De aard en omvang van de
cosmetische sector in Nederland
Eindrapport

Een onderzoek in opdracht van Ministerie van VWS
drs. M. Hollander
dr. L. Rood
drs. P. Poortvliet
Projectnummer: C10290
Zoetermeer, 29 mei 2013

De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of
teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits
de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm
ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke
toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of
andere onvolkomenheden.

2

Inhoudsopgave
Samenvatting

5

1

Inleiding

9

1.1

Aanleiding en probleemstelling

9

1.2

Doel en onderzoeksvragen

9

1.3

Afbakening van het onderzoek

10

1.4

Onderzoeksopzet

11

1.5

Leeswijzer

14

2

3

4

Onderzoek onder uitvoerende partijen

15

2.1

Partijen actief in de cosmetische sector

15

2.2

Ingrepen en uitvoerende professionals per partij

16

2.3

Cosmetische ingrepen bij minderjarigen

22

Onderzoek onder consumenten

25

3.1

Verwachtingen rond controle op kwaliteit

25

3.2

Verwachtingen rond beroep uitvoerder

26

3.3

Consumentervaringen

27

Visie van de koepels: ontwikkelingen en risico’s

29

Factsheets cosmetische ingrepen

31

1. Operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht

33

2. Operatieve ingrepen aan borsten

36

3. Operatieve ingrepen aan lichaam overig

38

4. Inbrengen van implantaten

40

5. Injecteren van fillers

41

6. Behandelingen met kleine naaldjes

43

7. Behandelingen met lichtenergie/lasers

45

8. Chemische peelings

47

3

4

Samenvatting
Inleiding
Naar aanleiding van signalen van knelpunten in de cosmetische sector heeft Panteia in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) onderzoek gedaan
naar aard en omvang van de cosmetische sector. Het doel was in kaart te brengen welke
partijen actief zijn in de cosmetische sector, de ingrepen die zij uitvoeren, en door wat voor
professionals deze worden uitgevoerd. Verder is onderzocht welke verwachtingen (potentiële) consumenten hebben van de controle op en uitvoerders van cosmetische ingrepen.
Het onderzoek bestond uit een telefonische enquête onder ZBC’s, privéklinieken, schoonheidssalons, huidtherapiepraktijken, huisartsenpraktijken en tandartspraktijken; en uit een
internetenquête onder burgers. Ook is deskresearch uitgevoerd en zijn interviews gevoerd
met beroepsverenigingen.
De resultaten van het onderzoek zijn hieronder samengevat.
Uitvoerende partijen
Cosmetische ingrepen, chirurgische ingrepen en niet-chirurgische ingrepen zoals fillers,
die niet vergoed worden uit het basispakket worden behalve in ZBC’s en privéklinieken,
uitgevoerd in 16% van de schoonheidssalons1 en 91% van de huidtherapiepraktijken.
De 103 benaderde huisartsenpraktijken voeren geen van alle deze ingrepen uit. Wel blijken huisartsen soms vanuit een ZBC, schoonheidssalon of huidtherapiepraktijk, fillers te
injecteren.
Van de 101 benaderde tandartsenpraktijken voeren er twee cosmetische ingrepen uit.
Ingrepen
Van de benaderde partijen zijn het vrijwel alleen de ZBC’s en privéklinieken die operatieve cosmetisch ingrepen uitvoeren. Deze worden veelal door plastisch chirurgen uitgevoerd, maar ook door andere medisch specialisten zoals oogartsen, KNO-artsen, refractiechirurgen, kaakchirurgen, dermatologen, urologen en gynaecologen.
In een enkel geval wordt een operatieve ingreep uitgevoerd door een ‘cosmetisch arts’
(in feite een basisarts).
In een enkel geval worden relatief eenvoudige operatieve cosmetische ingrepen (bv.
ooglidcorrecties) uitgevoerd in een schoonheidssalon of in een huidtherapiepraktijk. In
deze aangetroffen gevallen wordt de ingreep uitgevoerd door een plastisch chirurg of
een kaakchirurg.
Injecties met fillers vinden veelvuldig plaats in ZBC’s en privéklinieken, maar ook in 7%
van de huidtherapiepraktijken, 2% van de schoonheidssalons en 1% van de tandartspraktijken (dit betreft slechts 1 praktijk). Vrijwel altijd wordt deze behandeling uitgevoerd door een cosmetisch arts of medisch specialist, maar in een enkel geval ook door
een schoonheidsspecialist.

1

Binnen de schoonheidssalons zijn het vooral de salons die zich richten op (permanente) make-up, antiaging/huid en ontharing, die cosmetische ingrepen uitvoeren. Manicures en pedicures zijn daarentegen nauwelijks actief in de cosmetische sector.

5

Ingrepen met kleine naaldjes vinden plaats in 72% van de huidtherapiepraktijken en in
12% van de schoonheidssalons. Ze worden uitgevoerd door een grote diversiteit aan
professionals; meestal door huidtherapeuten of schoonheidsspecialisten (met of zonder
relevant vakdiploma).
Behandelingen met lasers worden veelvuldig uitgevoerd in ZBC’s en privéklinieken, en in
65% van de huidtherapiepraktijken, 5% van de schoonheidssalons en 1% van de tandartspraktijken. Ook hier worden de ingrepen uitgevoerd door een diversiteit aan professionals waaronder schoonheidsspecialisten, waarbij opvalt dat slechts de helft van hen
hiervoor een relevant vakdiploma bezit.
Chemische peelings worden uitgevoerd in 80% van de huidtherapiepraktijken en 8% van
de schoonheidssalons, en meestal door een huidtherapeut of schoonheidsspecialist.
Ingrepen bij minderjarigen
Vooral niet-operatieve cosmetische ingrepen worden in sommige gevallen bij minderjarigen
uitgevoerd. Dit gebeurt vooral in huidtherapiepraktijken. Hierbij worden veelal wel bepaalde voorwaarden gehanteerd, met name dat er toestemming moet zijn van de ouders of dat
de ouders aanwezig moeten zijn, of dat er sprake is van een verwijzing door een arts.
Consumenten
Ruim de helft van de consumenten verwacht dat de IGZ de kwaliteit van niet-operatieve
cosmetische ingrepen controleert (voor operatieve ingrepen is dit driekwart).
Consumenten verwachten dat operatieve ingrepen worden uitgevoerd door een medisch
specialist of een cosmetisch arts. Van niet-operatieve cosmetische ingrepen wordt verwacht dat deze ook door schoonheidsspecialisten of huidtherapeuten worden uitgevoerd.
Consumenten die ingrepen hebben laten uitvoeren zijn voor het merendeel tevreden,
echter een substantiële groep is dat niet. De reden van ontevredenheid is meestal de
gebrekkige nazorg. Niet onderzocht is of de ontevredenheid ook gegrond is.
Visie van de beroepsverenigingen
De beroepsverenigingen van esthetisch en plastisch chirurgen (NVPC en NVEPC) maken zich
zorgen over de door hen gesignaleerde ‘wildgroei’ aan artsen anders dan plastisch chirurgen, die cosmetische ingrepen (zowel operatieve ingrepen als injecties met fillers) uitvoeren. NVPC en NVEPC zetten vraagtekens bij de bekwaamheid van deze artsen om cosmetische ingrepen uit te voeren, en menen dat er een taak ligt voor de beroepsverenigingen
van deze artsen om normen te stellen die de kwaliteit van de uitvoering van deze ingrepen
moeten bewaken.
De bevindingen in dit rapport onderschrijven deze ‘wildgroei’ slechts in beperkte mate; wel
tonen ze aan dat er in enkele gevallen operatieve cosmetische ingrepen worden uitgevoerd
door andere medisch specialisten dan plastisch chirurgen en door basisartsen. Tevens is
gebleken dat tandartsen en huisartsen in zeer beperkte mate fillers injecteren.
De ANBOS maakt zich vooral zorgen over schoonheidsspecialisten die ingrepen met lasers
of chemische peelings uitvoeren zonder dat zij over een aanvullend vakdiploma beschikken.
Dit beeld is in dit onderzoek bevestigd.

6

Opvallende conclusies
Operatieve cosmetische ingrepen worden uitgevoerd door een diversiteit aan BIGgeregistreerden, voornamelijk door plastisch chirurgen, maar ook andere medisch specialisten, en in sommige gevallen door ‘cosmetisch artsen’ (feitelijk basisartsen).
Het injecteren van fillers gebeurt vrijwel altijd door een arts (zowel medisch specialisten
als basisartsen, huisartsen en tandartsen), echter in een enkel geval door een schoonheidsspecialist.
Ingrepen waarvoor een vakdiploma voor schoonheidsspecialisten bestaat, zoals ingrepen
met laser, worden veelvuldig uitgevoerd door schoonheidsspecialisten zonder aanvullend
vakdiploma.
Driekwart van de potentiële consumenten verwacht dat de kwaliteit van de operatieve
ingrepen wordt gecontroleerd door de IGZ; meer dan de helft van de consumenten verwacht dat van de niet-operatieve ingrepen.
Een substantieel deel van de consumenten die ingrepen hebben laten uitvoeren zijn ontevreden over de (gebrekkige) nazorg.

7

8

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en probleemstelling

Cosmetische ingrepen zijn bedoeld om iemand mooier te maken. Deze ingrepen onderscheiden zich daarmee van medisch noodzakelijke zorg. Onder andere door een toename
van zogenaamde ‘make-over’ programma’s op televisie, neemt de bekendheid en acceptatie
van deze ingrepen toe.
Ondertussen zijn er ook signalen over knelpunten in de cosmetische sector. Zo bleken de
borstimplantaten van het merk PIP goedkope, industriële siliconen te bevatten waardoor de
kans op lekken groter was. Daarbij neemt de populariteit toe van ingrepen waarbij sprake
is van het doordringen van de huid die worden uitgevoerd door personen zonder medische
scholing en bijvoorbeeld in schoonheidssalons plaatsvinden. Het gaat dan bijvoorbeeld om
mesotherapie (een ingreep waarbij een vloeistof ingebracht wordt met kleine naaldjes) en
het injecteren van ‘fillers’ zoals hyaluronzuur of botox.
De minister van VWS heeft aangegeven zich zorgen te maken over de vlucht die de cosmetische sector neemt. Daarbij is het zeer wel mogelijk dat consumenten zich onvoldoende
bewust zijn van de risico’s van deze ingrepen (bijvoorbeeld infectiegevaar, overgevoeligheidsreacties) en dat zij er (onterecht) van uitgaan dat de veiligheid van de ingreep en professionaliteit van de uitvoerende gewaarborgd is.
De minister van VWS heeft daarom aangekondigd dat ze de cosmetische sector onder de
loep wil nemen. Ter voorbereiding op deze maatregelen wordt een juridische analyse uitgevoerd door het ministerie van VWS naar eventuele knelpunten in de huidige wetgeving.
Daarnaast is door Panteia onderzoek naar de aard en omvang van de cosmetische sector
uitgevoerd.

1.2

Doel en onderzoeksvragen

Het doel van het onderzoek was het verkrijgen van een breed zicht op de partijen die actief
zijn in de cosmetische sector, de handelingen die zij uitvoeren, en door wat voor professionals deze worden uitgevoerd. Verder is onderzocht welke verwachtingen (potentiële) consumenten hebben van de kwaliteit van de uitvoer van cosmetische ingrepen.

9

Dit doel is uitgewerkt in de volgende onderzoeksvragen:
Onderzoeksvragen



Welke organisaties zijn actief in de cosmetische sector in Nederland en hoeveel zijn dat er?
Welke cosmetische ingrepen/behandelingen (dat wil zeggen ingrepen ter verfraaiing van het uiterlijk
die niet vergoed worden uit het basispakket) voeren zij uit en hoeveel?



Wat is de aard van deze behandelingen, welke producten en instrumenten worden hierbij gebruikt
en met welk doel?



Wat is het beroep/de opleiding/specialisatie van de personen die deze behandeling uitvoeren?



Worden deze behandelingen bij minderjarigen uitgevoerd?



Verwachten (potentiële) consumenten dat de kwaliteit van cosmetische ingrepen wordt gecontroleerd door de overheid of beroepsgroep?



Door wat voor professionals (chirurgen, basisartsen, anders) verwachten zij dat deze behandelingen
worden uitgevoerd?




