Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 405

Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001
en enige andere wetten in verband met de
herziening van de fiscale behandeling van de
eigen woning (Wet herziening fiscale
behandeling eigen woning)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave

blz.

I.

1
1
4
6
8
10

II.

ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Aanpassing begrip eigenwoningschuld
3. Afschaffing van de vrijstelling voor de KEW
4. Beschrijving van het overgangsrecht
5. Bestaande en nieuwe leningen (onderbouwing van het overgangsrecht)
6. Omvorming van rente in periodieke betalingen op grond van erfpacht,
opstal of beklemming of overige kosten van geldlening
7. Budgettaire aspecten
8. EU-aspecten
9. Uitvoeringsaspecten
10. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
ARTIKELSGEWIJS

12
14
15
15
17
17

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De hypotheekrenteaftrek (of strikt genomen: de fiscale behandeling van
inkomsten uit eigen woning) is de laatste twee decennia één van de meest
bediscussieerde onderdelen van het Nederlandse belastingstelsel.
Jarenlang is aandacht geschonken aan de vraag of herziening van de
fiscale behandeling van inkomsten uit eigen woning noodzakelijk zou zijn.
Met ingang van de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 is het
bereik van de eigenwoningregeling meerdere keren ingeperkt (alleen
aftrek voor de eerste eigen woning, beperking van de aftrekperiode tot
30 jaar, introductie van de bijleenregeling, afschaffing van de goedkoperwonenregeling en de introductie van het hogere percentage in het
eigenwoningforfait voor woningen duurder dan, kort gezegd, € 1 miljoen).
Door de eurocrisis is het vraagstuk van de noodzaak tot schuldreductie,
zowel op macro- (overheidsfinanciën), meso- (financiële instellingen) als
microniveau (consumenten), nadrukkelijk op de agenda gekomen.

kst-33405-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

1

In de kabinetsreactie op de motie Kuiper c.s. heeft het kabinet een
uitvoerige analyse opgenomen waarin wordt ingegaan op de achtergrond
van de thans geldende eigenwoningregeling, de ontwikkeling van de
eigenwoningschuld, het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek,
de marktontwikkelingen en het recente beleid ter zake van de eigen
woning.1 Naar aanleiding van die analyse concludeert het kabinet dat
risicoprofielen van huishoudens sterk verschillen. Vooral de recente koper
met een – in verhouding tot de waarde van de woning – hoge hypotheek
loopt het risico in betalingsproblemen te komen of met een restschuld te
blijven zitten, wanneer deze eigenwoningbezitter bijvoorbeeld als gevolg
van verandering van werk of als gevolg van echtscheiding of relatiebreuk
verhuist. De helft van het hypotheekbestand bevat hypotheken die (voor
een deel) aflossingsvrij zijn. Uiteindelijk kunnen betalings- en restschuldrisico’s doorwerken naar de financiële stabiliteit. Ook de overheidsfinanciën
kunnen onder druk komen te staan wanneer er een groot beroep gedaan
zou worden op de Nationale Hypotheekgarantie. Op dit moment blijft de
materialisatie van deze risico’s ondanks de economische crisis beperkt. De
ontwikkelingen laten echter zien dat er kwetsbaarheden zijn.2Die
kwetsbaarheden zouden volgens het kabinet niet tot gevolg moeten
hebben dat de aftrek van rente betaald voor een lening die is aangegaan
ter verwerving, onderhoud of verbetering van een eigen woning wordt
afgeschaft. Ook niet op termijn. De inzet is behoud van die aftrek. De
gesignaleerde kwetsbaarheden hebben er wel toe geleid dat het beleid
gericht op het beperken van de risico’s van hoge schulden is en nog
verder wordt geïntensiveerd. De door de Tweede Kamerfracties van de
VVD, het CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie gemaakte afspraken in
het Begrotingsakkoord 20133 met betrekking tot de fiscale behandeling
van inkomsten uit eigen woning passen goed in het streven gericht op het
beperken van de risico’s van hoge schulden. De maatregelen uit het
Begrotingsakkoord 2013 vormen een stap die reeds eerder ingezet beleid
verder aanscherpt (denk bijvoorbeeld aan de aanscherping van de
Gedragscode Hypothecaire Financiering per 1 augustus 2011, die mede is
ingegeven om een verkleining van de schuldpositie van huishoudens te
bewerkstelligen). Immers, doordat in het Begrotingsakkoord 2013 overeen
is gekomen dat op «nieuwe leningen» in maximaal 30 jaar, ten minste
annuïtair en volledig moeten worden afgelost om recht op aftrek van
rente op de schuld voor de eigen woning te hebben, zal de fiscale
stimulans voor aflossingsvrije leningen verdwijnen en daardoor het aantal
aflossingsvrije leningen in de komende 30 jaar zeer sterk teruglopen. Dit is
uiteindelijk goed voor de financiële stabiliteit in Nederland en de
schuldpositie van huishoudens.

1
Motie Kuiper; Kamerstukken I 2011/12,
33 000, F, kabinetsreactie; Kamerstukken I
2011/12, 33 000, V, blz. 4 e.v.
2
Kamerstukken I 2011/12, 33 000, V, blz. 5.
3
Bijlage 2 bij de Voorjaarsnota 2012
(Kamerstukken II 2011/2012, 33 280, nr. 1).

In diezelfde kabinetsreactie op de motie Kuiper c.s. heeft het kabinet
tevens opgemerkt dat door de maatregelen uit het Begrotingsakkoord
2013 wordt gepoogd burgers zekerheid te bieden om zodoende het herstel
van vertrouwen op de woningmarkt te bevorderen. Juist dat herstel van
vertrouwen is van groot belang voor de woningmarkt. Al spelen bij het
gewenste herstel van vertrouwen op de woningmarkt niet alleen
beleidsvoornemens van de overheid een rol. Ook de stand van de
economie, het consumentenvertrouwen en de situatie op de financiële
markten zijn bijvoorbeeld belangrijke factoren die de mate van
vertrouwen op de woningmarkt beïnvloeden. Desondanks is de in het
Begrotingsakkoord 2013 verwoorde wil van de Tweede Kamerfracties van
de VVD, het CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie, die van harte
wordt gesteund door het kabinet, een belangrijke en majeure bijdrage aan
het streven naar het herstel van vertrouwen op de woningmarkt.2
Overigens voorziet het Begrotingsakkoord 2013 op de koopwoningmarkt
niet alleen in een herziening van de fiscale behandeling van de eigen
woning. Deze herziening vormt een onderdeel van een meeromvattend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

2

pakket voor de woningmarkt. Zo wordt in dit pakket ook het tarief van de
overdrachtsbelasting voor woningen permanent op 2% gesteld. Deze
maatregel is per 1 juli 2012 ingegaan en vormt een onderdeel van de Wet
uitwerking fiscale maatregelen Begrotingsakkoord 2013. Het betreft een
maatregel die voor iedereen geldt. Er is niet voor een vrijstelling van of
korting op de te betalen overdrachtsbelasting gekozen die slechts voor
een bepaalde groep geldt. Een vrijstelling of verlaging voor een specifieke
groep, zoals bijvoorbeeld voor burgers die dichterbij hun werk gaan
wonen1 of starters op de woningmarkt, leidt onherroepelijk tot afbakeningsproblemen en is om die reden uitvoeringstechnisch buitengewoon
complex. Door de generieke verlaging profiteert iedereen, waaronder
burgers die dichterbij hun werk gaan wonen. Voorts voorziet het Begrotingsakkoord 2013 in een stapsgewijze verlaging van de zogenoemde
Loan-to-Value ratio2 van 106% naar 100%. Deze maatregel betreft geen
fiscale maatregel en zal door de Minister van Financiën separaat in
financiële toezichtswet- en regelgeving worden omgezet.
Daarnaast bevat het Begrotingsakkoord 2013 maatregelen gericht op de
huurmarkt. Zo wordt het voor verhuurders mogelijk gemaakt om voor
huishoudens met een inkomen tussen € 33 000 en € 43 000 jaarlijks de
huur te verhogen met de inflatie +1%. Deze maatregel komt naast de
mogelijkheid uit het Regeerakkoord om voor huishoudens met een
inkomen van meer dan € 43 000 jaarlijks de huur te verhogen met de
inflatie +5%. Deze maatregelen zijn gericht tegen het zogenoemde
scheefwonen en behoren tot de portefeuille van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en zullen door laatstgenoemde in weten regelgeving worden opgenomen. Ten slotte wordt per 1 januari 2013
een verhuurderheffing ingevoerd. Deze verhuurderheffing wordt in een
separaat (fiscaal) wetsvoorstel opgenomen, dat gelijktijdig met dit
voorstel van wet aan de Staten-Generaal is aangeboden. In dit
wetsvoorstel worden de navolgende zaken geregeld:
a. de aanpassing van het begrip eigenwoningschuld waardoor voor
leningen die op of na 1 januari 2013 zijn aangegaan geldt dat de rente
alleen aftrekbaar is als die lening in maximaal 360 maanden ten
minste volgens een annuïtair aflossingsschema volledig wordt
afgelost,
b. de afschaffing van de vrijstelling in box 1 (en daarmee ook in box 3)
voor op of na 1 januari 2013 afgesloten kapitaalverzekeringen eigen
woning, beleggingsrechten eigen woning en spaarrekeningen eigen
woning (respectievelijk de KEW, de BEW en de SEW, in het navolgende worden deze producten, tenzij anders aangegeven, kortheidshalve gezamenlijk aangeduid als KEW), en
c. het overgangsrecht op basis waarvan een lening wordt aangemerkt
als een «bestaande lening», waarvoor eerbiedigende werking geldt of
als een «nieuwe lening», waarvoor de nieuwe regeling voor fiscale
behandeling van de eigen woning geldt.

1
Hiernaar heeft het lid van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal de heer Nagel (50PLUS)
op 22 november 2011 gevraagd tijdens de
Algemene Financiële Beschouwingen
(Handelingen I 2011/12, nr. 8, item 8, blz. 59).
2
De verhouding tussen de hoogte van de
lening en de waarde van de woning.

In dit algemeen deel van de memorie van toelichting zal aandacht worden
besteed aan deze drie hoofdonderdelen van het wetsvoorstel. Per
onderdeel wordt de hoofdlijn beschreven en worden de overwegingen
geschetst om juist tot die keuzes te komen. Vervolgens wordt ingegaan op
het onderscheid tussen de «bestaande leningen» en de «nieuwe
leningen» alsmede de mogelijkheid van omvorming van rente in overige
kosten van geldlening of in periodieke betalingen op grond van erfpacht,
opstal of beklemming. Ten slotte wordt achtereenvolgens ingegaan op de
budgettaire aspecten, de EU-aspecten, de uitvoeringsaspecten en de
gevolgen voor bedrijfsleven en burger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

3

2. Aanpassing begrip eigenwoningschuld
Begrotingsakkoord 2013
«Vanaf 1 januari 2013 is voor nieuwe hypotheken de betaalde rente
alleen aftrekbaar als het een lening betreft die gedurende de looptijd
volledig en ten minste annuïtair wordt afgelost.
(...)
De aflosperiode met renteaftrek blijft voor iedereen 30 jaar.»1
Dit deel van de in het, door de Tweede Kamerfracties van de VVD, het
CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie gesloten Begrotingsakkoord
2013 voorziene herziening van de fiscale behandeling van de eigen
woning wordt vormgegeven door de wijziging van het begrip «eigenwoningschuld». De aftrek van rente is alleen mogelijk voor zover de lening
waarover de rente wordt betaald tot de eigenwoningschuld behoort. Op
dit uitgangspunt wordt in het onderhavige wetsvoorstel geen inbreuk
gemaakt. Onder het thans geldende recht kwalificeert een lening als een
eigenwoningschuld indien de lening is aangegaan ter verwerving,
onderhoud of verbetering van een eigen woning. Ook na 31 december
2012 blijft deze voorwaarde bestaan, maar worden tevens enkele
voorwaarden toegevoegd. Een lening moet daarnaast voortaan in
maximaal 360 maanden (30 jaar) ten minste volgens een annuïtair
aflossingsschema volledig worden afgelost. Het ten minste annuïtair
aflossen wordt getoetst aan de hand van de (resterende) hoogte van de
schuld en niet aan de hand van het in een jaar af te lossen bedrag.
Daardoor voldoet bij voorbeeld ook een lening met een (contractueel en
daadwerkelijk) lineair aflossingsschema aan de aflossingseis. In onderstaande figuur 1 wordt dit geïllustreerd. De gekromde lijn geeft de hoogte
van de schuld weer bij een annuïtair aflossingsschema. Ieder aflossingsschema dat contractueel en daadwerkelijk – op ieder punt – onder die
gekromde lijn blijft (zoals de rechte diagonale lijn in onderstaande figuur
1) voldoet aan de aflossingseis.
Figuur 1

1
Kamerstukken II 2011/12, 33 280, nr. 1,
blz. 23.

Voornoemde aflossingsverplichtingen moeten bij het aangaan van de
schuld zijn overeengekomen in de leningovereenkomst en moeten
daadwerkelijk worden nageleefd. Indien een lening niet voldoet aan deze
extra vereisten, komt de rente, ook al is de lening aangegaan ter
verwerving, onderhoud of verbetering van een eigen woning, niet in
aanmerking voor aftrek. Als de lening wel voldoet, mag – net als nu – de
werkelijk betaalde rente in aftrek worden gebracht, hetgeen voor burgers,
aanbieders en de Belastingdienst vanuit het oogpunt van eenvoud,
transparantie en administratieve lasten een groot voordeel betekent.
Aanbieders van leningen kunnen vooraf een product ter goedkeuring
voorleggen aan de Belastingdienst. De Belastingdienst beoordeelt aan de
hand van de door de aanbieder verstrekte bescheiden of de leningvorm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

4

voldoet aan de voorwaarden en in aanmerking kan komen voor renteaftrek. De voorwaarden gelden per leningdeel. Een voorbeeld ter
illustratie:
Indien een belastingplichtige ter aankoop van zijn eigen woning van
(stel) € 200 000 twee leningdelen aangaat van (stel) € 50 000
(leningdeel I) respectievelijk € 150 000 (leningdeel II), worden beide
leningdelen afzonderlijk bezien. Het kan hierdoor zo zijn dat óf geen
eigenwoningschuld bestaat (omdat beide leningdelen niet voldoen
aan de eisen), óf een eigenwoningschuld van € 50 000, € 150 000 of
€ 200 000 bestaat (omdat alleen leningdeel I, alleen leningdeel II
onderscheidenlijk beide leningdelen voldoen aan de eisen).
Indien de lening wordt aangeboden door een aanbieder ten aanzien van
wie geen verplichting tot het verstrekken van inlichtingen geldt op grond
van artikel 10.8 van de Wet inkomstenbelasting 2001, wordt een extra
voorwaarde gesteld. Een belastingplichtige kan de betaalde rente alleen in
aftrek brengen als hij tijdig de Belastingdienst de relevante gegevens over
de lening en de leningverstrekker doorgeeft.1 Ook een wijziging van een
van deze gegevens moet tijdig worden doorgegeven.2 Op deze manier
kan de controle op deze leningen worden verbeterd. In het geval de
belastingplichtige die de aftrek claimt de gevraagde informatie niet
verstrekt, kwalificeert de lening niet (meer) als eigenwoningschuld en is
de rente niet aftrekbaar. Indien de informatie in enig later jaar alsnog
wordt doorgegeven, dan herleeft voor de volgende jaren het recht op
renteaftrek (mits uiteraard aan de overige voorwaarden wordt voldaan).

1
In het jaar van aangaan van de lening geldt
dat de benodigde informatie uiterlijk bij het
indienen van de aangifte over dat jaar (en
uiterlijk op 31 december van het jaar volgend
op het jaar van aangaan van de lening) moet
worden verstrekt.
2
Uiterlijk een maand na afloop van het
kalenderjaar waarin een van de gegevens is
gewijzigd.

Zodra op een leningdeel te weinig wordt afgelost waardoor de omvang
van de schuld hoger ligt dan die zou zijn conform het annuïtaire aflossingsschema, verliest dat leningdeel in beginsel het predicaat «eigenwoningschuld» en is dientengevolge vanaf dat moment de rente niet meer
aftrekbaar. Om te voorkomen dat tijdelijke (betalings)problemen direct
leiden tot het verlies van renteaftrek, is in dit voorstel van wet een
regeling opgenomen waardoor geen sprake is van het verlies van aftrek,
mits een in een jaar opgelopen achterstand het volgende jaar wordt
ingehaald. Dit is een veiligheidsmarge die voor iedereen geldt. Daarnaast
bevat het wetsvoorstel nog een regeling voor herstel van een aflossingstekort ten gevolge van een onbedoelde fout in de betaling of berekening
van het aflossingsbedrag. Indien deze tegemoetkomingen geen soelaas
bieden, mag, in het uiterste geval dat belastingplichtige aannemelijk
maakt dat sprake is van onvoldoende betalingscapaciteit, op grond van dit
wetsvoorstel uiterlijk aan het eind van het vierde kalenderjaar volgende
op het kalenderjaar waarin het eerste betalingsprobleem zich voordeed
een nieuwe annuïteit voor de resterende looptijd worden vastgesteld
zonder dat het recht op renteaftrek verloren gaat. Hierdoor kan het
aflossingstekort worden ingehaald in de resterende looptijd van de lening.
Door de regeling op deze manier vorm te geven wordt zo veel mogelijk
gepoogd te voorkomen dat het huidige beleid van individuele kredietverstrekkers aan de hand waarvan zij betalingsregelingen met kredietnemers
overeenkomen, wordt doorkruist. Of een belastingplichtige zich houdt aan
het contractueel overeengekomen aflossingsschema is en blijft daarmee
primair een zaak tussen de kredietgever en de kredietnemer. Indien deze
laatste tegemoetkoming geen uitkomst biedt, wordt het leningdeel vanaf
het vierde jaar na het jaar waarin de betalingsachterstand is ontstaan niet
meer aangemerkt als eigenwoningschuld. De in de voorgaande jaren in
aftrek gebrachte rente op die schuld wordt dan niet teruggenomen. Het is
overigens de verwachting dat de leningnemer in dat geval al eerder (al
dan niet gedwongen door de leninggever) is verhuisd naar een
goedkopere woning of een huurwoning, of de lening heeft overgebracht
naar een goedkopere aanbieder of heeft gesplitst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

5

Na 31 december 2012 kunnen nog steeds aflossingsvrije leningen worden
afgesloten ter financiering van de eigen woning (met inachtneming van
de 50%-aflossingseis uit de Gedragscode Hypothecaire Financieringen).
Deze aflossingsvrije leningen worden evenwel niet meer fiscaal gefaciliteerd omdat ze niet meer kwalificeren als een eigenwoningschuld. De
keuze blijft nog steeds aan de individuele belastingplichtige. Wel mag
worden verwacht dat door dit wetsvoorstel het belang van de aflossingsvrije leningen de komende 30 jaar substantieel zal afnemen en spiegelbeeldig het belang van annuïtaire en lineaire leningen zal toenemen. Dat
is goed voor de financiële stabiliteit, omdat de verhouding tussen de
uitstaande schuld op de balansen van banken ten opzichte van de waarde
van het onderliggende onderpand verbetert. Daarnaast is het goed voor
de schuldpositie van burgers, omdat zij gedurende een periode van
30 jaar de schuld aflossen waardoor na 30 jaar de lening volledig is
afgelost. Ten slotte leiden beide positieve effecten (die zich op een mesorespectievelijk microniveau bevinden) volgens het Centraal Plan Bureau
uiteindelijk tot een welvaartswinst van 0,3% van het BBP.1 De Nederlandsche Bank (DNB) concludeert dat de maatregelen de kwetsbaarheden
in het financiële stelsel verminderen.2 Juist het terugdringen van de bruto
schuldpositie van burgers en de versterking van de financiële stabiliteit is
het primaire doel van dit wetsvoorstel. Als gevolg van het wetsvoorstel
wordt uiteindelijk een structurele budgettaire opbrengst geraamd van
€ 5,2 miljard (zie onderdeel 7 van deze memorie). Door die structurele
budgettaire opbrengst wordt ook de budgettaire beheersbaarheid
bevordert van de aftrek van rente van schulden die kunnen worden
aangemerkt als eigenwoningschuld. Die budgettaire beheersbaarheid is
een nevendoelstelling van dit wetsvoorstel.
3. Afschaffing van de vrijstelling voor de KEW
Begrotingsakkoord 2013
«De box 1 vrijstelling voor de KEW blijft gehandhaafd voor
bestaande hypotheken.»3

1
Blz. 44 van «Juniraming 2012: De Nederlandse economie tot en met 2017, inclusief
Begrotingsakkoord 2013». Dit document is
raadpleegbaar via navolgende link: http://
www.cpb.nl/publicatie/juniraming-2012-denederlandse-economie-tot-en-met-2017inclusief-begrotingsakkoord-2013. De
passages over de woningmarkt zijn als bijlage
bij de brief van minister van Financiën van
22 augustus 2012 naar de Tweede Kamer der
Staten-Generaal gezonden (kamerstukken II
2011/12, 33 280, nr. 12).
2
De analyse van DNB over de woningmarkt is
als bijlage bij de brief van minister van
Financiën van 22 augustus 2012 naar de
Tweede Kamer der Staten-Generaal gezonden(kamerstukken II 2011/12, 33 280, nr. 12)
3
Kamerstukken II 2011/12, 33 280, nr. 1,
blz. 23.

De huidige eigenwoningregeling leidt ertoe dat een voorkeur bestaat om
de hoogte van de eigenwoningschuld gedurende de 30-jaarsperiode op
hetzelfde (hoge) niveau te houden. Dat kan door middel van een aflossingsvrije lening. Op die manier kan gedurende 30 jaar maximaal gebruik
worden gemaakt van de renteaftrek. Gelijktijdig kan door middel van een
KEW worden gespaard voor de aflossing van de eigenwoningschuld na
afloop van de 30-jaarsperiode. Het KEW-vermogen wordt gedurende de
opbouwfase niet als grondslag voor de berekening van het in box 3 te
belasten voordeel uit sparen en beleggen in aanmerking genomen. Ook
de rente begrepen in de uiteindelijke uitkering uit een KEW is, onder
voorwaarden, vrijgesteld in box 1.
Vanwege de wijziging van het begrip eigenwoningschuld voor leningen
die op of na 1 januari 2013 worden afgesloten kan enkel nog rente in
aftrek worden gebracht als op die lening gedurende de looptijd van
maximaal 30 jaar, ten minste volgens een annuïtair aflossingsschema
volledig wordt afgelost. Belastingplichtigen zullen derhalve gedurende de
looptijd de lening moeten aflossen om voor renteaftrek in aanmerking te
komen. Na 30 jaar is de lening geheel afgelost. Aan het einde van de
30-jaarsperiode bestaat geen reden meer voor een uitkering uit een fiscaal
gefaciliteerd product waarin gedurende die 30-jaarsperiode specifiek voor
de aflossing van de lening is gespaard. Het KEW regime komt dan ook
voor na 31 december 2012 afgesloten producten te vervallen. Indien op of
na 1 januari 2013 kapitaalverzekeringen, spaarrekeningen en beleggingsrechten worden aangegaan, zal de waarde van die kapitaalverzekeringen,
spaarrekeningen en beleggingsrechten van meet af aan een onderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

6

vormen van de grondslag voor de berekening van het belastbare inkomen
uit sparen en beleggen (box 3) ook al wordt contractueel bepaald dat de
uitkering zal worden aangewend voor de aflossing van de eigenwoningschuld. Deze opvatting volgt impliciet uit het door de Tweede Kamerfracties van de VVD, het CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie
gesloten Begrotingsakkoord 2013.

1
Zolang de KEW geen of slechts een gering
belastbaar element in zich draagt, zal het
fiscale stelsel – ook al nu al – geen belemmering hoeven te vormen om eerder dan de
minimuminlegtermijn tot afkoop over te gaan.
Toch vindt afkoop niet veelvuldig plaats. Ook
na het verstrijken van de 20 jaarstermijn ligt
het niet in de rede dat afkoop in grote getale
zal plaatsvinden terwijl het KEW-regime ook in
dat geval geen drempels meer opwerpt.

