Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

Nr. 54

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 augustus 2011
1. Inleiding
Hierbij bied ik u het jaarverslag over de werkzaamheden van de Regionale
Informatie- en ExpertiseCentra (RIEC’s) 2010 aan.1 Hiermee informeer ik u
over de door de RIEC’s behaalde resultaten in het jaar 2010. Voorts doe ik
u hierbij het beleidskader voor de RIEC’s en het Landelijk Informatie en
Expertise Centrum (LIEC) toekomen aan de hand waarvan de effectiviteit
en efficiency van het optreden van de RIEC’s en het LIEC de komende
jaren kan worden bevorderd.
2. Jaarverslag 2010
Een krachtiger aanpak van georganiseerde misdaad is nodig. De georganiseerde misdaad vormt immers een sluipende bedreiging voor de
integriteit van het financieel-economische stelsel en ondermijnt uiteindelijk het functioneren van de rechtstaat. Veel lokale, zichtbare criminaliteit en overlast is het gevolg van werk van «niet direct zichtbare»
criminele organisaties.
De aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit vergt een
steviger geïntegreerde aanpak van het OM, de politie, het lokaal bestuur
en de belastingdienst. De aanpak in Noord-Brabant van de georganiseerde misdaad laat zien hoe belangrijk de inzet van gemeenten is binnen
die geïntegreerde aanpak. Het is van groot belang de bestuurlijke aanpak
zowel kwantitatief als kwalitatief verder te versterken. In dit verband heb ik
de ambitie om 80 procent van alle gemeenten actief betrokken te laten zijn
bij het bestrijden van de georganiseerde misdaad.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-29911-54
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Het jaar 2010 stond in het teken van verdere ontwikkeling van de RIEC’s.
Er is door de RIEC’s veel aandacht besteed aan het vergroten van de
bewustwording bij de samenwerkingspartners. Met als resultaat een
toename van het aantal gemeenten dat is aangesloten bij een RIEC tot 75

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 911, nr. 54

1

procent (314 van de 418 gemeenten). De focus ligt op de bestuurlijke en
geïntegreerde aanpak van georganiseerde criminaliteit.
Uit het jaarverslag 2010 en de Nulmeting bestuurlijke aanpak1 blijkt verder
dat gemeenten behoefte hebben aan ondersteuning bij de bestrijding van
georganiseerde misdaad. Daarnaast geven gemeenten aan behoefte te
hebben aan meer volledige informatie over criminele activiteiten in hun
gemeente. Het regeerakkoord bepleit ook een versterking van de
bestuurlijke aanpak. Gegeven deze behoefte en de positieve geluiden
omtrent de rol die de RIEC’s en het LIEC inmiddels op dit terrein vervullen,
heb ik besloten de rijksbijdrage aan de RIEC’s en het LIEC na afloop van de
pilotfase vanaf 1 januari 2012 bij wijze van cofinanciering structureel te
maken.
3. Doel beleidskader: bevordering efficiency en effectiviteit
Het structureel voortzetten van de RIEC’s en het LIEC vergt een nadere
duiding van de taken en samenstelling van de centra. Het voorliggende
beleidskader voorziet in deze nadere duiding op het terrein van
doelstelling en takenpakket, geografisch gebied, financiering en
(aan)sturing. Hiermee wordt beoogd dat de RIEC’s in de toekomst
eenduidiger, effectiever en efficiënter optreden en het voor de partners
helder is wat er van de RIEC’s en het LIEC mag worden verwacht.
4. Beleidskader
• Doelstelling en takenpakket RIEC’s en LIEC

