkop af te schaffen of te verlagen.
Tabel 1: terugvorderingen kindgebonden budget
2020

20221

2021

Hoogte

Aantal

% van de
huishoudens

Aantal

% van de
huishoudens

Aantal

% van de
huishoudens

€ 1 – € 100
€ 101 – € 500
€ 501 – € 1.000
€ 1.001 – € 5.000
> € 5.000
Totaal

98.345
169.545
55.183
29.562
293
352.928

7.6%
13.0%
4.2%
2.3%
0.0%
27%

92.010
161.680
54.384
30.332
376
338.782

7.2%
12.6%
4.2%
2.4%
0.0%
26%

85.018
164.655
54.321
23.080
267
327.341

8.2%
15.8%
5.2%
2.2%
0.0%
31%

1

Het definitief toekennen over het toeslagjaar 2022 is nog niet afgerond. Dit betreft dus voorlopige cijfers.

Bron: Dienst Toeslagen, augustus 2023

Ook niet-gebruik is een probleem dat samenhangt met het (complexe)
toeslagensysteem. Onbekendheid met toeslagen of omdat het lastig is te
bepalen wat het verwachte inkomen is, werkt niet-gebruik in de hand. Het
niet-gebruik bij het kindgebonden budget wordt geschat op zo’n 7%.4 De
meeste ouders die recht hebben op kindgebonden budget ontvangen de
toeslag automatisch. Dit omdat Dienst Toeslagen vaak al over de
gegevens beschikt om kindgebonden budget toe te kennen omdat ouders
al een andere toeslag ontvangen. Het niet-gebruik is daarom relatief laag
in verhouding tot de andere toeslagen. Ouders die geen andere toeslag
ontvangen en (opnieuw) aanspraak kunnen maken op het kindgebonden
budget moeten zelf een aanvraag doen. Voor hen is het belangrijk om te
checken of zij vanaf 1 januari in aanmerking komen voor kindgebonden
budget. Om ouders te wijzen op het mogelijk recht start op korte termijn
(opnieuw) de landelijke campagne «Check, pas aan en door!». Ook is er
4

Athmer et al. (2022). Evaluatie Toeslagenstelsel. Ministerie van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

3

vanaf november een rekenhulp beschikbaar. Hier kunnen ouders
berekenen of ze in aanmerking komen voor een toeslag. Hierin zijn de
wijzigingen vanaf 1 januari verwerkt.
De regering vindt het belangrijk dat ouders ontvangen waar zij recht op
hebben en tegelijkertijd problematische terugvorderingen worden
voorkomen. Het ontstaan van nabetalingen en terugvorderingen hangt
onlosmakelijk samen met het huidige toeslagenstelsel. Voor de meeste
ouders leidt dit gelukkig niet tot grote problemen.5 Schommelingen in het
inkomen, en in een toeslag zelf, vragen om extra alertheid van burgers en
inspanning van de overheid. Het Ministerie van SZW en Dienst Toeslagen
zetten zich in om ouders hierin te ondersteunen en zo problemen omtrent
niet-gebruik en terugvorderingen te voorkomen. Het gaat dan bijvoorbeeld om (terugkerende) aandacht voor het goed en tijdig doorgeven van
het actuele inkomen. Zo attendeert Dienst Toeslagen burgers eerder en
vaker op afwijkingen in het inkomen. Dit helpt burgers om te bepalen of zij
gegevens in hun aanvraag aan moeten passen, zodat de voorschotten
beter aansluiten op de actuele inkomenssituatie. Hiermee kan worden
voorkomen dat terugvorderingen ontstaan of dat deze verder oplopen.
Ook kan Dienst Toeslagen in bijzondere omstandigheden de terugvordering matigen. Tevens wordt bij de terugbetaling van de vordering
rekening gehouden met de betalingscapaciteit, waardoor burgers niet
méér terug hoeven te betalen dan zij maandelijks kunnen missen.
2.1. Voorgestelde regeling
De leden van de SP-fractie vragen waarom de regering ervoor kiest om
het extra kindgebonden budget voor alleenstaande ouders met 619 euro
per jaar te verlagen. Welk effect heeft dit voor de koopkracht van
alleenstaande ouders? Waarom heeft de regering ervoor gekozen om
specifiek en voor alleen deze doelgroep een verlaging in te voeren?
De regering streeft ernaar de met dit wetsvoorstel gemoeide middelen
met name te richten op huishoudens met lagere middeninkomens. De
maatregelen in dit wetsvoorstel zijn daarom vooral gericht op het
verbeteren van de positie van gezinnen met lagere middeninkomens,
zowel tweeouder- als alleenstaande-oudergezinnen, met meer kinderen en
met oudere kinderen. Recent heeft de Commissie Sociaal Minimum
daarnaast laten zien dat de tekorten bij gezinnen op het sociaal minimum
oplopen met meer en oudere kinderen, terwijl een alleenstaande ouder
met 1 of 2 kinderen over het algemeen goed in staat is om rond te
komen.6
De regering kiest daarom voor de verhoging van de maximale kindbedragen in combinatie met een verlaging van de zogenaamde
alleenstaande-ouderkop. Hierdoor ontvangt een alleenstaande-ouder met
1 kind jonger dan 12 jaar in 2024 een vergelijkbaar bedrag aan kindgebonden budget als in 2023. De verlaging van de alleenstaande-ouderkop
met € 619 valt namelijk ongeveer weg tegen de verhoging van het eerste
kindbedrag met € 750 dat een alleenstaande ouder ontvangt. Alleenstaande ouders met meer en oudere kinderen gaan er door de verhoging
van de (leeftijdgebonden) kindbedragen in 2024 ten opzichte van 2023 op
vooruit. Per saldo pakken de maatregelen voor alle ouders die kindgebonden budget ontvangen positief of neutraal uit. De mediane inkomenseffecten van het wetsvoorstel zijn getoond in tabel 2 in de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel.
5
6

