Albayrak
wij dat in praktijk gebracht zien. Ik denk dat het goed is
dat wij in herinnering roepen dat het natuurlijk niet
alleen aan het klimaat ligt hoe de afdelingen er uitzien en
wat de bejegening is, maar dat dit gepaard gaat met
stevige maatregelen om drugs uit gevangenissen te
weren: toegangscontroles, bezoekersruimten die zijn
aangepast, vaker controleren, urinecontrole et cetera.
Mevrouw Joldersma kent al die maatregelen; die zijn
aangescherpt. Gecombineerd met de bejegening tijdens
de detentie, moet dat ervoor zorgen dat de verslaafden
sneller van hun verslaving af kunnen komen.
Mevrouw Joldersma (CDA): Ik geloof dat wij elkaar
aardig dicht zijn genaderd. Concreet merk ik dat
bijvoorbeeld de mensen in Vught al onrustig zijn, want zij
hebben geen enkel idee wat die extra zorgvoorziening zal
betekenen. Ik weet niet wanneer die voortgangsrapportage komt. Is de staatssecretaris in staat om ons redelijk
snel, bijvoorbeeld voor 1 oktober, hierover te informeren?
Staatssecretaris Albayrak: Als mevrouw Joldersma daar
1 november van maakt wel, want dat is kort voor de
begrotingsbehandeling van Justitie. Ik zeg toe dat ik de
Kamer nog voor de begrotingsbehandeling hierover
bericht.
Mevrouw Joldersma (CDA): Dan trek ik de motie in.
De voorzitter: Aangezien de motie-Joldersma/
Bouwmeester (24587, nr. 362) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Over de motie wordt volgende week
dinsdag gestemd.
De vergadering wordt van 15.35 uur tot 18.00 uur
geschorst.
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele bijzondere wetten in verband met de Wet dwangsom en
beroep bij niet tijdig beslissen (31844).
De voorzitter: Ik heet beide bewindslieden van harte
welkom. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft mij gevraagd om hem eerst het woord te
geven omdat hij iets mede te delen heeft dat ook bij de
beraadslagingen kan worden betrokken. Ik geef hem het
woord.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
Minister Donner: Voorzitter. Bij de bestudering van het
dossier ontdekte ik dat door een communicatiefout deze
week een nota van wijziging is ingediend met betrekking
tot artikel 31 van de Wet werk en bijstand. Deze had niet
ingediend moeten worden en daarom wil ik hem
terugtrekken. In deze ingediende nota van wijziging
wordt uitgegaan van het beginsel dat de herkomst van
geld bepalend wordt bij de middelentoets. Dat is een
verkeerd beginsel.

Tweede Kamer

Dwangsom en beroep

De voorzitter: Dit betreft stuk nr. 9 (38144). Dat maakt
geen onderdeel meer uit van deze beraadslaging.
Minister Donner: Ik zal dit schriftelijk bevestigen.
©
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Overheidsorganisaties
krijgen op grond van de Wet dwangsom en beroep bij
niet tijdig beslissen een boete als zij zich niet aan de
beslistermijnen houden en mensen dus langer moeten
wachten dan is afgesproken. Mensen kunnen geld krijgen
als overheidsorganisaties hun werk niet goed doen en
burgers te lang laten wachten. Zal dat het vertrouwen in
de overheid vergroten? Vertrouwen kun je niet kopen.
Bovendien wil de regering de termijnen oprekken zodat
overheidsorganisaties langer over hun werk kunnen
doen. Dat is op zich niet erg vertrouwenwekkend.
De SP-fractie heeft eerder met gemengde gevoelens
ingestemd met het voorstel om een aantal termijnen te
verlengen van twee maal twee weken naar twee maal
vier weken. Het is en blijft echter opmerkelijk dat de
regering de termijnen waarbinnen verzoeken van
mensen moeten worden behandeld, verlengt op het
moment dat bij het overschrijden van die termijnen een
boete wordt opgelegd. Het doel van de Wet dwangsom
en beroep bij niet tijdig beslissen, namelijk het verbeteren van de dienstverlening aan mensen, lijkt – laat ik het
heel voorzichtig zeggen – door het verlengen van de
beslistermijnen niet te worden versterkt.
Tijdens de behandeling van de vorige verlenging van
beslistermijnen hebben wij ons toch door de minister
laten overtuigen. Dat mag ook wel eens worden gezegd.
In de praktijk bleek dat sommige termijnen wel erg krap
waren en dat dit zou resulteren in onevenredig veel
boetes. Vandaag staan wij voor de vraag of wij opnieuw
een aantal beslistermijnen moeten verlengen. De
regering vraagt vandaag in het bijzonder aandacht voor
termijnen waarbij overheidsorganisaties afhankelijk zijn
van derden, waar zij niet altijd invloed op hebben, en die
buiten de directe schuld van die organisatie moeten
worden verlengd. Als anderen falen, zou het bestuursorgaan de rekening gepresenteerd krijgen.
Twee wijzigingen van beslistermijnen die de regering
vandaag voorstelt, hebben bij de SP-fractie de wenkbrauwen doen fronsen, namelijk de beslistermijnen voor de
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong) en die voor de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Wij kunnen ons
niet aan de indruk onttrekken dat de huidige termijnoverschrijdingen vooral voortkomen uit de complexe
uitvoeringspraktijk en de procesvernieuwing binnen de
uitvoeringsinstantie UWV. De Nationale ombudsman
heeft daar in zijn recentste jaarverslag ook woorden aan
gewijd. Hij schrijft dat het aantal klachten over het UWV
afneemt. Het zijn er nog wel heel veel: 880, waarvan er
88 te maken hadden met lange termijnen. Hij zegt echter
ook dat het beter gaat met het UWV, niet in het minst
door zijn eigen bemoeienis.
De minister van SZW wil de termijnen tijdelijk
oprekken tot 1 januari 2012, tot het UWV de noodzakelijke verbeteringen heeft doorgevoerd. De beslistermijnen
worden hier niet opgerekt omdat die per se te kort zijn,
maar omdat het UWV zijn zaakjes nog niet op orde heeft.
De aanvrager dreigt hiervan de dupe te worden. Die
moet namelijk langer wachten op een inkomen. De

