Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

28 362

Reikwijdte van artikel 68 Grondwet

Nr. 21

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juli 2019
Hierbij bied ik u mede namens de Staatssecretaris van Financiën de
antwoorden aan op de schriftelijke vragen die op 14 mei 2019 zijn gesteld
door de leden Omtzigt en Van der Molen (beiden CDA) over «onbeantwoorde vragen over nota bene artikel 68 van de Grondwet, de inlichtingenplicht van de regering» (Handelingen II 2018/19, nr. 3463). Tevens
voldoe ik daarmee aan de verzoeken van de commissie Financiën,
ingekomen op 23 mei 2019 en 5 juli 2019 om de voorgelegde vragen
alsnog afzonderlijk per vraag te beantwoorden. De vragen 4 t/m 18 van de
leden Omtzigt en Van der Molen komen overeen met vraag 9 t/m 23 van
de door de commissie voorgelegde vragen. De resterende vragen 1 t/m 8
zijn afzonderlijk beantwoord na het antwoord op de vragen van de leden
Omtzigt en Van der Molen.
Uit het verzoek gedaan door de leden Omtzigt en Van der Molen en de
commissie Financiën maak ik op dat er in de Kamer vragen leven over het
informeren van de Kamer bij een Wob-verzoek en de omgang met
staatsgeheime informatie. Naar aanleiding van deze Kamervragen zal ik
op korte termijn in de ministerraad de kamerbrieven over artikel 68
Grondwet, met daarin het algemeen kabinetsbeleid dienaangaande,
opnieuw aan de orde stellen. Ik zal bij de collega-bewindslieden het
belang van het adequaat en tijdig informeren van de Kamer bij
Wob-besluiten nog eens onder de aandacht brengen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

kst-28362-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 362, nr. 21

1

Verzoeken van de commissie Financiën de voorgelegde vragen alsnog
afzonderlijk te beantwoorden (ingezonden op 23 mei en 5 juli 2019).
Vragen 1 t/m 8 zijn hieronder afzonderlijk beantwoord. Vraag 4 t/m 18 van
de leden Omtzigt en Van der Molen komen overeen met vraag 9 t/m 23
van de eerder voorgelegde vragen.1 Voor de afzonderlijke beantwoording
van die vragen wordt verwezen naar de voorgaande antwoorden.
Vraag 1
Hoeveel verzoeken op grond van de Wet openbaarheid van bestuur
(Wob-verzoeken) zijn er in de afgelopen vijf jaar gedaan bij de
rijksoverheid?
Antwoord
Hieronder zijn de per kerndepartement bekende gegevens weergegeven
over de ingediende Wob-verzoeken in de afgelopen jaren. De cijfers geven
de Wob-verzoeken weer die zijn gedaan bij de kerndepartementen en zijn
– met uitzondering van de ministeries van SZW en VWS – dus exclusief de
Wob-verzoeken die zijn ingediend bij uitvoeringsorganisaties en agentschappen. Bijzonderheden zijn in de voetnoten aangegeven. Gegevens
over Wob-verzoeken worden ook aan de Kamer aangeboden in het
overzicht burgercorrespondentie bij de begrotingsstukken of Jaarrapportages «Maatschappelijke en Juridische Correspondentie». In totaal zijn de
laatste vijf jaar 6669 Wob-verzoeken gedaan bij de kerndepartementen.
Ministerie

2014

2015

2016

2017

2018

Tot.

Algemene Zaken
Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties
Buitenlandse Zaken
Defensie
Economische Zaken & Klimaat
Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit
Financiën1
Infrastructuur & Waterstaat
Justitie en Veiligheid2
Onderwijs, Cultuur & Wetenschap
Sociale Zaken & Werkgelegenheid3
Volksgezondheid, Welzijn & Sport4

50
62
86
133
117
–
131
76
28
228
240
185

93
66
120
151
100
–
144
85
33
161
260
192

60
55
109
175
100
–
132
82
24
109
216
197

31
64
83
130
100
–
164
62
178
90
217
173

51
83
101
133
95
42
149
73
162
92
259
137

285
330
499
722
512
42
720
378
425
680
1.192
884

1.336

1.405

1.259

1.292

1.377

6.669

Totaal
1

Inclusief DG Belastingdienst.
De jaren 2014–2016 betreffen alleen de Wob-verzoeken die door de Directie Wetgeving en Juridische Zaken (Wob-verzoeken die zien op het SGen pSG-cluster) zijn behandeld. Overige Wob-verzoeken werden decentraal behandeld. De totale aantallen Wob-verzoeken die door het kerndepartement worden behandeld, liggen daarmee vele malen hoger. Zie ter vergelijk de jaren 2017–2018, met de cijfers van het hele kerndepartement.
3
Inclusief Inspectie SZW.
4
Inclusief CIBG en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
2

