Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 066

Belastingdienst

Nr. 87

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 4 mei 2010
De vaste commissie voor Financiën1 heeft op 8 april 2010 overleg gevoerd
met minister De Jager van Financiën over:
– de brief van de minister van Financiën d.d. 23 december 2009
over de Vijfde halfjaarsrapportage vereenvoudigingsoperatie
Belastingdienst (31 066, nr. 82);
– de brief van de minister van Financiën d.d. 15 januari 2010
over Procesverstoringen in 2009 (31 066, nr. 83 );
– de brief van de minister van Financiën d.d. 26 januari 2010
over de Vijfde rapportage over 2009 van een set van gegevens
die een indicatie geven van de resultaten van de Belastingdienst (31 066, nr. 84);
– de brief van de minister van Financiën d.d. 2 februari 2010
over het Beleid inzake het toekennen en uitbetalen van
tipgelden (31 066, nr. 85);
– de brief van de minister van Financiën d.d. 29 januari 2010
over Toezeggingen m.b.t. de behandeling van het Belastingplan 2010 c.a. (32 128, nr. 55).

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD),
voorzitter, Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter,
Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De
Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben
(SP), Kalma (PvdA), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA),
Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang
(PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GroenLinks) en Linhard (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes
(VVD), Pieper (CDA), Aptroot (VVD), Jan de
Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA),
Elias (VVD), De Pater-van der Meer (CDA),
Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker
(ChristenUnie), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV),
Heerts (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD),
Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven
(SP), Vendrik (GroenLinks) en Smeets (PvdA).

kst-31066-87
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Blok
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

1

Voorzitter: Remkes
Griffier: Berck
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Bashir, Omtzigt, Remkes en
Smeets,
en minister De Jager, die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn
ministerie.
De voorzitter: Ik heet de minister en degenen die hem vanmiddag
bijstaan van harte welkom. Wij hebben drie uur beschikbaar. Iedereen
wordt geacht de nodige zelfbeperking in acht te nemen. Wij hoeven geen
spreektijden vast te stellen. Het woord is allereerst aan mevrouw Smeets.
Mevrouw Smeets (PvdA): Voorzitter. Ik vervang vandaag mijn collega
Paul Tang die verhinderd is vanwege dringende werkzaamheden elders.
Bij het voorbereiden van dit AO kwam ik al in de knoop met de aanspreektitel van bewindspersoon De Jager. De geagendeerde brieven zijn
getekend door de staatssecretaris maar wij spreken vandaag met de
demissionair minister van Financiën. Als u het mij toestaat voorzitter, dan
spreek ik de heer De Jager aan met «minister».
Voorzitter. Ik kom allereerst te spreken over het functioneren van de
Belastingdienst. Mijn fractie is kritisch maar ook optimistisch. De
rapporten tonen aan dat er reden is voor optimisme. De grote problemen
van ongeveer anderhalf jaar terug worden minder, wat een zeer prettige
constatering is. Ik kan mij dan ook erg goed vinden in het voorstel van de
minister om de tweemaandelijkse en de halfjaarlijkse rapportages samen
te voegen tot één rapport. Ik heb nog geen tijd gehad om het rapport
Continuïteit en vernieuwing dat de Commissie Belastingherziening in het
kader van de brede heroverweging heeft gepresenteerd te bestuderen,
maar wellicht hebben de minister en zijn ambtenaren daartoe al wel
gelegenheid gehad. Zijn er al ideeën over de vereenvoudiging van de
uitvoering van het belastingsysteem?
Mijn fractie kan zich heel goed vinden in de brief van de minister over het
tipgeld. Het kader dat de Belastingdienst hanteert, is evenwichtig. Ik
verzoek de minister wel om een update naar de Kamer te sturen van de
stand van zaken bij opsporing zwartspaarders en de inkeer vanaf 1 januari
2010, met uiteraard de bedragen waar het om gaat.
Over de brief over de toezeggingen bij de behandeling van het Belastingplan 2010 stel ik drie vragen. De eerste vraag betreft de hypotheekhistorie. Vanaf 2031 hebben sommige mensen geen recht meer op de
hypotheekrenteaftrek omdat dan hun 30-jarige periode erop zit. Ik deel de
analyse van de minister dat het niet handig is om nu al een systeem in
elkaar te zetten om het aflopen van een aftrek vast te stellen omdat het
systeem straks, in 2024, wellicht achterhaald zal zijn. Dan kan het
misschien veel efficiënter, bijvoorbeeld omdat het dan mogelijk veel
gemakkelijker is om elektronisch informatie uit te wisselen met het
Kadaster. De vraag is dan wel wanneer het juiste moment daarvoor is
aangebroken. Leidt het vooruitschuiven om betere technieken te kunnen
incorporeren in het systeem niet tegelijkertijd tot het steeds minder
overhouden van tijd en daarmee toch tot het risico om mensen te missen?
Welk idee heeft de minister hierover?
Ik stel graag een vraag over de plafonds bij de Energie-investeringsaftrek.
De Kamer heeft bij de behandeling van het Belastingplan gevraagd of die
plafonds verkeerd kunnen uitwerken. Ik heb de brief er nog eens op
nagelezen en de minister beantwoordt die vraag helaas niet in zijn brief. Ik
stel de vraag die mijn collega ook in het debat heeft gesteld daarom
opnieuw. Neemt het instellen van het plafond niet de prikkel weg bij
bedrijven om meer te doen? In wezen zou het dan belemmerend werken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

2

De voorzitter: Over welke brief hebt u het nu?
Mevrouw Smeets (PvdA): De brief over de toezeggingen bij de behandeling van het Belastingplan 2010. Ik heb de brieven gelezen en ik weet
dus zeker dat dit op de agenda staat. Ik kom even terug op dat plafond.
Mijn fractie vraagt zich af of dat plafond niet belemmerend werkt. Kan de
minister zijn hand ervoor in het vuur steken dat er geen bedrijven zijn die
goede opties laten liggen? De kleine plukjes zouden dan nog vallen onder
de regeling terwijl het grotere werk blijft liggen.
In dezelfde brief komt ook het onderwerp van de scheepvaartmaatschap
aan de orde. De minister prefereert voorlichting op de eigen website
boven een klacht bij de Reclame Code Commissie. Het is echter niet een
kwestie van of-of; het kan ook en-en zijn. Als de reclame misleidend is,
dan is het de verantwoordelijkheid van de minister van Financiën om
ervoor te zorgen dat consumenten en investeerders worden behoed voor
fouten.
Deze minister is groen op het punt van automobiliteit. In het Belastingplan
staan daarvoor altijd veel maatregelen. Ik krijg graag een overzicht met
daarop de integrale behandeling van brandstoffen in het verkeer: groen
gas, elektriciteit, accijnskortingen. De verschillen in de fiscale behandeling
moeten in dat overzicht goed te zien zijn, inclusief milieuargumentatie.
Overigens heeft het geen haast. Het zou prettig zijn als de minister
toezegt, een dergelijk overzicht voor de zomer naar de Kamer te sturen.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Uit de tweemaandelijkse rapportage en de
halfjaarrapportage blijkt een vooruitgang bij de Belastingdienst. Er
worden inhaalslagen gemaakt. Het is goed en belangrijk om dat hier te
constateren. Precies een week geleden was het 1 april, sinds jaar en dag
een harde deadline die belastingplichtigen voor zichzelf stellen om hun
jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting in te dienen. De datum van 1 april
zou dus ook de start van zorgvuldige controle op aangiftes moeten zijn.
Daarom wil ik het namens de SP-fractie vandaag vooral over de controle
op die aangiftes hebben.
Ik begin met een paar goede belastingtips die een aantal medewerkers
van de Belastingdienst mij heeft toevertrouwd. Wil je wat extra teruggaaf
van de Belastingdienst? Verhoog dan het bedrag van de hypotheekrenteaftrek met bijvoorbeeld € 1000. Niemand bij de Belastingdienst zal dat
corrigeren, omdat dat net zo goed de variabele hypotheekrente kan zijn.
Een andere tip is: bestaat jouw schuld uit 75% hypotheek op de woning en
25% luxe goederen, wat dus niet aftrekbaar is? Vul dan toch alles in onder
de noemer «hypotheekschuld op woning». Grote kans dat het hele
hypotheekbedrag ongecontroleerd door de Belastingdienst geaccepteerd
wordt. Word je toch betrapt, dan zeg je dat het om een typefout ging en
anders heb je een lekker voordeeltje, en dat 30 jaar lang. Ik denk dat
iedereen het met elkaar erover eens is dat dit volstrekt ongewenst is. Mijn
vraag is dan ook: hoeveel van de binnengekomen aangiftes wordt
daadwerkelijk gecontroleerd voordat er een aanslag opgelegd wordt?
Klopt het dat, omdat de Belastingdienst telkens wil voldoen aan maanden kwartaalcijfers, duizenden aangiftebiljetten inkomstenbelasting
ongecontroleerd worden vastgesteld? Ik heb zelfs gehoord dat het om een
percentage van 70 tot 80 gaat. Klopt dit? Mijn fractie ziet graag dat er veel
meer gecontroleerd wordt. Veel belastingplichtigen krijgen anders
extreem hoge of lage teruggaven omdat ze het aangiftebiljet al dan niet
opzettelijk onjuist invullen. Belastingplichtigen die door ondeskundigheid
het aangiftebiljet onjuist invullen, kunnen zelfs geen teruggaaf krijgen of
moeten betalen. Ik hoop dat de minister zegt dat het een late en niet
grappige 1 aprilgrap is, maar ik vrees het ergste, namelijk dat de belastingtips kloppen.
Ik kom te spreken over de informatievoorziening aan de belastingplichtigen. Wij krijgen regelmatig klachten hierover te horen. Het komt namelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

3

voor dat via de Belastingtelefoon verschillende antwoorden worden
gegeven op dezelfde vraag. Laatst kregen wij een e-mail over de btw in
relatie tot Google-advertentiediensten. De persoon kreeg telefonisch te
horen dat hij geen btw bij Google Adsense in rekening hoefde te brengen,
maar kreeg schriftelijk te horen dat hij Google een btw-factuur moest
schrijven. Mijn eerste opmerking hierover is technisch van aard. Google
Adwords en Adsense zijn gevestigd in Ierland en bieden twee verschillende diensten aan. Als iemand advertenties op zijn eigen website plaatst,
dan krijgt hij daarvoor geld van Google, maar als iemand advertenties
koopt bij Google, moet hij geld betalen en zou hij een factuur moeten
krijgen met btw. Die btw zou een ondernemer als voorheffing kunnen
aftrekken. In beide gevallen gebeurt dat echter niet. Op internet en bij mijn
fractie worden daarover regelmatig veel vragen gesteld. Ik krijg daarover
dus graag duidelijkheid. Mijn procedurele vraag is: hoe kan het dat de
Belastingdienst hierover onduidelijk is. Waarom worden verschillende
antwoorden gegeven? Hoe zorgt de minister ervoor dat dit gestroomlijnd
wordt?
Ik heb Kamervragen gesteld over waarom de Belastingdienst inefficiënt
werkt en meerdere brieven achter elkaar stuurt. Zo wordt in de eerste brief
bijvoorbeeld meegedeeld dat een belastingplichtige een deel van de
zorgtoeslag over 2008 moet terugbetalen met een aangekondigde
acceptgiro. De tweede brief, die een paar dagen daarna volgt, bevat de
acceptgiro. Ten slotte komt na een aantal dagen een derde brief waarin
staat dat de belastingplichtige eigenlijk niets hoeft te doen omdat het
verschuldigde bedrag verrekend wordt. Mijn vraag is heel simpel: kunnen
die drie brieven niet aan elkaar worden gekoppeld? Als wij elk jaar vijf
miljoen zorgtoeslagbiljetten moeten versturen, dan komt dat neer op tien
miljoen extra brieven. Dat kost veel geld.
Ik stel tot slot nog twee korte vragen. Waarom is de bereikbaarheid van de
Belastingtelefoon afgenomen? Ik krijg daarvoor graag een verklaring. In
de maandelijkse rapportage staat dat de bereikbaarheid in 2008 80%
bedroeg en in 2009 72%. Mijn andere vraag betreft de meldingsplicht van
adviseurs en advocaten. Wij hebben hierover eerder uitgebreid
gesproken. Er bestaat een meldingsplicht; het is goed dat daarover
duidelijkheid is. Zodra belastingadviseurs te weten komen dat er zwart
geld in het buitenland is, moeten zij dat melden bij zowel justitie als de
Belastingdienst. Mijn vraag is waarom van die meldingsplicht opvallend
weinig gebruik wordt gemaakt. Ik verzoek de minister om meer ruchtbaarheid te geven aan de meldingsplicht voor advocaten en adviseurs, dat
zij daarvan gebruik moeten maken als mensen om diensten vragen in
relatie tot het stallen van zwart geld in het buitenland.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Ik maak allereerst een compliment aan
de voormalige staatssecretaris van Financiën. Sinds zijn aftreden kunnen
wij gewoon daarop terugkijken. De gang van zaken bij de Belastingdienst
blijkt niet perfect te zijn, maar heeft wel grote sprongen vooruit gemaakt
in de afgelopen twee à drie jaar. Dat blijkt ook uit de halfjaarrapportages.
Ik stip straks een aantal punten aan waarover ik nog vragen heb, maar ik
ben blij dat het oude logo «leuker kunnen wij het niet maken, wel
makkelijker» eigenlijk weer uit de kast kan. Een aantal processen is
immers gemakkelijker geworden. Belasting betalen wordt niet leuker, en
als ik de kranten mag geloven moeten wij er rond de verkiezingen goed
op letten dat het niet nog minder leuk wordt. Ik keek helemaal per ongeluk
naar links, sorry.
Ik was nog even bezig met de spreadsheets van de minister van
Financiën, die wij een kwartier voor dit overleg kregen, over de wijze
waarop iemand optimaal kan inkeren. Ik kom daar straks nog even op
terug. Bij 22,15% schijnt dat mogelijk te zijn, als iemand een miljoen heeft.
Dat heb ik overigens niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

