Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2961
Vragen van de leden Jasper vanDijk en Van Kent (beiden SP) aan de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over onrust onder
werknemers over arbeidsomstandigheden en behoud van baan (ingezonden
24 maart 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en van
Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
2 juni 2020).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de vele meldingen die de Federatie Nederlandse
Vakbeweging (FNV) binnenkrijgt over werknemers die onder druk worden
gezet, ontslagen of onder onveilige omstandigheden moeten werken?1
Antwoord 1
Ik kan niet oordelen over individuele meldingen, maar in algemene zin vind ik
het niet acceptabel dat werknemers in verband met het coronavirus onder
druk worden gezet, ontslagen of onder onveilige arbeidsomstandigheden
moeten werken.
Vraag 2
Wat gaat u doen met de constatering van de FNV dat sommige werkgevers
de ondergrens van het fatsoen bereiken?
Antwoord 2
Het kabinet roept alle Nederlanders, dus ook werkgevers, op om in het
belang van de volksgezondheid en de economie de regels in acht te nemen
en preventieve maatregelen te nemen als de kans bestaat op overdracht van
het coronavirus. Het kabinet heeft maatregelen genomen om de werkgelegenheid te behouden en bedrijven te ondersteunen die worden getroffen door de
gevolgen van het coronavirus. Behalve deze maatregelen die moeten
voorkomen dat werkenden de dupe worden van de coronacrises heeft de
1

ah-tk-20192020-2961
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

EenVandaag 22 maart 2020 «Op non-actief om het coronavirus: «Als iemand contact met me
opneemt, wordt diegene ontslagen» (https://eenvandaag.avrotros.nl/item/op-non-actief-om-hetcoronavirus-als-iemand-contact-met-me-opneemt-wordt-diegene-ontslagen/) en Algemeen
Dagblad 21 maart 2020 «FNV: sommige werkgevers bereiken ondergrens fatsoen» (https://
www.ad.nl/ad-werkt/niet-elke-baas-is-coulant-hoezo-verlof-breng-kinderen-maar-naar-opa-enoma~afec53c9/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Inspectie SZW een meldpunt ingericht voor corona gerelateerde klachten en
signalen op de werkplek en wordt regelgeving voorbereid om de Inspectie de
mogelijkheid te geven om gerichter te kunnen optreden wanneer er onvoldoende maatregelen op de werkvloer genomen worden.
Vraag 3
Wat gaat u doen voor Annette, die ontslagen is omdat zij er op stond dat
haar baas maatregelen nam om verspreiding van Corona tegen te gaan?
Antwoord 3
Een werkgever is verplicht te zorgen voor een gezonde en veilige werkomgeving in overeenstemming met de noodverordeningen van de overheid en de
adviezen van het RIVM. Als een werknemer erop staat dat de werkgever
maatregelen neemt tegen verspreiding van het coronavirus, is dat op zichzelf
geen reden voor ontslag. Ontslag kan niet zomaar plaatsvinden. De werkgever moet zich houden aan de regels uit het ontslagrecht. De werkgever dient
afhankelijk van de reden voor het ontslag voorafgaand aan het ontslag
toestemming te krijgen van het UWV of de kantonrechter. Dit heet de
preventieve toets. Als de werkgever het dienstverband in strijd met de
daarvoor geldende regels toch opzegt, kan de werknemer zich tot de rechter
wenden.
Vraag 4
Welke maatregelen moeten werkgevers nemen die werknemers hebben die
dicht bij elkaar werken of waar sprake is van productiehallen met veel
mensen?
Antwoord 4
Het is van algemeen belang dat de noodverordeningen van de veiligheidsregio’s en de adviezen van het RIVM worden nageleefd, ook op de werkplek.
Het kabinet heeft veel maatregelen gepubliceerd op www.rijksoverheid.nl,
waaronder het in acht nemen van hygiënische regels en een onderlinge
afstand van 1,5 meter. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor de veiligheid en
gezondheid van hun werknemers op de werkvloer. Dit brengt met zich dat het
risico op besmetting met het coronavirus moet worden geïnventariseerd,
zodat passende maatregelen kunnen worden getroffen. Een minimale afstand
van 1,5 meter is een dwingend advies. Als dat in een bepaalde werksituatie
echt niet uitvoerbaar is, moeten maatregelen worden genomen die een
gelijkwaardig beschermingsniveau bieden. Werkgevers dienen de arbeid
zodanig in te richten dat hun werknemers worden beschermd.
