Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 250

Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerking

Nr. 22

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juli 2008
Graag bied ik u hierbij aan het eindverslag van de onderhandelingen over
de tiende middelenaanvulling van het Aziatische Ontwikkelingsfonds
(AsDF-10).1 Deze onderhandelingen zijn begin mei 2008 in Madrid afgerond en goedgekeurd door de Raad van Bewindvoerders op 18 juli 2008.
De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
A. G. Koenders

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST121336
0708tkkst31250-22
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

1

Verslag van de tiende middelenaanvulling van het Aziatische
Ontwikkelingsfonds (AsDF-10)
Inhoudsopgave
1. Inleiding en samenvatting
2. Nederlandse inzet en behaalde resultaten
3. Belangrijke thema’s en beleidsafspraken
4. Financiële aspecten, inclusief Nederlandse bijdrage
5. Vervolg

2
3
4
6
7

1. Inleiding en samenvatting
Het Aziatische Ontwikkelingsfonds (AsDF) werd in 1973 opgericht voor het
verschaffen van concessionele leningen en schenkingen aan de armste
Aziatische landen (regionale lidstaten). Het doel van het fonds en de Aziatische Ontwikkelingsbank is het bestrijden van de armoede in de Aziatische regio en de Pacific. Het Fonds wordt gefinancierd door terugbetalingen op oude leningen, rentebetalingen en donormiddelen. Elke vier jaar
vinden er onderhandelingen plaats over een nieuwe aanvulling van de
middelen. De onderhandelingen van de 10e middelenaanvulling van het
fonds (AsDF-10) zijn in mei 2008 afgerond en hebben een totaal van SDR1
7,1 miljard (± 7,7 mld. euro) opgebracht voor de looptijd van AsDF-10 van
januari 2009 tot en met december 2012. Deze 10e middelenaanvulling zal
effectief in werking treden zodra de donoren de zgn. Instruments of
Contribution ter waarde van minimaal 50% van de donormiddelen hebben
neergelegd bij het Fonds.
De beschikbare middelen onder AsDF-10 kennen een groei van 50% ten
opzichte van AsDF-9. Voor het eerst hebben de regionale donoren nu een
groter aandeel dan de niet-regionale donoren. Dit is vooral het gevolg van
het feit dat de belangrijkste niet-regionale donoren (VS, VK, Frankrijk,
Italië en ook Nederland) hun aandeel hebben laten zakken.
De strategische prioriteiten van AsDF-10 zijn inclusieve groei, duurzame
economische groei en regionale coöperatie en integratie. De prioriteiten
worden voornamelijk uitgewerkt in die sectoren waar de Bank een comparatief voordeel heeft namelijk: infrastructuur, onderwijs en in mindere
mate in de gezondheidszorg, landbouw en financiële sectorontwikkeling.
Zowel de prioriteiten als de sectoren lopen grotendeels parallel aan die
van de lange termijnstrategie van de Bank die dit jaar is vastgesteld.
De Bank gaat de mate van resultaatbereiking monitoren met behulp van
het zgn. resultatenraamwerk. Dit raamwerk is gebaseerd op dat van het
zachte leningenloket bij de Wereldbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank (IDA-15 en AfDF-11) maar is breder van opzet. Zo beziet het ook de
voortgang op het terrein van de interne hervormingagenda en heeft het
zowel indicatoren inclusief basiswaarden, als doelen voor 2012 opgenomen. Jaarlijks zullen de donoren worden geïnformeerd over de voortgang van AsDF-10 en marge van de jaarvergadering door middel van een
effectiviteitsrapportage.

1

SDR is de rekeneenheid van het IMF welke
op basis van een gewogen gemiddelde van de
munteenheden van de grootste lidstaten
wordt gebruikt en wordt ook door andere
internationale financiële instellingen zoals de
Aziatische Ontwikkelingsbank gebruikt.
1 SDR = 1,077 euro.

