Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 468

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 november 2019
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de geannoteerde agenda aan voor de Raad voor Concurrentievermogen (RvC) van 28 en 29 november 2019. Tijdens de Raad zal
worden gesproken over de interne markt, industrie, ruimtevaart en
onderzoek. Namens Nederland zal de plaatsvervangend Permanent
Vertegenwoordiger de verschillenden onderdelen van de RvC bijwonen op
28 en 29 november.
Op 28 november zal tijdens het onderdeel interne markt en industrie naar
verwachting een algemene oriëntatie worden aangenomen over de
richtlijn representatieve acties – deze richtlijn heeft tot doel consumenten,
via een representatieve belangenorganisatie, de mogelijkheid te geven als
collectief schade te verhalen in het geval van overtreding van Europese
consumentenregels. Ook over public Country-by-country reporting – een
voorstel met regels voor openbaarmaking van belastingafdrachten in
verschillende landen door multinationals – zal naar verwachting een
algemene oriëntatie worden aangenomen. Deze dossiers vallen onder het
mandaat van de RvC en worden daarom op deze Raad behandeld.
Onder de diversenpunten zal het Fins voorzitterschap zijn werk toelichten
op het gebied van betere regelgeving ter ondersteuning van duurzame
groei en de versterking van digitalisering voor de toeristische sector. Het
inkomend Kroatisch voorzitterschap zal zijn werkprogramma voor het
onderdeel interne markt en industrie presenteren.
Tijdens de informele lunch zal worden gesproken over de externe
dimensie van EU-concurrentievermogen.
Op 29 november zal tijdens het onderdeel ruimtevaart worden gesproken
over de bevordering van duurzame ruimtevaarteconomie en naar
verwachting raadsconclusies over ruimtevaart en de arctische gebieden
worden aangenomen.

kst-21501-30-468
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

1

Tijdens het onderzoeksdeel zal worden gesproken over Euratom, het
Europees Instituut voor Innovatie en Technologie (EIT), de Verordening
Horizon Europe 2021–2027 en de vernieuwde EU bioeconomie strategie.
Onder de diversenpunten zal het inkomend Kroatisch voorzitterschap zijn
werkprogramma voor de onderdelen ruimtevaart en onderzoek
presenteren.
Horizon consultaties
In reactie op de brief van de vaste commissie voor EZK van 31 oktober
2019 informeer ik u hierbij dat de volgende raadplegingen over institutionele partnerschappen onder het Horizon Europe programma door EZK
worden beantwoord:
– Measurement research – European Partnership on metrology
– Energy – European Partnership for clean hydrogen
– Research & innovation – European Partnership for smart networks and
services
– Research & innovation – Partnership for key digital technologies
– European Partnership for innovative small and medium-sized
enterprises
De beantwoording van de raadplegingen zal conform de afspraken met
uw Kamer betreffende informatievoorziening over Europese besluitvorming (Kamerstuk 22 112, nr. 1581) worden toegezonden. U ontvangt de
definitieve beantwoording met het kwartaaloverzicht over de periode
oktober tot en met december 2019.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