Vraag 5
Zijn werkgevers verplicht maatregelen te nemen, bijvoorbeeld om er zorg
voor te dragen dat werknemers 1,5 meter afstand van elkaar kunnen houden?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is de sanctie en hoe wordt gehandhaafd?
Antwoord 5
Ja, ook werkgevers worden geacht de noodverordeningen en adviezen na te
leven en maatregelen te nemen om de gezondheid en veiligheid van de
werknemers te beschermen. Daarnaast zijn ook de verplichtingen van de
Arbeidsomstandighedenwetgeving van toepassing. Politie en bijzondere
opsporingsambtenaren zien toe op de naleving van de noodverordeningen en
de Inspectie SZW op naleving van de Arbeidsomstandighedenwetgeving. Het
past hier om op te merken dat ook werknemers de verantwoordelijkheid
hebben om de verordeningen en adviezen met betrekking tot het coronavirus
op te volgen.
Vraag 6
Welke risico’s ziet u voor de gezondheid van werknemers?
Antwoord 6
Behalve de reguliere arbeidsrisico’s die het werk met zich mee brengt, komt
daar het risico van een besmetting met het coronavirus bij. De huidige
omstandigheden kunnen bovendien bepaalde risico’s, zoals psychosociale
arbeidsbelasting, vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wanneer mogen mensen zich ziek melden tijdens deze corona-uitbraak?
Antwoord 7
Mensen mogen zich ziek melden als men vanwege ziekte niet in staat is om
te werken. De werknemer heeft dan recht op loondoorbetaling bij ziekte.
Daarnaast roept de overheid nu ook mensen op om thuis te blijven als zij
lichte klachten of een huisgenoot met koorts hebben. Onder normale
omstandigheden hadden zij prima kunnen werken. Als de werkgever de
faciliteiten biedt om thuis te werken dan werkt die persoon thuis en is er om
die reden dus ook recht op loon. Als die faciliteiten er niet zijn of de aard van
het werk thuiswerken niet toestaat dan is dat niet voor risico van de
werknemer. Ook dan is er recht op loon.
Vraag 8
Hebben mensen met een kwetsbare gezondheid, zoals longproblemen of
auto-immuun kwesties, het recht om zich ziek te melden? En hoe is dat voor
sectoren waar 1,5 meter afstand onmogelijk is, zoals de kappersbranche?
Antwoord 8
Zie antwoord op vraag 7. De werkgever heeft een zorgplicht en moet met
passende maatregelen voorkomen dat werknemers met een kwetsbare
gezondheid worden blootgesteld aan het coronavirus. Zie het antwoord op
vraag 4. Werknemers met zorgen over hun gezondheid kunnen dat bespreken
met hun werkgever en zo nodig met de bedrijfsarts.
Vraag 9
Hebben mensen met lichte griepverschijnselen of verkoudheid het recht om
zich ziek te melden? Hoe is dat voor sectoren waar 1,5 meter afstand
onmogelijk is, zoals de kappersbranche?
Antwoord 9
Zie antwoorden op vragen 7 en 8.
Vraag 10
Hebben andere mensen die zorgen hebben over hun gezondheid het recht
om zich ziek te melden? En hoe is dat voor sectoren waar 1,5 meter afstand
onmogelijk is, zoals de kappersbranche?
Antwoord 10
Zie antwoorden op vragen 7 en 8.
Vraag 11
Wat is uw reactie op berichten in de media over werkgevers die een
ziekmelding van een werknemer niet goedkeuren en de werknemer toch op
het werk laten verschijnen? Staat de werknemer volgens u in zijn recht als hij
niet op werk komt?
Antwoord 11
Ik kan niet op een concrete casus in gaan. In algemene zin kan ik zeggen dat
de werkgever niet kan beoordelen of iemand ziek is, hij vraagt hiervoor
advies aan zijn bedrijfsarts.
Vraag 12
Wat is het beleid voor kapperszaken, schoonheidssalons en andere zaken
waarbij het onmogelijk is om 1,5 meter afstand te houden en hoe wordt dit
beleid gecommuniceerd?