Kamerstukken II, 2022/23, 31 066, nr. 1158.
Een zeker bestaan, naar een toekomstbestendig stelsel van het sociaal minimum, rapport I,
Commissie Sociaal minimum, 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

4

De regering heeft bij de keuze voor deze maateregelen ook meegewogen
dat het kindgebonden budget voor alleenstaande ouders de afgelopen
jaren aanzienlijk is verhoogd. Ook heeft zij meegewogen dat de verlaging
van de alleenstaande-ouderkop een gunstig effect kan hebben op het
aantal en de hoogten van de terugvorderingen die samenhangen met een
onterecht uitgekeerde alleenstaande-ouderkop. Deze zullen lager uitvallen
en daarmee voor de betrokkenen tot minder problemen leiden, terwijl
deze huishoudens per saldo geen lager totaalbedrag ontvangen dan in
2023. Daarnaast konden door de verhoging van de alleenstaandeouderkop van de afgelopen jaren steeds hogere inkomens kindgebonden
budget aanvragen. Dit wordt door de verlaging van de alleenstaandeouderkop beperkt.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties zijn verheugd te lezen
dat de bedragen voor het eerste kind en tweede en volgende kinderen
gelijkgetrokken worden. Daarmee volgt de regering immers de aanbevelingen van de Commissie sociaal minimum, die constateert dat juist bij
gezinnen met meer kinderen de knelpunten zitten. Ook wordt het
kindgebonden budget hiermee minder complex, begrijpelijker en
voorspelbaarder. Deze leden zijn benieuwd of de regering heeft
overwogen de volledige adviezen van de Commissie sociaal minimum te
volgen; de afgekondigde maatregelen zijn immers onvoldoende om de
gevonden tekorten in het maandelijkse budget van verschillende soorten
huishouden op te lossen. Ook vragen deze leden of de regering heeft
overwogen de kindregelingen nog verder te vereenvoudigen, bijvoorbeeld
door het kindgebonden budget op te nemen in de kinderbijslag, in
combinatie met het progressiever maken van de inkomstenbelasting.
De regering voelt de noodzaak om de bestaanszekerheid te versterken en
gezinnen met een laag middeninkomen te ondersteunen. De maatregelen
in dit wetsvoorstel zijn vooral gericht op het verbeteren van de positie van
gezinnen, zowel tweeouder- als alleenstaande-oudergezinnen, met meer
kinderen en met oudere kinderen. Het kabinet verhoogt ook de
huurtoeslag volgend jaar. Beide maatregelen zijn ook in lijn met de
adviezen van de Commissie sociaal minimum. De regering heeft voor
deze maatregelen gekozen omdat uit berekeningen van het CPB blijkt dat
hiermee het aantal personen (huurtoeslag, bijstand) en kinderen (kindgebonden budget) in armoede op de meest kosteneffectieve manier wordt
gereduceerd. Hierin heeft de regering meegewogen dat het gelet op de
demissionaire status passend is om zo gericht mogelijk te werk te gaan.
Hiermee wordt voldaan aan de verzoeken in de motie Marijnissen-Van der
Plas en de motie Van Apeldoorn. Zoals de Minister voor Armoedebeleid
Participatie en Pensioenen en ik afgelopen week hebben aangegeven in
de reactie op de beide rapporten van de Commissie, hebben meerdere
aanbevelingen evenwel een fundamenteel karakter. Om daar recht aan
doen, is het van belang om deze zorgvuldig te wegen. Deze wegingen
zullen aan een nieuw kabinet zijn.
Ook vragen de leden van de fracties van PvdA en GroenLinks of de
regering heeft overwogen de kindregelingen nog verder te vereenvoudigen, bijvoorbeeld door het kindgebonden budget op te nemen in de
kinderbijslag, in combinatie met het progressiever maken van de
inkomstenbelasting. Gelet op de breed gedeelde wens om het toeslagenstelsel op termijn af te schaffen, is eerder onderzoek gedaan naar hoe de
inkomensondersteuning verbeterd kan worden. Onderdeel daarvan waren
varianten die zien op een breder bereik van regelingen dan de toeslagen
zelf, waaronder die waarbij kinderbijslag en kindgebonden budget