2

Geannoteerde Agenda
De voorlopige agenda van de Raad voor Concurrentievermogen wordt op
13 november vastgesteld. Deze geannoteerde agenda is opgesteld op
basis van de momenteel bekende conceptagenda.
Richtlijn representatieve acties
Algemene oriëntatie
De Raad voor Concurrentievermogen (RvC) spreekt over het Voorstel voor
een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende
representatieve vorderingen ter bescherming van de collectieve belangen
van consumenten en tot intrekking van Richtlijn 2009/22/EG.
Het voorstel is onderdeel van de «new deal» voor consumenten, waar uw
Kamer eerder via een BNC-fiche over geïnformeerd is1. Het voorstel heeft
tot doel consumenten, via een representatieve belangenorganisatie, de
mogelijkheid te geven als collectief schade te verhalen op handelaren die
inbreuken hebben gemaakt op bepaalde Europese consumentenregels.
Het voorstel bevat minimumeisen waaraan nationale systemen voor
collectief verhaal moeten voldoen. Daarnaast bevat het voorstel een
systeem waarbij representatieve belangenorganisaties die in een andere
lidstaat een actie willen instellen, voorafgaand aan de procedure door de
lidstaten op een lijst met aangewezen entiteiten moeten worden gezet.
Binnen Europa heeft Nederland altijd voorop gelopen met effectieve en
innovatieve systemen van collectief verhaal. De primaire inzet van
Nederland is daarom om de richtlijn zoveel mogelijk in overeenstemming
te brengen met de recent aangenomen Wet Afwikkeling Massaschade in
een Collectieve Actie (WAMCA, Stb. 2019, nr. 130). De Nederlandse wet
verschilt op een aantal onderdelen van de voorgestelde Richtlijn. Zo stelt
de Nederlandse wet strengere eisen aan representatieve belangenorganisaties die opkomen voor gedupeerde consumenten in een collectieve
actie en stelt in Nederland de rechter vast of een collectieve belangenorganisatie geschikt is om een bepaalde procedure te starten.
De onderhandelingen zijn in 2018 gestart en bevinden zich in een
afrondende fase. Tijdens deze onderhandelingen is het aanvankelijke
Commissievoorstel ingrijpend gewijzigd en zijn al te gedetailleerde
bepalingen geschrapt of afgezwakt. Daarnaast komt in de huidige tekst
helder naar voren dat lidstaten hun eigen systeem van collectief verhaal
eventueel parallel kunnen handhaven, zolang er een systeem is dat
voldoet aan de eisen van de richtlijn. Er is bovendien onderscheid
gemaakt tussen de eisen die worden gesteld aan alle nationale zaken voor
collectief verhaal en de eisen voor grensoverschrijdende zaken. Dit
betekent dat het Nederlandse systeem waarin organisaties, specifiek voor
één zaak opgericht, een collectieve zaak kunnen starten, in stand kan
blijven. Voor nationale zaken geldt dat alleen de eis is opgenomen dat
representatieve belangenorganisaties een collectieve actie moeten
kunnen starten.
Nederland blijft zich ervoor inzetten dat het Nederlandse systeem, op
enkele kleine aanpassingen na voor grensoverschrijdende zaken, volledig
in stand kan blijven. Dat betekent dat de Europese regelgeving
waarschijnlijk zonder al te veel moeite in de bestaande WAMCA kan
worden geïmplementeerd. Het bezwaar dat de richtlijn niet voor alle
soorten vorderingen geldt, is daarmee grotendeels ondervangen. Ook wil
1

Fiche: Mededeling en richtlijn een «new deal» voor consumenten (Kamerstuk 22 112, nr. 2580)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

