2018D28536

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
14 april 2018 over het standpunt van het kabinet over de reactie van de
Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk op de aanval in
Douma, Syrië (Kamerstuk 32 623, nr. 210).
De voorzitter van de commissie,
Pia Dijkstra
De griffier van de commissie,
Van Toor

nds-tk-2018D28536

1

Nr.

Vraag

1

Wat is de stand van zaken met betrekking tot het onderzoek van de
Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) naar
de aanval in Douma? Wanneer zullen naar verwachting resultaten
van het onderzoek bekend worden gemaakt? Wanneer worden de
(eerste) resultaten van het OPCW-onderzoek verwacht? Bent u
bereid de Kamer hierover te informeren?
Kunt u toelichten wat het verschil is tussen «begrip» en «(politieke)
steun» voor de militaire actie van de Verenigde Staten, het
Verenigd Koninkrijk en Frankrijk?
Heeft u op enigerlei wijze juridisch advies ontvangen, vooraf of
achteraf, met betrekking tot de militaire actie van de Verenigde
Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk? Zo ja, bent u bereid
deze met de Kamer te delen? Zo nee, waarom niet?
Onder welke voorwaarden acht u militair optreden in lijn met het
internationaal recht als een mandaat van de Veiligheidsraad van de
VN ontbreekt, er geen uitnodiging daartoe van een ander land is en
er geen sprake is van zelfverdediging? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Kunt u een overzicht geven van schendingen van het internationaal
recht, zoals de inzet van chemische wapens, die in uw ogen militair
optreden rechtvaardigen als een mandaat van de Veiligheidsraad
van de VN ontbreekt, er geen uitnodiging daartoe van een ander
land is en er geen sprake is van zelfverdediging?
Kunt u een overzicht geven van de inzet van chemische wapens
door het Assad regime en per geval aangeven hoe onafhankelijk is
vastgesteld (en zo ja, door welke organisatie) dat het Assad regime
verantwoordelijk was voor de aanval?
Kunt u een overzicht geven van de inzet van chemische wapens
door tegenstanders van het Assad regime en per geval aangeven
hoe onafhankelijk is vastgesteld (en zo ja, door welke organisatie)
dat tegenstanders van het Assad regime verantwoordelijk waren
voor de aanval?
Is het aannemelijk dat tegenstanders van het Assad regime
beschikken over chemische wapens? Zo ja, welke groepen?
Kunt u aangeven of bij de aanval van de VS, Frankrijk en het VK op
onder andere een of meerdere opslagplaatsen van chemische
wapens schadelijke gassen zijn vrijgekomen? Zo nee, waarom
niet?
Hoe verhoudt een aanval op onder andere een of meerdere
opslagplaatsen van chemische wapens zich tot het internationaal
recht, aangezien door zo’n aanval gifgas kan vrijkomen met
vergaande gevolgen voor de bevolking ter plaatse?
Is het juist dat het Syrische regime nooit volledige openheid van
zaken heeft gegeven over het chemische wapenprogramma? Zo ja,
hoe verhoudt dit zich tot de eerdere, succesvolle inspanningen van
de OPCW om chemische wapens in Syrië te vernietigen? Waar is
naar uw oordeel geen openheid over gegeven?
Heeft u inmiddels bewijzen gezien dat het Assad regime verantwoordelijk is voor de inzet van gifgas in Douma? Zo nee, waarom
niet?
Is het juist dat Nederland begrip heeft uitgesproken voor de
militaire actie van de VS, Frankrijk en het VK op basis van het
gegeven dat het Assad regime in het verleden chemische wapens
heeft ingezet? Kunt u uw antwoord toelichten?
Wat is naar uw oordeel de waarde van een veto in de
VN-Veiligheidsraad?