1
Bij brief van 11 maart 2011 (29 911, nr. 46) is
de nulmeting aan de Tweede Kamer toegezonden.

De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een integrale
overheidsaanpak. Via een geïntegreerde aanpak dienen de strafrechtelijke,
fiscale en bestuursrechtelijke aanpak hand in hand op te trekken.
Geconstateerd is echter dat de bestuurlijke aanpak versterking behoeft. De
RIEC’s en het LIEC hebben daarom primair tot doel de bestuurlijke aanpak
van georganiseerde criminaliteit te versterken. Inzet is het aantal
gemeenten en provincies dat beleid voert ter voorkoming en bestrijding
van georganiseerde criminaliteit te doen toenemen, door:
A. De bestuurlijke bekendheid met de aanwezigheid van georganiseerde
misdaad te vergroten.
Het is belangrijk dat het gemeentelijk/provinciaal bestuur en apparaat
zich bewust wordt van de risico’s die georganiseerde misdaad met zich
meebrengt. Deze problemen worden meestal niet tastbaar voor het
bestuur door louter een presentatie van traditionele criminaliteitsbeeldanalyses maar vergen een vertaalslag naar een bestuurlijk handelingsperspectief. Deze behoefte leidt tot de volgende taken.
• De RIEC’s zorgen er samen met hun partners (bestuur, politie,
belastingdienst, OM etc.) voor dat periodiek, doch minimaal
eenmaal per twee jaar een beeld wordt gepresenteerd over de voor
die regio relevante ontwikkelingen van georganiseerde criminaliteit
(regionaal bestuurlijk criminaliteitsbeeld). De RIEC’s zorgen ervoor
dat dit beeld niet louter bestaat uit een opsomming van criminele
samenwerkingsverbanden maar wordt vertaald naar probleempunten die zich lenen voor een bestuurlijke aanpak. Denk daarbij
bijvoorbeeld aan een vertaling van de problematiek naar vergunningplichtige sectoren.
• De RIEC’s informeren elke participerende gemeente periodiek over
de stand van zaken met betrekking tot georganiseerde criminaliteit
in de gemeente.
• De RIEC’s dragen er zorg voor dat gemeenten signalen uit
bestuurlijke dossiers en/of rapportages op een toegankelijke wijze
ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 911, nr. 54

2

•

De RIEC’s adviseren het bestuur gevraagd en ongevraagd over
criminogene effecten van (voorgenomen) besluiten.
B. Kennis en kunde over het bestuurlijk aanpakken van criminaliteit te
vergroten.
Met name kleinere gemeenten vinden het lastig om capaciteit vrij te
maken die nodig is om de bestuurlijke aanpak van criminaliteit handen
en voeten te geven. Doordat in deze gemeenten de structurele
verankering van dergelijke activiteiten tevens ontbreekt, ontberen ze
de kennis en kunde die nodig is om op te treden. De RIEC’s vormen
een netwerkorganisatie waarop de kleine gemeenten, maar ook de
andere bestuursorganen desgewenst kunnen terugvallen. Concreet
bieden de RIEC’s ondersteuning bij:
• De toepassing van de Wet Bibob. De RIEC’s ondersteunen
gemeenten bij het doen van eigen huiswerk, de aanvraag van
informatie bij het landelijk bureau, het interpreteren en vertalen van
adviezen van het bureau en ondersteuning bij beroepszaken. De
RIEC’s zetten zich in om verschuivingseffecten tegen te gaan. Ze
maken de drempel om Bibob toe te passen zo laag als mogelijk.
• Het invullen van het gedeelte (georganiseerde) criminaliteit in het
integraal veiligheidsplan.
• Het toepassen van bestaande wet- en regelgeving met betrekking
tot het niet verstrekken of intrekken van vergunningen (de
Algemene Plaatselijke Verordening, Drank- en Horecawet, Opiumwetgeving en het bestemmingsplan).
• De vertaling van signalen uit bestuurlijke dossiers en/of rapportages in concreet handelingsperspectief.
• Het opzetten van integrale lokale teams.
C. Gemeenten en provincies vanuit een netwerkorganisatie te ondersteunen bij de inrichting van de bestuurlijke aanpak, de implementatie van
dit beleid, en het verbeteren van de informatiepositie van gemeenten.
De uitwisseling van informatie tussen bestuursorganen en opsporingsen handhavingsdiensten is voor verbetering vatbaar. Het juridisch
kader rondom deze informatieverstrekking is complex van aard.
Daarnaast zijn opsporings- en handhavingdiensten soms kritisch bij de
wijze waarop gemeenten en provincies de vertrouwelijkheid van
informatie waarborgen. Gemeenten hebben soms moeite om de
informatie te duiden. Niet altijd is bekend waar relevante informatie
zich binnen de overheid bevindt. Tenslotte wordt geconstateerd dat de
gemeentelijke diensten vaak over informatie beschikken die van groot
belang is voor de overige partners bij de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Het RIEC heeft de taak deze barrières te slechten
door:
• Op lokaal niveau op de prioritaire fenomenen alle bij de partners
beschikbare informatie bijeen te brengen teneinde een integraal
beeld te schetsen van de lokale problematiek. Hierbij wordt gebruik
gemaakt van een eenduidig en beveiligd informatiesysteem.
• De rol van informatiemakelaar te vervullen tussen enerzijds de
klassieke handhavings- en opsporingsdiensten en anderzijds
gemeenten en provincies.
• Het ondersteunen van gemeenten bij het uitwisselen van informatie
tussen partners conform de geldende wet- en regelgeving.
• Het ontsluiten van gemeentelijke informatiebronnen die voor de
strafrechtelijke en fiscale kolommen van belang zijn. Vanuit de
RIEC’s wordt hiertoe een netwerk van informatiebezitters opgezet
en onderhouden.
• Zorg te dragen voor een systeem (inclusief beheer) waarbinnen alle
partners op een rechtmatige en beveiligde wijze informatie
elektronisch kunnen uitwisselen.
D. Ondersteunen bij versterken regionale samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 911, nr. 54