3

Nederland dat uit de tekst afdoende blijkt dat de rechter kan blijven
toetsen of een grensoverschrijdende organisatie geschikt is om te
procederen in een specifieke zaak.
Omdat het laatste compromisvoorstel nog besproken moet worden in de
voorportalen van de Raad, is op dit moment nog onduidelijk welke positie
de andere lidstaten zullen innemen. De verwachting is dat er voldoende
steun is voor het voorstel.
Het Europees Parlement (EP) heeft op 26 maart 2019 een rapport
aangenomen dat constructief is over de richtlijn. Het rapport geeft aan dat
het EP wil voorkomen dat lidstaten hun beschermingsniveau zouden
moeten verlagen. Daarnaast zouden lidstaten de mogelijkheid moeten
hebben om rechters te laten toetsen of een belangenorganisatie op de lijst
kan worden opgenomen. Ten slotte zet het EP in op de invoering van
registers, zodat voor consumenten inzichtelijk is welke collectieve
vorderingen in Europa lopen. Sinds de publicatie van het rapport is de
richtlijn ingrijpend gewijzigd en heeft een nieuw EP zitting genomen, maar
dat heeft er niet toe geleid dat het EP haar standpunt heeft aangepast.
Voorstel voor richtlijn over openbaarmaking van informatie over
winstbelasting
Algemene oriëntatie
De RvC spreekt over het voorstel voor een Richtlijn van het Europees
Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2013/34/EU wat betreft de
openbaarmaking van informatie over de winstbelasting door bepaalde
ondernemingen en bijkantoren.2 De meest recente tekst van het voorstel
verplicht de moederonderneming van grote multinationals (met een
geconsolideerde netto-omzet van meer dan € 750 miljoen) om jaarlijks
een verslag te publiceren over de aard van hun activiteiten, het aantal
werknemers, de netto-omzet, winst of verlies voor belastingen, de
verplichtingen op het gebied van winstbelastingen, de betaalde winstbelastingen en de gecumuleerde winst. De informatie omvat het gehele
concern en moet worden uitgesplitst per EU-lidstaat en per land op de lijst
van non-coöperatieve belastingjurisdicties; over de landen daarbuiten
moet de informatie geaggregeerd worden gerapporteerd. Middelgrote en
grote in de EU gevestigde dochterondernemingen waarvan de uiteindelijke moederonderneming de hiervoor genoemde omzet heeft en buiten
de EU is gevestigd, moeten dezelfde informatie over het gehele concern
publiceren. Als de buiten de EU gevestigde moederonderneming niet wil
meewerken aan het openbaar maken van de informatie, moet de
EU-dochteronderneming hierover uitleg geven (het beginsel van «pas toe
of leg uit»).
Doel van het richtlijnvoorstel is het bevorderen van transparantie over
belastingbetalingen door multinationals wereldwijd. Dat moet bedrijven
ertoe brengen verantwoord om te gaan met het betalen van belasting en
bij te dragen aan de welvaart door belasting te betalen in de landen waar
zij activiteiten verrichten en winst behalen. Er bestaan internationaal
verschillen in belastingregimes en aan de hand van de gepubliceerde
informatie kan er een publieke discussie over gevoerd worden.
Nederland is voorstander van internationale initiatieven tot bevordering
van transparantie door middel van belastingrapportages.3 De verslagge2
3

COM(2016) 198 final, april 2016
Fiche: Richtlijn openbaarmaking van winstbelasting door multinationals (Kamerstuk 22 112, nr.
2140)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

4

vingsverplichting van het richtlijnvoorstel kan bijdragen aan die transparantie en aan het tegengaan van agressieve fiscale planning. Nederland
heeft in de onderhandelingen in Brussel actief geparticipeerd met als doel
om tot een akkoord te komen. Daarbij is indachtig de wens van uw Kamer
(Kamerstuk 21 501-07, nr. 1364), in de onderhandelingen naar voren
gebracht om de informatie van derde landen niet geaggregeerd, maar per
land uit te wisselen. Ook is daar in overeenstemming met de wens van uw
Kamer naar voren gebracht dat het hiervoor genoemde beginsel van «pas
toe of leg uit» uit het richtlijnvoorstel geschrapt dient te worden
(Kamerstuk 25 087, nr. 147; zie hierover verder de brief van 19 oktober
2016, Kamerstuk 25 087, nr. 134, en het schriftelijk overleg van 14 februari
2017, Kamerstuk 25 087, nr. 146). Onder de lidstaten is er te weinig steun
voor deze beide standpunten.
De onderhandelingen over het richtlijnvoorstel hebben geruime tijd
stilgelegen, omdat een blokkerende minderheid van lidstaten van mening
is dat dit onderwerp als fiscaal voorstel (met de daarbij geldende
unanimiteit van stemmen) moet worden besproken en niet als voorstel
over financiële verslaglegging (waar een gekwalificeerde meerderheid van
stemmen geldt). Het Finse voorzitterschap heeft nu het richtlijnvoorstel
geagendeerd voor de Raad voor Concurrentievermogen. Het Europees
Parlement (EP) heeft op 4 juli 2017 de amendering van de ontwerprichtlijn
afgerond en op 27 maart 2019 zijn standpunt in eerste lezing vastgesteld.
Het EP is positief over het voorstel en wil de informatieverplichting op
enkele punten uitbreiden (o.a. vermelding van de vaste activa), het wil dat
de informatie ook voor landen buiten de EU per land wordt uitgesplitst en
dat alle (ook kleine) dochterondernemingen in de EU moeten rapporteren
over het concern van hun niet in de EU gevestigde uiteindelijke moederonderneming. Op 24 oktober 2019 heeft het EP een resolutie aanvaard
waarin het de lidstaten en het Finse voorzitterschap oproept tot een
standpunt te komen.
Uit de laatste raadswerkgroep over dit onderwerp in oktober jl. bleek dat
er nog steeds een blokkerende minderheid onder de lidstaten is tegen dit
richtlijnvoorstel vanwege de in hun ogen onjuiste rechtsgrondslag.
Nederland blijft zich ervoor inzetten dat de Raad de eerste lezing van het
richtlijnvoorstel afrondt zodat de triloog met het EP over het richtlijnvoorstel gestart kan worden.
Externe dimensie van het Europees concurrentievermogen
Beleidsdebat
Tijdens de informele RvC van 4 en 5 juli is in subgroepen nagedacht over
hoe de externe dimensie van de Europese concurrentiekracht versterkt
kan worden. Deze discussie is op ambtelijk niveau voortgezet en verwerkt
in het voorzitterschapsrapport «Ontwikkeling van onze economische
basis: een visie voor een langetermijnstrategie voor duurzame groei» dat
is besproken op de RvC van 26-27 september.4 Tijdens de RvC van
28-29 november zal worden gesproken over de elementen die de nieuwe
Commissie, binnen de reikwijdte van de RvC, moet gaan oppakken op het
gebied van externe dimensie. Zoals eerder aan uw Kamer gemeld5, zet het
kabinet in op een gelijk speelveld binnen en buiten de interne markt. Het
kabinet steunt de oproep van het voorzitterschap in het voorzitterschaps4