2

3

4

5

6

7

8
9

10

11

12

13

14

2

15

16

17
18

19

20

21

22

23

24

Vindt u dat een veto in de VN-Veiligheidsraad terzijde geschoven
kan worden als door zo’n veto, al dan niet middels een «cirkelredenering» dan wel «perfecte knoop», militair optreden wordt
geblokkeerd? Hoe verhoudt deze opstelling zich tot het internationaal recht?
Welke effecten hebben de bombardementen van de VS, het VK en
Frankrijk geresulteerd? In hoeverre zijn de doelen geraakt waarmee
de capaciteiten van het Syrische regime om chemische wapens in
de toekomst opnieuw te gebruiken werkelijk zijn uitgeschakeld?
Op welk moment is Nederland door de VS, het VK en Frankrijk op
de hoogte gesteld van de bombardementen van 14 april jl.?
Hoe verloopt het huidige onderzoek van de OPCW naar de recente
gifgasaanval in Douma momenteel? Wordt de onderzoekers
toegang tot alle getroffen gebieden en het aanwezige bewijs
geboden? Zo ja, welke aanwijzingen heeft u hiervoor? Zo nee, op
welke wijze wordt het Syrische regime hierop aangesproken?
Hoe duidt u het gegeven dat het gebruik van chemische wapens
steeds normaler lijkt te worden, met het oog op de gifgasaanvallen
in Syrië en de recente gifgasaanval op de oud-spion Skripal in
Salisbury?
Kunt u zich de uitkomsten van het OPCW-onderzoek naar de
gifgasaanval van april 2017 in Syrië herinneren, waaruit bleek dat
inderdaad sarin was gebruikt? Welke vervolgstappen zijn genomen
naar aanleiding van deze uitkomsten? Is op enige wijze onafhankelijk onderzoek gedaan naar wie verantwoordelijk was voor deze
aanval?
Hoe vaak zijn sinds de start van het conflict in Syrië in 2011
chemische wapens ingezet? Is naar aanleiding van iedere aanval
onafhankelijk onderzoek door de OPCW ingesteld? Zo ja, wat zijn
de uitkomsten van deze onderzoeken? Zo nee, waarom niet?
Klopt het dat bij eerdere gifgasaanvallen in 2014, 2015 en 2017
door onafhankelijk onderzoek via het Joint Investigation Mechanism het Syrische regime als verantwoordelijk voor de aanvallen is
aangewezen? Welke gevolgen zijn aan deze conclusies gegeven
jegens het Syrische regime?
Klopt het dat Russische acties consequent onderzoek naar het
gebruik van chemische wapens blokkeren, waaronder het
OPCW-onderzoek uit 2013 naar de vernietiging van chemische
wapens door het Syrische regime, het veto tegen de VN-resolutie
over het Joint Investigation Mechanism uit 2017 en het recente
veto in de VN Veiligheidsraad tegen de resolutie over onafhankelijk
onderzoek naar de gifgasaanval in Douma, Syrië? Hoe duidt u deze
opstelling van Rusland? Bent u het eens dat deze acties leiden tot
het uithollen van internationaal rechtelijke normen, te weten het
voorkomen van gebruik van chemische wapens? Waarom wel of
waarom niet? Welke acties bent u bereid hiertoe te ondernemen en
op welke termijn?
Hoe beoordeelt u het parlementaire rapport in Duitsland dat stelt
dat de luchtaanvallen op Syrië in strijd waren met het internationaal recht? (http://www.dw.com/en/syria-airstrikes-violatedinternational-law-german-parliamentary-report/a-43476594)
Waarom weigert u een standpunt in te nemen over de legaliteit
van de luchtaanvallen?

3

25

26

27

28

29
30

31
32

33
34
35

36

Hoe beoordeelt u de berichtgeving dat de rebellenbeweging Jaish
al-Islam, die actief was in Douma, toegegeven heeft zelf in het
verleden verantwoordelijk te zijn geweest voor een chemische
aanval, op de Koerden bij Aleppo? (https://
mobile.almasdarnews.com/article/jaish-al-islam-takesresponsibility-chemical-attack-kurds-aleppo/) Acht u het mogelijk
en/of waarschijnlijk dat deze rebellenbeweging nog over chemische wapens beschikte ten tijde van de mogelijke chemische
aanval op Douma?
Waarom vindt u het optreden van de coalitie «weloverwogen», als
er nog niet eens officieel vastgesteld is dat er een chemische
aanval heeft plaatsgevonden en het onderzoek door de OPCW nog
moest beginnen?
Hebben de VS, het VK en Frankrijk inlichtingen gedeeld met
Nederland en/of bewijzen verschaft voor het feit dat Assad
schuldig zou zijn aan een chemische aanval op Douma? Heeft de
regering hierom gevraagd? Waarom wel/niet?
Herinnert u zich de reactie van de Nederlandse regering op de
chemische aanval in Khan Sheikhoun, waarbij gesteld werd dat het
Assad regime «zeer waarschijnlijk» verantwoordelijk was? Waarom
acht u het het in het geval van Douma niet «zeer waarschijnlijk»,
maar slechts «waarschijnlijk» dat het Assad regime verantwoordelijk is? Ziet u het risico van een glijdende schaal, waarbij steeds
sneller «begrip» wordt uitgesproken voor militaire acties, zelfs
zonder overtuigend bewijs?
Welk type gifgas is er waarschijnlijk gebruikt? Valt chlorine gas
onder de officiële definitie van chemische wapens?
Heeft de Nederlandse regering wel of geen politieke steun
uitgesproken voor de luchtaanvallen op Syrië, door de NAVOverklaring te steunen? Kunt u deze vraag met een eenvoudig «ja»
of «nee» beantwoorden?
Heeft de regering andere mogelijke acties overwogen als reactie
op de gifgasaanvallen?
Hoeveel doden en gewonden zijn er als gevolg van de aanval op
Douma officieel vastgesteld? Is er bij hen tot nu toe enig spoor
gevonden van chemische wapens?
Acht u een «valse vlag» operatie door jihadisten denkbaar en/of
uitgesloten?
Welke schade is toegebracht met de bombardementen van VS,
Frankrijk en VK?
Hoe beoordeelt u de uitspraken van een arts in Damascus, op de
afdeling spoedeisende hulp: «Ja, er waren mensen met ademhalingsproblemen, maar dat kwam door de rook en het stof van een
ingestort gebouw. Maar opeens doken er figuren op die schreeuwden dat er chemische wapens waren gebruikt en een complete
chaos creëerden. Maar wij wisten dat het niet waar was», alsmede
uitspraken van andere ziekenhuismedewerkers die vertelden dat er
niets aan de hand was: «Er werden alleen wat mensen afgespoeld
met water omdat ze onder het stof zaten», en «Er zijn ook helemaal
geen doden of gewonden gevallen» (https://www.volkskrant.nl/
archief/er-was-geen-gifgas-moet-11-jarige-hassan-bewijzen~
a4596096/?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_
campaign=shared%20content&utm_content=free)
Klopt het dat een van de «bewijzen» voor de mogelijke chemische
aanval op Douma een filmpje is waarin het 11-jarige jongetje
Hassan een hoofdrol speelt? Hoe kan het dat dit jongetje nog leeft
als er daadwerkelijk een chemisch wapen ingezet is? https://
www.volkskrant.nl/archief/er-was-geen-gifgas-moet-11-jarigehassan-bewijzen~a4596096/?utm_source=twitter&utm_medium=
social&utm_campaign=shared%20content&utm_content=free

