BIJLAGE A
FACTSHEETS PILOTS RECHTSBIJSTAND

DATUM

13 oktober 2022

Doorlooptijd
2020

Leeswijzer factsheets

Voortgang
Opstart

De factsheets zijn opgebouwd uit een aantal blokken met informatie per pilot. De sheets gaan kort in op de
structuur van de pilot, tussentijdse bevindingen, borging en implementatie en een voorbeeld casus. In deze
leeswijzer hebben we dezelfde blokken opgenomen maar dan met een korte toelichting op de informatie die in
ieder blok te vinden is. Naast deze grotere onderwerpen zijn er ook nog een aantal infographics op de
factsheets te zien, zodat in één opslag sommige kernpunten over een pilot duidelijk worden. Ook deze lichten
we kort toe in deze leeswijzer.

Structuur van de pilot
In de blokken linksboven, getiteld
‘Structuur van de pilot’ geven we
een overzicht van de pilots. Hierin
staat vermeld wat de opzet van de
pilot is, met welk doel en welke
partijen betrokken zijn in welke rol.

Hiernaast bevatten
deze blokken een
aantal iconen om
snel een overzicht
te geven van de
pilot. Deze zijn als
volgt te lezen:

Eigenaarschap, financiering en data
Hier staat informatie over het
eigenaarschap van het product of de
werkwijze

€
AVG

Hier staat informatie over financiering voor
de voortzetting van de werkwijze of het
ontwikkelde product uit de pilot.
Hier staat informatie over data of gegevens
die nodig zijn of gedeeld worden in de
pilot.

Het eerste icoon geeft aan
wie de directe doelgroep
van de pilot is (bijv.
rechtshulpverleners of
rechtzoekenden).
Het kan ook zijn dat de
pilot gericht is op
gezinnen (scheidingen) of
het oplossen van
conflicten. Dan wordt dit
aangegeven met de
iconen hiernaast.
Het tweede icoon geeft
aan op welk punt in de
rechtshulpketen de pilot
(met name) ziet: 0e, 1e of
2e lijn.
Het derde icoon geeft aan
of de pilot een werkwijze
van professionals betreft
of een online tool.

2022

2021

RechtRechtshulpzoekenden
verleners

Gezin

Logo’s bovenaan
de bladzijde
geven aan onder
welk programma/
organisatie de
pilot valt.

Uitvoering

De balk rechtsboven aan de factsheets geeft aan
vanaf welk jaar tot welk jaar de pilot loopt of heeft
gelopen. De voortgangsbalk geeft een indicatie
van waar de pilot zich bevindt in het proces
(opstart, uitvoering of al aan het afronden).

Tussentijdse bevindingen

Voorbeeld casus

Hier zijn tussentijdse
bevindingen uit de pilots te
vinden, bijvoorbeeld de
kernpunten uit tussenmetingen of
–evaluaties. Als een pilot al is
afgerond kunnen dit ook wel
definitieve bevindingen zijn.

Hier staat een voorbeeld
vermeld van een casus die
is behandeld in het kader
van de pilot, waarin een
rechtzoekende of
anderzijds doelgroep van
de pilot.

Conflictoplossing

Borging en implementatie:
blik op de toekomst

0e, 1e of 2e lijn

Werkwijze

Afronding

Online tool

Hier is informatie te vinden over
de voortzetting van de werkwijze
of het ontwikkelde product uit de
pilot na afloop van de
pilotperiode.

#

Hier wordt een indicatie
gegeven van de
aantallen behandelde
zaken of geholpen
rechtzoekenden (medio
2022).
Toelichting
waar de
aantallen
precies op
zien.

2

Inhoud – pilots (naar paginanummer)
4. Hillesluis en Feijenoord
5. Huis van het recht

20. Gezinsadvocaat
21. MIJN ZAAK

6. Pakketafhankelijke eigen bijdrage
7. Digitaal bezwaarplatform

22. Samen Recht Vinden
23. Rechtsbijstandportaal

8. Ketenregie Geschiloplossing Huurdomein
9. Samenwerken in de eerste lijn

24. Beslisboom/MCD-tool
25. Moreel kompas (gemeente Almere)

10. Versterking samenwerking hJL en UWV
11. LegalGuard

26. Vitamine R (gemeente Den Bosch)
27. Dejuridiseren bij multiproblematiek in het sociaal

12. ADR ondersteuningstool
13. Online keuzehulp bij scheiden

domein (gemeente Tilburg)
28. Rechtsbescherming gezien vanuit de transformatie

14. Dynamisch zaaksysteem (BezwaarLAB)
15. Berekenjescheiding.nl

(gemeente Oude IJsselstreek)
29. Gemeente Utrecht

16. Buurtbemiddeling Extra
17. Hulp om de hoek

30. Startpunt Scheiden (gemeente Wijk bij Duurstede)
31. Vroegtijdig passende oplossing (gemeente Nijmegen)

18. De volle boodschappentas
19. Zelfregie route scheiden

32. Scheidingsplein (gemeente Hollands Kroon)
33. Rechtshulp in sociaal domein (gemeente Deurne)

3

Doorlooptijd

Pilot Hillesluis en Feijenoord

2020

2023

2022

Voortgang

Structuur van de pilot
In de wijk Hillesluis en later gebied Feijenoord
(Rotterdam-Zuid) draait een pilot gericht op verbinding
van wijkteams, hJL, Sociaal Raadslieden en de sociale
advocatuur. In de oorspronkelijke pilot in Hillesluis sloten
juridische partijen aan bij uitdeel/werkoverleg van het
wijkteam, om een juridische component in een casus tijdig
te identificeren en ondersteuning te bieden bij juridische
kwesties. Sinds de opschaling naar gebied Feijenoord
wordt er twee keer per week een online juridisch
spreekuur gehouden voor wijkteams, waar zij vragen
kunnen stellen over casussen. De juridische partijen
kunnen ook aansluiten bij gesprekken tussen wijkteam en
cliënt. Ook is er een lijst met advocaten die rechtstreeks
benaderd kunnen worden met vragen en waarnaar kan
worden verwezen (in beide vormen van de pilot). In 2022
worden ook vijf kennisbijeenkomsten over juridische
thema’s georganiseerd, waarin advocaten voorlichting
geven. De Sociaal Raadslieden en medewerkers van hJL
hebben uren gekregen om aan de pilot deel te nemen. De
advocaten kunnen een vergoeding aanvragen voor de tijd
die zij besteden bij de RvR.

2021

Uitvoering

Opstart

Tussentijdse bevindingen
Rechtshulpverleners en
sociaal
domein

1e lijn

Werkwijze

Uit de tussentijdse evaluatie van de pilot in Feijenoord (juni 2022) komen
de volgende kernpunten naar voren:
• Snelle en korte lijnen tussen juridische en sociale professionals
werken prettig. Antwoorden op de juridische vragen zijn nuttig.
Deelname aan het spreekuur leidt tot nieuwe vragen en ook het sneller
stellen daarvan. (Ook in de pilot in Hillesluis zijn positieve ervaringen
met de intensievere samenwerking opgedaan.)
• De kennisbijeenkomsten worden druk bezocht en goed ontvangen,
thema’s sluiten goed aan op de vragen van de wijkteams.
• De pilot zorgt voor intensiever contact tussen Sociaal Raadslieden en
medewerkers van hJL, die zo van elkaar kunnen leren.
• Inloop in het spreekuur kan gezien de uitbreiding naar Feijenoord nog
groter, daar wordt op ingezet. De inbreng van juridische kennis lijkt zo
erg afhankelijk van individuele wijkteammedewerkers.
• Declaratie van uren bij de RvR was nog ingewikkeld voor advocatuur,
wordt een vaste contactpersoon voor gevonden en gecommuniceerd.

Afronding

Voorbeeld casus
Een lid van het wijkteam
gebruikt het spreekuur om te
vragen welke informatie ze bij
een gesprek met een
rechtzoekende moet uitvragen.
Zo kon deze medewerker beter
voorbereid het gesprek met de
rechtzoekende in en kon ze de
benodigde (juridische)
informatie verzamelen om,
samen met de betrokken
juridische professional, te
bepalen of er sprake was een
juridisch probleem en om het
juiste vervolgtraject te bepalen.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze voor samenwerking van
professionals, waarbij geen sprake is van copyright.

€
AVG

Er is een voorstel gedaan om met financiering uit budget voor
Robuuste Rechtshulp de werkwijze in aangepaste vorm voort
te zetten. Financiering van de rol van de advocatuur zoals in
de pilot is aan het ministerie van JenV.
Er is geen sprake van AVG overwegingen, wijkteams stellen
vragen over casussen anoniem en eventuele gezamenlijke
gesprekken vinden plaats met toestemming van de burger.

Van de pilot in Feijenoord wordt in het najaar van 2022 een eindevaluatie
uitgevoerd. Op basis van de evaluatie van Hillesluis en de tussenevaluatie is echter
al een voorstel gedaan om nieuwe middelen voor rechtsbijstand in te zetten voor
het uitbreiden van het aantal Sociaal Raadslieden in Rotterdam. Deze zouden dan
gekoppeld kunnen worden aan alle wijkteams om zo juridische kennis te betrekken
aan de voorkant van hun werk. Deze opzet sluit dus grotendeels aan op de
oorspronkelijke werkwijze uit de eerdere pilot in Hillesluis. Een belangrijke reden
voor de aanpassing is om de inbreng van juridische kennis minder vrijblijvend te
maken en dus minder afhankelijk van individuele wijkteammedewerkers. Een
(vaste) Sociaal Raadsman of -vrouw zou conform het voorstel deelnemen aan
overleg van ieder wijkteam en zo juridische kennis inbrengen. Zij zouden ook
proactief mee kunnen naar gesprekken met rechtzoekenden.

57
Vragen in het
spreekuur
voor
Feijenoord
(over 19
weken)

4

Doorlooptijd

Pilot Huis van het Recht

2020

Bij de uitvoering van het project zijn Rechtbank
Limburg, gemeente Heerlen en hJL direct
betrokken. Zij hanteren allemaal het volgende
uitgangspunt als visie: één klant, één plan, één
regisseur.

2023

2022

Voortgang

Structuur van de pilot
De kern van de pilot is de inrichting van een fysiek
loket waar mensen binnen kunnen lopen. Het doel
van Huis van het Recht is om inwoners van de
gemeente Heerlen die kampen met problemen op
meerdere leefgebieden, waaronder een juridisch
probleem, een fysiek loket te bieden waar zij
geholpen kunnen worden om tot een duurzame
oplossing te komen. Dit kan door een warme
doorverwijzing vanuit sociale buurtteams en
expertiseteams van gemeente Heerlen. Door de
coronacrisis kon echter het fysieke aspect van de
pilot onvoldoende gerealiseerd worden.

2021

Tussentijdse bevindingen
•
Rechtshulpverleners

•
•
•

1e lijn
•

Werkwijze

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij rechtbank Limburg,
gemeente Heerlen en hJL.

€

Structurele kosten voor het voortzetten van
de aanpak moeten nog inzichtelijk worden
gemaakt.

AVG

Gegevensuitwisseling tussen betrokken
professionals is nodig op het moment dat
een zaak behandeld wordt.

•

De belangrijkste uitkomst is dat samenwerking
loont.
Door wisseling van professionals op essentiële
plekken was het zaak continu aandacht te blijven
vragen voor de werkwijze.
Successen zijn met name te danken aan
persoonlijke inzet van professionals.
De rolopvatting en -invulling van de rechter is nog
weinig mee geëxperimenteerd. Veel zaken worden
toch in een eerder stadium opgelost.
Netwerkpartners kunnen nog meer zicht krijgen op
de mogelijkheden van de pilot. Vanuit het
pilotteam wordt daarom de werkwijze graag
doorgezet.
Tot slot is er tijdens de pilot een sterke behoefte
ontstaan aan het vastleggen van de werkwijze van
de procesregisseur in een werkproces.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Een casus wordt aangedragen door het
expertiseteam van de gemeente. Er zijn
problemen op meerdere gebieden en er dreigt
een huisuitzetting wegens achterstallige huur
en overlast. Doordat deze zaak vanuit Huis van
het Recht wordt opgepakt vindt er bemiddeling
plaats en wordt uitzetting voorkomen. Op de
achtergrond speelt hierbij het belang van een
minderjarig kind. Er vindt een zitting plaats
waar alle partijen tot overeenstemming komen
en waar geen rechterlijke uitspraak nodig is.
Betrokken bij het oplossen van de zaak zijn het
expertiseteam, hJL, een woningcorporatie en
de rechtbank.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Binnen de pilot zijn structurele overleggen geborgd waar met de verschillende
partijen de stand van zaken wordt besproken. Bijstellen van de inhoudelijke
aanpak op individueel en casusniveau is mogelijk. Ook worden de lopende
casussen besproken.
De belangrijkste partners willen de werkwijze uit de pilot voorzetten, dus zij blijven
aangehaakt. Om borging en implementatie te realiseren zijn er voldoende mensen,
middelen en draagvlak/steun nodig. HJL en de rechtbank onderzoeken
mogelijkheden om de werkwijze in andere steden in Limburg op te zetten.

200

Inwoners
geholpen
(enkelvoudig)
en

20
Inwoners
met
complexe
problematiek

5

Pilot Pakketafhankelijke eigen bijdrage

Doorlooptijd
2021

2020

2024

2023

2022

Voortgang

Structuur van de pilot
Opstart

In deze pilot wordt het effect onderzocht van het
verlagen van de pakketafhankelijke eigen bijdrage voor
Wrb-gerechtigden als zij kiezen voor een ‘lichter’ pakket
aan ondersteuning bij hun scheiding, waarin zij dus
meer zelf doen en minder beroep gedaan wordt op de
advocatuur. De doelgroep is dan ook scheidende
personen die in goed overleg hun scheiding (online)
willen regelen, die daarnaast in aanmerking komen
voor gefinancierde rechtsbijstand. Op Uitelkaar.nl
maken de scheidende partners hun afspraken en
plannen, waarna een advocaat de scheidingspapieren
indient bij de rechtbank.