4

De voorzitter: Ik wil de heer Omtzigt niet de mogelijkheid ontnemen om
zijn vraag te stellen, maar ik maak wel bezwaar tegen dit soort praktijken
waarbij op de valreep nog brieven worden gestuurd. Dat is geen goede
praktijk. De staatssecretaris is echter ook niet van opvatting dat dit nu ten
principale aan de orde moet komen, zo begrijp ik. Hij vindt dat daarvoor
een andere gelegenheid moet worden gebruikt.
Minister De Jager: Het is een ongelukkige samenloop van omstandigheden. De brief is ook niet voor vandaag geagendeerd.
De heer Omtzigt (CDA): Ik deel normaal gesproken de mening van de
heer Remkes in dit soort gevallen, maar in dit geval kan ik billijken dat een
brief van een half kantje met een duidelijk antwoord kort voor het overleg
is aangereikt. Dit valt niet in de afdeling «opzet», waarin een brief van
vijftien kantjes met ingewikkelde antwoorden wordt aangeleverd. Ik ben
overigens wel geïnteresseerd in spreadsheets waaruit blijkt hoe men
optimaal belasting kan ontduiken. Ik ben er buitengewoon benieuwd naar
of die bestaan.
De voorzitter: Vanuit persoonlijke belangstelling?
De heer Omtzigt (CDA): Nee. Ik heb overigens geen enkel probleem met
de openbaarmaking van mijn eigen belastingaangifte. Daar zou ik geen
enkele moeite mee hebben.
Ik sta graag stil bij de actualiteit. In Het Financieele Dagblad van afgelopen
zaterdag stond dat de Belastingdienst eigen doelstellingen heeft voor
vervolging en beboeting. Mijn fractie is geen voorstander van zoveel
mogelijk boetes, maar in het stuk staat dat het aantal boetes en aanmeldingen voor vervolging daalt. Het zou mooi zijn als dit betekent dat het
aantal mensen dat zich netjes aan de regel houdt, al dan niet met een
extra waarschuwing, groot is. Ik hoor echter graag een reactie van de
staatssecretaris op dat artikel.
Een ander actueel bericht betreft het rapport van Deloitte over de sancties
voor zwartspaarders in de EU en de OESO-landen. Zwartspaarders in
Nederland blijken het slechtst af te zijn, hetgeen mijn fractie eigenlijk als
muziek in de oren klinkt. Deze minister heeft daaraan een buitengewone
bijdrage geleverd en samen met de heer Tang heeft mijn fractie daar een
schepje bovenop gedaan door de boete te verhogen. Uit zijn brief blijkt
dat de minister daarvan effectief gebruik gaat maken, waarvoor dank. In
andere landen blijkt zwart sparen echter nog aantrekkelijk te zijn. Welke
aanvullende stappen denkt de minister te kunnen nemen in EU- en
OESO-verband om ervoor te zorgen dat die harmonisatie met het
Nederlands niveau bewerkstelligd wordt?
Ik stel graag een aantal vragen over de halfjaarrapportage van de
vereenvoudigingoperatie. Het aantal bezwaarschriften op toeslagen is
afgenomen van 31.000 tot 4000. Hoe verhoudt zich dat tot de gegevens in
de tweemaandelijkse rapportage en waar komt deze grote afname
vandaag? Het definitief toekennen van toeslagen over 2008 is begonnen,
maar de definitieve toekenning is lager dan in voorgaande jaren. Welke
stappen kan de minister nemen om dit te versnellen? Sommige mensen
krijgen te veel aanslagen tegelijk. Zijn de acht procesverstoringen
structureel of incidenteel van aard?
Op dit moment draaien er twee toeslagensystemen, het oude en het
nieuwe. Wat zijn de eerste ervaringen met het nieuwe toeslagensysteem?
In de rapportage wordt gesteld dat een planning van het moment van
overgang van het huidige naar het nieuwe systeem nog niet kan worden
gegeven. In hoeverre kan er op dit moment een planning worden
aangegeven? Er worden vijf risico’s gesignaleerd. Zijn deze in kaart
gebracht en opgelost of hangen ze nog steeds? Hoe kunnen wij ervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

5

zorgen dat wij geen dubbele kosten blijven maken voor een dubbel
toeslagensysteem?
De minister heeft een brief geschreven over toezeggingen naar aanleiding
van AO’s. Wij hebben met genoegen kennis genomen van het feit dat de
douane samen met het bedrijfsleven een werkgroep over de AEO heeft
opgezet. Heeft deze werkgroep inmiddels duidelijkheid gegeven over de
wenselijkheid van verdere faciliteiten? Die werkgroep is mede opgezet
naar aanleiding van vragen die ik samen met de PvdA-fractie gesteld heb
in het verleden.
De tweemaandelijkse rapportage behelst de periode tot en met oktober
2009. Eigenlijk heb ik daarover niet veel opmerkingen, afgezien het punt
van de bereikbaarheid, maar daarover is al gesproken. Ik zie dat het aantal
klachten is verminderd en dat omzet- en loonheffingnummers sneller
worden toegewezen. Ik ga ervan uit dat dit een permanente verbetering is
en dat deze versnelling blijft doorgaan.
Tijdens het AO van november vorig jaar heeft mijn fractie haar zorgen
uitgesproken over het boetebeleid. Het doel is het voorkomen van
zwartspaarders, maar hierbij zijn niet alle middelen te billijken. Met het
betalen van tipgevers naderen we een grens. Ik ben blij te lezen dat de
minister van mening is dat terughoudendheid hierbij op zijn plaats is. Zijn
brief komt erop neer dat het beleid van 1985 wordt gehandhaafd. Ik stel
echter toch een aanvullende vraag: hoe wordt omgegaan met onrechtmatig verkregen bewijs. Daarover staat niets in de brief. Wordt dit in
bepaalde gevallen laakbaar of toelaatbaar geacht? Als het toelaatbaar
wordt geacht, onder welke voorwaarden?
Aangezien het kabinet demissionair is, moeten wij met een volgende
minister praten over het wetgevingsproces. Misschien is dat dan wel weer
deze minister. Dan kunnen wij spreken over hoe wij ervoor kunnen zorgen
dat er minder wetsvoorstellen komen. Het is in elk geval belangrijk dat de
betrokkenheid van externe organisaties, die een uiterst waardevolle
functie vervullen, groot blijft. Wij zijn namelijk allemaal gebaat bij het
vroegtijdig signaleren. Mijn fractie is ook blij dat er meer wordt overlegd
dan in voorgaande jaren. Denkt de minister met een consultatie erin te
slagen om in elk geval de technische vragen te beantwoorden? De
politieke vragen komen hier in de Kamer uitgebreid aan de orde.
Ik stel tot slot twee punten aan de orde die niet op de agenda staan. Ik
krijg signalen over de verhoging van de stortingskosten van asbest. De
stortingskosten van zwaar vervuild afval zijn door een amendement van
de Kamer verhoogd. Ik hoor echter geluiden over heel andere bedragen
voor steden die asbest moeten verwerken als destijds in het amendement
stond over de budgettaire consequenties. De provincie geeft aan dat een
en ander tot 20 mln. extra stortingskosten met zich meebrengt. Dat is
meer dan de totale opbrengst van het amendement. Ik hoor dan ook
graag hoe het een zich verhoudt tot het ander. Er zijn namelijk meer
soorten zware afval dan alleen asbest. Of het amendement levert vijf keer
zoveel op als gedacht, of de brief hierover klopt niet. Kan de minister,
wellicht schriftelijk, toelichten hoe het saneren van asbest mogelijk kan
blijven?
Ten slotte merk ik op dat mijn fractie tevreden is over het feit dat de
minister het boetepercentage op inkeerders van zwart sparen vanaf 1 juli
verhoogt naar 30. Het is goed dat zij een boete betalen. Daarbij is een van
de belangrijkste resultaten van de afgelopen twee à drie jaar dat een
behoorlijke hoeveelheid zwart geld wit is geworden. Als de minister nog
nadere voorstellen heeft op dit punt, wellicht tegen de tijd van de
verkiezingen, hoort mijn fractie die graag.
Voorzitter: Omtzigt
De heer Remkes (VVD): Voorzitter. Ik begin met te zeggen dat ik akkoord
ga met het in elkaar schuiven van de rapportages. Dat was een van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