Wat zijn hun ervaringen met de cosmetische sector?
Welke toekomstige ontwikkelingen worden er door de betrokken beroepsgroepen verwacht rond
cosmetische ingrepen? Van wat voor ingrepen wordt een sterke groei verwacht en waarom? Welke
risico’s brengt dit met zich mee?

1.3

Afbakening van het onderzoek

Afbakening en definitie van cosmetische ingrepen
De volgende definitie van cosmetische ingrepen is gehanteerd: ingrepen met als primair
doel het uiterlijk te verfraaien, die niet vergoed worden uit het basispakket. In dit onderzoek is de nadruk gelegd op risicovolle cosmetische ingrepen, waarbij moeilijk onderscheid
kan worden gemaakt tussen cosmetische en medische ingrepen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij ingrepen waarbij in de huid wordt gesneden, geprikt of gespoten. Ook behandelingen
met bijvoorbeeld laser of chemische stoffen zijn mogelijk risicovol.
Afbakening van de onderzoekspopulatie
De onderzoekspopulatie is tot stand gekomen door internetresearch en aan de hand van de
expertgesprekken. Uit de expertgesprekken is duidelijk geworden dat in vrijwel alle ziekenhuizen cosmetische ingrepen en operaties worden uitgevoerd. Ziekenhuizen brengen cosmetische ingrepen zoveel mogelijk onder in aan het ziekenhuis verbonden ZBC’s of privéklinieken, om praktische en financiële redenen en om wachtlijsten voor medisch noodzakelijke ingrepen niet op te laten lopen. Daarom zijn reguliere ziekenhuisafdelingen niet en
ZBC’s en privéklinieken wel meegenomen in het onderzoek.
Ook schoonheidssalons en praktijken voor huidtherapie zijn meegenomen in het onderzoek.
Deze partijen voeren naar verwachting cosmetische ingrepen uit die niet chirurgisch van
aard zijn, maar waarbij bijvoorbeeld wel wordt geïnjecteerd of met naaldjes wordt gewerkt.
Omdat de koepels van tandartsen en huisartsen hebben aangegeven te weten dat een beperkt aantal van hun leden cosmetische ingrepen uitvoert, zijn ook tandartsen en huisartsen meegenomen in het onderzoek.

10

Concluderend zijn de volgende partijen betrokken in het onderzoek:
Schoonheidssalons
Praktijken voor huidtherapie
Privéklinieken die zich onder andere richten op cosmetische ingrepen
Zelfstandige behandelcentra die zich onder andere richten op cosmetische ingrepen
Tandartsen
Huisartsen

1.4

Onderzoeksopzet

Het onderzoek heeft het karakter van een quick scan. Dat betekent dat het niet een 100%
volledig beeld van de sector oplevert, maar wel een indruk van veelvoorkomende ingrepen,
aard hiervan en uitvoerende partijen.
Het onderzoek bestond uit de volgende onderdelen:
Deskresearch
Van een groot aantal cosmetische ingrepen is in kaart gebracht wat deze ingreep inhoudt
en welke stoffen en/of instrumenten worden gebruikt. De resultaten zijn gebruikt als input
voor het opstellen van de vragenlijst. Tevens zijn ze gebruikt voor de ‘factsheets’ in dit
rapport: overzichten per ingreep waarin wordt beschreven wat de aard is van de ingreep,
hoe vaak de ingreep wordt uitgevoerd en door welke uitvoerende partijen en professionals.
Interviews met koepels
In de beginfase van het onderzoek hebben interviews plaatsgevonden met koepels van partijen die cosmetische ingrepen uitvoeren. Met als doel de kwaliteit van het onderzoek te
waarborgen hebben wij diverse koepels gevraagd om input te leveren aangaande de afbakening van de te ondervragen partijen, de lijst met ingrepen in de enquête te beoordelen
op volledigheid en de ingrepen op relevantie, en om hun visie op toekomstige (risicovolle)
ontwikkelingen en eventuele signaleringen van actuele misstanden of ongewenste activiteiten in de cosmetische sector in beeld te brengen. De voorzitters of woordvoerders van de
koepels van plastisch chirurgen (Nederlandse Vereniging voor Plastische chirurgie; NVPC),
esthetisch-plastisch chirurgen (Nederlandse Vereniging voor Esthetische Plastische Chirurgie; NVEPC), huidtherapeuten (Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten; NVH) en
schoonheidsspecialisten (Algemene Nederlandse Branche Organisatie Schoonheidsverzorging; ANBOS) hebben hun medewerking verleend aan het onderzoek. Op basis van de bevindingen die uit de expertgesprekken met deze koepels naar voren zijn gekomen, zijn ook
de koepels van de huisartsen, tandartsen en fysiotherapeuten benaderd met de specifieke
vraag of zij geluiden hebben opgevangen dat er cosmetische ingrepen worden verricht in
hun sectoren.
Telefonische enquête
Vervolgens is een telefonische enquête uitgevoerd onder de geselecteerde partijen.
Steekproeftrekking
Met de opdrachtgever is afgesproken wat de gewenste respons was per partij (gebaseerd
op enerzijds het belang van de partij voor het onderzoek en anderzijds het verwachte aan-

11

deel van deze partijen dat cosmetische ingrepen uitvoert). Op basis van deze gewenste
respons zijn steekproeven getrokken per partij.
Hierbij zijn we als volgt te werk gegaan:
Uit het register van de Kamer van Koophandel zijn aselecte steekproeven getrokken van
schoonheidssalons 1, huisartsen en tandartsen2. Deze partijen zijn gebeld totdat de gewenste netto respons (zie tabel 1.1) was bereikt.
Via de website van de NVH (Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten) is een bestand opgesteld van alle huidtherapeuten3. Deze partijen zijn aselect gebeld totdat de
gewenste netto respons (zie tabel 1.1) was bereikt.
Uit het register van de Kamer van Koophandel zijn alle privéklinieken gehaald. Van deze
groep is vervolgens een selectie gemaakt van de klinieken die naar verwachting (gezien
het specialisme waarop zij zich profileren) cosmetische ingrepen uitvoeren4. Het doel
hiervan was het aantal klinieken die deze ingrepen uitvoeren, in het onderzoek te maximaliseren. Een consequentie is wel dat de groep privéklinieken binnen het onderzoek
niet representatief is voor alle privéklinieken.
Via de website van de ZKN hebben we een actueel overzicht van alle ZBC’s aangesloten
bij de ZKN verkregen. Vergelijkbaar met de privéklinieken is uit deze groep een selectie
gemaakt van de ZBC’s die naar verwachting (gezien het specialisme waarop zij zich profileren) cosmetische ingrepen uitvoeren. Ook hier is dus de consequentie dat de groep
ZBC’s binnen het onderzoek niet representatief is voor alle ZBC’s.
Tot slot is er een steekproef getrokken van schoonheidssalons die vermeld staan op de
website ‘www.ietsmooier.nl’, een site voor consumenten in de cosmetische sector5. Dit is
een selectie van schoonheidssalons waarvan verwacht kan worden dat zij cosmetische
ingrepen uitvoeren. Deze selectie is gemaakt met het doel het aantal schoonheidssalons
dat cosmetische ingrepen uitvoert, in het onderzoek te maximaliseren. Ook hier geldt
dat deze groep niet representatief is voor alle schoonheidssalons.
Concluderend zijn in het onderzoek aselecte groepen van schoonheidssalons, huidtherapiepraktijken, huisartsen en tandartsen betrokken. Daarnaast is ook een selecte groep van
schoonheidssalons betrokken. Met dit onderscheid is rekening gehouden bij het presenteren
van de onderzoeksresultaten. Zo zijn bij het weergeven van het percentage schoonheidssalons
dat een bepaalde ingreep uitvoert, de percentages van de aselecte groep gebruikt. Dat maakt
deze percentages (redelijk6) representatief voor de populatie. Bij het weergeven van de typen
professionals die binnen schoonheidssalons bepaalde ingrepen uitvoeren, zijn de beide groepen samengenomen7.

1

Er zijn in totaal 16.654 schoonheidssalons, manicures en pedicures ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Hieruit zijn na een random steekproeftrekking 600 schoonheidssalons geselecteerd.
2
Er zijn 3.948 huisartsen en 4.344 tandartsen ingeschreven bij de KvK.
3
Er zijn 453 huidtherapiepraktijken/huidtherapeuten aangesloten bij de NVH. De schatting is dat daarvan ongeveer 380 praktijken “uniek” zijn (indien een huidtherapeut zelfstandig op 2 locaties werkt, is deze 1 keer
meegeteld; in andere woorden, is deze huidtherapeut geteld als 1 huidtherapiepraktijk).
4
Er staan 190 privéklinieken ingeschreven in de Kamer van Koophandel, waarvan er 68 zijn overgebleven na
selectie.
5
Er zijn 531 schoonheidssalons geselecteerd via de website ietsmooier.nl.
6
De mate van representativiteit is afhankelijk van de steekproefgrootte.
7
Op deze manier is ervoor gezorgd dat uitspraken over uitvoerende professionals binnen schoonheidssalons op
een groter aantal waarnemingen zijn gebaseerd, waardoor de betrouwbaarheid toeneemt.

12

Ook de ZBC’s en privéklinieken vormen een selecte groep. De resultaten die over deze groepen worden weergegeven hebben daarom uitsluitend betrekking op de ZBC’s en privéklinieken
die cosmetische ingrepen uitvoeren, niet op de totale populatie.
Vragenlijst
De basis van de vragenlijst bestaat uit een overzicht van de meest gangbare, voor het onderzoek relevante cosmetische ingrepen, samengesteld in overleg met de geïnterviewde koepels
en VWS. Om de vragenlijst kort en bondig te houden, zijn redelijk vergelijkbare ingrepen samengevoegd. Dit heeft geleid tot de volgende clusters van ingrepen:
Operatieve ingrepen aan hoofd/gezicht
Operatieve ingrepen aan borsten
Operatieve ingrepen aan het overige lichaam
Het inbrengen van implantaten
Injecties met fillers
Behandelingen met kleine naaldjes
Behandelingen met lasers/lichtenergie
Chemische peelings
Verwijdering van microdermals
In de vragenlijst zijn per cluster van ingrepen de volgende vragen gesteld:
Wordt deze ingreep binnen de organisatie uitgevoerd?
Zo ja, hoe vaak (naar schatting)?
Door wie (bv. schoonheidsspecialist, verpleegkundige, basisarts, huisarts, dermatoloog,
kno-arts, plastisch chirurg)?
Tevens is per cluster ingrepen gevraagd welke specifieke ingrepen die binnen dit cluster
vallen worden uitgevoerd. Tot slot is gevraagd of operatieve cosmetische ingrepen of nietoperatieve ingrepen bij minderjarigen worden uitgevoerd.
Uitvoering
De definitieve vragenlijst is geprogrammeerd voor de telefonische afname. De interviewers
zijn vooraf schriftelijk en mondeling geïnstrueerd over de achtergrond en het doel van het onderzoek. De vragenlijst is bij de eerste 5 respondenten getest op duidelijkheid en begrijpelijkheid. De interviews zijn afgenomen met het hoofd van de praktijk of bij iemand naar wie door
dit hoofd verwezen werd. Voorafgaand aan het gesprek is het doel en belang van het onderzoek toegelicht, waarbij de anonimiteit is benadrukt.
Respons
Tabel 1.1 laat per groep zien hoeveel partijen hebben deelgenomen aan het onderzoek. Het
gaat hier om alle partijen die de vraag hebben beantwoord of ze wel of geen cosmetische ingrepen uitvoeren. Welk deel van de respondenten ook daadwerkelijk cosmetische ingrepen
uitvoert, is vermeld in hoofdstuk 3.

13

Tabel 1.1

Aantal deelnemende partijen

Type partij

Aantal deelgenomen

ZBCs

45

Privéklinieken

38

Schoonheidssalons aselect

171

Schoonheidssalons select

131

Huidtherapiepraktijken

97

Huisartsenpraktijken

103

Tandartspraktijken

101

Consumentenonderzoek
Via het internetpanel van PanelClix, een website voor online marktonderzoek, is een aselecte
steekproef van vrouwen in de leeftijd van 15 tot 551 benaderd om een internetenquête in te
vullen waarbij zij worden gevraagd naar hun verwachtingen over de controle op de kwaliteit
van operatieve en niet-operatieve cosmetische ingrepen, hun verwachtingen over wat voor
professionals de ingrepen (dezelfde als die uit de telefonische enquête) uitvoeren in de praktijk, en naar hun eventuele ervaringen met het zelf ondergaan van cosmetische ingrepen. De
vragenlijst is ingevuld door 503 vrouwen.