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Gezin

2e lijn

Het ministerie van JenV is als budgethouder van de
gefinancierde rechtsbijstand betrokken bij de pilot en de
RvR als uitvoeringsorganisatie van de Wrb.

De eigen bijdrage voor gesubsidieerde
rechtsbijstand blijkt van invloed op de keuze van
rechtzoekenden om voor een bepaalde
dienstverlening te kiezen. Dit biedt de
mogelijkheid om Wrb-gerechtigden via de eigen
bijdrage te stimuleren meer zelf te doen als zij
daartoe in staat zijn. Een level playing field is
daarbij wel belangrijk. Er wordt nu vaak door
andere partijen geadverteerd met gratis
scheiden. Dan kan de incentive verdwijnen voor
rechtzoekenden om zelf meer te doen/de regie
te nemen. Tegelijkertijd dalen de kosten voor
het stelsel dan niet, omdat de inzet van de 2e lijn
(advocatuur) niet afneemt.

Online tool

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij Justice42. Andere partijen
kunnen de werkwijze gebruiken mits zij voldoen aan
de kwaliteitseisen van de RvR voor (online) zelfregie
routes.

€

Er worden geen extra implementatiekosten voorzien.

AVG

Gegevens over klanten en advocaten/mediators
worden via enquêtes gevraagd en gedeeld met RvR,
Significant en met verwijzers naar het platform.
Verder worden anonieme, geaggregeerde gegevens
uit het systeem gebruikt.

Voorbeeld casus
Omdat Frank is afgekeurd heeft hij geen hoog
inkomen. Frank en zijn vrouw gaan scheiden en
hij heeft ergens gelezen dat je in aanmerking
kunt komen voor subsidie als je gebruik maakt
van een advocaat of mediator. Hij kijkt op de
website van Uitelkaar.nl of subsidie ook mogelijk
is voor deze digitale scheidingsroute. Hij leest
dat dit mogelijk is en kan op basis van de
inkomens- en vermogensgrenzen die worden
genoemd inschatten dat hij ervoor in aanmerking
komt. Hij leest wat de eigen bijdrage is. Dit
bedrag is lager dan wat hij voor een mediator
zou moeten betalen. Dit overtuigt hem om
gebruik te maken van Uitelkaar.nl.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Na afloop van de pilot is er de wens om de werkwijze voort te zetten. Vanuit de
pilot wordt meegegeven dat er een goede afweging moet worden gemaakt
tussen de eigen bijdrage van rechtzoekenden en de inspanning die zij zelf
moeten leveren. De ervaring leert dat verlaging van de eigen bijdrage leidt tot
een toename van het aantal Wrb-gerechtigden dat gebruik maakt van een route
waarbij zij zelf meer doen. De systematiek van een lagere eigen bijdrage als
voor een 'lichter' pakket wordt gekozen, zou ook goed op andere terreinen
kunnen werken. Rechtzoekenden kunnen immers meer zelf regelen, waardoor
er minder tweedelijns ondersteuning nodig is. De verlaging van de eigen
bijdrage wordt meer dan gecompenseerd door de lagere benodigde vergoeding
aan de 2e lijn, aldus de uitvoerders van deze pilot, wat voor het stelsel
financieel aantrekkelijk zou kunnen zijn.

1.361
Wrbgerechtigde
rechtzoekenden
zijn gescheiden
op Uitelkaar.nl

6

Pilot Digitaal bezwaarplatform

Doorlooptijd
2020

Voor de ontwikkeling van het platform is een
werkgroep opgericht. Medewerkers van Justice42
organiseren bijeenkomsten met de werkgroep.
Medewerkers van gemeenten denken mee en
brengen kennis in. De eerste fase van de pilot bestaat
uit drie delen: 1) het ontwikkelen van een informatieen diagnosetool, 2) het ontwikkelen van een proof of
concept voor een digitaal platform voor bezwaren en
3) een feedbacksessie met een burgerpanel, hJL,
klankbordgroep en andere betrokkenen.

Eigenaarschap, financiering en data
Het eigenaarschap van het platform ligt
bij Justice42 en ministeries JenV en
BZK.

€

Er is een subsidieverzoek ingediend
voor het doen van een vooronderzoek
(high level business case) t.b.v. fases 2
t/m 4.

AVG

In deze fase van de pilot nog niet van
toepassing.

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
In deze pilot is een online platform ontwikkeld voor
digitale afhandeling van bezwaar, bezien vanuit het
burgerperspectief. De bezwaarschriftprocedure is de
meeste gebruikte procedure om geschillen met
overheidsinstanties te beslechten. Deze procedures
leggen een aanzienlijk beslag op de middelen van
bestuursorganen. Ook de kosten van rechtsbijstand
voor deze procedures zijn aanzienlijk.

2021

Tussentijdse bevindingen

Conflictoplossing

1e en 2e
lijn

Inmiddels zijn resultaten van de proof of
concept studie van het bezwaarplatform
gedeeld en besproken met de klankbordgroep.
Belangrijkste punten hieruit zijn:
• de behoefte bestaat bij burgers en
professionals;
• er moet aandacht zijn voor hoe
rechtshulpverleners betrokken kunnen
worden bij het platform en
• dat er zicht moet zijn op hoe een dergelijk
product geimplementeerd kan worden
binnen de gemeenten.
Hiermee is fase 1 van de pilot afgerond.

Online tool

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eerstvolgende stap is een vooronderzoek dat meer inzicht
geeft in het implementatie- en financieringsvraagstuk. Na de
bouw en het testen zal het platform geïmplementeerd en
doorontwikkeld worden bij en met gemeenten. Na
succesvolle pilots bij de koploper gemeente(n) kunnen ook
andere gemeenten op het SaaS platform aangesloten
worden. Na fase 3 zal overgegaan worden naar de
exploitatiefase (fase 4). In deze fase zal in principe geen
extra investering vanuit de Rijksoverheid meer nodig zijn. De
operationele kosten moeten in deze fase gedekt kunnen
worden uit de implementatievergoedingen en
beheerlicenties die gemeenten jaarlijks betalen voor het
gebruik van het platform.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Bo ontvangt een bijstandsuitkering. Zij krijgt een besluit
dat de toegekende uitkering wordt stopgezet en een deel
moet worden terugbetaald. Bo is het hier niet mee eens.
Zij doorloopt de diagnosetool en komt erop uit dat zij
bezwaar wil maken. Via het portaal krijgt zij informatie
over welke argumenten zij kan aanvoeren. Vervolgens
ontvangt de bezwaarbehandelaar het bezwaar van Bo.
Hij leest dat zij erg boos is. De bezwaarbehandelaar kijkt
hoe hij hier het beste mee om kan gaan in een
telefoongesprek. Ook heeft Bo aangegeven dat zij het
financieel moeilijk heeft en hier niet goed uitkomt. De
behandelaar stuurt mevrouw in de portal een overzicht
van tips en een eventuele doorverwijzing naar de
schuldhulpverlening/maatschappelijk werk. Bo begrijpt
vervolgens waarom haar uitkering wordt stopgezet. De
gemeente stelt voor dat Bo de terugvordering niet hoeft
te betalen, maar dat het stopzetten wel in stand blijft. De
behandelaar wijst haar op de mogelijkheid om samen
met een budgetcoach naar haar financiën te kijken.

Nog niet van
toepassing

7

Pilot Ketenregie Geschiloplossing
Huurdomein

In de werkplaatsen wordt onder andere gewerkt aan
routekaarten, belscripten en beslisbomen voor verschillende
probleemtypen. Landelijk wordt gewerkt aan een basis set
van eenduidige informatie over tools die huurders kunnen
inzetten.

Eigenaarschap, financiering en data
Het is nog onbekend waar het
eigenaarschap van de werkwijzen ligt.

€

De pilotaanpak wordt momenteel nog
gefaciliteerd door de RvR.

AVG

Contactgegevens van professionals
worden bijgehouden en worden
onderling met elkaar gedeeld.

2019

2020

2021

2022

2023

Voortgang
Opstart

Structuur van de pilot
In vier werkplaatsen faciliteert de RvR ketenpartners uit het
huurdomein om een aanpak te ontwikkelen waarmee
huurders echt verder geholpen kunnen worden. Er zijn
werkplaatsen in Rotterdam, Den Haag, Utrecht en één
landelijke werkplaats gericht op (online)
informatievoorziening aan de huurders. De werkwijze is
vooralsnog gericht op drie probleemsoorten in het
huurdomein: overlast, gebreken en
huurprijzen/huurachterstanden. Ketenpartners zijn hJL,
advocatuur, woningcorporaties, wijkrechters, Sociaal
Raadslieden, gemeenten, een huurcommissie, lokale
huurteams, bemiddelaars en mediators.

Doorlooptijd

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Conflictoplossing

0e, 1e en 2e
lijn

Werkwijze

In de voortgangsrapportage worden de volgende
voordelen genoemd voor betrokkenen:
• Huurder: o.a. helderheid bij welke organisatie
je terecht kan, verbeterde en versterking van
informatie, verbeterde dienstverlening en
snelle doorverwijzing.
• Ketenpartners: o.a. korte lijnen onderling,
kennisbevordering, professionals kunnen
elkaar beter vinden (waardoor de huurder snel
bij de juiste professional terecht komt) en
digitale ontmoetingsplaatsen.
• RvR: o.a. versterking samenspel 0e, 1e en 2e
lijn en minder juridisering.
• Ministerie van JenV: o.a. versterking lokale
samenwerking in rechtshulp, verbeterde
informatievoorziening.

Voorbeeld casus
De pilot is gericht op de verbetering van de
samenwerking tussen professionals. Dit
heeft er in Den Haag toe geleid dat binnen
een advocatenkantoor de conceptroutekaart
in de praktijk wordt uitgetest. Ook is er een
samenwerkingsverband ontstaan waar de
1e en 2e lijn professionals elkaar, in geval
van twijfel, consulteren over de
haalbaarheid en kansen van een zaak
alvorens een zaak wordt doorverwezen.
Ook wordt er, doordat partijen elkaar nu
beter weten te vinden, waar nodig over
actuele casussen gespard.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Intern wordt besproken hoe verder doorgepakt gaat worden ten aanzien van de
pilot, bijvoorbeeld het faciliteren van het in de praktijk uittesten van de routekaart en
verdere implementatie van de opbrengsten. De RvR faciliteert nog steeds de
werkplaatsbijeenkomsten om de ontstane samenwerking niet verloren te laten gaan.

Onbekend
aantal
huurders
geholpen

8

Doorlooptijd

Pilot Samenwerken in de eerste lijn

2020

2021

2023

2022

Voortgang

Profiel
In deze pilot werd samengewerkt met de NOvA, de
RvR, hJL, Sociaal Werk Nederland (SWN) en de
Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN).
De pilot had als doel de samenwerking tussen
professionals in de 1e en 2e lijn te bevorderen om
daarmee de dienstverlening naar rechtzoekenden te
verbeteren. De pilot had drie kernelementen: 1) de
piketdienst, 2) een signaleringsoverleg en 3) de best
practices. Hier is op vijf locaties mee
geëxperimenteerd (Amsterdam, Utrecht,
Nijmegen, Zwolle en Walcheren). Uit de pilot
werden lessen getrokken die breder toepasbaar zijn.
Belangrijke spelers in de pilot waren advocaten,
Sociaal Raadslieden en medewerkers van hJL. De
pilot sluit aan bij de doelstelling dat in het
toekomstige stelsel problemen eerder worden
opgelost, voordat ze escaleren.

Tussentijdse bevindingen

Rechtzoekenden

1e en 2e
lijn

Werkwijze

De algemene doelstelling lijkt behaald te zijn:
• De pilot heeft geleid tot een versterking
van de samenwerking tussen de
deelnemende organisaties.
• Dit leidt vermoedelijk ook tot betere
dienstverlening aan de burger, doordat
sneller een passend hulpaanbod wordt
gedaan (betere uitgebreide diagnose en
verwijzing).
• De mogelijkheid om direct contact op te
nemen met elkaar is essentieel.
• In een relatief korte periode is een groot
aantal casussen geregistreerd (557).
• Het signaleringsoverleg en de daaruit
voorkomende best practice overleggen
hebben een belangrijke rol gespeeld bij de
versterking van de samenwerking.

Eigenaarschap, financiering en data
Projectgroep, bestaande uit
medewerkers van NOvA,
VSAN, hJL en RvR

€

In afwachting van een besluit
van de stuurgroep. Globale
kostenraming voor de aanpak
is €350.000 (op jaarbasis).

AVG

Gegevens tussen de
verschillende betrokken
professionals moeten worden
gedeeld.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Een cliënt heeft in december een brommer aan een derde
gegeven. Deze zou de brommer op zijn naam zetten, maar
dit is tot op heden niet gebeurd. De cliënt wenst hulp bij het
opstellen van een brief. De hulpvraag aan de 1e lijn
medewerker is wat de mogelijkheden zijn om de cliënt nu
naar een advocaat te verwijzen inzake het terugvorderen
van de brommer. Het resultaat uit het piketgesprek (met 1e
lijn medewerker) is dat in dit stadium nog geen toevoeging
wordt gegeven. In het gesprek is gesproken over de inhoud
van de brief aan de derde. Indien de situatie n.a.v. de brief
niet wordt opgelost, dan is een verwijzing wel
mogelijk/gewenst. Deze casus maakt goed zichtbaar hoe de
piketdienst het voor de 1e lijn medewerker mogelijk maakt
om direct overleg met de advocaat te plegen over een
casus, de mogelijkheden voor de cliënt en de invullen van
één van deze mogelijkheden, namelijk de te schrijven brief.