Nederland zal 73,1 miljoen euro bijdragen aan AsDF-10 wat een relatief
aandeel oplevert van 2,3%. Met deze bijdrage is Nederland de elfde
aandeelhouder in dit fonds. De Nederlandse bijdrage is zowel in absolute
als relatieve termen gedaald ten opzichte van AsDF-9. Redenen voor deze
verlaging zijn de grotere focus binnen het Nederlandse ontwikkelingsbeleid op Sub-Sahara Afrika en het streven om de regio zelf een groter
aandeel te laten innemen in deze middelenaanvulling. Laatstgenoemd
argument moet mede gezien worden in het licht van het toenemende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

2

aantal welvarende landen in de Aziatische regio en de aanwezigheid van
grote financiële reserves.
2. Nederlandse inzet en behaalde resultaten
Voor het geheel van de AsDF-onderhandelingen heeft Nederland ingezet
op de volgende resultaten:
– Een verbeterde hulpeffectiviteit en een daadkrachtig optreden van het
AsDF-10, door onder andere een duidelijke focus in de programmering
van AsDF-10, gerelateerd aan de lange termijnstrategie van de Bank,
het verder doorvoeren van Managing for Development Results in de
Bank, en het invoeren van een resultatenraamwerk.
– Een herziening van de hervormingsagenda. De hervormingsagenda
binnen de bank heeft betrekking op 6 zaken: (i) Managing for Development Results, (ii) betere en effectievere bediening van de klanten van
de Bank, (iii) de Bank als lerende organisatie, (iv) effectievere partnerschappen (Parijse agenda), (v) verdere verbetering van de transparantie en (vi) beter management. Op veel van deze terreinen is onder
AsDF-9 voortgang geboekt. In het resultatenraamwerk is een apart
hoofdstuk dat zich richt op de voortgang van de Bank op dit terrein.
– Een duidelijke koppeling tussen de comparatieve voordelen van de
Bank en het financiële raamwerk. Gelijktijdig met de onderhandelingen
over de 10e middelenaanvulling werd de lange termijnstrategie van de
Bank herzien. Dit was een goede kans om de focus van de middelenaanvulling te koppelen aan de lange termijnstrategie. In de uitwerking
is deze koppeling dan ook goed te zien.
De Aziatische Ontwikkelingsbank is, gezien haar mandaat en draagvlak in
Azië, de effectiviteit van haar operaties onder AsDF-9 en de focus van
activiteiten onder AsDF-10, één van de multilaterale instellingen die zeer
relevant zijn voor de realisatie van de beleidsdoelen zoals gepresenteerd
in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen – Investeren in ontwikkeling in
een veranderende wereld» uit oktober 2007 (Kamerstuknummer 31 250,
nr. 1).
Zowel in de lange termijnstrategie als binnen AsDF-10 wordt aandacht
besteed aan de groei- en verdelingsagenda. De AsDB focust hierbij op
infrastructuur, telecommunicatie, investeringen in de gezondheidszorg,
onderwijs en sociale zekerheid. Ook heeft ze hierbij oog voor o.a. goed
bestuur, wetgeving, goed functionerende financiële en kapitaalmarkten en
macro-economische stabiliteit. De groei en verdelingsagenda wordt
binnen AsDF vooral ingevuld op landenniveau via regionale coördinatie
en integratieprojecten.
Met betrekking tot gender heeft de Bank een beleid sinds de tweede helft
van de jaren 90. Dit beleid is recent geactualiseerd in een nieuw gender
action plan 2008–2010, onder meer uit de veldbezoeken die zijn afgelegd
en marge van de tweede en derde ronde van AsDF-10, is gebleken dat
gender goed is geïntegreerd in de projecten en programma’s van
AsDF-10. Vrouwen hebben veelal een leidende rol. Projectleiders zijn goed
doordrongen van de noodzaak om gender te integreren binnen de
projecten. Zij geven aan dat een leidende rol van vrouwen noodzakelijk is
om tot ontwikkeling te komen.
De AsDB toetst al haar projecten, dus ook AsDF projecten, aan strenge
milieu-eisen en hanteert duurzame ontwikkeling als dwarsdoorsnijdende
prioriteit. Daarnaast financiert de Bank ook projecten die milieubescherming of -regeneratie als primair doel hebben. De AsDB is zich er zeer van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

