Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 893

Veiligheid van het railvervoer

Nr. 136

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 oktober 2012
Op 30 juni 2011 heb ik het convenant Actie Koperslag ondertekend met
ProRail, de politie, het Openbaar Ministerie en de metaalverwerkingsbranche MRF. Ook TenneT heeft zich hierbij aangesloten, hetgeen formeel
zijn beslag kreeg met de ondertekening van het convenant door TenneT
op 28 maart 2012. Oogmerk van het convenant is het toenemende
probleem van koperdiefstallen gezamenlijk te bestrijden. Over de
voorgenomen maatregelen is uw Kamer bij brief van 30 juni 2011
geïnformeerd (Kamerstukken II, 2010–2011, 29 893, nr. 123). Met de
convenantpartners zijn deze maatregelen in 2011 uitgewerkt in een
actieplan en is gestart met de uitvoering van de maatregelen.
Actie Koperslag richt zich primair op sectoren waar koperdiefstal tot
gevaarlijke situaties kan leiden, zoals op het spoor en het hoogspanningsnet. Op het spoor kan koperdiefstal leiden tot vertragingen of
botsingen en tot elektrocutiegevaar voor werkers op de baan. Door
diefstal op het hoogspanningsnet kunnen regio’s zonder stroom komen te
zitten en ontstaat er risico op elektrocutie bij burgers en medewerkers van
TenneT.
Kern van de aanpak vormt het vergroten van de pakkans van koperdieven
en hun adequate berechting. Daarbij gaat het deels om preventieve
maatregelen, zoals de beveiliging van koper met synthetisch DNA (SDNA),
en deels om repressieve maatregelen, zoals het vergroten van de
heterdaadkracht door gerichte inzet op risicolocaties, het optimaliseren
van de informatiepositie door het aangifteproces te verbeteren en de
bestrijding van heling door de invoering van de legitimatieplicht.
Bovendien wordt tijdens de strafrechtelijke vervolging meer rekening
gehouden met de gevaarzetting die koperdiefstal kan veroorzaken.
In deze brief informeer ik u over de resultaten tot nu toe. In de bijlage is
per convenantmaatregel de voortgang in de uitvoering opgenomen 1).

kst-29893-136
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 136

1

Doelstelling
Doelstelling van Actie Koperslag is het aantal geregistreerde koperdiefstallen met gevaarzetting bij ProRail en TenneT met 50% te verlagen in de
periode 2012–2014 en de pakkans van koperdieven met een kwart te
verhogen in dezelfde periode ten opzichte van 2011. In dat jaar bedroeg
het aantal (pogingen tot) koperdiefstallen bij TenneT 64 en bij ProRail 516.
Er werden 23 verdachten van diefstal op en rond het spoor aangehouden,
zodat de pakkans dat jaar bijna 4,5% bedroeg. Voor diefstallen bij TenneT
zijn over 2011 geen gegevens over de pakkans bekend, omdat deze niet
separaat door de politie zijn bijgehouden. Na de aansluiting van TenneT
bij de Actie Koperslag is hiervoor een aparte voorziening getroffen.
Resultaten
Bij TenneT bedroeg het aantal koperdiefstallen gedurende de eerste zes
maanden van 2012 32. Het maandgemiddelde blijft daarmee gelijk ten
opzichte van 2011. Op het spoor zijn in het eerste halfjaar van 2012 221
koperdiefstallen gepleegd, hetgeen neerkomt op een gemiddelde van
bijna 37 per maand. In het eerste half jaar van 2011 zijn 258 diefstallen
gepleegd, wat neerkomt op een gemiddelde van 43 per maand. Ook over
geheel 2011 bedroeg het maandgemiddelde 43. Ten opzichte van 2011 is
in de eerste helft van 2012 sprake van een afname van het maandgemiddelde met ongeveer 14%. Bij de koperdiefstallen op het spoor wordt een
onderscheid gemaakt tussen enerzijds (zeer) kritische wissels waarbij
diefstal een veiligheidsrisico oplevert, en anderzijds de gewone wissels
die geen gevaar opleveren maar wel leiden tot vertragingen. Sinds
september 2011 is het aantal koperdiefstallen van (zeer) kritische wissels
dat risico op botsingen van treinen met zich meebrengt, vergaand
gereduceerd.
Diefstal van «gewone» wissels blijft echter een probleem, vanwege de
economische schade en de maatschappelijke overlast die treinvertragingen tot gevolg hebben; tot en met juni 2012 bedroegen die bijna 350
uur, tegenover 297 uur over heel 2011. De toename van het aantal
vertragingsminuten in 2012 is veroorzaakt door een vijftal incidenten
waarbij detectiekabels zijn weggeknipt. In voorgaande jaren werden deze
kabels zelden gestolen. De diefstal van deze kabels leidt ertoe dat er
sneller vervolgstoringen ontstaan (bijvoorbeeld bij overwegen), waardoor
er uit veiligheidsoverwegingen niet of slechts langzaam gereden mag
worden. Hierdoor ontstaan meer dan in andere situaties vertragingen op
het spoor.
In de eerste helft van 2012 zijn 13 verdachten van koperdiefstal (vooral op
het spoor) aangehouden. De pakkans is daarmee gestegen van bijna 4,5%
in 2011 naar iets meer dan 5% in de eerste helft van 2012. Vooral daar
waar koperdieven opgepakt worden, neemt het aantal diefstallen in de
omgeving sterk af.
Het is nog te vroeg om aan deze cijfers harde conclusies te verbinden over
de resultaten die geboekt zijn. We zullen de strijd tegen koperdiefstal
onverminderd met kracht gezamenlijk moeten voortzetten. Besloten is de
oorspronkelijke looptijd van het convenant Actie Koperslag tot 1 oktober
2012 te verlengen tot 31 december 2013. Weliswaar is het aantal koperdiefstallen met gevaarzetting – het primaire oogmerk van Actie Koperslag
– substantieel teruggedrongen, maar dat geldt niet voor de categorie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 136

2

«overige diefstallen», die met name op het spoor veel ongemak met zich
meebrengen. Ook het verder verbeteren van de pakkans van koperdieven
is een reden om de convenantsperiode te verlengen.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 136

3

1) Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 893, nr. 136

4