Blik op de toekomst
Gezien het enthousiasme van de deelnemers van de pilot is er de wens om hier vervolg aan te geven. Hierbij zijn
een aantal aandachtspunten:
• Het proces van de borging van de best practices moet goed uitgewerkt worden en er moet worden gekeken of
deze lokaal of regionaal uitgewerkt worden;
• Vormgeven van de verbeterde samenwerking in de toekomst. Hierbij is het van belang ervoor te zorgen dat
organisaties voldoende tijd en middelen krijgen om deze verbeterde samenwerking ook in de toekomst voort te
zetten;
• Voor een duurzame samenwerking is het van belang dat de samenwerking ‘organisatiebreed’ landt en niet bij
de deelnemende coördinatoren blijft steken.
Indien de stuurgroep besluit om één of meerdere aanbevelingen van de RvR over te nemen, dan is daarvoor een
volgende projectfase een vereiste. Met minimaal een reële transitiefase waarin de pilotwerkwijze en pilotstructuur
kan worden geïntegreerd in de normale processen van de vijf deelnemende organisaties aan de pilot.

557
Casussen
geregistreerd

9

Doorlooptijd

Pilot Versterking samenwerking hJL en UWV

2020

2021

2023

2022

Voortgang

Structuur van de pilot
Het UWV en hJL hebben een pilot uitgevoerd om de
samenwerking en het lerend vermogen tussen en van
beide organisaties te verbeteren. Het doel hiervan is de
burger vroegtijdig helpen om problemen met het UWV op
te lossen.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen
Rechtshulpverleners

Voor de pilot is een werkwijze ontwikkeld die de
proactieve samenwerking tussen partijen stimuleert. De
werkwijze is gericht op het in een zo vroeg mogelijk
stadium informeren en ondersteunen van de burger die
geconfronteerd wordt met vragen over een uitkering, een
afwijzende beslissing of uitblijven van een besluit. De pilot
heeft landelijk plaatsgevonden.

1e lijn

De volgende resultaten en bevindingen
komen uit de eindevaluatie van de pilot naar
voren:
• Er zijn 72 zaken voorgelegd. Dat zijn er
meer dan verwacht.
• In 49 van de 72 voorgelegde zaken is
geheel of gedeeltelijk een oplossing voor
de burger gevonden.
• Kennisuitwisseling tussen UWV en hJL is
sterker geworden.
• Medewerkers die de zaken hebben
behandeld krijgen veel genoegdoening van
het op deze wijze werken aan het
probleem van de burger.

Werkwijze

Voorbeeld casus
Een klant komt bij hJL met een beslissing over
een uitkering. Ze snapt niet waarom ze pas na
een maand werkloosheid een uitkering krijgt.
Er vindt overleg plaats tussen een jurist van
hJL en jurist van UWV. Dit omdat de
loondoorbetalingsplicht van de werkgever
inmiddels is verstreken. UWV bekijkt de zaak
opnieuw en kent alsnog een uitkering toe. In dit
geval was een opzegtermijn namelijk toch niet
van toepassing. De klant is opgelucht dat ze
alsnog haar uitkering heeft gekregen en geen
bezwaar hoeft te maken tegen de eerdere
beslissing van UWV.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij hJL en UWV voor hun
beider (proces)deel.

€
AVG

De werkwijze loopt door met gebruik van eigen
middelen (inzet fte). Vanwege de beperkte
omvang is dat voor korte duur haalbaar en
acceptabel. Hier moeten bij implementatie
nadere afspraken over worden gemaakt.
Op verschillende niveaus worden casussen
bijgehouden en gedeeld.

Het succes van de pilot heeft geleid tot de wens om de samenwerking verder te
professionaliseren en wellicht uit te breiden. De lessen uit de samenwerking kunnen
worden gebruikt om de samenwerking verder te professionaliseren en bestendigen.
Voor verdere professionalisering is een aanpassing van de processen en
informatiesystemen gewenst. Ook zou het goed zijn als de informatie-uitwisseling
tussen UWV en hJL plaats zou vinden in een workflow systeem. Daarnaast is er nog
de wens om samenwerking vanuit hJL te zoeken met andere
uitvoeringsorganisaties, bijvoorbeeld DUO en IND. Vanuit UWV is er de wens om
samenwerking te zoeken met 1e lijn organisaties, bijvoorbeeld FNV. Om de
werkwijze uit de pilot te borgen is een voorstel gedaan om structurele financiering op
te nemen op de begroting van UWV.

72
Inwoners
geholpen

10

Doorlooptijd

Pilot LegalGuard

2019

Voortgang

Structuur van de pilot
Deze pilot beoogde ervaring op te doen met de
dienstverlening van LegalGuard, een
rechtsbijstandsverzekeraar. Daarvoor zou kwantitatieve en
kwalitatieve data over de behandeling en afwikkeling van
(maximaal) 750 consumentenzaken verzameld worden,
die normaal gesproken in aanmerking zouden komen voor
toevoeging van een advocaat onder de Wrb. Daarnaast
zou de pilot een update genereren van de business case
voor de ontwikkeling van oplossingsroutes of
rechtshulppakketten op het gebied van consumentenrecht.
De RvR wilde inzicht krijgen in 1) de mate van effectiviteit
en doelmatigheid van de dienstverlening, 2) de mate
waarin de voornamelijk digitale en telefonische
behandeling aansluit bij de doelgroep van de
gefinancierde rechtsbijstand, 3) de mate waarin burgers
tevreden zijn over het proces en de uitkomst van deze
dienstverlening en 4) de kwaliteit van de geleverde
dienstverlening. Pilot werd door de RvR geïnitieerd. Het
projectteam bestond uit medewerkers van hJL,
LegalGuard en de RvR.

2021

2020

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Rechtshulpverleners

2e lijn

Werkwijze

De doelstelling van de pilot is niet behaald. De 17
behandelde zaken bieden onvoldoende robuuste
data om tot een zorgvuldig onderbouwde analyse
te kunnen komen. Wel zijn er geleerde lessen:
• Het is belangrijk om met de betrokken partijen
samen tot een gedeelde ambitie te komen bij
pilots op dit domein.
• Het is belangrijk om the whole system in the
room bijeen te brengen om over organisatie
grenzen heen te kijken.
• Individueel opdrachtgeverschap kan kwetsbaar
zijn, gedeelde ambitie en commitment vooraf
is nodig willen alle partijen
verantwoordelijkheid nemen in de
samenwerking.

Voorbeeld casus
Er is geen voorbeeld casus beschikbaar.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij de RvR en
LegalGuard.

€

Niet van toepassing.

AVG

Niet van toepassing.

De pilot wordt niet voortgezet in de toekomst.

17
Zaken
behandeld

11

Doorlooptijd

Pilot ADR ondersteuningstool

2020

2021

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
De pilot was gericht op het ontwikkelen van een
adviesinstrument voor ADR-cliëntondersteuning bij
(potentiële) geschillen tussen burger en overheid,
in de vorm van een beslisboom met bijbehorende
interventies en vaardigheden. Het doel was het
handelingsperspectief van cliëntondersteuners te
vergroten en adaptief te maken. De primaire
doelgroep waren de professionele
cliëntondersteuners van hJL – in een later stadium
mogelijk uit te breiden naar andere
cliëntondersteuners.
De pilot werd uitgevoerd door
Beleidsbemiddeling.nl in samenwerking met TU
Delft en met betrokkenheid van hJL, het
ministerie van BZK en VMO
Overheidsmediation.

Tussentijdse bevindingen
Rechtshulpverleners

Opstart

Het project bestond uit 6 fases met een go-no go moment na
fase 1. Fase 1 is afgerond met een plan van
aanpak/uitvoeringsdocument. Op basis hiervan heeft het
ministerie besloten de pilot te beëindigen omdat deze in de
huidige vorm niet haalbaar is gebleken.

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Er is geen voorbeeld casus
beschikbaar.

Conflictoplossing

1e lijn

Online tool

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
De pilot is na fase 1 beëindigd zonder
eindproduct.

€
AVG

Het ministerie heeft besloten de piot na fase 1 stop te zetten. Het
uitgewerkte plan gaf onvoldoende basis om verder te gaan met de
volgende fasen.

Niet van
toepassing

Het ministerie heeft besloten de pilot na fase 1 te
beëindigen.
Niet van toepassing.

12

Pilot Online keuzehulp bij scheiden

Doorlooptijd
2020

2021

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
Op het moment dat een rechtzoekende overweegt om te
scheiden, zoekt diegene tegenwoordig (vaak) allereerst
informatie op internet. Daar zijn diverse aanbieders te
vinden, maar er is geen onafhankelijke betrouwbare gids
die de weg wijst naar de dienstverlener die het best past
bij de persoonlijke situatie van de rechtzoekende. De
ontwikkeling van deze online keuzehulp bij hJL sloot aan
bij de wens om in de toekomst te voorzien in een online
platform waar rechtzoekenden terecht kunnen voor
informatie, advies, en hulp voor hun probleem.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Gezin

De pilot heeft geleid tot het online
beschikbaar stellen van de informatie voor
rechtzoekenden op de site van hJL.

Voorbeeld casus
Er is geen voorbeeld casus
beschikbaar.

0e lijn

Online tool

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij hJL.

€

Niet van toepassing.

AVG

Niet van toepassing.

Hetgeen dat ontwikkeld is in de pilot is opgenomen op de website van hJL.

Niet van
toepassing

13

Doorlooptijd

Pilot Dynamisch zaaksysteem
(BezwaarLAB)
•
•
Rechtzoekenden

•
0e en 1e lijn

Online tool

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij Knowit en de
RvR.

€

Op dit moment wordt een voorstel voor
financiering voor borging overlegd door
Knowit aan RvR.

AVG

Gebruikersgegevens, casusgegevens en
rechtshulpverlenersgegevens zijn
raadpleegbaar binnen het portaal op
rollen en rechten basis.

2021

2022

2023

Voortgang

Tussentijdse bevindingen

Structuur van de pilot
De applicatie onder de naam Bezwaarlab.nl is een
dynamisch zaaksysteem gericht op ondersteuning bij
bezwaar, met advies over beroep, in zaken die betrekking
hebben op de Participatiewet. De oplossingsroute die door
het portaal wordt aangeboden is een combinatie van
informatie, advies, diagnose, triage, de werkwijze van een
living lab en het gebruik van artificiële intelligentie (AI).
Hiermee wordt een integrale benadering van
rechtsproblemen mogelijk met aandacht voor nietjuridische oplossingen.

2020

Opstart

Op het moment van schrijven is Bezwaarlab.nl
gelanceerd en in gebruik.
Door een langere doorlooptijd dan in de oorspronkelijke
aanpak werd verwacht, was technisch en inhoudelijk
meer mogelijk. Bezwaarlab.nl is hierdoor een
inhoudelijk complete en geavanceerde applicatie
geworden met bijbehorende website, technische
ondersteuning en aangesloten juridisch
dienstverleners.
Het gebruik van de applicatie is afhankelijk van een
aantal voorwaarden. Er moet behoefte aan zijn en de
applicatie moet bekend zijn. Hiervoor moeten mensen
geworven worden die binnen de doelgroep vallen en
die geïnteresseerd zijn. Momenteel zit de pilot in de
fase van promotie en werving, maar ervaart daarin een
grotere uitdaging dan verwacht.

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Er is geen voorbeeld casus
beschikbaar.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
De wens bestaat om na afloop van de pilotperiode door te gaan met de online
tool. Om dit te realiseren is een eerste versie ontwikkeld en nu worden de
mogelijkheden bezien om in een afgeslankte versie de applicatie verder te
ontwikkelen en te beheren.

6
Accounts
aangemaakt

14

Doorlooptijd

Pilot Berekenjescheiding.nl

2020

2021

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
Met deze pilot wordt de tool berekenjescheiding.nl
opgeleverd. De doelstelling van berekenjescheiding.nl is
financieel inzicht bij scheiden voor iedereen toegankelijk
maken. Door middel van een gratis scan komen de
gebruikers erachter wat het programma voor hen in hun
situatie kan betekenen en of ze moeten betalen voor
gebruik van het programma (voor Wrb-cliënten is het
gratis). Vervolgens is het aan de gebruikers zelf om te
beslissen of ze doorgaan met het rekenprogramma. In
het rekenprogramma kunnen rechtzoekenden de
financiële gevolgen naar aanleiding van keuzes omtrent
wonen, kinder- en partneralimentatie, schulden en
bezittingen en de zorg voor de kinderen van beiden
doorrekenen, onbeperkt gedurende 6 maanden. Dergelijk
inzicht kan het makkelijker maken om afspraken te
maken en kan mogelijk (verdere) escalaties in de
scheidingsprocedure voorkomen). Tevens kunnen
derden (partners, maar ook professionals) toegang
krijgen tot het dossier en documenten met elkaar
uitwisselen.

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij FinTrust
Nederland BV.

€

Voortzetting van het platform wordt eind
2022 besproken.

AVG

Gegevens zoals gebruikersscan,
accounts, gebruikersprofielen worden
geanonimiseerd gedeeld, uitsluitend met
RvR en JenV in een rapportage.