3

bewust dat de groei in Azië een negatieve invloed heeft op het klimaat. In
haar beleid en programma’s, ook onder AsDF-10, probeert ze deze trend te
keren.
Volgens de internationale regels komen binnen de AsDB elf landen in
aanmerking voor de zgn. Weakly Performing Countries (WPC) «status»:
Afghanistan, Kiribati, Lao PDR, Republic of the Marshall Islands, Nepal,
Papua New Guinea, Solomon Islands, Tajikistan, Timor-Leste, Uzbekistan
en Vanuatu. Alleen Kiribati, Republic of the Marschall Islands, Tajikistan en
Uzbekistan zijn geen AsDF-landen. Alleen Afghanistan valt onder het
profiel 2 (van fragiele staten) zoals opgenomen in de beleidsbrief. Voor
Afghanistan wordt binnen AsDF-10 4,5% van de totale middelenaanvulling
gereserveerd.
3. Belangrijke thema’s en beleidsafspraken
Strategische operationele focus van AsDF-10
De strategische prioriteiten van AsDF-10 zijn inclusieve groei, duurzame
economische groei en regionale coöperatie en integratie. De prioriteiten
worden voornamelijk uitgewerkt in die sectoren waar de Bank een comparatief voordeel heeft nl.: infrastructuur, onderwijs en in mindere mate
gezondheidszorg, landbouw en financiële sectorontwikkeling. Zowel de
prioriteiten als de sectoren lopen grotendeels parallel aan die van de
lange termijnstrategie van de Bank.
De operationele keuzes voor AsDF-10 vloeien voort uit consultaties met
alle regionale en niet-regionale aandeelhouders en zijn gericht op het
behalen van de millenniumdoelstellingen in de Aziatische regio. De bij de
onderhandelingen aanwezige ontwikkelingslanden onderschreven de
gekozen focus van de Bank. Voor donoren, zoals Nederland, was het van
belang dat de Bank selectiviteit betracht door zich te concentreren op
gebieden waar het een uitgesproken comparatief voordeel heeft en waar
het ook op landenniveau tastbare resultaten kan laten zien.
Verdeling van de AsDF-10 middelen
Er was brede steun voor het behoud van het ook door Nederland
gesteunde Performance Based Allocation (PBA) systeem als instrument
voor een transparante, prestatiegerichte en stabiele allocatie van middelen aan de Aziatische landen bij het fonds. Wel was er enige discussie
over het aanbrengen van een zgn. soft cap van 14% voor landen als Bangladesh, Pakistan en Vietnam. Dit betekent dat deze landen van de totale
allocatie onder PBA maar maximaal 14% krijgen met daarbovenop 50%
van de middelen die zij zou hebben gekregen indien zij hoger had
gescoord dan 14%. Dit om de prestatiegerichtheid van landen met een
soft cap niet te ondermijnen.
Onder AsDF-10 wordt in totaal 87% via het PBA-systeem verdeeld. Onder
deze 87% valt een aparte PBA-pool van 4,5% voor landen in de Pacific en
10% voor postconflict hulp. Daarnaast wordt onder de 10e middelenaanvulling 10% van de totale middelen gereserveerd voor regionale
projecten. De overige 3% wordt gereserveerd voor technische assistentie.
Regionale operaties
Onder de 10e middelenaanvulling wordt 10% van de totale middelen van
het fonds gereserveerd voor regionale projecten. Dit is een verdubbeling
ten opzicht van de 9e middelenaanvulling. Gezien de grote vraag naar dit
type activiteiten, de grote invloed die het heeft op de groei- en verdelings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