1.5

Leeswijzer

Dit rapport is als volg opgebouwd:
Hoofdstuk 2 beschrijft de resultaten van de telefonische enquête onder uitvoerende partij. Per partij wordt beschreven welke ingrepen deze uitvoert en door wat voor professional ze worden uitgevoerd.
Hoofdstuk 3 geeft de resultaten van de internetenquête onder consumenten weer.
Hoofdstuk 4 gaat in op de visie van de sector; de bevindingen uit de interviews met koepels.
Het rapport besluit met enkele ‘fact sheets’ waarin per cluster van ingrepen wordt beschreven door welke partijen deze wordt uitgevoerd, hoe vaak en door welke professionals. Tevens wordt hier een overzicht gegeven van de diverse ingrepen die tot dit cluster
behoren, en wat deze ingrepen inhouden.

1

Er is gekozen voor vrouwen in de leeftijd van 15 tot 55, omdat naar verwachting vooral zij de groep (potentiele) consumenten van cosmetische ingrepen vormen. Dit wordt ondersteund door het rapport van de American Society of Plastic Surgeons (2012, www.plasticsurgery.org), waaruit blijkt dat 91% van de cosmetische
operaties in de VS in 2012 bij vrouwen zijn uitgevoerd; en het merendeel (74%) van het totaal aantal operatieve en niet-operatieve ingrepen is gedaan in de leeftijdsrange van 15 tot 55.

14

2

Onderzoek onder uitvoerende partijen

2.1

Partijen actief in de cosmetische sector

Het onderzoek is, zoals in hoofdstuk 1 reeds toegelicht, uitgevoerd onder ZBC’s, privéklinieken, schoonheidssalons, huidtherapiepraktijken, huisartsenpraktijken en tandartspraktijken.
De ZBC’s, privéklinieken, schoonheidssalons en huidtherapiepraktijken zijn geselecteerd omdat
de verwachting is dat deze partijen verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de cosmetische ingrepen die worden uitgevoerd. Dit beeld wordt ook bevestigd in gesprekken met diverse koepelorganisaties: de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC), de Nederlandse Vereniging voor Esthetische Plastische Chirurgie (NVEPC), Nederlandse Branche Organisatie van Schoonheidspecialisten (ANBOS) en de Nederlandse Vereniging voor Huidtherapie (NVH).
De Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (NMT), de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF)
geven desgevraagd aan dat hun leden niet, of in zeer beperkte mate, actief zijn in de cosmetische sector. De NMT en LHV geven aan dat zij signalen hebben opgevangen dat het wel voorkomt, zij het sporadisch, maar geven hierbij ook aan dat zij niet precies zicht hebben op de
omvang van de uitvoer van cosmetische ingrepen in hun branche. Deze twee laatste groepen
(huisartsen en tandartsen) zijn daarom ook meegenomen in het onderzoek, om een indicatie
te krijgen van het aandeel dat cosmetische ingrepen uitvoert.
Uit de expertgesprekken komt verder naar voren dat cosmetische ingrepen (al dan niet vergoed) in principe verwacht kunnen worden bij alle medische specialismen, maar in het bijzonder bij de plastisch chirurgen, dermatologen, KNO-artsen en mond-, kaak- en aangezichtschirurgen (vanaf hier: kaakchirurgen). In deze specialisaties is de lijn tussen cosmetische en
functionele ingrepen dun.
Aandeel dat cosmetische ingrepen uitvoert
In tabel 2.1 is weergegeven welk deel van de partijen die hebben deelgenomen aan het onderzoek, aangeeft cosmetische ingrepen uit te voeren die niet vergoed worden vanuit het basispakket.
Tabel 2.1

Aantal deelnemende partijen

Type partij

Aantal

Aantal

Percentage

deelgenomen

dat cosmetische

dat cosmetische

ingrepen uitvoert

ingrepen uitvoert

ZBC’s

45

30

67%

Privéklinieken

38

29

76%

Schoonheidssalons aselect

171

28

16%

Schoonheidssalons select

131

93

71%

Huidtherapiepraktijken

97

88

91%

Huisartsenpraktijken

103

0

0%

Tandartspraktijken

101

2

2%

Bij de in tabel 2.1 weergegeven percentages dient te worden opgemerkt dat de ZBC’s en
privéklinieken niet representatief zijn voor alle ZBC’s en privéklinieken omdat vooraf is ge-

15

selecteerd op de klinieken die naar verwachting (gezien het specialisme waarop zij zich
profileren) cosmetische ingrepen uitvoeren. Datzelfde geldt voor de groep ‘schoonheidssalons select’ (zie ook paragraaf 1.4).
De groepen schoonheidssalons aselect, huidtherapiepraktijken, huisartsen en tandartsen zijn
wel aselect. Dat maakt deze percentages (redelijk1) representatief voor de populatie. We concluderen daarom dat, met een zekere marge, zo’n 16% van de schoonheidssalons; 91% van
de huidtherapiepraktijken; en 2% van de tandartspraktijken cosmetische ingrepen uitvoert.
Van de 103 gesproken huisartsenpraktijken heeft niet één aangegeven deze ingrepen uit te
voeren. Dit bevestigt het beeld dat cosmetische ingrepen door huisartsen niet of zeer sporadisch voorkomen.

2.2

Ingrepen en uitvoerende professionals per partij

In onderstaande paragrafen is telkens per partij weergegeven welke cosmetische ingrepen deze uitvoert, en door welke professionals de ingreep of behandeling wordt uitgevoerd.
Nota bene: de ‘cosmetisch arts’ als uitvoerende professional
Een aantal respondenten heeft “cosmetisch arts” genoemd als uitvoerend professional van
cosmetische ingrepen onder de noemer ‘andere arts, namelijk…’. Niet bekend is wat de aard
en duur van een eventuele opleiding is en de ervaring van deze ‘cosmetisch artsen’. Een
“cosmetisch arts” is feitelijk een basisarts (met of zonder aanvullende cursussen op het gebied
van de cosmetische zorg), en valt niet onder de medisch specialismen.
Een 2-jarige opleiding tot cosmetisch arts is in februari 2013 vanuit de NVCG (Nederlandse
Vereniging Cosmetische Geneeskunde) van start gegaan. De ‘cosmetisch artsen’ die in ons onderzoek genoemd zijn kunnen deze opleiding dus nog niet hebben afgerond.

1

De mate van representativiteit is afhankelijk van de steekproefgrootte.

16

2.2.1

Z BC ’ s

Ingrepen in ZBC’s
In figuur 2.1 is weergegeven welk aandeel van de ZBC’s die actief zijn in de cosmetische sector, een bepaalde ingreep uitvoert.
Figuur 2.1
60%

Cosmetische ingrepen in ZBC’s

53%

50%

43%

40%
27%
17%

17%

ingrepen aan
lichaam

20%

ingrepen aan
borsten

30%

20%

23%

23%

10%

chemische
peelings

laserbehandeling
huid en ontharing

ingrepen met
naaldjes

injecties

implantaten

ingrepen aan
hoofd/gezicht

0%

NB. De percentages hebben betrekking op de 30 deelgenomen ZBC’s die cosmetische ingrepen
uitvoeren.

Te zien is dat meer dan de helft van de ZBC’s die actief zijn in de cosmetische sector operatieve ingrepen uitvoert aan hoofd en gezicht. Bijna de helft doet laserbehandelingen. Verder doet
ongeveer een zesde ingrepen aan borsten en lichaam en plaatst implantaten; een kwart doet
ingrepen met naaldjes, injecties en chemische peelings.
Uitvoerende professionals in ZBC’s
De operatieve ingrepen aan hoofd/gezicht worden in ZBC’s in 88% van de gevallen uitgevoerd door een oogarts of refractiechirurg; in 25% van de gevallen (ook) door een
plastisch chirurg; in een enkel geval door een KNO-arts.
Operatieve ingrepen aan borsten worden enkel door de plastisch chirurg uitgevoerd.
Operatieve ingrepen aan het overige lichaam worden in alle ZBC’s uitgevoerd door een
plastisch chirurg; in een enkel geval (ook) door een uroloog.
Het inbrengen van implantaten gebeurt in ZBC’s meestal door een plastisch chirurg;
soms ook een oogarts of door een uroloog.
Injecties met fillers worden uitgevoerd door een diversiteit aan professionals, namelijk
door een plastisch chirurg, een dermatoloog, een huisarts, een neuroloog of een cosmetisch arts.
Behandelingen met kleine naaldjes gebeuren in ZBC’s meestal door een dermatoloog of
door een huidtherapeut, en een enkel geval door een chirurg of een fleboloog.
Behandelingen met lasers/lichtenergie worden veelal uitgevoerd door een oogarts, ook
wel door een huidtherapeut of dermatoloog. In een enkel geval door een chirurg, cosmetisch arts, basisarts of schoonheidspecialist met relevant vakdiploma.
Chemische peelings worden meestal gedaan door een huidtherapeut, in een enkel geval
door een plastisch chirurg of een schoonheidsspecialist.

17

2.2.2

Pr ivé k lini e ken

Ingrepen in privéklinieken
In figuur 2.2 is weergegeven welk aandeel van de privéklinieken die actief zijn in de cosmetische sector een bepaalde ingreep uitvoert.
Figuur 2.2

Cosmetische ingrepen in privéklinieken

80%
70%

69%
62%

59%

60%
50%
40%

38%
31%

31%

28%

24%

30%
20%
10%

chemische
peelings

laserbehandeling
huid en ontharing

ingrepen met
naaldjes

injecties

implantaten

ingrepen aan
lichaam

ingrepen aan
borsten

ingrepen aan
hoofd/gezicht

0%

NB. De percentages hebben betrekking op de 29 deelgenomen privéklinieken die cosmetische ingrepen
uitvoeren.

Een groot tot aanzienlijk deel van de privéklinieken die actief zijn in de cosmetische sector
houdt zich bezig met operatieve ingrepen aan hoofd en gezicht, laserbehandelingen en/of injecties. Ongeveer een derde voert ook ingrepen uit aan borsten en lichaam en brengt implantaten in. Ongeveer een kwart doet ingrepen met naaldjes, eveneens een kwart doet chemische
peelings.
Uitvoerende professionals in privéklinieken
De operatieve ingrepen aan hoofd/gezicht worden in privéklinieken in 61% van de gevallen uitgevoerd door een plastisch chirurg; in 33% door oogarts of refractiechirurg; in
een enkel geval door een kaakchirurg of een cosmetisch arts.
Operatieve ingrepen aan borsten worden enkel uitgevoerd door de plastisch chirurg.
Operatieve ingrepen aan het overige lichaam worden in 80% van de privéklinieken uitgevoerd door een plastisch chirurg; in overige gevallen door een dermatoloog, andere
specialist of cosmetisch arts.
Ook het inbrengen van implantaten gebeurt in de meeste gevallen door een plastisch
chirurg; in een enkel geval een gynaecoloog.
Ook het injecteren van fillers wordt in de meeste gevallen gedaan door een plastisch chirurg; maar ook wel door een basisarts of een cosmetisch arts, of een andere specialist
(kaakchirurg, hartchirurg).
Behandelingen met kleine naaldjes worden uitgevoerd door een diversiteit aan professionals, namelijk door een huidtherapeut, een huisarts, basisarts, verpleegkundige of
schoonheidsspecialist met of zonder relevant vakdiploma.

18

Behandelingen met lasers/lichtenergie worden uitgevoerd door een huidtherapeut, een
oogarts, een schoonheidsspecialist met relevant vakdiploma of een cosmetisch arts. In
een enkel geval door een verpleegkundige, schoonheidsspecialist zonder relevant vakdiploma, plastisch chirurg, een dermatoloog of basisarts.
Chemische peelings tot slot worden eveneens door een diversiteit aan professionals uitgevoerd, namelijk een huidtherapeut, een schoonheidsspecialist, een plastisch chirurg,
een dermatoloog, een huisarts, een cosmetisch arts, een basisarts of een verpleegkundige.