Tussentijdse bevindingen
•

Gezin
•
•
0e lijn
•

•
Online tool

De pilot wordt geëvalueerd door een aantal
afstudeerstudenten (HBO Recht) die door
Significant en Fintrust gezamenlijk worden
begeleid. Er wordt onderzocht in hoeverre het
rekenprogramma toegankelijk, begrijpelijk en
laagdrempelig is en in hoeverre het voldoet aan
de verwachtingen van de gebruikers.
De eerste gebruikerservaringen (resultaten
tussentijds onderzoek) zijn positief.
Uit de gebruikersdata blijkt dat met name
gezinnen met minderjarige kinderen worden
bereikt (93% van de gebruikers).
Van de gebruikers is 96% Wrb-gerechtigd
(gratis gebruik).
Verschillende landelijke partners werken actief
samen met berekenjescheiding.nl, o.a.
Uitelkaar.nl, Vereniging Eigen Huis en SNS
Bank. PostNL en KPN bieden het programma
aan hun personeelsleden (in het kader van
sociaal werkgeverschap).

Opstart

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Rechtzoekende had van diens partner te horen
gekregen dat ze wilde gaan scheiden. Hij was
behoorlijk geschrokken en maakte zich vooral
zorgen over de zorg voor de kinderen, de
hoogte van de alimentatie en de financiële
gevolgen van de echtscheiding (gezien hun
lagere inkomen). Voordat er hulp was
ingeschakeld heeft hij zelf gratis verschillende
scenario's voor de zorg voor de kinderen
doorgerekend in berekenjescheiding.nl. Dit
bracht voldoende rust om daarna samen met
zijn vrouw in gesprek te gaan bij een
advocaat/mediator. De in berekenjescheiding.nl
gemaakte berekening werd aan de advocaat
overgedragen voor het dossier. De
alimentatiebedragen uit berekenjescheiding.nl
kwamen overeen met de berekening van de
advocaat.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Om de pilot te borgen zou er kostendekkende exploitatie moeten zijn
(berekenjescheiding.nl is een sociale onderneming zonder winstoogmerk). Dit kan
door een hoger aantal betalende gebruikers en/of overheidssubsidie. Het product
kan eventueel ook overgedragen worden aan bijvoorbeeld de overheid/RvR of een
overdracht/samenwerking met een private partij. Deze opties worden eind 2022
onderzocht.
Om de gewenste/noodzakelijke verhouding tussen betalende en gratis gebruikers
te realiseren is het van belang dat na de pilotperiode door de overheid het
rekenprogramma actief online wordt uitgedragen.

180
Accounts
aangemaakt

15

Doorlooptijd

Pilot Buurtbemiddeling Extra

2020

2021

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot

Tussentijdse bevindingen

Met deze pilot werd beoogd conflicten tussen buren in
Rijnstad op te lossen en juridische procedures te
voorkomen door het inzetten van Buurtbemiddeling Extra.
Dit is een vorm van mediation. In de reguliere
buurtbemiddeling wordt door vrijwilligers bemiddeld, in de
extra variant is een professional werkzaam en kunnen ook
mediators ingezet worden. Doel van de pilot was ook om
een nieuwe mogelijkheid te bieden voor het oplossen van
overlast en om ketenpartners en het gerechtelijk apparaat
te ontlasten.
De doelgroep waren langlopende en complexe conflicten
waar juridisering was opgetreden of dreigde op te treden.
De aanpak was gericht op de bron van het conflict, met
buren/partijen die zelf zorg moesten dragen voor de
oplossing door in gesprek te gaan met elkaar onder
begeleiding van een registermediator.

Conflictoplossing

1e en 2e
lijn

Werkwijze

Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze die vrijelijk
door andere partijen toegepast kan
worden.

€

Geen verdere financiering voor
voortzetting. De pilot is gestopt onder de
RvR.

AVG

Er werden geen gegevens gedeeld met
andere partijen of gegevens relevant om
over te dragen.

Opstart

De pilot is vanwege uitval van projectleiders vroegtijdig
gestopt. Vanuit Rijnstad zijn een aantal evaluatievragen
beantwoord. Daaruit komt het volgende naar voren:
• Er was volgens Rijnstad draagvlak voor de pilot. Er zijn
veel positieve reacties gekomen op de inzet van de
gediplomeerde mediators.
• Er is nauw samengewerkt met de Overlast en Zorg
Coördinatoren vanuit Rijnstad, die situaties omtrent
overlast coördineren naar de juiste ondersteuning.
• De coördinator van de pilot heeft voorlichting gegeven
aan wijkagenten, gemeenten, wooncorporaties en
collega’s over de vernieuwde aanpak in de complexe
zaken waar de pilot zich op richtte.
• Folders zijn breed over de stad Arnhem en in de regio
verspreid.
• De pilot heeft aanmeldingen uit de regio aangenomen:
1 uit Duiven, 4 uit Zevenaar, 3 uit Rheden, de rest uit
Arnhem.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
De pilot is vroegtijdig gestopt. Meerdere projectleiders zijn uitgevallen
waarmee de pilot niet voortgezet kon worden binnen de subsidieregeling van
de RvR. Als randvoorwaarde voor uitvoering van de pilot wordt genoemde de
mogelijkheid om tijd in te zetten voor de aanvraag en ontwikkeling. Rijnstad
bood de ondersteuning die nodig was voor het project, zoals financiële
afwikkeling, gebruik van de communicatieafdeling e.d.

Vanuit de pilot werd de benodigde inzet in het kader van
subsidieverantwoording als belastend ervaren. Er zijn voor zover de
onderzoekers kunnen overzien geen plannen voor voortzetting of borging en
implementatie.

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Er is geen voorbeeld casus
beschikbaar.

30
Zaken
behandeld
in de pilot

niet allemaal
afgedaan
met mediation

16

Doorlooptijd

Pilot Hulp om de hoek

2020

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
Tussentijdse bevindingen

In 2021 zijn er experimenten gestart in de gemeente
Venray en Hengelo. In beide gemeenten houden Sociaal
Raadslieden spreekuren in de bibliotheek. De eerste
maanden hebben in het teken gestaan van afspraken
maken met ketenpartners. In 2022 is ook in gemeente
Heereveen een experiment gestart waarbij juridische
spreekuren worden gedraaid in drie bibliotheken door een
vrijwilligersorganisatie.
De pilot beoogt het aanbieden van integrale
sociaaljuridische dienstverlening, zodat burgers structureel
op een adequate manier geholpen kunnen worden. Er
wordt ingezet op vroegsignalering en samenwerking
tussen dienstverleners. In de dienstverlening worden
vragen ofwel direct afgehandeld ofwel worden
rechtzoekenden doorverwezen naar andere
dienstverleners, waaronder hJL en/of de advocatuur.

2021

•
Rechtzoekenden

1e en 2e lijn

Werkwijze

•

•

In elke pilot is de dienstverlening gestart.
Regioplan monitort de voortgang en de resultaten
op gebied van de klantcontacten, de hulpvragen
en de dienstverlening die wordt geboden.
Door corona en de bijbehorende maatregelen was
het lastig om een continue aanbod van
inloopspreekuren te bieden op de openbare
plekken, die juist erg belangrijk zijn voor de
doelgroep van het project.
Uit tussentijdse monitoringsgegevens (december
2021) blijkt dat het grootste deel van de
hulpvragen na behandeling op het spreekuur geen
doorverwijzing behoeven (87% in Hengelo; 63% in
Venray). In zaken waarin wel wordt doorverwezen
is dit het vaakst naar een advocaat en daarna
naar gemeenten.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
De meneer uit deze casus heeft veel
problemen gehad. Meneer is al jaren bezig
met de afwikkeling van letselschade en
heeft al verschillende vormen van
belangenbehartiging gehad. Meneer kwam
niet in aanmerking voor een
schadevergoeding. Meneer kwam bij een
medewerker van Hulp om de hoek terecht.
Zij nam contact op met de verzekeraar en
heeft de situatie uitgelegd. Dit heeft geleid
tot een regeling met meneer, waarbij hij
een schadevergoeding heeft ontvangen.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
Niet van toepassing.

€

Om de pilot voor te zetten is gemeentelijke
financiering nodig.

AVG

Het aantal hulpvragende burgers, type
juridische vragen, een netwerkanalyse en
casussen wordt bijgehouden.

Het materiaal en de ervaringen van de pilot worden gedeeld via sociale media en
er wordt een handreiking ontwikkeld die landelijk toepasbaar is. Er wordt er een
maatschappelijke kosten-baten analyse gemaakt. De vervolgfinanciering is mede
afhankelijk van de implementatie op gemeentelijk niveau. De vraag is op welke
wijze een gemeente de financiële inzet van de POK-middelen oormerkt en hoe
het besluitvormingsproces verloopt.

Ca.
1000
Rechtzoekenden
geholpen

17

Doorlooptijd

Pilot De volle boodschappentas

2020

2021

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
De pilot beoogt 1e lijn rechtshulpverleners op een
innovatieve manier te ondersteunen bij complexe vragen
van burgers met een online tool. Hoewel de lijn nog
steeds hetzelfde is als het gaat om de doelen die de
Amsterdam Law Hub wil bereiken en de technologische
tool die ze ontwikkelen, is de focus tussentijds iets
verschoven naar een tool die hoofdzakelijk is bedoeld
voor rechtswinkeliers (1e lijn). Daarnaast ontleed deze
niet de “boodschappentas vol papieren” van kwetsbare
burgers, maar helpt bij het doorzoeken van oude
adviezen/brieven die een nieuw advies makkelijker
kunnen aanvullen.

2022

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen
•

Rechtshulpverleners

•

1e lijn

•

De pilot loopt volgens de principes van Design Thinking.
Vervolgens is een prototyping van de tool gemaakt.
Tijdens de laatste fase van de pilot wordt het product
daadwerkelijk ontwikkeld en getest om te verbeteren. Het
eindproduct is een casus-systeem met NLP-analyse
mogelijkheden.

Eigenaarschap, financiering en data

Online tool

De pilot wordt geëvalueerd door Significant. Tijdens
de eerste tussenevaluatie is het eerste deelproduct
geëvalueerd, het onderzoeksrapport van de
Amsterdam Law Hub.
Het probleem van de ‘volle boodschappentas’ blijkt
niet meer zo te bestaan als werd gedacht. Veel
papieren zijn inmiddels digitaal en mensen komen
bij de rechtswinkels eigenlijk met vrij concrete
vragen.
De scope van de pilot is hierop aangepast. Er is
verkend wat voor een tool zou kunnen helpen.
Daaruit bleek dat een soort casusmanagement/
zoeksysteem rechtswinkels zou kunnen helpen en
dat rechtswinkels hier het meest voor open lijken te
staan van de partijen in het veld.

Voorbeeld casus
De rechtzoekende zal straks bij een
rechtswinkel die de tool gebruikt sneller
en beter geholpen kunnen worden. Dit zal
zo zijn omdat de rechtswinkelier veel
sneller zal kunnen gaan zoeken door
vergelijkbare zaken die eerder zijn
afgedaan in de rechtswinkel, door
voorgangers van de rechtswinkelier
(zeker gezien rechtswinkels vaak door
studenten worden gerund en er elk jaar
veel omloop is in de vrijwilligers).

Borging en implementatie: blik op de toekomst

Eigenaarschap ligt bij de RvR. Het product
kan ook gebruikt worden door de
Amsterdam Law Hub voor
onderwijsdoeleinden na afloop van de pilot.

Na afloop van de pilot bestaat de wens om de tool voort te zetten. Om dit te
realiseren zou de RvR toegang moeten geven tot het intellectueel eigenaarschap.
Daarnaast is opnieuw financiering nodig om het product te kunnen updaten en ‘live’
te houden op de server.

€

Er zijn opnieuw investeringen nodig om het
product te kunnen updaten en 'live' te
houden op de server.

AVG

Gegevens van rechtswinkeliers die
meedoen aan de pilot worden verzameld en
gedeeld met de ontwikkelaars van de pilot.

In het najaar van 2022 vindt een marketingonderzoek plaats. Hierin wordt gekeken
wat de tool mogelijk zou kosten in gebruik en wat rechtshulpverleners uit de 1e lijn
ervoor zouden kunnen betalen. Vermoedelijk is er aanvullende investering nodig om
het product beter te maken en permanent te blijven aanbieden.

Nog niet
van
toepassing

18

Doorlooptijd

Pilot Zelfregie route scheiden

2020

2021

2023

2022

Voortgang

Tussentijdse bevindingen
Structuur van de pilot

•

Deze pilot ziet op het (door)ontwikkelen van
de zelf-regieroute Uitelkaar.nl, die
rechtzoekenden in staat stelt om (onder
begeleiding van het platform)
scheidingsafspraken te maken en de
Gezin
consequenties ervan te doorgronden. Op
deze manier krijgen stellen zelf de regie in
het scheidingsproces. Het platform biedt
ondersteuning door casemanagers en er
zijn advocaten op aangesloten.
0e, 1e en 2e
Bij de pilot zijn RvR, JenV, hJL en
lijn
individuele advocaten/mediators betrokken.

•

•

•
Online tool

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij Justice42 en de
RvR.

€

Uitelkaar.nl kan in de toekomst financieel
duurzaam worden gedraaid, mits er
voldoende volume is.

AVG

Een groot aantal gegevens over klanten
die relevant zijn voor het dossier en de
procedure worden bijgehouden en indien
nodig gedeeld (met RvR, Significant en
high level data met verwijzers naar het
platform).

