Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 517

Veiligheidsregio’s

Nr. 60

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 juni 2012
In deze brief ga ik in op het landelijke beeld van de opkomsttijden van de
brandweer. De Inspectie VenJ heeft daar op mijn verzoek onderzoek naar
verricht. Met dit beeld en met de beelden per veiligheidsregio (bijlage 1 in
het rapport «Ter Plaatse»)1 geef ik gevolg aan mijn toezeggingen uit het
Algemeen Overleg van 26 mei 2011 (Kamerstuk 29 517, nr. 50) om u een
landelijk dekkingsplan aan te bieden.
Ik heb in deze beleidsreactie afstemming gezocht met het Veiligheidsberaad. Het Veiligheidsberaad onderschrijft de bevindingen in het rapport
en geeft aan daarmee aan de slag te zullen gaan. Het Veiligheidsberaad
acht het van belang dat waar dat past de oplossingen in gezamenlijkheid
worden gevonden, ook met het brandweerveld en de wetenschap.
Ten slotte informeer ik u2 ook over de ontwikkeling van multidisciplinaire
expertregio’s.
Landelijk beeld opkomsttijden
U heeft in het Algemeen Overleg van 26 mei 2011 de wens geuit om
inzicht te krijgen in de situaties waarin de opkomsttijden niet worden
gehaald en de oorzaken daarvan. Conform mijn toezegging heeft de
Inspectie VenJ een onderzoek uitgevoerd naar deze aspecten in de
vijfentwintig veiligheidsregio’s in de periode van 1 juli 2009 tot en met
30 juni 2011 (zie bijlage).

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Zoals toegezegd in de brief (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2010–2011, 26 956, nr. 11) met
betrekking tot het onderzoek van de toenmalige Inspectie Openbare Orde en veiligheid
naar de brand bij Chemie-pack in Moerdijk,

kst-29517-60
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Elke veiligheidsregio dient te beschikken over een dekkingsplan, dat is
gebaseerd op een actuele risico-inventarisatie. In het dekkingsplan staan
de operationele zaken beschreven waarmee kan worden voldaan aan het
beleid dat het bestuur van de veiligheidsregio in het brandweerbeleidsplan vastlegt. Ook de opkomsttijden worden in het dekkingsplan
bestuurlijk vastgelegd. Het bestuur van de veiligheidsregio kan besluiten
om op bepaalde locaties af te wijken van de normtijden zoals die in het
Besluit veiligheidsregio’s zijn opgenomen. De afwijkende opkomsttijden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 517, nr. 60