23 september 2009
TK 5

5-312

Van Raak
minister wijst er nog wel op dat de aanvrager een
voorschot kan aanvragen, maar de ervaring leert dat ook
dit niet altijd even snel en goed verloopt. Bovendien
komt op die manier de last bij de aanvrager te liggen,
terwijl die er ook niets aan kan doen dat het bij het UWV
niet goed werkt. Falen van overheidsorganisaties kan
nooit een reden zijn om beslistermijnen te verlengen. Dat
was niet de bedoeling van de Wet dwangsom en beroep
bij niet tijdig beslissen; die had tot doel, de dienstverlening aan mensen te verbeteren. Nu, de rekening van het
falen van het UWV mag niet worden gelegd bij mensen
die afhankelijk zijn van een uitkering. Het UWV moet
eerst maar eens de boel op orde maken. Ik heb daarom
samen met collega Heijnen een amendement ingediend
om te voorkomen dat de organisatorische problemen
van het UWV worden afgeschoven op de aanvrager. Wij
maken deze verruiming van beslistermijnen voorlopig
ongedaan. Het UWV krijgt vooralsnog geen boetes
opgelegd. En het UWV krijgt tot 1 januari 2012 de tijd om
de organisatorische problemen op te lossen. Ik verzoek
de ministers om het UWV achter de vodden te zitten en
om ervoor te zorgen dat die problemen in januari 2012
ook echt zijn opgelost.
Mevrouw Smilde (CDA): Als ik het even kort mag
samenvatten, beoogt u met dit amendement dus dat het
allemaal blijft zoals het is, maar dat tot 2012 de
dwangsom voor iedereen behalve het UWV geldt.
De heer Van Raak (SP): Ja, voor het UWV, voor de
aanvragers van een Wajong-uitkering of een WIAuitkering, blijven dezelfde termijnen gelden, want wij
willen de organisatorische problemen van het UWV niet
op het bordje van de aanvragers leggen. Tot januari 2012
blijven de termijnen gewoon hetzelfde. Dan is het ook
wel logisch om niet om een boete te vragen. Daarom
zetten wij de wet even buiten werking, tot januari 2012.
Dan heeft het UWV de zaakjes op orde en kunnen wij
precies gaan doen wat de ministers voorstellen.
Mevrouw Smilde (CDA): Dat betekent dus dat de
mensen die een aanvraag indienen bij het UWV, overal,
bij alle bestuursorganen, de stok achter de deur hebben
van de dwangsom, maar niet bij het UWV, terwijl je juist
zou zeggen dat die juist bij het UWV zo nodig zou zijn.
Dat risico neemt u? Dat is geen dienstverlening aan die
aanvragers.
De heer Van Raak (SP): Nee, maar de bedoeling was,
ervoor te zorgen dat mensen sneller en beter geholpen
worden. Dat was de bedoeling van de Wet dwangsom en
beroep. Nu dreigt te gebeuren dat, omdat het UWV zijn
zaakjes niet op orde heeft, mensen die een aanvraag
indienen langer moeten wachten. Het gaat wel om
inkomen! Als het langer duurt, heb je geen geld. Dat
moeten wij niet willen. Daarom maken wij ten aanzien
van het UWV een uitzondering. De situatie is namelijk
anders. Wij gaan de ministers laten beloven dat de zaak
in januari 2012 op orde is. Dan wordt het UWV hetzelfde
als al die andere en dan kan de wet voor iedereen gaan
gelden.
De voorzitter: Omdat de heer Brinkman er niet is
ondanks dat hij zich heeft aangemeld, geef ik nu het
woord aan mevrouw Smilde.

Tweede Kamer

Dwangsom en beroep

©
Mevrouw Smilde (CDA): Voorzitter. Recentelijk hadden
wij het in verband met termijnen over de wijziging van
de Algemene wet bestuursrecht. Toen hebben wij
aangegeven dat wij kritisch tegenover de verlenging van
termijnen staan. Kennelijk waren de termijnen niet
realistisch genoeg, maar daarvan had vooral de burger
last. Dankzij de Wet dwangsom en beroep kan daarvan
vooral het bestuursorgaan last krijgen. Wij zijn ermee
akkoord gegaan, want wij krijgen een evaluatie. Bij die
evaluatie zullen wij inderdaad zien of de termijnen
realistisch zijn. Daarom kunnen wij met dit wetsvoorstel
akkoord gaan. Ik heb nog even een vraag. Aan het UWV
is tot 2012 uitstel verleend. Wil de minister aangeven in
hoeverre het UWV nu binnen de termijn van acht weken
blijft? Of wordt die termijn dermate overschreden dat het
voorstel van de minister gerechtvaardigd is?
©
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. De Wet dwangsom
en beroep moet fungeren als stok achter de deur voor
bestuursorganen om burgers tijdig van dienst te zijn. Wat
de PvdA-fractie betreft, blijft het ook een stok achter de
deur en wordt die zo min mogelijk toegepast, eenvoudigweg omdat bestuursorganen op tijd besluiten.
Wij staan nu voor de invoering per 1 januari 2010. Het
kabinet stelt voor, een groot aantal wetten te wijzigen om
de beslistermijnen realistischer te maken, zoals het zelf
zegt. De PvdA is op zichzelf gevoelig voor de argumenten die het kabinet daarvoor aanvoert, maar staat er
tegelijkertijd ook kritisch tegenover. Want het kan niet zo
zijn dat de bedoeling van het wetsvoorstel van de
collega’s Wolfsen en Luchtenveld, de PvdA’er en VVD’er
die hiervoor het initiatief hebben genomen, ertoe leidt
dat de gemiddelde beslistermijn van bestuursorganen
langer in plaats van korter wordt. Zulks wordt niet
uitgesloten, nu wij op een groot aantal wetten langere
beslistermijnen toestaan. Tegelijkertijd heeft ook de
fractie van de Partij van de arbeid oog voor de praktische
bezwaren om de krappe termijn in acht te nemen, nu
dwangsommen worden opgelegd. In het geheel
genomen kan de Partij van de arbeid zich dus wel vinden
in de voorstellen, met twee uitzonderingen. De eerste
uitzondering betreft de Wet openbaarheid van bestuur.
Het wetsvoorstel is ingediend. Volgens mij moeten wij
daar nog over praten. Maar moeten we de termijnen
voor de Wet openbaarheid bestuur terugbrengen van 60
dagen naar 30 dagen over alle bezwaren? Ik zeg nu
alvast dat we daarover nog eens flink met elkaar aan de
slag gaan. Ik zie de bewindslieden verbaasd kijken.
Misschien is die wet in hun ogen al afgedaan. Dan is ons
dat ontgaan.
Vandaag gaat het om de Wajong. We hebben het over
het initiatief dat de heer Van Raak en ik hebben
genomen. We vragen het kabinet nog even na te denken
alvorens het per 1 januari samen met ons de dwangsom
van toepassing verklaart. Waarom zouden we dat dan al
doen, terwijl daartegenover staat dat wij bijna drieënhalve maand nemen voordat wij aan een jonggehandicapte die aan het werk, een re-integratietraject of
een uitkering moet worden geholpen, definitief een
beslissing kunnen doen toekomen over het traject waarin
hij of zij moet? Het gaat om jonggehandicapte mensen.
Hen moet je zo snel mogelijk willen helpen.