In het Begrotingsakkoord 2013 is opgenomen dat voor bestaande
hypotheken de vrijstelling voor de KEW blijft gehandhaafd. Dit zal in het
overgangsrecht worden vormgegeven door voor alle op 31 december
2012 bestaande KEW’s een eerbiedigende werking te laten gelden. Voor
die bestaande KEW’s blijft de vrijstelling dus bestaan tenzij in strijd wordt
gehandeld met de voorwaarden zoals deze golden op 31 december 2012.
Het bestaande KEW-regime, dat voor op 31 december 2012 bestaande
KEW’s wordt gecontinueerd, kent de eis dat pas na 15 of 20 jaar inleg
gebruik mag worden gemaakt van de kleine (€ 34 900) respectievelijk
grote (€ 154 000) vrijstelling. De rente begrepen in de uiteindelijke
uitkering wordt vrijgesteld voor zover de uitkering het bedrag van de
vrijstelling niet overstijgt. Het kabinet overweegt deze termijnen te laten
vervallen. Vanwege het laten vervallen van die termijnen zou te allen tijde
de grote vrijstelling gaan gelden. Door de maatregel zouden belastingplichtigen – al dan niet na inwinning van advies – eerder dan na 15 of
20 jaar kunnen overgaan tot afkoop. De eventuele maatregel beoogt geen
generieke stimulans tot afkoop te zijn noch te worden maar wordt
overwogen met het oog op de vergroting van de keuzevrijheid waardoor
door middel van een generieke maatregel mogelijk een specifieke groep
belastingplichtigen een noodoplossing kan worden geboden. Als
bijkomend voordeel wordt enige vereenvoudiging van het KEW-regime
gerealiseerd. De effecten van de maatregel voor betrokken partijen zijn
echter onduidelijk en kunnen potentieel verstrekkend zijn. Veel zal
afhangen van de mate waarin belastingplichtigen overgaan tot eerdere
afkoop van de KEW. De Nederlandsche Bank wordt daarom gevraagd om,
met ondersteuning van het Verbond van Verzekeraars, de gevolgen van de
in overweging zijnde maatregel inzichtelijk te maken. Dit zal geschieden
aan de hand van een onderzoek waarin verschillende scenario’s worden
beschouwd waarbij de mate van afkoop varieert.
Gezien de aard van de KEW waardoor het rendement vooral tegen het
einde van de looptijd wordt gerealiseerd, is het de verwachting dat het,
mocht het tot afschaffing van de termijnen komen, voor het overgrote
deel van de belastingplichtigen niet aantrekkelijker wordt de KEW eerder
af te kopen dan nu het geval is.1 Rationeel handelende belastingplichtigen
zullen daarom vrijwel altijd de voorkeur voor reguliere afwikkeling blijven
houden. De uitkomsten van het onderzoek worden, voor zover deze niet
toezichtsvertrouwelijk zijn, vanzelfsprekend met beide Kamers der
Staten-Generaal gedeeld. Aan de hand van de uitkomsten van het
onderzoek zal worden beoordeeld of de in overweging zijnde maatregel
wordt doorgezet. Indien de maatregel niet wordt doorgezet, zal worden
bezien of het wetgevings- en uitvoeringstechnisch mogelijk is om het
vervallen van de minimale termijnen te beperken tot specifieke situaties.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat een op 31 december 2012
bestaande kapitaalverzekering waarvoor niet expliciet is bepaald dat de
uitkering zal worden aangewend voor de aflossing van een eigenwoningschuld – en niet onder het overgangsrecht van de Invoeringswet Wet IB
2001 valt -zowel voor als na 31 december 2012, in beginsel, tot de
grondslag voor de berekening van het voordeel uit sparen en beleggen in
box 3 behoort.
In specifieke (overgangs)gevallen blijft het overigens mogelijk om na
31 december 2012 nog een kapitaalverzekering, spaarrekening of
beleggingsrecht af te sluiten die in aanmerking komt voor de vrijstelling in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

7

box 1. Het gaat dan om een kapitaalverzekering, spaarrekening of
beleggingsrecht waarvan de uitkering zal worden aangewend voor de
aflossing van een na 31 december 2012 aangegane lening ter financiering
van een woning waarvoor echter op 31 december 2012 reeds een
onherroepelijke koopovereenkomst of een
koop-aannemingsovereenkomst bestond. Daarnaast mag een onder het
overgangsrecht vallende (en dus in box 1 vrijgestelde) KEW, BEW of SEW
na 31 december 2012 worden omgezet in een andere in box 1 vrijgestelde
KEW, BEW of SEW mits het verzekerde kapitaal van de kapitaalverzekering
of de contractueel over te maken bedragen bij de spaarrekening of het
beleggingsrecht niet worden verhoogd. Op deze manier blijft het mogelijk
om na 31 december 2012 bijvoorbeeld een bestaande beleggingshypotheek om te zetten in een ander product zonder dat de fiscale faciliëring
verloren gaat.
4. Beschrijving van het overgangsrecht
Begrotingsakkoord 2013
«De hypotheekrenteaftrek blijft ongewijzigd voor bestaande
hypotheken.»1
De wijziging van het begrip eigenwoningschuld heeft alleen gevolgen
voor leningen die zijn afgesloten op of na 1 januari 2013. Het onderhavige
voorstel van wet kent een eerbiedigende werking voor bestaande
eigenwoningschulden. Als hoofdregel geldt dat alle op 31 december 2012
tot de eigenwoningschuld van een belastingplichtige behorende schulden
worden aangemerkt als een bestaande eigenwoningschuld (en derhalve
voor dat bedrag onder het bereik van het overgangsrecht vallen). Hierop
worden in het overgangsrecht twee aanvullingen en één beperking
opgenomen.
Aanvullingen
Het overgangsrecht voorziet in een bepaling voor eigenwoningbezitters
die in 2012 hun eigen woning hebben verkocht, daarna bijvoorbeeld
tijdelijk een andere woning huren en pas weer in 2013 een nieuwe eigen
woning aanschaffen. Vanwege de huidige situatie op de woningmarkt is
dat geen ondenkbeeldige situatie omdat het, ter voorkoming van dubbele
woonlasten, steeds vaker voorkomt dat eigenwoningbezitters eerst hun
eigen woning willen verkopen en pas daarna tot de aankoop van een
nieuwe woning overgaan. Daarom wordt in dat geval bepaald dat de
hoogte van de eigenwoningschuld net voorafgaand aan het moment van
verkoop in 2012 wordt aangemerkt als de bestaande eigenwoningschuld
(en derhalve in beginsel voor dat bedrag onder het bereik van het
overgangsrecht valt). Op deze manier wordt tevens voorkomen dat tegen
het einde van het jaar 2012 veel minder transacties zouden kunnen
plaatsvinden omdat het voor de verkopende partij niet aantrekkelijk is de
eigen woning te verkopen als nog geen nieuwe eigen woning voor het
einde van het jaar 2012 kan worden gekocht. Dit onderdeel van het
overgangsrecht geldt dan ook mede ter behoud van de mobiliteit op de
woningmarkt in 2012.
Het overgangsrecht kent daarnaast een bepaling voor belastingplichtigen
die op 31 december 2012 reeds een onherroepelijke schriftelijke overeenkomst tot koop zijn aangegaan en waarbij de levering van de eigen
woning op korte termijn (in ieder geval in het jaar 2013) plaatsvindt. Voor
deze groep wordt toegestaan dat de eigenwoningschuld die in het jaar
2013 ontstaat als uitvloeisel van die overeenkomst wordt aangemerkt als
de omvang van een «bestaande lening» (en derhalve voor dat bedrag
onder het bereik van het overgangsrecht valt). Een gelijkluidende bepaling
geldt voor belastingplichtigen die op 31 december 2012 een
koop-aannemingsovereenkomst hebben afgesloten, maar de woning nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

8

niet is opgeleverd. Ook deze onderdelen van het overgangsrecht
voorkomen dat tegen het einde van het jaar 2012 dergelijke overeenkomsten niet meer of in mindere mate worden afgesloten door belastingplichtigen die al een eigen woning hebben en een nieuwbouwwoning als
nieuwe eigen woning overwegen. In die zin dragen bedoelde regelingen
bij aan het behoud van de mobiliteit op de woningmarkt in 2012.
Beperking
Voor zover een belastingplichtige op 31 december 2012 over twee eigen
woningen beschikt, wordt in het overgangsrecht bepaald dat uiteindelijk
enkel de omvang van de op de overblijvende eigen woning rustende
eigenwoningschuld wordt aangemerkt als de bestaande eigenwoningschuld (en derhalve voor dat bedrag onder het bereik van het overgangsrecht valt). Een voorbeeld ter illustratie:
X is op 1 november 2012 verhuisd naar een nieuwe eigen woning
met een waarde van € 300 000. De aankoop van die woning heeft X
gefinancierd door middel van een lening van € 300 000. X heeft zijn
oude eigen woning waarop een lening van € 200 000 rust nog niet
verkocht. X verkoopt zijn oude eigen woning op 1 juli 2013 voor
€ 200 000. Op 31 december 2012 heeft X een eigenwoningschuld van
€ 500 000. Zonder aanvullende regelgeving zouden beide leningen
onder het overgangsrecht vallen. Door de voorgestelde beperking
valt echter (uiteindelijk) alleen de op de overblijvende eigen woning
rustende lening onder het overgangsrecht. Vanaf 1 juli 2013 valt X
derhalve slechts voor € 300 000 onder het overgangsrecht. Ingeval X
in 2015 besluit zijn woning te verbouwen en daarvoor € 25 000
wenst te lenen, dan kan hij de rente daarop alleen in aftrek brengen
als die lening in maximaal 30 jaar, ten minste annuïtair en volledig
wordt afgelost.
In zijn algemeenheid geldt dat het recht op aftrek voor «bestaande
leningen» nog voor het restant van de op 31 december 2012 lopende
30-jaarstermijn van toepassing blijft. Mede gezien de vervalbepaling in het
overgangsrecht betekent dit dat uiterlijk vanaf 1 januari 2044 alle tot de
eigenwoningschuld behorende leningen, leningen zijn waarop in
maximaal 30 jaar, ten minste annuïtair en volledig wordt afgelost.
De afloop van de rentevastperiode en het oversluiten van een «bestaande
lening» (zonder verhuizing) leiden er overigens niet toe dat een
«bestaande lening» verwordt tot een «nieuwe lening». Belastingplichtigen
zitten derhalve niet «vast» aan de lening zoals die bestond op
31 december 2012. Het gaat enkel om de omvang van de «bestaande
lening». Zelfs het oversluiten van een «bestaande lening» met verhuizing
leidt er niet toe dat de «bestaande lening» verwordt tot een «nieuwe
lening». De omvang van de «bestaande lening» wordt wel verlaagd door
aflossing op de eigenwoningschuld na 31 december 2012 en de werking
van de bijleenregeling. Een voorbeeld ter illustratie:
A bezit op 31 december 2012 een eigen woning met een aflossingsvrije eigenwoningschuld van € 200 000. A is die lening aangegaan in
2003. De omvang van de «bestaande lening» wordt derhalve gesteld
op € 200 000 waarover nog 20 jaar recht op aftrek bestaat. In 2020
verkoopt A zijn eigen woning voor € 210 000. Stel: de eigenwoningschuld is doordat A in de tussentijd vrijwillig € 10 000 heeft afgelost
op dat moment € 190 000. A heeft als gevolg van deze verkoop door
de bijleenregeling een eigenwoningreserve van € 20 000 (bestaande
uit € 10 000 vanwege de aflossing en € 10 000 vanwege de
waardestijging ten opzichte van de initiële eigenwoningschuld).
Indien hij vervolgens in hetzelfde jaar een nieuwe eigen woning
koopt van € 250 000 wordt zijn maximale eigenwoningschuld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

9

€ 230 000. De nieuwe woning wordt gefinancierd door een lening die
voor € 190 000 bestaat uit een «bestaande lening» waarop nog
13 jaar het recht op aftrek van toepassing is en voor € 40 000 uit een
«nieuwe lening» waarop het na 31 december 2012 geldende recht
van toepassing zal zijn. Deze ruime uitleg van het overgangsrecht
waarborgt dat belastingplichtigen met een «bestaande lening» niet
«vast» zitten aan een lening en, doordat zij de «bestaande lening»
mee kunnen nemen naar een nieuwe eigen woning, zo min mogelijk
worden belemmerd in hun verhuismobiliteit.
5. Bestaande en nieuwe leningen (onderbouwing van het
overgangsrecht)
Dit voorstel van wet leidt ertoe dat tot 1 januari 2044 voor de eigenwoningregeling in de Wet inkomstenbelasting 2001, zoals opgemerkt,
zogenoemde «bestaande leningen» en zogenoemde «nieuwe leningen»
naast elkaar zullen bestaan. Uitgangspunt is een volledige eerbiedigende
werking voor «bestaande leningen» vanwege het financiële belang voor
belastingplichtigen met een «bestaande lening». Immers, belastingplichtigen met een «bestaande lening» zijn langlopende financiële verplichtingen aangegaan waarbij beslissingen zijn genomen die zijn gebaseerd
op de destijds geldende wet- en regelgeving. Als uitgangspunt geldt dat
een wijziging van een regeling in een belastingwet onmiddellijke werking
heeft. Dat wil zeggen dat een regeling niet slechts van toepassing is op
hetgeen na haar inwerkingtreding voorvalt, maar ook op hetgeen reeds bij
haar inwerkingtreding bestaat, zoals bestaande rechtsposities en
verhoudingen. Door deze onmiddellijke werking zouden, zonder aanvullende maatregelen, per 1 januari 2013 alleen leningen die zijn aangegaan
ter verwerving, onderhoud en verbetering waarop in maximaal 30 jaar,
ten minste annuïtair en volledig wordt afgelost in aanmerking komen voor
de aftrek van rente. Van alle thans «bestaande leningen» zal slechts een
zeer klein deel voldoen aan die criteria, waardoor het leeuwendeel van de
belastingplichtigen het recht op fiscale aftrek zou verliezen met alle
gevolgen voor de netto-maandlasten van dien. De inkomenseffecten
zouden hierdoor fors kunnen zijn. Dit is zichtbaar in tabel 1 hieronder. Met
name bij lage- en middeninkomens is de renteaftrek in verhouding tot het
bruto inkomen vrij groot (zie rij 5). In de eerste huishoudinkomensdecielen
zou het inkomen als gevolg van het wegvallen van de aftrek van rente van
schulden het sterkste dalen.
Tabel 1 Gebruik hypotheekrenteaftrek naar huishoudinkomensdecielen

1. aantal huishoudens per deciel * 1 000
2. aantal huishoudens met HRA * 1 000
3. % huishoudens met HRA
4. gemiddelde HRA in euro’s
5. gemiddelde HRA als % bruto inkomen

1e

2e

3e

4e

5e

6e

7e

8e

9e

10e

737
99
13,4%
9 027
101%1

737
92
12,5%
5 432
29%

737
158
21,4%
5 267
21%

737
256
34,7%
5 892
19%

737
341
46,3%
6 540
16%

737
419
56,8%
7 469
15%

737
492
66,8%
8 032
13%

737
541
73,4%
8 682
12%

737
590
80,0%
9 628
10%

737
615
83,4%
13 220
9%

1
Het 1e inkomensdeciel neemt een bijzondere plaats in omdat daarin veel personen voorkomen met winst uit onderneming (eenmanszaak of personenvennootschap); zij hebben een laag belastbaar inkomen, maar wonen wel in huizen met een «doorsnee» hypotheek.

*Bron: CBS, 2010

Met het oog op de in het Begrotingsakkoord 2013 voorziene snelle
inwerkingtreding van dit voorstel van wet (1 januari 2013) is het daarnaast
onrealistisch om te verwachten dat alle «bestaande leningen» zullen en
kunnen worden omgezet in een lening die wel voldoet aan de nieuwe
voorwaarden waardoor renteaftrek mogelijk blijft. Dit nog los van de
kosten die aanbieders in rekening (kunnen en moeten) brengen voor het
openbreken van producten en contracten hetgeen een extra drempel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

10

vormt. Enige vorm van eerbiedigende werking is daarom in ieder geval
noodzakelijk.

1
Deze notitie vormt een bijlage bij de brief
van de staatssecretaris van Financiën van
8 oktober 1996 (Kamerstukken II 1996/97,
25 212, nr. 1). Omdat deze notitie op het punt
van terugwerkende kracht aanleiding gaf tot
«misverstanden en onduidelijkheden» is deze
notitie zoals blijkt uit de brieven van de
staatssecretaris van Financiën van 26 september 1997 (bijlage bij Kamerstukken I 2009/10,
25 212, A) en 7 december 2009 (Kamerstukken I 2009/10, 25 212, A) vervallen. Uit de brief
van 7 december 2009 blijkt dat de notitie is
vervangen door de brief van de staatssecretaris van Financiën van 25 juni 1997 (Kamerstukken II 1996/97, 25 212, nr. 2). In deze brief van
25 juni 1997 wordt echter enkel ingegaan op
de terugwerkende kracht en niet op eerbiedigende en uitgestelde werking hetgeen spoort
met het besprokene tijdens het algemeen
overleg van 15 mei 1997 (Kamerstukken II
1996/97, 25 212, nr. 3). Tijdens dat algemeen
overleg was vrijwel uitsluitend aandacht voor
de passages uit de notitie over terugwerkende
kracht. Om die reden wordt in deze memorie,
ondanks dat de notitie van 8 oktober 1996 is
vervallen, getoetst aan de uitgangspunten met
betrekking tot eerbiedigende en uitgestelde
werking zoals neergelegd in die notitie.
2
Het verlenen van eerbiedigende werking
heeft tot gevolg dat een reeds geldende
regeling blijvend van toepassing blijft op
nader aangeduide feiten. Het verlenen van
uitgestelde werking heeft tot gevolg dat een
reeds geldende regeling voor een bepaalde
periode van toepassing blijft op nader
aangeduide feiten.
3
Bijvoorbeeld door 1) het oude recht
gedurende een periode voor «bestaande
leningen» te handhaven zodat in die periode
alle «bestaande leningen» kunnen worden
omgezet in een lening die voldoet aan de
nieuwe voorwaarden of 2) het oude recht
gedurende een periode voor «bestaande
leningen» te handhaven en na die periode
voor «bestaande leningen» een fictief
annuïtair schema te hanteren.

Naast voorgaande overwegingen is de voorgenomen herziening van de
fiscale behandeling van de eigen woning getoetst aan het in de notitie van
de toenmalige Staatssecretaris van Financiën over terugwerkende kracht
en eerbiedigende werking1 uit 1996 geformuleerde beleid ter zake van de
zogenoemde eerbiedigende of uitgestelde werking in de belastingwetgeving.2 De twee belangrijkste vragen die een rol spelen bij de afweging
of moet worden overgegaan tot eerbiedigende of uitgestelde werking zijn:
1) Is sprake van gerechtvaardige verwachtingen omtrent het voortduren
van een regeling?
2) Is de breuk van de nieuwe regeling met het oude recht groot?
Uit het Begrotingsakkoord 2013 kan impliciet worden afgeleid dat beide
vragen door de Tweede Kamerfracties van de VVD, het CDA, D66,
GroenLinks en de ChristenUnie bevestigend zijn beantwoord. Daarbij
hebben deze Tweede Kamerfracties niet geopteerd voor uitgestelde
werking3 maar voor volledige eerbiedigende werking van «bestaande
leningen». Die keuze is te billijken omdat, ook bij uitgestelde werking, de
netto-maandlasten voor belastingplichtigen met een op 31 december 2012
«bestaande lening» uiteindelijk sterk zullen toenemen. Belastingplichtigen
hadden dat op het initiële moment van aangaan van de lening niet kunnen
voorzien. Op dat initiële moment is aan de hand van de destijds
berekende netto-maandlasten een investeringsbeslissing genomen. Het is
niet uit te sluiten dat die investeringsbeslissing anders zou zijn uitgevallen
als belastingplichtigen op het initiële moment van aangaan van de lening
wel de wetenschap zouden hebben gehad dat er in de toekomst ten
minste annuïtair zou moeten worden afgelost. Echter, die vrijwillige weg
terug ligt voor deze groep belastingplichtigen met een «bestaande
lening», anders dan voor bijvoorbeeld starters vanaf 1 januari 2013, niet
meer open. Omdat belastingplichtigen in voorkomende gevallen wellicht
zelfs de netto-maandlasten niet meer kunnen dragen, zouden belastingplichtigen zich gedwongen kunnen voelen de eigen woning als gevolg van
de maatregelen te (moeten) verkopen. Zoals hierboven al weergegeven
zou dit zich vooral ook bij lage- en middeninkomens kunnen voordoen
aangezien de hypotheekrente en daarmee ook de aftrek een relatief groot
onderdeel van hun inkomen beslaat ten opzichte van hogere inkomens.
Het zou eens te meer klemmen als belastingplichtigen zich daardoor met
de materialisatie van een restschuld zien geconfronteerd, wat niet
ondenkbaar is omdat een steeds grotere groep Nederlanders zich
geconfronteerd ziet met een (potentiële) restschuld door de dalende
huizenprijzen. Met de volledige eerbiedigende werking wordt voorkomen
dat deze groep mogelijk het vloerkleed onder zich vandaan getrokken
krijgt.
Door de gekozen vormgeving krijgen in het bijzonder starters met de
herziening van de fiscale behandeling van de eigen woning te maken,
naast, zoals eerder beschreven, belastingplichtigen met een «bestaande
lening» die na 31 december 2012 bijlenen of de «bestaande lening»
ophogen. Juist daarom is gekozen voor de eis dat in maximaal 30 jaar, ten
minste annuïtair en volledig moet worden afgelost. Immers, de eerste
jaren bestaat een annuïteit nog nagenoeg geheel uit een rentedeel. De
starter profiteert daarom de eerste jaren nog vrijwel volledig van de
renteaftrek. Na verloop van de tijd neemt het renteaandeel af, maar
doordat juist het inkomen van de meeste starters ook een ontwikkeling
doormaakt en door inflatie die over de loop der jaren optreedt, kan de
toename van de netto-maandlasten, terwijl de bruto-last gelijk blijft, door
die groep makkelijker worden opgevangen. Voorts moet niet uit het oog
worden verloren dat starters op of na 1 januari 2013 door de aflossingseis
na 30 jaar de eigen woning geheel hebben afgelost waardoor zij vanaf dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

11

moment geen rente meer verschuldigd zijn. Dit terwijl op dit moment de
meeste eigenwoningbezitters een aflossingsvrije lening hebben, en zij
vaak slechts gedeeltelijk (door middel van een KEW) of helemaal niet
sparen voor de aflossing van de lening na 30 jaar. Deze laatste groep heeft
hierdoor na 30 jaar nog steeds een eigen woning waarop een schuld rust,
waarover de rente door de thans reeds geldende 30-jaarsperiode niet
aftrekbaar is. Anders gezegd, na 30 jaar kunnen de netto-maandlasten
voor deze groep eigenwoningbezitters hoger zijn dan de nettomaandlasten voor de groep eigenwoningbezitters die na 31 december
2012 is gestart op de woningmarkt. Dit laatste gaat uiteraard niet op als de
huidige eigenwoningbezitters wel volledig sparen voor de aflossing van
de eigenwoningschuld na 30 jaar. Om die reden kan een zuivere vergelijking ter zake van de netto-maandlasten dan ook, afgezien van de nu
nauwelijks voorkomende annuïtaire en lineaire hypotheken, alleen
worden gemaakt tussen enerzijds de annuïtaire lening die is aangegaan
op of na 1 januari 2013 en anderzijds de voor 1 januari 2013 aangegane
KEW waarbij de eigenwoningschuld na 30 jaar geheel wordt afgelost. In
dat geval kan niet worden ontkend dat een starter die zijn eigen woning
na 31 december 2012 koopt, hogere netto-maandlasten zal hebben dan
een starter die voor 1 januari 2013 zijn eigen woning heeft gekocht, maar
daar staat tegenover dat de positie van starters door de huidige omstandigheden op de woningmarkt alsmede door de structurele verlaging van
het overdrachtsbelastingtarief voor woningen is verbeterd.1 De financieringsbehoefte van de starter is, uitgaande van vergelijkbare woningen,
derhalve lager. Dit voordeel voor de starter is het nadeel van de zittende
eigenwoningbezitter en leidt ertoe dat de zittende eigenwoningbezitter
zich eerder met een restschuld geconfronteerd ziet. Dat risico kan, voor
zover dat al niet gebeurt, door zittende eigenwoningbezitters worden
verkleind door binnen de contractuele mogelijkheden van de leningsvorm
af te lossen op de hoofdsom (of te sparen zodat de eventuele restschuld
kan worden opgevangen). In die zin ervaart deze groep met een
«bestaande lening» derhalve enige prikkel om de lening af te lossen,
hetgeen naast de voorgestelde maatregel voor nieuwe, op of na 1 januari
2013 afgesloten, leningen kan leiden tot een verdere verlaging van de
bruto-schuld van huishoudens.
6. Omvorming van rente in periodieke betalingen op grond van erfpacht,
opstal of beklemming of overige kosten van geldlening

1
Dit wordt bevestigd in onderdeel 5 van de
analyse van DNB die op 22 augustus 2012
door de minister van Financiën naar de
Tweede Kamer der Staten-Generaal is
gezonden (bijlage bij Kamerstukken II 2011/12,
33 280, nr.12).