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

5

gezamenlijk in beeld zijn.7Vanuit mijn beleidsverantwoordelijkheid voor
het kindgebonden budget en de kinderbijslag kijk ik op dit moment
specifiek naar de vormgeving van deze kindregelingen die beide als doel
hebben een tegemoetkoming in de kosten van kinderen te bieden. Er is
een traject gestart om mogelijke invullingen voor de toekomst te
verkennen zodat deze regelingen nog beter passen bij de behoeften en
verwachtingen van ouders. Vereenvoudiging en een verkenning naar een
integrale kindregeling maken ook onderdeel uit van deze verkenning.
Hiertoe wordt samengewerkt met Dienst Toeslagen en de SVB. Uw Kamer
wordt naar verwachting eind dit jaar of begin volgend jaar over de
uitkomsten geïnformeerd. Uw Kamer heeft bij verschillende moties8
verzocht om uitgewerkte opties waarmee de ambitie om het toeslagenstelsel af te schaffen, verder kan worden vormgegeven. De tussenrapportage die uw Kamer voor de zomer ontving biedt inzicht in de stand van
zaken van die uitwerking9. In de eindrapportage van Dienst Toeslagen,
worden op basis van een actuele beschrijving van het stelsel verschillende
alternatieven voor het huidige toeslagenstelsel uiteengezet. Daarmee ligt
er de benodigde voorbereiding voor een politieke weging en besluitvorming van formerende partijen ten behoeve van een volgend kabinet.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat met de door de
regering voorgestelde aanpassingen van de Wet op het kindgebonden
budget het afbouwpunt van het kindgebonden budget naar voren wordt
verplaatst. Deze leden vragen de regering of hierdoor nu overlap ontstaat
met het afbouwpad van de huurtoeslag. Heeft de regering overwogen om
te voorkomen dat er afbouw zou ontstaan met het afbouwpad van de
huurtoeslag? Kan de regering dit nader toelichten?
Door de verlaging van de inkomensafbouwgrens van het kindgebonden
budget kan er voor werkenden in alleen- en tweeverdienershuishoudens
met kinderen tot 18 jaar een overlap ontstaan tussen de afbouwpaden van
huurtoeslag en kindgebonden budget. Het gezamenlijk verzamelinkomen
moet dan liggen tussen de nieuwe inkomensafbouwgrens en oude
inkomensafbouwgrens in 2024 indien deze niet verlaagd zou worden,
respectievelijk € 35.849 en € 46.960. Deze huishoudens zouden zonder de
verlaging niet te maken met afbouw van het kindgebonden budget en met
de verlaging wel.
Of zij ook daadwerkelijk te maken krijgen met de afbouw van de
huurtoeslag hangt onder meer af van hun inkomen en huur. Bij een huur
gelijk aan de gemiddelde huur (van € 575) ontvangt een paar met een
gezamenlijk verzamelinkomen tot circa € 46.350 huurtoeslag (uitgaande
van de per 2024 verhoogde huurtoeslag). Bij een huur gelijk aan de
maximum huur voor huurtoeslag (circa € 880 in 2024) loopt hun
huurtoeslag door tot circa € 51.000. Bij een huur boven de maximum huur
ontvangen zij geen huurtoeslag.
De aanpassingen binnen het kindgebonden budget zijn in het bijzonder
gericht op gezinnen met meer en oudere kinderen. Het kabinet verlaagt
het afbouwpunt voor paren omdat door de intensiveringen van het
kindgebonden budget in 2023 en 2024 inmiddels ook hogere inkomens
kindgebonden budget kunnen aanvragen. Dit betekent dat zonder de
7

IBO Toeslagen deelonderzoek I en II: Eenvoud of maatwerk, oktober 2019 en januari 2020.
Eindrapportage
Alternatieven voor het toeslagenstelsel: Uitwerking motie-Bruins-Van Weyenberg, december
2020.
8
Moties van de leden Inge van Dijk en Maatoug, Kamerstukken II, 2022/23, 36 200, nr. 87 en de
leden Van
Weyenberg en Maatoug, Kamerstukken II, 2021/22, 31 066, nr. 1084.
9
Kamerstukken II, 2022–2023, 31 066, nr. 1272.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