6

vragen van de minister in de brief. Dit komt de eenduidigheid ten goede
en het sluit aan bij het beeld dat ik heb van de opgaande verbeterlijn.
Daarbij benadruk ik dat dat beeld voor mij niet eenduidig is. De percentages die ik lees over het definitief toekennen in 2008 wekken bij mij niet
de indruk dat het aanmerkelijk beter gaat dan in 2007. Een ander punt is
dat een aantal doelen niet wordt gerealiseerd. In relatie tot de bereikbaarheid van de Belastingtelefoon en het tijdig behandelen van bezwaarschriften en klachten is geen sprake van een opgaande lijn. Overigens heb
ik over het gepresenteerde cijfermateriaal nog een vraag. Op zich is zo’n
percentage bereikbaarheid Belastingtelefoon interessant, maar voor de
burger is de werkelijkheid die erachter schuilgaat belangrijker. Dat heeft te
maken met de bereikbaarheid gedurende een drukke periode. Is dit een
landelijk gemiddelde of een jaargemiddelde, of is sprake van een
aanzienlijke spreiding in de tijd, qua drukte en dergelijke? Wat wordt bij dit
percentage allemaal meegeteld? Veel bellers komen niet in de wachtrij te
staan omdat zij daar überhaupt niet aan toekomen. Als dat aantal niet is
meegenomen, dan is de feitelijke bereikbaarheid slechter dan is aangegeven.
In de stukken staat over het testen en het nieuwe systeem dat de
oplevering verwacht wordt voor begin 2010. Het moment van overgang is
echter nog niet te geven. Kan de staatssecretaris nader ingaan op de
actuele stand van zaken? Ik bedoel natuurlijk: minister. Ik had al aangekondigd dat ik die fout zou gaan maken, maar ik heb daar toen onmiddellijk bij gezegd dat mijn ontzag voor staatssecretarissen ook altijd erg
groot is geweest en dat de minister zich dat dus vooral niet moet
aantrekken.
In het verleden heb ik een paar keer opmerkingen gemaakt over het
ziekteverzuim. In de rapportages wordt daar nu nader op ingegaan, in het
kader van de Achmeanorm. Kennelijk is de norm voor de Belastingdienst
op basis van die Achmeanorm 5,15 en beweegt het feitelijke verzuim zich
daarbinnen. Ik benadruk dat ik die norm eigenlijk nog steeds hoog vind. Ik
kan het systeem niet precies doorgronden, maar ik vind een verzuimpercentage van 5,15 voor een dienst als de Belastingdienst aan de hoge kant.
Het beeld dat ik had van het definitief toekennen, is ontleend aan de
tweemaandelijkse rapportage, de brief van 26 januari. De aantallen zijn als
volgt weergegeven: huurtoeslagen 2007 tot en met 2008: 765 000, 2008 tot
en met oktober 2009: 678 000. Hetzelfde geldt, iets genuanceerder, voor de
zorgtoeslagen. Daarbij schijnt het aantal uitgevoerde controles te zijn
gedaald ten opzichte van 2008. Dat baart mij zorgen, juist gelet op het
recente bericht dat de fiscus de opbrengst van het toezicht steeds verder
ziet dalen. Dat bericht schijnt ontleend te zijn aan een intern memorandum van de bestuursdienst. Minder aanmeldingen en een sterke daling
van boetes, waarbij waarschijnlijk op de achtergrond de discussie speelt
over het horizontaal toezicht versus het verticaal toezicht. In de berichtgeving is ook gezegd dat grote FIOD/ECD-onderzoeken de wat kleinere
zaken verdringen. Misschien kan de staatssecretaris nader ingaan op de
zin en onzin van die berichtgeving, want dat heeft mij in relatie tot het
beeld dat het aantal uitgevoerde controles ten opzichte van 2008 is
gedaald enigszins verontrust.
Ik kom te spreken over de tipgeversbrief. In een vorig overleg heb ik al
laten doorschemeren het onverstandig te vinden om nadere beleidscriteria te ontwikkelen. De minister gaat daartoe niet over. Ik kan mij daarbij
volledig aansluiten om de redenen die in de brief staan.
Een aantal weken geleden hebben wij gesproken over een onderwerp dat
raakt aan punt 4 in de brief van 29 januari. In de procedurevergadering
waren de fracties unaniem van mening dat er in het Belastingplan geen
zaken aan de orde mogen komen die niet strikt voor het volgende
begrotingsjaar aan de orde moeten zijn. Ik begrijp het wel, maar ik ben in
dit verband niet onder de indruk van argumenten, zoals ook in de brief
staan, die betrekking hebben op wetgevingseconomie en alles wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

7

daarmee samenhangt. Wij hebben die discussie in het kader van de
belastingplannen al een aantal keren gevoerd. Ook al is de minister
demissionair, dan nog moet hij duidelijk maken hoe de weg naar het
Belastingplan 2011 zal verlopen. Ik zou het in elk geval zeer op prijs stellen
– ik realiseer mij dat de demissionaire status in dit verband lastig is – als
er, zoveel mogelijk gespreid over het jaar, een aantal voorstellen aan de
orde zou komen. Wat in het voorjaar aan de orde kan komen, moet ook in
het voorjaar aan de orde worden gesteld, zodat de Kamer meer zorgvuldigheid kan betrachten. Dit is een wens die in de procedurevergadering
breed leefde en ik zou het zeer op prijs stellen als op dit punt licht in de
duisternis zou schijnen. Ik geef als voorbeeld het boetebeleid, waarover
de heer Omtzigt net een opmerking maakte. Dat was ondergebracht bij
het Belastingplan 2010 en dat bracht beperkte budgettaire effecten met
zich. Het is echter zodanig complicerend dat het de vraag is of zo’n
onderwerp in het Belastingplan moet worden ondergebracht. Het leent
zich waarschijnlijk beter voor zelfstandige behandeling. Die discussie is
met elkaar gevoerd. Ik sloeg hierop ook aan omdat ik de belastingwetgeving voor de BES-eilanden heb doorgenomen. Daarin kwam ik tegen
dat er jaarlijks bestuurlijk overleg zal plaatsvinden en dat het de bedoeling
is om de resultaten van dat overleg onder te brengen bij het Belastingplan. Dat is niet nodig; daaraan kan ook op een andere manier handen
en voeten worden gegeven. De zorgvuldigheid komt onder druk te staan
als er steeds meer bij het Belastingplan wordt ondergebracht. Toen ik dit
las, dacht ik: dit is niet in de geest van het overleg dat wij met elkaar
hebben gevoerd. Dat moet anders. Ik kom bij de daartoe geschikte
gelegenheid nog apart op dat onderdeel terug.
Ik kom ten slotte te spreken over onderwerpen die kunnen vallen onder
het hoofdstuk Varia. De staatssecretaris heeft mijn schriftelijke vragen
over het inningbeleid beantwoord. Die antwoorden zijn voor mij
aanleiding tot nadere vragen. Ik heb berichten gekregen dat dat inningbeleid op de schop gaat en aanmerkelijk versoepeld wordt. De staatssecretaris stelt in zijn schriftelijke antwoorden dat dat nogal meevalt, maar ik
heb mij gebaseerd op een memo dat medewerkers van de Belastingdienst
in de trein hadden laten liggen en dat mij was toegespeeld. Ik citeer daar
graag uit: voorgestelde afspraken, ruimer toepassen van oninbaar, een
aanslagbedrag kleiner dan € 1500. Het is mogelijk dat dit inmiddels
«gekilled» is. Als dat het geval is, ben ik gerustgesteld. Op grond van de
tekst van het memo kon ik alleen maar concluderen dat er wel degelijk
sprake is van versoepeling. Ik zal niet verder citeren, maar misschien kan
de minister er in zijn beantwoording nader op ingaan. Als Kamerlid heb je
op de meest vreemde plekken in de samenleving je informatiebronnen.
In relatie tot het thema communicatie citeerde de heer Bashir volgens mij
uit dezelfde brief als die mij bereikt heeft. Het gaat om citaten uit brieven
van de staatssecretaris die geschreven zijn in reactie op burgerbrieven.
Een voorbeeld: «Deze informatie kan ik u niet geven. De uitvoering van de
btw-heffing is opgedragen aan de Belastingdienst.» Dat is een feitelijke
constatering. Een en ander betekent toch niet dat een staatssecretaris
dergelijke brieven niet op een fatsoenlijke manier kan beantwoorden? De
heer Bashir stelde schriftelijke vragen naar aanleiding van correspondentie en meerdere brieven. Klachten op dat punt hebben mij ook bereikt.
Dit komt op burgers verkeerd over, naast het feit dat het financiële
consequenties heeft. Soms zijn er klachten dat er naast de digitale
invulling ook schriftelijk brieven moeten worden gestuurd. Ook zijn er
klachten over btw-teruggaven die alleen op een postgirorekening
overgemaakt kunnen worden omdat er geen bankrekening meer
beschikbaar schijnt te zijn, met alle consequenties die daaruit in de tijd
gezien voortvloeien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

8

Voorzitter: Remkes
De voorzitter: Heeft de minister enige schorsing nodig?
Minister De Jager: Vijf minuten.
De vergadering wordt van 14.08 uur tot 14.15 uur geschorst.
Minister De Jager: Voorzitter. Er is een aantal vragen gesteld over de
Belastingdienst en over het beleid. Ik aanvaard overigens in dank een
aantal opmerkingen van de leden van uw Kamer over de verbeteringen
die inderdaad heel duidelijk zichtbaar zijn. Ik zal die complimenten zeker
aan de Belastingdienst en aan de DG Belastingdienst – die is hier
aanwezig – overbrengen, maar ook aan alle andere medewerkers die zich
in de afgelopen drie jaar hard hebben ingespannen voor het mogelijk
maken van stevige verbeteringen. Ik dank ook de Kamer omdat zij mij dat
mogelijk heeft gemaakt en mij waar mogelijk daartoe heeft aangespoord.
Een groot deel van de problemen is veroorzaakt door veel nieuwe taken,
wat cumuleerde met allerlei andere maatregelen waaronder bezuinigingen. Wij hebben in samenwerking met de Kamer ervoor gezorgd dat
de Belastingdienst even rust werd gegund. De debatten in de Kamer
waren soms verhit, wat ook heel goed was, maar toch hebben wij er
samen voor gezorgd dat met wetgeving en beleid geen enorm grote
revoluties werden ontketend met consequenties voor de Belastingdienst.
Hoewel in de Kamer nog wel eens het idee ontstond van een nieuwe
toeslag, hebben wij dat steeds effectief in samenwerking met de Kamer
weten tegen te houden.
Dat is heel belangrijk geweest voor de Belastingdienst, naast alle positieve
maatregelen die zijn genomen door in te grijpen in de organisatie.
Daarover heb ik ook nauwgezet van gedachten gewisseld met de Kamer.
Het is bovendien belangrijk om de kraan even dicht te draaien als je aan
het dweilen bent. Dat hebben wij gedaan door ervoor te zorgen dat er niet
al te veel overdreven ingewikkeld beleid naar de Belastingdienst ging. We
hebben gewoon doorgeregeerd. Er is juist heel veel gebeurd en er zijn ook
veel fiscale maatregelen genomen, maar veel anti-crisismaatregelen
pasten heel eenvoudig in het bestaande systeem. Je kunt een heel
beleidsrijke agenda uitvoeren, als je dat maar steeds doet met een
duidelijk oog voor de uitvoering. Je kunt dan heel veel veranderen zonder
dat dit in de systemen of procedures van de Belastingdienst tot grote
ingrepen leidt. Die capaciteit om in te grijpen hadden we namelijk juist
nodig om het systeem eenvoudiger en beter te maken. Daarvan zien we
geleidelijk de resultaten. Ik ben het met de heer Remkes eens en heb al
eerder aangegeven dat het voorzichtige stappen vooruit zijn, maar de weg
omhoog is duidelijk gevonden en die zullen we zeker voortzetten.
Er zijn tijdens dit AO heel veel beleidsvragen gesteld over belastingplannen en dergelijke. Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt tijdens een
verzamel-AO Belastingdienst. Het is een goed teken dat het hier niet
slechts gaat over fouten of de uitvoering, maar dat de Kamer juist heel
veel aandacht heeft voor het beleid. Ik begin met alle vragen die een meer
beleidsmatig aspect hebben of voortvloeien uit de behandeling van het
belastingplan; daarna kom ik terug op de vragen over de Belastingdienst.
Mevrouw Smeets vroeg naar de hypotheekhistorie. Daarover hebben wij
de Kamer eerder al schriftelijk geïnformeerd. Zij wilde weten wanneer dat
controleproces dan wél wordt ingericht. Zoals ik al eerder heb aangegeven, wordt de aftrekbeperking feitelijk pas vanaf 2031 van kracht. We
achten het in het kader van goede informatievoorziening wel van belang
om de belastingplichtigen nu al te informeren over de consequenties van
het overschrijden van de dertigjaarstermijn. Hoewel het nog heel lang
duurt, is het toch belangrijk dat belastingplichtigen daarvan op de hoogte
zijn. Ik zal het volgende kabinet adviseren om een beslissing te nemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