Op dit moment mogen betaalde erfpachtcanons, opstalretributies of
beklemmingsrechten (hierna: periodieke betaling op grond van erfpacht)
in aftrek worden gebracht op de belastbare inkomsten uit werk en woning.
Hiervoor geldt de voor de rente geldende dertigjaarstermijn niet. Indien
het recht van erfpacht, opstal of beklemming (hierna: erfpacht) wordt
afgekocht en het afkoopbedrag wordt gefinancierd door middel van een
lening, kwalificeert de lening thans als een eigenwoningschuld. De rente
over die lening is vervolgens, met inachtneming van de dertigjaarstermijn, aftrekbaar.
De aftrekbaarheid van betaalde periodieke betalingen op grond van
erfpacht wordt niet geraakt door de wijziging in de fiscale behandeling
van rente over een lening die deel uitmaakt van de eigenwoningschuld. Er
geldt voor betaalde periodieke betalingen op grond van erfpacht
vanzelfsprekend geen annuïtaire aflossingseis. Indien een lening wordt
aangegaan ter financiering van de afkoop van erfpacht kan deze na de
wijzigingen in dit voorstel van wet alleen nog als eigenwoningschuld
kwalificeren indien die lening in maximaal 30 jaar, ten minste annuïtair en
volledig wordt afgelost. Dit maakt dat afkoop, zeker als het recht van
erfpacht niet eeuwigdurend kan worden afgekocht, onaantrekkelijker
wordt ten opzichte van de periodieke betaling op grond van erfpacht. Het
ontbreken van een aflossingseis bij (periodieke betalingen op grond van)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

12

erfpacht maakt dat het voor belastingplichtigen wellicht aantrekkelijk
wordt om door middel van het opzetten van een constructie (een deel
van) de rente om te vormen in een periodieke betaling op grond van
erfpacht. Overigens is een nuancering wel op zijn plaats. Immers, zeker
niet in alle gevallen van erfpacht is sprake van een constructie. Verschillende gemeenten (of andere publiekrechtelijke lichamen) hebben namelijk
grond in erfpacht uitgegeven. De periodieke betaling op grond van
erfpacht is, zeker als de gemeente of het publiekrechtelijke lichaam niet
instemt met afkoop, niet te ontgaan. Wil de belastingplichtige in die
gemeente (of dat deel van de gemeente) een eigen woning kopen dan zal
hij het recht van erfpacht op de koop toe moeten nemen. Mocht wel
sprake zijn van een constructie dan moet de eigenwoningbezitter wel
accepteren dat hij of zij niet de volledige juridische eigendom krijgt of
behoudt over de grond en de opstallen, hetgeen de verkoopbaarheid van
de eigen woning negatief kan beïnvloeden. Omdat het moeilijk is in te
schatten of deze constructies zich daadwerkelijk in grote getale zullen
voordoen, wordt in dit voorstel van wet nog geen beperking van de
aftrekbaarheid van de periodieke betaling op grond van erfpacht
opgenomen. Daarnaast kan ook meer fundamenteel worden gediscussieerd over de vraag of een periodieke betaling op grond van erfpacht
naar haar aard wel volledig aftrekbaar zou moeten zijn. Zeker in het geval
waarin enerzijds een eigenwoningschuld waarover renteaftrek bestaat ten
minste annuïtair moet aflopen en anderzijds de periodieke betalingen op
grond van erfpacht juist ooit onder de hypotheekrenteaftrekregeling zijn
gebracht in verband met de parallel die de wetgever zag tussen periodieke
betalingen op grond van erfpacht en hypotheekrente. Over een dergelijke
aanpassing zijn echter geen afspraken gemaakt in het Begrotingsakkoord
2013.
Het ontstaan van constructies zal scherp in de gaten worden gehouden,
zodat, indien de omstandigheden erom vragen, de fiscale behandeling
van de periodieke betalingen op grond van erfpacht zo veel mogelijk in
lijn kan worden gebracht met de fiscale behandeling van rente op
schulden die kwalificeren als eigenwoningschuld. Door bijvoorbeeld de
aftrekbaarheid van de periodieke betaling op grond van erfpacht voor een
belastingplichtige te beperken tot een periode van 30 jaar en het
aftrekbare deel van de periodieke betaling door middel van een staffel
ieder jaar te beperken of de aftrekbaarheid van periodieke betalingen op
grond van erfpacht fundamenteel ter discussie te stellen, zou de hiervoor
bedoelde constructies effectief de voet dwars kunnen worden gezet.
Hierbij zij wel bedacht dat door een dergelijke generieke maatregel alle
categorieën periodieke betalingen op grond van erfpacht zullen worden
getroffen.
Een vergelijkbare situatie kan zich voordoen ter zake van de overige
kosten van geldlening. Het gaat hierbij voornamelijk om de afsluitprovisie,
de taxatiekosten en de notariskosten ter zake van het passeren van de
hypotheekakte. Omdat de laatste twee kosten niet door de geldverstrekker
in rekening worden gebracht (maar door een derde partij, zijnde de
makelaar/taxateur of de notaris) ligt het omvormen van rente naar deze
kosten niet direct voor de hand. Bij kosten van een geldverstrekker kan dat
anders zijn. Desalniettemin wordt ten aanzien van de overige kosten van
geldlening vooralsnog geen aanvullende regelgeving voorgesteld en
blijven deze kosten aftrekbaar als overige kosten van geldlening. Per
1 januari 2013 zal het provisieverbod in werking treden. Aanbieders van
hypothecair krediet kunnen vanaf dat moment uitsluitend de advieskosten
en distributiekosten voor de werkzaamheden gericht op het tot stand
brengen van de overeenkomst bij consumenten in rekening brengen. De
aanbieder van hypothecair krediet dient een kostprijsmodel op te stellen
op basis waarvan de advieskosten en distributiekosten die zijn gericht op
het tot stand brengen van een overeenkomst ten aanzien van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

13

hypothecair krediet worden berekend. De juistheid van het kostprijsmodel
dient de aanbieder te laten controleren door een accountant. De Autoriteit
Financiële Markten zal hierop toezicht gaan houden. Hierdoor ontstaat
voor onder toezicht staande financiële ondernemingen een natuurlijke
begrenzing voor de bedoelde omvorming van rente in overige kosten van
geldlening. De verwachting is dan ook dat bedoelde omvorming bij deze
groep, die ongeveer 92% van de totale waarde van de eigenwoningschuld
vertegenwoordigt, niet zo’n vaart zal lopen. Bij andere leningverstrekkers
(met name in het geval van generatieleningen en leningen met de eigen
BV) kan dat anders zijn. Ten aanzien van deze groep zal vanaf 1 januari
2013 de vinger aan de pols worden gehouden en kan desgewenst naar
analogie van het hiervoor genoemde kostprijsmodel in de uitvoering
worden opgetreden. Mocht desalniettemin in betekenende mate sprake
zijn van de omvorming van rente in overige kosten van geldlening, dan zal
alsnog wettelijk worden ingegrepen.
7. Budgettaire aspecten
De budgettaire opbrengst van de maatregelen in dit wetsvoorstel
bedraagt structureel € 5,2 miljard per jaar. Deze structurele opbrengst
wordt echter pas over 30 jaar1 bereikt, omdat er dan nog uitsluitend
leningen zijn die onder de nieuwe regeling vallen. De budgettaire
opbrengst is in de eerste jaren bovendien gering omdat in het begin van
de looptijd van de lening het grootste deel van de annuïteit uit rentekosten bestaat en maar voor een klein deel uit aflossing. Na het eerste jaar
resteert er nog circa 98,5% van de aftrek.2 Na vijf jaar is dat nog circa 92%.
Een belangrijk kenmerk van annuïtair aflossen is dat consumenten (bruto)
per saldo elk jaar een even groot bedrag betalen, maar in de eerste jaren
van de lening vooral rente betalen en gedurende de looptijd steeds meer
aflossen. Dit betekent dat kopers juist aan het begin van de looptijd van de
lening nog volop profiteren van de aftrek van rente en dus lagere netto
woonlasten hebben. Onderstaande figuur vertoont het jaarlijkse verloop
van de rente en aflossing over 30 jaar bij een annuïtair aflossingsschema
Figuur 2 Rente en aflossing bij een annuïtair aflossingsschema bij hypotheek € 200 000, rente 5%.

1
Afgezien van de in 2013 aangegane
schulden die – in afwijking van de hoofdregel
– nog als onder het overgangsrecht vallende
bestaande eigenwoningschuld worden
aangemerkt.
2
Uitgaande van een hypotheek van € 200 000
bij 5% rente.

De niet-fiscale maatregel om vanaf 2013 de verhouding tussen de
maximale lening ter verwerving van een eigen woning en de waarde van
de woning bij aankoop (Loan-to-Value ratio) geleidelijk, in zes gelijke
stappen ,van 106% naar 100% te verlagen, zoals is opgenomen in het
Begrotingsakkoord 2013, is eveneens opgenomen in onderstaande tabel.
Achtergrond hiervan is dat deze maatregel geen deel van dit wetsvoorstel
uitmaakt maar zal nog worden geregeld via het Wijzigingsbesluit
Financiële Markten 2013 en de onderliggende ministeriële regeling. Deze
maatregel levert € 0,2 miljard structureel op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

14

Tabel 2 Budgettaire gevolgen verplicht annuïtair aflossen inclusief afschaffen
vrijstelling KEW en verlaging Loan-to Value ratio vanaf 1 januari 2013 (in mln €)
JAAR

2013

2014

2015

Struc.

Verplicht 100% annuïtair aflossen (incl. afschaffen
KEW voor nieuwe gevallen)
Verlaging LTV-ratio met 1%-punt per jaar

2

7

22

5 200

3

7

10

200

Totaal

5

14

32

5 400

De thans bestaande eigenwoningregeling gecombineerd met de
vrijstelling voor een KEW stimuleert de eigenaar-bewoners om de
eigenwoningschuld niet gedurende de looptijd af te lossen. Als gevolg
van de in dit voorstel van wet opgenomen voorwaarde dat de lening
gedurende de looptijd voor 100% moet wordt afgelost in combinatie met
het afschaffen van de fiscale vrijstelling voor de KEW, is het de
verwachting dat na 31 december 2012 de periodieke aflossing van de
lening de plaats inneemt van de periodieke betaling voor de KEW. De
maatregel zal ertoe leiden dat «nieuwe leningen» in verreweg de meeste
gevallen in de praktijk zo zullen worden vormgegeven dat zij voldoen aan
de aflossingseisen zodat de lening kan kwalificeren als eigenwoningschuld en de rente over die lening in aftrek kan worden gebracht. Als
gevolg hiervan zal de hypotheekschuld in Nederland de komende 30 jaar
geleidelijk dalen waardoor een besparing optreedt op de budgettaire last.
Onderstaand figuur geeft ter illustratie de aftrekbare rente per jaar over
30 jaar bij een annuïtaire, lineaire en aflossingsvrije hypotheek weer.
Figuur 3 Aftrekbare hypotheekrente bij hypotheek € 200 000, 5% rente

8. EU-aspecten
Dit wetsvoorstel bevat geen EU-aspecten.
9. Uitvoeringsaspecten
De in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen maatregelen zijn
uitvoerbaar en handhaafbaar door de Belastingdienst.
Bij het ontwerpen van deze maatregel zijn de volgende uitgangspunten
ten aanzien van de uitvoering leidend geweest:
• De te betalen rente blijft in beginsel ook de fiscaal aftrekbare rente. In
dat opzicht is er geen verschil met de oude regeling.
• De financiële instellingen renseigneren de relevante gegevens aan de
Belastingdienst. Voorinvullen blijft mogelijk.
• Meer mogelijkheid tot toezicht op aftrek van rente op leningen die
worden gesloten met niet-financiële instellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

15

Hoewel de regeling minder eenvoudig is dan de bestaande regeling zal er
in de praktijk niet veel verschil zijn voor belastingplichtigen wanneer zij
hun belastingaangifte doen. Ze ontvangen van de financiële instelling de
opgaaf van de in rekening gebrachte rente. Bovendien renseigneert de
financiële instelling dit gegeven aan de Belastingdienst, zodat die dit kan
voorinvullen. De Belastingdienst zal wel meer informatie moeten gaan
vastleggen over leningen. De Belastingdienst zal moeten weten wat de
resterende looptijd is, aangezien bijvoorbeeld bij oversluiten het aflossingsschema van de oorspronkelijke lening moet worden aangehouden.
De financiële instellingen hebben aangegeven over 2014 en daarna de
benodigde gegevens te kunnen renseigneren. 2013 zal het karakter van
overgangsjaar hebben.
De regeling eist dat afgelost wordt conform een (ten minste) annuïtaire
aflossingsschema en volledig in 30 jaar. Strikt genomen zou dit inhouden
dat bij een betalingsachterstand met betrekking tot de aflossing de
aftrekmogelijkheid vervalt. Dit zou, zoals eerder opgemerkt, een te rigide
gevolg van de regeling zijn. Om die reden is voorzien in een regeling
waarbij de renteaftrek onder voorwaarden, ondanks dat de schuld hoger
ligt dan volgens de aflossingseis is toegestaan doordat tijdelijk niet
genoeg is afgelost, intact blijft. De regeling is zodanig vormgegeven dat
de vraag of wordt voldaan aan het aflossingsschema primair een zaak is
en blijft tussen leningnemer en leninggever. Uiteindelijk zal er door de
Belastingdienst naar worden gestreefd dat aanbieders waarop een
renseigneringsverplichting rust de fiscaal relevante informatie doorgeven
aan de Belastingdienst. De Belastingdienst heeft wel het voornemen om
steekproefsgewijs bij de aanbieders te toetsen of daadwerkelijk wordt
afgelost.
De verwachting is dat financiële instellingen zekerheid vooraf zullen willen
hebben dat de door hen aangeboden producten voldoen aan de fiscale
eisen. Zij zullen de productspecificaties daarom willen voorleggen aan de
Belastingdienst, alvorens zij een nieuw product op de markt brengen. De
Belastingdienst zal die service aanbieden. Ook zal de Belastingdienst
behulpzaam zijn bij het nakomen van de extra renseigneringsverplichtingen die het nieuwe stelsel met zich meebrengt.
Uit onderzoek van de Belastingdienst is gebleken dat circa 8% van het
totale bedrag aan leningen waarvoor renteaftrek wordt geclaimd
betrekking heeft op leningen die niet zijn afgesloten bij financiële
instellingen waarop een renseigneringsverplichting rust, zoals bij andere
natuurlijke personen, de eigen BV of een buitenlandse financiële
instelling. De Belastingdienst is dan aangewezen op de informatie die de
belastingplichtige zelf verstrekt. Aangezien de nieuwe regeling betrekking
heeft op de rente van alle geldleningen voor eigen woningen, geldt ook bij
de leningen die zijn verstrekt door aanbieders waarvoor geen renseigeneringsverplichting geldt de eis dat ten minste wordt afgelost conform een
annuïtair aflossingsschema en volledig in 30 jaar. Om ervoor te zorgen dat
de Belastingdienst meer zicht krijgt op deze leningen, die dikwijls een
aanvulling zijn op de lening bij een financiële instelling, wordt de
verplichting geïntroduceerd om het aangaan en wijzigen van een
dergelijke lening door te geven aan de Belastingdienst met behulp van
een digitaal formulier. Op dat formulier moeten de basiskenmerken van
de lening en het fiscale nummer van de geldverstrekker worden
opgegeven. Hierdoor heeft de Belastingdienst ook voor leningen van deze
aanbieders de beschikking over contra-informatie. Wanneer de melding
achterwege is gebleven, mag de rente niet in aftrek worden gebracht en
als leningvoorwaarden worden gewijzigd moet het formulier opnieuw
worden opgestuurd. Door deze maatregel krijgt de Belastingdienst meer
zicht op deze leningen en is hij ook in staat om hier adequaat toezicht op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

16

te houden. Als extra service voor belastingplichtigen zal de Belastingdienst ook een digitale voorziening creëren waarmee belastingplichten
zelf kunnen berekenen (of narekenen) welk bedrag maandelijks moet
worden afgelost, gegeven het bedrag van de lening, de datum van
ingang, het rentepercentage en de looptijd. De nieuwe regeling brengt
extra kosten met zich mee. Deze hebben betrekking op de automatisering
(bouw en het onderhoud van een systeem waarmee de gegevens over de
nieuwe leningen per belastingplichtige worden vastgelegd, de verwerking
en registratie van de formulieren waarmee niet-bancaire leningen worden
gemeld en aanpassingen in het aangifteprogramma), extra capaciteit
(dienstverlening en toezicht) en communicatie. De aan het wetsvoorstel
verbonden uitvoeringskosten die betrekking hebben op 2013 en verder
liggende jaren, worden verwerkt bij de budgettaire besluitvorming in het
voorjaar 2013.
Tabel 3 Uitvoeringskosten (€ mln)

Wet herziening fiscale behandeling eigen
woning

2013

2014

2015

2016

2017

6,2

2,7

2,7

2,7

2,7

10. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
Van de in dit wetsvoorstel opgenomen maatregelen leidt de verplichting
tot het doorgeven van relevante informatie aan de Belastingdienst in het
geval de belastingplichtige een lening sluit waarvoor tot heden geen
renseigneringsplicht geldt, tot extra administratieve lasten voor burgers.
De burger moet immers zelf binnen een bepaalde termijn de Belastingdienst informatie verstrekken over de relevante gegevens voor de
aangifte. Daar staat tegenover dat de box 1 vrijstelling voor op of na
1 januari 2013 afgesloten kapitaalverzekeringen eigen woning (KEW) komt
te vervallen. Dat heeft tot gevolg dat de aangifte inkomstenbelasting op
dit punt wordt vereenvoudigd, waardoor de administratieve lasten voor
burgers afnemen. Per saldo is sprake van een verwachte toename van de
administratieve lasten met circa 2 500 uur. De uitbreiding van de
gegevensverstrekking voor de renseigneringsplichtige leningverstrekkers
betekent een (aanzienlijke) incidentele verzwaring van de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven doordat de geautomatiseerde administratie
hiervoor aangepast moet worden. De structurele administratieve lasten
nemen toe met € 1 miljoen.
II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Artikel I, onderdeel A (artikel 1.6a van de Wet inkomstenbelasting 2001)
In het voorgestelde artikel 1.6a van de Wet inkomstenbelasting 2001
(verder: Wet IB 2001) is de definitie van het begrip levensverzekering
opgenomen. Deze definitie is thans nog opgenomen in artikel 3.117 van
de Wet IB 2001. Nu dat artikel ingevolge dit wetsvoorstel komt te vervallen
in verband met de omstandigheid dat in het nieuwe fiscale stelsel voor de
eigen woning onder meer de in box 1 van de Wet IB 2001 vrijgestelde
kapitaalverzekering eigen woning komt te vervallen, maar de definitie van
het begrip levensverzekering wel van belang blijft voor andere bepalingen
in de Wet IB 2001, wordt van de gelegenheid gebruikgemaakt om de
definitie op te nemen in het eerste hoofdstuk van de Wet IB 2001, dat de
algemene bepalingen bevat. De definitie van het begrip levensverzekering
wordt daarbij ongewijzigd overgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

17

Artikel I, onderdeel B (artikel 1.7 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De in dit onderdeel opgenomen wijziging van artikel 1.7, eerste lid,
onderdeel a, van de Wet IB 2001 houdt verband met de verplaatsing van
het begrip levensverzekering van het huidige artikel 3.117 van de Wet IB
2001 naar het voorgestelde artikel 1.6a van de Wet IB 2001. Door opname
in het hoofdstuk met de algemene bepalingen is het niet meer nodig aan
te duiden waar de definitie zich in de Wet IB 2001 bevindt.
Artikel I, onderdeel C en D (artikel 2.5 en 2.8 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De in de onderdelen C en D opgenomen wijziging van de artikelen 2.5,
tweede lid, en 2.8, tweede lid, van de Wet IB 2001 houdt verband met het
vervallen van artikel 3.116 van de Wet IB 2001. De in de eerstgenoemde
artikelen opgenomen verwijzing naar het laatstgenoemde artikel dient in
dat kader te vervallen. Daarnaast wordt in het voorgestelde hoofdstuk
10bis van de Wet IB 2001 geregeld dat de artikelen 2.5, tweede lid, en 2.8,
tweede lid, van de Wet IB 2001 van toepassing blijven op een onder het
overgangsrecht vallende kapitaalverzekering eigen woning als bedoeld in
het huidige artikel 3.116 van de Wet IB 2001.
Artikel I, onderdeel E (artikel 2.14 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De in dit onderdeel opgenomen wijziging van artikel 2.14, derde lid,
onderdeel a, van de Wet IB 2001 houdt verband met de nieuwe systematiek van de renteaftrek met betrekking tot de eigen woning.
In het nieuwe stelsel kwalificeert een schuld die is aangegaan in verband
met de eigen woning maar waarbij niet wordt voldaan aan de aflossingseis, of niet wordt voldaan aan één van de andere voorwaarden die in
het voorgestelde artikel 3.119a van de Wet IB 2001 worden gesteld, niet
als eigenwoningschuld als bedoeld in artikel 3.119a van de Wet IB 2001.
Hierdoor is de op een dergelijke schuld betaalde rente niet aftrekbaar als
kosten voor de eigen woning. Het niet aftrekbaar zijn van de rente is in dat
geval niet het gevolg van een rechtstreekse renteaftrekbeperking, maar
vloeit voort uit het feit dat die schuld niet behoort tot de eigenwoningschuld. De aanpassing van genoemd artikel 2.14 ziet erop om te verduidelijken dat ook schulden die wel zijn aangegaan in verband met een eigen
woning maar toch niet kwalificeren als eigenwoningschuld en als gevolg
daarvan zijn uitgesloten van renteaftrek in box 1, in aanmerking moeten
worden genomen in box 3.
Artikel I, onderdeel F (artikel 3.110 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De in dit onderdeel opgenomen wijziging van artikel 3.110 van de Wet IB
2001 houdt verband met het onder het nieuwe fiscale stelsel voor
renteaftrek met betrekking tot de eigen woning vervallen van de
mogelijkheid om een in box 1 van de Wet IB 2001 vrijgestelde kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen woning of beleggingsrecht
eigen woning af te sluiten. Voor het overige is de voorgestelde bepaling
ongewijzigd ten opzichte van de huidige tekst.
Artikel I, onderdeel G (artikel 3.111 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
Dit onderdeel bevat een verduidelijking van het in artikel 3.111 van de Wet
IB 2001 opgenomen begrip eigen woning.
Het eerste lid van genoemd artikel bevat de gronden op basis waarvan
een woning, die het hoofdverblijf is van een belastingplichtige en
personen die behoren tot zijn huishouden, wordt aangemerkt als eigen
woning. In onderdeel a van dit eerste lid is bepaald dat een woning die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