5

Zie Verslag Raad voor Concurrentievermogen 26 en 27 september 2019 (Kamerstuk 21 501-30,
nr. 467)
Zie Geannoteerde agenda Raad voor Concurrentievermogen 26 en 27 september 2019
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 465) en Geannoteerde agenda informele Raad voor Concurrentievermogen van 4 en 5 juli 2019 (Kamerstuk 21 501-30, 462)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

5

rapport dat de EU het multilaterale, op regels gebaseerde handelssysteem
moet blijven verdedigen en een zo open mogelijke houding moet blijven
behouden. Tegelijkertijd moet de EU oneerlijke concurrentie en handelspraktijken durven aanpakken. Het kabinet deelt hierbij de visie van de
Commissie dat dit zoveel mogelijk in Europees verband moet worden
gedaan. Het ontwikkelen van gezamenlijk beleid is voor het kabinet
bespreekbaar, bijvoorbeeld op het gebied van een investeringstoets
middels de FDI-screeningsverordening. Ook ziet Nederland mogelijkheden
om oneerlijke concurrentie op de interne markt, bijvoorbeeld veroorzaakt
door bedrijven die staatssteun uit derde lande ontvangen, aan te pakken
door voort te bouwen op het huidige onafhankelijke mededingings- en
staatssteunkader.
Diversenpunten
Onder de diversenpunten zal het Fins voorzitterschap zijn werk toelichten
op het gebied van betere regelgeving ter ondersteuning van duurzame
groei en de versterking van digitalisering voor de toeristische sector. Het
inkomend Kroatisch voorzitterschap zal zijn werkprogramma voor het
onderdeel interne markt en industrie presenteren.
Bevordering van duurzame ruimtevaarteconomie
Gedachtewisseling en aanname raadsconclusies
Tijdens het RvC onderdeel ruimtevaart zal gesproken worden over het
bevorderen van een duurzame ruimtevaarteconomie en zullen naar
verwachting raadsconclusies over ruimtevaartoplossingen voor het
Arctisch gebied worden aangenomen.
Ruimtevaart is van groot belang voor het Arctisch gebied, omdat grote
delen daarvan niet goed begaanbaar zijn. Observatie vanuit de ruimte en
satellietcommunicatie zijn van belang voor navigatie, communicatie en
milieu-informatie. De Raad spreekt zich via de Raadsconclusies uit over
het gebruik en nut van het EU-ruimtevaartprogramma voor het Arctisch
gebied. Alle lidstaten, inclusief Nederland, staan positief tegenover de
essentie van de conclusies. De definitieve conclusies zijn op het moment
van schrijven nog niet bekend.
Nederland zal de bovenstaande belangrijke relatie tussen ruimtevaart en
het Arctisch gebied benadrukken in zijn interventie. Nederland zal
daarnaast het belang van goede samenwerking met andere relevante
organisaties zoals EUMETSAT6 en ESA onderstrepen en aangeven dat het
van belang is dat er wordt uitgegaan van gebruikersbehoeften in de
verdere ontwikkeling van het EU-ruimtevaartprogramma.
Euratom
Gedeeltelijke algemene oriëntatie
De Raad zal naar verwachting een deelakkoord aannemen over de
Verordening tot vaststelling van het onderzoeks- en opleidingsprogramma
van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie voor de periode
2021–2025 ter aanvulling van Horizon Europe, het EU-kaderprogramma
voor onderzoek en innovatie.
De verordening betreft nucleair onderzoek dat kan bijdragen aan
maatschappelijk welzijn, economische welvaart en duurzaamheid door de
6