6

verlaging van het afbouwpunt huishoudens met een nog hoger inkomen
recht krijgen op kindgebonden budget. De samenloop van afbouwpaden
is vaak de oorzaak van een hoge marginale druk. Anderzijds gaat een
hoge marginale druk vaak samen met een lage gemiddelde druk. Deze
huishoudens (circa 70.000) profiteren juist sterk van de verhoging van de
verhoging van het kindgebonden budget en de huurtoeslag.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering heeft
overwogen om het budget wat nu gebruikt is voor het verplaatsen van het
afbouwpunt alleen te stoppen in het verhogen van de bedragen (i.e. een
budgetneutrale verplaatsing). Zo nee, waarom niet? Kan de regering
nader toelichten waarom zij gekozen heeft voor deze aanpassing?
De regering heeft het budget van het verlagen van het afbouwpunt voor
paren samen met andere dekkingsmaatregelen gebruikt om de bedragen
(bedrag per kind en voor oudere kinderen) binnen het kindgebonden
budget te verhogen. De regering heeft voor de voorgestelde maatregelen
gekozen omdat zij met dit wetsvoorstel beoogt om gericht gezinnen met
meer en oudere kinderen te ondersteunen, in lijn met de adviezen van de
Commissie sociaal minimum. De verlaging van € 11.111 van de
inkomensafbouwgrens voor paren in combinatie met de verhoging van de
maximale kindbedragen past in dit streven. De verlaging valt namelijk
weg tegen de verhoging van het eerste kindbedrag met € 750 (6.75%
afbouw van € 11.111 = € 750). Hierdoor ontvangen ouderparen met 1 kind
onder de 12 jaar evenveel kindgebonden budget als in 2023 en gaan
ouderparen met meer en oudere kinderen er in 2024 zelfs op vooruit. Dit is
te zien in de grafiek in de bijlage.
De leden van de PvdA- en de GroenLinks-fracties constateren dat het
verhogen van de bestaande toeslagen haaks staat op het voornemen van
de regering om de toeslagen volledig af te schaffen. Deze leden vinden
het zeer wenselijk dat armoede bestreden wordt, en zien liever dat dat
gebeurt via het kindgebonden budget en andere inkomensafhankelijke
toeslagen dan dat het niet gebeurt. Tegelijkertijd zien zij ook de vele
problemen met het huidige toeslagenstelsel en hadden zij een hervorming
die aan beide wensen tegemoet komt toegejuicht. Wat is de reden dat de
regering hier niet voor gekozen heeft?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat voorgestelde
maatregelen ervoor zorgen dat de nadelen van het in stand houden van
toeslagen vergroot worden, zoals hogere terugvorderingen door de
hogere bedragen voor het kindgebonden budget en een vergroting van de
marginale druk. Het verhogen van de bedragen voor het kindgebonden
budget (en andere toeslagen) zorgt er tevens voor dat het afschaffen van
toeslagen – een breed gedragen politieke wens – moeilijker te realiseren
is. Is de regering dit met de leden van de ChristenUnie-fractie eens? Deze
leden vragen de regering hierop te reflecteren.
Het demissionaire kabinet heeft besloten een pakket koopkrachtmaatregelen te treffen om de evenwichtigheid van de koopkracht in 2024 te
bevorderen en om te voorkomen dat de armoede onder personen
toeneemt en om de armoede onder kinderen te laten dalen. Dit mede op
verzoek van uw Kamer.10 Zonder aanvullende maatregelen zou de
armoede in 2024 oplopen tot 5,7% van de bevolking, een toename van
0,9%-punt ten opzichte van 2023. Het aandeel kinderen onder de armoedegrens zou toenemen van 6,2% in 2023 tot 6,9% in 2024.11 Om dit te
10
11

Motie Marijnissen/van der Plas, Kamerstukken II 2022/23, 36 392, nr. 3.
Op basis van de doorrekeningen van het kabinet, deze wijken licht af van de armoedecijfers
van de cMEV 2024 van het CPB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

7

voorkomen heeft de regering gekozen om dit o.a. via een verhoging van
het kindgebonden budget te realiseren. Hiermee wordt aangesloten bij de
bevindingen en aanbevelingen van de Commissie Sociaal Minimum.12
Alleen met het kindgebonden budget is het op dit moment mogelijk om
gericht de verschillende typen huishoudens met kinderen te ondersteunen. In tegenstelling tot de kinderbijslag hangt het recht op, en de
hoogte van het kindgebonden budget samen met het aantal kinderen, hun
leeftijd, het huishoudtype, de hoogte van het huishoudinkomen en het
eventueel aanwezige vermogen.
Tegelijkertijd bestaat er een breed gedragen wens om het toeslagensysteem vanwege de verschillende nadelen af te schaffen. Het afschaffen
van het toeslagenstelsel vergt een lange adem. Eenvoudige oplossingen
bestaan niet. Het kabinet vindt het ook van belang vindt om huishoudens
gericht te ondersteunen. Het kindgebonden budget is namelijk meer
gericht op lagere inkomens en komt minder ten goede aan zeer hoge
inkomens, wat daarmee doelmatiger is dan een verhoging van de
kinderbijslag. Ook het vraagstuk van de marginale druk vergt een brede
weging, waarbij het hele stelsel van inkomensondersteuning ook in relatie
tot het wettelijk minimumloon en de fiscaliteit in ogenschouw moet
worden genomen. Ook bij een grote stelselherziening zal er een afruil
blijven bestaan tussen budgettaire houdbaarheid, inkomensondersteuning en marginale druk. Het is aan een nieuw kabinet om hierin
keuzes te maken. Ter voorbereiding voor een nieuw kabinet ben ik vanuit
mijn beleidsverantwoordelijkheid voor het kindgebondenbudget en de
kinderbijslag een traject gestart om invulling te geven aan de toekomst
van deze kindregelingen. Hierin wordt samengewerkt met Dienst
Toeslagen en de SVB. De Kamer wordt naar verwachting nog dit jaar of
begin volgend jaar over de uitkomsten geïnformeerd. Daarnaast wordt in
een apart traject van Dienst Toeslagen verder gewerkt aan het onderzoek
Toekomst Toeslagen dat in het eerste kwartaal van 2024 wordt afgerond.
Ook heeft het kabinet opdracht gegeven om bouwstenen voor beter en
eenvoudiger belastingstelsel in beeld te brengen.13
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader toe te
lichten wat het huidige gebruik is van het kindgebonden budget. Hoe is
het gebruik verspreid over de inkomensgroepen? Ook zijn deze leden
benieuwd naar gegevens voor hoeveel huishoudens er de afgelopen jaren
sprake was van terugvorderingen, inclusief gemiddeld bedrag. Kan de
regering deze gegevens verstrekken?
Circa 1 miljoen huishoudens ontvangen in 2023 kindgebonden budget.
Onderstaande diagram geeft het gebruik in 2023 weer van het kindgebonden budget door de verschillende inkomensgroepen.