1

zijn dan, voorzien van een motivatie en eventuele maatregelen, ook in dat
plan opgenomen.
De Inspectie VenJ geeft aan dat de opkomsttijd slechts een deel vormt van
de kwaliteit van de repressieve brandweerzorg, die weer een deel vormt
van de totale brandweerzorg, waarbij ook preventie een belangrijke rol
speelt. Het rapport zegt daarover dat meer positief resultaat wordt bereikt,
wanneer meer wordt geïnvesteerd in de voorkant van de veiligheidsketen
(preventie). Het Veiligheidsberaad is ook kritisch op de huidige focus op
repressieve brandweerzorg en geeft aan dat preventieve brandweerzorg
minstens zo belangrijk is.
Ik deel de opvatting van de Inspectie dat het behalen van de opkomsttijden slechts één van de aspecten is van brandweerzorg. Dit laat wat mij
betreft echter onverlet dat elke veiligheidsregio een bestuurlijk vastgesteld
dekkingsplan dient te hebben dat is gestoeld op geactualiseerde
risico-inventarisaties.
De Inspectie VenJ concludeert dat de brandweerkorpsen in 67% van de
gevallen binnen de normtijd (opkomsttijden) van het Besluit veiligheidsregio’s (Bvr) ter plaatse zijn. De percentages verschillen overigens sterk per
regio en lopen uiteen van 43% tot 86%.
De Inspectie merkt op dat de managementinformatie over opkomsttijden
in de meeste veiligheidsregio’s onvoldoende op orde is. Voor wat betreft
de dekkingsplannen concludeert de Inspectie dat 7 van de 25 regio’s na
invoering van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) een nieuw dekkingsplan
hebben vastgesteld, soms met normtijden conform het Bvr, soms met
afwijkende normtijden. In 15 regio’s is het bestaande dekkingsplan na
invoering van de Wvr «herbevestigd» met als doel binnen afzienbare tijd
tot een nieuw dekkingsplan te komen, 3 regio’s hebben na invoering van
de Wvr geen (nieuw of hernieuwd) dekkingsplan vastgesteld. Zij werken
nog met het dekkingsplan van vóór de inwerkingtreding van de Wvr. Geen
enkele regio heeft in het dekkingsplan expliciet de locaties met afwijkende
normtijden vastgesteld (met argumentatie en eventuele aanvullende
maatregelen).
Het is goed om te constateren dat er een positiever beeld uit het
onderzoek naar voren komt, dan het eerdere beeld uit 20071. Ik vind het
zorgelijk dat het onderzoek in algemene zin laat zien dat dekkingsplannen
onvoldoende op orde zijn. Deze zorgen heb ik met name omdat inzicht in
de risico’s in het eigen gebied en een beeld van de huidige mate van
brandweerdekking een eerste en noodzakelijke stap is voor het vaststellen
van toekomstig brandweerbeleid en om bestuurlijke afwegingen te
kunnen maken. Dat inzicht ontbreekt nu in een groot aantal gevallen. Er
kan een bestuurlijke afweging gemaakt worden dat wordt afgeweken van
de normtijden zoals die in het Besluit veiligheidsregio’s zijn opgenomen,
maar dat moet dan inzichtelijk en gemotiveerd gebeuren. De veiligheid
van zowel burger als brandweerpersoneel zijn daarin belangrijke
overwegingen. Het is dan ook noodzakelijk dat al die overwegingen in een
volledig en actueel dekkingsplan samengevoegd zijn.

1
Rapport «Operationele Prestaties Brandweer
«Opkomsttijden», Knelpunten en oplossingen», Inspectie Openbare Orde en Veiligheid,
2007.

Als Minister van Veiligheid en Justitie ben ik verantwoordelijk voor een
goed werkend brandweerstelsel. Ik vind het van groot belang dat er
heldere beleidslijnen en landelijke kaders zijn en dat deze worden
nageleefd. Het is de verantwoordelijkheid van het bestuur van de
veiligheidsregio’s om hier zorg voor te dragen. Ik neem alle aanbevelingen van de Inspectie over en samen met het Veiligheidsberaad zal ik mij
de komende periode inzetten om vervolg te
geven aan de aanbevelingen van de Inspectie VenJ. Hiervoor zullen de
volgende acties worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 517, nr. 60