9

over de inrichting van het controleproces. Zoals mevrouw Smeets terecht
zei, heeft dat geen haast, maar moet het wel een keer gebeuren. Er moet
duidelijk worden hoe dat gaat gebeuren.
Mevrouw Smeets vroeg ook naar het besparingsplafond bij de Energieinvesteringsaftrek (EIA). Om voor de EIA in aanmerking te komen, moet
de energiebesparing van het bedrijfsmiddel binnen bepaalde besparingsnormen liggen. Er geldt een plafond omdat er bij een hoge besparing
weinig reden meer is voor een extra overheidsstimulans. In zo’n hoge
besparing zit namelijk al een heel sterke financiële prikkel. De besparingsnorm wordt uitgedrukt in de terugverdientijd door energiebesparing.
Als de energieprijs stijgt, wordt de terugverdientijd korter en kan het
besparingsplafond omlaag. Er is dan immers voldoende prikkel om
zonder de EIA te investeren. De EIA is een gebudgetteerde regeling. Met
het EIA-budget proberen we voor elke euro die we uitgeven, een zo hoog
mogelijk milieurendement te krijgen. Door het zo in te richten, hebben we
minder deadweight loss – zoals economen dat noemen – en proberen we
het budget zoveel mogelijk daar in te zetten waar het tot zoveel mogelijk
besparing leidt. Als dat plafond er niet zou zijn en we zouden daarboven
nog steeds geld besteden, zouden we ergens anders moeten bezuinigen.
Dat zou een minder gunstig effect hebben op het milieu dan we nu
bereiken doordat een plafond in deze systematiek is aangebracht.
Over de zeescheepvaart hebben we schriftelijk en mondeling al uitvoerig
van gedachten gewisseld, ook over de informatievoorziening destijds
door die scheepvaartconstructies. Inmiddels zie ik niet meer zoveel van
die reclames. Conform mijn toezegging aan de Kamer hebben we op onze
website het verhaal over de willekeurige afschrijving duidelijk verhelderd.
Voor zover ik weet zijn er daarmee nu geen bijzondere aanleidingen meer
om nog verder te gaan. Ik zie al die reclameberichten ook niet meer in die
mate voorkomen en heb dus het idee dat het heeft gewerkt.
Mevrouw Smeets vroeg verder naar het overzicht van de integrale
behandeling van brandstoffen in relatie met het vergroeningsbeleid dat ik
heb gevoerd voor auto’s. Dat heeft inderdaad ten zeerste geleid tot
vergroening van het autowagenpark in Nederland en is dus heel
succesvol en effectief geweest. Graag zeg ik de Kamer een overzicht van
die behandeling toe. Ik zal dat de Kamer voor de zomer in een brief
toezenden. Ik zal daarbij ook ingaan op de voor- en nadelen van de
verschillende brandstoffen en hoe wij die behandelen.
De heer Bashir (SP): Ik val mevrouw Smeets bij. Die willekeurige
afschrijving was zowel voor 2009 als voor 2010 bedoeld. Het is begrijpelijk
dat er nu geen reclame-uitingen voor de scheepvaartsector meer zijn,
want de afschrijving voor 2009 geldt nu niet meer. Dat verklaart dus heel
veel, maar de vraag blijft of we die mensen gewoon laten wegkomen met
het maken van reclame die eigenlijk niet het hele verhaal vertelt. Hiervan
kan namelijk precedentwerking uitgaan.
Minister De Jager: Ik heb toen al aangegeven dat het niet op mijn weg
lag om een klacht in te dienen bij de Reclame Code Commissie. Dat staat
Kamerleden wel vrij, maar het is niet gebruikelijk dat een minister of
staatssecretaris dat doet in zo’n geval. Ik weet overigens ook niet of er
echt onjuistheden zijn gecommuniceerd; ik dacht niet dat dit het geval
was. Misschien wordt in de bewuste reclame slechts op de voordelen
gewezen en niet op de nadelen, maar dat gebeurt in reclame altijd. Bij het
aanprijzen van een wasmiddel worden ook niet uitgebreid alle nadelen
van het betreffende wasmiddel opgesomd. De reclamemaker komt dus
een zekere vrijheid toe. Het heeft nu sowieso niet meer veel zin om hier
achteraan te gaan, omdat het nu niet meer zo speelt. Ik blijf er wel alert op
dat we een extra zetje in de communicatie moeten geven als we vinden
dat een bepaald beeld scheef wordt neergezet, waardoor belastingplichtigen wellicht een verkeerde veronderstelling zouden kunnen hebben. Zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

10

hebben we destijds ook die website aangepast en hebben we proactief,
door woordvoering in de media, geprobeerd om dat beeld recht te zetten.
Het gaat hier over het algemeen om behoorlijke bedragen, niet om
iemand die voor een paar honderd euro een aandeel koopt. Het gaat dus
om mensen die zich op dit punt regelmatig laten informeren door kranten
en dergelijke; die schetsten wel een wat genuanceerder beeld dan de
advertenties in bepaalde media.
De heer Bashir stelde een vraag over de belastingadviseurs. Daarop ben ik
redelijk uitgebreid ingegaan in mijn brief (32 128, nr. 55). Zoals ik daarin al
heb geschreven, kent het strafrecht geen aangifteplicht voor fiscale
delicten en kunnen advocaten er niet toe worden gedwongen om
informatie te verstrekken over hun cliënten. Daardoor hebben wij dus ook
geen signalen ontvangen dat belastingadviseurs op dit moment de
meldingsplicht, die er wel is vanuit de Wwft, onvoldoende zouden
naleven. Er is geen sprake van een soort integrale meldingsplicht waarbij
iedere belastingadviseur of advocaat die weet heeft van zwart geld, dat
zou moeten melden. Dat zou namelijk ook op gespannen voet komen te
staan met hetgeen waarin een advocaat zijn cliënt mag of kan vertegenwoordigen. Ik heb dat ook al in de brief beantwoord.
De heer Bashir (SP): Ik heb nog twee vragen naar aanleiding hiervan. Ten
eerste zegt u dat een belastingadviseur wel een meldingsplicht heeft in
het kader van de Wwft, maar dat er geen integrale meldingsplicht is. Wat
is ongeveer het verschil? Hoe zou een belastingadviseur dat moeten
interpreteren? Wanneer is hij eigenlijk verplicht om melding te doen? Ten
tweede: in 2007 hebben bijvoorbeeld 24 adviseurs een melding gedaan.
Dertien van die meldingen zijn als verdacht aangemerkt en verder
uitgezocht. Nu komen er enorme bedragen binnen in het kader van de
inkeerregeling. Als er blijkbaar zoveel mensen zwart sparen, vind ik die
aantallen wel heel laag. Hoe kunnen we hieraan meer bekendheid geven
en zo die belastingadviseurs ertoe aansporen om gebruik te maken van de
meldingsplicht?
Minister De Jager: Het luistert juridisch heel nauw. Ik heb dat in de zojuist
aangehaalde brief aangegeven. Ik zou het kunnen voorlezen, maar ik zou
de heer Bashir bijna willen vragen om de brief nog eens te lezen, want
daarin heb ik het allemaal duidelijk aangegeven. Het is redelijk scherp wat
op grond van de Wwft wel en niet onder de meldingsplicht valt. Er is
echter een verschoningsplicht voor advocaten. Die geldt voor heel veel
advocaten, maar niet voor belastingadviseurs. Die laatsten kunnen echter
ook weer «niet verplicht worden om rapporten en andere geschriften te
verstrekken voor zover deze ten doel hebben de fiscale positie van hun
cliënten te belichten of hen daaromtrent te adviseren», zoals ik heb
aangegeven. Dat komt dan weer uit een uitspraak van de Hoge Raad van
23 september 2005.
De heer Bashir (SP): De minister maakt het een beetje ingewikkeld door
de advocaten erbij te halen. Zij hebben inderdaad een meldingsplicht in
het kader van de Wwft. Mijn vraag was echter meer gericht op de
belastingadviseurs. Dat zijn geen advocaten en op hen is het verschoningsrecht niet van toepassing.
Minister De Jager: Dat laatste is correct, maar de Wwft-meldingsplicht is
veel breder. Daaronder vallen niet alleen advocaten, maar juist ook
belastingadviseurs en andere financiële dienstverleners. Bij advocaten kan
soms inderdaad een ander regime van toepassing zijn, maar als de heer
Bashir alleen doelt op belastingadviseurs die niet tevens advocaat zijn –
wat wel vaak voorkomt –, geldt nog steeds het laatste wat ik net zei. Voor
hen geldt weliswaar niet het wettelijke verschoningsrecht, maar ze kunnen
ook «niet verplicht worden om rapporten en andere geschriften te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

11

verstrekken voor zover deze ten doel hebben de fiscale positie van hun
cliënten te belichten of hen daaromtrent te adviseren». Dat is de zojuist
door mij aangehaalde uitspraak van de Hoge Raad. Er is dus geen
wettelijk verschoningsrecht, maar ook geen verplichting om de informatie
die ik zojuist noemde, te verstrekken. Ik probeer scherp te krijgen wat de
heer Bashir beoogt. Dat gaat denk ik verder en hoort thuis in een discussie
over het belastingplan en niet in een AO over de Belastingdienst. Ik denk
dat hij een wettelijke regimewijziging zou willen, waardoor belastingadviseurs verplicht zouden kunnen worden om het in alle gevallen aan de
fiscus te melden als zij weet hebben van zwart geld. Is dat wat de heer
Bashir wil?
De heer Bashir (SP): Het liefst wel; dat was inderdaad mijn insteek.
Minister De Jager: Dat is er nu dus niet integraal.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Mag ik nog doorgaan?
De voorzitter: Ja, maar dit is wel de laatste keer.
De heer Bashir (SP): Er hebben 24 mensen wel melding gedaan. In het
kader waarvan hebben zij dat dan gedaan en kunnen wij datgene waarvan
zij gebruik hebben gemaakt, niet extra promoten om zolang de door mij
beoogde meldingsplicht er nog niet is, toch zoveel mogelijk informatie
boven tafel te krijgen?
Minister De Jager: Ik weet het niet en kan hierover dus slechts filosoferen, maar misschien was bij die meldingen sprake van witwassen of
financiering van terrorisme. Daarbij kan zwart geld een rol gespeeld
hebben en dan zou dus tevens belastingontduiking aan de orde zijn
geweest. Door die elementen van witwassen of financiering van terrorisme die naar waarschijnlijkheid een rol hebben gespeeld, zullen de
betreffende adviseurs een meldingsplicht gehad hebben volgens de Wwft.
Die meldingen waren dan dus specifiek gericht op witwassen en financiering van terrorisme.
De heer Omtzigt vroeg om verdere stappen in de aanpak van Europese
zwartspaarders. Het gaat hem niet zozeer om Nederland, want hij gaf aan
dat Nederland voor allerlei mensen een prettig land is, maar niet voor
zwartspaarders. Hij vroeg zich af of andere Europese landen daarvan niet
meer werk moeten maken en hoe wij dat eventueel kunnen bevorderen.
Hoewel Nederland altijd voorstander is van de fiscale autonomie van de
diverse lidstaten, agenderen we zulke onderwerpen wel regelmatig in
Ecofin- en OESO-verband. Tijdens AO’s over de Ecofin komt dit ook
regelmatig aan bod. Nederland neemt hierin duidelijk de positie in dat de
internationale samenwerking tegen zwartspaarders zou moeten worden
uitgebreid, want nu pakken sommige landen zwartspaarders nog
onvoldoende aan. Uiteindelijk moet elk land natuurlijk altijd zelf beslissen
of het net zo’n campagne lanceert als wij hebben gedaan. Als het
toepasselijk is, vraag ik hiervoor dus wel aandacht in OESO- of Ecofinverband.
Over het proces rondom die technische briefings over het Belastingplan
heeft de heer Omtzigt vragen gesteld, evenals de heer Remkes, op wiens
vragen ik straks nog terugkom. Ik ben van plan om die technische
briefings voor de maatschappelijke belangenorganisaties een breder
karakter te geven. Ik denk daarbij aan een technische briefing direct na
Prinsjesdag, nadat de stukken zijn bekendgemaakt en aan de Kamer zijn
aangeboden, voor die organisaties die normaliter ook commentaar op het
belastingplan aan de Kamer sturen. We zullen daarin niet al te selectief
zijn. Maatschappelijke organisaties met enig draagvlak, die als het ware
fungeren als koepel voor bijvoorbeeld een aantal bedrijven of een aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