18

belastingplichtige of personen die behoren tot zijn huishouden op grond
van (economische) eigendom ter beschikking staat een eigen woning is
voor die personen, indien de belastingplichtige of zijn partner de
voordelen geniet, de kosten en lasten op de belastingplichtige of zijn
partner drukken en de waardeverandering hen grotendeels aangaat. Door
de vervanging van «hen» door «de belastingplichtige of zijn partner» in
het laatste zinsdeel wordt verduidelijkt dat het niet noodzakelijk is dat
waardeveranderingen hen beiden grotendeels aangaan, maar dat ook
sprake is van een eigen woning indien de waardeverandering één van hen
grotendeels aangaat. Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd.
Voorbeeld 1. eigen woning
A en B zijn gehuwd onder uitsluiting van elke gemeenschap van
goederen en wonen samen in de woning van A. A is ter zake van die
woning een lening aangegaan.
De woning kwalificeert voor A als eigen woning, omdat de woning
hoofdverblijf is, A en B behoren tot hetzelfde huishouden en de
woning A ter beschikking staat op grond van eigendom, de kosten
op A drukken en de waardeveranderingen A volledig aangaan.
De woning kwalificeert voor B ook als eigen woning, omdat A en B
behoren tot hetzelfde huishouden, A en B partners zijn, de woning
de partner van B ter beschikking staat op grond van eigendom, de
kosten op de partner van B drukken en de waardeveranderingen de
partner van B volledig aangaan.
Voorbeeld 2. eigen woning
A en B zijn een notarieel samenlevingscontract aangegaan en wonen
samen in de woning van A en zijn daar ook samen ingeschreven. A
is ter zake van die woning een lening aangegaan.
Doordat A en B samen wonen in de woning van A en zij een
samenlevingscontract zijn aangegaan, zijn zij op grond van artikel 5a,
eerste lid, aanhef en onderdeel b, van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen partners.
Voor het overige geldt hetzelfde als in voorbeeld 1.
Voorbeeld 3. eigen woning
A en B zijn gehuwd onder uitsluiting van elke gemeenschap van
goederen en wonen in dezelfde woning. De woning is volledig
eigendom van A. B is ter zake van de woning een lening aangegaan.
De woning kwalificeert voor A als eigen woning, omdat de woning
hoofdverblijf is en de woning A ter beschikking staat op grond van
eigendom, de kosten op de partner van A drukken en de waardeveranderingen A volledig aangaan.
De woning kwalificeert voor B ook als eigen woning, omdat A en B
behoren tot hetzelfde huishouden, A en B partners zijn, de woning
de partner van B ter beschikking staat op grond van eigendom, de
kosten op B drukken en de waardeveranderingen de partner van B
volledig aangaan. De schuld kan daardoor voor B kwalificeren als
schuld ter verwerving van een eigen woning.
Voorbeeld 4. eigen woning
A en B wonen samen in de woning van A, met hun minderjarig kind
C. B is ter zake van de woning een lening aangegaan.
Doordat A en B samen wonen in de woning van A en een inwonend
minderjarig kind hebben, zijn zij op grond van artikel 1.2, eerste lid,
aanhef en onderdeel a, van de Wet IB 2001 partners.
Voor het overige geldt hetzelfde als in voorbeeld 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

19

Artikel I, onderdeel H (artikelen 3.116 tot en met 3.119 van de Wet
inkomstenbelasting 2001)
In dit onderdeel is opgenomen dat de artikelen 3.116 tot en met 3.119 van
de Wet IB 2001, die betrekking hebben op de kapitaalverzekering eigen
woning, de spaarrekening eigen woning en het beleggingsrecht eigen
woning, vervallen. Zoals toegelicht in het algemeen deel van deze
toelichting passen in het nieuwe fiscale stelsel voor hypotheekrenteaftrek
uitsluitend nog schulden waarop gedurende de looptijd wordt afgelost.
Het past niet bij de aflossingsdoelstelling van dit systeem om spaarproducten fiscaal te blijven faciliteren die erop gericht zijn om de lening pas
aan het einde van de looptijd af te lossen.
Zoals hiervoor is toegelicht wordt de definitie van het begrip levensverzekering, die thans nog is opgenomen in artikel 3.117 van de Wet IB 2001,
verplaatst naar het voorgestelde artikel 1.6a in het eerste hoofdstuk van
de Wet IB 2001, dat de algemene bepalingen bevat.
Artikel I, onderdeel I (artikel 3.119a van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De in dit onderdeel opgenomen wijziging van artikel 3.119a van de Wet IB
2001 omvat de basis van de nieuwe systematiek van de renteaftrek met
betrekking tot de eigen woning zoals ook nader is toegelicht in het
algemeen deel van deze toelichting.
Met de wijziging van artikel 3.119a, eerste lid, van de Wet IB 2001 wordt in
de wet opgenomen dat alleen sprake is van een eigenwoningschuld en
dus van renteaftrek indien ter zake van die schuld een contractuele
verplichting geldt tot het gedurende de looptijd ten minste annuïtair en in
ten hoogste 360 maanden volledig aflossen en ook aan die verplichting tot
aflossing wordt voldaan (onderdelen b en c). Daarnaast blijft de huidige
eis dat de schuld is aangegaan ter verwerving van de eigen woning
gehandhaafd (onderdeel a), zij het dat nu wordt gesproken van het
aangaan in verband met de eigen woning. Hiermee is geen inhoudelijke
wijziging beoogd. Nieuw is ten slotte ook de voorwaarde dat wordt
voldaan aan de informatieplicht voor schulden bij
niet-administratieplichtigen als bedoeld in het voorgestelde artikel 3.119g
van de Wet IB 2001 (onderdeel d). Voorts wordt door de invoeging van de
zinsnede «van de belastingplichtige» in de aanhef van genoemd eerste lid
verduidelijkt dat voor elke belastingplichtige diens aandeel in de schulden
behoort tot zijn eigenwoningschuld.
Indien aan één van de vier eisen van genoemd eerste lid niet wordt
voldaan, is geen sprake van een eigenwoningschuld en is de rente op die
schuld niet aftrekbaar. Indien niet of onvoldoende afgelost wordt en dus
het schuldbedrag van de eigenwoningschuld niet daalt in overeenstemming met het annuïtaire aflossingsschema van het voorgestelde
artikel 3.119c van de Wet IB 2001 (de aflossingseis), dan behoort die
schuld niet tot de eigenwoningschuld en is er dus ook geen fiscale
renteaftrek. Ook indien wel voldoende wordt afgelost, maar geen
contractuele verplichting daartoe is overeengekomen (bijvoorbeeld indien
een aflossingsvrije lening is aangegaan waarvan elk jaar een deel wordt
afgelost), dan behoort de schuld niet tot de eigenwoningschuld. Door
deze voorwaarde is reeds bij het aangaan van de schuld te verifiëren of
deze in beginsel kan kwalificeren voor fiscale renteaftrek en is zolang aan
alle eisen wordt voldaan alle rente op een kwalificerende schuld
aftrekbaar. Wanneer een eigenwoningschuld is verdeeld in verschillende
schulden of leningdelen, dan moet elke schuld en elk leningdeel afzonderlijk voldoen aan de voorwaarden voor fiscale renteaftrek.
Indien een zelfstandig deel van een woning kwalificeert als werkruimte in
de zin van artikel 3.111, tiende lid, van de Wet IB 2001 kan de schuld in
verband met dit pand kwalificeren als eigenwoningschuld voor het deel
dat ziet op de woning indien of het gehele pand gefinancierd worden met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

20

een annuïtaire aflossingslening (deel van de rente dat ziet op het
eigenwoningdeel van die lening is aftrekbaar) ofwel de lening wordt
gesplitst in twee schulden, waarvan de schuld met betrekking tot het
eigen woningdeel voldoet aan de aflossingseis en het deel dat ziet op de
werkruimte niet.
Omdat de aflossingen gedurende het jaar en de schuldstand aan het einde
van het jaar een belangrijkere rol gaan spelen voor de vraag of een
belastingplichtige rente op die schuld fiscaal kan aftrekken, wordt ook het
verstrekken van informatie aan de Belastingdienst belangrijker. Om die
reden is in het voorgestelde artikel 3.119a, eerste lid, onderdeel d, van de
Wet IB 2001 voor de belastingplichtige die een lening sluit bij een niet op
voet van artikel 10.8 van de Wet IB 2001 administratieplichtige leninggever
een informatieverplichting opgenomen. Het verstrekken van die informatie is voorwaarde voor het kunnen kwalificeren van die schuld als
eigenwoningschuld. Dit wordt nader uitgewerkt in het voorgestelde
artikel 3.119g van de Wet IB 2001.
Het voorgestelde artikel 3.119a, tweede en derde lid, van de Wet IB 2001
bevat de uitwerking van het in het eerste lid van dat artikel opgenomen
begrip «schulden die zijn aangegaan in verband met een eigen woning».
De tekst van deze leden komt grotendeels overeen met hetgeen thans op
dat punt is bepaald in artikel 3.119a, eerste, tweede en derde lid, van de
Wet IB 2001. Het voorgestelde artikel 3.119a, derde lid, van de Wet IB 2001
bevat de verlagingen van de eigenwoningschuld, die in het huidige eerste
lid van artikel 3.119a van de Wet IB 2001 zijn opgenomen. Hiermee is geen
inhoudelijke wijziging beoogd.
Het voorgestelde artikel 3.119a, vierde lid, van de Wet IB 2001 bevat de
inhoud van het huidige artikel 3.119a, negende lid, van de Wet IB 2001. De
bepaling is daarbij afgezien van de verwijzingen ongewijzigd overgenomen. Er is dan ook geen inhoudelijke wijziging beoogd.
Het voorgestelde artikel 3.119a, vijfde lid, van de Wet IB 2001 bevat de
inhoud van het huidige artikel 3.120, vierde lid, aanhef en onderdeel a en
c, van de Wet IB 2001 en van het huidige artikel 3.120, negende en tiende
lid van de Wet IB 2001. In de nieuwe systematiek van fiscale aftrek van
rente in verband met de eigen woning zijn er geen afzonderlijke renteaftrek beperkende bepalingen meer. De aftrekbaarheid van renten vloeit
voort uit het al dan niet behoren van die schuld tot de eigenwoningschuld.
Daarom zijn de bepalingen die in het huidige systeem geformuleerd zijn
als renteaftrekbeperking in de nieuwe systematiek niet langer opgenomen
in artikel 3.120 van de Wet IB 2001, maar wordt in het voorgestelde
artikel 3.119a van de Wet IB 2001 bepaald dat deze schulden niet tot de
eigenwoningschuld behoren. Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd.
In het huidige artikel 3.119a, vierde tot en met zevende en tiende lid, van
de Wet IB 2001 is de regeling ter zake van de eigenwoningreserve (ook
wel de bijleenregeling genoemd) opgenomen. De regeling wordt op
grond van dit wetsvoorstel ten behoeve van de leesbaarheid nagenoeg
geheel opgenomen in een zelfstandig artikel, te weten het voorgestelde
artikel 3.119aa van de Wet IB 2001. De inhoud van het huidige
artikel 3.119a, achtste lid, van de Wet IB 2001 wordt echter opgenomen in
het voorgestelde artikel 3.119f, derde lid, van de Wet IB 2001 dat handelt
over verhuisregelingen.
Artikel I, onderdeel J (artikel 3.119aa van de Wet inkomstenbelasting 2001)
Omwille van de leesbaarheid wordt voorgesteld de eigenwoningreserve
(ook wel bijleenregeling genoemd) in een afzonderlijk
artikel (artikel 3.119aa van de Wet IB 2001) op te nemen. Thans is deze
regeling nog samen met de regeling van de eigenwoningschuld
opgenomen in artikel 3.119a van de Wet IB 2001. Ondanks de complexiteit
van de bijleenregeling kan deze niet gemist worden in het nieuwe stelsel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

21

voor renteaftrek met betrekking tot de eigen woning. De bijleenregeling
bewerkstelligt enerzijds dat het niet voordeliger is om bij een
vervreemding verkregen gelden bij aankoop van een nieuwe eigen
woning niet te investeren in die nieuwe woning en anderzijds voorkomt
die bijleenregeling dat eenmaal gedane aflossingen de facto weer kunnen
worden teruggedraaid.
Voorbeeld 1. Bijleenregeling
Een woning van € 200 000 aankoopbedrag wordt verkocht voor
€ 210 000.
€ 10 000 wordt opgenomen in de eigenwoningreserve.
Bij aankoop van een woning van stel € 300 000, mag de eigenwoningschuld maximaal € 290 000 bedragen.
Voorbeeld 2. bijleenregeling
Woning met een aankoopbedrag van € 200 000 dat is gefinancierd
met een lening van eveneens € 200 000 waarop inmiddels € 20 000
is afgelost heeft een eigenwoningschuld van € 180 000.
De woning wordt verkocht voor € 200 000.
Er is geen «winst», maar wel een eigenwoningreserve van € 20 000.
Bij aankoop van een woning van € 300 000, mag de eigenwoningschuld maximaal € 280 000 bedragen.
Zonder de bijleenregeling hadden de aflossingen de facto kunnen
worden teruggenomen.
De voorgestelde bijleenregeling is waar nodig ten opzichte van de huidige
regeling aangepast aan het nieuwe systeem voor de fiscale behandeling
van de eigen woning. Omdat de huidige 30-jaarstermijn in het nieuwe
systeem voor de fiscale behandeling van de eigen woning deel uitmaakt
van de aflossingseis (zie de nadere toelichting bij artikel 3.119c van de Wet
IB 2001) en – net als in het huidige systeem – het bijlenen van reeds
afgeloste bedragen niet tot een hogere eigenwoningschuld leidt, loopt
voor het bedrag van de oude schulden de 30-jaarstermijn door en gaat
voor nieuwe schulden een nieuwe termijn gelden zonder dat daarbij –
zoals in het huidige systeem – voor de resterende maximale looptijd
wordt aangesloten bij de starthoofdsom van de schuld.
Voorbeeld Huidige berekening 30-jaarstermijn en berekening in het
nieuwe systeem
A heeft een woning gekocht en is een eigenwoningschuld van
€ 200 000.
Over jaar 1 en 2 van de looptijd heeft A in totaal € 20 000 op de
schuld afgelost.
Begin jaar 3 bedraagt de schuld dus nog € 180 000
Stel A verkoopt de woning begin jaar 3 voor € 200 000.
A koopt een nieuwe woning voor € 300 000.
De eigenwoningreserve bedraagt dan € 20 000 na verkoop.
A leent ter zake van de nieuwe eigen woning € 280 000.
In het huidige systeem valt deze schuld uiteen in een schuld van
€ 200 000 (de starthoofdsom) waarvoor nog een maximale looptijd
van 27 jaar geldt en een schuld van € 80 000 waarvoor een nieuwe
30-jaarstermijn geldt.
In het nieuwe systeem loopt voor het eindbedrag van de bestaande
schuld van € 180 000 de termijn door, dus nog maximaal 27 jaar
looptijd en gaat voor € 100 000 een nieuwe 30-jaarstermijn gelden
(uiteraard met aflossingsverplichting).
Het eerste lid van het voorgestelde artikel 3.119aa van de Wet IB 2001
bevat de berekening van het vervreemdingssaldo eigen woning. De
laatste volzin van het eerste lid van dat artikel bevat een aantal correcties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

22

op de eigenwoningschuld in het kader van de berekening van het
vervreemdingssaldo eigen woning. Die volzin komt grotendeels overeen
met de laatste volzin van het huidige artikel 3.119a, vierde lid, van de Wet
IB 2001, met dien verstande dat ten opzichte van die volzin enkele
verwijzingen zijn aangepast. De verwijzing naar artikel 3.119a, negende
lid, van de Wet IB 2001 is vervangen door een verwijzing naar het
voorgestelde vierde lid van dat artikel. De verwijzing naar artikel 3.120,
vierde lid, onderdeel c, van de Wet IB 2001 is vervangen door een
verwijzing naar het voorgestelde artikel 3.119a, vijfde lid, onderdeel a, van
de Wet IB 2001. Ten slotte is de verwijzing naar artikel 3.120, achtste lid,
van de Wet IB 2001 niet meer opgenomen, omdat deze bepaling
uitsluitend geldt voor onder het overgangsrecht vallende schulden. Ter
zake is in het overgangsrecht wel een correctie opgenomen.
In het voorgestelde artikel 3.119aa, tweede en derde lid, van de Wet IB
2001 is de inhoud van het huidige artikel 3.119a, vijfde en zesde lid, van de
Wet IB 2001 ongewijzigd overgenomen.
Het voorgestelde artikel 3.119aa, vierde lid, van de Wet IB 2001 is ontleend
aan het huidige artikel 3.119a, zevende lid, van de Wet IB 2001, maar is ten
opzichte van de laatstgenoemde bepaling op een aantal punten
aangepast. Ten eerste wordt verduidelijkt dat voor fiscale doeleinden een
economische benadering geldt wat betreft de gerechtigdheid tot de
huwelijksgemeenschap. Naar civiel recht zijn in een huwelijkse goederengemeenschap geen afzonderlijke aandelen in de daartoe behorende
goederen te onderkennen, maar voor fiscale doeleinden wordt ervan
uitgegaan dat ieder van de echtgenoten tot de helft van elk gezamenlijk
goed gerechtigd is. Tijdens het huwelijk heeft dit in zoverre geen
betekenis dat de echtgenoten de belastbare inkomsten uit eigen woning
als gemeenschappelijk inkomensbestanddeel onderling naar keuze
kunnen toerekenen, maar de gerechtigdheid kan bij wijziging of beëindiging van de gemeenschap van goederen wel van belang zijn.
In de thans voorgestelde wettekst komt deze economische benadering
voor fiscale doeleinden beter tot uitdrukking doordat is bepaald dat
boedelmenging door huwelijksvoltrekking geen verwerving en geen
vervreemding is. In de huidige versie van deze bepaling is slechts bepaald
dat de verkrijging door boedelmenging door voltrekking van een huwelijk
of wijziging van de huwelijkse voorwaarden geen verwerving is en niet
dat het geen vervreemding is. Aangezien bij een economische benadering
echter de huwende echtgenoot de helft van de economische gerechtigdheid tot de gemeenschappelijke goederen verliest, is nu verduidelijkt
dat voor fiscale doeleinden bij huwelijkse boedelmenging ook geen
sprake is van een vervreemding. Daardoor is de bijleenregeling niet van
toepassing. Dit houdt ook in dat door het aangaan van een huwelijk geen
nieuwe 30-jaarstermijn en dus geen nieuw aflossingsschema gaat gelden
en dat de totale eigenwoningschuld door het huwelijk niet in omvang
verandert. Wel rust de aflossingsverplichting nu op beide partners voor de
helft in plaats van geheel op één van hen.
Voorbeeld verkrijging door huwelijksvoltrekking
A heeft een woning en daarop gevestigde schuld.
A trouwt in jaar 5 met B in gemeenschap van goederen.
Hoewel A en B daardoor nu in economische zin ieder gerechtigd
worden tot de helft van de woning en de schuld, wordt dit voor
fiscale doeleinden niet als verwerving en vervreemding aangemerkt
(geen bijleenregeling; geen «nieuwe» schuld).
Voor de resterende looptijd van de bestaande eigenwoningschuld
geldt dat de helft daarvan door A in 25 jaar volledig en ten minste
volgens een annuïtair aflossingsschema moet worden afgelost. Voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

23

de andere helft geldt hetzelfde voor B (in 25 jaar volledig en ten
minste volgens eenannuïtair aflossingsschema aflossen).
Dit laat onverlet dat A en B door hun partnerschap de belastbare
inkomsten uit de eigen woning vrij onderling kunnen verdelen.
Ten tweede is het genoemde vierde lid zo aangepast dat de bijleenregeling geen toepassing vindt in geval van vererving tussen partners. Dit is
een uitbreiding ten opzichte van de huidige regeling.
Voorbeeld vererving tussen partners
A en B zijn gehuwd in gemeenschap van goederen. De woning en de
daarop gevestigde schuld met een resterende looptijd van 5 jaar
behoort tot de huwelijksgemeenschap.
A overlijdt. B is daardoor niet langer gerechtigd tot de helft van de
woning en schuld, maar wordt nu gerechtigd tot het geheel. Op
grond van artikel 3.119aa, vierde lid van de Wet IB 2001 is geen
sprake van verkrijging of vervreemding. De bijleenregeling is
daardoor niet van toepassing; het overgenomen aandeel geldt niet
als «nieuwe schuld».
Voor B geldt dus dat de bestaande eigenwoningschuld in 5 jaar
volledig en ten minste volgens een annuïtair aflossingsschema moet
worden afgelost.
Ook zou dit gelden indien A en B niet gehuwd waren in gemeenschap van goederen en de woning en gehele schuld van A was. En
ook indien A en B ongehuwd waren, een samenlevingscontract
hadden met een testament op basis waarvan de woning en gehele
schuld van A door B geërfd worden.
Deze uitbreiding geldt door de verwijzing in het voorgestelde hoofdstuk
10bis van de Wet IB 2001 naar artikel 3.119aa van de Wet IB 2001 ook voor
onder het overgangsrecht vallende eigenwoningschulden. Daardoor
verliest de langstlevende echtgenoot die de helft van een bestaande
aflossingsvrije schuld erft niet de eerbiedigende werking voor die schuld
en geldt daarvoor niet de aflossingseis.
In het voorgestelde artikel 3.119aa, vijfde lid, van de Wet IB 2001 is als
hoofdregel opgenomen hetgeen op grond van het huidige artikel 3.119b,
tweede lid, van de Wet IB 2001 op verzoek kan worden gedaan. De
eigenwoningreserve wordt, bij vervreemding van een woning waartoe
meer dan één belastingplichtige gerechtigd is, toegerekend naar de mate
waarin die personen gerechtigd zijn tot het vervreemdingssaldo van de
eigen woning.
Bij het herziene systeem voor de fiscale behandeling van de eigen woning
moet een eenmaal gestart aflossingsschema voor een tot de eigenwoningschuld behorende schuld worden voortgezet door de belastingplichtige voor diens aandeel in die schuld. Indien belastingplichtigen zelf
zouden kunnen kiezen door wie het aflossingsschema moet worden
voortgezet, of indien dit in afwijking van de eigendomsverhoudingen aan
ieder voor de helft zou worden toegerekend, zou het aflossingsschema
(deels) losgelaten kunnen worden en zou het systeem inconsistent zijn.
Datzelfde geldt voor de eigenwoningreserve. Het past niet bij het herziene
systeem voor de fiscale behandeling van de eigen woning om gewezen
partners de keuze te geven aan wie ze de eigenwoningreserve willen
meegeven.
Voorbeeld vervreemding door samenwoners
A en B wonen samen en hebben een samenlevingscontract. De
woning en daarop gevestigde schuld zijn van A.
A en B gaan uit elkaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

24

A verkoopt de woning en verhuist naar een goedkopere
koopwoning.
B verhuist naar een huurwoning.
Bij de verkoop bedraagt het vervreemdingssaldo € 50 000.
A heeft door de vervreemding een eigenwoningreserve van
€ 50 000, die in mindering gebracht moet worden op de aankoopprijs van de nieuwe woning.
B heeft geen eigenwoningreserve.
Als A en B zouden kunnen kiezen aan wie ze de eigenwoningreserve
zouden willen toerekenen, dan zouden ze die volledig aan B kunnen
toerekenen (die daar geen «last» van heeft, omdat B gaat huren).
Als A en B, omdat ze partner van elkaar waren, ieder de helft van de
eigenwoningreserve toegerekend zouden krijgen, geldt dat A ten
onrechte de helft daarvan zou kwijtraken (en B daarvan ten onrechte
«last» zou hebben bij de aanschaf van een nieuwe woning).
Voorbeeld 2. vervolg verkrijging door huwelijksvoltrekking
Idem als voorbeeld verkrijging door huwelijksvoltrekking, maar met
dien verstande dat A en B na 10 jaar gaan scheiden en in dat kader
de woning verkopen.
Bij de verkoop bedraagt het vervreemdingssaldo € 50 000.
A heeft door de vervreemding een eigenwoningreserve van € 25 000
en B ook.
Het voorgestelde artikel 3.119aa, zesde lid, van de Wet IB 2001 bevat de
delegatiebepaling die thans nog is opgenomen in het huidige
artikel 3.119a, tiende lid, van die wet.
Artikel I, onderdeel K (artikel 3.119b van de Wet inkomstenbelasting 2001)
In dit onderdeel is een aanpassing van een verwijzing in artikel 3.119b,
eerste lid, van de Wet IB 2001 opgenomen en wordt daarnaast geregeld
dat artikel 3.119b, tweede lid, van de Wet IB 2001 vervalt. In het nieuwe
systeem van de fiscale behandeling van de eigen woning geldt geen
keuzeregeling meer voor toerekening van de eigenwoningreserve, maar
geldt dat steeds wordt vastgehouden aan de economische gerechtigdheid
tot inkomen en vermogen. Daarom wordt voorgesteld de genoemde
keuzeregeling te laten vervallen en is hetgeen voorheen op verzoek kon
worden gedaan thans als hoofdregel opgenomen in het voorgestelde
artikel 3.119aa, vijfde lid, van de Wet IB 2001.
Artikel I, onderdeel L (artikel 3.119c tot en met 3.119g van de Wet
inkomstenbelasting 2001)
Voorgesteld wordt na artikel 3.119b van de Wet IB 2001 vijf artikelen in te
voegen die hierna per artikel worden toegelicht.
Artikel 3.119c van de Wet inkomstenbelasting 2001
Het voorgestelde artikel 3.119c van de Wet IB 2001 bevat een nadere
invulling van het vereiste dat ten minste volgens een annuïtair aflossingsschema volledig moet worden afgelost om in aanmerking te komen voor
renteaftrek voor de eigen woning. In het eerste lid is opgenomen dat om
te voldoen aan de aflossingseis het schuldbedrag van elke tot de
eigenwoningschuld behorende schuld op het toetsmoment niet meer mag
bedragen dan het bedrag dat voortvloeit uit de in het eerste lid
opgenomen formule.
De aflossingseis schrijft de maximaal toegestane hoogte van de eigenwoningschuld voor en niet het minimaal in een bepaalde periode af te lossen
bedrag. Daardoor is het mogelijk in het begin van de looptijd meer af te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