Antwoord 12
Het kabinet heeft 6 mei jl. gecommuniceerd dat contactberoepen vanaf
11 mei onder de voorwaarden van het werken op afspraak en een check op
klachten, weer uitgeoefend mogen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 13
Kunnen kapperszaken en schoonheidsspecialisten wel gebruik maken van de
nieuwe arbeidstijdsverkortingsregeling indien zij besluiten dicht te gaan in
verband met corona, gezien het feit dat zij niet verplicht worden te sluiten? In
hoeverre is de eis van 20% omzetverlies hier een beperkende voorwaarde om
te sluiten?
Antwoord 13
Zie antwoord op vraag 12. Werkgevers die op last van het kabinet of uit eigen
beweging besluiten hun zaak te sluiten kunnen in aanmerking komen voor de
NOW, mits zij aan de voorwaarden voldoen.
Vraag 14
Mogen werknemers in schoonheidszaken en kapperszaken die een zwakke
gezondheid hebben zich ziekmelden?
Antwoord 14
Als een werknemer zich om deze reden ziekmeldt, is het aan de bedrijfsarts
om te beoordelen of daadwerkelijk sprake is van een ziekte die van invloed is
op het kunnen werken.
Vraag 15
Wat is uw reactie op werkgevers die werknemers dwingen vakantiedagen op
te nemen in verband met de coronacrisis?
Antwoord 15
Het is in de regel aan de werknemer om te bepalen wanneer hij zijn verlof wil
genieten. Een uitzondering hierop is de situatie dat in een cao of het
bedrijfsreglement van een onderneming collectieve vakantie-afspraken gelden
(bijv. in het onderwijs en de bouw). In de individuele arbeidsovereenkomst
met de werknemer is doorgaans vastgelegd wat de arbeidsduur van die
werknemer is. Afhankelijk van wat daar afgesproken is, kan de werkgever de
mogelijkheid hebben om zijn werknemer te verzoeken om verlofdagen op te
nemen in de periode van verminderde bedrijvigheid. De werkgever mag dan
dus geen «dwang» uitoefenen. Dit geldt voor de wettelijke minimumvakantiedagen. Ten aanzien van de bovenwettelijke vakantiedagen kan dit anders
liggen, afhankelijk van wat bij cao, bedrijfsreglement of schriftelijke overeenkomst is afgesproken.
Een tweede uitzondering op de regel dat de werknemer zelf bepaalt wanneer
hij verlof neemt is de situatie waarin gewichtige redenen zich verzetten tegen
(opname van) de vakantiedagen die de werknemer wenst. In die situatie
zullen de werkgever en de werknemer hierover in overleg moeten gaan. Er
zal een belangenafweging moeten plaatsvinden tussen wat redelijkerwijs van
de werkgever enerzijds en van de werknemer anderzijds verwacht kan
worden.
Vraag 16
Kan Albron wel aanspraak kan maken op de Tijdelijke Noodmaatregel
Overbrugging voor Werkbehoud (NOW), nu zij personeel in proeftijd
ontslaan?2
Antwoord 16
Als een werkgever een NOW-toekenning heeft, dan dient hij zich in te
spannen de loonsom zoveel mogelijk gelijk te houden. Als een werkgever
toch kiest voor een proeftijdontslag, zal dat leiden tot een lagere loonsom en
dus tot een lagere subsidie.
Vraag 17
Komt Schiphol in aanmerking voor financiële steun van onder andere NOW
nu zij mensen ontslaan?3

2
3

De Telegraaf 21 maart 2020 «Werknemers bezorgd om behouden baan»
De Volkskrant 20 maart 2020 «KLM blijft bij schrappen van duizenden banen» (https://
www.volkskrant.nl/economie/klm-houdt-vast-aan-schrappen-duizenden-banen-bondenverbaasd~b2edb917/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Antwoord 17
Als een werkgever een NOW-toekenning heeft, dan heeft hij zich gecommitteerd om gedurende de periode van de toekenning, geen ontslag wegens
bedrijfseconomische redenen aan te vragen. Het kan echter voorkomen dat
het financieel slechter gaat dan vooraf verwacht, waardoor ontslag wegens
bedrijfseconomische redenen alsnog noodzakelijk is. De werkgever heeft in
die situatie wel de voorwaarde geschonden en ontslag aangevraagd bij UWV.
