Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1385
Vragen van het lid Belhaj (D66) aan de ministers van Defensie en van
Buitenlandse Zaken over de omgang van Nederland met het seksueel misbruik
van minderjarige jongens («bacha bazi») in Afghanistan (ingezonden 17 januari
2017).
Antwoord van Minister Hennis-Plasschaert (Defensie) en de Minister van
Buitenlandse Zaken (ontvangen 14 maart 2017)
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van Brandpunt van 20 december 2016,
waarin aan het licht kwam dat Nederlandse militairen in Afghanistan tijdens
de ISAF-missie geconfronteerd werden met seksueel misbruik van minderjarige jongens, het zogenaamde bacha bazi?1
Antwoord 1
Ja.2
Vraag 2 en 3
Klopt het dat Nederlandse militairen voor hun uitzending naar Afghanistan
niet zijn ingelicht over dit fenomeen? Zo ja, waarom niet?
Welke afspraken zijn destijds gemaakt met betrekking tot de omgang met
bacha bazi? Was er sprake van een protocol voor militairen of wat voor
andere afspraken dan ook zodat militairen wisten hoe ze hier mee moesten
omgaan? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2 en 3
Zie ook de antwoorden op schriftelijke vragen van de leden Hachchi (D66) en
Eijsink (PvdA) over kindermisbruik in Afghanistan (aanhangsel van de
Handelingen, nr. 324 van 19 oktober 2015). Bij de aanvang van coalitiegeleide operaties in Afghanistan in 2002 was Defensie niet bekend met het
fenomeen «bacha bazi». Er werd toen geen aandacht aan geschonken in het
1

«Bacha Bazi, de schaduwzijde van onze missie in Afghanistan», 20 december 2016, http://
brandpunt.kro-ncrv.nl/reporter/bacha-bazi-de-schaduwzijde-van-onze-missie-in-afghanistan/.
2
Zie ook:
– Michelle Schut en Eva van Baarle, «Dansjongens in de schijnwerpers. Een artikel over de
praktijk van bacha bazi», Carré, maart 2014;
– Niels Veldhuizen, «Oorlog in mijn kop». Nieuw Amsterdam, 4 februari 2014;
Marco Kroon, «Danger Close». Uhb Uitgevers, 18 november 2013