25

lossen dan volgens een annuïtair aflossingsschema verplicht zou zijn en
later in de looptijd minder af te lossen dan volgens annuïtair schema,
zoals bijvoorbeeld het geval is bij een lineaire aflossingslening.
De aflossingseis is gebaseerd op een annuïtair aflossingsschema over een
termijn van ten hoogste 360 maanden. Die termijn is gelijk aan de voor
het huidige regime geldende termijn van 30 jaren, maar is geformuleerd
als 360-maandsperiode om te bewerkstelligen dat voor het aflossingsschema ook over perioden van minder dan een jaar getoetst kan worden
of op 31 december van dat jaar voldoende is afgelost en zodat bij een
vervreemding in de loop van een kalenderjaar het maximale bedrag van
die schuld op het moment van vervreemding berekend kan worden.
Voorbeeld
A koopt op 1 februari 2013 een woning voor € 200 000 en financiert
die aankoop volledig met een annuïtaire lening.
Op 31 december van dat jaar geldt dat elf maanden van de looptijd
verstreken zijn, waardoor de schuld niet hoger mag zijn dan het
maximale bedrag op grond van de in het voorgestelde artikel 3.119c,
eerste lid, van de Wet IB 2001 opgenomen formule waarbij die 11
maanden van de looptijd al zijn verstreken.
Als de aflossingseis als jaareis geformuleerd zou zijn zou A op
31 december nog geen bedrag hoeven te hebben afgelost, maar pas
op 1 februari van het volgende jaar.
De toets zou dan dus niet op 31 december gedaan kunnen worden,
omdat voor elke belastingplichtige een ander aflossingsmoment zou
gelden.
Door uit te gaan van het aantal volledige kalendermaanden, worden bij
het aangaan van de lening gedurende de maand die eerste dagen niet
meegeteld voor de aflossingseis, waardoor over die dagen nog niet hoeft
te worden afgelost. Dit sluit aan bij de praktijk, waar het aflossingsschema
ook pas start per eerste dag van de volgende maand volgend op het
moment van aangaan van de schuld. Bij aangaan van de schuld op
bijvoorbeeld 18 september gaat het aflossingsschema en ook de fiscale
aflossingseis dus lopen per 1 oktober van dat jaar. Gedurende de
genoemde dagen dat de schuld al wel is aangegaan maar het aflossingsschema nog niet is gestart wordt de schuld al wel reeds aangemerkt als
eigenwoningschuld en is de rente fiscaal aftrekbaar. De formule wordt per
tot de eigenwoningschuld behorende schuld toegepast. Indien bijvoorbeeld voor een nieuwbouwwoning op 1 december 2013 een schuld van
€ 150 000 wordt aangegaan en op 1 juni 2014 nog eens een schuld van
€ 100 000, dan geldt de startdatum ter berekening van het aantal
verstreken maanden voor elke schuld afzonderlijk.
De formule zoals opgenomen in het eerste lid is afgeleid uit de basisformule voor een maandelijkse annuïteit:

waarbij wordt verstaan onder:
am: de maandelijkse annuïteit
im : de maandelijkse rentevoet
B0 : het startbedrag van de annuïtaire lening
n : de looptijd van de annuïtaire lening in maanden
In het voorgestelde artikel 3.119c, tweede lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen hoe de formule uit het eerste lid moet worden toegepast na
een wijziging van de maandelijkse rentevoet. Basisprincipe daarbij is dat
op het moment van de rentewijziging een nieuwe annuïteit wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

26

berekend op basis van de stand van de schuld direct voorafgaand de
rentewijziging, de nieuwe rente en het restant van de totale maximale
looptijd van 360 maanden. Vanaf het moment dat de nieuwe maandelijkse
rentevoet wordt gehanteerd (im), wordt in de formule de omvang van de
schuld op het moment direct voorafgaand aan de wijziging van de
rentevoet gehanteerd als startbedrag (B0) van de nieuw te berekenen
annuïteit, bedraagt de looptijd van de schuld (n) de nog resterende
maximale looptijd in gehele kalendermaanden van de oorspronkelijke
looptijd van de schuld en bedraagt de verstreken looptijd van de schuld
(x) het aantal verstreken gehele kalendermaanden van de looptijd vanaf
het moment van de rentewijziging.
Het voorgestelde artikel 3.119c, derde lid, van de Wet IB 2001 regelt hoe
de formule voor de maximale eigenwoningschuld uit het eerste lid moet
worden toegepast bij het aangaan van een nieuwe schuld in de situatie
dat er reeds een bestaande eigenwoningschuld is of was en deze
bijvoorbeeld wordt overgesloten. Hierbij wordt alleen teruggekeken naar
de voorgaande schuld, en niet naar eerdere schulden. De hoofdregel is
geformuleerd op basis van het geval waarbij een schuld wordt overgesloten voor hetzelfde bedrag of een lager bedrag (zonder dat op dat
oversluiten de bijleenregeling van toepassing is). Basisprincipe daarbij is
dat de aflossing op de vorige schuld wordt voortgezet bij de nieuwe
schuld voor de resterende looptijd. Daartoe dient op het moment van
aangaan van de nieuwe schuld, in de formule de laatste omvang van de
voorgaande schuld -bij volledige aflossing betreft dit dus de omvang op
het moment direct voorafgaand aan deze aflossing- te worden gehanteerd
als startbedrag van de schuld (B0) dan wel indien het bedrag van de
nieuwe schuld lager ligt, dit lagere bedrag. Voor de situatie waarin de
voorgaande schuld op het moment van aangaan van de nieuwe schuld
tijdelijk ook nog wordt aangemerkt als eigenwoningschuld door
toepassing van de verhuisregeling zoals opgenomen in artikel 3.111,
tweede en derde lid van de Wet IB 2001, voorziet artikel 3.119f in de regels
voor overgaan van het aflossingsschema van de voorgaande schuld naar
de nieuwe schuld. Voor de nadere regels hiervoor wordt dan ook
verwezen naar de toelichting bij dat artikel. Als looptijd van de nieuwe
schuld ) in maanden wordt gehanteerd de nog resterende looptijd van de
totale maximale looptijd 360 maanden op de voorgaande schuld op het
laatste moment dat de schuld bestond. Ingeval er meerdere bestaande
en/of nieuwe schulden zijn, wordt de berekening per schuld gemaakt.
Ingeval de totale nieuwe schuld lager is, bijvoorbeeld bij verhuizing naar
een goedkopere woning en er meerdere bestaande schulden waren, die
een verschillende looptijd hadden, geldt dat eerst de langstlopende
termijn wordt volgemaakt. Voorts wordt de op dat moment toepasselijke
maandelijkse rentevoet gehanteerd (im) en bedraagt de verstreken looptijd
van de schuld (x) het aantal verstreken gehele kalendermaanden van de
looptijd na het moment van oversluiten.
Omdat niet altijd doorlopend sprake is van een eigenwoningschuld, is ook
geregeld dat in die periode de aflossingseis niet geldt.
Voorbeeld Periode in een jaar zonder aflossingseis
A heeft op 1 januari van een jaar een eigen woning met eigenwoningschuld waarop annuïtair wordt afgelost.
Op 1 februari vervreemdt A deze woning en gaat A tijdelijk huren; A
had op 1 februari nog 200 maanden resterende looptijd op die
schuld.
Op 1 oktober verwerft A een nieuwe eigen woning.
In de periode van 1 februari tot 1 oktober geldt voor A geen
aflossingseis.
Op 1 oktober moet A weer gaan aflossen. Voor toepassing van de
formule in artikel 3.119c, derde lid, van de Wet IB 2001 vult A voor n
in 200 maanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

27

Indien A pas in het daarop volgende jaar de nieuwe woning zou
verwerven, dan kan A verzoeken om de beschikking aflossingsstand naar
de stand op 31 december. De werking van deze beschikking is nader
toegelicht bij het voorgestelde artikel 3.119d van de Wet IB 2001.
Op de hierboven beschreven hoofdregel dat de looptijd van de oorspronkelijke schuld doorloopt indien deze op enig moment door een andere
schuld wordt vervangen is in het voorgestelde artikel 3.119c, vierde lid,
van de Wet IB 2001 een uitzondering opgenomen. Deze uitzondering ziet
op alle situaties waarin de nieuwe eigenwoningschuld de voorgaande
eigenwoningschuld overtreft. Dat is het geval indien schulden worden
aangegaan voor verbetering of onderhoud van de woning of ter afkoop
van het recht van erfpacht en indien de nieuwe schulden de voorgaande
schuld overtreffen door een verhuizing naar een duurdere woning. Wel
dienen in al deze gevallen op het totaal van de schulden eerst de
eigenwoningreserve en de aflossingsstand te worden toegepast. Voor
deze schulden start voor de toepassing van de aflossingseis een nieuw
aflossingsschema met een maximale looptijd van 360 maanden.
In het voorgestelde artikel 3.119c, vijfde lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen wat wordt verstaan onder toetsmoment als bedoeld in het
eerste lid van dat artikel. Dit ziet op de toets aan de aflossingseis Of aan
de vereiste minimale aflossing is voldaan, hangt af van de gebeurtenissen
die zich voordoen in een kalenderjaar. In elk geval wordt altijd op
31 december van een kalenderjaar getoetst of de schuld op het vereiste
niveau is (onderdeel a). In de onderdelen b tot en met d zijn momenten
opgenomen waarin een extra toets plaatsvindt. Het betreft onderscheidenlijk het moment van vervreemding van de eigen woning, het moment
van wijziging van de maandelijkse rentevoet en het moment van
oversluiten van een schuld. Het is nodig om op deze momenten een extra
toetsmoment te hebben, omdat het momenten zijn waarop een te hoge
schuld anders onbedoelde definitieve gevolgen zou hebben. Bijvoorbeeld
indien bij een vervreemding de schuld te hoog is, dan zou het vervreemdingssaldo en daarmee de eigenwoningreserve te laag worden vastgesteld, de aflossingsstand te hoog en de schuld voor een eventuele nieuwe
eigen woning eveneens te hoog. Indien de in de onderdelen b tot en met
d bedoelde momenten zich niet hebben voorgedaan in een kalenderjaar
geldt dus uitsluitend 31 december als toetsmoment. Dit betekent dat men
gedurende het kalenderjaar een zekere flexibiliteit heeft in het tempo van
aflossen over de verschillende maanden. Zo kan een seizoenswerker
indien zijn leningovereenkomst dat toestaat ervoor kiezen om af te lossen
in de periode in het jaar dat hij de financiële middelen daarvoor heeft. In
het voorgestelde artikel 3.119e van de Wet IB 2001 is opgenomen wat de
gevolgen zijn indien de schuld op het toetsmoment hoger is dan volgt uit
de in het voorgestelde artikel 3.119c, eerste lid, van de Wet IB 2001
opgenomen formule.
Het voorgestelde artikel 3.119c, zesde lid, van de Wet IB 2001 bevat de
regel dat de aflossingseis rust op de belastingplichtige voor zijn eigenwoningschuld. Bij het voorgestelde systeem voor de fiscale behandeling van
de eigen woning zijn regels gesteld die waarborgen dat een eenmaal
gestart aflossingsschema van een eigenwoningschuld moet worden
voortgezet door de belastingplichtige voor zijn eigenwoningschuld. Indien
(gewezen) partners zelf zouden kunnen kiezen door wie het aflossingsschema moet worden voortgezet, of wanneer dit in afwijking van de
eigendomsverhoudingen aan ieder voor de helft zou worden toegerekend,
zou hierdoor het aflossingsschema (deels) losgelaten kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

28

Voorbeeld vervolg verkrijging door huwelijksvoltrekking
Idem als voorbeeld verkrijging door huwelijksvoltrekking, maar met
dien verstande dat A en B na 10 jaar huwelijk gaan scheiden.
A dient bij verwerving van een nieuwe eigen woning -voor zover de
nieuwe EWS zijn vorige EWS niet overtreft- conform het aflossingsschema op zijn voorgaande EWS in 15 jaar volledig en ten minste
volgens een annuïtair aflossingsschema af te lossen om over die
periode renteaftrek te behouden.
Voor B geldt hetzelfde (de helft van de eigenwoningschuld op dat
moment in 15 jaar volledig en ten minste volgens een annuïtair
aflossingsschema aflossen).
Het voorgestelde artikel 3.119c, zevende lid, van de Wet IB 2001 bevat de
mogelijkheid om bij ministeriële regeling nadere regels te stellen voor de
toepassing van dat artikel.
Artikel 3.119d van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 3.119d van de Wet IB 2001 is een nieuwe
regeling opgenomen op grond waarvan het aflossingsschema gekoppeld
blijft aan de belastingplichtige. Als het aflossingsschema niet aan de
belastingplichtige gekoppeld zou blijven, dan zou een belastingplichtige
die tussen twee koopwoningen in tijdelijk een woning huurt, door die
huurperiode de stand van zijn aflossingsschema kwijtraken en zou hij bij
aankoop van een nieuwe woning weer met een nieuw schema van voren
af aan (360 maanden) kunnen beginnen. Ook wordt zo voorkomen dat
belastingplichtigen kunnen terugkeren naar een hoger schuldbedrag (en
daarmee een hogere renteaftrek) en langere aftrekperiode in het geval
sprake is van een periode van wonen in een (veel) goedkopere eigen
woning tussen periodes van wonen in een duurdere eigen woning.
Hieronder worden beide situaties separaat toegelicht. Vanwege de
eenvoud wordt in deze voorbeelden met hele jaren gerekend in plaats van
met kalendermaanden.
1. Tussentijds wonen in een goedkopere eigen woning
Onderstaand voorbeeld illustreert op welke wijze zonder nadere maatregelen zou kunnen worden teruggekeerd naar een hoger schuldbedrag na
een periode van wonen in een goedkopere woning.
Voorbeeld 1. Goedkoper wonen
X heeft een annuïtaire aflossingshypotheek en een eigen woning van
200 000.
Na 5 jaar verkoopt X de eigen woning voor 220 000. De EWS
bedraagt (vanwege de verplichte aflossingen) 180 0001. De eigenwoningreserve (EWR) bedraagt 220 000 – 180 000 = 40 000.
X koopt eind jaar 5 een nieuwe eigen woning voor 150 000. De EWS
is 150 000 – 40 000 = 110 000 (bijleenregeling).X had nog een schuld
van 180 000; daarvan loopt 110 000 door (dus nog 25 jaar).
X verkoopt eind jaar 9 de eigen woning voor 150 000. De EWS
bedroeg op dat moment (vanwege de verplichte aflossingen)
100 000.De EWR bedraagt 150 000 – 100 000 = 50 000 (bijleenregeling).
X koopt eind jaar 9 een nieuwe eigen woning voor 250 000. De EWS
is 250 000 – 50 000 = 200 000.X had nog een schuld van 100 000; die
loopt door (dus nog 21 jaar).X gaat een nieuwe lening aan voor
100 000 (dus nog 30 jaar).

1

Bij de voorbeelden is steeds uitgegaan van
een 30-jarige annuïteit bij 4% rente en is
afgerond op bedragen van 5000.

De belastingplichtige die niet tussendoor in de goedkopere woning was
gaan wonen zou wel gebonden zijn aan de lopende 30-jaarstermijn en zou
volgens het oude aflossingsschema moeten doorgaan met aflossen
(hieronder een voorbeeld van die situatie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

29

Voorbeeld 2. Niet goedkoper wonen
Y heeft een annuïtaire aflossingshypotheek en een eigen woning van
200 000.
Na 9 jaar verkoopt X de eigen woning voor 220 000. De EWS
bedraagt (vanwege de verplichte aflossingen) 160 000. De EWR
bedraagt 220 000 – 160 000 = 60 000.
Y koopt eind jaar 9 een nieuwe eigen woning voor 250 000. De EWS
is 250 000 – 60 000 = 190 000 (bijleenregeling).
Y had nog een schuld van 160 000; die loopt door (dus nog 21 jaar).Y
gaat een nieuwe lening aan voor 30 000 (dus nog 30 jaar).
Een dergelijk verschil in behandeling is niet wenselijk, omdat daardoor het
verloop van de wooncarrière een onevenredige invloed heeft op de
mogelijkheden voor fiscale renteaftrek. Dit geldt ook voor de situatie dat
sprake is van een tijdelijke situatie dat er geen eigen woning is maar
bijvoorbeeld tijdelijk wordt gehuurd.
2. Tussentijds wonen in een woning die geen eigen woning is
Een vergelijkbaar – en in deze situatie zelfs groter – effect doet zich voor in
het geval een belastingplichtige tussen de periodes waarin sprake is van
een eigen woning, in een woning woont die geen eigen woning is. Dit
doet zich bijvoorbeeld voor in het geval een belastingplichtige van een
eigen woning overgaat naar een huurwoning en daarna weer een eigen
woning koopt of in het geval een belastingplichtige een eigen woning
verkoopt, intrekt in een andere woning niet zijnde een eigen woning
(bijvoorbeeld een woning van iemand anders) en daarna een deel van die
woning verwerft of een nieuwe eigen woning verwerft. Hieronder wordt
de situatie van tijdelijk huren nader uitgewerkt in een voorbeeld.
Voorbeeld 3. Tussentijds huren
X heeft een annuïtaire aflossingshypotheek en een eigen woning van
200 000.
Na 5 jaar verkoopt X de eigen woning voor 220 000. De EWS
bedraagt (vanwege de verplichte aflossingen) 180 000. De EWR
bedraagt 220 000 – 180 000 = 40 000.
X gaat in jaar 5 een woning huren. In jaar 8 (na drie jaar) vervalt de
EWR.
X koopt in jaar 9 een nieuwe woning voor 250 000. De EWS is
250 000 (geen bijleenregeling).
X gaat een nieuwe lening aan voor 250 000 (dus nog 30 jaar).
Een belastingplichtige die tussentijds in een eigen woning woont, heeft
voor de oude schuld nog maar 21 jaar renteaftrek, terwijl voor de
belastingplichtige die tussentijds niet in een eigen woning woont voor de
gehele schuld een nieuwe 30-jaarstermijn zou beginnen voor de renteaftrek. Daarnaast zou gelden dat de belastingplichtige die tussentijds niet
in een eigen woning woonde een nieuw aflossingsschema zou krijgen,
terwijl de niet-huurder al in jaar 9 van het aflossingsschema zit.
Voornoemde ongelijkheden worden door het voorgestelde artikel 3.119d
van de Wet IB 2001 voorkomen door van het deel van de eigenwoningschuld dat geheel of gedeeltelijk niet meer wordt gebruikt de omvang en
de stand van aflossing vast te leggen in een beschikking. Bij latere koop
van een nieuwe eigen woning (dus bijvoorbeeld na de tijdelijke huursituatie) dient de belastingplichtige voor een deel van zijn eigenwoningschuld voor de nieuwe woning ter grootte van het vastgelegde bedrag de
vastgelegde stand van de aflossing in aanmerking te nemen. Dit werkt in
een voorbeeld in de situatie van tussentijds wonen in een goedkopere
woning als volgt uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

30

Voorbeeld 4. Goedkoper wonen met beschikking aflossingsstand
X heeft een annuïtaire aflossingshypotheek en een woning van
200 000.
Na 5 jaar verkoopt X de woning voor 220 000. De EWS bedraagt
180 000. De EWR bedraagt 220 000 – 180 000 = 40 000.
X koopt eind jaar 5 een nieuwe woning voor 150 000. De EWS is
150 000 – 40 000 = 110 000 (bijleenregeling).X had nog een schuld
van 180 000; daarvan loopt 110 000 door (dus nog 25 jaar).Het
restbedrag van 70 000 (met nog 25 jaar te gaan) wordt vastgelegd als
aflossingsstand).
X verkoopt eind jaar 9 de woning voor 150 000.De EWS bedroeg op
dat moment 100 000.
De EWR bedraagt 150 000 – 100 000 = 50 000 (bijleenregeling).
X koopt eind jaar 9 een nieuwe woning voor 250 000. De EWS is
250 000 – 50 000 = 200 000.
X had nog een schuld van 100 000; die loopt door (dus nog
21 jaar).De schuld van 70 000 (stand nog 25 jaar) herleeft door
toepassing van de beschikking aflossingsstand.X gaat een nieuwe
lening aan voor 30 000 (dus nog 30 jaar).
In het voorgestelde artikel 3.119d, eerste lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen in welke gevallen een aflossingstand wordt vastgesteld. Dit is
het geval indien bij een vervreemding van een eigen woning de eigenwoningschuld van een belastingplichtige voorafgaand aan die vervreemding
groter is dan de eigenwoningschuld van de nieuw verworven woning
(bijvoorbeeld bij verhuizing naar een goedkopere woning) of indien na de
genoemde vervreemding een eigenwoningschuld ontbreekt (bijvoorbeeld
bij verhuizing naar een huurwoning). Met de aflossingsstand wordt
vastgelegd welk deel van de eigenwoningschuld door het gaan wonen in
een goedkopere eigen woning of door het gaan wonen in een woning die
geen eigen woning is, na de genoemde vervreemding niet meer gebruikt
wordt voor een eigen woning en op welke schuld dus bij het vervolgens
weer kopen van een duurdere woning, onderscheidenlijk bij het opnieuw
kopen van een eigen woning, geen nieuwe aflossingstermijn en termijn
voor fiscale renteaftrek van toepassing zou zijn maar de oude termijn en
het oude aflossingsschema moeten worden voortgezet. Net als bij de
eigenwoningreserve kan de aflossingsstand naar de stand van het einde
van een kalenderjaar, al dan niet op verzoek, door de inspecteur bij voor
bezwaar vatbare beschikking worden vastgesteld. Deze beschikking wordt
beschikking aflossingsstand genoemd.
In het voorgestelde artikel 3.119d, tweede lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen in welk geval de aflossingsstand gebruikt dient te worden. Dit
betreft de situaties waarin een aflossingsstand bestaat en de belastingplichtige de eigenwoningschuld op enig moment verhoogt of indien na
een periode zonder eigenwoningschuld opnieuw een eigenwoningschuld
ontstaat. Indien sprake is van een verwerving dient daarbij eerst nog de
bijleenregeling worden toegepast. Indien na een periode zonder eigenwoningschuld opnieuw een eigenwoningschuld ontstaat en er een aflossingsstand bestaat, geldt voor het deel van de eigenwoningschuld
maximaal ten omvang van het bedrag opgenomen in de aflossingsstand
dat de aflossingseis zo wordt toegepast dat deze in de resterende looptijd
zoals eveneens opgenomen in de aflossingsstand dient te worden
afgelost. Hiertoe wordt voor dat deel van de eigenwoningschuld de
resterende looptijd zoals vastgelegd in de aflossingsstand toegepast in de
aflossingseis zoals gevat in de formule als bedoeld in artikel 3.119c, eerste
lid. Indien de eigenwoningschuld wordt verhoogd ten opzichte van de
oude eigenwoningschuld, dan moet op deze verhoging de aflossingsstand
worden toegepast. Dit betekent dat voor het verhoogde deel van de
eigenwoningschuld voor maximaal de omvang van het bedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