12

belastingplichtigen, kunnen zich aanmelden om zo’n technische briefing
te krijgen op één moment. Het gaat om een aantal organisaties die zich
hier regelmatig met brieven hebben aangediend. Het is natuurlijk altijd
lastig om te bepalen wat nu een technische vraag is en wat een politieke
vraag is, zeker bij zulke organisaties. Ik denk dat wij dat wel weten, maar ik
verwacht dat die organisaties bij zo’n briefing ook hun politieke issues
bekend zullen maken. De ambtenaren zullen de technische briefing echter
uitsluitend op de technische aspecten richten, zover dat mogelijk is.
Verder kan ik toezeggen dat er vervolgens een verslag van de technische
briefing aan de Kamer gezonden zal worden.
De heer Remkes vraagt in dat verband naar de hoeveelheid maatregelen
in het fiscale pakket in 2010 en de druk op het wetgevingsproces in het
najaar van 2009. De Raad van State en de beide Kamers hebben toen een
zeer groot aantal fiscale wetten behandeld. Daarvoor bedank ik de Kamer
nogmaals. Zeker nu het kabinet is gevallen, zal de bevolking de Kamer
heel dankbaar zijn dat allerlei belastingverlagende maatregelen zijn
doorgevoerd, zoals de nieuwe Successiewet. Ik realiseer me dat dit een
zware wissel heeft getrokken op het wetgevingsproces in de Kamer.
Ik heb op dat punt goed nieuws: er is inmiddels een zeer omvangrijk
wetsvoorstel op weg naar de Kamer, de Fiscale verzamelwet 2010.
Momenteel ligt het ontwerp bij de Raad van State. Zodra ik het advies
gekregen heb, zal ik daarop reageren en het wetsvoorstel vervolgens via
de Koningin naar de Kamer sturen. Ik hoop het wetsvoorstel in het
voorjaar aan de Kamer aan te bieden. Ik realiseer me dat het kabinet
demissionair is, maar het is een heel technisch wetsvoorstel. Wellicht kan
de Kamer dus beslissen om het in behandeling te nemen. Die beslissing is
aan de Kamer. De meer politieke zaken behandelen we uiteraard pas in
het najaar, maar een aantal zaken die heel veel techniek met zich brengen
en soms heel veel uitleg vergen, hebben we samengebracht in die Fiscale
verzamelwet 2010. Dat wetsvoorstel komt dus binnenkort naar de Kamer.
Ik probeer dus niet alleen met woorden, maar ook met daden vorm te
geven aan een betere inrichting van het proces, in de aanloop naar
Prinsjesdag. Bovendien zullen we proberen om in het voorjaar extra
wetgeving aan te bieden, voor zover we die dan al hebben. We hebben
daaraan heel hard gewerkt.
De heer Omtzigt vroeg ook hoe het amendement over gevaarlijk afval is
uitgewerkt in de afvalstoffenbelasting. Ik weet niet of het verstandig van
mij is om de heer Omtzigt eraan te herinneren dat ik nogal kritisch was
over dat amendement, bij de behandeling daarvan in de Kamer. Ik heb
een aantal aspecten aan de Kamer ter overweging gegeven, onder andere
het mengen van gevaarlijk afval. Daarover was ik zelf wel enigszins
bezorgd. Ik denk niet dat het nu, zo kort na het aannemen van het
amendement, aan mij is om daarover nog een oordeel te hebben. Als er
echt aanleiding toe is doordat er ongelukken gebeuren, zal ik het wel
meenemen in een brief of in de stukken bij Prinsjesdag en kunnen we
vervolgens bezien of het nodig is om bij te sturen. Ik heb nog geen
signalen over ongelukken gekregen, maar ik beloof dat hierover op
Prinsjesdag aan de Kamer wordt gerapporteerd. De Kamer krijgt dan een
soort statusupdate waarin we melden of we op dat moment weten dat er
iets geks aan de hand is, anders dan datgene waarvoor ik de Kamer al heb
gewaarschuwd, want als de Kamer ondanks mijn waarschuwingen besluit
een amendement aan te nemen, zou dat volgens mij niet tot een
verandering moeten kunnen leiden.
De heer Omtzigt (CDA): Wij hadden het over het mengen van afvalstoffen. Dat gaat heel specifiek over asbest. We krijgen van lokale
overheden totaal andere berekeningen dan van het ministerie; als we toch
die kant opgaan, kan ik de bal ook terugkaatsen. Een aantal plaatsen in de
provincies Overijssel en Gelderland is volstrekt door asbest vervuild. Als u
ze niet kent, vraagt u maar een keer aan de staatssecretaris van BZK welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

13

gevolgen dat voor die plaatsen heeft, want zij is daarbij uitgebreid
betrokken geweest. We horen daarover totaal gemengde berichten. De
een zegt dat asbest zwaarder is dan 1100 kilo per vierkante meter, de
ander zegt dat het lichter is. Ik weet dat allemaal niet. Ik wil daarom van u
gewoon een reactie op die brieven hebben, het liefst nog voor het
zomerreces. Dat zou ons helpen om te weten of die berichten kloppen of
niet. Wellicht kunt u die reactie in samenwerking met de minister van
VROM sturen.
De voorzitter: Als die brieven niet beschikbaar zijn op het ministerie van
Financiën, stelt de heer Omtzigt de correspondentie beschikbaar en dan
kan daarop worden gereageerd.
Minister De Jager: De betreffende provincies weten mij dagelijks te
vinden met brieven, maar hierover zijn ons kennelijk nog geen brieven
van provincies bekend. Het is wel vreemd dat die provincies mij niet
hebben geschreven terwijl er zoiets speelt. Over heel andere aspecten
weten ze mij wel altijd brieven te sturen. Ik stel me ervoor open dat die
provincies gewoon een brief naar me schrijven. Wellicht kunt u dan die
geluiden doorgeven en die provincies vragen om een brief met een
duidelijke onderbouwing van het probleem. Daarnaar zullen we dan
uiteraard goed kijken. Nogmaals: als er ongelukken dreigen te komen,
moeten we daarop anticiperen.
De heer Omtzigt (CDA): Als u dat nu voor de zomer aan de Kamer
meedeelt, zorgen wij er wel voor dat die correspondentie uw kant op
komt. Dat zou behulpzaam zijn.
Minister De Jager: We moeten het even onderzoeken en ik weet dus niet
precies of het voor de zomer lukt, maar we doen ons best. Zodra we die
brieven van de provincies hebben ontvangen, zullen we met de provincies
om tafel gaan zitten als dat nodig is ter verduidelijking. Zodra ik iets weet,
zal ik dat de Kamer melden.
De voorzitter: Dat is een heldere toezegging.
Minister De Jager: Dan ga ik nu over naar de uitvoeringskant van de
Belastingdienst. Mevrouw Smeets vroeg naar de resultaten van de
inkeerregeling. De resultaten sinds 1 januari zijn als volgt: de eerste drie
maanden – tot en met 31 maart – waren er 343 inkeerders, goed voor een
bedrag van in totaal ongeveer 90 mln. Het gemiddelde per inkeerder was
€ 262 000; de hoogste inkeerder was goed voor 9 mln. De top 3 van
landen met de meeste bankrekeningen van inkeerders is nog steeds:
Zwitserland, België en Luxemburg. Ik overweeg om nog iets meer
ruchtbaarheid te geven aan de verdubbeling van de boete voor inkeerders
per 1 juli, zodat diegenen die nog niet zijn ingekeerd, nog de mogelijkheid
hebben om voor 1 juli in te keren. Die boete gaat namelijk over de hele
periode en daardoor gaat het bij die verdubbeling om een fors bedrag.
Voor hen die het vorig jaar nog niet hebben gedaan, is het dus veel
gunstiger om voor 1 juli in te keren.
De heer Bashir vroeg hoe de aangiftes daadwerkelijk worden gecontroleerd. Hoeveel aangiftes jaarlijks moeten worden behandeld, is als
doelstelling opgenomen in de begroting. In de begroting voor 2009 zijn de
aantallen voor inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting die door
het systeem worden uitgeworpen voor behandeling, verlaagd. Dat is dus
al in de begroting voor 2009 gebeurd. De motivatie daarvoor is dat de
Belastingdienst gegevens meer in de actualiteit wil vaststellen en daarin
dus meer tijd en energie wil steken. Er is aangegeven dat de vooringevulde aangifte en een verdere ontwikkeling van de basisregistraties ook
een belangrijke rol kunnen spelen bij de handhaving. In de begroting voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

14

2010 zijn de aantallen hetzelfde als in de begroting voor 2009; we houden
het dus op één niveau.
Ik ga nu in op de vraag van de heer Remkes over de fiscale controles en
de berichtgeving over het aantal fraudezaken, want die vraag heeft
hiermee te maken. Laat ik vooropstellen dat boetes als zodanig nooit een
doelstelling moeten zijn; de heer Remkes heeft het vast niet anders
bedoeld. Het gaat niet om het aantal boetes of het aantal controles, maar
om het uiteindelijke resultaat in de handhaving. De doelstelling van de
Belastingdienst is om ervoor te zorgen dat burgers en bedrijven vrijwillig
hun fiscale verplichtingen nakomen, de zogenaamde «compliance». Er is
een enorm aantal belastingplichtigen en er worden in heel korte tijd
enorm veel aangiftes gedaan. We controleren op een slimme manier
waardoor we weten dat de handhaving optimaal is – met de beperkte
resources die we hebben – en de compliantie zo hoog mogelijk. We
hebben daaromtrent goed nieuws. Huiselijk gezegd: de pakkans is groter
geworden in 2009. Burgers zien dus ook dat de Belastingdienst dat doet.
Ik kom even terug op het belangrijke punt van de actualiteit. Waarom
controleren we nu meer in de actualiteit? Vooral bij veel bedrijfsbelasting,
zoals de loonbelasting en de btw, hebben we gezien dat er vanuit het
bedrijfsleven vaak weliswaar de wens is om te voldoen aan alle regels en
zich compliant op te stellen, maar dat fouten worden gemaakt. Bijvoorbeeld bij de loonbelasting weet men niet altijd of bepaalde verstrekte
middelen wel of niet meetellen als loon. Telt een laptop bijvoorbeeld wel
mee en een telefoon niet? Men weet niet hoe dat precies gaat en hoe die
regels zijn. Je kunt dan beslissen om elke 4 à 6 jaar te controleren en
achteraf iedereen die het fout heeft gedaan, boetes op te leggen; dan heb
je inderdaad boetes. Daarmee bereik je echter geen hogere compliantie,
want de ondernemer voelt zich dan eigenlijk alleen maar een beetje
gepakt omdat hij het niet wist, terwijl hij zich wel altijd goed heeft willen
opstellen.
Daarom controleren wij nu veel meer in de actualiteit. Dat is dus nog niet
in de boetetijd: als je in 2009 controleert voor het jaar 2009, leg je geen
boetes op. Je ziet dan slechts dat er iets misgaat, maar iemand krijgt nog
de gelegenheid om dat bij de aangifte te herstellen. Dat leidt tot heel
positieve resultaten. De ondernemers die ik spreek, geven aan dat dit ook
uitmaakt voor de mate waarin zij zich compliant opstellen. Door deze
methode halen we extra belastingopbrengst binnen en dat is mijn
grootste doelstelling. De boetes zijn namelijk slechts een druppel op een
gloeiende plaat in vergelijking met de totale belastingopbrengst. Door
deze opstelling halen we goede belastingopbrengsten binnen. Het is
bovendien prettiger voor de ondernemers en zij vinden de dienstverlening
ook beter. Daarnaast is het goed voor de schatkist en voor de compliantie.
De heer Remkes heeft terecht aangegeven dat horizontaal toezicht
daarvan ook deel uitmaakt. Horizontaal toezicht zal waarschijnlijk leiden
tot minder boetes en zelfs minder controles, maar de compliantie neemt
daardoor wel toe en het is heel belangrijk om dat te realiseren. Daarom
richten we ons sterk op de actualiteit en vragen we ons af welke effecten
we bij een organisatie willen bereiken en welke actie van de Belastingdienst daaraan bijdraagt. Bovendien creëren we zo extra handhavingscapaciteit in het verticaal toezicht; die kunnen we gebruiken voor de
gevallen waarvoor het echt noodzakelijk is. We moeten bijvoorbeeld hard
controleren op zwartspaarders en op leaseauto’s van de zaak. Daarbij zien
we namelijk dat de compliantie echt achterloopt. We hebben nu meer
handhavingscapaciteit en controlecapaciteit om daarop hard in te zetten.
Traditionele interventies, zoals boekenonderzoeken, zijn dus niet altijd het
geëigende middel. Soms zijn ze dat wel, maar soms hebben ze juist een
averechts effect. Het sluitstuk blijft natuurlijk altijd onverminderd het
toezicht achteraf op basis van risicoselectie. We gaan dan ook gewoon
daarmee door, maar gezien de totale opbrengst is het nog veel belangrijker om ervoor te zorgen dat de compliantie heel groot wordt. De visie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