2.2.3

Sc hoon he i d s s alons

Ingrepen in schoonheidssalons
Van de aselecte groep schoonheidssalons geeft 16% aan actief te zijn in de cosmetische sector.
In figuur 2.3 is weergegeven welk aandeel van deze aselecte steekproef van schoonheidssalons een bepaalde ingreep uitvoert.
Figuur 2.3

Cosmetische ingrepen in schoonheidssalons

14%

12%

12%
10%
8%

8%
6%

5%

4%
0%

0%

0%

0%

ingrepen aan
borsten

ingrepen aan
lichaam

implantaten

2%

ingrepen aan
hoofd/gezicht

2%

chemische
peelings

laserbehandeling
huid en ontharing

ingrepen met
naaldjes

injecties

0%

NB. De percentages hebben betrekking op de aselecte groep van 171 schoonheidssalons die hebben
deelgenomen aan het onderzoek.

Te zien is dat ongeveer één achtste van de schoonheidssalons ingrepen doet met kleine naaldjes, ongeveer één op de 20 doet laserbehandelingen voor huid en ontharing en ongeveer 1 op
de 12 doet peelings. Een enkele schoonheidssalon (2%) geeft injecties met fillers.
In één salon uit de selecte steekproef worden microdermals verwijderd.
Uitvoerende professionals in schoonheidssalons
In onderstaande wordt per ingreep aangegeven door welke professional(s) deze in een
schoonheidssalon wordt uitgevoerd. Onderstaande cijfers zijn gebaseerd op de totale groep
schoonheidssalons (aselect en select) die in het onderzoek heeft aangegeven de desbetreffende ingreep uit te voeren.

19

In het enkele geval dat operatieve ingrepen in een schoonheidsalon worden gedaan (dit
betreft 1 ‘selecte’ schoonheidssalon), worden ze uitgevoerd door een kaakchirurg.
Fillers worden in schoonheidsalons in 65% van de salons geïnjecteerd door een cosmetisch arts, in 26% van de salons door een basisarts, in 17% van de salons door een plastisch chirurg en in een enkel geval door een huisarts, een revalidatiearts of een schoonheidsspecialist.
Behandelingen met kleine naaldjes worden vrijwel altijd uitgevoerd door een schoonheidsspecialist (in 43% van de gevallen met en in 53% van de gevallen zonder relevant
vakdiploma), in een enkele salon ook door een huidtherapeut.
Behandelingen met lasers/lichtenergie worden meestal uitgevoerd door een schoonheidsspecialist (in 56% van de gevallen met en in 30% van de gevallen zonder relevant
vakdiploma); of door een huidtherapeut (18%).
Chemische peelings worden in bijna 90% van de salons gedaan door een schoonheidsspecialist, in sommige gevallen door een huidtherapeut, cosmetisch arts of huidtherapeut.
Onderscheid naar specialisme schoonheidsalons
Schoonheidssalons hebben zich veelal gespecialiseerd op een bepaald terrein. In tabel 2.2
is weergegeven, per specialisatie, welk aandeel cosmetische ingrepen uitvoert.
Tabel 2.2

Aandeel schoonheidssalons dat ingrepen uitvoert per specialisatie

Specialisatie

Aantal dat ingrepen uitvoert

%

14

93%

(permanente) Make-up en wimpers
Manicure en nagels & pedicure

4

4%

Anti-aging, huidverbetering en acnébehandeling

32

74%

Ontharing

23

79%

Afslanken en massages

3

33%

Geen specialisatie of meer dan 2 specialisaties

43

39%

Andere specialisatie

2

50%

NB. De percentages hebben betrekking op de totale groep schoonheidssalons (aselect en select) die
aan het onderzoek heeft deelgenomen.

Te concluderen is dat het met name de schoonheidssalons zijn die zich richten op (permanente) make-up, anti-aging/huid en ontharing, die cosmetische ingrepen uitvoeren. Manicures en pedicures zijn daarentegen nauwelijks actief in de cosmetische sector.
Voor alle drie de typen specialisaties (make-up, anti-aging/huid en ontharing) geldt dat ingrepen met kleine naaldjes het meest worden gedaan en ingrepen met fillers het minst.
Dat salons met bepaalde specialisaties actiever zijn in de cosmetische sector dan andere
specialisaties, lijkt ook de voornaamste verklaring te zijn van het verschil tussen de ‘aselecte’ en de ‘selecte’ groep, wat betreft het percentage dat cosmetische ingrepen uitvoert.
De aselecte groep bevat veel meer manicures en pedicures en veel minder salons die zich
op anti-aging/huid of ontharing richten dan de selecte groep.

20

2.2.4

Hu idt hera p iepraktij k en

Van de aselecte groep huidtherapiepraktijken geeft 91% aan actief te zijn in de cosmetische
sector.
In figuur 2.4 is weergegeven welk aandeel van deze aselecte steekproef van huidtherapiepraktijken een bepaalde ingreep uitvoert.
Ingrepen in huidtherapiepraktijken
Figuur 2.4

80%
72%

implantaten

2%
verwijderen
microdermals

ingrepen aan
lichaam

7%

chemische
peelings

1%

laserbehandeling
huid en ontharing

1%

ingrepen met
naaldjes

1%

injecties

1%

ingrepen aan
borsten

65%

ingrepen aan
hoofd/gezicht

90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Cosmetische ingrepen in huidtherapiepraktijken

NB. De percentages hebben betrekking op de aselecte groep van 97 huidtherapiepraktijken die hebben
deelgenomen aan het onderzoek.

Een groot deel van de huidtherapiepraktijken voert ingrepen uit met naaldjes, laserbehandelingen voor huid en ontharing, en/of chemische peelings. Een klein deel (7%) geeft injecties,
en bij twee huidtherapiepraktijken worden microdermals verwijderd. Verder worden er bij één
praktijk operatieve ingrepen aan hoofd, borsten en lichaam gedaan (inclusief het plaatsen van
implantaten).
Uitvoerende professionals in huidtherapiepraktijken
In het enkele geval dat operatieve ingrepen in een huidtherapiepraktijk worden gedaan,
worden ze uitgevoerd door een plastisch chirurg.
In praktijken waar fillers worden geïnjecteerd, gebeurt dit door een plastisch chirurg,
een basisarts, een huisarts, een cosmetisch arts of een fleboloog.
Behandelingen met kleine naaldjes worden in 90% van de gevallen uitgevoerd door een
huidtherapeut, in een enkel geval door een schoonheidsspecialist (met of zonder relevant vakdiploma) of een verpleegkundige.
Behandelingen met lasers/lichtenergie worden eveneens in 90% van de praktijken uitgevoerd door een huidtherapeut, in een enkel geval door een schoonheidsspecialist (met of
zonder relevant vakdiploma) of een verpleegkundige.
Ook chemische peelings worden in ruim 90% van de praktijken uitgevoerd door een
huidtherapeut, soms door een schoonheidsspecialist.
Bij de twee huidtherapie praktijken waar microdermals worden verwijderd, wordt dit
door de huidtherapeuten zelf gedaan.

21

2.2.5

Tand a rt se n e n huis a rts e n

Geen van de benaderde huisartsen geeft aan actief te zijn in de cosmetische sector. Van de
101 gesproken tandartsenpraktijken voeren er twee cosmetische ingrepen uit1: één tandartsenpraktijk doet laserbehandelingen op huid en/of haar, en één geeft injecties. De injecties en
de laserbehandeling bij de tandartsenpraktijk worden uitgevoerd door een plastisch chirurg.

2.2.6

Con cl us ie

De resultaten laten zien dat een groot deel van de privéklinieken en ZBC’s die actief zijn in de
cosmetische sector, operatieve ingrepen aan het gezicht doen, en laserbehandelingen ter verjonging van de huid en ter ontharing. Een groot deel van de huidtherapiepraktijken (91%)
voert huidbehandelingen met naaldjes, peelings en laser uit. Het percentage schoonheidssalons dat cosmetische ingrepen doet bedraagt 16%.
Schoonheidssalons en huidtherapiepraktijken voeren geen operatieve ingrepen uit (behalve 1,
waar dit gebeurt door een plastisch chirurg). Verder zijn tandartsenpraktijken en huisartsenpraktijken nauwelijks tot niet actief in de cosmetische sector.

2.3

Cosmetische ingrepen bij minderjarigen

In de enquête onder uitvoerende partijen is gevraagd of er cosmetische ingrepen bij minderjarigen worden uitgevoerd en onder welke voorwaarden. Deze vraag is apart gesteld met betrekking tot de operatieve en de niet-operatieve ingrepen.
Uitvoering van operatieve cosmetische ingrepen bij minderjarigen
Slechts een enkele partij geeft aan operatieve cosmetische ingrepen bij minderjarigen uit te
voeren (1 ZBC, 1 privékliniek, 1 huidtherapiepraktijk en 1 schoonheidssalon). Hierbij worden
als voorwaarden gehanteerd toestemming van de ouders of het voldoen aan bepaalde medische standaarden (bijvoorbeeld bij flaporen of littekenweefsel). Aangezien het hierbij vermoedelijk om (medisch noodzakelijke) behandelingen gaat die vergoed worden vanuit het basispakket (en dus niet om cosmetische ingrepen volgens de definitie van dit onderzoek), is het
denkbaar dat andere geïnterviewde partijen deze ingrepen ook bij minderjarigen uitvoeren,
maar dat ze deze niet genoemd hebben omdat ze deze ingrepen als medisch noodzakelijk beschouwen.
Uitvoering van niet-operatieve cosmetische ingrepen bij minderjarigen
In tabel 2.3 is weergegeven hoeveel partijen niet-operatieve cosmetische ingrepen uitvoeren
bij minderjarigen.

1

Gebitsimplantaten zijn niet meegerekend.

22

Tabel 2.3

Voert u niet-operatieve cosmetische ingrepen uit bij minderjarigen?
Ja, maar alleen
acnébehandelingen

Ja (ook andere
ingrepen)

aantal

%

aantal

ZBCs

3

10%

Privéklinieken

2

7%

Schoonheidssalons aselect

9

Huidtherapiepraktijken

36

Nee

Totaal

%

aantal

%

aantal

%

1

3%

26

87%

30

100%

4

14%

23

79%

29

100%

32%

2

7%

17

61%

28

100%

41%

19

22%

33

38%

88

100%

Tandartsen

0

0%

0

0%

2

100%

2

100%

Schoonheidssalons specifiek

41

44%

7

8%

45

48%

93

100%

NB. De percentages hebben betrekking op het aantal partijen dat ingrepen uitvoert

Bij huidtherapiepraktijken is het aandeel dat niet-operatieve cosmetische ingrepen doet bij
minderjarigen het grootst (62%). Het gaat dan vaak om acnébehandelingen, maar kan ook
om andere ingrepen gaan (22% doet ook andere cosmetische ingrepen bij minderjarigen).
Te zien is dat 13% van de ZBC’s en 21% van de privéklinieken aangeeft ingrepen uit te
voeren bij minderjarigen. Wat betreft schoonheidssalons zien we een verschil tussen de
aselecte groep en de groep die is geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van ingrepen. Van de aselecte groep doet 39% ingrepen bij minderjarigen, van de voorgeselecteerde
groep is dat aandeel hoger (52%). Ook bij schoonheidssalons die ingrepen uitvoeren bij
minderjarigen, gaat het veelal om acnébehandelingen.
Voorwaarden voor uitvoering
De partijen die ingrepen bij minderjarigen uitvoeren hanteren hierbij meestal specifieke voorwaarden. De meest genoemde voorwaarde is aanwezigheid en/of toestemming van de ouders.
Overleg met of verwijzing door een (huis)arts is tevens een veel genoemde voorwaarde,
evenals dat er alleen minder agressieve behandelingen worden ingezet en dat er goed wordt
gekeken of de huid het aankan. Andere, minder vaak genoemde voorwaarden zijn een uitgebreide anamnese, het ondertekenen van een contract, of ‘het kind moet het zelf willen’.
Een deel van de partijen hanteert echter geen voorwaarden voor het behandelen van minderjarigen. Bij de helft (5 van de 11) ‘aselecte’ schoonheidssalons die behandelingen bij minderjarigen uitvoert, zegt hierbij geen speciale voorwaarden te hanteren. Dit geldt ook voor de 2
van de 6 privéklinieken. Bij de andere partijen is dit aandeel lager (0 ZBC’s; 3 van de 43 huidtherapie praktijken; 9 van de 32 ‘selecte’ schoonheidssalons).
Richtlijnen volgens de koepels
Ook aan de koepels en in de enquête is gevraagd of cosmetische ingrepen bij minderjarigen
worden uitgevoerd en onder welke voorwaarden. De NVEPC (koepel voor esthetische plastische chirurgie) en de NVPC (koepel voor plastische chirurgie) geven aan dat minderjarigen alleen bij hoge uitzondering en op indicatie worden behandeld, eventueel onder voorwaarde van
een psychologisch rapport. Uitzonderingen op de regel voor cosmetische ingrepen bij jongeren
zijn meestal duidelijk te beargumenteren, bijvoorbeeld een puber met atrofie van het gezichtsvet of flaporen.
De richtlijnen van de ANBOS (koepel voor schoonheidsspecialisten) zijn iets soepeler, het gaat
hier meestal om ontharen en permanente make-up. Ingrepen zijn toegestaan na de leeftijd
van 16. Bij minderjarigen jonger dan 16 is een handtekening van de ouders vereist en overleg
met de huisarts. Bij uitzonderingen behoort overlegd te worden met ANBOS, ouders en arts.