4

agenda en de geschiktheid van deze activiteiten voor het oppakken van
regionale publieke goederen, is een verhoging van het percentage te
verdedigen.
Gekozen is, in navolging van het zachte leningenloket bij de Wereldbank
en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank (IDA-15 en AfDF-11), voor een verplichte nationale bijdrage. In de praktijk gaven de landen al een bijdrage
maar deze is nu formeel vastgelegd. Landen zijn verplicht om nu 50% van
de kosten van regionale projecten te financieren uit PBA-middelen. Hier is
een maximum aan verbonden van 20% van de totale toegekende PBAmiddelen voor een land. Naast de verplichte nationale bijdrage zijn ook de
vereisten om in aanmerking te komen voor een regionaal project met IDA
en AfDF geharmoniseerd.
Fragiele Staten
De Bank heeft mei 2007 een Weakly Performing Countries (WPC) strategie
opgesteld mede gebaseerd op het OECD-DAC raamwerk voor operaties in
fragiele staten. Aanbevelingen vanuit de MDB working group on fragile
states van maart 2007 zijn hierin meegenomen. Positieve elementen uit de
WPC-strategie zijn de insteek dat WPCs per land verschillen en dat voor
deze landen een tailor made approach nodig is, de keuze voor een regionale insteek bij het oplossen van de problematiek van WPCs en de focus
op het maatschappelijke middenveld.
Volgens de internationale regels komen binnen de AsDB elf landen in
aanmerking voor WPC «status»: Afghanistan, Kiribati, Lao PDR, Republic
of the Marshall Islands, Nepal, Papua New Guinea, Solomon Islands,
Tajikistan, Timor-Leste, Uzbekistan en Vanuatu.1
De AsDB stelt op dit moment middelen ter beschikking aan fragiele staten
en postconflictlanden via het PBA-systeem. Daarnaast bestaan er aparte
fondsen gericht voor specifieke landen en regio’s (bijv. postconflict
assistance Afghanistan). Alleen voor Afghanistan en Timor-Leste wordt
een aparte pool binnen het PBA-systeem gecreëerd.
De AsDB wil de WPC-strategie implementeren door zich te focussen op
drie zaken: (i) versterking van efficiënte partnerschappen, (ii) versterking
van de interne capaciteit en (iii) vergroting van de hoeveelheid middelen.
Allocatie van AsDF middelen voor leningen en schenkingen aan WPC is
gekoppeld aan het PBA-systeem. In het werkprogramma voor 2008–2010
laat de AsDB zijn middelen voor TA voor WPCs toenemen met 20% in
vergelijking met de periode 2004–2006 om zorg te dragen voor lange
termijn capaciteitsopbouw.
Interne hervormingsagenda
De hervormingsagenda binnen de bank heeft betrekking op zes zaken: (i)
Managing for Development Results, (ii) betere en effectievere bediening
van de klanten van de Bank, (iii) de Bank als lerende organisatie, (iv) effectievere partnerschappen (Parijse agenda), (v) verdere verbetering van de
transparantie en (vi) beter management.
Sinds het begin van de onderhandelingen over AsDF-10 is er veel voortgang geboekt met betrekking tot de hervormingsagenda. Het resultatenraamwerk is ontwikkeld, bijeenkomsten zijn binnen de Bank belegd om
het voordeel en gebruik van het raamwerk te verduidelijken.
1

Alleen Kiribati, Republic of the Marschall
Islands, Tajikistan en Uzbekistan zijn geen
AsDF-landen.

De prestaties op het gebied van Managing for Development Results
(MfDR) zijn goed. MfDR bestaat binnen de bank uit drie pijlers, nl. (1) het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