De resultaten van de vragenlijst uitgezet onder gebruikers,
laten een positieve beoordeling zien op
gebruiksvriendelijkheid. Gebruikers scoren het platform
positief op eenvoud en duidelijkheid.
Casemanagers, advocaten en gebruikers geven in
interviews aan dat het proces duidelijk is en zorgt voor
goede overdracht. In de doorontwikkeling is er aandacht
voor het inrichten van een warme overdracht naar
samenwerkingspartners.
Er komt uit verschillende interviews het beeld naar voren
dat de kosten lager en de doorlooptijd voor een scheiding
via Uitelkaar.nl minder zijn dan wanneer men fysiek een
advocaat inschakelt.
Bijna 70% is van mening dat het gebruik van Uitelkaar.nl tot
goede oplossingen heeft geleid (n=121). Meer dan de helft
van de gebruikers geeft aan dat zij meer grip hebben
gekregen op hun scheiding (n=105). Na 6 maanden geeft
ruim driekwart van de gebruikers (n=120) aan dat de
gemaakte afspraken eerlijk zijn en de helft van de
gebruikers dat ze in gesprek zijn gebleven met hun ex
(n=121).

Uitvoering

Opstart

Afronding

Voorbeeld casus
Lisa en Frank gaan scheiden. Ze willen dit in goed
overleg doen en hebben over een aantal zaken
samen al besproken hoe ze het willen regelen. Bij
buren hebben ze gezien hoe een scheiding kan
escaleren als je beiden een eigen advocaat in de
arm neemt. Dat willen ze voorkomen. Bovendien
willen ze zorgen dat de kosten voor de afhandeling
van de scheiding onder controle blijven. Ze kijken
online wat hun opties zijn en komen bij Uitelkaar.nl
terecht. Als ze er bij een onderwerp niet uitkomen
bellen ze de casemanager of stellen ze een vraag
via een bericht. De casemanager reageert binnen
een dag op een bericht. Nadat de casemanager de
afspraken heeft gecheckt en heeft vastgesteld dat
het dossier compleet is, wordt een advocaat
betrokken. De advocaat spreekt online en in een
gesprek alle afspraken met Lisa en Frank door en
zorgt voor afhechting bij de rechtbank.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Na afloop van de subsidieperiode gaat Uitelkaar.nl door met het aanbieden van
het product en de dienstverlening aan klanten. Om deze werkwijze te laten
slagen is het van belang dat de digitale route ook wordt uitgedragen door de
overheid, naast de routes via advocaat en mediator. Uitelkaar.nl heeft
momenteel een eigen subsidieregeling binnen de Wrb om mensen met een lager
inkomen en vermogen gefinancierde rechtsbijstand via Uitelkaar.nl te bieden.
Deze regeling is financieel gunstig voor burgers (lagere eigen bijdrage) en kan
voor de overheid kosten verlagen (door lagere inzet van gesubsidieerde
rechtsbijstand). Zie ook de pilot Pakketafhankelijke eigen bijdrage (p. 5).

3.000
Rechtzoekenden
gescheiden op
Uitelkaar.nl

19

Doorlooptijd

Pilot Gezinsadvocaat

2020

2021

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
Het model van de gezinsadvocaat kenmerkt zich door de
inzet van een hooggekwalificeerd samenwerkend duo van
een gespecialiseerde gedragswetenschapper én een
zeer ervaren familierechtadvocaat ("wij zijn de
gezinsadvocaat") die aan het begin van de pilot beiden
een speciale training hebben gehad. Zij nemen in een
gezamenlijke intake een speciaal ontwikkeld Risico
Taxatie Instrument Scheiden (RTIS) af waarbij op de
domeinen van Recht en Zorg (scheiding specifiek)
gediagnostiseerd wordt. Dit kunnen verschillende
aspecten zijn die bij een scheiding komen kijken: juridisch,
financieel, huisvesting, psychologisch, pedagogisch,
sociaal of zorgdomein. Naar aanleiding hiervan wordt in
overleg met cliënten een Plan van Aanpak voor de
Scheidingsroute gemaakt. Verder zijn de kinderen vanaf
het begin in beeld. De Gezinsadvocaat kan vanuit
meervoudige partijdigheid inzoomen op de behoefte van
het gezinssysteem en specifiek de behoeften van de
kinderen.

2022

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen
•
Gezin

•

2e lijn
•
Online tool

Triqs voert de evaluatie van de pilot uit.
Triqs heeft geen tussentijdse resultaten
gedeeld, omdat dit mogelijk de
uitkomsten van de pilot kan beïnvloeden.
De beoogde resultaten zijn dat
uithuisplaatsingen worden voorkomen en
er geen tot minder procedures zijn. Dit
doordat advocaten niet meer tegenover
elkaar staan maar vanuit hun partijondersteunende positie naar het totale
gezinsbelang kunnen kijken.
Een deel van de besparingen op korte en
op lange termijn wordt geïnvesteerd in
het systeem van de Gezinsadvocaat.

Voorbeeld casus
Er zijn een aantal casussen geweest waarin een
OTS of een uithuisplaatsing is voorkomen. Ook
is een aantal keren voorgekomen dat geen
ouderverstoting plaats kon vinden door op tijd
de signalen op te vangen en te interpreteren. De
gezinsadvocaat ziet beide ouders en een
‘gewone’ advocaat ziet maar één partij. Ook is
een gedragswetenschapper betrokken. Door
deze samenwerking ontstaat een passende
context om een gezin de juiste hulp te geven op
het gebied van recht en zorg. Dat versterkt
elkaar. Er kan op tijd de juiste en adequate hulp
gegeven worden en daarmee kan veel leed
voorkomen worden.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij de Stichting
Forensische Mediation.

€
AVG

Het initiatief krijgt onverminderd steun
van alle stakeholders.
Alle gegevens worden bijgehouden
alsmede de financiële kant van
gespecificeerde urenbesteding. Deze
worden niet gedeeld met externe partijen.

De methode heeft zich in het Hart van Brabant volgens betrokkenen bewezen en
krijgt onverminderd steun van alle stakeholders. De organisatie loopt gedegen en is
lokaal en regionaal geïntegreerd. Het werk is vastgelegd in een Handboek van de
Gezinsadvocaat met alle protocollen en formulieren.
De opgebouwde kennis naar aanleiding van alle casuïstiek is geanonimiseerd
vastgelegd. Het is een model van best practices dat overal uitgerold zou kunnen
worden. Er zijn veel gespecialiseerde familierechtadvocaten die zich spontaan
melden omdat zij met deze nieuwe wijze voor scheidingsproblematiek willen
werken. Ook is de pilot in gesprek met twee andere pilots: uitelkaar.nl en
berekenjescheiding.nl. Het idee is om samen te werken binnen de nieuwe
scheidingsroute.

36
Rechtzoekenden
geholpen

20

Doorlooptijd

Pilot MIJN ZAAK

2020

Profiel

Tussentijdse bevindingen

MIJN ZAAK is een digitale tool die inzicht en overzicht
geeft en een communicatieforum biedt aan
rechtzoekenden en betrokken (rechts)hulpverleners.
Hiermee wordt alle noodzakelijk informatie (zo nodig
met hulp) verzameld en opgeslagen op een veilige
plek die in beheer is van de rechtszoekende zelf.
MIJN ZAAK beoogt op deze manier bij te dragen aan
een betere en completere informatievoorziening en
communicatie voor het bereiken van integrale
oplossingen. De tool is gemaakt met input van
verschillende organisaties, waaronder hJL, Sociaal
Raadslieden, MEE en Stichting Ik Wil. Een team
van wijkrechtbankadvocaten maakt deel uit van een
betrokken juridische werkgroep. MIJN ZAAK beoogt
samenwerking in de sociaaljuridische dienstverlening,
zoals bijvoorbeeld plaatsvindt bij de wijkrechtbanken
en samenwerkingsprojecten in de 1e lijn, te
ondersteunen. Ketensamenwerking die tot integrale
geschiloplossing leidt.

De volgende tussentijdse resultaten kunnen
vermeld worden over de pilot:
• Er ligt een praktisch bruikbare tool die een
digitale kast biedt, overzicht en een
samenwerkingsmodule;
• In totaal zijn er tot op heden met 32 testcases
ervaringen opgedaan;
• Er is een samenwerkingsverband met
verschillende sociaaljuridische
dienstverleningsorganisaties in Eindhoven en
met de wijkrechtbank;
• Er is draagvlak bij verschillende partijen in het
sociaaljuridische domein waaronder hJL in
Eindhoven;
• Voor daadwerkelijke implementatie van de
tool moet worden gekeken naar situaties in de
keten waarin wordt gewerkt aan integrale
oplossingen. Dat kan zijn de context van
wijkrechtbanken, maar ook die van andere
intensieve ketensamenwerking in de
sociaaljuridische dienstverlening/het
maatschappelijk domein.

Rechtzoekenden

1e en 2e lijn

Online tool

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij ShareCare en
de RvR.

€

Voor de financiering van de
implementatie kan op korte termijn
een voorzet gedaan worden wat
betreft het benodigde budget.

AVG

Alles wordt geanonimiseerd
bijgehouden. Gegevens worden
gedeeld met de Raad.

Blik op de toekomst
Men wil de werkwijze uit de pilot graag voortzetten bij projecten
waarin in de keten wordt samengewerkt aan integrale
geschiloplossing, zoals bij wijkrechtbanken en andere projecten
van samenwerking tussen 1e en 2e lijn. Licenties op MIJN ZAAK
kunnen dan via die samenwerking bij rechtszoekenden uitgezet
worden. Een opschaling naar 300 en vervolgens 3000 licenties is
de ambitie, maar daarvoor zijn publieke middelen nodig. Wanneer
de subsidie van de pilot eind 2022 ophoudt, wordt de tool slapend
gehouden door ShareCare, maar kan dan niet meer worden
gebruikt.

2021

2023

2022

Voortgang
Uitvoering

Opstart

Afronding

Voorbeeld casus
Een moeder zoekt ondersteuning bij MEE voor de
bezwaarprocedure Wlz, omdat de aanvraag voor een
voorziening voor de ernstig beperkte vijfjarige dochter is
afgewezen. Daarnaast blijkt er contact te zijn met de
gemeente voor een woningaanpassing of verhuizing naar
een aangepaste woning. Dit duurt al lang zonder
vooruitgang. Vader nadert het einde van de WW. Er is
inmiddels sprake van huurachterstand. Het groeit het stel
boven het hoofd. Ook het andere kind heeft het daardoor
lastig thuis en op school. Voor het gezin wordt een
dossier aangemaakt in MIJN ZAAK. Sommige aspecten
blijven onder regie van MEE, voor andere aspecten wordt
een andere hulpverlener toegevoegd. MIJN ZAAK
verzorgt continue beschikbaarheid van benodigde
stukken, overzicht en duidelijkheid over te ondernemen
acties en de voortgang. Een medewerker van MEE is
procesbegeleider en ondersteunt de ouders waar het gaat
om het geheel. Via MIJN ZAAK wordt contact
onderhouden met alle betrokkenen. Er wordt stap voor
stap, met oog voor integraliteit, gewerkt aan stabilisering
en oplossingen. MIJN ZAAK blijft beschikbaar voor vader
en moeder, ook als oplossingen zijn bereikt.
Dienstverleners kunnen verwijderd worden en als het
later op eigen kracht even niet lukt, dan kunnen
professionals eenvoudig weer worden toegevoegd aan
één of meer dossiers.

32

Testcases

21

Doorlooptijd

Pilot Samen Recht Vinden

2020

2021

2022

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
Uitvoering

Opstart

Met de Samen Recht Vinden-bus komt een
selectie van sociaaljuridische hulpverleners
naar de mensen in Zeeland toe. Hulpvragen
waar mensen mee komen worden zoveel
mogelijk ter plekke en direct opgelost. Verder
wordt ingezet op samenwerking met andere
organisaties, zoals lokale ambtenaren, de
Zeeuwse Bibliotheek, hJL, Sociaal
Raadslieden, Belastingdienst, UWV, Sociale
Diensten en GGZ-instellingen. Een groot
deel van de zaken ziet op conflictoplossing met
meerdere partijen. SRV hulpverleners bieden
bemiddeling en advies.

•
Rechtzoekenden

•

Conflictoplossing

•
•

1e lijn
Hiernaast houdt de Stichting SRV zelf een
lerende cyclus aan in de pilot, waarin om de 8
weken geëvalueerd en mogelijk bijgestuurd
wordt.

•

SVR heeft: 4 vaste medewerkers, 2
adviseurs/betrokkenen en 17 gidsen.
Er worden meer gesprekken op locatie
(bibliotheken, buurthuizen etc.) gevoerd in plaats
van in de bus. Er staan twee gidsen ingepland per
'bussessie’. De Stichting bezoekt meer dan 3
locaties per week (namelijk ongeveer 6).
De meeste zaken gaan over werk en inkomen of
wonen en buren.
In ongeveer 29% van de zaken heeft SRV een
oplossing kunnen bewerkstelligen, met advies of
bemiddeling (in deze sample liepen wel nog veel
zaken).
In het grootste deel van zaken was de gemeente
betrokken/een partij.

Werkwijze

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij Stichting Samen
Recht Vinden Zeeland.

€
AVG

Afronding

Tussentijdse bevindingen

De pilot is in gesprek met de OZO en het
ministerie van JenV over voortzetting van
de aanpak.
Data over zaken, observatieverslagen,
notities van evaluaties met cliënten,
SRV-gidsen en enquêteresultaten
worden gedeeld met partners.

Om de pilot in de toekomst voort te zetten zijn er
financiering en samenwerkingspartners nodig. Op lange
termijn wordt gehoopt om de methode beschikbaar te
stellen voor anderen (eventueel in Franchise-vorm).
Hier wordt nu al aandacht aan besteed, bijvoorbeeld
door onze methode onder de aandacht te brengen in
andere delen van Nederland.