4

37

38

39

40

41
42
43
44
45
46
47
48

49

50

Hoe beoordeelt u de uitspraken van de Amerikaanse Minister van
Defensie Mattis, die op 12 april jl. toegaf dat de Amerikaanse
regering op dat moment géén bewijs had voor een chemische
aanval op Douma, noch voor wie daarvoor verantwoordelijk was,
afgezien van informatie uit openbare bronnen, zoals social media:
https://www.c-span.org/video/?443542-1/secretary-mattis-generaldunford-testify-defense-budget-request?
Hoe kan een adequate reactie van de internationale gemeenschap
op mogelijk volgende aanvallen met chemische wapens in het
vervolg worden gewaarborgd? Wat doet u om dit te bevorderen?
Hoe beoordeelt u de acties van Russische en Syrische zijde om de
slachtoffers van de chemische aanval verantwoordelijk te stellen
voor het in scene zetten van de aanval?
Heeft het onthouden van Nederlandse steun aan de vergeldingsactie de door Rusland gezaaide publieke twijfel over de verantwoordelijkheid voor de aanval met chemische wapens versterkt?
Meent u dat dankzij de vergeldingsactie de capaciteit van Assad
om chemische wapens in te zetten is aangetast?
Meent u dat dankzij de vergeldingsactie de kans op nieuwe
aanvallen met chemische wapens is verminderd?
Hoe verhoudt in uw optiek een aanval met chemische wapens zich
tot het concept van de Responsibility to protect?
Heeft u contact met bondgenoten over de mogelijke reacties indien
Assad nogmaals chemische wapens inzet?
Heeft de (vermeende) inzet van chemische wapens Assad
strategisch voordeel opgeleverd in de strijd tegen de rebellen?
Heeft u inmiddels actie ondernomen om de Nederlandse informatiepositie te verbeteren?
Kunt u op basis van de informatie waarover u nu beschikt in
retrospect wel steun voor de vergeldingsactie uitspreken?
Deelt u de opvatting dat het onafhankelijk onderzoek van de OPCW
naar de toedracht van de aanval in Douma ook aanknopingspunten
zou kunnen bieden voor de attributievraag, bijvoorbeeld als
duidelijk wordt welk type munitie en gifgas is gebruikt? Waarom is
bovendien niet meer tijd genomen voor onderzoek en analyse door
inlichtingendiensten naar de toedracht en de schuldvraag?
Bent u bereid om aanvullend bewijs te vragen bij de VS, het VK en
Frankrijk, dit te voorzien van een nadere appreciatie en, al dan niet
vertrouwelijk, met de Kamer te delen?
Waarom is in de Veiligheidsraad kennelijk niet naar een compromis
gezocht met Rusland over het onderzoek naar de aanval in Douma,
maar zijn er over en weer ontwerp-resoluties gevetood? Waarom
achtte u kennelijk een diplomatieke oplossing niet mogelijk?

5