23

24

3

Onderzoek onder consumenten

Om in kaart te brengen wat de verwachtingen zijn van (potentiële) consumenten over de controle op kwaliteit van cosmetische ingrepen en over wat voor professionals deze uitvoeren, is
onderzoek uitgevoerd onder random geselecteerde vrouwen in de leeftijd van 15 tot 55 jaar1.
Hierbij waren de onderzoeksvragen:
Wat verwachten burgers ten aanzien van de controle op de kwaliteit van de uitvoer van
cosmetische ingrepen?
Door wat voor professionals (chirurgen, basisartsen, anders) verwachten zij dat deze ingrepen worden uitgevoerd?
Uiteindelijk hebben 503 vrouwen de vragen beantwoord via een internetenquête. De respondenten hadden een gemiddelde leeftijd van 36 jaar. Het opleidingsniveau is representatief voor de Nederlandse bevolking, waarbij 30% als hoogst voltooide opleiding WO/HBO
heeft gerapporteerd, 21% HAVO/VWO, 33% MBO, 15% VMBO/MAVO, en 1% basisonderwijs.
De bevindingen uit het consumentenonderzoek worden beschreven in de volgende paragrafen.

3.1

Verwachtingen rond controle op kwaliteit

Onderstaande tabel geeft in percentages weer wat de verwachtingen van consumenten zijn
over de controle op de kwaliteit van operatieve cosmetische ingrepen (“dus waarbij gesneden
wordt, zoals ooglidcorrecties, borstvergrotingen en liposuctie”) en niet-operatieve cosmetische
ingrepen (“bijvoorbeeld het injecteren van rimpelvullers, laserontharing en huidbehandelingen”).
Tabel 5.1

Verwachtingen over controle op kwaliteit cosmetische ingrepen

Verwachting dat de kwaliteit van deze ingrepen wordt

Operatieve

Niet-operatieve

ingrepen

ingrepen

74%

53%

43%

45%

30%

35%

4%

12%

gecontroleerd door de Inspectie voor de Gezondheidszorg
Verwachting dat de kwaliteit van deze ingrepen wordt
gecontroleerd door de beroepsgroep
Verwachting dat de kwaliteit van deze ingrepen wordt
gecontroleerd door degene die de ingreep uitvoert
Verwachting dat er geen controle hierop is

Omdat er meerdere antwoorden mogelijk waren, behalve in combinatie met de laatste antwoordcategorie,
tellen de percentages op tot boven de 100%.

1

Er is gekozen voor vrouwen in de leeftijd van 15 tot 55, omdat naar verwachting vooral zij de groep (potentiele) consumenten van cosmetische ingrepen vormen. Dit wordt ondersteund door het rapport van de American Society of Plastic Surgeons (2012, www.plasticsurgery.org), waaruit blijkt dat 91% van de cosmetische
operaties in de VS in 2012 bij vrouwen zijn uitgevoerd; en het merendeel (74%) van het totaal aantal operatieve en niet-operatieve ingrepen is gedaan in de leeftijdsrange van 15 tot 55.

25

Zo’n driekwart van de consumenten verwacht dat de kwaliteit van operatieve ingrepen
wordt gecontroleerd door de IGZ. Voor niet-operatieve ingrepen is dit percentage lager,
maar nog steeds meer dan de helft (53%). Iets minder dan de helft van de respondenten
verwacht dat de kwaliteit van cosmetische ingrepen wordt gecontroleerd door de beroepsgroep. Zo’n 34% (operatieve ingrepen) tot 47% (niet-operatieve ingrepen) van de consumenten verwacht dat er helemaal geen controle van ‘bovenaf’ is (deze verwachten alleen
controle van de uitvoerende of helemaal geen controle).

3.2

Verwachtingen rond beroep uitvoerder

De respondenten zijn gevraagd per ingreep aan te geven door welke behandelaar(s) (het beroep en daarmee ook het opleidingsniveau en de eventuele medische achtergrond) zij verwachten dat deze wordt uitgevoerd. Deze verwachtingen zijn hieronder per ingreep of cluster
van ingrepen weergegeven.
Ten behoeve van de overzichtelijkheid van de rapportage zijn alleen behandelaars genoemd bij
wie het percentage van respondenten dat verwacht dat de betreffende behandelaar de ingreep
uitvoert, groter of gelijk is aan 5.
Van ooglidcorrecties wordt verwacht dat deze worden uitgevoerd door plastisch chirurgen (85%), oogartsen (34%), cosmetisch artsen (33%) en/of kaakchirurgen (6%).
De respondenten verwachten dat overige operatieve ingrepen aan hoofd/gezicht
vooral worden uitgevoerd door plastisch chirurgen (85%), cosmetisch artsen (37%),
oogartsen (28%), kaakchirurgen (23%), KNO-artsen (17%), en/of dermatologen (7%).
Van operaties aan borsten en lichaam wordt verwacht dat deze worden uitgevoerd
door plastisch chirurgen (93%), cosmetisch artsen (33%), dermatologen (8%), en/of
kaakchirurgen (6%).
Injecties met rimpelvullers worden naar verwachting uitgevoerd door plastisch chirurgen (58%), cosmetisch artsen (56%), schoonheidsspecialisten (23%), dermatologen
(19%), huidtherapeuten (17%) en kaakchirurgen (5%).
Ingrepen met naaldjes door cosmetisch artsen (45%), huidtherapeuten (39%), plastisch chirurgen (34%), dermatologen (34%) en/of schoonheidsspecialisten (34%).
Cosmetische tatoeages1 door plastisch chirurgen (54%), cosmetisch artsen (49%),
dermatologen (22%), schoonheidsspecialisten (21%), en/of huidtherapeuten (16%).
Tatoeageverwijdering met behulp van laser door cosmetisch artsen (44%), plastisch
chirurgen (43%), dermatologen (35%), huidtherapeuten (28%) en/of schoonheidsspecialisten (8%).
Laser-ontharing, en huidverjonging en -verbetering met behulp van laser door
cosmetisch artsen (47%), schoonheidsspecialisten (45%), huidtherapeuten (38%), dermatologen (33%), en/of plastisch chirurgen (32%).
Ooglaseren door oogartsen (92%), cosmetisch artsen (8%) en/of plastisch chirurgen (8%).
Chemische peelings worden verwacht te worden uitgevoerd door cosmetisch artsen
(45%), schoonheidsspecialisten (40%), dermatologen (39%), huidtherapeuten (38%)
en/of plastisch chirurgen (26%).

1

Het gaat hier om behandelingen waarbij verschillende huidpigmenten of inkt met een tatoeëerapparaat of
speciale naalden onder de huid worden geïnjecteerd. Er zijn twee vormen: cosmetische camouflage, met als
doel reconstructie van bijvoorbeeld een tepelhof na een borstamputatie en het egaal maken van de huid bij
huidziekten of wijnvlekken; en permanente make-up.

26

Wat opvalt, is dat de respondenten verwachten dat operatieve ingrepen voornamelijk door
de plastisch chirurg en andere medisch specialisten worden gedaan, en de niet-operatieve
ingrepen vooral door cosmetisch artsen, huidtherapeuten, dermatologen en/of schoonheidsspecialisten. Plastisch chirurgen of cosmetisch artsen worden bij alle ingrepen het
vaakst genoemd. Verder is opmerkelijk dat 23% van de vrouwen verwacht dat injecties
worden gedaan door de schoonheidsspecialist.

3.3

Consumentervaringen

Ruim een derde (36%) van de respondenten geeft aan wel eens een cosmetische ingreep te
hebben overwogen. Een minderheid van 12%, 62 respondenten, antwoordt wel eens een cosmetische ingreep te hebben ondergaan. In tabel 5.2 is weergegeven welke ingrepen deze 62
respondenten hebben ondergaan en door wat voor professional ze zijn uitgevoerd.
Tabel 5.2

Ondergane ingrepen en uitvoerende professionals

Ingreep

Aantal (% van respon-

% van deze ingrepen dat door

denten die een ingreep

een bepaalde professional is

hebben ondergaan)

uitgevoerd

Ooglidcorrectie

13 (21%)

77% door plastisch chirurg

Operatieve ingreep hoofd/gezicht

9 (15%)

78% door plastisch chirurg

23% door oogarts
11% door KNO-arts
11% door oogarts
Operatieve ingreep borsten en

23 (37%)

rest lichaam

82% door plastisch chirurg
9% door cosmetisch arts
4,5% door gynaecoloog
4,5% onbekend

Injecties met rimpelvullers

3 (5%)

50% door dermatoloog

Cosmetische tatoeage

1 (2%)

100% door schoonheidsspecialist

Tatoeageverwijdering m.b.v. laser

1 (2%)

100% door dermatoloog

Laser ontharing, huidverjonging

11 (18%)

50% door cosmetisch arts

en -verbetering

27% door dermatoloog
18% door cosmetisch arts
9% door basisarts
9% door huidtherapeut
27% door schoonheidsspecialist
9% door fysiotherapeut

Ooglaseren

8 (13%)

100% door oogarts

Chemische peeling

1 (2%)

100% door huidtherapeut

Ingrepen met naaldjes

2 (3%)

50% door huidtherapeut
50% door schoonheidsspecialist

Opvallend is de gynaecoloog die een operatieve cosmetische ingreep aan het lichaam heeft
verricht, evenals de fysiotherapeut die een laserbehandeling op huid of haar heeft toegepast.
Wat betreft de ervaren kwaliteit van uitvoer en nazorg, valt op dat het overgrote deel (82%100%) van de consumenten over het algemeen redelijk tot zeer tevreden is.

27

Indien een respondent ontevreden of niet helemaal tevreden was over de kwaliteit van de ingreep en de nazorg hebben we navraag gedaan naar de achtergronden van deze ontevredenheid. Wat betreft de oorzaken van ontevredenheid onder consumenten over de kwaliteit van
de uitvoer van de ingreep en de nazorg, valt het volgende op:
Wat betreft de ooglidcorrecties zijn vier van de 13 consumenten (31%) ontevreden
over de ingreep zelf, en vooral het eindresultaat en één over de wachttijd. Over de nazorg wordt eenmaal gemeld dat de arts weinig ervaring had en eenmaal dat er niet geluisterd werd met ernstige gevolgen (necrose).
Wat betreft de ingrepen aan het gezicht zijn vijf van de in totaal 9 consumenten
(56%) ontevreden over het eindresultaat. Bij één moet de ingreep worden hersteld door
een plastisch chirurg. Eén consument meldt dat zij veel pijn had na een ingreep bij een
kliniek, die nu gesloten is door de IGZ. Vier consumenten rapporteren te weinig of geen
nazorg, waaronder bijvoorbeeld geen instructies over wondherstel.
Na een operatie aan het lichaam hadden vijf van de in totaal 23 consumenten (22%)
meer verbetering van het uiterlijk had verwacht, één overweegt de arts aan te klagen
vanwege een zeer slecht resultaat, en bij een ander had de plastisch chirurg de ingreep
anders aangepakt dan beloofd. Acht consumenten melden weinig tot geen nazorg te
hebben gehad terwijl ze wel behoefte hadden aan begeleiding of informatie, en één
meldt zelfs geen nazorg te hebben gehad ondanks aandringen bij ernstige complicaties.
Eén van de drie consumenten rapporteert pijn na een injectie met fillers, verder worden geen problemen met de nazorg gemeld.
Vijf van de 11 consumenten (45%) waren niet tevreden met het resultaat tot dusverre
na behandelingen met laser. Eén rapporteert gebrek aan nazorg.
Eén van de acht consumenten rapporteert zeer weinig zicht na ooglaser en staaroperatie. Verder zijn er twee ontevreden over de nazorg, vanwege de massaliteit en daarmee
onpersoonlijkheid van de behandelingen en “de druk die wordt uitgeoefend”.
Ingrepen waar geen ontevredenheid over is, zijn cosmetische camouflage, tatoeageverwijdering, peelings en ingrepen met naaldjes.
Van de consumenten die een operatieve ingreep hebben ondergaan is een behoorlijk aandeel, 22% tot 56%, ontevreden over de kwaliteit van de ingreep. Hierbij moet wel worden
opgemerkt dat dit de subjectieve tevredenheid betreft, waarbij niet is te concluderen dat de
kwaliteit van de ingreep daadwerkelijk ondermaats was.