Voorbeeld casus
Twee gepensioneerde mannen wonen in een
appartementengebouw van een woningcoöperatie.
Onder hun appartement zit een kantoor. De eigenaar
van de ruimte zit met de woningcoöperatie in de VVE
van het gehele complex. Het kantoor stopt en de
eigenaar verhuurt de ruimte aan een afhaalrestaurant.
De mannen ervaren veel geluids- en stankoverlast. Zij
kunnen verschillende juridische wegen bewandelen.
Daarnaast kan de woningcoöperatie de eigenaar van het
pand aanspreken. Het afhaalrestaurant kan weer de
verhuurder aanspreken als het restaurant gesloten moet
worden. Er worden meerdere gesprekken gevoerd
onder leiding van Samen Recht Vinden. Na 6
gesprekken is besloten dat het afhaalrestaurant een
ander pand gaat zoeken. De verhuurder gaat op zoek
naar een nieuwe huurder. De gemeenteambtenaren
zorgen ervoor dat het afhaalrestaurant in de tussentijd
geen dwangsommen opgelegd krijgt. Er is gezamenlijk
een oplossing gevonden waar alle partijen zich in
kunnen vinden.

187

Casussen
behandeld

Opgelost

118
22

Doorlooptijd

Pilot Rechtsbijstandportaal

2020

Rechtzoekenden kunnen hun dossier, waarin hun
hulpvraag en situatie uiteengezet wordt, vanuit het portaal
delen met rechtshulpverleners of advocaten/mediators.
Zo is hun hulpvraag en context daarbij meteen duidelijk.

Tussentijdse bevindingen
•

Rechtzoekenden

0e, 1e en 2e
lijn

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap van het portaal ligt bij
GetInsight. De ontwikkelde software betreft
een MIT-Licentie (open source).

AVG

•

•

Online tool

€

2023

2022

Voortgang

Structuur van de pilot
In de pilot is een (online) triage-instrument ontwikkeld. De
rechtzoekende of een (juridisch) dienstverlener kan dit
instrument gebruiken om tot een diagnose te komen van
een hulpvraag. Het doel van de pilot is om meer inzicht te
krijgen in de problematiek van de rechtzoekende, om op
deze manier passende oplossingsroutes te ontwikkelen.
Het systeem is zo ontwikkeld dat bij grote aantallen
gebruikers data-analyses en AI kunnen bijdragen aan
juridische oplossingsroutes.

2021

Er is nog geen besluit over verdere financiering
door de RvR na de pilotperiode.
Persoonsgegevens van gebruikers van het
portaal worden niet gedeeld met anderen,
tenzij gebruikers hier expliciet toestemming
voor geven. Gevoelige data is encrypted.

•
•

•

Het portaal is compleet en online te
raadplegen, met meer dan 50 aangesloten
partijen;
Er zijn 17 rechtswinkels aangesloten op het
systeem, de grootste vakbonden van
Nederland zijn aangesloten, hJL is sinds
oktober 2022 aangesloten;
De meeste grote rechtsbijstandsverzekeraars
zijn aangesloten op het portaal (ARAG, Univé,
Das en binnenkort Achmea);
Het totaal aantal behandelde dossiers is 1021;
Het aantal rechtzoekenden is lager dan
verwacht omdat er tussentijds gekozen is voor
een andere strategie waarbij het gebruik van
het portaal door de rechtshulpverlener meer
nadruk heeft gekregen;
Eind 2022 vindt een evaluatie van het portaal
plaats.

Opstart

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Een rechtzoekende nam contact op met de
helpdesk naar aanleiding van een negatieve
ervaring bij een advocaat. Hij had 8.000 euro
uitgegeven aan een advocaat en kwam er
via het portaal achter dat hij recht op een
toevoeging had. Via het portaal kwam hij in
contact met een andere advocaat, die direct
alle relevante stukken ontving en gericht aan
de slag kon.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
GetInsight wil de pilot na afloop van de pilotperiode graag voortzetten. De RvR gaat
op het eind van de pilot een besluit maken over concrete borging. Het portaal
overdragen zou ingewikkeld zijn omdat het een complexe ICT-oplossing betreft
waar twee jaar een team op ingewerkt is. Voor instandhouding zal ondersteuning
door het huidige ICT-team nodig zijn. Om het portaal te kunnen onderhouden,
benodigde features bij te bouwen (denk aan meer talen), het aantal partijen uit te
breiden (ook met SEO en SEA) en gebruikers te ondersteunen zal naar schatting
tussen de 200.000 en 300.000 euro per jaar nodig zijn. Als de RvR het portaal niet
blijft ondersteunen, zal het portaal moeten vercommercialiseren. Hierdoor komt de
onafhankelijkheid van het portaal onder druk te staan, terwijl dit naar het idee van
de projectleiders juist de kracht van het portaal is.

Ca.
1500
Bezoekers

Ca.
1000
Dossiers
aangemaakt

23

Pilot Multi-Criteria Decision Tool

Doorlooptijd
2020

2021

2023

Voortgang

Structuur van de pilot
Dit project heeft als doel bij te dragen aan het oplossen
van knelpunten bij rechtshulpverlening door een digitale
multi-criteria beslisboom te ontwikkelen (‘multi-criteria
decision tool’ – MCD-tool). De beslisboom moet de
complexe besluitvorming door juridische professionals
bij multiproblematiek ondersteunen. De MCD-tool
omvat kort samengevat een set van vragen om de
rechtsgebieden en leefgebieden van de problematiek in
kaart te brengen. Vervolgens richten de vragen zich op
de urgentie en ernst van de problematiek en de
zelfredzaamheid van de rechtszoekende. De MCD-tool
vergemakkelijkt het diagnose- en verwijsproces door 1e
lijn juridische professionals, waardoor een zo volledig
mogelijk overzicht van de multiproblematiek van de cliënt
gekregen wordt. Hierdoor kan de vervolgroute op maat
opgepakt worden. De ontwikkeling van de criteria met
bijbehorende vragen in de MCD-tool vindt plaats via het
vijf-stappen model voor design thinking.

2022

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Rechtshulpverleners

1e en 2e lijn

Online tool

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij de RvR. De pilot
wordt mogelijk onderdeel van het
systeem van hJL.

€

De pilot wordt voortgezet met financiering
uit eigen middelen.

AVG

Er is nog geen prototype ontwikkeld, dus
er zijn ook nog geen gegevens
verzameld.

Doordat het onderzoek vroegtijdig is afgebroken, is
de pilot niet toegekomen aan het opstellen van een
prototype en testen daarvan. Sociaal Raadslieden,
sociale advocatuur en medewerkers van hJL
bevestigen het belang van een flexibel instrument
dat aansluit bij de natuurlijke flow van een gesprek,
beperkte administratie kent en privacy waarborgt. De
deelnemende professionals zetten wel vraagtekens
bij enkele uitgangspunten van het project, zoals de
meerwaarde van een brede probleemverkenning.
Verder kwam naar voren dat geïnvesteerd moet
worden in het versterken van de bestaande lokale
sociaaljuridische netwerken, als voorwaarde voor
het succesvol opvolgen van een doorverwijzing door
hJL naar ketenpartners uit het sociaal domein. De
ketenpartners dienen elkaar en elkaars diensten te
kennen.

Voorbeeld casus
Er is geen voorbeeld casus beschikbaar.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Inmiddels is in samenspraak met hJL besloten om het onderzoek – met
financiering uit eigen middelen van het lectoraat Toegang tot het Recht van
Hogeschool Utrecht – voort te zetten. Eind 2022 en begin 2023 komt er
een vervolg op het ontwerponderzoek.

Nog niet
van
toepassing

24

Pilot Moreel kompas (gemeente Almere)

Doorlooptijd
2021

2024

Voortgang

Structuur van de pilot
In gemeente Almere loopt een traject om te onderzoeken hoe
je als gemeente de menselijke maat in je beslissingen centraal
stelt. Wat betekent dit in de uitvoering van de afdeling Werk en
Inkomen? Hoe spiegelt gemeente Almere beslissingen aan de
ervaring van inwoners en juridisch hulpverleners, en wat levert
dit de gemeente en inwoners op? Almere is gestart met een
open spreekuur voor de hele afdeling Werk en Inkomen aan de
balie. Sociaal Raadslieden sluiten in oktober twee dagdelen
aan bij de balie om feedback te geven/een spiegel voor te
houden over hoe zij aankijken tegen dit open spreekuur. Ook
gaat gemeente Almere met Sociaal Raadslieden (en mogelijk
ook andere juridische samenwerkingspartners, zoals hJL en de
gemeentelijke ombudsman) in gesprek over of zij bij dit open
spreekuur een rol voor zichzelf zien. Hiermee is de
dienstverlening uitgebreid en hoopt Almere een groep te
bereiken die niet digitaal of telefonisch in staat is hulp te vragen.
Het idee is zo conflicten en escalaties te voorkomen. De pilot
(het ‘moreel kompas’) wordt uitgevoerd met inwoners, de
rechtswinkel, sociale advocatuur, Sociaal Raadslieden en
de juridische afdeling van de gemeente.

2023

2022

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen
•

Hulpverleners
sociaal
domein

•
•

1e lijn

•
•

De bereikbaarheid van Werk en Inkomen is
voor inwoners minder goed dan voor
samenwerkingspartners.
Juridische samenwerkingspartners werken
meestal fijn samen met de gemeente; korte
lijnen zijn daarbij behulpzaam.
Bejegening van inwoners door
medewerkers kan beter: beter luisteren en
verantwoordelijkheid nemen.
Maatwerk leveren is soms moeilijk;
casuïstiekoverleg, werken met buddy’s en
intervisie helpen daarbij.
Belangrijke voorwaarden zijn voldoende
capaciteit en tijd voor trainingen.

Werkwijze

Voorbeeld casus
Er zijn een aantal voorbeelden te noemen
van situaties waarop de pilot gericht is.
Inwoners worden bijvoorbeeld niet altijd
(tijdig) teruggebeld. Er is niet één lijn voor
heel Werk en Inkomen. Er zijn bij team
beheer buddygroepen. De afspraak is dat bij
ziekte van een collega, de buddy het
overneemt. Soms wordt dit echter niet
opgepakt vanwege drukte. Ook komt het
voor dat medewerkers terugbellen met een
anoniem nummer en wanneer zij
bijvoorbeeld twee keer geen reactie krijgen,
stoppen met terugbellen. De inwoner heeft
dan het idee dat hij of zij niet teruggebeld is.

Borging en implementatie: blik op de toekomst

Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze die vrijelijk door
andere partijen toegepast kan worden.

€

De cultuurverandering wordt na de pilot voortgezet.
In welke vorm en welke middelen daarvoor nodig
zijn, moet blijken uit de evaluatie van de pilot.

AVG

Data over bezwaarschriften, (hoger) beroepschriften
en klachten, interviews met inwoners en partners in
de stad wordt bijgehouden. Dit wordt niet
(herleidbaar) gedeeld met externe partijen.

Op het moment dat de resultaten en conclusies over de pilot
bekend zijn, wordt er bekeken wat er voor borging nodig is. De
pilots van Divosa kunnen verlengen voor borging van de aanpak tot
halverwege 2023. Almere heeft in ieder geval de intentie om de
cultuurverandering na afloop van de pilot voort te zetten.

Niet van
toepassing

25

Doorlooptijd

Pilot Vitamine R (gemeente Den Bosch)

2021

2023

2022

2024

Voortgang

Structuur van de pilot
De pilot in gemeente Den Bosch (Weener XL) kent
drie thema’s: 1) toegang tot rechtshulp, 2)
samenwerking sociaal en juridisch domein en 3)
responsief werken. Elke maand komt de werkgroep
Sociaal Raadslieden bij elkaar om acties te bespreken
voor een eenduidige, duidelijke en laagdrempelige
toegang en een eventuele rol in triage op de noodzaak
tot rechtsbijstand.
Er zijn daarnaast werkbezoeken van Sociaal
Raadslieden en de projectleider aan hJL, sociaal
advocaten, Farent maatschappelijk werk,
wijkteams, KOO (loket van Farent, MEE, GGD en
gemeente), en aan de teams Inkomen en
Juridische zaken van de gemeente.
Tenslotte verzamelen inkomensconsulenten best
practices van responsief werken en hebben ze een
periodiek casusoverleg opgezet.

Opstart

Tussentijdse bevindingen
Rechtshulpverleners

1e lijn

Werkwijze

Werkzame elementen uit de pilot zijn:
• Overlegstructuren en intervisie om
elkaar te ontmoeten, en tijd en ruimte
voor reflectie;
• Goede voedingsbodem voor
samenwerking door korte lijnen als
gevolg van fysieke aanwezigheid van
veel samenwerkingspartners op
locatie bij Weener XL;
• Visie Vitamine R sluit aan bij
werkwijze en kernwaarden Weener
XL.

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Een dakloze en minder begaafde man vraagt bijstand
aan. Wanneer de standaard procedure wordt gevolgd was
de kans groot geweest dat hij het niet voor elkaar had
gekregen op tijd de benodigde gegevens aan te leveren.
Dit zou resulteren in een afwijzing van de aanvraag en
mogelijk een bezwaarprocedure. In plaats daarvan heeft
de inkomensconsulent contact gezocht en gehouden met
de begeleider van de inwoner, zodat die weet wat hij moet
inleveren en hem daarbij kan ondersteunen. Dit werkt
stress verminderend voor de inwoner omdat hij reeds een
vertrouwensband met zijn begeleider heeft. Ook kan deze
begeleider wel adequaat inspelen op de
informatieverzoeken van de consulent. Op deze manier is
responsief gehandeld en, gewoon binnen de ruimte die de
wet biedt, gekeken wat de inwoner nodig heeft. De man
heeft zijn bijstandsuitkering toegekend gekregen.