23 september 2009
TK 5

5-313

Heijnen
De fractie van de Partij van de Arbeid heeft dus
overwegende bezwaren tegen het oprekken van de
termijn van acht naar veertien weken. Tegelijkertijd hoeft
er, als het een keer voorkomt dat het langer dan acht
weken duurt, ook niet onmiddellijk een dwangsom te
worden opgelegd. Laten we daarom de huidige praktijk
nog twee jaar in acht nemen en in 2012, op basis van
een termijn van acht weken, de dwangsom wel gaan
toepassen. Dat lijkt mij een heel redelijk amendement,
dat recht doet aan de complexiteit van de wijziging van
de wet Wajong waar het UWV voor staat en dat recht
doet aan de gevoelde urgentie om de mensen eerder te
helpen dan na drieënhalve maand. Met de instrumenten
die het kabinet heeft, ook met de prestatieovereenkomst
met het UWV, kan het erop blijven toezien dat binnen
een redelijke termijn alle aanvragen in het kader van
Wajong worden behandeld. Ik geef dat ook graag de
collega’s in overweging, opdat zij op basis van die
argumenten deze geringe wijziging in deze wetten
kunnen aanbrengen.

Wat moet er dan wel gebeuren? Mijn fractie kan zich
voorstellen dat als nog niet alles er is, een horizonbepaling wordt opgenomen die even respijt geeft. Het
moet dan echter helder zijn dat de instantie over
bijvoorbeeld een jaar wel op niveau dient te zijn. Dan
ontstaat namelijk die druk.
Het was ons niet duidelijk wat er werd bedoeld met
het amendement-Heijnen/Van Raak. Dit is me ondertussen uit de toelichting helderder geworden. Ik wil echter
ook heel nadrukkelijk het standpunt van het kabinet
horen over deze aanpak. Ik wil weten of het kabinet die
verstandig vindt. Ook het kabinetsstandpunt zullen we
beoordelen vanuit de vraag of er druk ontstaat op het
proces om te komen tot een snelle oplossing. Of ik de
fractie zover kan krijgen om dit voorstel te steunen,
hangt echt af van hetgeen wij van de ministers horen. Ik
zeg er wel bij dat het heel moeilijk te beoordelen is
vanuit de Kamer. Gevoelsmatig zeg ik dat het voorstel
niet het type oplossing is dat wij willen. Je moet niet je
norm verlagen, maar je prestatie verhogen.

De voorzitter: Ik dank de heer Heijnen. Misschien is er
een misverstand in het spel, want het wetsvoorstel
Wijziging Awb en Wob in relatie tot de Wet dwangsom
en beroep bij niet tijdig beslissen is reeds behandeld
door de Tweede Kamer.

De heer Van Raak (SP): Daar ben ik het helemaal mee
eens. Volgens mij is het voorstel van de heer Heijnen en
mijzelf een soort horizonbepaling, want op 1 januari 2012
moet het wel geregeld zijn. De straf is de normale straf
die in de wet staat. Ik heb de ministers echter wel
gevraagd om ze achter de broek te zitten. Bij dit
amendement hoort namelijk ook het verzoek aan de
ministers om te zorgen dat het op 1 januari 2012 echt op
orde is.

©
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. De VVD-fractie heeft
met overtuiging de Wet dwangsom en beroep bij niet
tijdig beslissen gesteund, het initiatief van oud-collega’s
Wolfsen en Luchtenveld. Er is geen sprake van marktwerking. Het gaat over organisaties die een monopoliepositie hebben. Burgers en bedrijven zijn afhankelijk van
het presteren van die organisaties om te komen met
beslissingen. Je zoekt dus een methode om voor die
organisaties, die geen natuurlijke druk ondervinden, een
ander soort druk te organiseren. Dat is gedaan door deze
wet, met een dreiging van een dwangsom.
Wat er sindsdien gebeurd is, is precies datgene wat
wij in ieder geval niet wilden. Wat ons ook ontzettend
tegen de borst stuit, is het derde wetsvoorstel, waarmee
termijnen worden verlengd. Dat is in ieder geval niet de
bedoeling geweest van de indieners. We willen dat de
termijnen worden gehandhaafd en dat er organisatorische maatregelen worden genomen zodat dit kan
worden gerealiseerd. We willen dat er druk ontstaat.
Mijn fractie heeft de eerste twee wetsvoorstellen
gesteund, maar ik moet zeggen dat ik het in mijn fractie
buitengewoon moeilijk heb gehad bij de bespreking van
dit derde voorstel. Er heerst het gevoel dat het maar
eens een keer afgelopen moet zijn en dat de overheid
gewoon moet presteren. Het ergste wat je kunt overkomen als je ergens een aanvraag hebt ingediend, is dat
men zegt: ″Tja, wij willen wel, maar we zijn afhankelijk
van iemand anders die ons nog moet adviseren.″ Van
een dergelijke situatie krijg je pukkeltjes. Je kunt dan
geen gesprek meer voeren, want de man tegenover je
zegt dat hij wel zou willen, maar de informatie helaas
niet heeft. In ambtelijke organisaties die dit aangaat,
dient intern druk te worden gezet op de mensen die
moeten leveren. Alleen als iedereen de druk van de
dienstverlening voelt, wordt er gepresteerd. Het laatste
wat we moeten willen is dus het verlengen van
termijnen.

Tweede Kamer

Dwangsom en beroep

De heer Van Beek (VVD): Nogmaals, ik zal goed
luisteren naar wat de bewindspersonen hierover zeggen.
Uit de mondelinge toelichting van de heer Van Raak heb
ik inderdaad het gevoel gekregen dat hij niet bezig is met
het weghalen van de druk. Op dat punt denken hij en ik
in dezelfde richting.
De voorzitter: Op verzoek van het kabinet schors ik de
vergadering vijf minuten.
De vergadering wordt van 18.28 uur tot 18.33 uur
geschorst.
©
Minister Ter Horst: Voorzitter. Ik kan het kort houden,
want de meeste ingebrachte punten liggen op het terrein
van mijn collega van SZW.
Op 1 oktober aanstaande, en dus niet, zoals gesuggereerd, op 1 januari 2010, treedt de Wet dwangsom en
beroep bij niet tijdig beslissen in werking. Op 12 mei
hebben we gesproken over het wetsvoorstel tot
aanpassing van de termijnen om te beslissen op een
bezwaarschrift krachtens de Algemene wet bestuursrecht. We hebben ook gesproken over de termijn om te
beslissen op een verzoek om informatie krachtens de
Wet openbaarheid van bestuur. Die staan nu dus niet
meer ter discussie, maar ik heb er alle vertrouwen in dat
de werking van de wet ons allemaal zal bevallen. Niet
alleen de Tweede, maar ook de Eerste Kamer heeft het
wetsvoorstel aangenomen. Op 30 september zal een en
ander in het Staatsblad verschijnen.
We hebben vervolgens een schouw gedaan naar de
wettelijke termijnen. Die heeft geleid tot het wetsvoorstel
waarover wij vandaag spreken. Bij de schouw is het