12
13

Kamerstukken II, 202/23, 36 200 XV, nr. 95.
Pakket Belastingplan 2024 | Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

8

Diagram 1: inkomensverdeling kindgebonden budget

Bron: Dienst Toeslagen, 18 augustus 2023.
HH1= alleenstaande ouder-gezin, HH2= tweeoudergezinnen.

In onderstaande tabel is het aantal terugvorderingen van de laatste drie
toeslagjaren opgenomen. Gemiddelde bedragen zijn niet beschikbaar.
Tabel 2: terugvorderingen kindgebonden budget
2020

2021

2022

Hoogte

Aantal

% van de
huishoudens

Aantal

% van de
huishoudens

Aantal

% van de
huishoudens

€ 1 – € 100
€ 101 – € 500
€ 501 – € 1.000
€ 1.001 – € 5.000
> € 5.000
Totaal

98.345
169.545
55.183
29.562
293
352.928

7.6%
13.0%
4.2%
2.3%
0.0%
27%

92.010
16.680
54.384
30.332
376
338.782

7.2%
12.6%
4.2%
2.4%
0.0%
26%

85.018
164.655
54.321
23.080
267
327.341

8.2%
15.8%
5.2%
2.2%
0.0%
31%

Bron: Dienst Toeslagen, augustus 2023

De leden van de SGP-fractie hebben vragen over de verlaging van de
extra inkomensdrempel voor paren. Wat zijn de opbrengsten van de
geïsoleerde maatregel? Is de regering het eens dat deze maatregel zorgt
voor een stijging van de marginale druk voor inkomens rond de 40.000
euro van 6,75%? En dat deze maatregel de grote aanjager is van de
enorme stijging van marginale druk tot 92% bij eenverdieners? Waarom is
toch voor deze maatregel gekozen, ondanks de brede wens die er is om
de marginale druk te laten dalen? Welke alternatieven zijn mogelijk om de
marginale druk voor deze groep te laten dalen, en om welke reden is
hiervoor niet gekozen?
Het schrappen van de in de Ontwerpbegroting 2024 voorgestelde
verlaging van de inkomensafbouwgrens voor paren kost structureel
jaarlijks circa € 460 miljoen per jaar.
Door de verlaging komt de nieuwe afbouwgrens in 2024 voor paren op
een gezamenlijk verzamelinkomen van € 35.849 in plaats van € 46.960. De
verlaging van de afbouwgrens met € 11.111 heeft twee verschillende
effecten op de marginale druk van paren met kinderen.
1) Voor werkende ouders met een gezamenlijk verzamelinkomen tussen
de nieuwe en oude afbouwgrens (€ 35.849 en € 46.960) verhoogt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

9

maatregel in 2024 de marginale druk met 6,75%-punt. Door de
verlaging krijgen zij te maken met de afbouw van het kindgebonden
budget, terwijl ze zonder de verlaging geen afbouw van het kindgebonden budget zouden hebben. Er zijn circa 72.000 paren met een
gezamenlijk verzamelinkomen tussen de nieuwe en oude afbouwgrens waarvan circa 14.500 alleenverdieners.
2) Voor werkende ouders met een hoger gezamenlijk verzamelinkomen
daalt de marginale druk juist met 6,75%-punt. Door de verlaging van
de afbouwgrens krijgen zij helemaal geen recht op kindgebonden
budget en merken ze dus geen last van de afbouw van het kindgebonden budget. Zo heeft bijvoorbeeld een paar met 2 kinderen tot 12
jaar met de verlaging van de inkomensgrens recht op kindgebonden
budget tot een gezamenlijk verzamelinkomen van € 108.000 euro.
Zonder de verlaging met € 11.111 loopt dit recht € 11.111 verder
door tot circa € 119.000. Huishoudens met een inkomen tussen deze
bedragen zouden, zonder verlaging van de afbouwgrens, te maken
krijgen met de inkomensafhankelijke afbouw en dus een hogere
marginale druk van 6,75%-punt.
Het eerste effect is zichtbaar in de tabellen zoals opgenomen bij het
Belastingplan. Voor het daar getoonde voorbeeldhuishouden van een
alleenverdiener14 met kinderen, met een inkomen rond € 40.000 stijgt de
marginale druk. Door samenloop met de afbouw van huurtoeslag kan
deze tot 92% oplopen. Tegelijk is ook de gemiddelde druk voor deze
huishoudens laag: rond 4% bij een inkomen van bijna modaal (€ 44.000).
De regering heeft de wens om de extremen in de marginale druk aan te
pakken. Dit is een complex probleem waarvoor geen eenvoudige
oplossingen zijn. Een uitgebreid onderzoek naar de marginale druk dat in
februari met uw Kamer is gedeeld, laat dit zien15.
De leden van de fractie van SGP vragen waarom toch is gekozen voor
deze maatregel en welke alternatieven mogelijk zijn om de marginale druk
voor deze groep te laten dalen, en om welke reden hiervoor niet gekozen
is. Specifiek bij de verhoging van het kindgebonden budget, zou het niet
verlagen van de inkomensgrens een dekkingsprobleem geven. Een
alternatief zou zijn om de bedragen per kind en voor oudere kinderen
minder te verhogen. Dit gaat echter ten koste van ondersteuning aan
grotere gezinnen of gezinnen met oudere kinderen en daarmee ten koste
van de bestrijding van kinderarmoede. Een andere mogelijkheid is om het
kindgebonden budget steiler af te bouwen. Het afbouwpercentage zou
daarvoor met 2,6%-punt moeten stijgen van 6,75% naar 9,35% (+2,6%punt). Dit zou de marginale druk voor alle alleenstaande ouders vanaf het
minimumloon en alle paren met een huishoudinkomen vanaf circa
modaal verhogen. Ook zou dit ervoor zorgen dat sommige huishoudens,
zoals alleenstaande ouders met één kind, in 2024 juist minder kindgebonden budget ontvangen dan in 2023. Omdat deze snellere afbouw meer
huishoudens raakt (circa 775.000 ten opzichte van 70.000) en deze
huishoudens sterker reageren op financiële prikkels, acht de regering een
dergelijke versnelde afbouw niet wenselijk. Bovendien zou dan niet meer
gelden dat alle huishoudens met kindgebonden budget meer kindgebonden budget ontvangen. Een deel van de huishoudens zou dan in 2024
minder kindgebonden budget ontvangen dan in 2023.