Europese organisatie voor de ontwikkeling en het beheer van weersatellieten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

6

verbetering van nucleaire veiligheid, beveiliging en stralingsbescherming.
Onderzoek naar stralingsbescherming heeft bijvoorbeeld geleid tot
verbeteringen in medische technologieën waarvan veel burgers profiteren
en het onderzoek kan ook leiden tot verbeteringen in andere sectoren
zoals industrie, landbouw, milieu en veiligheid.
Het nut en de noodzaak van de verordening staan niet ter discussie. Wel is
er discussie over de vraag of de programmadoelstellingen ook bijdragen
aan de klimaatdoelstellingen, en in hoeverre deze bijdrage in de verordening genoemd moet worden.Er is unanimiteit nodig voor een akkoord,
waarbij onthouding mogelijk is.
In lijn met het kabinetsbeleid heeft Nederland zich in de onderhandelingen
terughoudend opgesteld en daarbij kan Nederland zich vinden in de
voorstellen van het voorzitterschap om de klimaatdoelstellingen wel op te
nemen. Nederland acht de betreffende kennis en expertise van belang
voor zaken als veiligheid en ontmanteling van kerncentrales, evenals
diagnose en behandeling van kanker met medische radio-isotopen.t
Europees Instituut voor Innovatie en Technologie
Gedeeltelijke algemene oriëntatie/voortgangsrapportage
Het Finse voorzitterschap beoogt in de Raad tot een deelakkoord te komen
over de verordening (herschikking) betreffende het Europees Instituut
voor Innovatie en Technologie (EIT). Over het andere onderdeel van het
EIT-voorstel, de strategische innovatieagenda (SIA) voor de periode
2021–2027, wordt een voortgangsrapportage verwacht.
Het EIT brengt de kennisdriehoek van onderwijs, onderzoek en innovatief
ondernemerschap bij elkaar rond maatschappelijke uitdagingen. Dat
gebeurt in Kennis- en Innovatiegemeenschappen (KIG’s) waarmee de
samenwerking, kennisoverdracht en innovatiecapaciteit van de Europese
Unie gestimuleerd wordt. Het EIT is een in 2008 opgericht, onafhankelijk
EU-orgaan, en zal onder Horizon Europe deel uitmaken van pijler 3
(«Innovatief Europa») om de synergie met de andere onderdelen van die
pijler te versterken. De Commissie houdt in het EIT-voorstel grotendeels
vast aan de huidige vorm van het EIT en spreekt daarom ook van een
herschikking.
Veel lidstaten spreken zich positief uit over de toegevoegde waarde van
de EIT en KIG’s als instrument voor het innovatief vermogen van Europa.
Met het oog op een nieuwe periode is er op verschillende punten wat de
lidstaten betreft wel ruimte voor verbetering, ook in het Commissievoorstel. Die discussie spitst zich toe op de zichtbaarheid van de
voortgang en resultaten van het EIT, de toegankelijkheid en geografische
spreiding van de KIG’s, economische verduurzaming van de KIG’s en het
starten van nieuwe KIG’s in 2022 en 2025.
Veel lidstaten zijn het erover eens dat de toegang voor nieuwe partners
om aan de KIG’s deel te nemen aandacht nodig heeft. De openheid moet
verder worden vergroot. Ook zou er volgens lidstaten meer zicht en
sturing op de activiteiten van de KIG’s moeten komen. Het EIT dient hier
een sterkere rol in te spelen, door middel van continue monitoring en
disseminatie richting de lidstaten. Zowel de openheid van de KIG’s als de
betrokkenheid van de lidstaten worden op verzoek van de lidstaten
daarom steviger verankerd met dit deelakkoord.
De EU-13 landen, en enkele andere lidstaten die nog niet veel meedraaien
in de KIG’s, sturen in de onderhandelingen aan op een «widening debate»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

