Beleidsregel van de van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van
, 2021-0000154778, tot heropening van de
mogelijkheid tot ontheffing van het verbod op werktijdverkorting

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Gelet op artikel 8, derde lid, van het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen
1945;

Besluit:
Artikel I
De Beleidsregel van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 17
maart 2020, 2020-0000039117, houdende de beëindiging van de mogelijkheid tot
ontheffing van het verbod op werktijdverkorting wordt ingetrokken.
Artikel II
Deze beleidsregel treedt in werking met ingang van 1 oktober 2021.
Deze beleidsregel zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
Den Haag,
de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

W. Koolmees

Toelichting
Algemeen
Deze beleidsregel maakt het (opnieuw) mogelijk dat de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (hierna: SZW) ontheffing van het verbod op
werktijdverkorting verleent. Hiertoe wordt de Beleidsregel van de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 17 maart 2020, 2020-0000039117
ingetrokken. Deze laatstgenoemde beleidsregel realiseerde dat de minister van
SZW per 17 maart 2020 geen ontheffingen meer verleende. Met het intrekken van
die beleidsregel herleven de Beleidsregels ontheffing verbod op werktijdverkorting
2004 (hierna: beleidsregels werktijdverkorting 2004).
Aan bedrijven die te maken hebben met buitengewone omstandigheden waarvan
de gevolgen zich vanaf 1 oktober manifesteren, kan als gevolg van het herleven
van de beleidsregels werktijdverkorting 2004 een ontheffing van het verbod op
werktijdverkorting voor kortdurende verminderde inzet van arbeidscapaciteit na 1
oktober worden verleend.
In de beleidsregels werktijdverkorting 2004 is vastgelegd hoe de minister van
SZW invulling geeft aan deze bevoegdheid.
Aanleiding voor hervatten mogelijkheid werktijdverkorting
De minister van SZW maakte tot 17 maart 2020 aan de hand van de beleidsregels
werktijdverkorting 2004 gebruik van zijn bevoegdheid tot het verlenen van
toestemming voor werktijdverkorting.
Het verlenen van ontheffingen op basis van die beleidsregels werd in maart 2020
stopgezet, vanwege de explosieve toename van het aantal verzoeken om
ontheffing in verband met corona1-gerelateerde omstandigheden. Het behandelen
van al deze verzoeken bleek gezien de aantallen en de spoedeisendheid
onuitvoerbaar. In plaats van werktijdverkorting werd de Tijdelijke noodmaatregel
Overbrugging Werkgelegenheid (hierna: NOW) geïntroduceerd, die het tijdelijk
mogelijk maakte voor werkgevers om subsidie aan te vragen ter tegemoetkoming
in hun loonkosten voor werknemers.
Door de grootschalige vaccinatiecampagne kunnen grote delen van de economie
inmiddels weer op volle kracht draaien. Hoewel er op dit moment nog enkele
contact-beperkende maatregelen van kracht zijn, zijn we inmiddels in een fase
gekomen die meer structureel van aard is. Dat is aanleiding voor het kabinet de
NOW niet te verlengen (Kamerstukken II 2021/22, 35420, nr. BE). De economie
zal zich moeten aanpassen aan de structurele aanwezigheid van het coronavirus,
oftewel de endemische fase. Uiteraard houdt het kabinet een vinger aan de pols
ten aanzien van de epidemiologische situatie.
Het gegeven dat de corona-pandemie inmiddels structureel van aard is en
ondernemers daar in hun normale bedrijfsvoering rekening mee kunnen houden,
laat onverlet dat er zich calamiteiten kunnen voordoen waarbij niet van
ondernemers gevraagd kan worden dat in hun normale bedrijfsvoering te
betrekken. Bijvoorbeeld een brand of een overstroming. De minister van SZW
Waar in deze beleidsregel het woord ‘corona’ of ‘coronavirus’ wordt gebruikt, wordt
verwezen naar SARS-CoV2, het virus dat de besmettelijke ziekte COVID19 veroorzaakt.
1