31

opgenomen in de aflossingsstand de aflossingseis zo wordt toegepast dat
dit deel van de eigenwoningschuld in de resterende looptijd zoals
eveneens opgenomen in de aflossingsstand dient te worden afgelost.
Hiertoe wordt voor dat deel van de eigenwoningschuld de resterende
looptijd zoals vastgelegd in de aflossingsstand toegepast in de aflossingseis zoals gevat in de formule als bedoeld in artikel 3.119c, eerste lid.
Indien de nieuwe eigenwoningschuld (of van de verhoging van de
eigenwoningschuld) het bedrag opgenomen in de aflossingsstand
overtreft wordt voor dit deel een nieuw aflossingsschema toegestaan. De
aflossingsstand komt te vervallen indien deze geheel is toegepast op een
eigenwoningschuld. Indien deze bij beschikking was vastgesteld, vervalt
tevens de beschikking. Indien niet de gehele aflossingsstand is toegepast
op een eigenwoningschuld, blijft de aflossingsstand behouden voor het
resterende bedrag. Indien een beschikking aflossingsstand is vastgesteld,
wordt in de beschikking tevens melding gemaakt van het bedrag van die
afname. Ook dit systeem is analoog aan het systeem dat geldt voor de
vaststelling van de eigenwoningreserve.
Artikel 3.119e van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 3.119e van de Wet IB 2001 is bepaald wat de
gevolgen zijn in het geval te weinig is afgelost. Het eerste tot en met vijfde
lid van dat artikel bevatten de gevolgen van het niet voldoen aan de
aflossingseis op 31 december van een jaar (het toetsmoment, bedoeld in
het voorgestelde artikel 3.119c, vijfde lid, onderdeel a, van de Wet IB
2001). In dat geval is de betalingsregeling van toepassing en is de uiterste
consequentie dat de gehele schuld waarop te weinig is afgelost niet meer
behoort tot de eigenwoningschuld. Het voorgestelde artikel 3.119e , zesde
lid,van de Wet IB 2001 bevat de gevolgen van het niet voldoen aan de
aflossingseis op een van de andere toetsmomenten, bedoeld in het
voorgestelde artikel 3.119c, vijfde lid, onderdelen b tot en met d, van de
Wet IB 2001. In dat geval is de consequentie – anders dan bij het niet
voldoen aan de aflossingseis op het toetsmoment van artikel 3.119c, vijfde
lid, onderdeel a, dat het te weinig afgeloste deel van de schuld niet meer
behoort tot de eigenwoningschuld. De systematiek wordt hieronder nader
toegelicht.
Volgens de nieuwe systematiek is volledige aflossing volgens een in de
schuldovereenkomst vastgelegd ten minste annuïtair aflossingsschema
van ten hoogste 360 maanden een vereiste voor kwalificatie van die
schuld als eigenwoningschuld. Pas indien ook aan de overige
voorwaarden voor de eigenwoningschuld is voldaan, kan de rente fiscaal
aftrekbaar zijn. Omgekeerd betekent dit, dat in beginsel bij een aflossingstekort van bijvoorbeeld 1 euro en dus een 1 euro te hoge schuld die
schuld geen eigenwoningschuld meer is en de rente op deze schuld niet
meer aftrekbaar zou zijn. Om dit gevolg in bepaalde gevallen te
voorkomen is in het voorgestelde artikel 3.119e van de Wet IB 2001 een
aantal regelingen opgenomen.
In het voorgestelde artikel 3.119e, eerste lid, van de Wet IB 2001 is een
regeling opgenomen die bewerkstelligt dat indien een belastingplichtige
op 31 december van een kalenderjaar onvoldoende heeft afgelost er
onder voorwaarden nog geen gevolgen zijn voor de fiscale renteaftrek.
Zoals reeds is toegelicht bij artikel 3.119c, vijfde lid, van de Wet IB 2001
wordt per kalenderjaar beoordeeld (op 31 december) of op de schuld
voldoende is afgelost. Er zijn dus ook geen fiscale gevolgen in het geval
binnen het jaar een maandelijkse aflossing op een ander moment
plaatsvindt. Indien op 31 december van een jaar te weinig is afgelost –
berekend op basis van de formule opgenomen in het voorgestelde
artikel 3.119c van de Wet IB 2001 –, dan dient de belastingplichtige deze
aflossing in het daaropvolgende kalenderjaar in te halen, waardoor de
eigenwoningschuld op 31 december van dat kalenderjaar weer wel ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

32

minste gelijk is aan het bedrag dat aan het einde van het volgende
kalenderjaar mag resteren, berekend op basis van de formule opgenomen
in artikel 3.119c van de Wet IB 2001. In dat geval betekent het tekort in het
eerste kalenderjaar dus niet dat de schuld niet meer wordt aangemerkt als
eigenwoningschuld en blijft recht bestaan op de fiscale renteaftrek. Deze
«veiligheidsmarge» geldt voor iedereen en is daarom – naast de eis dat
het tekort in het volgende jaar ingehaald dient te worden – verder niet
gebonden aan voorwaarden, behalve dat het te weinig aflossen niet meer
dan incidenteel mag gebeuren. Indien een eigenwoningschuld gedurende
de gehele looptijd van de lening een of twee keer aan het eind van het
kalenderjaar te hoog was en dit in het daaropvolgende jaar weer wordt
rechtgetrokken zijn er geen gevolgen voor het recht op fiscale renteaftrek.
Wanneer dit anders dan incidenteel gebeurt, gaat het recht op fiscale
renteaftrek wel verloren. Van anders dan incidenteel een te hoge
eigenwoningschuld hebben is bijvoorbeeld sprake als een belastingplichtige elke drie of vier jaar de maximaal toegestane schuld overschrijdt,
maar daarvan kan ook sprake zijn als het minder vaak gebeurt. De
verklaring voor het meermaals overschrijden van de maximale norm kan
hierbij ook van belang zijn.
In het voorgestelde artikel 3.119e, tweede lid, van de Wet IB 2001 is een
regeling opgenomen waarmee in een aantal gevallen waarin door te
weinig aflossen aan het eind van het jaar na het jaar van het ontstaan van
de aflossingsachterstand de schuld nog niet het niveau heeft zoals
voortvloeit uit de toepassing van de formule zoals opgenomen in het
voorgestelde artikel 3.119c, eerste lid, van de Wet IB 2001, de schuld toch
nog blijft worden aangemerkt als eigenwoningschuld.
De eerste situatie betreft het geval dat aannemelijk is dat de aflossingsachterstand aan het eind van het jaar na het jaar van het ontstaan van de
aflossingsachterstand het gevolg is van onvoldoende betalingscapaciteit.
In dat geval mogen de schuldeiser en de belastingplichtige op grond van
het voorgestelde artikel 3.119e, tweede lid, onderdeel a, van de Wet IB
2001 – met behoud van de kwalificatie eigenwoningschuld en dus
renteaftrek – voor de te hoge schuld per 1 januari van het tweede
kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van de aflossingsachterstand
een nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema overeenkomen met
inachtneming van artikel 3.119c van de Wet IB 2001. Dit betekent voor de
belastingplichtige dat de aflossingsachterstand over de resterende
periode van de looptijd van de schuld uitgesmeerd wordt. Dit maakt het
voor de belastingplichtige gemakkelijker om weer te voldoen aan de
vereisten van artikel 3.119c van de Wet IB 2001, omdat hij de gemiste
aflossingen niet vlak na het herstel van zijn betalingsproblemen ineens
hoeft in te halen. De te hoge renteaftrek die hij als gevolg van de te lage
aflossing heeft gehad wordt niet teruggedraaid.
In het voorgestelde artikel 3.119e, tweede lid, onderdeel b, van de Wet IB
2001 is een uitbreiding opgenomen die geldt indien de belastingplichtige
aannemelijk maakt dat de aflossingsachterstand het gevolg is van een
onbedoelde fout in de betaling of berekening van het aflossingsbedrag.
Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen indien in het eerste kalenderjaar te
weinig is afgelost en dit in het kalenderjaar na dat jaar van ontstaan van
de aflossingsachterstand hersteld is, maar de aflossing voor december
van het tweede kalenderjaar door een fout in de berekening net te laag is
of door het invullen van een foutief rekeningnummer bijvoorbeeld een
dag te laat wordt afgeboekt. In die gevallen blijft de schuld behoren tot de
eigenwoningschuld op voorwaarde dat de eigenwoningschuld aan het
einde van het tweede kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van de
aflossingsachterstand niet meer bedraagt dan het voor ultimo dat laatste
kalenderjaar in artikel 3.119c van de Wet IB 2001 wettelijk voorgeschreven
bedrag. In dit geval mag de schuldeiser van de schuld niet een herberekening maken van het annuïtaire aflossingsschema.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

33

In het voorgestelde artikel 3.119e, derde lid, van de Wet IB 2001 is bepaald
dat er nog steeds geen gevolgen voor de fiscale renteaftrek zijn indien de
belastingplichtige aannemelijk maakt dat de betalingsproblemen zodanig
zijn dat ook bij vaststelling van een nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema per 1 januari van het tweede kalenderjaar na het jaar van het
ontstaan van de aflossingsachterstand niet aan de aflossingsverplichtingen zou kunnen worden voldaan. Het is de schuldeiser en belastingplichtige in een dergelijk geval toegestaan uiterlijk in het vierde kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van de aflossingsachterstand een
nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema overeen te komen dat wordt
berekend naar de hoogte van de schuld op het moment direct voorafgaand aan het ingaan van de nieuwe aflossingschema. De schuld blijft
dan behoren tot de eigenwoningschuld. Als dat in het vierde kalenderjaar
na het jaar van het ontstaan van de aflossingsachterstand nog steeds niet
haalbaar is, wordt de betreffende schuld met ingang van 1 januari van dat
jaar niet meer aangemerkt als eigenwoningschuld waarmee tevens vanaf
dat moment de rente niet meer fiscaal aftrekbaar is. Om renteaftrek voor
de eigen woning te behouden voor de resterende periode van de
30-jaarstermijn, zal de belastingplichtige voor het verstrijken van het vijfde
jaar moeten zorgen dat hij de aflossing van de eigenwoningschuld kan
dragen. Dit kan bijvoorbeeld door naar goedkopere financiering te zoeken
(bijvoorbeeld een ten minste annuïtaire aflossingslening met lagere rente
bij een andere geldverstrekker), te verhuizen naar een goedkopere woning
met lagere lasten dan wel door de lening te splitsen in een deel waarop
nog wel aan de aflossingsverplichting voldaan kan worden en een deel
waarvoor dat niet meer lukt.
In het voorgestelde artikel 3.119e, vierde lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen wat de gevolgen zijn indien de belastingplichtige niet aan de
eisen voor uitstel van het aflossen heeft voldaan. Genoemd vierde lid
bevat zowel de gevolgen ingeval op 31 december van het kalenderjaar
volgende op het jaar waarin de betalingsachterstand is ontstaan de schuld
te hoog is en niet aan de voorwaarden is voldaan voor verder uitstel als
de gevolgen ingeval op 31 december van het vierde kalenderjaar
volgende op het jaar waarin de betalingsachterstand is ontstaan de schuld
te hoog is en geen nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema is
berekend.
Indien de belastingplichtige niet aannemelijk heeft gemaakt dat de
aflossingsachterstand het gevolg is van betalingsproblemen, of niet
aannemelijk heeft gemaakt dat de aflossingsachterstand het gevolg was
van een onbedoelde fout in de betaling of de berekening van aflossing
(onderdeel a), behoort die schuld per 1 januari van het tweede kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van de aflossingsachterstand voor de
resterende periode van de termijn van 360 maanden niet meer tot de
eigenwoningschuld. De reeds afgetrokken rente over de kalenderjaren
voorafgaand aan het tweede kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van
de aflossingsachterstand wordt niet teruggenomen; de aftrek wordt wel
uitgesloten met ingang van dat tweede kalenderjaar na het jaar van het
ontstaan van de aflossingsachterstand.
Bij voortdurende betalingsproblemen in de zin van het voorgestelde
artikel 3.119e, derde lid, van de Wet IB 2001 heeft de belastingplichtige
langer de tijd om een nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema vast te
stellen, met behoud van renteaftrek. Indien op 31 december van het vierde
kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van de aflossingsachterstand
geen nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema is vastgesteld, dan
behoort die schuld per 1 januari van het vierde kalenderjaar na het jaar
van het ontstaan van de aflossingsachterstand niet meer tot de eigenwoningschuld. De reeds afgetrokken rente over de kalenderjaren voorafgaand aan het vierde kalenderjaar na het jaar van het ontstaan van de
aflossingsachterstand wordt niet teruggenomen; de aftrek wordt wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

34

uitgesloten met ingang van dat vierde kalenderjaar na het jaar van het
ontstaan van de aflossingsachterstand.
Voorbeeld (vanwege de eenvoud is uitgegaan van jaren in plaats van
maanden)
− – In het jaar 2013 leent A voor de woning 200 000.
− – In het jaar 2018 bedraagt de eigenwoningschuld op 1 januari
180 000.
− – In juni van 2018 raakt A werkloos, waardoor hij niet het
volledige bedrag kan aflossen -> stel de eigenwoningschuld is
dan 178 000 (jaar 1). A heeft ruimte om de achterstand in 2019 in
te lopen. Er zijn vooralsnog geen fiscale gevolgen.
− – In 2019 is A nog steeds werkloos -> er wordt nog steeds niet
afgelost: de eigenwoningschuld is nog steeds 178 000 (jaar 2).
− – In 2020 moeten de belastingplichtige en de bank – na aannemelijk te hebben gemaakt dat sprake is van een betalingsprobleem –
in principe een nieuw ten minste annuïtair aflossingsschema
berekenen voor het bedrag van 178 000 met looptijd van nog
23 jaar (jaar 3).
− – Indien aannemelijk wordt gemaakt dat ook de aflossingsbedragen bij dat nieuwe aflossingsschema niet te betalen zouden zijn
door A moet uiterlijk op 31 december 2022 (jaar 5) een nieuw ten
minste annuïtair aflossingsschema worden vastgelegd van
178 000 (in 21 jaar annuïtair volledig aflossen).
In het voorgestelde artikel 3.119e, vijfde lid, van de Wet IB 2001 is
geregeld hoe wordt omgegaan met het geval waarin een belastingplichtige een schuld heeft die op voet van het vierde van dat artikel niet
meer kwalificeert als eigenwoningschuld en deze belastingplichtige
vervolgens deze schuld aflost en op enig moment daarna een nieuwe
eigenwoningschuld aangaat. In dat geval wordt de nieuwe eigenwoningschuld verminderd met het bedrag van de schuld die niet meer tot de
eigenwoningschuld behoorde op voet van genoemd vierde lid. Hiermee
wordt voorkomen dat door simpelweg het aflossen en opnieuw aangaan
van een schuld, toch weer de volledige renteaftrek herleeft.
Het voorgestelde artikel 3.119e, zesde lid, van de Wet IB 2001 bevat de
gevolgen van het niet voldoen aan de aflossingseis op de andere
toetsmomenten, bedoeld in het voorgestelde artikel 3.119c, vijfde lid,
onderdelen b tot en met d, van de Wet IB 2001. Dat zijn het moment van
vervreemding van de eigen woning, het moment van wijziging van de
maandelijkse rentevoet en het laatste moment waarop de voorgaande
schuld bestond in geval van oversluiten. De in genoemd zesde lid
opgenomen regeling bewerkstelligt dat tot de eigenwoningschuld op deze
toetsmomenten geen hoger bedrag mag worden gerekend dan volgt uit
de toepassing van het voorgestelde artikel 3.119c van de Wet IB 2001
(aflossingseis). Met andere woorden: het te weinig afgeloste bedrag
behoort dan niet meer tot de eigenwoningschuld. Hierdoor geldt
bijvoorbeeld voor een belastingplichtige met een aflossingsachterstand
voor de toepassing van de bijleenregeling niet het te hoge schuldbedrag,
waardoor wordt voorkomen dat de eigenwoningreserve bij vervreemding
van de woning in die periode te laag zou zijn.
Voorbeeld Te hoge eigenwoningschuld bij vervreemding
A heeft sinds 1 januari 2013 een woning met een eigenwoningschuld
van € 200 000.
Aan het eind van 2018 zou de schuld volgens de formule van het
voorgestelde artikel 3.119c van de Wet IB 2001 € 180 000 moeten
bedragen, maar die bedraagt op dat moment nog € 183 000, omdat
A in 2018 te weinig heeft afgelost. Deze schuld behoort nog tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

35

eigenwoningschuld, omdat A onder de veiligheidsmarge van het
voorgestelde artikel 3.119e, eerste lid, van de Wet IB 2001 valt.
Indien A de woning op 31 december 2018 zou verkopen voor
€ 205 000, dan geldt dat A op grond van het voorgestelde
artikel 3.119aa, eerste lid, van de Wet IB 2001 een eigenwoningreserve heeft van € 205 000 minus € 183 000 = € 22 000. Door het
voorgestelde artikel 3.119e, zesde lid, van de Wet IB 2001 geldt
echter dat de eigenwoningschuld niet meer mag bedragen dan
€ 180 000, dus heeft A een eigenwoningreserve van € 205 000 minus
€ 180 000 = € 25 000.
Bij aankoop van de nieuwe woning moet daardoor het te weinig afgeloste
bedrag op dat moment worden afgelost. Wordt toch meer geld geleend,
dan behoort dat meerdere niet tot de eigenwoningschuld. Indien de
schuld echter te hoog is ten gevolge van betalingsproblemen (voor die
belastingplichtige geldt de verlengde betalingsregeling van het voorgestelde artikel 3.119e, derde lid, van de Wet IB 2001) hoeft de eigenwoningschuld voor de toepassing van de bijleenregeling ook niet te worden
bijgesteld. Indien deze persoon bijvoorbeeld verhuist naar een
goedkopere woning, hoeft hij alleen het daadwerkelijk met de verkoop
van de oude woning ontvangen bedrag te investeren in de nieuwe
woning.
In het voorgestelde artikel 3.119e, zevende lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen dat bij ministeriële regeling ter zake van dit artikel nadere
regels kunnen worden gesteld, omdat niet uitgesloten is dat er ontwikkelingen kunnen ontstaan waardoor een snelle aanpassing van de
regelingen in artikel 3.119e van de Wet IB 2001 wenselijk is.
Artikel 3.119f van de Wet inkomstenbelasting 2001
Het voorgestelde artikel 3.119f van de Wet IB 2001 bevat regelingen die
van toepassing zijn indien ten aanzien van een belastingplichtige
gelijktijdig twee woningen als eigen woning worden aangemerkt. De
eerste twee leden van dat artikel zijn uitsluitend van toepassing indien een
belastingplichtige verhuist naar een nieuwe woning, terwijl de oude
woning leeg staat en bestemd is voor verkoop, of wanneer een belastingplichtige een woning in aan- of verbouw heeft verworven die nog niet
betrokken kan worden (de gevallen waarop artikel 3.111, tweede en derde
lid, van de Wet IB 2001 ziet). Het voorgestelde artikel 3.119f, derde lid, van
de Wet IB 2001 is ook van toepassing indien door een andere reden ten
aanzien van de belastingplichtige gelijktijdig twee woningen als eigen
woning worden aangemerkt (bijvoorbeeld bij echtscheiding).
In het voorgestelde artikel 3.119f, eerste lid, van de Wet IB 2001 is een
bepaling opgenomen die overeenkomt met het huidige artikel 3.120,
derde lid, van de Wet IB 2001, met dien verstande dat daaraan de
gevolgen van het ten minste annuïtaire aflossingsschema zijn toegevoegd. Hiermee wordt – net als in het huidige artikel 3.120, derde lid, van
de Wet IB 2001 bepaald is met betrekking tot de 30-jaarstermijn – geregeld
dat bij een verhuizing het ten minste annuïtaire aflossingsschema voor de
nieuwe woning moet worden voortgezet vanaf het punt waar men in het
ten minste annuïtaire aflossingsschema voor de oude woning was
gebleven op het moment direct voorafgaand aan het aangaan van de
schuld voor de nieuwe woning, voor zover de nieuwe schuld de oude
schuld niet overtreft en dat voor het meerdere – dat resteert na toepassing
van de beschikking aflossingsstand- in beginsel een nieuw ten minste
annuïtair aflossingsschema gaat gelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

36

Voorbeeld 1. Voortzetting aflossingsschema
[In dit voorbeeld wordt geabstraheerd van de bijleenregeling en van
de beschikking aflossingsstand]
X is verhuisd naar een nieuwe woning, die is gekocht voor
€ 300 000. De oude woning van X, waar hij sinds 2013 vijf jaar heeft
gewoond, staat leeg en is bestemd voor de verkoop. De schuld ter
zake van die oude woning bedraagt op het moment van de
verhuizing nog € 180 000.
Het aflossingsschema van de schuld ter zake van de oude woning
moet worden voortgezet bij de schuld ter zake van de nieuwe
woning en voor het meerdere gaat een nieuw ten minste annuïtair
aflossingsschema in. De schuld ter zake van de nieuwe woning
bestaat dan uit een schuld van € 180 000 waarop in 25 jaar annuïtair
moet worden afgelost en een schuld van € 120 000 waarop in 30 jaar
annuïtair moet worden afgelost.
In het voorgestelde artikel 3.119f, eerste lid, van de Wet IB 2001 is voor
dergelijke gevallen tevens bepaald dat uitsluitend de schuld ter zake van
de woning die bestemd is om eigen woning van de belastingplichtige te
blijven, hoeft te voldoen aan de aflossingseis. De schuld ter zake van de
andere woning mag dus (tijdelijk) aflossingsvrij gemaakt worden, zonder
dat dit tot gevolg heeft dat deze schuld daardoor niet meer behoort tot de
eigenwoningschuld. Zodra die woning niet meer mede als eigen woning
wordt aangemerkt ten aanzien van de belastingplichtige, bijvoorbeeld
wanneer de oude woning is verkocht, vervalt deze uitzondering.
Voorbeeld 2. Tijdelijke uitzondering op aflossingseis
[In dit voorbeeld wordt geabstraheerd van de bijleenregeling en de
beschikking aflossingsstand]
Idem als in voorbeeld 1.
De schuld ter zake van de nieuwe woning bestaat dan uit een schuld
van € 180 000 waarop in 25 jaar annuïtair moet worden afgelost en
een schuld van € 120 000 waarop in 30 jaar annuïtair moet worden
afgelost. De schuld ter zake van de oude woning van € 180 000 (met
een resterende looptijd van 25 jaar) mag aflossingsvrij gemaakt
worden met behoud van renteaftrek.
In het voorgestelde artikel 3.119f, tweede lid, van de Wet IB 2001 is een
gelijksoortige regeling als in het eerste lid van dat artikel opgenomen voor
de situatie dat een (toekomstige) eigenwoningreserve voorgefinancierd
wordt. Hierdoor hoeven dergelijke tijdelijke overbruggingskredieten niet
te voldoen aan de aflossingseisen. Ook deze regeling geldt alleen
gedurende de periode dat ten aanzien van de belastingplichtige twee
woningen gelijktijdig als eigen woning worden aangemerkt op de voet
van artikel 3.111, tweede en derde lid, van de Wet IB 2001. Zodra
bijvoorbeeld de oude woning is verkocht en de eigenwoningreserve
gerealiseerd is, moet het overbruggingskrediet ter zake van de nieuwe
woning worden afgelost.
Voorbeeld 3. Voorfinancieren (toekomstige) eigenwoningreserve
Idem als in voorbeeld 1, met dien verstande dat de verwachte
verkoopwaarde van de oude eigen woning € 230 000 bedraagt.
Ter zake van de oude eigen woning bedraagt de eigenwoningreserve
naar verwachting € 50 000 (€ 230 000 – € 180 000). Aangezien X de
oude woning echter nog niet verkocht heeft, wil X wellicht het
bedrag van de verwachte eigenwoningreserve voorfinancieren. In
dat geval mag X dus -tijdelijk tot op het moment van verkoop- een
schuld van € 50 000 aflossingsvrij rekenen tot de
eigenwoningschuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