15

dat we hard moeten zijn waar het moet en juist dienstverlenend waar het
kan, heeft ons geen windeieren gelegd. Uiteindelijk leiden beide opstellingen tot een hogere belasting opbrengst; dat is in elk geval het idee. Als
ik met belastingdeskundigen en mensen uit het bedrijfsleven spreek, hoor
ik veel positieve geluiden dat die doelstelling kan worden bereikt.
De heer Bashir (SP): Ik ben het er helemaal mee eens dat we ook goed
moeten werken aan de belastingmoraal als we willen dat de belastingopbrengsten hoog genoeg zijn. De belastingmoraal kan op één manier
bevorderd worden: als iemand het vertrouwen heeft dat de buurman net
zoveel belasting betaalt als hijzelf. Ik heb twee belastingtips gegeven die ik
heb gehoord van mensen in het veld. Ik heb het al over de hypotheekrenteaftrek gehad en om het niet al te ingewikkeld te maken, ga ik daarmee
verder. De banken leveren aan hoeveel rente iemand heeft betaald en
geven aan wat de bestemming van de hypotheek geweest is. Die
gegevens kunnen we gewoon met elkaar matchen. Als volgens de
computer blijkt dat het niet klopt, moet iemand ernaar kijken. Mijn vraag is
dan ook heel simpel: hoe wordt dat controleproces uitgevoerd? Gaat dat
steekproefsgewijs of werkt men met een systeem van uitschieters?
Hoeveel fte’s zijn hiervoor vrijgemaakt en krijgen die mensen genoeg tijd
om die controles te doen?
Minister De Jager: Dat zijn een paar vragen. Laat ik eerst nog iets
toevoegen aan mijn eerdere woorden. Als sluitstuk noemde ik net iets,
maar als sluitstuk voor de keiharde handhaving hebben we ook nog altijd
de FIOD-ECD. Die is mede zo succesvol omdat daarin een heel goede
samenwerking is tussen strafrecht en administratief recht. Ik hoor net ook
dat in een beheersverslag door de Belastingdienst zal worden gemeld dat
de succesratio van de FIOD-ECD nog verder omhoog is gegaan ten
opzichte van het vorige jaar, naar 86%. Dat is dus ook positief nieuws.
Wat wordt nu precies wel of niet gecontroleerd? In het algemeen hoor ik
daarover veel indianenverhalen. Daarmee doel ik overigens niet specifiek
op de woorden van de heer Bashir. Eén grappige anekdote is dat op
internet nog steeds een verwoede discussie woedt over de vraag of de
Belastingdienst van het CJIB nu wel of niet informatie over de boetes
krijgt die uitgedeeld zijn aan automobilisten, zodat wij handhaving op de
leaseauto’s kunnen doen. Ik lees allerlei verhalen op internet: «het is
allemaal bangmakerij»; «de Belastingdienst kan die CJIB-boetes nooit
krijgen»; «ze waarschuwen er weliswaar voor, maar je kunt gewoon je
leaseautobijtelling niet opgeven en je krijgt dat toch niet te horen». Nu, ik
meld bij dezen officieel dat wij die informatie wel degelijk krijgen als we
dat willen. We gebruiken die informatie ook. We zien zelfs heel interessante crossmatches tussen degenen die horkenboetes rijden – bijvoorbeeld door herhaalde malen niet te stoppen voor een zebrapad en een
aantal malen door een rood licht te rijden – en het niet opgeven van de
leaseautobijtelling. Hoe hoger dus het aantal horkenboetes, hoe hoger de
belastingontduiking. Wij maken met heel veel interesse gebruik van die
informatie. Ik heb dat overigens al eens in een brief aan de Kamer gemeld,
maar dat is kennelijk niet opgevallen. Op internet woedt in elk geval nog
steeds de discussie en schrijft men dat het niet waar is, maar het is dus
wel echt waar. Ik heb dat gewoon een keer in een brief gezet. Ik probeer
de brieven korter te maken, maar dan wordt er weer gezegd: dit detail
staat er niet in. Je kunt dus in elk geval niet alles controleren, maar we
controleren heel risicogeoriënteerd. In vergelijking met andere belastingdiensten doen we dat denk ik ook heel goed. Ik ben pas nog in China
geweest en de Chinezen hebben hier ook werkbezoeken afgelegd. Zij zijn
enorm onder de indruk van hoe wij met computersoftware heel risicogeoriënteerd de dingen controleren die wij belangrijk vinden. Dat is toch een
beetje het geheim van de smid en daarom wil ik daarover niets zeggen.
Dit was dus een beetje een lange inleiding om eigenlijk niets te zeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

16

Bij het hypotheekrentegebeuren speelde wel één probleem. Als iemand
een heel hoog bedrag ingevuld had en later gepakt werd terwijl de
aanslag intussen al definitief vaststond, konden we dat volgens een
uitspraak van de Hoge Raad niet meer terugdraaien. De Kamer weet dat
ook en dankzij haar medewerking zijn we nu van de «nieuwe feit»-Ieer van
de Hoge Raad overgestapt op het criterium «voldoende kenbaarheid». Bij
de belastingadviespraktijk was een aantal mensen nogal daarop tegen,
maar de Kamer was verstandiger.
Op die manier kunnen wij alsnog ingrijpen ingeval iemand een verkeerd
bedrag invult. Een paar van die zogenaamde slimmerds, die iets
probeerden met de aftrek voor buitengewone uitgaven, zijn gepakt. De
heer Bashir sprak heel selectief alleen over de hypotheekrenteaftrek. Het is
echter nog meer te zien bij de aftrek voor buitengewone uitgaven. Mensen
vullen gewoon maar een bedrag in, dat duidelijk niet klopt. Wij weten dat
omdat wij de wetenschap hebben hoe hoog het bedrag ongeveer zou
moeten zijn. Dit speelde kort na de genoemde uitspraak van de Hoge
Raad. Wij hebben dus het idee dat mensen ons hier bewust tillen. Wij
kijken ook naar de mogelijkheden in het strafrecht. Mensen maken elkaar
dus wel eens wat wijs op feestjes en zo. Wij kunnen inderdaad niet alles
controleren, maar wij controleren wel heel veel. En als wij de overtuiging
hebben dat mensen met opzet verkeerde bedragen invullen, pakken wij
die vrij stevig aan.
De heer Bashir (SP): Ik begrijp natuurlijk dat de staatssecretaris niet alle
informatie in het openbaar met ons wil delen. Hij zou zo immers de
zwakke kanten van de steekproeven laten zien en de mensen vertellen
waar zij de klappen kunnen verwachten. Ik heb het voorbeeld gegeven van
iemand die € 1 000 bij zijn rente optelt en in plaats van € 10 000 aan rente
€ 11 000 aan rente opgeeft. Als het inkomen van die persoon in de schijf
van 52% valt, betekent dat € 500 extra aan inkomsten. Mijn vraag is
simpelweg of aan de hand van de nu bekende gegevens mensen in deze
gevallen door de mand vallen. Ik neem aan dat de Belastingdienst een en
ander kan controleren aan de hand van de gegevens die de banken
aanleveren.
Minister De Jager: Nogmaals, het is ook het beleid van mijn voorganger
geweest om niet specifiek in te gaan op bepaalde controleaspecten. In zijn
algemeenheid hebben wij toegang tot gegevens, ook op basis van de
AWR. Het probleem is echter dat wij in het buitenland kunnen stuiten op
het bankgeheim. De vraag van de heer Bashir kan ik als volgt beantwoorden. Wij beogen met de VIA, de vooraf ingevulde aangifte, dat alle
gegevens, ook de hypotheekrenteaftrek, worden ingevuld. Dan gaat het
om de precieze hypotheekrente volgens de bank. Wij draaien het dus om.
Nu moet de belastingplichtige de hypotheekrente invullen en moet de
Belastingdienst het bedrag controleren. Straks vullen wij het van tevoren
in. Het is onze stellige overtuiging dat het controlegedrag van een
belastingplichtige veel beter wordt als die precies tot op de cent het
bedrag van zijn hypotheekrenteaftrek ingevuld ziet. Zo wordt gedrag
bevorderd in het licht van verhoging van de compliantie. Dat doen wij
dus. Het gaat om alle gegevens van banken en verzekeraars, ook die over
lijfrente en de banksaldi voor box 3. Wij proberen het op die manier uit te
breiden. De huidige vooringevulde aangifte is overigens een enorm
succes. Al meer dan 2,5 miljoen mensen hebben er gebruik van gemaakt
voor 1 april. Dat is een enorm aantal. Wij breiden de VIA dus uit, met een
veel grotere compliantie als gevolg.
De heer Bashir (SP): Tot slot nog een vraag, als het mag.
De voorzitter: Ik ben vanmiddag redelijk soepel geweest. Dit punt is
volgens mij echter redelijk uitgediscussieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

17

De heer Bashir (SP): Ik kom hier in tweede termijn op terug.
Minister De Jager: Dan de vragen van de heer Bashir en de heer Remkes
over dat de Belastingdienst te veel brieven verstuurt. Ik voel heel erg mee
met beide heren. Om die reden heb ik erop ingezet om het aantal brieven
te verkleinen. Omdat die uit verschillende systemen komen, vereist dat
het nodige werk. Ik hoef hier niet te herhalen welke problemen wij in het
afgelopen jaar hebben gehad om het traject in te zetten om de systemen
te koppelen en om die beter met elkaar te laten samenwerken. Dat traject
is ingezet en heeft een bepaalde tijdspanne nodig. Er zal ook sprake zijn
van fases die er uiteindelijk toe leiden dat de communicatie met de klant
veel zorgvuldiger en efficiënter wordt. De brieven waarover de heer Bashir
spreekt, worden dan gecombineerd. Ik noem ook de persoonlijke
internetpagina, waarop straks alle informatie mooi geordend wordt. Een
belastingplichtige kan dan zowel toeslagen als belastingen in één
oogopslag duidelijk krijgen.
Dan het onderwerp van de telefonische bereikbaarheid. De heer Remkes
heeft gelijk dat de percentages die wij leveren, gemiddelden over een heel
jaar zijn. De moeilijkste tijd is echter die rond de aangiftecampagne. Over
de laatste campagne heeft de Kamer nog geen cijfers op schrift gezien. Ik
kan echter mondeling goed nieuws meedelen. De Belastingtelefoon kreeg
tussen januari en eind maart van dit jaar 4,6 miljoen telefoontjes te
verwerken. Dat is een derde van het jaarlijkse totaal. Het aantal bellers liep
regelmatig op tot boven de 100 000 per dag. Ondanks die grote drukte
was de bereikbaarheid in die periode gemiddeld 83%. Dat is echt veel
beter dan daarvoor het geval was. Het is zelfs beter dan het jaargemiddelde van 74% over 2009. De norm voor telefonische bereikbaarheid is
minstens 80%. Als je juist in de moeilijke tijd boven die norm zit, is dat
dus heel positief. Wij zijn ook heel blij dat de VIA, die ik zo-even noemde,
heel goed loopt. Als die meer uitgebouwd wordt, zal het beslag op de
Beltel afnemen.
Waardoor was de bereikbaarheid in 2009 helaas minder? Daarvoor zijn
meerdere oorzaken aan te wijzen. Er is een nieuw technisch platform
geïnstalleerd. Het oude platform was absoluut aan vervanging toe. Vooral
in het begin ging de installatie gepaard met een verlaging van de
bereikbaarheid. Er is toch voor vervanging gekozen, omdat doorgaan met
het oude platform als een groot risico bij de moeilijke aangiftecampagne
werd gezien. Juist in de aangiftecampagne van het vorige jaar was de
bereikbaarheid immers niet goed. Dat is bij de vorige halfjaarsgegevens al
met de Kamer gewisseld. Daarnaast zijn er in 2009 ten opzichte van het
jaar 2008 ruim 1 miljoen meer gesprekken binnengekomen. Dat is een
stijging van meer dan 10%. Ook duurden de gesprekken soms wat langer.
Door het hoge aanbod aan telefoontjes werd de maximale capaciteit
bovendien regelmatig overschreden.
Belangrijk is dat wij bij de Beltel heel duidelijk de weg omhoog hebben
gevonden. De bereikbaarheid is in de heel moeilijke tijd van de campagne
voor de belastingaangifte heel goed geweest. Net zo belangrijk als de
bereikbaarheid is het antwoord dat de mensen krijgen, zoals de heer
Remkes al zei. De reacties die ik krijg via Twitter, zijn ook leuk. Daar is
Twitter dan weer goed voor! Ik kreeg er gisteren bijvoorbeeld een:
Complimenten voor de Belastingtelefoon. Had twee hele specialistische
vragen. Uiterst correct geholpen en juiste antwoorden. Goed werk
Jan-Kees de Jager. Het goede werk wordt natuurlijk gedaan door de
Belastingdienst en de Beltel. Ik krijg overigens meer van dit soort
berichten. Ik merk het ook als ik mensen hierover spreek. De kwaliteit van
de antwoorden is beter aan het worden. De medewerkers raken steeds
beter ingewerkt.
De voorzitter: Ik neem aan dat de minister de positieve berichten
consequent aan de dienst doorstuurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