2

–

–

–

–

–

–

Met het Veiligheidsberaad heb ik afgesproken dat het op orde brengen
van alle vijfentwintig dekkingsplannen (voor zover dat nog niet is
gebeurd) met voorrang alsnog dit jaar plaatsvindt. In dat dekkingsplan
moet dan ook zijn opgenomen of wordt afgeweken van de normtijden
en wat de bestuurlijke afweging daarbij is.
Voor vijf veiligheidsregio’s geldt dat het dekkingspercentage onder de
50% ligt. Ik treed op korte termijn in overleg met deze regio’s om van
hen te vernemen op welke manier zij maatregelen zullen nemen om
die situatie te verbeteren.
De aanbevelingen die de Inspectie VenJ doet voor de korte termijn
neem ik ter harte, evenals het Veiligheidsberaad dat heeft aangegeven
deze aanbevelingen over te nemen. Het gaat dan o.a. over het
optimaliseren van de opkomsttijden binnen de bestaande mogelijkheden, het benoemen van alternatieve gelijkwaardige maatregelen, het
nemen van expliciete besluiten over afwijkingen van normen uit het
BVR, het landelijk eenduidig regelen van de benodigde managementinformatie over de kwaliteit van de brandweerzorg, het actualiseren en
bestuurlijk vastleggen van de dekkingsplannen, het helder maken op
basis waarvan afgeweken kan worden (objectniveau of anderszins) en
betrekken van de «administratieve last» in de overwegingen.
De Inspectie VenJ constateert dat mijn interpretatie van «per locatie»
inzichtelijk maken waar wordt afgeweken van normtijden, namelijk per
object in de regio, een grote administratieve belasting is voor de
veiligheidsregio’s. Ook het Veiligheidsberaad stelt zich op datzelfde
standpunt. Ik zal met het VB en andere relevante partijen een werkwijze ontwikkelen voor de registratie en definiëring van de »afwijkingen per locatie». Op basis van die werkwijze moeten veiligheidsregio’s
zorgen voor een sluitende registratie van de afwijkingen van de
normtijden in hun regio. Ik wil de administratieve last hierin terugdringen en de uitvoerbaarheid van de Wet vergroten, zonder dat afbreuk
wordt gedaan aan de landelijke wettelijke kaders.
Verder is het onderwerp opkomsttijden één van de thema’s dat
terugkomt in de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s in 2013.
gekeken wordt naar de doeltreffendheid van de Wet op dit punt. De
onafhankelijke evaluatiecommissie en het WODC gaan daarmee verder
aan de slag. Ik heb u hier eerder over geïnformeerd1.
Inzicht in de opkomsttijden en actuele bestuurlijk vastgestelde
dekkingsplannen zijn van groot belang voor de repressieve brandweerzorg. Daarom zal ik dit onderwerp nauwlettend blijven volgen. Ik heb
de Inspectie VenJ gevraagd om in 2013 opnieuw een onderzoek uit te
voeren naar de opkomsttijden en dekkingsplannen om te meten of er
verbetering plaatsvindt.

Ontwikkeling van expertregio’s

1
Brief aan Tweede Kamer «Beleidsnota
Rampenbestrijding»», (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2011–2012, 26 956, nr. 126).

Met het dagelijks bestuur van het Veiligheidsberaad heb ik afgesproken
dat zij het initiatief nemen om te komen tot de verdere ontwikkeling van
de expertregio, expertregio’s zijn immers van en voor de veiligheidsregio’s.
Ik waardeer de voortvarendheid en de herkenning van de eigen rol
waarmee het Veiligheidsberaad werkt aan een verdere ontwikkeling van
de expertregio vanuit het besef dat expertmatige kennis en kunde bij de
veiligheidsregio’s effectiever en efficiënter kunnen worden georganiseerd
en dat bestuurlijke inbedding daarbij cruciaal is. De bevordering van
interregionale samenwerking op expertises is hierbij van groot belang.
Het uitgangspunt is dat iedere veiligheidsregio geacht wordt de basis op
orde te hebben en door het treffen van de juiste veiligheidsmaatregelen
voorbereid is op de risico’s binnen het eigen grondgebied, conform het
regionaal risicoprofiel. Vertrekpunt is dus het regionale risicoprofiel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 517, nr. 60

3

Een veiligheidsregio kan vanuit het eigen risicoprofiel specifieke deskundigheid ontwikkelen die in vergelijking met andere veiligheidsregio’s als
expertise kan gelden. Twee pilots worden nu gestart om de vorm en
inhoud van de expertregio’s verder scherp te stellen. De relatie met het
op te richten IFV en een optimale positionering van de expertregio’s
hebben nadrukkelijk de aandacht in de pilots. Deze zullen gericht zijn op
de thema’s «natuurbranden» en industriële branden». Deze twee
expertises zullen uitgewerkt worden om het systeem van expertregio’s te
ontwikkelen, te beproeven en te verfijnen. In september 2012 zullen de
twee pilots van start gaan.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 517, nr. 60

4