37

In dit voorbeeld zou de schuld ter zake van de nieuwe woning na verkoop
– indien de oude woning inderdaad wordt verkocht voor € 230 000 – als
volgt moeten zijn samengesteld. Door de toepassing van de bijleenregeling zou de eigenwoningschuld ter zake van de nieuwe woning ten
hoogste € 300 000 – € 50 000 = € 250 000 bedragen, waardoor de
eigenwoningschuld zou bestaan uit een schuld van € 180 000 waarop in
25 jaar ten minste annuïtair moet worden afgelost en een schuld van
€ 70 000 waarop in 30 jaar ten minste annuïtair moet worden afgelost.
In het voorgestelde artikel 3.119f, derde lid, van de Wet IB 2001 is een
bepaling opgenomen die overeenkomt met het huidige artikel 3.119a,
achtste lid, van de Wet IB 2001, met dien verstande dat de verwijzingen in
het eerstgenoemde artikel naar andere artikelen zijn aangepast aan de
nieuwe nummering. Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd.
Artikel 3.119g van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 3.119g van de Wet IB 2001 is een nieuwe
informatieverplichting opgenomen ter zake van schulden die voortvloeien
uit een overeenkomst met een geldverstrekker die niet op voet van
artikel 10.8 van de Wet IB 2001 is aangewezen als administratieplichtige.
Deze informatieplicht is nodig, omdat de aflossingen gedurende het jaar
en schuldstand aan het einde van het jaar een belangrijkere rol gaan
spelen voor de vraag of een belastingplichtige rente op die schuld fiscaal
kan aftrekken. Het verstrekken van (contra-)informatie aan de Belastingdienst wordt daardoor belangrijker. Het verstrekken van die informatie
wordt daarom voorwaarde voor het kunnen kwalificeren van die schuld
als eigenwoningschuld in de zin van het voorgestelde artikel 3.119a van
de Wet IB 2001 en is dus een voorwaarde voor fiscale renteaftrek voor de
eigen woning.
De informatieplicht zoals opgenomen in het voorgestelde artikel 3.119g,
eerste lid, van de Wet IB 2001 houdt in dat de belastingplichtige uiterlijk
bij het indienen van de aangifte over het kalenderjaar waarin die lening is
aangegaan de basiskenmerken van die schuld en het fiscale nummer van
de leningverstrekker dient door te geven aan de Belastingdienst. De te
verstrekken gegevens worden nader uitgewerkt bij ministeriële regeling.
Indien zeer lang uitstel voor het indienen van de aangifte is verleend,
geldt dat de informatieverstrekking uiterlijk op 31 december van het jaar
volgende op het jaar waarin de schuld is aangegaan moet plaatsvinden.
Tot de basiskenmerken van de schuld behoren de gegevens die de
Belastingdienst nodig heeft om te kunnen controleren of aan de aflossingseis is voldaan, zoals de hoogte van de lening, de startdatum en
looptijd van de lening, het rentepercentage en de overeengekomen
aflossingsvorm. Daarnaast kan de Belastingdienst door de verstrekking
van het fiscale identificatienummer van de leninggever deze leninggever
benaderen voor contra-informatie over deze leningen.
Een vergelijkbare bepaling is opgenomen in het voorgestelde
artikel 3.119g, tweede lid, van de Wet IB 2001 indien één van de daar
opgenomen relevante gegevens wijzigt. Dit betreft bijvoorbeeld de
wijziging van het rentepercentage van de lening. Een wijziging in de
relevante gegevens dient echter reeds binnen een maand na afloop van
het kalenderjaar waarin de wijziging zich voordoet te worden medegedeeld aan de Belastingdienst. Deze termijn hangt samen met het uiterste
moment dat de Belastingdienst de gegevens nog in de vooringevulde
aangifte kan verwerken. Indien niet of niet tijdig aan deze informatieverplichtingen wordt voldaan, dan heeft dat tot gevolg dat de schuld voor dat
afgelopen jaar niet meer behoort tot de eigenwoningschuld en geldt voor
die schuld geen fiscale renteaftrek meer.
In het voorgestelde artikel 3.119g, derde lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen dat de mededelingen gedaan moeten worden door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

38

elektronisch indienen van een modelformulier dat door de Belastingdienst
hiervoor ter beschikking gesteld wordt.
In het voorgestelde artikel 3.119g, vierde lid, van de Wet IB 2001 zijn de
gevolgen opgenomen van een te late melding, het achterwege zijn
gebleven van de mededeling of het ontbreken van de voorgeschreven
gegevens. Indien de mededeling, bedoeld in het voorgestelde
artikel 3.119g, eerste of tweede lid, van de Wet IB 2001, niet, niet tijdig of
niet volledig is gedaan behoort de schuld met ingang van het jaar van het
tot stand komen van die leningovereenkomst, onderscheidenlijk met
ingang van het kalenderjaar waarin de wijziging zich voordeed, niet tot de
eigenwoningschuld. Indien de mededeling niet tijdig of niet volledig
gedaan was, maar later alsnog binnen een maand na afloop van enig
kalenderjaar (volledig) wordt gedaan, behoort de schuld met ingang van
dat kalenderjaar weer tot de eigenwoningschuld. Een te late of onvolledige mededeling heeft dus alleen tot gevolg dat over dat jaar de
renteaftrek geweigerd wordt, maar na herstel van dat verzuim wordt voor
toekomstige jaren de fiscale renteaftrek op die schuld wel weer toegestaan.
Artikel I, onderdeel M (artikel 3.120 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
Het voorgestelde artikel 3.120, eerste lid, van de Wet IB 2001 is ten
opzichte van de huidige tekst gewijzigd in verband met de in het voorgestelde artikel 3.120, zesde lid, van de Wet IB 2001 opgenomen
mogelijkheid tot maximering van de kosten van geldleningen. In het
huidige artikel 3.120, eerste lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001, worden
onder renten van schulden ook de kosten van geldleningen begrepen. Als
gevolg van de opname van een delegatiebevoegdheid tot maximering van
de in aanmerking te nemen kosten van geldleningen in het voorgestelde
artikel 3.120, zesde lid, van de Wet IB 2001 kan voor deze kosten een
andere behandeling gaan gelden dan voor de renten van schulden. In dat
kader worden de kosten van geldleningen in een afzonderlijk onderdeel
opgenomen van artikel 3.120, eerste lid, van de Wet IB 2001 opgenomen
(onderdeel b). Onder renten van schulden worden in het voorgestelde
artikel 3.120, eerste lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001 dus niet langer de
kosten van geldleningen begrepen. Het voorgestelde artikel 3.120, eerste
lid, onderdeel c, van de Wet IB 2001 is ontleend aan het huidige
artikel 3.120, eerste lid, onderdeel b, van de Wet IB 2001.
De inhoud van het huidige artikel 3.120, tweede lid, van de Wet IB 2001 is
niet overgenomen in de voorgestelde tekst van dat artikel, omdat de
30-jaarstermijn in de nieuwe systematiek voor fiscale renteaftrek reeds
vervat is in de eis dat ten minste annuïtair en in 30 jaar volledig moet
worden afgelost (het voorgestelde artikel 3.119c van de Wet IB 2001).
Het huidige artikel 3.120, derde lid, van de Wet IB 2001, dat een verhuisregeling bevat, is in aangepaste vorm opgenomen in het voorgestelde
artikel 3.119f van de Wet IB 2001, waar een aantal specifieke bepalingen
voor verhuissituaties voor het nieuwe fiscale eigenwoningregime zijn
opgenomen.
Het huidige artikel 3.120, vierde lid, aanhef en onderdeel b, van de Wet IB
2001 is inhoudelijk ongewijzigd overgenomen in het voorgestelde tweede
lid van dat artikel. De onderdelen a en c van genoemd vierde lid zijn niet
in genoemd tweede lid overgenomen, maar opgenomen in het voorgestelde artikel 3.119a van de Wet IB 2001, omdat dit onderdeel in de nieuwe
systematiek geldt als een beperking van het begrip eigenwoningschuld en
niet als een beperking van de aftrekbare kosten.
Het huidige artikel 3.120, vijfde en zesde lid, van de Wet IB 2001 is
inhoudelijk ongewijzigd overgenomen in het voorgestelde derde en vierde
lid van het voorgestelde artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

39

Het huidige artikel 3.120, zevende lid, van de Wet IB 2001 is inhoudelijk
ongewijzigd overgenomen in het voorgestelde vijfde lid van het voorgestelde artikel.
De inhoud van het huidige artikel 3.120, achtste lid, van de Wet IB 2001 is
niet opgenomen in de voorgestelde tekst van artikel 3.120 van de Wet IB
2001. Genoemd achtste lid bevat een regeling voor op per 31 december
1995 bestaande schulden, die dus niet van toepassing kan zijn op in 2013
ontstane schulden. Deze bepaling wordt opgenomen in het voorgestelde
artikel 10bis.10, vijfde lid, van de Wet IB 2001.
Het huidige artikel 3.120, negende lid, van de Wet IB 2001 bevat de
bepaling dat een overeenkomst van geldlening tussen partners geen
aftrekbare kosten oplevert. Deze bepaling is niet opgenomen in het
voorgestelde artikel 3.120 van de Wet IB 2001, maar opgenomen in het
voorgestelde artikel 3.119a van de Wet IB 2001, omdat dit onderdeel in de
nieuwe systematiek geldt als een beperking van het begrip eigenwoningschuld en niet als een beperking van de aftrekbare kosten.
Het huidige artikel 3.120, tiende lid, van de Wet IB 2001 bevat de bepaling
dat een overbedelingsschuld geen aftrekbare kosten oplevert. Deze
bepaling is niet opgenomen in het voorgestelde artikel 3.120 van de Wet
IB 2001, maar opgenomen in het voorgestelde artikel 3.119a van de Wet IB
2001, omdat dit onderdeel in de nieuwe systematiek geldt als een
beperking van het begrip eigenwoningschuld en niet als een beperking
van de aftrekbare kosten.
Artikel I, onderdeel N (artikel 3.121 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De voorgestelde wijziging van artikel 3.121 van de Wet IB 2001 betreft een
verduidelijking van de werking van dit artikel. De tekst van het
artikel wordt wat betreft doel en strekking niet gewijzigd en is de pendant
van artikel 3.115 van de Wet IB 2001. De onderhavige bepaling stelt voor
situaties waarin geen sprake is van partnerschap buiten twijfel dat voor
het antwoord op de vraag op wie aftrekbare kosten ter zake van de eigen
woning drukken, geen betekenis toekomt aan een van de juridische
schuldverhouding afwijkend feitelijk gebruik van een woning. Bijvoorbeeld indien twee personen evenveel gebruik maken van de woning,
terwijl de schuld ter zake van deze woning volledig rust op een van hen,
dan komen de aftrekbare kosten ter zake van deze woning volledig toe aan
die schuldenaar. Wel is een technische wijziging opgenomen, waardoor
verduidelijkt wordt dat het aandeel in de aftrekbare kosten ter zake van de
eigen woning bepaald wordt door het aandeel in de schulden. De huidige
tekst is minder duidelijk, omdat die tekst de kosten toerekent aan de
persoon die de schuld is aangegaan. Indien boedelmenging heeft
plaatsgevonden zou twijfel kunnen bestaan of dat ook onder «aangaan»
van schulden wordt verstaan.
Voorbeeld aftrekbare kosten ter zake van eigen woning
A heeft een eigen woning waarvoor hij een schuld is aangegaan.
A huwt met B in gemeenschap van goederen, waardoor B de
economische eigendom van de helft van de woning en van de
schuld verkrijgt onder algemene titel.
A en B dienen een verzoek tot echtscheiding in en gaan ieder in een
huurwoning wonen terwijl de oude woning leeg te koop staat,
waardoor zij vanaf dat moment geen partner meer zijn van elkaar.
A en B kunnen ieder de helft van de aftrekbare kosten in aanmerking
nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

40

Artikel I, onderdeel O (artikel 3.122 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
In dit onderdeel wordt voorgesteld dat artikel 3.122 van de Wet IB 2001
komt te vervallen. Dat artikel heeft betrekking op de aftrekbare kosten na
eerder gebruik van een vrijstelling in box 1 van de Wet IB 2001 ter zake
van een kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen woning of
beleggingsrecht eigen woning. Zoals toegelicht in het algemene deel van
deze memorie passen in het nieuwe fiscale stelsel voor hypotheekrenteaftrek uitsluitend nog schulden waarop gedurende de looptijd wordt
afgelost en vervallen daarom deze vrijstellingen in box 1 van de Wet IB
2001. Het onderhavige artikel is daarmee overbodig geworden.
Artikel I, onderdeel P (artikel 3.123a van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De in dit onderdeel voorgestelde wijziging van artikel 3.123a van de Wet
IB 2001 houdt verband met de vernummering van het huidige zevende lid
van artikel 3.120 van de Wet IB 2001 tot vijfde lid.
Artikel I, onderdeel Q, R, S en T (artikelen 3.146, 5.10, 9.2 en 10.1 van de
Wet inkomstenbelasting 2001)
De in dit onderdeel voorgestelde wijziging van de artikelen 3.146, 5.10, 9.2
en 10.1 van de Wet IB 2001 houdt verband met de voorgestelde
verplaatsing van de inhoud van de huidige artikelen 3.116, 3.116a en 3.118
van die wet naar hoofdstuk 10bis van die wet. De verwijzing naar de
laatstgenoemde artikelen in de eerstgenoemde artikelen dient in dat geval
te vervallen. Hetgeen met de verwijzing in het huidige artikel 3.146 en
artikel 9.2 van de Wet IB 2001 wordt geregeld, wordt na de wijziging
geregeld in onderscheidenlijk het voorgestelde artikel 10bis.5, zevende en
achtste lid van de Wet IB 2001. Hetgeen wordt geregeld met de verwijzing
in het huidige artikel 10.1 van de Wet IB 2001 wordt na de wijziging
geregeld in het voorgestelde artikel 10bis.12 van de Wet IB 2001. De
definitie «bank» waarnaar wordt verwezen in het huidige artikel 5.10 van
de Wet IB 2001 wordt met de wijziging zelfstandig opgenomen in
artikel 5.10 van de Wet IB 2001.
Artikel I, onderdeel U (artikelen 10bis.1 tot en met 10bis.12 van de Wet
inkomstenbelasting 2001)
In de in hoofdstuk 10bis van de Wet IB 2001 op te nemen artikelen, die
hierna per artikel worden toegelicht, is het overgangsrecht ter zake van
het onderhavige wetsvoorstel opgenomen. De voorgestelde overgangsrechtartikelen zijn aldus vormgegeven dat zij slechts de aanvullingen en
afwijkingen bevatten op de structureel geldende artikelen met betrekking
tot de eigen woning, die zijn opgenomen in afdeling 3.6 van de Wet IB
2001. De onder het overgangsrecht vallende voordelen en kosten behoren
hierdoor tot de belastbare inkomsten uit eigen woning in de zin van
artikel 3.110 van de Wet IB 2001.
Artikel 10bis.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 10bis.1 van de Wet IB 2001 is opgenomen voor
welke eigenwoningschuld eerbiedigende werking geldt. De eigenwoningschuld waarvoor eerbiedigende werking geldt wordt aangeduid als
bestaande eigenwoningschuld. Omdat belastingplichtigen veelal
langdurige, financiële verplichtingen zijn aangegaan, die zijn gebaseerd
op de huidige fiscale regels, is gekozen voor ruim overgangsrecht. In de
hoofdregel, opgenomen in het eerste lid van genoemd artikel, is om die
reden geregeld dat de belastingplichtige die op 31 december 2012 een
eigenwoningschuld had ten hoogste voor het bedrag van die eigenwo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

41

ningschuld onder dit overgangsrecht valt. Het overgangsrecht behelst de
facto dat de bepalingen ter zake van de eigen woning zoals die golden op
31 december 2012 blijven gelden voor de belastingplichtige die op die
datum een eigenwoningschuld had, maar ten hoogste tot het bedrag van
de tot de eigenwoningschuld behorende schulden op 31 december 2012
en uitsluitend gedurende de resterende looptijd van de 30-jaarstermijn
voor renteaftrek van die schulden.
In het voorgestelde tweede lid is een uitbreiding van de eerbiedigende
werking van het overgangsrecht opgenomen voor de belastingplichtige
die door omstandigheden op 31 december 2012 geen eigenwoningschuld
had maar waarvan het wenselijk is dat die wel onder het overgangsrecht
valt.
In het voorgestelde tweede lid, onderdeel a, wordt een uitzondering
gemaakt voor belastingplichtigen die tussen het verhuizen naar een
andere eigen woning tijdelijk huren of tijdelijk om een andere reden geen
eigenwoningschuld hebben. Zo komt het tegenwoordig vaak voor dat
mensen eerst de oude woning willen verkopen voordat ze een nieuwe
woning willen aanschaffen. Indien de leveringsdata van beide woningen
niet direct op elkaar aansluiten, wordt vaak gekozen voor kortstondig
huren. In deze gevallen zou het onredelijk uitwerken, indien deze mensen,
die niet zozeer met huurders of starters te vergelijken zijn, maar veeleer
met verhuizende woningkopers, ter zake van de nieuwe woning geen
recht meer zouden hebben op de eerbiedigende werking. Voorwaarde
voor de toepassing van het overgangsrecht in deze situatie is dat er in
2012 een eigenwoningschuld geweest is en dat deze er in 2013 weer is.
Deze koppeling aan de kalenderjaren 2012 en 2013 is mede gebaseerd op
het feit dat het hanteren van een andere periode zeer lastig uitvoerbaar
zou zijn. Het overgangsrecht geldt voor de hoogte van de eigenwoningschuld in het jaar 2012 op het moment direct voorafgaand aan de
vervreemding, maar ten hoogste voor de eigenwoningschuld ter zake van
de nieuwe eigen woning. Indien de belastingplichtige bijvoorbeeld van
een woning met een eigenwoningschuld van € 300 000 naar een
goedkopere woning met een eigenwoningschuld van € 250 000 verhuist,
dan valt onder het overgangsrecht uitsluitend een bedrag van € 250 000.
Dat laatste volgt uit het derde lid (zie de nadere toelichting bij dat lid).
In het voorgestelde tweede lid, onderdeel b, wordt een uitzondering
gemaakt voor de belastingplichtige die op 31 december 2012 een
onherroepelijke, schriftelijke overeenkomst heeft tot de verwerving van
een eigen woning. Gedacht kan hierbij worden aan belastingplichtige die
op 31 december 2012 nog geen eigenwoningschuld heeft maar wel een
koopovereenkomst voor een bestaande woning dan wel een aannemingsovereenkomst voor de bouw van een huis is aangegaan. Omdat die
aankoop veelal zal zijn gebaseerd op de huidige fiscale regels en daarmee
samenhangende leencapaciteit, is het in die gevallen niet wenselijk dat die
mensen niet onder het overgangsrecht zouden vallen. Om die reden is
ervoor gekozen in die gevallen belastingplichtigen die geen eigenwoningschuld hebben op 31 december 2012 toch toe te laten tot het overgangsrecht op voorwaarde dat er uiterlijk op 31 december 2013 wel een
eigenwoningschuld is.
In het voorgestelde derde lid wordt een correctie aangebracht op de
bestaande eigenwoningschuld van de belastingplichtige. Die correctie
betreft het op de bestaande eigenwoningschuld na 31 december 2012
afgeloste bedrag. De eigenwoningschuld van de belastingplichtige die
onder het overgangsrecht valt wordt verminderd met de na 31 december
2012 gedane aflossingen. Zo wordt voorkomen dat de belastingplichtige
bij latere vervreemding van de eigen woning en verwerving van een
duurdere, nieuwe woning, of bij bijlenen van gelden in verband met een
verbouwing weer het maximale bedrag van eigenwoningschuld van
31 december 2012 zou kunnen lenen onder het overgangsrecht. Het ook
voor deze gevallen maken van een uitzondering zou verder gaan dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

42

noodzakelijk in het licht van de doelstelling bestaande verwachtingen te
eerbiedigen; onder het bestaande recht verminderen gedane aflossingen
immers ook de eigenwoningschuld door toepassing van de bijleenregeling. Indien de belastingplichtige later een hogere eigenwoningschuld
aangaat, valt alleen de eigenwoningschuld tot het op basis van genoemd
derde lid bepaalde bedrag onder het overgangsrecht. Het meerdere valt
daarmee onder het nieuwe recht.
Voorbeeld
X heeft op 31 december 2012 een eigenwoningschuld van € 200 000.
In januari 2013 lost hij hierop € 50 000 af.
Hierdoor vermindert zijn onder het overgangsrecht vallende
eigenwoningschuld met € 50 000.
Vervolgens verkoopt hij in juni van hetzelfde jaar zijn woning voor
€ 220 000.
Hierdoor ontstaat een eigenwoningreserve van € 70 000.
X koopt in dezelfde maand een nieuwe woning van € 300 000.
Voor de nieuwe woning bedraagt de maximale eigenwoningschuld
als gevolg van de bijleenregeling € 300 000 – € 70 000 = € 230 000.
Voor € 150 000 van de eigenwoningschuld is sprake van een
«bestaande schuld» die valt onder het overgangsrecht (geen
aflossingseisen).
Voor € 80 000 van de eigenwoningschuld is sprake van een «nieuwe
schuld» waarvoor de aflossingseisen gelden.
Onder aflossing wordt voor de toepassing van genoemd derde lid niet
verstaan het geheel aflossen van de bestaande eigenwoningschuld en het
ten minste voor dat bedrag opnieuw aangaan van een schuld in verband
met een eigen woning (oversluiten). Datzelfde geldt indien de bestaande
eigenwoningschuld uit meerdere leningen bestaat en een van die
bestaande leningen wordt overgesloten. Indien de bestaande eigenwoningschuld geheel wordt afgelost en daarna een hogere schuld in verband
met een eigen woning wordt aangegaan, bijvoorbeeld ingeval verhuisd
wordt naar een duurdere woning, dan vindt geen vermindering van de
bestaande eigenwoningschuld plaats. Het oude bedrag blijft dan nog
steeds aangemerkt als bestaande eigenwoningschuld. Voor het meerdere
is sprake van een nieuwe schuld, waarop het nieuwe regime van afdeling
3.6 van de Wet IB 2001 van toepassing is. In geval van geheel aflossen van
een bestaande eigenwoningschuld geldt wel dat deze schuld uiterlijk in
het kalenderjaar volgend op het kalenderjaar waarin geheel is afgelost
weer moet worden aangegaan in verband met een eigen woning. De
termijn komt overeen met de termijn die in het hiervoor toegelichte
onderdeel a van het tweede lid wordt gehanteerd voor belastingplichtigen
die op 31 december 2012 geen eigenwoningschuld hebben en biedt
uitkomst voor mensen die tussen het verhuizen van de ene koopwoning
naar de andere kortstondig huren. Indien de nieuw aangegane schuld
minder hoog is dan het bedrag van de bestaande eigenwoningschuld
voorafgaand aan het geheel aflossen, bijvoorbeeld na verhuizing naar een
goedkopere woning, dan wordt het verschil tussen deze twee bedragen
wel aangemerkt als aflossing en vermindert dat dus de bestaande
eigenwoningschuld.
Voorbeeld. Vermindering bestaande eigenwoningschuld
A heeft op 31 december 2012 een woning met een eigenwoningschuld van € 200 000.
In 2013 verkoopt A die woning voor € 200 000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

43

In 2014:
a) koopt A een nieuwe eigen woning van € 250 000
b) koopt A een nieuwe eigen woning van € 180 000
c) woont A gedurende het gehele jaar nog steeds in een huurwoning
Uitwerking gevolgen in 2014:
a) A heeft een bestaande eigenwoningschuld van € 200 000 (en
€ 50 000 valt onder nieuw recht).
b) A heeft een bestaande eigenwoningschuld van € 180 000
(€ 20 000 wordt voor de toepassing van het derde lid geacht te
zijn afgelost op de bestaande eigenwoningschuld).
c) A heeft geen bestaande eigenwoningschuld meer (als A in 2015
een nieuwe eigen woning koopt valt A geheel onder nieuw recht).
In het voorgestelde vierde lid is een regeling opgenomen voor het geval
een belastingplichtige tijdelijk twee eigen woningen heeft en daardoor
een extra hoge eigenwoningschuld, bijvoorbeeld in de situatie van koop
en verkoop en in de situatie van de bouw van een nieuwe woning. Het kan
zijn dat de oude woning nog niet is verkocht en een nieuwe eigen woning
al is geleverd. Ook kan er sprake zijn van de bouw van een nieuwe
woning. Er is dan op 31 december 2012 tijdelijk sprake van een dubbele
eigenwoningschuld indien beide woningen geheel of gedeeltelijk
gefinancierd zijn met leningen. Indien deze situatie bestaat op
31 december 2012, zou, zonder nadere regels, de belastingplichtige voor
het bedrag van deze – door een dubbele lening – extra hoge eigenwoningschuld onder het overgangsrecht vallen. Dat is niet in overeenstemming
met het doel van het overgangsrecht. In het voorgestelde vierde lid is om
die reden opgenomen dat vanaf het moment dat één van de woningen
niet meer wordt aangemerkt als eigen woning slechts de schuld die is
aangegaan voor de verwerving van de woning die in bezit blijft, onder het
overgangsrecht valt.
Artikel 10bis.2 van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 10bis.2 van de Wet IB 2001 is bepaald dat het
overgangsrecht geldt voor een op 31 december 2012 bestaande kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen woning of beleggingsrecht eigen woning. Het is daardoor bijvoorbeeld niet mogelijk om na
31 december 2012 bij een onder het overgangsrecht bestaande aflossingsvrije lening zonder dergelijk product alsnog een in box 1 van de Wet IB
2001 vrijgestelde kapitaalverzekering af te sluiten. In het nieuwe systeem
voor de fiscale behandeling van de eigen woning kan dit niet en het zou
verder gaan dan noodzakelijk in het licht van de doelstelling van het
eerbiedigen van bestaande verwachtingen, om na 2012 nog een fiscale
vrijstelling te bieden voor in 2013 afgesloten kapitaalverzekeringen,
beleggingsrechten en spaarrekeningen ter aflossing van een bestaande
eigenwoningschuld. Een kapitaalverzekering, spaarrekening of beleggingsrecht voor de eigen woning die op 31 december 2012 reeds bestaat
mag wel worden voortgezet en mag worden omgezet in een andere
zodanige vorm, voor zover het verzekerde bedrag, of de op grond van de
op 31 december 2012 bestaande overeenkomst naar de rekening of
beheerder over te maken bedragen e van de bestaande producten niet
verhoogd wordt. Daardoor is het bijvoorbeeld wel mogelijk om een
woekerpolis om te zetten naar een spaarrekening voor de eigen woning.
In het voorgestelde tweede lid is een uitbreiding van de eerbiedigende
werking van het overgangsrecht opgenomen voor de belastingplichtige
die door omstandigheden op 31 december 2012 geen kapitaalverzekering
eigen woning, spaarrekening eigen woning of beleggingsrecht eigen
woning had. De bepaling is parallel aan de overgangsrechtbepaling voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