23 september 2009
TK 5

5-314

Ter Horst
uitgangspunt steeds geweest dat verlenging van de
termijn alleen aan de orde is, indien organisatorische
maatregelen geen oplossing kunnen bieden. De huidige
beslistermijnen, die ik samen met de collega’s van
Justitie, Economische Zaken, Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Verkeer en Waterstaat en Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer voorstel om aan te passen,
zijn naar ons oordeel niet passend en niet realistisch.
Wij vinden een goede en tijdige dienstverlening van
groot belang. De heer Van Raak zei al dat het doel van de
indieners van het wetsvoorstel is om het vertrouwen van
de burgers in de overheid te vergroten. Maar naast die
goede en tijdige dienstverlening zijn ook zorgvuldigheid
en zorgvuldige besluitvorming van groot belang. Ik
benadruk dat de wettelijke beslistermijnen uiterste
termijnen zijn en dat vooropstaat dat bestuursorganen
aanvragen voortvarend moeten behandelen en zo
spoedig mogelijk daarop moeten beslissen. Wij denken
dat het initiatiefwetsvoorstel daar een goede rol in zal
spelen.
De heer Van Beek zegt dat het niet de bedoeling kan
zijn geweest van het wetsvoorstel om termijnen te
verlengen, maar dat dit nu wel gebeurt. Ik heb steeds bij
de debatten gezeten waar ook de initiatiefnemers bij
waren. Zij hebben aangegeven dat zij altijd voor ogen
hebben gehad dat het wetsvoorstel zou dwingen tot
aanpassing van enkele termijnen, omdat ook zij vonden
dat die termijnen realistisch en passend zijn en dat er
een goed evenwicht moet zijn tussen zorgvuldigheid en
slagvaardigheid. Het zal helder zijn dat het kabinet na
serieuze afweging van mening is, dat het op de punten
waarover het een wetsvoorstel heeft ingediend absoluut
noodzakelijk is om die termijnen te verlengen.
Mijn collega van SZW zal ingaan op de openstaande
punten.
©
Minister Donner: Voorzitter. Ik dank de leden Van Raak
en Heijnen voor de opmerkingen die zijn gemaakt ter
toelichting van het amendement, specifiek als het gaat
om de WIA en de Wajong. Er mag geen misverstand
over bestaan dat wij het eens zijn over de substantie.
Ook in mijn opvatting moet het UWV op dit punt de
praktijk veranderen. Het is ook bezig om die te veranderen. Onlangs is dat helaas voor de rechter misgegaan,
vanwege het verschil van inzicht met de or, maar dat
waren wijzigingen die mede bedoeld waren om dat
proces te versnellen. Er is dus geen verschil van mening
over de behoefte om op deze punten tot een versnelling
te komen.
Het gaat in beide gevallen om de aanvragen. De WIA
kent op dat punt al een afwijkende termijn van tien
weken. De Wajong kent een regeling van acht weken. In
beide gevallen gaat het om vrij complexe besluiten
waarin een oordeel moet worden gevormd over de
arbeidsongeschiktheid van betrokkene en eventueel over
de mogelijkheden die betrokkene nog wel heeft. Dit kan
per definitie geen ambtelijke beoordeling zijn. Daar zijn
medici en arbeidsdeskundigen bij betrokken. Ik heb mij
hierover door het UWV laten informeren. Er moet een
afspraak met een arts gemaakt worden en daar zijn vaak
twee of drie weken mee gemoeid. Er moet een moment
gevonden worden waarop beiden beschikbaar zijn. Dan
is er nog de beoordeling, die tijd vergt, en tot slot volgt

Tweede Kamer

Dwangsom en beroep

de koppeling aan de beoordeling van de arbeidsgeschiktheid, dus welke mogelijkheden er wel en niet
zijn. Dit is een heel proces. Desondanks verzekert het
UWV mij dat het mogelijk is om het proces door
herstructurering te bekorten. Dat is niet een kwestie van
eenvoudig met elkaar afspreken dat men het wat sneller
zal doen. Daarvoor moet de structuur van de informatica
aangepast worden, omdat die processen mede daardoor
gestuurd worden. De wijzigingen die in het kader van de
WIA zijn voorgesteld, zijn mede vanwege het oordeel van
de rechter even geparkeerd.
Daar komt bij dat in de wetgeving, los van de termijn
voor de besluitvorming, al is voorzien dat deze besluiten
langer duren. In het kader van de WIA moet de aanvraag
dertien weken voor het aflopen van de wachttijd
ingediend zijn. Dat zijn dus precies drie maanden.
Dezelfde termijn geldt ook in de Wajong. In de huidige
regeling moet de aanvraag negen maanden na het
ontstaan van de arbeidsongeschiktheid worden
ingediend. Die arbeidsongeschiktheid wordt fictief op het
zeventiende levensjaar gesteld, want het gaat om
beperkingen die al vanaf de geboorte of tijdens de
minderjarigheid zijn ontstaan. Het versnellen van de
besluitvorming op dit terrein leidt niet tot versnelling en
ook niet tot vertraging van de uitkering. De uitkeringen
gaan in met terugwerkende kracht tot het moment dat
betrokkenen volgens het systeem daarvoor in aanmerking komen. In de nieuwe regeling voor de Wajong geldt
dit ook. Daarin is uitdrukkelijk bepaald dat het recht op
arbeidsondersteuning zestien weken na de aanvraag
ontstaat. Dat is ook daarvan losgemaakt. Kortom, in de
regeling is de complexiteit van deze besluitvorming al
voorzien.
Nu pleit ik er niet voor om de termijn structureel
langer te maken. Wij zijn het eens over het doel dat
eigenlijk uiterlijk met ingang van 2012 het proces op orde
moet zijn. Ik heb wel bezwaar tegen het amendement.
Het gaat uit van de filosofie dat het vertrouwen van de
burger in de overheid bevorderd moet worden. Toch laat
het een systeem bestaan waarvan wij weten dat de
gestelde termijn te kort is en wordt alleen voorgesteld
om de dwangsom even niet te laten ingaan. Wij moeten
aanvaarden dat de overheid op dit terrein – dit zal
voorlopig het geval zijn – systematisch deze termijn moet
overschrijden omdat het niet binnen de termijn kan. Het
voorstel van het kabinet is om dit tijdelijk te erkennen
door de termijn te verlengen. In het amendement wordt
voorgesteld om de termijn niet te veranderen, terwijl
bekend is dat die niet gehaald kan worden, maar er
wordt alleen geen dwangsom op gesteld. In eerlijkheid
vind ik dat dit een verkeerd beeld van de overheid bij de
burger schept. Hij leest in de wet dat er in acht weken
besloten moet worden en als dat niet gebeurt, volgt er
een dwangsom. Als het amendement wordt aangenomen, staat er nog steeds dat er binnen acht besloten had
moeten worden, maar dan blijkt de dwangsom niet te
volgen.
De heer Van Raak (SP): Wat wij willen, scheelt niet zo
veel, namelijk dat het op 1 januari 2012 geregeld is.
Minister Donner: Bon.
De heer Van Raak (SP): Maar het gaat om de manier
waarop. Tot nu toe is dus blijkbaar de termijn altijd
overschreden, want hij was te kort.