14

In de beantwoording wordt de term «alleenverdiener» gebruikt om een paar aan te duiden
waarvan één partner werkt, omdat de term «eenverdiener» soms wordt geïnterpreteerd als
alleenstaande.
15
Zie de Kamerbrief «Aanvullende maatregelen aanpak arbeidsmarktkrapte» van 3 februari 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

10

Daarnaast vragen de leden van de SGP-fractie of de regering
voornemens is deze verlaging van dit afbouwpercentage terug te draaien,
gezien de discussie hierover tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.
De regering gaat er bij de beantwoording van deze vraag vanuit dat de
vraagstellers doelen op de verlaging van de inkomenafbouwgrens in
plaats van op de verlaging van het afbouwpercentage. De verlaging van
het afbouwpercentage maakt geen onderdeel uit van de maatregelen die
de regering voorstelt. De aanpassingen binnen het kindgebonden budget
zijn met name gericht op gezinnen met meer en oudere kinderen. Het
kabinet verlaagt het afbouwpunt voor paren omdat door de intensiveringen van het kindgebonden budget in 2023 en 2024 inmiddels ook hoge
inkomens kindgebonden budget kunnen aanvragen. Paren ontvangen nog
steeds een hoger kindgebonden budget in 2024 ten opzichte van 2023.
Daarnaast wordt met deze aanpassing het kindgebonden budget beter
gericht op gezinnen met een laag of middeninkomen. De regering is
daarom niet voornemens de verlaging van de inkomensafbouwgrens voor
paren terug te draaien.
De leden van de VVD-fractie vragen wat het effect van voorliggend
wetsvoorstel is op de armoedeval en de marginale druk. Kan de regering
daar nader op ingaan?
Door de verlaging komt de nieuwe afbouwgrens in 2024 voor paren op
een gezamenlijk verzamelinkomen van € 35.849 in plaats van € 46.960. De
verlaging van de afbouwgrens heeft twee verschillende effecten op de
marginale druk van paren met kinderen. Het gaat om een stijging van de
marginale druk voor paarleden met een gezamenlijk verzamelinkomen
tussen de nieuwe en oude afbouwgrens en een daling van de marginale
druk voor paarleden met een hoog gezamenlijk verzamelinkomen. De
twee effecten zijn hierboven in het antwoord op de vraag van de SGP over
de marginale druk verder toegelicht.
In de armoedevaltabel die in hoofdstuk 5.2 van de begroting van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid staat, wordt de
armoedeval getoond voor verschillende voorbeeldhuishoudens bij
verschillende veranderingen in de werksituatie. De verlaging van de
afbouwgrens voor paren in het kindgebondenbudget heeft alleen een
effect bij paren. Daarom bevat tabel 3 alleen de voorbeeldhuishoudens
met paren. Voor 5 van de paren uit de armoedevaltabel verandert de
armoedeval door de verlaging van de afbouwgrens.
De verlaging van de afbouwgrens heeft geen invloed op de werkloosheidsval omdat daar wordt uitgegaan van het aanvaarden van werk op het
minimumloon vanuit een bijstandsuitkering. De verlaagde afbouwgrens
ligt ruim boven het minimumloon, waardoor de verlaging geen effect
heeft op de werkeloosheidsval.
De doorgroeival van een alleenverdiener met kinderen stijgt van 78%
zonder verlaagde inkomensgrens naar 79% met verlaagde inkomensgrens
(stand Begroting). Ook de herintredersval stijgt voor de huishoudens waar
de partner gaat werken tegen 60% minimumloon of 0,5 keer modaal. De
deeltijdval stijgt bij het huishouden waar de tweede partner 80%
minimumloon verdient en daalt juist voor het huishouden waar de tweede
partner 66% modaal verdient.
Voor de huishoudens waarvoor de armoedeval stijgt ligt het gezamenlijk
verzamelinkomen voor en/of na de verandering in de werksituatie tussen
de verlaagde en niet-verlaagde afbouwgrens (€ 35.849 en € 46.960). Door
de verlaging van de afbouwgrens krijgen zij te maken met de afbouw van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