44

de eigenwoningschuld die voor dergelijke situaties is opgenomen in het
voorgestelde artikel 10bis.1, tweede lid, van de Wet IB 2001.
In het voorgestelde artikel 10bis.2, tweede lid, onderdeel a, van de Wet IB
2001 wordt een uitzondering gemaakt voor belastingplichtigen die tussen
het verhuizen naar een andere eigen woning tijdelijk huren of tijdelijk om
een andere reden geen kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening
eigen woning of beleggingsrecht eigen woning hebben. Zo komt het
tegenwoordig vaak voor dat mensen eerst de oude woning willen
verkopen voordat ze een nieuwe woning willen aanschaffen. Indien de
leveringsdata van beide woningen niet direct op elkaar aansluiten, wordt
vaak gekozen voor kortstondig huren. In deze gevallen zou het onredelijk
uitwerken, indien deze mensen, die niet zozeer met huurders of starters te
vergelijken zijn, maar veeleer met verhuizende woningkopers, ter zake van
de nieuwe woning geen recht meer zouden hebben op de eerbiedigende
werking voor hun kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen
woning of beleggingsrecht eigen woning. Voorwaarde voor de toepassing
van het overgangsrecht is – in lijn met het overgangsrecht bij de eigenwoningschuld – dat er in 2012 een kapitaalverzekering eigen woning,
spaarrekening eigen woning of beleggingsrecht eigen woning geweest is
en dat deze er in 2013 weer is. De keuze voor deze koppeling aan de
kalenderjaren 2012 en 2013 is mede gebaseerd op het feit dat het
hanteren van een andere periode zeer lastig uitvoerbaar zou zijn. Het
overgangsrecht geldt dan voor de hoogte van het verzekerde bedrag van
de kapitaalverzekering eigen woning, of het op grond van de in 2012
bestaande overeenkomst naar de rekening overgemaakte bedrag van de
spaarrekening eigen woning of het op grond van de in 2012 bestaande
overeenkomst naar de beheerder overgemaakte bedrag van het beleggingsrecht eigen woning in het jaar 2012 op het moment direct voorafgaand aan de vervreemding, maar ten hoogste voor de bedragen
gekoppeld aan de schuld ter zake van de nieuwe eigen woning. In het
voorgestelde tweede lid, onderdeel b, wordt een uitzondering gemaakt
voor de belastingplichtige die op 31 december 2012 een onherroepelijke,
schriftelijke overeenkomst heeft tot de verwerving van een eigen woning
waarbij aan het aangaan van de schuld ter financiering van deze
verwerving een kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen
woning of beleggingsrecht eigen woning zal worden gekoppeld. Gedacht
kan hierbij worden aan een belastingplichtige die op 31 december 2012
nog geen kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen woning
of beleggingsrecht eigen woning heeft maar wel een koopovereenkomst
voor een bestaande woning dan wel een aannemingsovereenkomst voor
de bouw van een huis is aangegaan. Omdat die aankoop veelal zal zijn
gebaseerd op de huidige fiscale regels en daarmee samenhangende
mogelijkheid voor aflossing van de eigenwoningschuld via een kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen woning of beleggingsrecht eigen woning, is het in die gevallen niet wenselijk dat die mensen
niet onder het overgangsrecht zouden vallen. Om die reden is ervoor
gekozen in die gevallen belastingplichtigen die geen kapitaalverzekering
eigen woning, spaarrekening eigen woning of beleggingsrecht eigen
woning hebben op 31 december 2012 toch toe te laten tot het overgangsrecht op voorwaarde dat uiterlijk op 31 december 2013 wel een kapitaalverzekering eigen woning wordt overeengekomen, een spaarrekening
eigen woning wordt geopend of een beleggingsrecht eigen woning wordt
aangehouden.
Artikel 10bis.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 10bis.3 van de Wet IB 2001 is opgenomen dat
voor de belastingplichtige met een bestaande kapitaalverzekering eigen
woning, beleggingsrecht eigen woning of spaarrekening eigen woning tot
de belastbare inkomsten uit eigen woning in de zin van artikel 3.110 van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

45

de Wet IB 2001 mede behoren het voordeel uit kapitaalverzekering eigen
woning, het voordeel uit spaarrekening eigen woning en het voordeel uit
beleggingsrecht eigen woning . Dat is nodig in verband met de voorgestelde aanpassing van genoemd artikel 3.110 aan het nieuwe systeem
voor de fiscale behandeling van de eigen woning.
Artikel 10bis.4 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.4 van de Wet IB 2001 is
ontleend aan het huidige artikel 3.116 van de Wet IB 2001. De tekst van het
huidige artikel 3.116 van de Wet IB 2001 blijft daarmee van toepassing
voor de belastingplichtige die onder het overgangsrecht valt. Er is een
aantal wijzigingen opgenomen in het voorgestelde artikel 10bis.4 van de
Wet IB 2001 ten opzichte van de tekst van het huidige artikel 3.116 van de
Wet IB 2001
Ten eerste wordt het huidige overgangsrecht voor levensverzekeringen
die na 14 september 1999 tot stand zijn gekomen en geen kapitaalverzekering eigen woning was (het huidige artikel 3.116, achtste lid, van de Wet
IB 2001) beëindigd. Deze verzekeringen kunnen onder de huidige regeling
indien op enig moment alsnog aan de voorwaarden voor een kapitaalverzekering eigen woning wordt voldaan, alsnog worden aangemerkt als
kapitaalverzekering eigen woning. In het voorgestelde artikel 10bis.4,
achtste lid, van de Wet IB 2001 is opgenomen dat dit uitsluitend geldt voor
verzekeringen die uiterlijk op 31 december 2012 aan de voorwaarden
voldoen. Het is onder het nieuwe regime voor fiscale behandeling van de
eigen woning immers in beginsel niet meer mogelijk om een nieuwe
kapitaalverzekering eigen woning aan te gaan als die er niet was op
31 december 2012.
Ten tweede zijn drie leden toegevoegd die verband houden met de
voorgestelde aanpassing van de artikelen 2.5, tweede lid, 2.8, tweede lid,
en 3.146, vierde lid, van de Wet IB 2001 aan het nieuwe systeem voor de
fiscale behandeling van de eigen woning.
Artikel 10bis.5 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.5 van de Wet IB 2001 is
ontleend aan het huidige artikel 3.116a van de Wet IB 2001. De tekst van
het huidige artikel 3.116a van de Wet IB 2001 blijft daarmee van
toepassing voor de belastingplichtige die onder het overgangsrecht valt.
Er zijn twee leden ingevoegd die verband houden met de voorgestelde
aanpassing van de artikelen 3.146, vijfde lid en 9.2, vijfde lid, van de Wet
IB 2001.
Artikel 10bis.6 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.6 van de Wet IB 2001 is
ontleend aan het huidige artikel 3.118 van de Wet IB 2001. De tekst van het
huidige artikel 3.118 van de Wet IB 2001 blijft daarmee van toepassing
voor de belastingplichtige die onder het overgangsrecht valt.
Artikelen 10bis.7 en 10bis.8 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De tekst van de voorgestelde artikelen 10bis.7 en 10bis.8 van de Wet IB
2001 is nagenoeg ongewijzigd overgenomen uit de huidige artikelen
3.118a en 3.119 van de Wet IB 2001. De tekst van de laatstgenoemde
artikelen blijft daarmee in zoverre van toepassing voor de belastingplichtige die onder het overgangsrecht valt.
In het eerste lid van genoemd artikel 10bis.8 is een extra voorwaarde
opgenomen voor de onder het overgangsrecht vallende kapitaalverzekeringen, spaarrekeningen en beleggingsrechten eigen woning. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

46

kunnen zonder fiscale gevolgen worden omgezet in een ander soortgelijk
product, voor zover het verzekerde bedrag van de bestaande kapitaalverzekering niet wordt verhoogd, onderscheidenlijk voor zover het volgens
de overeenkomst zoals die luidde op 31 december 2012 naar de rekening
of het naar de beheerder over te maken bedrag niet wordt verhoogd.
Artikel 10bis.9 van de Wet inkomstenbelasting 2001
In het voorgestelde artikel 10bis.9, eerste lid, van de Wet IB 2001 is
opgenomen dat onder eigenwoningschuld in de zin van artikel 3.119a van
die wet mede wordt verstaan de bestaande eigenwoningschuld, bedoeld
in het voorgestelde artikel 10bis.1 van die wet, voor zover deze niet door
de toepassing van de eigenwoningreserve is verminderd. Hierdoor gelden
voor de bestaande eigenwoningschuld niet de aflossingseisen en
informatieplicht. Het begrip eigenwoningschuld op de voet van genoemd
artikel 3.119a bestaat derhalve uit de som van de bestaande en de nieuwe
eigenwoningschuld. De bestaande eigenwoningschuld blijft niet altijd
voor het volle bedrag tot de eigenwoningschuld, bedoeld in genoemd
artikel 3.119a, behoren. Ten eerste wordt het bedrag van de bestaande
eigenwoningschuld verminderd door de daarop gedane aflossingen (zie
de toelichting bij artikel 10bis.1 van de Wet IB 2001), maar ten tweede kan
het bedrag ook verminderd worden door de toepassing van de bijleenregeling. Dat laatste is echter niet altijd het geval.
Voorbeeld
Een woning met een bestaande aflossingsvrije lening van € 200 000
wordt vervreemd voor € 220 000.
a. Er wordt een nieuwe woning voor € 200 000 verworven.
Voor de nieuwe woning mag in dat geval nog maximaal een
bedrag van € 180 000 geleend worden met behoud van de fiscale
renteaftrek. De bestaande eigenwoningschuld is daardoor
verminderd tot € 180 000.
b. Er wordt een nieuwe woning voor € 250 000 verworven.
Voor de nieuwe woning mag in dat geval nog maximaal een
bedrag van € 230 000 geleend worden met behoud van de fiscale
renteaftrek. De bestaande eigenwoningschuld is niet verminderd
en blijft € 200 000. De resterende schuld van € 30 000 valt onder
het nieuwe systeem voor de fiscale behandeling van de eigen
woning.
Het tweede lid bevat een correctie op de eigenwoningreserve die
uitsluitend geldt voor de onder het overgangsrecht vallende bestaande
eigenwoningschuld die voortvloeit uit het bepaalde in artikel 10bis.10,
derde lid, van de Wet IB 2001 (ter zake van de woning die direct of indirect
van de partner is verkregen) en artikel 10bis.10, vierde lid, van de Wet IB
2001 (ter zake van op per 31 december 1995 bestaande schulden).
Artikel 10bis.10 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.10 van de Wet IB 2001 is
ontleend aan de tekst van artikel 3.120 van de Wet IB 2001 zoals deze
luidde op 31 december 2012. Het voorgestelde artikel 10bis.10 van de Wet
IB 2001 geldt uitsluitend voor de bestaande eigenwoningschuld, bedoeld
in het voorgestelde artikel 10bis.1 van de Wet IB 2001, en bevat uitsluitend
de afwijkingen die op grond van het overgangsrecht gelden voor
aftrekbare kosten met betrekking tot de bestaande eigenwoningschuld en
die dus niet reeds zijn opgenomen in de voorgestelde tekst van
artikel 3.120 van de Wet IB 2001.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

47

Het voorgestelde artikel 10bis.10, eerste lid, van de Wet IB 2001 bevat de
30-jaarstermijn voor de bestaande eigenwoningschuld. Aangezien in het
nieuwe systeem voor fiscale renteaftrek de 30-jaarstermijn vervat is in de
aflossingseis en aangezien deze aflossingseis niet geldt voor schulden die
behoren tot de bestaande eigenwoningschuld, zou zonder nadere
bepaling de renteaftrek op de bestaande eigenwoningschuld niet in de tijd
beperkt zijn. Omdat geen nieuwe schulden meer kunnen worden
aangegaan die bestaande schulden zijn, is het niet nodig om de huidige
bepaling inzake de 30-jaarsperiode integraal op te nemen. Wel is een
bepaling opgenomen voor schulden die behoren tot de bestaande
eigenwoningschuld en die worden overgesloten als bedoeld in
artikel 10bis.1, derde lid, van de Wet IB 2001, waardoor de 30-jaarstermijn
voor deze schulden na het oversluiten doorloopt.
Het voorgestelde artikel 10bis.10, tweede lid, van de Wet IB 2001 bevat de
bepalingen met betrekking tot de 30-jaarstermijn die gelden in het geval
dat er twee eigen woningen zijn. Hiermee wordt geregeld dat voor de
schulden op de tweede eigen woning dezelfde 30-jaarstermijn geldt als
voor schulden op de eerste eigen woning, met dien verstande dat dit
slechts geldt voor het bedrag van de laatste omvang van de bestaande
eigenwoningschuld op het moment direct voorafgaand aan de verwerving
van de tweede eigen woning. Indien wordt verhuisd naar een duurdere
eigen woning, dan geldt voor dat meerdere van de schulden immers geen
overgangsrecht, maar vallen deze onder het nieuwe systeem van afdeling
3.6 van de Wet IB 2001.
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.10, derde lid, van de Wet IB
2001 is ontleend aan het huidige artikel 3.120, vierde lid, onderdeel c, van
de Wet IB 2001. Het betreft de schulden die aangegaan zijn ter directe of
indirecte verkrijging van de eigen woning van de partner. Aangezien ter
zake van deze schulden in het nieuwe systeem geen directe renteaftrekbeperking geldt, maar is bepaald dat deze niet tot de eigenwoningschuld
behoren, moet voor de bestaande eigenwoningschuld, die op grond van
het overgangsrecht tot de eigenwoningschuld gerekend wordt, geregeld
worden dat de rente op die schulden niet aftrekbaar is.
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.10, vierde lid, van de Wet IB
2001 is ontleend aan het huidige artikel 3.120, achtste lid, van de Wet IB
2001. Deze bepaling bevat overgangsrecht ter zake van op 31 december
1995 bestaande schulden en is inhoudelijk ongewijzigd overgenomen.
Artikel 10bis.11 van de Wet inkomstenbelasting 2001
De tekst van het voorgestelde artikel 10bis.11 van de Wet IB 2001 is
ontleend aan het huidige artikel 3.122 van de Wet IB 2001. Deze tekst is in
beginsel ongewijzigd overgenomen, met dien verstande dat uiteraard wel
tot uitdrukking is gebracht dat deze uitsluitend geldt voor tot de bestaande
eigenwoningschuld behorende schulden.
Artikel 10bis.12 van de Wet inkomstenbelasting 2001
Het voorgestelde artikel 10bis.12 van de Wet IB 2001 bevat de jaarlijkse
indexatie, zoals opgenomen in het huidige artikel 10.1 van de Wet IB2001,
van de tot 31 december 2012 in artikel 3.118, eerste lid, van de Wet IB 2001
opgenomen, maar vanaf 1 januari 2013 in artikel 10bis.6 van de Wet IB
2001 op te nemen bedragen. Dit houdt verband met het vervallen van
artikel 3.118 van de Wet IB 2001 en het als overgangsrecht op nemen van
een vergelijkbare bepaling in artikel 10bis.6 van de Wet IB 2001.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

48

Artikel I, onderdeel V (opschrift hoofdstuk 10A van de Wet inkomstenbelasting 2001)
Het opschrift van hoofdstuk 10A van de Wet IB 2001 wordt gewijzigd in
«Overig overgangsrecht ten gevolge van wijzigingswetten». Het aan
hoofdstuk 10A voorafgaande hoofdstuk 10bis van de Wet IB 2001 bevat
het overgangsrecht ten gevolge van het onderhavige wetsvoorstel.
Hoofdstuk 10A bevat dan het overige overgangsrecht.
Artikel II (hoofdstukken 10bis en 10A van de Wet inkomstenbelasting 2001)
Op grond van artikel II, onderdeel A, vervalt hoofdstuk 10bis van de Wet IB
2001 met ingang van 1 januari 2044. De eerbiedigende werking voor
bestaande gevallen bedraagt 30 jaar. Op grond van het voorgestelde
artikel 10bis.1, tweede lid, van de Wet IB 2001 kan een in 2013 afgesloten
lening, onder de daar beschreven voorwaarden, nog worden aangemerkt
als bestaande eigenwoningschuld en op grond van de analoge bepaling in
artikel 10bis.2 van de Wet IB 2001 geldt het zelfde voor een in 2013
overeengekomen kapitaalverzekering eigen woning, een in 2013
geopende spaarrekening eigen woning en een in 2013 aangehouden
beleggingsrecht eigen woning. Gegeven de eerbiedigende werking van
30 jaar kunnen daarom de bepalingen waarin dit overgangsrecht is
opgenomen per 1 januari 2044 vervallen.
Op grond van artikel II, onderdeel B, zal na het vervallen van hoofdstuk
10bis, waarin het overgangsrecht ten gevolge van Wet herziening fiscale
behandeling eigen woning is opgenomen, het opschrift van hoofdstuk
10A weer komen te luiden zoals het thans luidt «Overgangsrecht ten
gevolge van wijzigingswetten».
Artikel III (artikel I van hoofdstuk 2 van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001)
Artikel III bevat uitsluitend gewijzigde verwijzingen door vernummering
van artikelen waarnaar verwezen wordt in onderdelen van artikel I van
hoofdstuk 2 van de Invoeringswet Wet inkomstenbelasting 2001.
Artikel IV (artikelen 25 en 34a van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969)
Artikel IV bevat twee wijzigingen van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.
In artikel IV, onderdeel A, is bepaald dat in artikel 25, vijfde lid, van de Wet
op de vennootschapsbelasting 1969 de verwijzingnaar het huidige
artikel 3.116a van de Wet IB 2001 telkens vervalt, alsmede de verwijzing
naar de spaarrekening eigen woning. De bepaling die nu in dat lid is
opgenomen door de verwijzing naar artikel 3.116a van de Wet IB 2001 ter
zake van de spaarrekening eigen woning bevat een bepaling die
uitsluitend van belang is voor het overgangsrecht en is daarom in
hoofdstuk VIII van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
opgenomen. Deze bepaling is opgenomen in het in onderdeel B van het
onderhavige artikel voorgestelde artikel 34a van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.
Artikel V (artikel 4, hoofdstuk VI en artikel 16a van de Wet op de dividendbelasting 1965)
Artikel V bevat drie wijzigingen van de Wet op de dividendbelasting 1965.
In artikel V, onderdeel A, is bepaald dat in artikel 4, zesde lid, van de Wet
op de dividendbelasting 1965 de verwijzing naar het huidige artikel 3.116a
van de Wet IB 2001 vervalt. De bepaling die nu in dat lid is opgenomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

49

bevat een bepaling die uitsluitend van belang is voor het overgangsrecht
en is daarom in hoofdstuk VI van de Wet op de dividendbelasting 1965
opgenomen. Deze bepaling is opgenomen in het in onderdeel C van het
onderhavige artikel voorgestelde artikel 16a van de Wet op de dividendbelasting 1965. In onderdeel B van het onderhavige artikel wordt het
opschrift van hoofdstuk VI van de Wet op de dividendbelasting 1965
aangepast in overeenstemming met de inhoud van dat hoofdstuk
«Overgangs- en slotbepalingen».
Artikel VI (artikelen 25, 44c, 70b en 70c van de Invorderingswet 1990)
Artikel VI bevat drie wijzigingen van de Invorderingswet 1990.
In artikel VI, onderdeel A, is bepaald dat artikel 25, zesde lid van de
Invorderingswet 1990, vervalt. De in dat lid opgenomen grondslag voor de
bij ministeriële regeling te stellen regels met betrekking tot het verlenen
van uitstel van betaling is opgenomen in hoofdstuk IX van de Invorderingswet 1990, omdat het uitstel van betaling alleen betrekking heeft op
onder het overgangsrecht vallende kapitaalverzekeringen, spaarrekeningen of beleggingsrechten eigen woning.
In artikel VI, onderdeel B is bepaald dat artikel 44c van de Invorderingswet
1990 vervalt. De in dat artikel opgenomen aansprakelijkheid is
opgenomen in hoofdstuk IX van de Invorderingswet 1990, omdat het een
aansprakelijkheid betreft die zich alleen kan voordoen bij onder het
overgangsrecht vallende kapitaalverzekeringen, spaarrekeningen of
beleggingsrechten eigen woning.
In artikel VI, onderdeel C, wordt voorgesteld na artikel 70a van de
Invorderingswet 1990 twee artikelen, in te voegen.
Het voorgestelde artikel 70b bevat de grondslag van de bij ministeriële
regeling gestelde en te stellen regels met betrekking tot het verlenen van
uitstel van betaling. Deze grondslag wordt gevormd door de betreffende
artikelen 3.116 en 3.116a van de Wet IB 2001, zoals deze luidden op
31 december 2012 en door de artikelen 10bis.4 en 10bis.5 van de Wet IB
2001.
Het voorgestelde artikel 70c bevat hetgeen is opgenomen in het huidige
artikel 44c van de Invorderingswet 1990. De tekst van het laatstgenoemde
artikel is in beginsel ongewijzigd overgenomen, met dien verstande dat de
verwijzing naar de artikelen 3.116 en 3.116a van de Wet IB 2001 daarbij is
vervangen door een verwijzing naar de artikelen 10bis.4 en 10bis.5 van de
Wet IB 2001.
Artikel VII (artikel XXVI van het Belastingplan 2004)
Artikel VII bevat een gewijzigde verwijzing in artikel XXVI, onderdeel B,
van het Belastingplan 2004. Deze aanpassing houdt verband met de in het
onderhavige wetsvoorstel opgenomen overheveling van tekst van
artikel 3.119a van de Wet IB 2001 naar artikel 3.119aa van die wet.
Artikel VIII (artikel XXVIa van de Fiscale vereenvoudigingswet 2010)
Artikel VIII bevat uitsluitend een gewijzigde verwijzing in artikel XXVIa van
de Fiscale vereenvoudigingswet 2010. Deze aanpassing houdt verband
met de in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen overheveling van
tekst van artikel 3.116 van de Wet IB 2001 naar artikel 10bis.4 van die wet.
Artikel IX (artikel III van het Belastingplan 2011)
Artikel IX corrigeert een wetstechnische onvolkomenheid door artikel III,
onderdeel A, onder 1, van het Belastingplan 2011, waarin de beëindiging
van de tijdelijke verlenging van de verhuisregeling als bedoeld in
artikel 3.111, tweede lid, van de Wet IB 2001 is opgenomen, te laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

50

vervallen. Dit aangezien de wijzigingsopdracht in artikel I, onderdeel N,
van het Belastingplan 2010, waarvan de inwerkingtreding ingevolge
artikel XXV, onderdeel A, van het Belastingplan 2011 plaatsvindt op
1 januari 2013, al regelt dat de termijn van de tijdelijke verlenging van de
verhuisregeling per die datum wordt beëindigd. De onderhavige
vervalbepaling is daardoor overbodig. Met de aanpassing is geen
inhoudelijke wijziging beoogd.
Artikel X (inwerkingtreding)
In artikel X wordt de inwerkingtredingsdatum van deze wet op 1 januari
2013 gesteld, met dien verstande dat artikel IV, dat ziet op een wetstechnische correctie in artikel III van het Belastingplan 2013, toepassing vindt
voordat artikel III van het Belastingplan 2011 wordt toegepast.
Artikel XI (citeertitel)
In artikel XI is de citeertitel van dit voorstel van wet opgenomen. De
citeertitel is: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning.
De Staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 405, nr. 3

51