Eigenaarschap, financiering en data
Nader te bepalen. Wellicht wordt er nog een product
ontwikkeld.

€

Sociaalraadslieden hebben de POK-middelen structureel
nodig en behoefte aan extra dekking om de toegang
optimaal uit te breiden. De werkwijze bij Inkomen wordt na
de pilot waarschijnlijk voortgezet. Hoe en welke middelen
daarvoor nodig zijn, moet blijken uit de evaluatie van de pilot.

AVG

Er worden gegevens van medewerkers bijgehouden m.b.t.
de beleving, werkhouding, gedrag en het aantal casussen,
incl. een geanonimiseerde inhoudelijke toelichting. Data
worden niet gedeeld met externe partijen.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Bij de Sociaal Raadslieden zullen de verbeteringen na de pilot
worden doorgevoerd (de pilot wordt voor hen niet verlengd),
mogelijk in een wat lager tempo. Bij Inkomen is het noodzakelijk
om een structuur op te zetten om de reflectie op responsief
werken te behouden. De best practices moeten bij medewerkers
buiten de werkgroep en in de werkprocessen worden
geïmplementeerd. Dit betreft mogelijk ook technische innovatie(s)
met mogelijk externe partijen. Verlenging van de Divosa-pilot bij
Inkomen kan zorgen voor borging van de aanpak tot halverwege
2023.

48

best practices
over responsief
werken
verzameld

26

Pilot Dejuridiseren bij multiproblematiek
in het sociaal domein (gemeente Tilburg)

2021

2024

2023

2022

Voortgang
Opstart

Structuur van de pilot
De gemeente Tilburg kent een informele aanpak bij
de behandeling van bezwaren. In de pilot wordt deze
informele aanpak voor een nieuwe categorie (niet
nakomen inkomstenverklaring in combinatie met een
onderzoek door sociaal toezichthouders) inwoners
ingezet. Eerst heeft binnen de pilot een onderzoek
plaatsgevonden naar mensen die veelvuldig bezwaar
indienen. Daaruit bleek dat er bij deze groep vaak
sprake is van multiproblematiek. De pilot richt zich
daarom ook op inwoners die drie of meer bezwaren
hebben ingediend in drie jaar tijd. Via de inzet van
een (bestaand) diagnose-instrument (waaraan de
bezwaarmaker vrijwillig kan deelnemen) ontstaat
zicht op aanwezigheid van multiproblematiek. Bij
ontbreken van zorg/ondersteuning kan dit via warme
overdracht in gang gezet worden.

Doorlooptijd

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Conflictoplossing

1e lijn

Werkwijze

Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze van professionals
die ook op andere plekken kan worden toegepast.

€

Een managementbesluit moet doorslag geven
over verlenging van de pilotwerkwijze. Er is
financiering nodig voor de inzet van
bezwaarmedewerkers.

AVG

Per casus wordt data geregistreerd. Ook wordt
een logboek met algemene vraagstukken waar
pilotdeelnemers tegen aan lopen bijgehouden.
Data wordt niet gedeeld met externe partijen.

De pilotwerkwijze wordt eind 2022 geëvalueerd.
Omdat de pilot eerst een onderzoeksfase kende
heeft er geen tussenmeting plaatsgevonden. Uit het
onderzoek naar veelvuldig bezwaar makende
inwoners bleek het volgende (n=60):
• Er is een correlatie tussen meerdere juridische
procedures en multiproblematiek, 78% van deze
groep had vier of meer bezwaren ingediend én
ervaart problemen op twee of meer
leefgebieden.
• Bezwaren betroffen veelal de Participatiewet.
• Op driekwart van de bezwaren werd een
negatief besluit genomen.
• De bestaande informele aanpak bereikte deze
personen vaak niet, omdat er sprake was van
niet nakomen van een inlichtingenverplichting.

Borging en implementatie: blik op de
toekomst
De insteek is om in afwachting van een
definitief managementbesluit én binnen de
periode van de aangekondigde verlenging van
de pilot tot en met juni 2023, de casuïstiekaanpak uit de pilot voort te zetten. Een
voorwaarde om de werkwijze uit de pilot voort
te zetten is dat er draagvlak is in de
organisatie en voldoende menskracht.

Voorbeeld casus
Een persoon heeft meerdere bezwaren ingediend
tegen de besluiten van de gemeente Tilburg: twee
keer aanvraag Participatiewet en Uitschrijving BRP.
Beide partijen stemmen in met een informele
aanpak. De persoon stemt tevens in met deelname
aan de inzet van een diagnose-instrument om de
aanwezigheid van multiproblematiek te
inventariseren. In een gesprek tussen gemeente,
bezwaarmaker en gemachtigde is een oplossing
gevonden. Het betreft een persoon met een lvb. Er is
veel tijd geïnvesteerd in gesprekken om duidelijkheid
te krijgen in zijn situatie. Dit leidde ertoe dat de
persoon heeft besloten zich te laten inschrijven op
het adres waar hij daadwerkelijk woonachtig is en
gezamenlijk een uitkering aan te vragen met zijn
partner. Daarnaast is problematiek bevonden op een
drietal andere leefgebieden. Via een warme
overdracht (bezwaarmaker, informeel behandelaar
en zorgverlener aanwezig) start een traject om de
persoon gepaste ondersteuning/hulp te bieden.

15
Rechtzoekenden
geholpen

27

Pilot Rechtsbescherming gezien vanuit de
transformatie (gemeente Oude IJsselstreek)

Doorlooptijd
2021

De pilot bij STOER is tot stand gekomen vanuit de wens
(ook) de rechtmatigheid binnen de Participatiewet vanuit de
visie van de organisatie te benaderen. STOER voert de
Participatiewet uit voor de gemeente Oude IJsselstreek.
Centraal staat het proces van initiële aanvraag voor
inkomensondersteuning tot aan de bezwaarprocedure,
waarbij men volgens de nieuwe visie vooral wil voorkomen
dat het tot een bezwaarprocedure komt. Sociaal
Raadslieden en hJL zijn betrokken bij de pilot. Werkwijzen
worden ontwikkeld voor drie fasen van contact met inwoners:
• De manier van werken voordat een beslissing genomen
wordt;
• De manier van werken nadat een beslissing genomen is
waar een inwoner het niet mee eens is;
• De manier van werken nadat een inwoner een
bezwaarschrift heeft Ingediend.
Hiervoor worden gesprekken gevoerd met inwoners en
samenwerkingspartners, wordt onderzoek gedaan naar de
werkwijzen en benodigde faciliteiten geïnventariseerd.

2024

Voortgang
Opstart

Structuur van de pilot

2023

2022

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen
•
Hulpverleners
sociaal
domein

1e lijn

Werkwijze

•

•

Het eerste contact is belangrijk. Inwoners vinden
het belangrijk dat naar hun verhaal wordt
geluisterd.
Het beeld dat uit de interviews met professionals
naar voren komt is dat men trots is dat de
inwoner centraal staat. Dat fouten gemaakt
mogen worden en dat om het doel van de
transformatie te bereiken, de grenzen van de
wet- en regelgeving opgezocht mogen worden.
Omdat de lijnen korter zijn, is het ook voor
Sociaal Raadslieden makkelijker om door middel
van contact met inkomensbegeleiders
voorgenomen besluiten te laten herstellen.
Voordat deze in een juridische procedure
terechtkomen. Dit vergroot de
rechtsbescherming van inwoners.

Voorbeeld casus
In de periode dat STOER nu bestaat is er
geen enkel bezwaarschrift geweest. We
vermoeden dat dit te maken heeft met de
manier van werken (responsief). Wel zijn
er inwoners geweest die het niet eens
waren met een besluit. Met hen is
STOER in gesprek gegaan. In geen van
die gevallen is vervolgens een formeel
bezwaar ingediend. Onderzoek wordt nog
uitgevoerd naar de redenen dat een
inwoner geen bezwaar indient als hij het
niet eens is met het besluit.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze die vrijelijk
door andere partijen toegepast kan worden.
STOER deelt graag de geleerde lessen.

€
AVG

De verbeteringen zullen ook worden
doorgevoerd als de subsidie stopt, mogelijk
in een wat lager tempo.

De intentie en ambitie om door te gaan na afloop van de subsidieperiode zijn
aanwezig. Om na afloop door te gaan met de pilot is het beschikken over
voldoende capaciteit een voorwaarde om de verbeterplannen door te voeren.
De precieze vorm en inrichting, en wat daar voor nodig is, moeten duidelijk
worden na afronding van het lopende evaluatieonderzoek. De pilots van
Divosa kunnen verlengd worden voor borging van de aanpak tot halverwege
2023.

Nog niet van
toepassing

Er worden geen gegevens bijgehouden.

28

Doorlooptijd

Pilot gemeente Utrecht

2021

2024

Voortgang

Structuur van de pilot
Deze pilot van de gemeente Utrecht beoogt een
gelijkwaardigere relatie tussen burger en overheid te
bewerkstelligen, het rechtsgevoel te verbeteren en
rechtvaardiger besluiten en een laagdrempeligere toegang
te realiseren. De nadruk ligt op het betrekken van
meerdere partners in de stad, duidelijkere routes voor
samenwerking en toegang creëren, en het borgen dat
partners blijven leren van elkaar. Het betreft een vervolg
op de pilot Samenwerken in de eerste lijn. Bij de pilot zijn
hJL, Sociaal Raadslieden, sociale advocatuur,
buurtteams en de gemeente betrokken.
Onderdelen van de pilot zijn:
• De ontwikkeling van een sociaaljuridische routekaart;
• Inzet op pre-mediation, dat wil zeggen eerder contact
leggen met burgers om besluiten toe te lichten;
• Een signaleringsoverleg tussen rechtshulpverleners in
de 1e en 2e lijn, om de samenwerking te verdiepen en
casus overstijgende issues te bespreken.

2023

2022

Opstart

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen
Hulpverleners
sociaal
domein

0e, 1e en 2e
lijn

Inmiddels zijn, op basis van input van
inwoners en professionals, verschillende
prototypes van de sociaaljuridische
routekaart ontwikkeld. Deze worden aan de
gemeente voorgelegd, die daaruit een keuze
maakt. In het najaar van 2022 vindt nader
onderzoek plaats naar de effecten van de
werkwijze in de pilot, ook voor de overige
onderdelen.

Werkwijze

Voorbeeld casus
Rechtzoekenden lieten desgevraagd weten dat
een eerste versie van de routekaart nog veel te
ingewikkeld was, mede door de aard en de
omvang van de gebruikte tekst. Zij leken de
voorkeur te geven aan steekwoorden en
pictogrammen. Een belangrijkere les was
misschien nog wel dat de rechtzoekenden zich
bij het zoeken naar een oplossing voor hun
sociaaljuridische probleem niet zozeer laten
leiden door juridisch-inhoudelijke overwegingen
(zoals de indeling in rechtsgebied), maar door
hun zelfredzaamheid, de samenhang met andere
problemen en de urgentie van de problematiek.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze die vrijelijk
door andere partijen toegepast kan
worden.

€
AVG

De werkwijze wordt na de pilot
voortgezet. In welke vorm en welke
middelen daarvoor nodig zijn, moet
blijken uit de evaluatie van de pilot.

De intentie en ambitie om door te gaan na afloop van de subsidieperiode zijn
zeker aanwezig. De precieze vorm en inrichting, en wat daar voor nodig is,
moeten duidelijk worden na afronding van het lopende evaluatieonderzoek. De
pilots van Divosa kunnen verlengd worden voor borging van de aanpak tot
halverwege 2023.

Nog niet
van
toepassing

Vooralsnog is AVG geen issue.

29

Doorlooptijd

Pilot Startpunt Scheiden
(gemeente Wijk bij Duurstede)

2024

2023

2022

Voortgang
Uitvoering

Opstart

Structuur van de pilot
Het Startpunt Scheiden is in de gemeente Wijk bij
Duurstede gelanceerd in samenwerking met de lokale
uitvoerder van het sociaal domein, stichting Binding. Het
startpunt is erop gericht om escalatie in scheidingen en in
het beëindigen van relaties te voorkomen door aan de
voorkant van het proces informatie en ondersteuning te
bieden op sociaal-emotioneel en op financieel-juridisch
vlak. Het startpunt heeft een webpagina op de stichting
Binding website en er is één medewerker die het gezicht
is van het startpunt. Zij is de eerste contactpersoon en
informeert collega’s over de pilot. Ze werkt vaak samen
met Sociaal Raadslieden van Stichting Binding. Bij de
pilot zijn verder twee familierecht advocaten aangehaakt
voor vragen en doorverwijzing (vaak voor mediation). Met
hJL wordt gekeken of samenwerking meerwaarde heeft,
maar het loket vervult geen actieve rol. Stellen die aan het
scheiden zijn of denken aan scheiden kunnen samen of
apart gesprekken voeren met de uitvoerder van het
Startpunt.

2021

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Gezin

0e, 1e en 2e
lijn

Werkwijze

Eigenaarschap, financiering en data
De pilot betreft een werkwijze die vrijelijk
toegepast kan worden.

€

Er is financiering voor nog één jaar toegekend
door de gemeenteraad, daarna is het onzeker.
Dit is vooral voor de medewerker die het
Startpunt Scheiden runt.

AVG

Zaken worden geregistreerd in het reguliere
zaaksysteem van Stichting Binding.