18

Minister De Jager: Het voordeel van Twitter is dat de dienst kan
meekijken.
De heer Remkes (VVD): Ik heb een vraag over het percentage over de
bereikbaarheid. Tellen de mensen die de wachtrij niet hebben gehaald ook
mee? Ik doel op de gevallen waarin het systeem dichtzit.
Minister De Jager: Ik heb die vraag ook wel eens gesteld. Het aantal
lijnen is vrij groot. Het gebeurt dus niet zo vaak dat mensen er niet door
kunnen komen. Ik hoor van mijn ambtenaren overigens dat dergelijke
gevallen als «niet-bereikbaar» meegeteld worden. Mensen die een
gesprekstoon horen, worden niet meegeteld. Het percentage is dus
eigenlijk nog beter.
De heer Remkes (VVD): Kan dit punt nader uitgewerkt worden in de
eerstvolgende halfjaarsrapportage?
Minister De Jager: Ja, dat zal ik doen.
Het aantal bezwaarschriften over toeslagen neemt sterk af. De heer
Omtzigt vraagt daarnaar. Het aantal neemt af, maar helaas niet met het
dramatische cijfer dat de heer Omtzigt noemt. Dat zou ook bijna niet
kunnen. In de tabel op bladzijde 4 van de vijfde halfjaarsrapportage zijn
overzichten opgenomen van het aantal bezwaarschriften dat in de periode
van april tot en met oktober is ontvangen. Het gaat om alle toeslagjaren.
In totaal zijn in die periode bijna 42.000 bezwaren over alle toeslagjaren
ontvangen. In de tweemaandsrapportage is een periode opgenomen van
januari tot en met oktober 2009. Het zijn verschillende cijfers, die je niet
zomaar met elkaar kunt vergelijken. Het beheersverslag van mei zal een
overzicht van de bezwaarschriften bevatten over hele eerdere jaren. Dan is
het wat gemakkelijker met elkaar te vergelijken.
Dan de werkgroep-AEO. Deze taskforce heeft een staalkaart van faciliteiten
opgesteld. De Europese wetgeving noemt ook een aantal faciliteiten, zoals
bemiddeling van controles en voorrang bij controles. Alle AEO’s hebben
in januari een brief van de douane gehad waarin die faciliteiten staan
beschreven.
Ik kom bij de brief over het beleid bij het betalen van tipgelden. Ik dank de
heer Remkes en mevrouw Smeets voor de positieve reactie op deze brief.
De heer Omtzigt heeft een vraag. Over het onrechtmatig verkregen bewijs
staat een passage in de brief. Het doel van de aankoop van informatie is
uiteraard om die fiscaal te gebruiken. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat
in een eerdere schakel van de ketting verkregen onrechtmatig verkregen
bewijs – dus niet door de inspecteur, maar door iemand anders – door de
inspecteur voor heffingsdoeleinden mag worden gebruikt. Dat wordt in de
brief duidelijk uitgelegd. De Hoge Raad legt een grens bij het door de
overheid initiëren of faciliteren van de onrechtmatigheid zelf. Als de
overheid zich daaraan bezondigt, kan de zo verkregen informatie niet
worden gebruikt. Een integere, zorgvuldige en betrouwbare overheid
behoort zich daar verre van te houden. Dat is ook de reden dat ik ervoor
gekozen heb, de regeling niet verder te detailleren. De heer Remkes heeft
dit ook al gezegd. Op dit punt heb ik al eerder gezegd, ook in het AO
daarover, dat ik het helemaal eens ben met professor Happé. Ik begrijp
niet dat wij daarover nog een meningsverschil zouden kunnen hebben.
Maar goed, dat is mijn mening.
Dan de beheerste invoering van het nieuwe toeslagensysteem. De fase
van conversie van gegevens naar het nieuwe systeem is afgerond. Dat is
positief nieuws. Het is goed gegaan. De voor deze fase gebouwde
applicaties hebben goed gefunctioneerd. Die lopen dus goed. De bij de
conversie behorende uitval is qua omvang en inhoud ook conform de
verwachting. De uitval wordt handmatig behandeld. Na behandeling van
die uitval bij de conversie volgt de volgende fase van signaleren en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

19

corrigeren. De eventuele bevindingen worden dan van een oplossing
voorzien. Wanneer de kwaliteit van beide onderdelen voldoende is, kan
naar de volgende fase overgegaan worden. Op die manier kan beheerst
en gefaseerd geïmplementeerd worden, zoals eerder aan de Kamer
gemeld. Met die wijze van implementeren bereik je dat de overgang voor
de burger geruisloos verloopt. Volgens mij gebruikt de Belastingdienst
intern, in de backoffice, het nieuwe systeem al. Ik doel op de kantoorportal
voor de medewerkers. Op die manier gaan wij dus beheerst en gecontroleerd over.
Hoe zit het met de vijf genoemde risico’s ten aanzien van het NTS? Het
testen is belangrijk. De applicaties zijn bijna gerealiseerd. De conversie is
klaar. Nu zijn wij begonnen met het dubbel draaien. De vijfde fase wordt
voorbereid. Het is ook belangrijk om de Beltel voor te bereiden op de
overgang. Iedere wijziging leidt immers weer tot telefoontjes die wij goed
moeten kunnen afhandelen.
De heer Omtzigt (CDA): De heer Remkes en ik hebben gevraagd wanneer
de staatssecretaris denkt het systeem definitief in gebruik te nemen. Wat
is de planning daarvoor?
Minister De Jager: Een specifieke datum kan ik moeilijk geven. Het gaat
allemaal gefaseerd, stukje bij beetje. Ergens in de loop van het jaar zal het
gehele systeem vernieuwd zijn.
De heer Omtzigt (CDA): In de loop van het huidige jaar is het systeem
helemaal over?
Minister De Jager: Ja.
De heer Omtzigt (CDA): Dat is duidelijk genoeg.
Minister De Jager: De heer Omtzigt en de heer Remkes vragen naar het
definitief toekennen. Hoe zit dat precies? In 2009 is er ten opzichte van
2007 een nieuwe toeslag bij gekomen, namelijk het kindgebonden budget
oftewel de kindertoeslag. Bij vergelijking van de volumes is in absolute zin
een stijging van het aantal definitieve toekenningen te zien.
De heer Remkes (VVD): Dat heb ik ook gezien. Dat is echter Chinees
rekenen!
Minister De Jager: Eind maart 2010 is 77,5% van alle toeslagen over 2008
definitief vastgesteld. Bij ongeveer 15% is het wachten op het inkomen;
7,5% zit nog in het toezichtsproces. Dat is wat ik al eerder aan de Kamer
heb laten weten. Dit is regulier. Voor het grootste deel wachten wij op het
inkomen alvorens definitief toe te kennen. Voor een ander deel ligt het aan
het toezichtproces, bijvoorbeeld ingeval van huurtoeslaggerechtigden die
met zijn zessen op één huis ingeschreven staan. Daarbij gaat het altijd om
een grote stad waarvan de naam met een A begint. Die heeft grote
problemen met de GBA wat dit betreft. Wij zijn daar altijd wat langer mee
aan het werk, bijvoorbeeld als het gaat om de huurtoeslagen.
Dan de verzuimnorm en de Achmeanorm. De Belastingdienst stuurt met
de Achmeanorm, een standaard voor het gehele Rijk, op het ziekteverzuimcijfer voor excessief langdurig verzuim. Met die verzuimnorm is
theoretisch te berekenen wat het verzuim binnen een organisatie zou
mogen zijn. Die norm was in 2009 5,1%. Die norm is in 2009 door de
Belastingdienst gehaald. De Belastingdienst heeft de opgave om het
verzuim nog verder te verlagen. Daarvoor zijn op regionaal niveau allerlei
initiatieven genomen. Over de periode februari 2009 tot februari 2010
kende de Belastingdienst een excessief verzuim, langer dan een jaar, van
4,9%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

20

De heer Remkes vraagt om een vergelijking met andere organisaties. Op
basis van het concept-Sociaal Jaarverslag Rijk 2009 kan geconcludeerd
worden dat de Belastingdienst, net als Justitie, een hoger verzuim heeft
dan andere ministeries. Die verklaring kan ook worden gevonden in het
feit dat Belastingdienst en Justitie qua soort werk afwijken van de
kerndepartementen. Ook is de gemiddelde leeftijd bij de Belastingdienst
het hoogst in vergelijking met de andere ministeries. Ook dat beïnvloedt
het ziekteverzuim negatief.
De heer Remkes heeft uit een memo over het invorderingsbeleid
geciteerd. Dat memo is echter niet geaccordeerd. Er zijn maatregelen
genomen, vanwege het groeiende aantal belastingaanslagen dat niet kon
worden geïnd. Het is ook nodig om keuzes te maken. Voor particulieren
gaat het om vereenvoudigd beslag op loon en op banktegoed van
schuldenaren. Die massale processen kunnen ook geautomatiseerd
plaatsvinden. Voor het overige wordt met name capaciteit ingezet voor
invordering van ondernemersschulden en voor gevallen waarin particulieren in een intensief toezichtstraject betrokken zijn, bijvoorbeeld omdat
zij blijk geven niet te willen betalen. In algemene zin is de inhoud van de
memo niet als zodanig geaccordeerd. Wij hebben daartegen dezelfde
bezwaren als de heer Remkes.
De heer Bashir vraagt naar Google en de btw. Dit probleem is ons niet
bekend. Ik verzoek hem om ons de informatie daarover onderhands te
verstrekken. Dan bekijken wij een en ander.
De voorzitter: Zeer bedankt voor de antwoorden. Ik geef ruimte voor een
heel korte tweede termijn. De staatssecretaris is immers ruimhartig
geweest in zijn beantwoording.
Mevrouw Smeets (PvdA): Voorzitter. Ik begrijp dat wij in dit AO ook
berichten op Twitter onderdeel laten uitmaken van bespreking.
De voorzitter: Zolang het maar tot burgers beperkt blijft. Twitteren met
Kamerleden lijkt mij minder geëigend!
Mevrouw Smeets (PvdA): Oké. Over de oorzaken van het hoge ziekteverzuim bij de Belastingdienst wil ik nog eens een boom opzetten. Het is
maar de vraag of leeftijd bijvoorbeeld daaraan ten grondslag ligt. Daar
gaat het vandaag echter niet over.
Ik dank de minister voor de antwoorden en voor zijn toezegging, te komen
met een overzicht van de fiscale behandeling van verschillende brandstoffen voor het verkeer. Wij krijgen dat voor de zomer.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. De minister wijst op indianenverhalen die
de ronde doen over het controleren van aangiftes. Ik had het echter over
informatie van mensen die bij de Belastingdienst werken. Vandaar dat ik
dit vandaag naar voren heb gebracht. Belangrijk is dat wij mensen
informeren over hoe de controles plaatsvinden. Als iemand betrapt wordt,
weet iedereen in zijn familie en in zijn directe omgeving immers dat er
wordt gecontroleerd. Een deel van de website van de Belastingdienst
moet daarom ingeruimd worden om duidelijk te maken welke methoden
de Belastingdienst gebruikt om aan informatie te komen. Mensen weten
zo waarmee zij van doen hebben. Ik vraag de minister om een toezegging,
namelijk dat de achterstanden bij de Belastingdienst niet betekenen dat de
controle op aangiften in het geding komt. Ik wil de garantie dat er
steekproefsgewijs heel veel aangiften gecontroleerd worden, het liefst
nog veel meer dan afgesproken.
De minister zegt dat op sommige dagen 100 000 mensen de Belastingtelefoon bellen. Ik heb begrepen dat er in het verleden ook veel mensen
waren die belden om te weten of hun belastingaangifte binnen was
gekomen. Dat kan gemakkelijk opgelost worden door mensen die digitaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

