Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

583
Vragen van het lid Bromet (GroenLinks) aan de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over het artikel «Ten koste van mens en milieu»
(ingezonden 3 september 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 27 oktober 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 78.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Ten koste van mens en milieu»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u er van dat de modellen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gebaseerd zijn op een beperkt aantal metingen en
aannames waarbij steeds meer kanttekeningen worden geplaatst?
Antwoord 2
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gebruikt als input
voor haar modellen de stikstofuitstoot van de landbouw uit de Emissieregistratie. Deze stikstofuitstoot wordt jaarlijks berekend met het NEMA-model
(NEMA staat voor Nationaal Emissiemodel voor Ammoniak). Over deze
berekening wordt gerapporteerd in Emissies naar lucht uit de landbouw door
Wageningen University & Research (WUR), dat de berekening uitvoert onder
begeleiding van de werkgroep NEMA van de Commissie van Deskundigen
Meststoffenwet (CDM). De berekeningen van emissies uit de landbouw en uit
stallen zijn gebaseerd op een veelheid van metingen en aannames en wordt
jaarlijks verbeterd op basis van nieuwe inzichten en gegevens. Hiermee
hebben we een robuust model voor de uitstoot en depositie van stikstof in
Nederland.

1

ah-tk-20202021-583
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Groene Amsterdammer, 2 september 2020, «Ten koste van mens en milieu»;
https://www.groene.nl/artikel/ten-koste-van-mens-en-milieu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het dat er vooral met modellen gewerkt wordt en dat de Nederlandse
Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) ervan
uit gaat dat de modellen er 25 procent naast kunnen zitten?
Antwoord 3
De materie is complex, waardoor modellen, ook die van TNO, helaas
onzekerheden bevatten. Het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof onder
voorzitterschap van de heer Hordijk heeft in hun eindadvies aanbevelingen
gedaan om te komen tot een vermindering van de onzekerheden. Ik heb uw
Kamer op 13 oktober jl. de kabinetsreactie gestuurd op dit eindadvies. De
inzet van het kabinet is om de onzekerheden te beperken.
Vraag 4
Klopt het dat de verschillende bestanden met dieraantallen, dierproductierechten en (gemeentelijke) vergunningen niet aan elkaar gekoppeld zijn of
met elkaar worden vergeleken?
Antwoord 4
Gegevens over het aantal gehouden dieren en dierproductierechten zijn
bekend bij RVO. Deze worden, binnen de grenzen van de AVG, aan elkaar en
aan andere gegevens gekoppeld en waar nodig aan een nadere inspectie
onderworpen door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Vergunningen die door provincies of gemeenten worden afgegeven worden
gecontroleerd door het betreffende bevoegde gezag.
Vraag 5
Kunt u uitgebreid ingaan op de vraag waarom omgevingsdiensten boeren
regelmatig controleren op milieu en omgevingsvergunningen maar zij niet
controleren of de boeren voldoende dier- of fosfaatrechten hebben en wat
vindt u hier van?
Antwoord 5
Het controleren van de mestproductie aan de hand van onder meer dierrechten en fosfaatrechten, is een verantwoordelijkheid van het Rijk en wordt in dit
geval uitgevoerd door RVO en de NVWA. Het is ten principale zo dat de
overheidslaag die de vergunning of rechten uitgeeft ook de uitvoering en
handhaving voor zijn rekening neemt.
Vraag 6
Wat vindt u ervan dat in veel gevallen fraude lucratief is?
Antwoord 6
Ik vind fraude in alle gevallen een zeer kwalijke zaak, zeker ook richting
ondernemers die zich wel netjes aan de regels houden. Door de pakkans te
vergroten en met stevige (financiële) consequenties te confronteren neemt de
fraudeprikkel af. De pakkans wordt vergroot door risico gebaseerd te
controleren met gebruikmaking van gecombineerde datastromen. Het is een
continu proces om dit te verbeteren en verder te optimaliseren. In de
herbezinning van het mestbeleid is een van de doelen om de mestketen
transparanter te maken en de uitvoering en handhaving te vereenvoudigen.
Vraag 7
In hoeverre wordt gebruik gemaakt van de in het artikel beschreven
mogelijkheid dat satellietdata en plaatselijke metingen een grote rol kunnen
spelen bij het verbeteren van de cijfers van het RIVM en kunt u ook in gaan
op wat er sinds onze vragen hierover in oktober 2018 verder mee gebeurd
is?2
Antwoord 7
Satellietdata kunnen een waardevolle aanvulling zijn op andere metingen,
maar kunnen ze niet vervangen, onder andere omdat de meteorologische
omstandigheden van invloed zijn op het waarnemingsvermogen van
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 480

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

satellieten. Overigens bevestigen de satellietdata de beelden die het RIVM al
op basis van metingen bepaalt.
Vraag 8
In hoeverre wordt er op meerdere plaatsen een regionaal meetnetwerk
opgezet met snuffelpalen zodat metingen beter gecombineerd kunnen
worden met modellen, zoals nu in Noord-Brabant gebeurt?
Antwoord 8
In Nederland zijn meerdere regionale meetnetwerken actief. Enerzijds zijn dit
formele meetstations in beheer van regionale uitvoerings- en omgevingsdiensten en GGD’s en anderzijds gaat dit om sensormetingen(snuffelpalen) in
beheer van bedrijven, gemeenten of burgerinitiatieven. De meetstations van
de verschillende diensten en GGD’s die onderdeel uitmaken van het Landelijk
Meetnet Luchtkwaliteit (LML) worden door het RIVM gebruikt bij het
kalibreren van modelberekeningen. De sensormetingen zijn momenteel echter
nog van onvoldoende kwaliteit om gebruikt te worden in het kader van
modelkalibratie. Door de snelle ontwikkelingen op het gebied van sensormetingen wordt in het kader van het Schone Lucht Akkoord (SLA) de voorbereiding getroffen voor een pilot om ervaring op te doen met (regionale)
sensornetwerken en de rol die dit soort metingen (fijnstof en NO2) kunnen
vervullen in aanvulling op het LML en modelberekeningen. Het is momenteel
nog niet duidelijk waar deze pilotprojecten precies gerealiseerd zullen
worden. Daarbij is op te merken dat de regionale sensormetingen in de
provincie Noord-Brabant enkel fijnstof en NO2 betreffen, en geen NH3. Dit
komt doordat de kwaliteit van de huidige NH3-sensoren voor de lage
concentraties NH3 in de buitenlucht nog onvoldoende is. In het geval van
ammoniak zal er op korte termijn dan ook geen sprake zijn van sensormetingen die gecombineerd kunnen worden met formele modelberekeningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3