3

•

Criminaliteitsbestrijding vergt niet zelden een regionale aanpak en
daarmee een goede regionale samenwerking. Een goed voorbeeld
ter ondersteuning van deze stelling vormt de regionale samenwerking die in de provincie Brabant is gestart om drugsgerelateerde
criminaliteit tegen te gaan (B-5 aanpak). De RIEC’s ondersteunen
gemeenten bij het vormgeven van de regionaal noodzakelijke
samenwerking.
E. Kennis en kunde over het bestuurlijke aanpakken van criminaliteit te
vergroten.
• Tenslotte hebben de RIEC’s als taak hun best practices onderling uit
te wisselen en het geheel van de bestuurlijke aanpak als totaal een
stap verder te brengen.
Secundair dienen RIEC’s de geïntegreerde aanpak van georganiseerde
criminaliteit te ondersteunen. Tijdens de pilotfase is gebleken dat RIEC’s
een belangrijke rol vervullen bij het ondersteunen en realiseren van de
geïntegreerde aanpak van georganiseerde criminaliteit. Op basis van deze
ervaringen zal het RIEC binnen het samenwerkingsverband tevens tot taak
hebben de functie van informatieplein te vervullen en op de toegekende
taken te adviseren over het bewerkstelligen van een integrale interventiestragie.
Omwille van effectiviteit en efficiency is een aantal taken bij het LIEC
belegd. Het gaat met name om ondersteunende taken die alle RIEC’s
raken doch die te duur of te specialistisch zijn om bij elk RIEC te beleggen.
Ook betreft het taken die het geografisch gebied van meerdere RIEC’s
betreffen. Tot de taken van het LIEC behoren:
Ë Het versterken van de uniformiteit van het werken van de RIEC’s door
in samenwerking met de RIEC’s te zorgen voor landelijke standaarden
(uniformiteit van hoofdwerkprocessen en informatiedeling).
Ë Het als netwerkorganisatie bieden van specialistische ondersteuning
aan de RIEC’s. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om ondersteuning op het
terrein van privacywetgeving en het opzetten en onderhouden van een
beveiligde communicatielijn tussen de RIEC’s.
Ë Het uitvoeren van regio-overstijgende en landelijke taken op het terrein
van de bestuurlijke aanpak van georganiseerde misdaad. In het
bijzonder gaat het er hier om dat het LIEC actief op zoek gaat naar een
eventueel inhoudelijke overlap in de werkzaamheden van de RIEC’s,
onderwerpen die tussen wal en schip dreigen te vallen vanwege het
feit dat belangrijke problemen RIEC-grenzen overschrijden en
problemen die verschuiven tussen de diverse RIEC-gebieden.
Ë Landelijk loket voor bestuurlijke dossiers over criminele fenomenen:
het LIEC heeft als taak het samen met politie en OM analyseren, wegen
en adequaat afhandelen van bestuurlijke dossiers over criminele
fenomenen, het ten behoeve van de RIEC’s en de bestuurlijke aanpak
maken en onderhouden van landelijke afspraken met diverse partners
(zoals het maken en onderhouden van afspraken rondom de uitwisseling van informatie tussen betrokken partijen in een RIEC) en het
opstellen van een landelijk bestuurlijk criminaliteitsbeeld.
Ë Het zijn van een kenniscentrum op het terrein van de bestuurlijke
aanpak van georganiseerde misdaad. Hierbij gaat het om het borgen
van bestaande expertise die thans verspreid is en daardoor lastig
toegankelijk.
Ë Het uitvoeren van internationale taken o.a. door bij de uitvoering van
het Stockholmprogramma voor Nederland de operationele aspecten
van de bestuurlijke aanpak vorm te geven (bijvoorbeeld bij de door de
EU gewenste integrale samenwerking op het terrein van mensenhandel).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 911, nr. 54

4

• Geografisch gebied RIEC’s: congruent met politieregio’s en
arrondissementen
Het RIEC-gebied dient territoriaal congruent te zijn met de politieregio’s en
de indeling van de gerechtelijke kaart. Met deze congruentie wordt
beoogd de RIEC’s dicht bij de overige (veiligheids-)partners te brengen,
teneinde gecoördineerde taakafstemming en uitvoering te bevorderen. Dit
betekent dat er in Nederland in plaats van de huidige 11, 10 RIEC’s zullen
komen.
De huidige RIEC-gebieden zijn voor een groot deel reeds congruent met
de door het kabinet beoogde regionale politieregio’s. Voor een aantal
gebieden zal deze congruentie echter de volgende consequenties hebben:
Huidige RIEC
indeling