ah-tk-20162017-1385
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

opwerktraject. Toen de bekendheid van Defensie met «bacha bazi» toenam, is
het onderwerp opgenomen in de lessen Cultural Awareness als onderdeel
van de Missie Gerichte Instructie. Het verschijnsel is in de Nederlandse
samenleving verwerpelijk en is aangemerkt als een binnen de Afghaanse
samenleving zeer omstreden culturele eigenheid.
Er zijn geen specifieke richtlijnen of protocollen voor Nederlandse militairen
hoe zij moeten handelen ten aanzien van «bacha bazi». Defensie ziet de
confrontatie met dit verschijnsel als een moreel dilemma. Gedurende de
loopbaan van de militair worden op diverse momenten trainingen gegeven
over het omgaan met morele dilemma’s. Hierbij worden denkmodellen
gehanteerd voor het nemen van weloverwogen beslissingen in ethische
probleemsituaties, zoals het zogenoemde Ethisch Bewustwordingsmodel. De
militair leert via deze modellen bewuster om te gaan met ethische dilemma’s
en bovendien kan hij/zij achteraf zijn/haar beslissing verantwoorden.
Vraag 4
Welke afspraken zijn er momenteel voor de Nederlandse militairen en
diplomaten die aanwezig zijn in Afghanistan en geconfronteerd worden met
seksueel misbruik van minderjarige jongens? Is er sprake van een protocol, of
zijn er wat voor andere afspraken of instructies dan ook over hoe hiermee om
te gaan?
Antwoord 4
Nederlandse diplomaten en militairen bespreken mensenrechtenschendingen
regelmatig met de Afghaanse autoriteiten. Als zij met concrete gevallen van
«bacha bazi» worden geconfronteerd, maken zij daarvan melding bij de
Afghaanse autoriteiten.
Vraag 5
Is er op enig moment sprake van geweest dat bacha bazi werd gepraktiseerd
op Nederlandse bases, dan wel bases waar Nederlandse militairen actief
waren of zijn?
Antwoord 5
Zie ook de antwoorden op schriftelijke vragen van de leden Hachchi (D66) en
Eijsink (PvdA) over kindermisbruik in Afghanistan (aanhangsel van de
Handelingen, nr. 324 van 19 oktober 2015). «Bacha bazi» op Nederlandse of
coalitiebases zou een overtreding zijn geweest van de voorschriften. Het is
niet bekend of zich in het tijdvak van de Nederlandse deelname aan
coalitie-operaties in Afghanistan een dergelijke overtreding heeft voorgedaan
op bases waar Nederlandse militairen actief waren.
Vraag 6
Kunt u toelichten wat is gebeurd met meldingen van individuele militairen die
het misbruik van minderjarige jongens hebben waargenomen, dan wel
redelijke vermoedens daarvan hadden? Hoe vaak zijn zulk soort meldingen
gedaan? Hoe vaak is er aan zulk soort meldingen opvolging gegeven? Klopt
het dat deze meldingen weliswaar zijn gedaan, maar dat hier verder niets
mee is gebeurd? Heeft er wel eens nader onderzoek plaatsgevonden? Zijn
degenen die zich aan dit misbruik hebben schuldig gemaakt ooit vervolgd, of
op zijn minst hierop officieel aangesproken? Kunt u zo volledig mogelijk zijn
in uw antwoord?
Antwoord 6
Tijdens recent archiefonderzoek is één interne TFU-rapportage aangetroffen
waaruit blijkt dat Nederlandse militairen op 14 september 2007 door lokale
contacten zijn geïnformeerd over een verkrachting van een minderjarige
jongen door een aantal Afghaanse politieagenten. Nederlandse militairen
hebben op 15 september 2007 de in de regio bevelvoerend politiecommandant over dit voorval geïnformeerd en hem verzocht actie te nemen. De
Afghaanse politiecommandant heeft destijds toegezegd het voorval te
onderzoeken. Voor zover bekend, is in de periode 2006–2010 geen lid van de
Afghan National Defense and Security Forcesaangeklaagd of vervolgd voor
het misbruiken van minderjarige jongens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 7
Welke wetgeving is op dit moment van kracht in Afghanistan als het gaat om
het seksueel misbruik van minderjarigen? In hoeverre handelt de Afghaanse
overheid, inclusief de Afghaanse veiligheidsdiensten, hier naar?
Antwoord 7
Strafrecht in Afghanistan verbiedt verkrachting en pederastie, maar er zijn
geen (expliciete) bepalingen over «bacha bazi». Onder de huidige wet is
alleen verkrachting van vrouwen en meisjes omschreven als verkrachting.
Verkrachting van mannen of jongens wordt beschouwd als sodomie. Op korte
termijn wordt het herziene wetboek van strafrecht verzonden aan het
parlement. Het fenomeen «bacha bazi» wordt helaas niet expliciet genoemd
en strafbaar gesteld in deze herziening.
Duidelijk is dat Afghanistan nog te weinig doet aan het bestrijden van «bacha
bazi». De internationale gemeenschap spreekt Afghanistan daarom voortdurend aan op de bacha bazi-praktijk. In de VN komt kindermisbruik in
Afghanistan aan de orde via de Speciaal Vertegenwoordiger van de
Secretaris-Generaal voor kinderen in gewapende conflicten, die aan de
Algemene Vergadering en aan de Veiligheidsraad rapporteert. Ook de EU zet
zich hiervoor in, door bij Afghanistan aan te dringen op het doorvoeren van
wetgeving die de praktijk van «bacha bazi» verbiedt.
Vraag 8
Bent u bereid op in overleg met de Afghaanse overheid aanvullende
afspraken te maken om het misbruik van minderjarige jongens in Afghanistan
strafbaar te stellen? Bent u tevens bereid om dit op te nemen in de trainingen
die nu worden gegeven aan de Afghaanse veiligheidsdiensten, zodat zij er op
worden gewezen dat dit gebruik ontoelaatbaar, verwerpelijk en zeer schadelijk
is?
Antwoord 8
Mensenrechten zijn een belangrijk speerpunt van het Nederlands beleid in
Afghanistan. Over kinderrechten wordt op regelmatige basis gesproken met
de Afghaanse autoriteiten, bijvoorbeeld tijdens de EU-mensenrechtendialoog,
meest recentelijk op 30 november 2016. Ook via Resolute Support wordt
aandacht besteed aan mensenrechten bij het trainen en adviseren van de
veiligheidsdiensten. Kinderrechten maken daar onderdeel van uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3