Pagina 2 van 4

maakt het daarom vanaf 1 oktober 2021 weer mogelijk om een ontheffing van het
verbod op werktijdverkorting te krijgen.
Geen werktijdverkorting in verband met corona
De minister van SZW zal - in het verlengde van de aanleiding voor het intrekken
van de NOW - geen ontheffing van het verbod op werktijdverkorting verlenen
indien de aanvraag daarvoor verband houdt met corona. De ontheffing van het
verbod op werktijdverkorting is namelijk bedoeld voor situaties waarbij er sprake
is van een buitengewone omstandigheid die niet tot het normale
ondernemingsrisico kan worden gerekend, die tot gevolg heeft dat er een
kortdurende periode van werkvermindering is. Van bedrijven kan inmiddels
worden verwacht dat zij eventuele veranderende omstandigheden en de gevolgen
daarvan in het kader van corona in behoorlijke mate kunnen voorzien en daarop
anticiperen, gegeven de structurele aard van de fase waar de pandemie zich in
bevindt. Deze omstandigheden en de gevolgen daarvan zijn daarmee onderdeel
geworden van het normale ondernemingsrisico. Ondernemers worden bijvoorbeeld
in staat geacht in te kunnen spelen op mogelijke verandering van reisadvies
vanwege oplopende besmettingen in een derde land. Ook kan de
werkvermindering als gevolg van de pandemie inmiddels niet meer worden
getypeerd als ‘kortdurend’. Bedrijven hebben in de regel langer dan 24 weken te
maken (gehad) met werktijdvermindering als gevolg van de pandemie, waarvoor
ze in die periode bijvoorbeeld al NOW-subsidie hebben ontvangen.
Ook indien voor een specifiek bedrijf op dit moment nog beperkingen gelden, zoals
in de evenementensector, wordt geen ontheffing verleend indien de aanvraag
verband houdt met corona. De structurele fase waarin de pandemie zich bevindt,
en de mogelijkheid op corona te anticiperen is ook voor deze sectoren van
toepassing. Vanwege de beperkingen in verband met corona zijn voor dergelijke
sectoren wel gerichte steunmaatregelen getroffen.
Verduidelijkingen beleid
Van het doen herleven van de beleidsregels uit 2004 wordt gebruik gemaakt om
het vanaf 1 oktober 2021 te voeren beleid bij het beoordelen van aanvragen voor
werktijdverkorting op enkele punten te verduidelijken. Dit om te voorkomen dat
ondernemers aanvragen doen die vervolgens moeten worden afgewezen, zoals in
de afgelopen jaren diverse malen is voorgekomen. Ten eerste wordt benadrukt dat
ingezette bestuursdwang geen reden is voor ontheffing. Een bedrijf komt
bijvoorbeeld niet in aanmerking voor een ontheffing van het verbod op
werktijdverkorting als een burgemeester op basis van de Opiumwet een pand sluit
ter handhaving van de openbare orde. Ten tweede wordt verduidelijkt dat de
algemene leiding van een bedrijf niet in aanmerking komt voor werktijdverkorting.
De algemene leiding wordt niet gezien als werknemer, en ook na een calamiteit
geacht over voldoende werkzaamheden in het organisatorische- en beleidsvak te
beschikken. Juist in tijden na de calamiteit mag van de leiding een verhoogde
inspanning worden verwacht om de continuïteit van de onderneming te
waarborgen. De derde verduidelijking is dat werkgevers voor zelfstandigen die in
opdracht werken voor de onderneming geen werktijdverkorting kunnen krijgen.
Zelfstandigen hebben geen arbeidsovereenkomst met de werkgever, maar
verlenen doorgaans tegen een prijs een dienst. Er is geen sprake van een
‘werktijd’ voor de werkgever, en ze staan (net als ander ingeleend personeel,
zoals uitzendkrachten) niet direct ter beschikking van de inlenende werkgever. Tot
slot wordt van deze gelegenheid gebruik gemaakt nogmaals te benoemen dat
negatieve gevolgen van een wijziging van overheidsbeleid geen reden zijn voor
Pagina 3 van 4

toekenning van werktijdverkorting. In ons democratisch bestel is de kans immers
altijd aanwezig dat besloten wordt tot een ander beleid. Het is onderdeel van het
normale ondernemingsrisico hier rekening mee te houden. Bijvoorbeeld negatieve
gevolgen van quoteringsmaatregelen kunnen daarmee niet leiden tot een
ontheffing.

De Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

W. Koolmees

Pagina 4 van 4