Huidige politieregio’s

Nieuwe RIEC
indeling1

Noord Nederland
Oost Nederland
Gelderland Midden
Zuid
Midden Nederland
Noord Holland

Groningen, Friesland, Drenthe
IJsselland, Twente, Noord- en Oost-Gelderland
Gelderland-Midden, Gelderland-Zuid

Noord-Nederland
Oost-Nederland

Flevoland, Utrecht, Gooi- en Vechtstreek
Noord-Holland-Noord, Zaanstreek-Waterland,
Kennemerland, Amsterdam-Amstelland

HaaglandenHollands Midden
Zuid-Holland-Zuid
RotterdamRijnmond
Zuid West
Nederland

Haaglanden, Hollands Midden

Flevoland-Utrecht
Noord-WestHolland
Amsterdam
Haaglanden

Zuid-Holland-Zuid
Rotterdam-Rijnmond

RotterdamRijnmond

Zeeland, Midden- en West-Brabant, BrabantNoord

Zuid Oost Brabant
Limburg

Brabant-Zuid-Oost
Limburg-Noord, Limburg-Zuid

Zeeland –
West-Brabant
Oost-Brabant
Oost-Brabant
Limburg

1

Namen onder voorbehoud.

• Financiën
Om een minimum pakket aan taken en kwaliteit te garanderen stel ik een
rijksbijdrage van 7,9 miljoen euro per jaar voor de RIEC’s en het LIEC ter
beschikking. De rijksbijdrage wordt verdeeld op basis van de taken van de
RIEC’s. Omdat deze taken uniform zijn, zal de bijdrage in gelijke delen aan
de RIEC’s worden toegekend. De rijksbijdrage zal per RIEC maximaal 50
procent van de kosten van de jaarlijkse begroting bedragen, met dien
verstande dat er per jaar per RIEC vanuit mijn ministerie maximaal
€ 735 000,– ter beschikking wordt gesteld. Daarnaast zal het LIEC volledig
vanuit het ministerie worden gefinancierd (€ 550 000,– per jaar).
• Sturing RIEC’s
De RIEC’s worden aangestuurd door een (gemandateerde) regionale
stuurgroep, bestaande uit alle participerende partners.
Concrete casuïstiek wordt in eerste instantie besproken in lokale
overleggen, waar voorbereiding van besluitvorming door de lokale
driehoek geschiedt. Indien een casus meerdere gemeenten betreft, nemen
de burgemeesters van de betreffende gemeenten tevens deel aan dit
overleg. Activiteiten in het kader van de taakuitvoering van het RIEC die
uitsluitend zien op de ondersteuning van individuele gemeenten bij louter
de bestuurlijke aanpak hoeven niet via de stuurploeg te worden aangestuurd. Deze verlopen via reguliere overleggremia.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 911, nr. 54

5

Omdat het RIEC een regionaal georganiseerd samenwerkingsverband is
waarbinnen doorgaans de grootste gemeente binnen de politieregio
samen met de politie een grote (voortrekkers-)rol spelen, wordt de
verantwoordelijkheid voor het beheer van het RIEC in beginsel belegd bij
de korpsbeheerder en in het nieuwe politiebestel de regioburgemeester.
• Overgangsperiode
De congruentie zal niet per direct gereed zijn en van de RIEC’s kan niet
verwacht worden dat zij direct over zullen gaan tot de nieuwe manier van
werken binnen het beleidskader. Hiervoor is een overgangsperiode van
maximaal 1 jaar noodzakelijk. Het is de bedoeling dat de congruentie
uiterlijk per 31 december 2012 gereed zal zijn en dat de RIEC’s vanaf dan
ook zullen functioneren volgens onderhavig beleidskader. Het is aan de
RIEC’s zelf hoe men dit tijdens de overgangsperiode (intern) organiseert
• Evaluatie
Er bestaat geen verplichte deelname van gemeenten aan de RIEC’s. Het
streven is dat de RIEC’s eind 2013 80 procent van de Nederlandse
gemeenten daadwerkelijk ondersteunen. Na twee jaar zal geëvalueerd
worden of herijking van het beleidskader nodig is.
5. Tot slot
Op basis van de in de bereikte resultaten zoals opgetekend in het
jaarverslag 2010 en de ervaringen uit de pilotfase op het gebied van de
bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit heb ik er alle
vertrouwen in dat de RIEC’s en het LIEC de komende jaren een belangrijke
bijdrage blijven leveren aan het voorkomen en bestrijden van georganiseerde criminaliteit.
Ik zal op korte termijn een bijeenkomst organiseren met alle relevante
partijen om samen te bekijken hoe we hieraan in de toekomst verder
uitvoering geven.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 911, nr. 54

6