Bij de vaststelling van de subsidie wordt daarom een correctie doorgevoerd.
Bij de definitieve vaststelling van de subsidie wordt vastgesteld wat het loon
is van de werknemers voor wie ontslag is aangevraagd. Dit loon wordt
vervolgens verhoogd met 50%. Dit loon plus de vermeerdering van 50%
wordt vervolgens in mindering gebracht op de totale loonsom op grond
waarvan de uiteindelijke hoogte van de subsidie wordt gebaseerd. Daarnaast
staat het de werkgever ook nog steeds vrij ontslag op andere gronden aan te
vragen.
Vraag 18
Bent u bereid om als harde voorwaarde voor NOW te eisen dat bedrijven
mensen met een flexcontract, mensen met een tijdelijk contract en mensen in
hun proeftijd in dienst houden?
Antwoord 18
De NOW is bedoeld voor het in stand houden van de werkgelegenheid, ook
die van flexwerkers.
Vraag 19
Wat is uw reactie op het voorstel van de FNV om de eis dat supermarktpersoneel klachten en koorts moet hebben, te schrappen?
Antwoord 19
De vraag is niet helder. Als u vraagt naar redenen voor ziekmelding verwijs ik
u naar de antwoorden op vragen 7 en 8.
Vraag 20
Bent u bereid om de supermarktbranche erop aan te spreken dat zij hun
werknemers beter beschermen door personeel elk halfuur de gelegenheid te
bieden de handen te wassen, de afstand van anderhalve meter ten opzichte
van elkaar en klanten te handhaven eventueel door minder mensen tot de
winkel toe te laten, het gangpad waar aangevuld wordt te sluiten als de
drukte daar aanleiding toe geeft en schermen bij de kassa’s te plaatsen?
Antwoord 20
De supermarktbranche zal er veel aangelegen zijn om het personeel gezond
te houden. Ik heb niet de indruk dat de supermarktbranche de dreiging van
het coronavirus en de bescherming van de werknemers licht neemt. Zo zijn
recent de Richtlijnen voor Verantwoord Winkelen gepubliceerd, onder meer
op rijksoverheid.nl. De maatregelen zijn bedoeld om besmettingen met het
coronavirus te voorkomen en de gevolgen van het nieuwe virus te beperken.
Vraag 21
Bent u evenals FNV van mening dat een tijdelijke opheffing van wettelijke
restricties rondom de rij-, winkel- en venstertijden en nachtleveringen zoals
de supermarktbranche vraagt, niet is wat de sector nu nodig heeft? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 21
De arbeidstijdenwetgeving biedt in beginsel voldoende flexibiliteit voor
crisissituaties, maar bijzondere omstandigheden kunnen noodzaken tot een
tijdelijke aanpassing. Recent zijn enkele onderdelen van de rij- en rusttijdenregeling versoepeld om een tijdige bevoorrading van essentiële goederen, in
het bijzonder aan supermarkten en apotheken, te borgen. Voor de toelichting
verwijs ik naar de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat van
19 maart 2020 over Verruiming rij- en rusttijden (kenmerk IenW/BSK-2020/
54958).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Vraag 22
Bent u bereid toe te zeggen dat de regels rondom de premiedifferentiatie in
de Werkloosheidswet niet nog verder zullen worden versoepeld dan u reeds
heeft aangekondigd ondanks dat de supermarktbranche daar nu wel om
vraagt?
Antwoord 23
Om ondernemers of zzp’ers wiens bedrijf in de problemen is gekomen door
de coronacrisis te helpen door deze moeilijke tijden heen te komen, heb ik
diverse maatregelen genomen. Onderdeel van dit noodpakket aan maatregelen is de versoepeling van de regels rondom WW-premiedifferentiatie. Zo heb
ik de termijn voor schriftelijke vastlegging van het arbeidscontract verlengd
en werk ik aan een uitzondering op één van de herzieningssituaties voor de
WW-premie die door het coronavirus onbedoelde gevolgen kan hebben voor
sectoren waar nu veel extra overwerk nodig is. Voor meer versoepeling van
de regels rondom WW-premiedifferentiatie zie ik op dit moment geen
aanleiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6