23 september 2009
TK 5

5-315

Donner
Minister Donner: Ja.
De heer Van Raak (SP): Waarom is de termijn nooit
eerder aangepast? Waarom wordt hij pas aangepast op
het moment dat er een boete komt? Nu komt er een
boete en wordt de termijn verlengd. Een aanvrager moet
straks, louter omdat het UWV de organisatie nog niet
voldoende op orde heeft, langer wachten. Er kan wel een
geldboete komen, maar men moet langer wachten. Dat
vind ik geen goede zaak. De reden voor deze verlenging
is niet dat de termijnen niet kloppen, want in januari
2012 wil de minister weer naar kortere termijnen. Dan
wordt de termijn gewoon weer acht weken. Het
probleem is dus blijkbaar niet de termijn; het probleem is
dat het UWV niet op orde is en blijkbaar heel erg lang
niet op orde is. En als het probleem niet gevormd wordt
door de termijnen, maar door het UWV, dan is het toch
niet logisch om de termijn te gaan verlengen? Nee, dan
is het logisch om het UWV op orde te brengen. Daarom
heb ik met de heer Heijnen het amendement ingediend.
Eerst moet ervoor worden gezorgd dat het UWV op orde
komt. Dan hoeven we niet meer te rommelen aan de
termijnen en kunnen mensen beter worden geholpen.
Minister Donner: Ik bestrijd het beeld dat het UWV niet
op orde is. Het gaat om processen waardoor, met alle
toevoegingen die er in de loop van de tijd aan zijn
gedaan, de termijn inderdaad systematisch overschreden
wordt. Dat wordt gedekt door een brief die uitgaat. Tot
dusver is er inderdaad geen aanleiding geweest om de
wet op dit punt te wijzigen. Daar heeft de heer Van Raak
gelijk in. De termijnen stonden zoals ze stonden. Nu
komt er een wet die de bedoeling heeft om termijnen
serieuzer te nemen dan ze tot dusver zijn genomen. Ik ga
daar geheel in mee. Dat heeft ook consequenties voor
het UWV. Dat geeft alleen aan dat een en ander niet
een-twee-drie gedaan kan worden, omdat het hier gaat
om processen waar allerlei andere zaken via de
automatisering mee zijn verweven. Het zit dus ook in de
structuur van zo’n automatiseringsprogramma. Het UWV
zegt: dat kunnen we veranderen en uiterlijk 1 januari
2012 kunnen we het aanpassen.
Het enige dat de heer Van Raak en mij verdeelt, is dat
de heer Van Raak de termijn wil houden zoals hij is,
maar de boete er niet aan wil verbinden, terwijl het
kabinet, juist vanuit de filosofie van het serieuzer nemen
van termijnen, nu niet gelijk weer een kiem van
wantrouwen wil leggen door het licht wel op rood te
laten staan, maar de boete niet meer te geven. Ik zeg het
even in verkeerstermen. Ik vind dat we tijdelijk het licht
op groen moeten zetten, zodat het beeld duidelijk is:
luister eens, er is op zichzelf niet iets wat in strijd met de
wet is, maar we zijn het erover eens dat de praktijk moet
veranderen. Ook over de termijn zijn we het eens, en zo
nodig zetten we die in de wet.

gemaakt en moet er niet worden gerommeld met de
termijnen. Je moet vooral ook allebei doen. In het
voorstel van de regering krijgt de aanvrager het
uiteindelijk op zijn bord, want hij moet langer wachten.
Minister Donner: Nee. In beide voorstellen, ook in dat
van de heer Van Raak, krijgt de aanvrager het op zijn
bord. Er komt namelijk geen dwangsom en ik zeg nu al
dat de termijn van acht weken niet zal kunnen worden
gehaald. De situatie verandert dus niet door het
amendement, want de huidige praktijk kan niet een-tweedrie worden veranderd. Zoals ik al zei, doen de termijnen
van besluitvorming er überhaupt niet toe voor de
uitkering die men krijgt, want die is volgens andere
termijnen geregeld. Men krijgt de uitkering namelijk pas
dertien weken nadien. Men zit in een situatie waarin
men, in het geval van de Wajong, nog überhaupt geen
recht heeft op een uitkering omdat men nog minderjarig
is of waarin men, in het geval van de WIA, al een
uitkering heeft omdat de loondoorbetaling blijft lopen.
De termijnen zijn dus geënt op een heel ander verloop
van perioden en niet op de besluitvorming. Ook als we
tot acht weken besluiten, zal de uitkering niet sneller
worden gegeven, want die wordt door een andere
regeling geraakt. Het gaat hier zuiver om de vraag van
een termijn. Ik geef toe dat dit erin is geslopen. Het gaat
er nu alleen om wat de juiste methode is om dit te
corrigeren. Is dat door willens en wetens een te korte
termijn te laten staan en de sanctie niet te geven? Of is
dat door te erkennen dat wij die termijnen nu serieus
nemen en dat de consequentie is dat daar waar het te
kort is, wij nu tijdelijk zullen moeten aanpassen, juist uit
respect voor die termijnen en om ervoor te zorgen dat
op hetzelfde moment – daarover zijn wij het eens – de
zaak weer op orde is.
De heer Van Beek (VVD): Ik zit aandachtig te luisteren en
ik moet een keuze maken tussen twee systematieken die
uiteindelijk tot dezelfde oplossing moeten leiden. Het
gaat om de twee wegen die daarheen leiden. Als je de
termijnen voor de komende jaren verhoogt, ben ik bang
dat de druk uit de organisatie wegloopt. Dan kan men
namelijk tot de conclusie komen dat men keurig voldoet
aan de wettelijke termijnen zoals die vanaf volgend jaar
in de wet zouden staan. Ik zoek naar middelen om de
druk op de organisatie in ieder geval maximaal te
houden en ervoor te zorgen dat alles wat voor 1 januari
2012 bereikt kan worden, echt zichtbaar wordt.