21

aangifte doen, een bewijs te geven. Die weten dan zeker dat de aangifte
binnen is gekomen. Als er 100 000 mensen bellen, zal het vaak om
dezelfde vragen gaan. Kan dat niet gemakkelijk opgelost worden door veel
meer van de website gebruik te maken? Daarop kunnen vragen die vaak
terugkomen, worden vermeld, bijvoorbeeld die van mij over Google. Deze
vraag komt bij onze fractie geregeld binnen. Als je zoekt op internet, vind
je veel fora waarop besproken wordt hoe het zou moeten. Ik zal er
onderhands op terugkomen. Dan lever ik die gegevens graag aan.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Ik dank de minister voor de heldere
beantwoording. Zoals geconcludeerd heeft de minister de meeste vragen
goed beantwoord. Ik ben blij dat hij technische briefings gaat geven en de
Kamer daarvan een verslag stuurt. Dat geeft de Kamer helderheid over
welke zaken zijn besproken. Ik zie graag de brief over gevaarlijk afval
tegemoet. Voor ons is het belangrijk dat asbest in dorpen en steden
opgeruimd wordt.
In de Raad van Europa en de OESO is vorige week een verdrag over zwart
sparen getekend. Zwitserland, België en Luxemburg vormen de top wat
dat betreft. Het is fijn om te weten dat toevallig deze landen dwarsliggen
bij dit verdrag. Dat is mijn correlatie tussen horken en leaserijders. Gaat
de minister die ook actief koppelen? Het is interessant als mensen een
melding krijgen dat na drie keer horkgedrag hun naam bij de Belastingdienst aangemeld wordt om zo extra geld op te halen.
Een andere opmerking gaat over minister Donner. Ik vraag de minister om
met hem in contact te treden. Minister Donner zegt in AO’s over oudere
werknemers altijd dat die minder vaak ziek zijn. Dit is overigens zeer
serieus bedoeld. Minister Donner zegt dat die minder vaak ziek zijn en
beter in hun vel zitten. Ik hoor deze minister zeggen dat zij minder vaak
ziek zijn, maar dan wel langer. De minister van SZW weet daar echter een
totaal andere draai aan te geven. Wellicht kan de minister met hem in
contact treden om te bekijken wat aan leeftijdsbewust personeelsbeleid
kan worden gedaan.
De voorzitter: Het is interessant om de Kamer op de hoogte te stellen als
hierover witte rook te zien is.
Minister De Jager: Ik ben het altijd met minister Donner eens. Het kabinet
spreekt met één mond.
De heer Bashir (SP): Ik begrijp de vraag niet. Wat is de achterliggende
idee?
De heer Omtzigt (CDA): De achtergrond is dat de Belastingdienst een
hoog verzuimpercentage kent. Bij Justitie begrijp ik het wel. Het werk bij
de Dienst Justitiële Inrichtringen is nu eenmaal iets zwaarder dan het werk
van een beleidsambtenaar. Deze mensen lopen ook meer risico. Misschien
dat het verzuim bij de Belastingdienst nog iets kan dalen.
Wat Twitter en dergelijke betreft, leg ik de minister een vraag voor die ik
vaak hoor, namelijk die naar een digitaal loket voor instant messaging. Dat
is mij meerdere keren gevraagd als het gaat om de Belastingtelefoon.
Mensen kunnen dan een bericht of e-mail achterlaten en worden
teruggebeld of krijgen een schriftelijk bericht. Dat biedt rechtszekerheid
over de vraag die is voorgelegd. Wil de minister deze mogelijkheid
onderzoeken? Vragen stellen via Twitter aan de Belastingdienst is niet
nodig. De belastingen worden een stuk simpeler, maar de meeste vragen
hebben nog meer dan 140 karakters nodig!

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

22

Voorzitter: Omtzigt
De heer Remkes (VVD): Voorzitter. Een paar opmerkingen mijnerzijds. Een
fiscale vereenvoudigingswet lijkt mij een prima idee. Ik vind wel dat de
Kamer gehouden is om zich in te spannen om die zo mogelijk nog voor de
zomer dan wel direct na de zomer te behandelen. Ik ga ervan uit dat het
pakketje op Prinsjesdag dan wat dunner is.
De staatssecretaris heeft over controle en handhaving op zichzelf een
goed antwoord gegeven. Het klinkt misschien merkwaardig uit de mond
van een liberaal, maar personele knelpunten moeten opgelost worden.
Controle en handhaving zijn immers van buitengewoon groot belang voor
de geloofwaardigheid van het fiscale systeem. Natuurlijk moet er altijd
gekozen worden. Personele knelpunten moeten echter worden opgelost.
Ik ben blij dat het memo dat mij is aangereikt, niet geaccordeerd is. Ik kon
het mij ook al niet goed voorstellen van de staatssecretaris. Ik bedoel
natuurlijk: de minister. Enfin, dat wordt wel geregeld in het verslag!
Voorzitter: Remkes
De heer Omtzigt (CDA): En als wij er nu een boete op zetten als de
minister met staatssecretaris aangesproken wordt?
Minister De Jager: Dat levert net zo weinig op als verhoging van het
toptarief!
Over de controles het volgende. Ik heb niet gezegd dat er achterstanden
zijn bij de controles. Het gaat over het memo over het invorderingsbeleid.
De heer Bashir (SP): Ik doelde op achterstanden bij het verwerken van
aangiftes of toeslagen. Die mogen er niet toe leiden dat er minder wordt
gecontroleerd.
Minister De Jager: Dat ben ik helemaal met de heer Bashir eens. De
achterstand bij de toeslagen is inmiddels grotendeels weggewerkt. Bij de
Belastingdienst bestaat in principe geen achterstand bij de controles. Wel
blijft het geval dat door slimme inzet van techniek en mensen risicogeoriënteerd wordt gecontroleerd. Mensen die iets proberen, zoals de
heer Bashir naar voren heeft gebracht, lopen dus vroeg of laat tegen de
lamp. De Belastingdienst heeft ook een goed geheugen. Zoals de Kamer
weet, is de afgelopen jaren een aantal boetes verhoogd in het Belastingplan. Wij treden op als het echt nodig is.
Ik weet even niet meer wat over de Belastingtelefoon is gevraagd.
De heer Bashir (SP): Ik heb gevraagd wat er verkeerd gaat bij de
informatievoorziening.
Minister De Jager: Nou, er blijven mensen bellen of hun aangifte binnen
is. Overigens krijg je bij een digitale aangifte een melding terug dat die
door de Belastingdienst is ontvangen. Ik roep de vaste commissie op om
eens een werkbezoek te brengen aan de Belastingdienst en de Belastingtelefoon. Bij mijn bezoek viel mij het volgende op. Er zijn mensen die
bellen omdat zij een brief van de Belastingdienst hebben ontvangen. Als
de medewerker vervolgens vraagt wat het probleem is en na veel
doorvragen vraagt wat het kenmerk van de brief is, zijn er mensen die
zeggen: o, moet ik de envelop openmaken? Wij kunnen erom lachen,
maar dit gebeurt wel. Met de cliënten voor de toeslagen heeft de
Belastingdienst te maken met een nieuwe groep mensen. Ik heb al eens
gezegd over de Awir, de AWR van de toeslagen, dat die uitgaat van
zelfredzaamheid maar dat dit van sommige mensen te veel is gevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

23

Natuurlijk worden de mensen in deze gevallen netjes behandeld en
worden die geholpen om de brief goed te begrijpen. Men kan zich echter
voorstellen dat dit enorm lange telefoongesprekken zijn. Wij moeten dus
niet vergeten dat het bij de Belastingtelefoon ook gaat om dit soort
bellers. Dat moet de politiek niet vergeten bij het maken van wetten.
De heer Remkes (VVD): Dat is een kanttekening die men kan plaatsen bij
het toevoegen van nieuwe taken aan de Belastingdienst.
Minister De Jager: Daarom ben ik blij dat ik als staatssecretaris van
Financiën en nu als minister van Financiën tegen heb kunnen houden dat
er grote, nieuwe taken naar de Belastingdienst gaan.
De heer Bashir (SP): Ik begrijp wel dat de staatssecretaris dit voorbeeld
aanhaalt. Er zullen best rare telefoontjes binnenkomen. Als er 100.000
mensen bellen, zitten er echter geen 90 000 tussen met dit soort vragen.
Dan zou het heel slecht gesteld zijn. Ik bedoel juist dat als er 100 000
mensen bellen, daar veel mensen met dezelfde vragen bij zitten. Er zal
best een systeem achter de helpdesk zijn met de meest gestelde vragen.
Waarom stelt de minister die vragen en antwoorden niet beschikbaar voor
het publiek, zodat de mensen zelf gegevens kunnen opzoeken? Ik heb zelf
ook wel eens met de Belastingtelefoon gebeld omdat ik de gegevens die
ik nodig had, niet kon vinden op de website.
Minister De Jager: Dat doen wij tegenwoordig beter dan in het verleden.
Je leert natuurlijk ook. Op de website staat heel duidelijk een lijst met
vragen en antwoorden. Daarover vindt ook een goede samenwerking met
Beltel plaats, zodat die lijst ook tijdens de aangiftecampagne wordt
geüpdatet. Er worden continu managementrapportages bijgehouden over
welke vragen veel binnenkomen. De website wordt daarmee geüpdatet.
Het is dus niet alleen een Q&A op 1 januari voor de volgende drie
maanden. Mensen worden er ook op gewezen. Mensen krijgen antwoord
op hun vragen en worden voor meer informatie ook verwezen naar
www.belastingdienst.nl.
Er is hier al eens gesproken over zekerheid en instant messaging. Het is
een vrij complex verhaal. Ik kan daar kort over zijn. Wij hebben goede
redenen om niet te werken met instant messaging om zekerheid te geven
aan belastingplichtigen. Dat betekent immers dat de feiten en omstandigheden kenbaar moeten zijn en dat rechtsvragen beantwoord moeten
worden. Zo’n enorm proces kan niet eens via e-mail plaatsvinden, laat
staan via instant messaging.
De voorzitter: Zeer bedankt. Er zijn de volgende toezeggingen gedaan:
– de Kamer ontvangt een brandstofbrief;
– de Kamer kan een fiscaal vereenvoudigingsvoorstel tegemoet zien;
– de Kamer ontvangt een brief over de afvaltarieven en de brieven van
beide provincies.
Minister De Jager: Het is een fiscale verzamelwet.
De voorzitter: Oké.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 066, nr. 87

24