Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 972

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 augustus 2022
Hierbij bied ik u de monitor beleidsmaatregelen hoger onderwijs
2021–2022 aan. Deze monitor biedt een brede terugblik op de belangrijkste ontwikkelingen in het hoger onderwijs van het afgelopen jaar. De
monitor beleidsmaatregelen is breed opgezet rond drie thema’s: onderwijsdeelname (instroom, doorstroom, uitval & switch), studiegedrag
(studiekeuze, studievoortgang, tijdsbesteding) en studiefinanciering
(lenen, studieschuld). De belangrijkste conclusies op deze thema’s schets
ik hieronder kort.
Onderwijsdeelname
Ten opzichte van twee jaar geleden is de instroom in de bachelor (in
aantal) iets lager. De onderzoekers geven daarbij aan dat de speculaties en
plannen voor de herinvoering van de basisbeurs mogelijk een rol
gespeeld kunnen hebben bij de daling van de instroom, maar dat dit
ongewis is. Hoe de instroom het komende studiejaar precies zal zijn, is
nog niet te zeggen. Wel is er recent een enquête onder eindexamenleerlingen gehouden, waaruit onder meer blijkt dat het percentage scholieren
dat een tussenjaar overweegt te nemen of overweegt door te stromen van
havo naar vwo, nauwelijks anders is dan in voorgaande jaren. Het lijkt dus
niet zo te zijn dat veel eindexamenkandidaten overwegen hun studie een
jaar uit te stellen, omdat de basisbeurs komend studiejaar nog niet is
ingevoerd. Dat beeld strookt overigens met de meest recente vooraanmeldingscijfers in het hbo en wo.
Bij de doorstroom vanuit het voortgezet onderwijs en het mbo naar het
hoger onderwijs valt het volgende op. Na een piek in de doorstroom het
coronajaar 2020–2021, heeft er als wij kijken naar de totale doorstroom
naar het hoger onderwijs, in 2021–2022 een normalisatie plaatsgevonden.
De doorstroom vanuit de havo blijft achter, in tegenstelling tot de overige

kst-31288-972
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 288, nr. 972

1

doorstroom, ten opzichte van het niveau van voor de coronamaatregelen.
De groep havisten die kiest voor een vervolg binnen het voortgezet
onderwijs, is het laatste jaar toegenomen. Dit kan te maken hebben met
de invoering van het doorstroomrecht.
De uitval en switch van eerstejaarsstudenten zijn vergelijkbaar met
voorgaand jaar, toen er sprake was van een daling in de uitval en switch.
Deze daling was waarschijnlijk het gevolg van de coronapandemie en de
maatregelen die daardoor getroffen zijn, zoals de mogelijkheid van een
uitgesteld bindend studieadvies. Omdat de uitval en switch van eerstejaarsstudenten fors is gedaald, kijkt deze monitor ook of er een inhaalslag
plaatsvindt in de uitval en switch na twee jaar. De monitor laat zien dat de
inhaalslag niet plaatsvindt. Studenten uit cohort 2019–2020 zijn minder
vaak uitgevallen of geswitcht na twee jaar dan studenten uit het cohort
daarvoor.
Studiegedrag
Een weloverwogen oriëntatieproces en overtuigde studiekeuze zijn van
groot belang voor de studie. De ervaren match van studenten met hun
opleiding is, volgens de onderzoekers, de beste voorspeller van studiesucces in het eerst jaar. Twee derde van de studenten in het hoger
onderwijs heeft een weloverwogen studiekeuze gemaakt en acht op de
tien eerstejaars ervaren een goede binding oftewel een goede match met
hun opleiding.
Ruim driekwart van de eerstejaars studenten loopt, naar eigen inschatting,
op of voor op schema van nominaal studeren en bijna zeventig procent
van de eerstejaars studeert conform eigen ambities of loopt daar zelfs op
voor. Daarnaast is de studieachterstand die bachelor-studenten zeggen te
hebben vergelijkbaar met vorig jaar.
Studiefinanciering
Het aandeel studenten met een lening is de laatste jaren dalende, na een
forse stijging sinds het leenstelsel werd ingevoerd. In studiejaar
2020–2021 had 62 procent van alle studiefinancieringsgerechtigden een
lening. In datzelfde studiejaar verwacht een kwart van de studenten af te
studeren zonder studieschuld.
In de monitor wordt er ook gekeken naar de totale studieschuld die
studenten tot en met studiejaar 2020–2021 hebben opgebouwd in het
hoger onderwijs. Gecorrigeerd voor studentkenmerken is het verschil in
de tot nu toe opgebouwde schuld tussen cohort-2014 (het laatste cohort in
het oude basisbeursstelsel) en cohort-2015 (het eerste cohort onder het
studievoorschot) ongeveer 5.500 euro. Dit verschil is conform de
verwachtingen bij invoering van het studievoorschot.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 288, nr. 972

2