De heer Van Raak (SP): De mensen die een aanvraag
doen, schieten hier toch niets mee op? Het verhaal van
de minister zou consistent zijn als hij had voorgesteld dat
voortaan altijd de termijnen veertien maanden worden.
Het voorstel is echter niet om de termijnen te verlengen
naar veertien maanden. Nee, het voorstel is om ze
tijdelijk te verlengen, tot januari 2012, en ze dan terug te
brengen tot acht weken. Blijkbaar is het probleem dus
niet de termijn. De termijn is niet het probleem. Het UWV
is het probleem. Daarom moet het UWV op orde worden

Minister Donner: Het instrument waarmee die druk
georganiseerd wordt, is de dwangsom. Daarvoor wordt
deze wetgeving aangenomen. Die verschilt niet in het
ene of het andere systeem. Zowel volgens het amendement als volgens het voorstel van het kabinet gaat de
dwangsom werken vanaf 1 januari 2012. Die druk is
gelijk. Het gaat alleen om de vraag hoe wij met de
tussenliggende periode omgaan. Door die termijn wordt
geen druk uitgeoefend – dat geef ik hier eerlijk toe –
omdat het UWV nu niet aan die termijn kan voldoen. Dat
heeft al die jaren ook geen druk geschapen. Juist om die
druk te realiseren – dat geldt niet voor het hele UWV,
maar alleen voor deze twee wetten en de besluiten die
eronder vallen – moet ik nu aangeven dat termijnen
voortaan serieus genomen moeten worden omdat er
anders een dwangsom geldt. Dat is nu net de reden dat
ik zeg: doe voor de periode dat het niet kan niet alsof het

Tweede Kamer

23 september 2009
TK 5

Dwangsom en beroep

5-316

Donner
wel moet. Dan moet de wetgever, ook in dat opzicht,
buigen voor de feiten. Anders aanvaarden wij in wezen
een wetsvoorstel waarvan wij weten dat het niet
nageleefd kan worden.
De heer Heijnen (PvdA): Ik vind dat de minister, niet de
persoon, maar de functie, zichzelf zo weinig serieus
neemt als hij zegt dat wij termijnen hebben gehad en dat
wij die tot nu toe altijd hebben laten lopen. Mijn beeld is
volstrekt anders. Volgens mijn beeld sluit de minister
ieder jaar een overeenkomst met het UWV om te
presteren op tal van onderdelen, waaronder behandeltermijnen. Mijn beeld is dat de Ombudsman ons terecht
jaarlijks rapporteert over de wijze van behandeling van
burgers: cliënten van instellingen als het UWV. Naar mijn
smaak is er gewoon een permanente druk op het UWV
om te presteren, ook als het gaat om het halen van
termijnen. Nu komt er een Wet dwangsom, maar die is
niet bedoeld om een norm te stellen voor wat vervolgens
de termijn wordt waarbinnen wordt beslist. Er moet veel
eerder beslist worden. Zo snel mogelijk, zeker als het om
Wajong’ers gaat.
Ik hoop dat de minister wat begrip kan opbrengen
voor de intentie achter het amendement, namelijk dat het
UWV zo snel mogelijk en voor zo veel mogelijk mensen
die termijn van acht weken moet halen. Dat is van
belang. Wij hebben liever dat het nog korter duurt. Wij
gaan niet akkoord met veertien weken. Dat is echt te
lang. Daartegenover willen wij niet uitsluiten dat het niet
voor iedereen mogelijk is gedurende de eerstkomende
twee jaar. Misschien is het zelfs niet mogelijk voor
duizenden van de tienduizenden mensen die zich
melden. Dan is het hanteren van een dwangsom de
komende twee jaar niet verantwoord. Minister, reageert u
daar nu eens op.

geleidelijk afbouwen. Zoals gezegd, is het een omslag in
de systemen. Men is daarvoor bezig met de WIA, maar
men heeft in de krant kunnen lezen dat dit stuit op verzet
van het apparaat en van de cliënten, die om andere
redenen menen dat zij dan minder goed worden
bediend. Dat zijn de veranderingen die aan de orde zijn.
Als dat de Kamer kan geruststellen, ben ik gaarne
bereid om eind volgend jaar te rapporteren over de
voortgang van het geheel. Wij zijn het eens over het feit
dat je geen sanctie moet opleggen waar dat niet mogelijk
is. Het enige wat ik zeg, is dat je dan in de wet geen
situatie moet scheppen waarvan wij nu al weten dat die
systematisch zal worden overtreden. Dat erodeert de
doelstelling van de wet, namelijk het scheppen van
vertrouwen.
De heer Heijnen (PvdA): De minister neemt grote
woorden in de mond. Met terugwerkende kracht zou dat
betekenen dat wij al die tijd, al die afgelopen jaren sinds
de SUWI, ten aanzien van de WIA, toen nog WAO, en ten
aanzien van de Wajong termijnen hebben gehanteerd –
en ik citeer – die een illusie bleken te zijn, die niet goed
zijn voor het gevoel van rechtshandhaving en termijnen
die in acht worden genomen. Dat gaat er bij mij niet in.
Volgens mij hebben u en uw voorgangers in deze Kamer
in het kader van de SUWI zelfs over dagen gesproken.
Over dagen zelfs als het gaat om verstrekkingen in het
kader van de sociale zekerheid. Nu gaat het inderdaad
om stelselwijzigingen ten aanzien van de WIA en de
Wajong. Daarom zeg ik ook dat ik het UWV nog een
langere periode gun om voor alle mensen aan die acht
weken te voldoen. Om nu te zeggen dat wij voor twee
jaar maar even akkoord gaan met veertien weken, staat
echter niet in verhouding tot de inspanning die men zich
de afgelopen jaren moet hebben getroost, mede dankzij
uw aansporing, om dat veel sneller te doen.

Minister Donner: Voor het gros van de besluiten die het
UWV neemt, wordt inderdaad geen uitzondering
gevraagd. Het UWV probeert die tevredenheid onder
cliënten te realiseren. Juist daarom spelen op dit terrein
deze besluiten over de aanvraag van een WIA of Wajong
geen rol, omdat, zoals gezegd, de uitkeringen op een
ander moment ingaan ongeacht wanneer er besloten
wordt. Er kan op dit terrein niet binnen een paar weken
worden besloten. Als iemand bij je komt met beperkingen en je moet een beslissing nemen of hij in beginsel
voor de rest van zijn leven als arbeidsongeschikt wordt
beschouwd, is dat geen beslissing die je binnen de
standaardtermijnen van acht weken kunt nemen. Idem
dito kan dat niet bij mensen die arbeidsongeschikt zijn en
waar je moet beslissen of ze duurzaam ongeschikt zijn,
of er nog een verandering mogelijk is en of ze voor een
bepaald percentage arbeidsongeschikt. U kunt niet de
illusie hebben dat wij dat soort beslissingen binnen een
paar weken kunnen nemen. Neem het schattingsbesluit
over wat er allemaal nodig is en bekeken moet worden.
Als wij het korter gaan doen, nemen wij snel een
beslissing die vervolgens onderuit gaat voor de rechter.
Zeg je dat het niet mag, dan moet je opnieuw naar de
rechter en loopt de termijn weer.
Ik probeer mijzelf serieus te nemen en ik probeer de
wetgeving en het idee van een dwangsom serieus te
nemen. Ik accepteer dat om die reden voor het gros van
de besluiten van het UWV, maar geef aan dat de Kamer
op twee punten iets vraagt dat voorlopig niet kan
worden gerealiseerd. Het is ook geen kwestie van