11

het kindgebonden budget en dat verhoogt hun marginale druk. Dit is
hierboven beschreven als effect 1 van de verlaging van de afbouwgrens.
Voor het huishouden waarvoor de deeltijdval juist daalt door de verlaging
van de afbouwgrens ligt het gezamenlijke verzamelinkomen rond 110.000
euro als de tweede partner 4 dagen werkt. Zonder de verlaging heeft dit
huishouden recht op kindgebonden budget. Met de verlaging van de
afbouwgrens heeft het huishouden geen recht op kindgebonden budget.
Hierdoor ligt de marginale druk met de verlaagde inkomensgrens lager
dan zonder de verlaagde afbouwgrens. Als het huishouden geen recht
heeft op kindgebonden budget, heeft het ook niet te maken met de
afbouw van 6,75%.
Tabel 3: Armoedeval conform Begroting en bij niet verlagen inkomensgrens, 2024«
Werkloosheidsval

Alleenverdiener met kinderen
Doorgroeival

Alleenverdiener met kinderen
Herintredersval

Partner 1 WML;
Partner 2 60% WML (3 dagen werk)
Partner 1 modaal;
Partner 2 ½ modaal (3 dagen werk)
Partner 1 2x modaal; Partner 2 ½ modaal (3
dagen werk)
Deeltijdval

Partner 1 WML;
Partner 2 80% WML
(van 3 naar 4 dagen werk)
Partner 1 modaal;
Partner 2 80% WML
(van 3 naar 4 dagen werk)
Partner 1 2x modaal;
Partner 2 66% modaal
(van 3 naar 4 dagen werk)

Stijging inkomen bij aanvaarden werk vanuit een
bijstandsuitkering
Zonder
Stand
verschil
verlaging
begroting
afbouwgrens
5%
5%
0%
Marginale druk (bij hogere beloning werk,
stijging van WML naar 150% WML)
Zonder
Stand
verschil
verlaging
begroting
afbouwgrens
78%
79%
1%
Marginale druk (bij aanvaarden werk nietwerkende partner)
Zonder
Stand
verschil
verlaging
begroting
afbouwgrens
47%

49%

2%

28%

30%

2%

28%
28%
0%
Marginale druk minstverdienende partner met
kinderen (bij dag extra werk)
Zonder
Stand
verschil
verlaging
begroting
afbouwgrens

49%

54%

5%

26%

26%

0%

36%

34%

– 2%

3. Inkomenseffecten
De leden van de CDA-fractie begrijpen de beweging goed om het
kindgebonden budget te verhogen om te zorgen dat gezinnen in armoede
worden ondersteund. Zij merken hierbij wel op dat door externe omstandigheden de benodigde mate van ondersteuning in de toekomst
misschien wel kan variëren binnen de groep gezinnen die het kindgebonden budget ontvangen. Zij vragen of periodiek wordt gemonitord hoe
deze groep ervoor staat en waar de ondersteuning het hards nodig is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