28

4

Visie van de koepels: ontwikkelingen en risico’s

In interviews met de Nederlandse Vereniging van Plastisch Chirurgen (NVPC), de Nederlandse
Vereniging van Esthetisch Plastisch Chirurgen (NVEPC), de Brancheorganisatie Schoonheidsverzorging (ANBOS) en de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten (NVH) is gevraagd
welke (toekomstige) ontwikkelingen en risico’s men ziet rond cosmetische ingrepen.
Uitvoering van operatieve ingrepen door artsen anders dan plastisch chirurgen
De NVPC ziet als risico een toenemende trend van artsen die buiten hun vakgebied cosmetische operaties uitvoeren na een korte cursus. Ook in dit onderzoek is aangetroffen dat operatieve cosmetische ingrepen door medisch specialisten anders dan plastisch chirurgen of door
cosmetisch artsen (feitelijk basisartsen) worden uitgevoerd. Het probleem hierbij is volgens de
koepel niet zozeer de zwaarte van de ingreep, maar de ervaring dat niet als plastisch chirurg
opgeleide artsen niet in staat zijn om eventuele complicaties te behandelen, en dat als het
fout gaat de plastisch chirurg de schade moet repareren. De NVPC is ook bezorgd over de
kwaliteitsbewaking van ingrepen door basisartsen zonder goede aanvullende opleiding en ervaring. Deze koepel is daarom faliekant tegen de uitvoer van cosmetische ingrepen door nietplastisch chirurgen, tenzij aan kwaliteitseisen wordt voldaan (ruime ervaring met ingrepen en
aanvullende opleiding).
Hierop aansluitend stelt de NVEPC dat bij risicovolle ingrepen een basistraining of de opleiding
tot basisarts, en de faciliteiten (geschiktheid voor langdurige opname), niet altijd voldoen.
(Gebrek aan) regulering door de beroepsverenigingen
De waarborg van kwaliteit en veiligheid van de uitvoering is de verantwoordelijkheid van de
beroepsgroep die normen stelt aan opleiding en ervaring, zo stellen de koepels. Volgens de
NVEPC en de NVPC zijn er echter nog onvoldoende expliciete regels voor het bepalen van iemands bekwaamheid als arts in de cosmetische sector. Bepaling van bekwaamheid kan aan de
hand van normen, echter de norm omtrent het aantal ingrepen dat een arts ervaren maakt is
nog niet helder voor iedere cosmetische ingreep. Een arts die cosmetische ingrepen doet zou
dit volgens de koepels op structurele basis moeten doen, bijvoorbeeld 2 dagen per week, en
de ingrepen moeten ‘dicht tegen het vak aanzitten’. De koepels vrezen dat dit niet altijd het
geval is.
De NVPC en NVEPC geven aan dat er definities nodig zijn van wie welke ingreep mag doen op
basis van bekwaamheid en ervaring. Ook andere specialistengroepen dan de plastisch chirurgen zouden kwaliteitseisen moeten gaan ontwikkelen en definiëren.
Cosmetische ingrepen door huisartsen, tandartsen en fysiotherapeuten
De koepels krijgen signalen dat huisartsen, tandartsen en fysiotherapeuten ook cosmetische
ingrepen uitvoeren, voornamelijk injecties met fillers1. Deze ingrepen behoren volgens de koepels echter niet tot het deskundigheidsgebied van deze doelgroepen. De koepels van deze beroepsgroepen, de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) en de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tand-

1

De resultaten van dit onderzoek bevestigen dat tandartsen en huisartsen in beperkte mate fillers injecteren.
Huisartsen doen dit veelal niet vanuit hun eigen praktijk maar vanuit een ZBC, schoonheidssalon of huidtherapiepraktijk.

29

heelkunde (NMT), zijn nagebeld om een beeld te krijgen van de cosmetische activiteiten van
hun leden. De NMT geeft aan dat ingrepen met botox die tot het reguliere aandachtsgebied
van de tandarts behoren, zoals het verminderen van een zogenaamde ‘gummysmile’, waarbij
teveel tandvlees zichtbaar is, voorkomen. Botox-behandelingen om de gewone rimpels tegen
te gaan komen echter ook voor. De NMT verwacht dat dit in beperkte mate voorkomt, wat ook
uit de onderzoeksresultaten naar voren komt, maar heeft hier geen zicht op. Er is veel onrust
in de tandartsenbranche over de vraag of het nu wel of niet mag. De NMT is zich nog aan het
beraden op een standpunt hierover.
De LHV deelt mee dat voor zover bekend huisartsen in beperkte mate cosmetische ingrepen
met injecties uitvoeren, maar dat zij geen inzicht hebben in de cijfers. Het KNGF geeft aan dat
naar zijn weten fysiotherapeuten in principe geen injecties geven en als dit al voorkomt, dit
uiterst sporadisch zal zijn.
Gebrek aan regulering op vakdiploma’s in de schoonheidsbranche
De ANBOS noemt als negatieve ontwikkeling een groeiend aantal zaken bij de geschillencommissie, tegen ondernemers die een ingreep doen die mislukt en waar zij geen vakdiploma voor
hebben. Hij noemt als voorbeeld niet-gediplomeerden die bij kappers en pedicures werken en
IPL (Intense Pulsed Light) toedienen. ANBOS stelt dat de leveranciers op de markt het aanbod
bepalen, wat de vraag creëert en waar schoonheidsspecialisten op inspringen. ANBOS is van
mening dat het ontbreken van regulering vanuit de overheid niet correct is: ‘De vestigingswet
is gestript, diploma’s zijn geschrapt, de vrije markt kan zijn gang gaan.’ Onverschillige leveranciers, samen met de vrije markt en de durfal schoonheidsspecialisten, vormen volgens ANBOS een risico voor de sector.
De ANBOS geeft verder als knelpunt aan dat er wat betreft huiddoordringende ingrepen nu
nog geen vakdiploma’s zijn voor de dermaroller en mesotherapie. Verder heeft ANBOS signalen opgevangen dat het er bij de chemische peelings nog wel eens schort aan de vooren nazorg.
Ook de NVH geeft aan zich zorgen te maken over de schoonheidsbranche waar ingrepen worden verricht met lasers en bijvoorbeeld chemische peeling, zonder dat de specialisten ervoor
zijn opgeleid. Ook zij vindt dat er meer regels moeten komen over wie wel en wie niet deze
ingrepen mogen verrichten.
Cosmetische ingrepen door huidtherapeuten
Volgens de NVH zijn er geen signalen dat er onbevoegd ingrepen worden verricht binnen hun
branche. Huidtherapeuten zijn HBO-opgeleid, geregistreerd als huidtherapeut, en werken in de
paramedische sector. Ze zijn als zodanig meer gericht op de medische gevallen: ze doen
(naast cosmetische) ook “cosmedische” behandelingen. De NVH meldt dat huidtherapeuten
zelfstandig huidbehandelingen uitvoeren, met uitzondering van de behandelingen die door een
arts gedaan moeten worden, zoals Botox. Dit wordt bevestigd in dit onderzoek.
Blik op de toekomst
De NVPC stelt dat de gehele cosmetische sector populair is op het moment. Hoe minder invasief de ingreep, hoe meer interesse ervoor is. De NVEPC geeft aan dat injecties en ingrepen
met als doel huidverjonging exponentieel zullen groeien, en dat een eventuele wildgroei aan
aanbieders van huidingrepen gevaarlijk zou kunnen zijn. De NVPC en de ANBOS geven aan dat
de populariteit van de injectie uiteindelijk zal stabiliseren omdat er andere betere huidverjongings- en verbeteringsmethoden ontwikkeld worden.

30

Factsheets cosmetische ingrepen

31

32

1. Operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
Aantal operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht per partij (kliniek/salon/praktijk) per jaar1
Gemiddeld aantal ingrepen per jaar
ZBC's

250 (N=16)

Privéklinieken

370 (N=18)

Schoonheidssalons aselect

N.v.t. (N=0)

Huidtherapie praktijken

120 (N=1)2

Tandartsenpraktijk

N.v.t (N=0)

Schoonheidssalons specifiek3

84 (N=1)4

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 370 operatieve
ingrepen aan hoofd/gezicht per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen5
Ingrepen aan hoofd/gezicht
70%
60%

62%
53%

50%
40%
30%
20%
10%

1%

0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Uitvoerende professionals
De operatieve ingrepen aan hoofd/gezicht worden door de volgende professionals uitgevoerd:
ZBC’s: in 88% van de gevallen door een oogarts of refractiechirurg; in 25% van de gevallen (ook) door een plastisch chirurg; in een enkel geval door een KNO-arts.
Privéklinieken: in 61% van de gevallen door een plastisch chirurg; in 33% door oogarts
of refractiechirurg; in een enkel geval door een kaakchirurg of een cosmetisch arts.
In het enkele geval dat deze ingrepen in een schoonheidsalon worden gedaan, worden ze
uitgevoerd door een plastisch chirurg of een kaakchirurg.
In het enkele geval dat deze ingrepen in een huidtherapie praktijk worden gedaan, worden ze uitgevoerd door een plastisch chirurg.

1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
De ingrepen die bij één huidtherapiepraktijk worden uitgevoerd zijn ooglidcorrecties, neus- en oorstandcorrecties, en face- en halslift.
3
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
4
De ingrepen die bij één schoonheidssalon worden uitgevoerd zijn boven- en onderooglidcorrecties
5
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.
2

33

Type operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
De volgende operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht worden uitgevoerd:
Ooglidcorrectie


Deze ingreep wordt genoemd door 84% van de partijen die operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
uitvoeren.



Beschrijving: De behandelaar neemt tijdens een ooglidcorrectie overtollige huid en zo nodig ook spieren vetweefsel weg via een snede in de natuurlijke oogplooi.

Neuscorrectie


Deze ingreep wordt genoemd door 32% van de partijen die operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
uitvoeren.



Beschrijving: Mooier maken van de vorm van neus en neusvleugels door het chirurgisch aanpassen van
het neustussenschot en/of neusvleugels en/of neustip via de binnenkant van de neus of via de buitenkant via een incisie aan de buitenzijde van het neustussenschot (ook mogelijk: niet-chirurgisch door injectables).

Oorstandcorrectie


Deze ingreep wordt genoemd door 32% van de partijen die operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
uitvoeren.



Beschrijving: Correctie van flapoor. De arts maakt aan de achterkant van de oorschelp een snede.
Daarna maakt hij sneetjes in het kraakbeen, waardoor er een diepere plooi in de oorschelp ontstaat.
Soms worden stukjes kraakbeen verwijderd.

Facelift/halslift


Deze ingreep wordt genoemd door 34% van de partijen die operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
uitvoeren.



Beschrijving: Overtollig vetweefsel wordt verwijderd, de onderliggende spieren worden strakgetrokken
en de huid van het gezicht wordt glad getrokken.

Ooglaseren


Deze ingreep wordt genoemd door 21% van de partijen die operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
uitvoeren.