Minister Donner: Die inspanning heeft men zich getroost
op alle verschillende terreinen. U ziet dat in de normen
die steeds beter worden nageleefd en in de stijgende
tevredenheid met betrekking tot de dienstverlening van
het UWV. Alleen op deze twee punten, waar het gaat om
arbeidsongeschiktheidsbeslissingen, zijn die termijnen,
ook erkend door de wetgever, langer. Bij de Wajong heeft
men weliswaar acht weken genomen, maar bij de WIA is
het al tien weken. Men heeft dat nog verder afgedekt
doordat men op andere wijze in ieder geval heeft
gezorgd dat over de uitkering volgens een heel ander
mechanisme wordt beslist, niet door de beslissing.
Derhalve heeft de aandacht juist niet op die punten
gelegen, omdat men dat niet merkte. Het gaat hier om
beslissingen die niet een kwestie van dagen zijn en
waarvan je nog een paar dagen kunt afsnoepen. Het zit
hem structureel in het soort beslissingen dat je moet
nemen, het gegeven dat de persoon zich niet met een
aanvraag aandient bij een loket en dat er afspraken
moeten worden gemaakt met een of meerdere personen,
iets wat je ook niet stante pede kunt doen. Alle inzet is er
nu op gericht om dat te bekorten. Het enige verschil gaat
hierom: wat moet ik nu als wetgever doen als ik
constateer dat het niet kan? Moet ik dan toch fictief doen
dat het binnen de termijn moet, maar zeggen: de sanctie
geef ik niet? Of zeg ik dan: luister eens, ik zet de wet naar
de feiten, maar wel met een afloop, een horizonbepaling,
voor de uitzonderingen? Juist daarom is voorgesteld om
het te doen bij KB: zoveel eerder als het kan, zijn wij ook

Tweede Kamer

23 september 2009
TK 5

Dwangsom en beroep

5-317

Is de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
bereid om ons ten aanzien van het specifieke punt van
WIA en Wajong een jaar na inwerkingtreding van de wet
te rapporteren over de behandel- en besluittermijnen?
Hoe hebben deze zich van 1 oktober 2009 tot 1 oktober
2010 ontwikkeld? De minister dient er een beschouwing
bij te geven of wij op de goede weg zijn. Het is niet niks.
Ook het aantal situaties waarin een dwangsom van
toepassing is geweest vormt uitermate belangrijke
informatie. Wij pakken één specifiek onderdeel om de
werking van de wet goed te beoordelen.
©

De heer Van Raak (SP)
© M. Sablerolle – Gouda

bereid om het te doen. Om die reden doe ik een
dringend beroep op de Kamer uit een oogpunt van
wetgeving en wetgevingskwaliteitsbeleid om op dit punt
de wet naar de feiten te zetten en niet de wet en de
feiten van elkaar te laten verschillen en dat te regelen
door te zeggen: wij gedogen het.
De voorzitter: De heer Van Beek, nog eenmaal.
De heer Van Beek (VVD): Ik sla even aan op een van de
laatste opmerkingen van de minister: daarom hebben wij
het bij KB gedaan. Dat is voor mij niet onopvallend
gebleven. Hij zegt: als het eerder kan, kan het eerder.
Maar als het later wordt, kan het ook later worden.
Minister Donner: Ik ben gaarne bereid om alsnog een
nota van wijziging in te dienen op dit punt dat het bij KB
gebeurt, maar uiterlijk op de datum die ook zou gelden
volgens het amendement.
De voorzitter: Ik dank de minister. Is er behoefte aan
een tweede termijn van de Kamer?
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter: De heer Van Raak wil een tweede termijn.
Geldt dat voor de andere leden ook? Ook voor de heer
Heijnen? Dan geef ik het woord aan de heer Van Raak.

De voorzitter: Ik moet de conclusie naar aanleiding van
de mededeling waarmee de minister zijn betoog begon,
corrigeren. De nota van wijziging op stuk nr. 9 blijft
onderdeel van beraadslaging uitmaken. De regering zal
de Kamer morgen een nieuwe nota van wijziging doen
toekomen, waarmee het wetsvoorstel zal worden
hersteld.
©
Minister Donner: Voorzitter. Ik was inmiddels ook door
mijn ambtenaren geïnformeerd over het feit dat het via
de nota van wijziging onderdeel van de wet was
geworden, terwijl het nu via nota van wijziging weer
teruggedraaid moet worden. De nota van wijziging zal
ook een wijziging bevatten rond de termijn die ik heb
toegezegd. Het zal bij KB gewijzigd worden, uiterlijk per
1 januari 2012. Ik zeg de heer Heijnen gaarne toe dat wij
per oktober volgend jaar een rapportage hebben over
hoe de structuur van de besluitvorming is, hoe deze zich
ontwikkeld heeft en wat er nog verder veranderd moet
worden om wel te kunnen voldoen aan de termijn van
acht weken.
De voorzitter: Kunnen wij beide wijzigingen nog voor
dinsdag tegemoet zien?

©
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Ik luister altijd goed
naar de minister van Binnenlandse Zaken. Ik luister ook
goed naar de minister van Sociale Zaken. Ik zie een nota
van wijziging graag tegemoet waarin wettelijk wordt
vastgelegd dat per 1 januari 2012 de termijn acht weken
wordt voor de WIA en de Wajong.
©
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Ik ben erg benieuwd
naar de reactie van het kabinet op het verzoek van de
mede-indiener van het amendement, maar in aanvulling
daarop heb ik nog een vraag. Het is een serieuze kwestie.

Tweede Kamer

De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Ik dank beide
bewindslieden voor de beantwoording van de vragen.
Met het antwoord van de minister van BZK kunnen wij
het niet oneens zijn. Die poging zal ik ook niet wagen. Ik
kan goed leven met het compromis dat er op het
allerlaatste moment is uitgekomen. Daarmee komt het
scherper in de wet te staan, terwijl de systematiek vanaf
het begin werkt zoals het moet. Ik ben blij als wij elkaar
daarop kunnen vinden. Over het eindoordeel over de wet
moet ik eerst een discussie voeren in mijn fractie. In die
zin maak ik nog even een voorbehoud.

Dwangsom en beroep

Minister Donner: Ja.
De heer Van Raak (SP): De heer Heijnen en ik willen ons
gewijzigd amendement op stuk nr. 8 intrekken.
De voorzitter: Het gewijzigd amendement-Heijnen/Van
Raak op stuk nr. 8 is ingetrokken.
Ik stel vast dat daarmee wordt ingestemd.
Dan zal er aanstaande dinsdag over het wetsvoorstel
gestemd worden.

23 september 2009
TK 5

5-318

Donner
De vergadering wordt van 19.07 uur tot 19.35 uur
geschorst.