7

en zetten in op het oormerken van middelen ten behoeve van het
verbreden van de deelname van deze landen aan de KIG’s. Andere
lidstaten vinden het oormerken van budget voor regionale spreiding niet
passen binnen het EIT7 en pleiten voor openheid en toegankelijkheid van
de KIG’s voor alle regio’s.
Een ander discussiepunt gaat over de economische verduurzaming van de
KIG’s na 15 jaar. Het EIT-voorstel zet in op het geleidelijk verminderen van
de EIT-financiering en doet de aanname dat een KIG na 15 jaar zonder
EIT-financiering in gelijke vorm kan functioneren die niet door alle
lidstaten gedeeld wordt. Ook is er discussie over het starten van een
nieuwe, negende, KIG in 2022, op het thema «Cultuur en Creatieve
Sector», en in 2025, op een nog nader te bepalen thema. Veel lidstaten
maken hierbij een voorbehoud totdat er meer duidelijkheid is over het
budget voor het EIT onder Horizon Europe.
Nederland steunt de grondgedachte achter de oprichting van het EIT: het
model van een door innovatie gedreven integratie van de kennisdriehoek
is nog steeds relevant voor het Europese innovatielandschap. Nederland
stelt zich in de onderhandelingen over het EIT-voorstel derhalve
constructief op, langs de lijnen van het BNC-fiche.8 In de discussie over
oormerken van middelen voor geografische spreiding staat Nederland op
het standpunt dat dat niet past binnen het EIT. De aanname van de
Europese Commissie dat KIG’s na 15 jaar in gelijke vorm verder kunnen
steunt Nederland niet. Een KIG omvat immers ook niet-marktconforme
acties (met name onderwijs) en om dat te kunnen continueren zouden zij
in competitie mee moeten kunnen doen om EU-financiering. Tot slot is
Nederland in principe voorstander van nieuwe KIG’s, omdat dit type
partnerschappen meerwaarde heeft, in het bijzonder de te starten KIG in
2022 op het terrein van Cultuur en Creatieve Sector. Ook wat Nederland
betreft is duidelijkheid over beschikbaarheid van financiering van belang
bij het starten van nieuwe KIG’s, ook met het oog op benodigde financiering voor bestaande KIG’s,
Verordening Horizon Europe 2021–2027
Gedeeltelijke algemene oriëntatie
Op 17 april 2019 jl. is uw Kamer geïnformeerd over het bereikte deelakkoord over Horizon Europe en de Nederlandse appreciatie daarvan.9 Een
aantal punten maakte nog geen deel uit van dat akkoord. Over twee
daarvan wordt tijdens deze Raad naar verwachting een akkoord bereikt:
de overwegingen aan het begin van de tekst en de bijlage waarin wordt
beschreven wat de mogelijke synergiën zijn met andere Europese
programma’s.
De overwegingen aan het begin van de verordening geven de context aan
van het Horizon Europe programma. De onderhandelingen daarover zijn
daarom pas gevoerd nadat duidelijk was hoe het programma eruit zou
komen te zien. Nederland heeft bij de onderhandelingen de afgelopen
maanden geopereerd langs de lijnen van het BNC-fiche10 en heeft er in
het bijzonder voor gewaakt dat geen afbreuk wordt gedaan aan excellentie en impact als leidende principes voor Horizon Europe. Nederland
kan instemmen met de voorliggende tekst.
7