5

meer resultaatgericht maken van de Country Partnership Strategy (CPS),
(2) het intern verbeteren van MfDR en (3) capaciteitsopbouw binnen de
Developing Member Countries (DMC). Vooral op de eerste en derde pijler
is grote vooruitgang geboekt. De Wereldbank wil een deel van de methodiek binnen de AsDB met betrekking tot MfDR overnemen.
Daarnaast is er veel vooruitgang geboekt op het terrein van Human
Resource Management (HRM). Zo is een groot aantal functies opengesteld
voor zowel interne als externe kandidaten, wordt de huidige HR-strategie,
mede op basis van ervaringen van medewerkers, periodiek geëvalueerd
en zijn in het resultatenraamwerk indicatoren opgenomen om de resultaten op het gebied van HRM te monitoren.
Tijdens de onderhandelingen van de 10e middelenaanvulling is naast de
interne hervormingsagenda ook stilgestaan bij de onafhankelijkheid van
de evaluatiedienst binnen de bank (OED). Donoren hebben grote nadruk
gelegd op het belang van onafhankelijkheid van deze dienst. Nederland
heeft samen met de andere kiesgroeplanden de president hier apart
aangeschreven. Het is mede door deze aandacht dat de bank besloten
heeft de onafhankelijke evaluatiedienst dit jaar extern te laten evalueren.
Effectiviteit van AsDF-10 en het resultatenraamwerk voor AsDF-10
De Bank gaat de mate van resultaatbereiking monitoren door het zgn.
resultatenraamwerk. Dit raamwerk is gebaseerd op IDA-15 en AfDF-11,
maar is breder opgezet. Zo beziet het ook de voortgang op het terrein van
de interne hervormingagenda en heeft het zowel indicatoren (inclusief
basiswaarden) als doelen voor 2012 opgenomen. Jaarlijks zullen de
donoren worden geïnformeerd over de voortgang van AsDF-10 en marge
van de jaarvergadering door middel van een effectiviteitsrapportage.
4. Financiële aspecten, inclusief de Nederlandse bijdrage
Omvang AsDF-10
De totale omvang van de 10e middelenaanvulling is SDR1 7,1 miljard
(± 7,7 mld. euro). Dit is een toename van 50% ten opzichte van de vorige
middelenaanvulling. Deze toename is voornamelijk toe te schrijven aan
een grotere bijdrage van de Bank zelf. Ten opzichte van de 9e middelenaanvulling is de interne bijdrage aan AsDF-10 met 58% gestegen. De
totale donorbijdrage is met 26% toegenomen ten opzicht van de vorige
middelenaanvulling. Vooral de donoren die hun aandeel gelijk wilden
houden (een kleine meerderheid van onder meer Japan, Australië, Zuid
Korea en een aantal Scandinavische landen) waren voorstander van een
forse budgetverhoging van AsDF. Het gevolg hiervan is dat er een
financieringstekort is ontstaan van 10% omdat verschillende niet-regionale donoren (waaronder de VS, VK, Frankrijk, Italië en ook Nederland)
hun aandeel juist hebben verlaagd. Het is nog onduidelijk hoe dit
financieringstekort zal worden opgevangen. De VS, het VK en Frankrijk
hebben aangegeven eventueel, na een positieve evaluatie in 2010, een
extra bijdrage te willen geven.
Aandeel van Nederland en andere donoren in AsDF-10
1

SDR is de rekeneenheid van het IMF welke
op basis van een gewogen gemiddelde van de
munteenheden van de grootste lidstaten
wordt gebruikt en wordt ook door andere
internationale financiële instellingen zoals de
Aziatische Ontwikkelingsbank gebruikt.
1 SDR = 1,077 euro.

Nederland behoort samen met onder meer de VS, het VK, Frankrijk en
Italië tot de landen die een lagere bijdrage geven aan AsDF-10 dan aan
AsDF-9. In eurotermen daalt de Nederlandse bijdrage van 80 miljoen naar
73,1 miljoen. Het Nederlandse aandeel zakt van 2,9% (9e aandeelhouder)
naar 2,3% (11e aandeelhouder). Redenen voor deze daling zijn de grotere
focus binnen het Nederlandse ontwikkelingsbeleid op Sub-Sahara Afrika

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

6

en het streven de regio zelf een groter aandeel te laten innemen in deze
middelenaanvulling. Laatstgenoemd argument moet mede gezien worden
in het licht van het toenemende aantal welvarende landen in de Aziatische
regio en de aanwezigheid van grote financiële reserves.
De daling van de Nederlandse bijdrage is beperkt in omvang omdat (i) dit
de laatste middelenaanvulling is die nog een bijdrage kan leveren aan het
behalen van de MDGs in 2015 in de Aziatische regio, (ii) er voldoende
voortgang geboekt is op het terrein van de interne hervormingsagenda,
(iii) de Bank zich daar inzet waar ze een comparatief voordeel heeft en (iv)
ze een goed ontwikkeld resultatenraamwerk heeft opgezet waardoor de
ontwikkelingseffectiviteit van AsDF-10 goed gevolgd kan worden.
5. Vervolg
De komende jaren zal de uitvoering van AsDF-10-afspraken door Nederland nauwlettend worden gevolgd. Afgesproken is dat de Bank elk jaar
een stand van zaken opmaakt van de voortgang van de werkzaamheden in
de zgn. Development Effectiveness Review (DER). Deze DER wordt besproken in de Raad van Bewindvoerders en met de donoren en marge van de
jaarvergadering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 250, nr. 22

7