De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Vandaag ligt er een
mooi wetsvoorstel voor, een wetsvoorstel waarmee
Nederlandse ondernemers die in meerdere landen zaken
doen op twee manieren grote voordelen kunnen behalen.
Het eerste voordeel dat zij kunnen behalen, is dat zij
geen btw meer hoeven af te dragen. De inhoudingsplicht
wordt in een groot aantal gevallen immers verlegd naar
de afnemer, wanneer die in een ander land woont. Het
tweede voordeel is dat wanneer zij een btw-teruggaaf
willen vragen, zij één btw-teruggave vragen, en wel bij
de Nederlandse Belastingdienst. Zij hoeven zich niet
meer te melden bij 27 verschillende afzonderlijke
belastingdiensten in 27 Europese landen, waar je
allemaal verschillende formulieren moet invullen om je
btw terug te vragen. Dat kan grote winst opleveren voor
het Nederlandse bedrijfsleven. Dat is belangrijk in deze
tijden, voor de staatssecretaris, maar ook de Europese
collega’s van hem hebben in de afgelopen maanden zeer
veel maatregelen genomen om meer liquiditeit naar het
bedrijfsleven te doen vloeien, door de btw-afdracht op
een later moment te doen plaatsvinden, of de btwteruggave te versnellen. Dat is op nationaal niveau vrij
goed gelukt, niet alleen in Nederland, maar ook in een
aantal andere landen. Dat moet nu dus ook op internationaal niveau goed lukken. Toch heeft de CDA-fractie bij
het onderhavige wetsvoorstel een aantal vragen en
knelpunten. Eigenlijk komen die, kort gezegd, neer op het
volgende. Als wij Belastingdienst, ICT en Europa als de
drie steekwoorden horen, dan gaan wij iets beter
opletten bij wat er in een wetsvoorstel staat. Ik loop even
de punten af.
Ik begin met het tijdstip van verschuldigdheid, wat
wordt veranderd van de factureringsdatum naar het
tijdstip waarop de dienst is verricht. Dat heeft grote
gevolgen voor het bedrijfsleven. Ondernemers moeten
hun systeem aanpassen en verder zijn er ook diensten
die niet worden verlegd, zoals de binnenlandse diensten,
en waarvoor nog steeds moet worden aangesloten bij de
factureringsdatum. Dit betekent dat ondernemers twee
systemen in de lucht moeten houden. Dan is het tijdstip
van het verrichten van de diensten lastig te automatiseren. Er zullen ook handmatige processen moeten worden
ingericht. De regering geeft in de nota naar aanleiding
van het verslag en in antwoord op onze schriftelijke
vragen aan dat het bedrijfsleven is betrokken bij deze

wijzigingen. Wij hebben anders begrepen van het
Nederlandse bedrijfsleven. Kan de staatssecretaris een
toelichting geven op hoe dit zit?
De regering geeft voorts aan dat andere lidstaten
doorgaans aansluiten bij het tijdstip van presteren. Kan
de staatssecretaris namen en rugnummers noemen van
de lidstaten die daarbij aansluiten? Is hij niet bang dat
aansluiting bij het tijdstip van het verrichten van de
dienst leidt tot mismatching tussen de dienstverlener in
de ene en de dienstverlener in de andere lidstaat? Beide
kunnen een verschillende datum opgeven. Welke
gevolgen heeft dat voor de controlemogelijkheden van
de Belastingdienst, op bijvoorbeeld carrouselfraude?
In de beantwoording van schriftelijke vragen wordt
gesteld, dat de Belastingdienst de regelgeving zo soepel
mogelijk toepast als zich problemen voordoen. Daarvan
hebben wij een goed voorbeeld. Niet van de Bulgaarse,
maar van de belastingdienst van het Verenigd Koninkrijk:
″Her Majesty’s Revenue & Customs″ – de Nederlandse
Belastingdienst heeft het predikaat ″koninklijk″ nog niet;
daar hebben zij het in ieder geval al wel – geeft aan: ″As
a general principal, we will accept reliance to an invoice
date, or any other reasonable methodology provided, it
does not produce a manifestly inaccurate over result.″
Oftewel, men kan rustig de factuurdatum gebruiken. Het
gaat zo verder: ″Ultimately it is up to individual
businesses to identify the most appropriate methodology
for a particular circumstance.″ Als de staatssecretaris dat
kan herhalen, in het Engels of het Nederlands, dan zijn
wij er feitelijk, want dan is eigenlijk de factureringsdatum
gewoon toegestaan.
Positief bij de nieuwe teruggaafprocedure is dat de
regering laat weten dat teruggaafverzoeken over het
vierde kwartaal eind 2009 worden ingediend en onder de
huidige teruggaafregeling vallen. Wordt deze procedure
niet alleen in Nederland, maar ook in de andere 26
lidstaten geaccepteerd? In de schriftelijke vragenronde
hebben wij gevraagd hoe het staat met de portal sites in
andere EU-lidstaten. Kunnen deze lidstaten vanaf
1 januari 2010 teruggaafverzoeken ontvangen en
verwerken? Het antwoord was dat er geen actueel
overzicht beschikbaar is van welke landen al gereed zijn
met ontwerpen en testen en welke landen dat op tijd
zullen zijn. De staatssecretaris heeft wel rond gebeld,
maar zegt niet welke landen hij gebeld heeft. Kan hij een
overzicht geven van de landen die wel klaar zijn?
Verwacht hij dat de belangrijkste landen – voor Nederland zijn België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk
belangrijke landen; mocht het in Letland niet op tijd
lukken, dan kunnen wij daarmee leven – klaar zullen zijn
op 1 januari? Of dient een ondernemer dan netjes zijn
teruggaafverzoek in via de Nederlandse Belastingdienst,
hoort vervolgens vier maanden niets en merkt dan dat er
op het koppelingsvlak iets niet gelukt blijkt te zijn? Daar
schijnt op 24 september een overleg over te zijn. Dat is
de bijeenkomst van SCIT. Kunnen wij op 25 september
een verslag van die bijeenkomst ontvangen, samen met
de ingevulde antwoordlijsten die elk land op die
vergadering moet inleveren en waarop zij in moeten
vullen hoe ver ze zijn? Kan de staatssecretaris garanderen dat elke teruggaaf die ingediend is bij de Nederlandse Belastingdienst vanaf 1 januari 2010 prompt in
behandeling genomen wordt door de 26 partnerlidstaten
van de Europese Unie?
Welke ICT-testen zijn met elk van de 26 lidstaten
gedaan en zullen nog worden gedaan, zo vroegen wij. Er

Tweede Kamer

23 september 2009
TK 5

Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de
omzetbelasting 1968 in verband met de invoering
van een nieuwe regeling voor de plaats van dienst
voor de heffing van omzetbelasting, alsmede een
nieuwe regeling voor de teruggaaf van omzetbelasting aan in een andere lidstaat gevestigde
ondernemers (implementatie richtlijnen BTWpakket) (31907).
De voorzitter: Ik heet de staatssecretaris van Financiën
hartelijk welkom.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
©

Btw-pakket

5-319