Beschrijving: Bij de LASEK/PRK en TransPRK laserbehandelingen wordt het meest oppervlakkige, beschermende cellaagje (epitheel) verwijderd. De laserbehandeling vindt daarna plaats op het onderliggende hoornvliesweefsel. Bij de FemtoLAsikMet methode wordt met een computergestuurde Femtosecond laser een flinterdun flapje gemaakt in het hoornvlies. Vervolgens wordt met een excimer laser de
brilsterkte gecorrigeerd.

Voorhoofdslift


Deze ingreep wordt genoemd door 18% van de partijen die operatieve ingrepen aan het hoofd/gezicht
uitvoeren.



Beschrijving: Als de wenkbrauw naar beneden is gezakt kan ter correctie een voorhoofdslift worden gedaan. Van oor tot oor wordt in de haarlijn een insnijding gemaakt. Overtollige huid en vet worden verwijderd en de spieren worden aangetrokken.

34

Wenkbrauwlift


Deze ingreep wordt genoemd door 18% van de partijen die operatieve ingrepen aan het
hoofd/gezicht uitvoeren.



Beschrijving: Bij deze ingreep wordt het teveel aan huid boven de wenkbrauw verwijderd. De wenkbrauwen komen zo hoger te staan. Een reep huid boven de wenkbrauw wordt verwijderd.

Ooglensimplantatie


Deze ingreep wordt genoemd door 11% van de partijen die operatieve ingrepen aan het
hoofd/gezicht uitvoeren.



Beschrijving: Hierbij wordt een ‘extra’ lens in het oog geïmplanteerd. Via een sneetje aan de rand
van het hoornvlies wordt de lens in de voorste oogkamer vóór de pupil geschoven en vastgemaakt
aan het regenboogvlies of aan de iris.

Een andere ingreep die door een enkele partij genoemd is en die zij vaak uitvoeren, is lipofilling van het gezicht (zie voor een beschrijving van lipofilling Factsheet 3).

35

2. Operatieve ingrepen aan borsten
Aantal operatieve ingrepen aan borsten per partij (kliniek/salon/praktijk) per jaar1
Gemiddeld aantal ingrepen per jaar
ZBC's

230 (N=5)

Privéklinieken

170 (N=9)

Schoonheidssalons aselect

N.v.t. (N=0)
Niet bekend (N=1)2

Huidtherapie praktijken
Tandartsenpraktijk

N.v.t. (N=0)

Schoonheidssalons specifiek3

N.v.t. (N=0)

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 170 operatieve
ingrepen aan borsten per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen4
Ingrepen aan borsten
35%

31%

30%
25%
20%

17%

15%
10%
5%

1%

0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Uitvoerende professionals
Alle partijen die operatieve ingrepen aan borsten uitvoeren, noemen enkel de plastisch chirurg
als de professional die deze ingreep uitvoert.

1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
De enige huidtherapiepraktijk die operatieve ingrepen aan borsten doet, voert de volgende ingrepen uit:
borstverkleining en –vergroting, borstlift en ingetrokken tepels correctie.
3
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
4
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

36

Type operatieve ingrepen aan borsten
De volgende operatieve ingrepen aan borsten worden uitgevoerd:
Borstvergroting


Deze ingreep wordt genoemd door 100% van de partijen die operatieve ingrepen aan borsten uitvoeren.



Beschrijving: Het plaatsen van borstprothesen door middel van een incisie onder de borst.

Borstlift



Deze ingreep wordt genoemd door 81% van de partijen die operatieve ingrepen aan borsten uitvoeren.
Beschrijving: Bij een borstlift wordt in de regel minder klierweefsel en meer huid verwijderd dan bij een
borstverkleining. Tevens wordt de tepel naar boven geplaatst.

Borstverkleining



Deze ingreep wordt genoemd door 75% van de partijen die operatieve ingrepen aan borsten uitvoeren.
Beschrijving: Bij een borstverkleining wordt een deel van het klier- en/of vetweefsel met de overtollige
huid verwijderd.

Tepelhofcorrectie



Deze ingreep wordt genoemd door 44% van de partijen die operatieve ingrepen aan borsten uitvoeren.
Beschrijving: Bij een tepelhofverkleining wordt een gedeelte van de gepigmenteerde huid rondom de
tepel verwijderd. Dat kan via een incisie rond de buitenkant van het tepelhof of via een incisie rond de
tepel. Een gezwollen tepelhof kan gecorrigeerd worden door het verwijderen van het klierweefsel onder
de huid.

Ingetrokken tepels correctie



Deze ingreep wordt genoemd door 25% van de partijen die operatieve ingrepen aan borsten uitvoeren.
Beschrijving: Bij een ingetrokken tepel worden de melkgangetjes die de tepel naar binnen trekken losgemaakt, waardoor de ingetrokken tepel naar buiten gehaald kan worden.

Eenmalig worden genoemd penisverdikkings- en penisverlengingsoperaties (uitgevoerd door
een uroloog), en borstcorrecties voor mannen.

37

3. Operatieve ingrepen aan lichaam overig
Aantal operatieve ingrepen aan lichaam overig per partij (kliniek/salon/praktijk) per jaar1
Gemiddeld aantal ingrepen per jaar
ZBC's

160 (N=5)

Privéklinieken

350 (N=11)

Schoonheidssalons aselect

N.v.t. (N=0)
Niet bekend (N=1) 2

Huidtherapie praktijken
Tandartsenpraktijk

N.v.t. (N=0)

Schoonheidssalons specifiek3

N.v.t. (N=0)

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 350 (overige)
operatieve ingrepen aan het lichaam per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen4
Ingrepen aan lichaam overig
38%

40%
35%
30%
25%
20%

17%

15%
10%
5%

1%

0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Uitvoerende professionals
Overige operatieve ingrepen aan het lichaam worden door de volgende professionals uitgevoerd:
ZBC’s: in alle ZBC’s door een plastisch chirurg; in een enkel geval (ook) door een uroloog.
Privéklinieken: in 80% van de gevallen door een plastisch chirurg; in overige gevallen
door een dermatoloog, andere specialist of cosmetisch arts.
In het enkele geval dat deze ingrepen in een huidtherapie praktijk worden gedaan, worden ze uitgevoerd door een plastisch chirurg.

1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
De enige huidtherapiepraktijk die operatieve ingrepen aan het lichaam overig doet, voert de volgende ingrepen uit: arm-/beenlift, buikwandcorrectie, schaamlipcorrectie en lipofilling/lipostructuur.
3
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
4
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

38

Type operatieve ingrepen aan lichaam overig
De volgende operatieve ingrepen aan het overige deel van het lichaam worden uitgevoerd:
Liposuctie


Deze ingreep wordt genoemd door 67% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Het chirurgisch wegzuigen van onderhuids vetweefsel en locale vetophopingen.

Buikwandcorrectie


Deze ingreep wordt genoemd door 39% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Correctie van de buikwand door het strakker en steviger maken van de huid op de onderbuik. Hierbij wordt overtollig vet- en huidweefsel verwijderd en indien nodig worden de buikspieren
aangespannen en de navel naar boven geplaatst.

Schaamlipcorrectie


Deze ingreep wordt genoemd door 33% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Tijdens de operatie wordt het teveel aan weefsel van de binnenste schaamlippen verwijderd, zodat deze kleiner worden dan de grote schaamlippen.

Lipofilling / lipostructuur


Deze ingreep wordt genoemd door 28% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Het opvullen van lokaal weefseltekort, zoals deuken en diepe rimpels op gezicht en lichaam, met eigen vet van bijvoorbeeld buik, benen of flanken.

Littekencorrectie


Deze ingreep wordt genoemd door 28% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Verfraaiing van lelijk of substantieel littekenweefsel. Onder narcose of plaatselijke verdoving wordt het littekenweefsel verwijderd.

Armlift / beenlift


Deze ingreep wordt genoemd door 22% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Om uitgezakte en overtollige huid van de bovenarmen t.g.v. afslanken of ouderdom te
corrigeren, wordt via een insnijding tussen oksel en elleboog aan de onderkant van de bovenarm huiden eventueel vetweefsel verwijderd.

Verwijderen spataderen


Deze ingreep wordt genoemd door 11% van de partijen die operatieve ingrepen aan het overige deel
van het lichaam uitvoeren.



Beschrijving: Eerst worden meerdere kleine (enkele millimeters grote) sneetjes in de (vooraf verdoofde)
huid gemaakt net naast de spatader. Vervolgens wordt de spatader via dit sneetje met een klein haakje
aangehaakt en naar buiten getrokken.

39

4. Inbrengen van implantaten
Aantal behandelingen waarbij implantaten worden ingebracht per partij (kliniek/salon/praktijk)
per jaar1
Gemiddeld aantal behandelingen per jaar
ZBC's

210 (N=6)

Privéklinieken

140 (N=9)

Schoonheidssalons aselect

N.v.t (N=0)

Huidtherapie praktijken

Niet bekend (N=1)

Tandartsenpraktijk

N.v.t. (N=0)

Schoonheidssalons specifiek2

N.v.t. (N=0)

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 140 operatieve
ingrepen waarbij implantaten worden ingebracht per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen3
Inbrengen implantaten
35%

31%

30%
25%
20%
20%
15%
10%
5%

1%

0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Uitvoerende professionals
De volgende professionals worden ingezet voor het inbrengen van implantaten:
ZBC’s: meestal een plastisch chirurg; soms ook een oogarts of door een uroloog.
Privéklinieken: in de meeste gevallen een plastisch chirurg; in een enkel geval een gynaecoloog.
In het enkele geval dat deze ingrepen in een huidtherapiepraktijk worden gedaan, worden ze uitgevoerd door een plastisch chirurg.
Omschrijving inbrengen implantaten
Implantaten zijn voorwerpen die chirurgisch kunnen worden ingebracht in het lichaam ter verfraaiing of restauratie van het uiterlijk (bijvoorbeeld borstimplantaten).
1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
3
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

40

5. Injecteren van fillers
Aantal behandelingen waarbij fillers worden geïnjecteerd per partij (kliniek/salon/praktijk) per
jaar1
Gemiddeld aantal behandelingen per jaar
ZBC's

340 (N=8)

Privéklinieken

480 (N=17)

Schoonheidssalons aselect

18 (N=4)

Huidtherapie praktijken

80 (N=7)

Tandartsenpraktijk

60 (N=1)

Schoonheidssalons specifiek2

100 (N=23)

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 480 behandelingen met injecties per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen3
Injecteren van fillers
59%

2%

1%

Tandartsen

Huidtherapie
praktijken

Privéklinieken

7%

Schoonheidssalons

27%

ZBC's

70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Uitvoerende professionals
De fillers worden door de volgende professionals geïnjecteerd:
ZBC’s: door een diversiteit aan professionals, namelijk door een plastisch chirurg, een
dermatoloog, een huisarts, een neuroloog of een cosmetisch arts.
Privéklinieken: in de meeste gevallen door een plastisch chirurg; maar ook wel door een
basisarts of een cosmetisch arts, of een andere specialist (kaakchirurg, hartchirurg).
Schoonheidssalons: in 65% van de gevallen door een cosmetisch arts, in 26% van de
gevallen door een basisarts, in 17% van de gevallen door een plastisch chirurg en in een
enkel geval door een huisarts, een revalidatiearts of een schoonheidsspecialist.

1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
3
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

41

Huidtherapiepraktijken: door een plastisch chirurg, een basisarts, een huisarts, een
cosmetisch arts of een fleboloog.
In het enkele geval dat deze ingrepen in een tandartspraktijk worden gedaan, worden ze
uitgevoerd door een plastisch chirurg.
Type fillers die worden geïnjecteerd
Fillers zijn injectievloeistoffen die met een dun naaldje onder de huid worden ingebracht. Het
doel daarvan is om rimpels en plooien in het gezicht te laten verdwijnen en de gezichtscontouren te verbeteren.
De volgende fillers worden geïnjecteerd:
Botuline toxine (“botox”)



Deze filler wordt toegepast door 95% van de partijen die fillers injecteren.
Beschrijving: Deze stof verzwakt de spiergroepen die de rimpels veroorzaken waardoor de rimpel vermindert.