De volgende punten komen naar voren uit de
tussenmeting van de pilot:
• Het Startpunt wordt met name goed gevonden door
scheidende vrouwen, soms door stellen. In een
aantal gevallen wordt ook de andere partner
gesproken.
• De ondersteuning voorziet in een behoefte, die
aanvullend is op die van familie of vrienden.
• De samenwerking met Sociaal Raadslieden loopt
goed en is van meerwaarde bij scheidingen.
• Andere samenwerkingspartners geven aan iets
vaker updates te willen ontvangen.
• Er is binnen Stichting Binding wat discussie over de
plek binnen de organisatie waar het Startpunt moet
vallen, Welzijn of Jeugd.
• Hulpvragen gaan altijd (ook) over wonen, maar
daarin kan het Startpunt weinig betekenen.

Voorbeeld casus
In deze casus was mediation reeds
gestart met het betreffende stel. Eén van
de partners had moeite met de scheiding
en klapte dicht tijdens de gesprekken en
kon zich niet goed uiten. Hierdoor liep de
mediation niet goed. Een gesprek tussen
deze persoon en het Startpunt Scheiden
heeft rust gegeven en nieuwe inzichten.
Na een aantal gesprekken bij het
Startpunt heeft een succesvolle
doorstart van de mediation
plaatsgevonden.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Het voornemen is er om de werkwijze na afloop van de pilot voort te zetten.
Financiering voor één extra jaar na de pilotperiode is al toegezegd. Of de
werkwijze uit de pilot daarna nog doorgang vindt is vooral afhankelijk van een
positief effect op de inwoner en kostenverdeling binnen het sociaal domein.

20
Casussen
behandeld

30

Pilot Vroegtijdig passende oplossing
(gemeente Nijmegen)
Structuur van de pilot
Bij mensen met een minimuminkomen, met een combinatie van
inkomstenbronnen, ziet de gemeente Nijmegen vaak dezelfde
problematiek terugkomen. Vaak in de vorm van een naheffing
van verschuldigde belasting of terugvordering van toeslagen.
Mensen die moeten rondkomen van het minimumloon kunnen
zich dat vaak niet veroorloven. Met de pilot probeert de
gemeente Nijmegen deze doelgroep tegemoet te komen. De
oplossing die gemeente Nijmegen daarvoor ziet is de inzet van
bijzondere bijstand. Buiten de gemeente zijn advocaten, hJL
en Bindkracht10 betrokken. Tot op heden zijn zij
sparringpartner en informeren zij hun klanten over deze nieuwe
werkwijze als zij daarvoor in aanmerking komen. Hiernaast is
de pilot gericht op de samenwerking tussen het juridisch en
sociaal domein. De gesignaleerde problematiek kan als
aanleiding dienen voor het verkennen van manieren om de
samenwerking tussen sociale en juridische partners in
Nijmegen te verbeteren. Hiervoor zijn bijeenkomsten geweest
met juridische partners (waaronder Sociaal Raadslieden en
hJL) en ook met de wijkteams.

Doorlooptijd
2021

Voortgang
Opstart

Tussentijdse bevindingen
•
Rechtshulpverleners
•

•
1e lijn

•
Werkwijze

Juridische partijen uit de omgeving zijn
enthousiast over manieren om
intensiever samen te werken en
veelvoorkomende thema’s te signaleren.
Uit de pilot blijkt dat het vermoeden dat
mensen toeslagen tekort komen klopt.
Samenloop van wetgeving kan
verstrekkende gevolgen hebben
waarvoor de overheid bij het maken van
die wetten geen oog heeft (en soms ook
niet kan hebben).
Het is dus nodig dat er hulpverleners zijn
die die samenloop doorzien en de
gevolgen in kaart brengen en proberen
op te lossen; soms moet dit ook op de
agenda worden gezet bij de politiek.

2024

2023

2022

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Betreft (echt)paren die aanvullende bijstand
ontvangen op inkomen uit andere bronnen. Hoe
kleiner de aanvulling, hoe groter het probleem.
Door de aanvullende participatiewet stijgt het
bruto inkomen boven bijstandsniveau en hebben
mensen minder recht op toeslagen. De
meerderheid heeft daar geen idee van,
ontvangen onwetend te weinig of betalen
onwetend toeslagen terug, terwijl ze dat gelet op
het inkomen niet kunnen hebben. Mensen zijn
aangenaam verrast dat de gemeente uit eigen
beweging contact opneemt omdat er een
probleem is gesignaleerd, en vervolgens na
onderzoek het tekort aanvult. Dat geeft
financiële verlichting. Door deze werkwijze
krijgen burgers ook meer vertrouwen in de
overheid, die zomaar aanbiedt om een gemis
aan toeslagen te compenseren.

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap ligt bij gemeente Nijmegen, maar het
betreft een werkwijze die vrijelijk toegepast kan
worden.

€

Financiering voor de werkwijze moet nader bepaald
worden.

AVG

Bijgehouden wordt hoeveel klanten zijn geholpen,
welke toeslagen zij tekort kwamen of komen en de
compensatie van de gemeente. Dit wordt gedeeld met
collega’s van Zorg en Inkomen en eventueel met de
begeleider/bewindvoerder van inwoners.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Om de pilot verder te zetten zou gemeente blijvend klanten warm moeten
overdragen bij wie het probleem speelt. Dit betekent dat de overdracht
geïntegreerd moet worden in reguliere werkprocessen van Zorg en inkomen.
Voor nu is er met name focus op afspraken met de gemeente. Daarnaast
wordt geprobeerd om netwerkpartners zoals hJL en wijkteams te betrekken,
zodat ook zij klanten verwijzen naar de Sociaal Raadslieden. De pilots van
Divosa kunnen verlengd worden voor borging van de aanpak tot halverwege
2023.

25
Inwoners
geholpen

31

Doorlooptijd

Pilot Scheidingsplein
(gemeente Hollands Kroon)

2021

Voortgang
Opstart

Structuur van de pilot
De pilot in Hollands Kroon richt zich met het Scheidingsplein op
een innovatieve aanpak om de kwaliteit van de zorg te verhogen en
uiteindelijk de instroom van (v)echtscheidingen in het gedwongen
kader terug te dringen. Tevens wordt met de pilot ingezet op het
vroegtijdig inzetten van preventieve hulpverlening. Uitgangspunt
van de pilot is dat wanneer het sociaal en het juridisch domein
elkaar in een vroeg stadium ontmoeten, de kans op escalatie
afneemt. Centraal in de pilot staat de website Scheidingsplein, met
informatie over scheidingen. Hiernaast wordt ingezet op de
samenwerking tussen het wijkteam (Incluzio), hJL, de gemeente
en Villa Pinedo. Zo is er een scheidingspreekuur waarbij het
wijkteam en hJL samenwerken. Ouders kunnen doorverwezen
worden naar de ouderbijeenkomsten en/of online trainingen van
Villa Pinedo. Ook is er een speciaal scheidingsteam ingericht (als
deel van het wijkteam). Hiernaast is de pilot gericht op
kennisuitwisseling tussen gemeenten op dit thema, waarin
Hollands Kroon het voortouw neemt. Inmiddels zijn 15 gemeenten
aangesloten die om de zes weken bij elkaar komen, die ook allen
op de website zijn aangesloten.

Eigenaarschap, financiering en data
Eigenaarschap van de website ligt bij
gemeente Hollands Kroon. Verder betreft de
pilot een vrijelijk toepasbare werkwijze.

€

In eerste instantie gaat Hollands Kroon nu
naar POK middelen kijken voor voortzetting
van de werkwijze.

AVG

Er worden aanmeld gegevens uitgewisseld
tussen het wijkteam en hJL (die het
spreekuur op locatie bij het wijkteam
verzorgt).

2024

2023

2022

Tussentijdse bevindingen
Gezin

0e, 1e en
2e lijn

Werkwijze

Uit de tussenmeting van juli 2022
komen de volgende resultaten en
tussentijdse bevindingen naar voren:
• Er is een waardevolle samenwerking
ontstaan tussen de gemeente, hJL,
Villa Pinedo en Incluzio;
• De samenwerking tussen het sociaal
en juridisch domein is effectiever;
• De website verlaagt de toegang tot
informatie;
• Er is een verschuiving in de
hulpvraag;
• De hulpverlening is doelgerichter;
• Het belang van het kind staat
centraal.

Uitvoering

Afronding

Voorbeeld casus
Een inwoner van Hollands Kroon zit aan het
begin van een scheidingsprocedure en heeft
behoefte aan praktische ondersteuning. De
inwoner besloot om naar het wijkteam te gaan
aan haar praktische vragen te stellen aan een
wijkteammedewerker van het scheidingsteam,
voordat de scheiding rond was. De
wijkteammedewerker heeft deze ouder ook
doorgestuurd naar de ouderbijeenkomst van Villa
Pinedo. Deze ouder heeft de bijeenkomst als
helpend ervaren. Door de hulp van Hollands
Kroon kon deze inwoner verder. De
communicatie met de ex-partner is inmiddels
goed en de scheiding is geformaliseerd. Hollands
Kroon was eerder in het scheidingsproces
betrokken, waardoor de kans op escalatie afnam.

Borging en implementatie: blik op de toekomst
Hollands Kroon wil de werkwijze van de pilot doorzetten. Zoals het er nu uitziet kan de
werkwijze worden voortgezet vanuit team Vitaliteit of Incluzio Hollands Kroon. Om dit te
realiseren is beleidsmatige borging nodig. Daarnaast moeten gelden gereserveerd
worden. Tot slot moet een voorstel ingediend worden bij het directieteam, college en de
raad. Het aanbod dat met de pilot is ontwikkeld, wordt continue verbeterd en waar nodig
aangevuld. De werkwijze in Hollands Kroon is niet 1 op 1 over te nemen in andere
gemeenten. Dit komt bijvoorbeeld doordat een gemeente de Jeugdhulp anders heeft
georganiseerd of omdat de partijen met wie Hollands Kroon samenwerkt soms te maken
hebben met personeelstekorten. De pilots van Divosa kunnen verlengen voor borging
van de aanpak tot halverwege 2023.

22
Casussen
behandeld

32

Pilot Rechtshulp in sociaal domein
(gemeente Deurne)

Doorlooptijd
2021

De gemeente Deurne is gestart met een pilot waarin
sociaaljuridische ondersteuning van stichting MEE geboden kan
worden aan zowel de inwoner als de consulent van de
gemeente. Ondersteuning kan in maar ook vóór
aanvraagprocedures en in elk geval voorafgaand aan het
afgeven van een beschikking. Stichting MEE is een organisatie
die met name onafhankelijke clientondersteuning biedt. De
sociaaljuridische dienstverlener van MEE kan een bemiddelende
rol vervullen tussen beide partijen als deze het niet met elkaar
eens zijn over een aanvraag in het kader van de Wmo of Jeugd.
Doel is om te komen tot een gedragen oplossing waarin zowel
het belang van de klant is gediend en recht wordt gedaan aan
het gemeentelijk uitgangspunt van ‘iedereen doet meer naar
vermogen’.
Gaandeweg bleek de gekozen aanpak niet zo te werken als
gedacht. De sociaaljuridische dienstverlener komt in een spagaat
terecht. Als cliëntondersteuner, maar tegelijk als persoon die een
kritische noot moet maken richting de cliënt als er sprake is van
taken die de cliënt zelf nog kan.

2024

Voortgang
Opstart

Structuur van de pilot

2023

2022

Uitvoering

Afronding

Tussentijdse bevindingen

Conflictoplossing

1e lijn

Werkwijze

Gaandeweg bleek dat er een herijking van de aanpak
van de pilot nodig is. Met name omdat de instroom
van casussen achterblijft. De volgende tussentijdse
bevindingen komen naar voren:
• Veel aanvraagprocedures en bezwaren worden al
informeel afgehandeld in Deurne omdat
medewerkers responsief werken.
• Er wordt te weinig gebruik gemaakt van de
sociaaljuridische dienstverlening. Consulenten
ervaren de inzet van de SJD-er meer als een extra
controle dan een (juridisch) klankbord of
sparringpartner.
• Het was voor medewerkers van de gemeente niet
duidelijk wat voor type casussen de pilot zich op
richt.
• Er was onduidelijkheid over hoe de pilotaanpak
aanvullend is op de rol van kwaliteitsmedewerkers
in de regio.

Voorbeeld casus
Er is nog geen voorbeeld casus
beschikbaar.

Eigenaarschap, financiering en data
Borging en implementatie: blik op de toekomst
De pilot betreft een werkwijze die
vrijelijk toegepast kan worden.

€
AVG

Het is de bedoeling dat de werkwijze
onderdeel wordt van het reguliere
werkproces. Hiervoor is met name tijd
nodig.
Niet van toepassing.

De pilot is op dit moment nog in ontwikkeling. Er wordt aandacht besteed aan de inzet
van de beschikbare juridische cliëntondersteuning bij MEE, een welzijnsstichting en in de
toekomst hJL. Doel is nu om een onafhankelijk consulentondersteuner te vinden die als
klankbord en sparringpartner kan dienen om te komen tot een gedragen uitkomst van
vragen in het hele sociaal domein. De gemeente gaat door met de pilot tot en met medio
2023. Met de nu nog beschikbare middelen wordt voorzien in een overgang naar een
hopelijk structurele ondersteuningsvorm voor zowel klant als consulent. De Robuust
gelden zullen daarvoor de uiteindelijke financieringsbron worden. De pilot wordt gezien
als een manier om een kwaliteitsslag te maken in de reguliere werkprocessen.

3
Inwoners
geholpen

33