12

De door het kabinet gelanceerde landelijke Aanpak geldzorgen, armoede
en schulden heeft onder andere tot doel om de armoede onder kinderen
aan te pakken.16 Het kindgebonden budget maakt onderdeel uit van het
instrumentarium om dit bereiken. Onderdeel van landelijke aanpak is het
doorlopend monitoren van de in dat kader getroffen maatregelen. Daarbij
worden onder andere de ramingen van het CPB in maart (CEP), in
augustus (cMEV) en in september (MEV) betrokken waarin de armoedecijfers onder personen en kinderen zijn opgenomen. Daarnaast kijkt het
kabinet jaarlijks in meer brede zin naar de ontwikkeling van de koopkracht
van de verschillende huishoudens. De armoedecijfers van de cMEV
kunnen door het kabinet worden gebruikt tijdens de augustusbesluitvorming.
4. Toetsing en consultatie
De leden van de VVD-fractie lezen in de uitvoeringstoets van de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) bij dit wetsvoorstel dat «de extra werkzaamheden
als gevolg van de wijziging in omvang van nieuwe gerechtigden, lastig in
te schatten en onzeker zijn.» Hoe gaat de regering hiermee om en hoe
worden mogelijke problemen zoveel als mogelijk gemitigeerd? Wanneer
en hoe is meer duidelijkheid te krijgen hierin?
In de uitvoeringstoets is de SVB gevraagd om onder andere de effecten
ten aanzien van de benodigde capaciteit en ten aanzien van de uitvoeringskosten inzichtelijk te maken. Ook is de SVB gevraagd of de voorgestelde maatregelen tot risico’s in de uitvoering kunnen leiden. De SVB
geeft aan dat het aantal nieuwe gerechtigden afhankelijk is van hun
persoonlijke financiële situatie (in het buitenland), waar de SVB vooraf
geen inzage in heeft. Om die reden kan het aantal nieuwe gerechtigden
niet zuiver ingeschat worden. De inschatting op basis van praktijkervaring
in relatie tot het bekende klantenbestand is dat dit niet om grote aantallen
zal gaan. De SVB schat daarom (vooralsnog) in dat de verhoging van het
kindgebonden budget een beperkte tijdelijke extra werklast betekent. De
SVB geeft aan dat kosten beperkt zijn en geen aanvullende financiering
nodig is.
De leden van de VVD-fractie lezen dat in de uitvoeringstoets van de SVB
naar voren komt dat Nederland mogelijk meer gezinsbijslag zal moeten
betalen in situaties waarin het buitenland met voorrang bevoegd is en
Nederland een aanvulling betaalt op de gezinsbijslag wanneer het
kindgebonden budget verhoogd wordt. Uit diezelfde uitvoeringstoets
blijkt dat er vooralsnog geen duidelijk zicht is op hoeveel nieuwe
gerechtigden de verhoging van toepassing gaat zijn en wat de financiële
gevolgen daarvan zullen zijn. Kan de regering dit inzichtelijk maken? Hoe
gaat de regering verder deze mensen, die daar recht op hebben, bereiken?
De SVB is op grond van Europese regelgeving belast met de vaststelling
van de samenloop en anticumulatie van Europese gezinsbijslagen van
dezelfde aard, waaronder de kinderbijslag en het kindgebonden budget.
Om te voorkomen dat burgers dubbel worden uitbetaald, stelt de SVB
vast of er sprake is van samenloop en anticumuleert waar nodig. Als het
buitenlands recht op een gezinsbijslag hoger is dan het bedrag aan
Nederlandse gezinsbijslag dan komt het recht op Nederlandse gezinsbijslag niet tot uitbetaling (nihil-betaling). Sommige burgers kiezen er dan
voor om het recht op kinderbijslag te stoppen. Door de verhoging van het
kindgebonden budget kan het zijn dat Nederland het bedrag aan
gezinsbijslag in meer gevallen moet gaan aanvullen. Het is op dit moment
niet goed te voorspellen voor hoeveel gerechtigden dit geldt, maar de
16

Kamerstukken II 2021/22, 24 515, nr. 64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

13

verwachting is dat dit om beperkte aantallen gaat. De SVB zal de komende
tijd de specifieke groep ouders die de kinderbijslag heeft gestopt waar
mogelijk, in de bestanden, opsporen. Deze ouders zullen door de SVB
worden benaderd om hen op de mogelijkheid te wijzen om opnieuw een
Nederlandse gezinsbijslag aan te vragen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat uit de uitvoeringstoets van
de SVB verder naar voren komt dat, om terugvorderingen door het
buitenland zo veel mogelijk te voorkomen, de SVB de zusterorganen voor
de inwerkingtreding bericht. Daarbij tekent de SVB wel aan dat het dan
vervolgens aan de zusterorganen is om tijdig te acteren. Wanneer een
zusterorgaan niet tijdig acteert, wat zijn dan de gevolgen hiervan?
In situaties waarin Nederland met voorrang bevoegd is om de gezinsbijslagen uit te betalen, zal door de verhoging van het Nederlandse
kindgebonden budget de buitenlandse (aanvullende) gezinsbijslag
waarschijnlijk moeten worden bijgesteld. De SVB zal daarom de buitenlandse zusterorganen en Bureaus Belgische en Duitse Zaken voor de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel berichten over de verhoogde
toeslagbedragen. Het is de verantwoordelijkheid van het buitenlandse
zusterorgaan om tijdig te acteren, door de anticumulatie waar nodig aan
te passen, zodat wordt voorkomen dat burgers te maken krijgen met
terugvorderingen door het buitenland. Indien het zusterorgaan de
anticumulatie niet, of niet tijdig aanpast, ontvangt de burger te veel
buitenlandse gezinstoeslag en zal deze (waarschijnlijk) moeten
terugbetalen.
5. Evaluatie
De leden van de VVD-fractie constateren dat de laatste evaluatie in 2018
heeft plaatsgevonden. Wanneer zal de volgende evaluatie plaatsvinden?
De leden van de D66-fractie vragen wanneer de eerstvolgende evaluatie
van het kindgebonden budget beoogd is.
In de Strategische Evaluatie Agenda is het evaluatieprogramma van de
beleidsterreinen van SZW opgenomen. De evaluaties op deze agenda
dienen ter verantwoording van gevoerd beleid, maar zijn ook gericht op
verbetering van bestaand beleid en het voorbereiden van nieuw beleid.
Met de evaluaties kan op langere termijn worden beoordeeld hoe het
beleid werkt en hoe we het beleid kunnen verbeteren. De periodieke
rapportage Tegemoetkoming ouders is voor 2025 voorzien.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

14

BIJLAGEN
Figuur 1: Verhoging kindgebonden budget alleenstaanden in 2023 en 2024 met één of
twee kinderen (onder de 12 jaar).

Figuur 2: Verhoging kindgebonden budget paren in 2023 en 2024 met één of twee
kinderen (onder de 12 jaar).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 431, nr. 6

15