Hyaluronzuur



Deze filler wordt toegepast door 97% van de partijen die fillers injecteren.
Beschrijving: Dit zuur is een natuurlijk bestanddeel van het bindweefsel dat veel water kan vasthouden
waardoor de huid er dik en vol uitziet.

Collageenvormende fillers



Deze filler wordt toegepast door 29% van de partijen die fillers injecteren.
Beschrijving: Deze fillers, ook wel biostimulatoren genoemd, stimuleren de bindweefselcellen, waardoor
deze collageen gaan produceren. De uiteindelijke vulling is dus het eigen collageen.

PRP (Platelet Rich Plasma; eigen bloedplaatjes)



Deze filler wordt toegepast door 5% van de partijen die fillers injecteren.
Beschrijving: Vanuit het eigen bloed wordt bloedplaatjes-rijk plasma (Platelet Rich Plasma) gewonnen
en in het gezicht ingespoten.

Permanente filler



Slechts 1 partij (privékliniek) geeft aan permanente fillers te injecteren.
Beschrijving: Permanente fillers zijn rimpelvullers die uit stoffen bestaan die van nature niet in het lichaam voorkomen en ook niet door het lichaam worden afgebroken. Mogelijke risico’s zijn infecties,
harde bobbels en (excessieve) kapselvorming rond het geïnjecteerde vulmiddel. Na verloop van tijd of
na gewichtschommelingen kan de ingespoten stof zichtbaar worden als bobbeltjes onder de huid.

42

6. Behandelingen met kleine naaldjes
Aantal behandelingen met kleine naaldjes per partij (kliniek/salon/praktijk) per jaar1
Gemiddeld aantal behandelingen per jaar
ZBC's

510 (N=7)

Privéklinieken

640 (N=7)

Schoonheidssalons aselect

190 (N=21)

Huidtherapie praktijken

500 (N=70)

Tandartsenpraktijk

N.v.t. (N=0)

Schoonheidssalons specifiek2

460 (N=72)

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 640 behandelingen met kleine naaldjes per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen3
Ingrepen met naaldjes
80%

72%

70%
60%
50%
40%
30%

24%

23%

20%

12%

10%
0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Schoonheidssalons

Uitvoerende professionals
De behandelingen met kleine naaldjes worden door de volgende professionals uitgevoerd:
ZBC’s: meestal door een dermatoloog of door een huidtherapeut, en in een enkel geval
door een chirurg of een fleboloog.
Privéklinieken: door een diversiteit aan professionals, namelijk door een huidtherapeut,
een huisarts, basisarts, verpleegkundige of schoonheidsspecialist met of zonder relevant
vakdiploma.
Schoonheidsalons: vrijwel altijd door een schoonheidsspecialist (in 43% van de gevallen
met en in 53% van de gevallen zonder relevant vakdiploma), in een enkel geval ook
door een huidtherapeut.
Huidtherapiepraktijken: in 90% van de gevallen door een huidtherapeut, in een enkel
geval door een schoonheidsspecialist (met of zonder relevant vakdiploma) of een verpleegkundige.
1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
3
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

43

Type behandelingen met kleine naaldjes
De volgende behandelingen met kleine naaldjes worden uitgevoerd:
Elektrische ontharing


Deze behandeling wordt toegepast door 68% van de partijen die behandelingen met kleine naaldjes uitvoeren.



Beschrijving: Methode waarbij gebruik wordt gemaakt van een naald, die langs de haar in het haarzakje
wordt gestoken. Door het geven van een stroomstootje wordt warmte toegevoegd en wordt de haar met
wortel en al verwarmd en vernietigd.

Elektro-coagulatie


Deze behandeling wordt toegepast door 62% van de partijen die behandelingen met kleine naaldjes uitvoeren.



Beschrijving: Behandelmethode waarbij met een minuscuul naaldje stroom in het bloedvaatje in de huid
wordt gebracht, waardoor aan de punt van de naald grote warmte ontstaat. Hierdoor stollen de eiwitten
in het bloed, waarna het bloedvaatje verschrompelt.

Dermaroller


Deze behandeling wordt toegepast door 38% van de partijen die behandelingen met kleine naaldjes uitvoeren.



Beschrijving: dit is een klein apparaat, met minuscule naaldjes die de opperhuid perforeren, dat over
het gezicht moet worden gerold. Het lichaam vult deze kleine gaatjes op door meer collageen aan te
maken.

Dermatografie, cosmetische tatoeage, of permanente make-up


Deze behandeling wordt toegepast door 32% van de partijen die behandelingen met kleine naaldjes uitvoeren.



Beschrijving: Behandelingen waarbij verschillende huidpigmenten of inkt met een tatoeëer-apparaat of
speciale naalden onder de huid worden geïnjecteerd.

Mesotherapie


Deze behandeling wordt toegepast door 18% van de partijen die behandelingen met kleine naaldjes uitvoeren.



Beschrijving: Door middel van oppervlakkige kleine prikjes in de huid wordt een vloeistof op basis van
hyaluronzuur en eventueel toegevoegde vitaminen, mineralen of eiwitten ingebracht, met de bedoeling
cellulitis, locale vetophopingen en fijne rimpels tegen te gaan.

Meerdere partijen voeren nog andere behandelingen met naaldjes uit, zoals het verwijderen
van spataders door het inspuiten van een bepaalde stof; behandeling met naald van oneffenheden als steelwratjes, mee-eters, gerstekorrels, puisten. Verder worden dermapen en bioskinjetting (beweging met naaldje in rimpel om meer collageen aan te maken) een aantal keer
genoemd. Een enkeling noemt haarstamceltransplantatie en metatherapie.

44

7. Behandelingen met lichtenergie/lasers
Aantal behandelingen met lichtenergie/lasers per partij (kliniek/salon/praktijk) per jaar1
Gemiddeld aantal behandelingen per jaar
ZBC's

520 (N=13)

Privéklinieken

1.150 (N=20)

Schoonheidssalons aselect

220 (N=8)

Huidtherapie praktijken

660 (N=63)
10 (N=1) 2

Tandartsenpraktijk
3

Schoonheidssalons specifiek

560 (N=53)

In bovenstaande tabel is onder andere te zien dat één privékliniek gemiddeld 1.150 behandelingen met lichtenergie/lasers per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen4
Ingrepen met lichtenergie/lasers
80%
69%

70%

65%

60%
50%

43%

40%
30%
20%
5%

10%

1%

0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Schoonheidssalons

Tandartsen

Uitvoerende professionals
De behandelingen met lasers/lichtenergie worden door de volgende professionals uitgevoerd:
ZBC’s: veelal door een oogarts, ook wel door een huidtherapeut of dermatoloog. In een
enkel geval door een chirurg, cosmetisch arts, basisarts of schoonheidspecialist met relevant vakdiploma.
Privéklinieken: door een huidtherapeut (35%); een oogarts (20%); een schoonheidsspecialist met relevant vakdiploma (20%) of een cosmetisch arts (15%). In een enkel geval
door een verpleegkundige, schoonheidsspecialist zonder relevant vakdiploma, plastisch
chirurg, een dermatoloog of basisarts.

1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
Eén tandartspraktijk laat laserbehandelingen uitvoeren door een plastisch chirurg, met als doel correctie na
wondgenezing.
3
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
4
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

45

Schoonheidsalons: meestal door een schoonheidsspecialist (in 56% van de gevallen met
en in 30% van de gevallen zonder relevant vakdiploma); of door een huidtherapeut
(18%).
Huidtherapie praktijken: in 90% van de gevallen door een huidtherapeut, in een enkel
geval door een schoonheidsspecialist (met of zonder relevant vakdiploma) of een verpleegkundige.
In het enkele geval dat deze ingrepen in een tandartsenpraktijk worden gedaan, worden
ze uitgevoerd door een plastisch chirurg.
Type behandelingen met lichtenergie/lasers
De volgende behandelingen met lichtenergie/lasers worden uitgevoerd:
Laserbehandeling met het doel huidverjonging/huidverbetering


Deze behandeling wordt toegepast door 31% resp. 55% van de partijen die behandelingen met lichtenergie/lasers uitvoeren



Beschrijving: Het laserapparaat schiet met een zeer fijne laserbundel minuscule gaatjes in de huid. Vlak
onder de opperhuid verspreidt de energie van de laser zich in de breedte. Zo wordt de huid gestimuleerd om collageen en elastine aan te maken waardoor deze strakker en dikker wordt en lijntjes vervagen.

Laserbehandeling met het doel ontharing


Deze behandeling wordt toegepast door 76% van de partijen die behandelingen met lichtenergie/lasers
uitvoeren



Beschrijving: Door de warmte van het laserlicht beschadigt het haarzakje waardoor het geen nieuwe
haar meer kan produceren. Het laserlicht is zo afgesteld dat het alleen wordt opgenomen door de melanine (pigmentkorrels in haarzakje).

Laserbehandeling met het doel tatoeageverwijdering


Deze behandeling wordt toegepast door 9% van de partijen die behandelingen met lichtenergie/lasers
uitvoeren

 Beschrijving: Het pigment, of de inktdeeltjes die ingekapseld zijn in de huid, worden verhit. De warmteenergie van de laser breekt de kapsels open en laat de inktdeeltjes in microscopisch kleine deeltjes uit
elkaar vallen. Vervolgens worden de inktdeeltjes door het afweersysteem van het lichaam afgevoerd
door de witte bloedlichaampjes

.

Andere behandelingen met laser die door een enkele praktijk worden genoemd zijn WPL, VPL
en Wondheling (m.b.v. LED licht).

46

8. Chemische peelings
Aantal chemische peelings per partij (kliniek/salon/praktijk) per jaar1
Gemiddeld aantal behandelingen per jaar
ZBC's

190 (N=7)

Privéklinieken

260 (N=8)

Schoonheidssalons aselect

410 (N=13)

Huidtherapie praktijken

340 (N=78)

Tandartsenpraktijk

N.v.t (N=0)

Schoonheidssalons specifiek2

320 (N=46)

In bovenstaande tabel is onder ander te zien dat één privékliniek gemiddeld 260 behandelingen met chemische peelings per jaar uitvoert.
Uitvoerende partijen3
Chemische peelings
90%

80%

80%
70%
60%
50%
40%
30%

28%

23%

20%
8%

10%
0%

ZBC's

Privéklinieken

Huidtherapie
praktijken

Schoonheidssalons

Uitvoerende professionals
De chemische peelings worden door de volgende professionals uitgevoerd:
ZBC’s: meestal door een huidtherapeut, in een enkel geval door een plastisch chirurg of
een schoonheidsspecialist.
Privéklinieken: door een diversiteit aan professionals, namelijk een huidtherapeut, een
schoonheidsspecialist, een plastisch chirurg, een dermatoloog, een huisarts, een cosmetisch arts, een basisarts of een verpleegkundige.
Schoonheidsalons: in bijna 90% van de gevallen door een schoonheidsspecialist, in
sommige gevallen door een huidtherapeut, cosmetisch arts of huidtherapeut.
Huidtherapie praktijken: in ruim 90% van de gevallen door een huidtherapeut, soms
door een schoonheidsspecialist.

1

Met ‘N=’ is weergegeven hoeveel partijen hebben aangegeven deze ingrepen uit te voeren. Als dit aantal heel
klein is, mag het aantal ingrepen dat zij uitvoeren niet worden gegeneraliseerd naar de populatie.
2
Deze groep is specifiek geselecteerd op het waarschijnlijk uitvoeren van cosmetische ingrepen, daarom is
deze niet representatief voor de totale groep schoonheidssalons.
3
De weergegeven percentages ZBC’s en privéklinieken hebben betrekking op een selectie van ZBC’s en privéklinieken die cosmetische ingrepen uitvoeren. De weergegeven percentages van de overige partijen hebben
betrekking op een aselecte groep van deze partijen.

47

Omschrijving chemische peeling
Een chemische peeling is een gezichtsbehandeling waarbij een vloeistof op basis van zuur op
het gezicht gesmeerd wordt. De zuren in de peelings verslappen de samenhang tussen de corneocyten (hoornlaagcellen), waardoor de hoornlaag versneld afschilfert.

48

Panteia
Bredewater 26
PO BOX 7001
2701 AA Zoetermeer
The Netherlands
tel: +31 79 343 01 00
fax: +31 79 343 01 01
info@panteia.nl
www.panteia.nl

49