Conform de Nederlandse inzet dat excellentie en impact de leidende selectiecriteria zijn in het
toekennen van de middelen binnen Horizon Europe, Kamerstuk 22 112, nr. 2821.
Kamerstuk 22 112, nr. 2821
9
Kamerstuk 22 112, nr. 2791
10
Kamerstuk 22 112, nr. 2648
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

8

Naast de overwegingen wordt in deze Raad naar verwachting ook een
akkoord aangenomen over de bijlage met synergiën.
Deze bijlage over synergiën was nog niet opgenomen in het Horizon
Europe akkoord, omdat de discussie over synergiën samenhangt met de
destijds nog lopende onderhandelingen over de andere EU-programma’s.
Op basis van de uitkomsten van het beleidsdebat tijdens de RvC op
27 september 2019 zijn de onderhandelingen nu afgerond.11 Nederland
kan instemmen met de voorliggende tekst. Nederland is van mening dat
de bijlage goed houvast biedt voor de synergiën met andere
EU-programma’s. Punt van aandacht blijft de verdere operationalisering
en implementatie van de synergiën. Daarvoor is het ook nodig dat
regelgeving van de verschillende programma’s goed op elkaar is
afgestemd.
Bijgewerkte EU bio-economie strategie
Aanname raadsconclusies
De Raad beoogt conclusies aan te nemen over de bio-economie-strategie
van de EU. De Raadsconclusies zijn nog in onderhandeling op het
moment van schrijven, maar Nederland zal vermoedelijk kunnen
instemmen met de voorliggende Raadsconclusies.
In de conclusies wordt een actualisatie gegeven van de bio-economie
strategie van de Europese Unie die eind 2018 verscheen en vergezeld ging
van een actieplan.12 Regelmatig wordt een actualisatie van de strategie in
de Landbouw- en Visserijraad geagendeerd13, maar ook in de Raad voor
Concurrentievermogen. Daarbij wordt de integrale benadering die
inherent is aan de strategie benadrukt, alsmede het belang van onderzoek
en innovatie bij de transitie naar een bio-economie. Ook beamen lidstaten
de rol van nationale en decentrale overheden, in aanvulling op Europese
acties, bij de overgang naar een bio-economie.
Alle lidstaten, waaronder Nederland, zijn positief over de actualisatie in de
voorgestelde Raadsconclusies en de integrale aanpak. Die aanpak sluit
ook aan bij het Nederlandse beleid. Nederland kent sinds april 2018 een
nationale strategie ten aanzien van de bio-economie14. Die is destijds
opgesteld vanwege de grote maatschappelijke uitdagingen waar
Nederland en Europa voor staan en het feit dat bio-economie kan
bijdragen aan het aanpakken van deze uitdagingen. Nederland hecht er
aan om samen met de Europese Commissie en de lidstaten op te trekken
en te zoeken naar goede samenwerking. De Centraal en Oost Europese
lidstaten lopen op het gebied van bioeconomie nog achter op de oude
EU-lidstaten. In de onderhandelingen bepleitten deze 13 lidstaten dan ook
gerichte ondersteuning om een inhaalslag te kunnen maken. Nederland is
er in de onderhandelingen scherp op dat deze ondersteuning niet het
karakter van «widening maatregelen» krijgt. Daarnaast heeft Nederland er
vooral aandacht voor dat onderzoek en innovatie, en specifiek Horizon
Europe en publiek-private samenwerking, in de conclusies worden
genoemd als sleutelfactor om de ambities te realiseren. In voorliggende
Raadsconclusies is dat het geval.

11

Kamerstuk 21 501–30, nr. 467
Mededeling «Een duurzame bioeconomie voor Europa» die de Commissie 11 oktober 2011
publiceerde.
13
Kamerstuk 21 501-32, nr. 1177
14
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2018/04/01/de-positie-van-de-bioeconomie-in-nederland
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

9

Diversenpunten
Onder de diversenpunten zal het inkomend Kroatisch voorzitterschap zijn
werkprogramma voor de onderdelen ruimtevaart en onderzoek
presenteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-30, nr. 468

10