Vraag 2
Hoeveel van deze Wob-verzoeken zijn er afgewezen?
Antwoord
Van het aantal integrale afwijzingen wordt op de departementen geen
overzicht bijgehouden. De inschatting is dat het aantal integrale afwijzingen slechts een fractie van de besluiten betreft.
Vraag 3
Over hoeveel Wob-verzoeken is de Kamer in de afgelopen vijf jaar
geïnformeerd?
Antwoord
Hierover worden geen gegevens bijgehouden.
1

Kamerstuk 28 362, nr. 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 362, nr. 21

2

Vraag 4
Is het standaardbeleid om de Kamer te informeren over de beantwoording
van een Wob-verzoek?
Antwoord
De inlichtingenplicht jegens de Kamer wordt beschouwd als een van de
hoekstenen van ons parlementaire stelsel. Zonder goede informatievoorziening door het kabinet kan de Kamer immers haar controlerende functie
niet goed uitoefenen. Om die reden dient het parlementaire recht op
inlichtingen een ruime invulling te krijgen. Het beleid van het kabinet is
dat de bewindspersoon een afweging maakt of de Kamer actief geïnformeerd wordt over de openbaarmaking van documenten naar aanleiding
van een Wob-verzoek. Als het informatie betreft die relevant wordt geacht
voor de Kamer – bijvoorbeeld als het een onderwerp is dat eerder aan de
orde was in een debat of Kamervragen – wordt de Kamer gelijktijdig met
het versturen van een antwoord op het Wob-verzoek daarop geattendeerd. De bewindspersoon kan het daarbij aangewezen vinden de Kamer
breder te informeren over bijvoorbeeld de context of relevante informatie
die niet terug te vinden is in de documenten.
Vraag 5
Kunt u toezeggen dat de Kamer vanaf nu over elke beantwoording van
een Wob-verzoek wordt geïnformeerd?
Antwoord
In het rapport van de stuurgroep die tussen 2007 en 2009 de parlementaire zelfreflectie van de Tweede Kamer begeleidde, is geconstateerd dat
de Kamer heel veel informatie van de regering krijgt en door de regering
met enige regelmaat zelfs overladen wordt met informatie.2 De Kamer
informeren over elke beantwoording van een Wob-verzoek zou, gezien het
aantal Wob-verzoeken dat jaarlijks wordt gedaan, tot gevolg hebben dat
de Kamer zeer veel attenderingen en documenten zal ontvangen. Uit het
antwoord op vraag 1 blijkt dat er jaarlijks bij de kerndepartementen meer
dan zesduizend Wob-verzoeken worden gedaan, waarbij bij de beantwoording tientallen en soms honderden documenten worden verstrekt.
Daarbij zullen de openbaar gemaakte documenten informatie bevatten
waarover de Kamer al (op hoofdlijnen) beschikt, van een te hoog
detailniveau zijn of niet in alle gevallen relevant zijn voor de Kamer. De
Kamer wordt derhalve niet standaard geïnformeerd over de beantwoording van elk Wob-verzoek.3
Vraag 6
Hoe vaak informeert het kabinet de Kamer (of een Kamercommissie) over
de publicatie van een Wob-verzoek?
Antwoord
Hierover worden geen gegevens bijgehouden.
Vraag 7
Is het mogelijk om bij het publiceren van een Wob-verzoek de Kamer te
attenderen op de publicatie?
Antwoord
Het beleid van het kabinet is dat de bewindspersoon een afweging maakt
of de Kamer actief geïnformeerd wordt over de openbaarmaking van
documenten naar aanleiding van een Wob-verzoek. Als het informatie
betreft die relevant wordt geacht voor de Kamer – bijvoorbeeld als het een
2
3

Kamerstuk 31 845, nrs. 2–3, blz. 45.
Zie hiervoor ook de kabinetsnota uit 2016: Kamerstuk 28 362, nr. 8, p. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 362, nr. 21

3

onderwerp is dat eerder aan de orde was in een debat of Kamervragen –
wordt de Kamer gelijktijdig met het versturen van een antwoord op het
Wob-verzoek daarop geattendeerd. Het beleid is tevens dat (deels)
ingewilligde Wob-verzoeken openbaar worden gemaakt op de website
www.rijksoverheid.nl, met inbegrip van de documenten die (geheel of
gedeeltelijk) openbaar worden. Daardoor is het – ook voor de Kamers –
gemakkelijk om kennis te nemen van informatie die op basis van de Wob
openbaar wordt gemaakt. Ook is het mogelijk geattendeerd te worden op
publicaties van Wob-verzoeken door het instellen van een geautomatiseerde attendering op rijksoverheid.nl.
Vraag 8
Is het mogelijk om bij het afwijzen van een Wob-verzoek de Kamer te
attenderen op de afwijzing?
Antwoord
Het beleid is dat (deels) ingewilligde Wob-verzoeken openbaar worden
gemaakt op de website www.rijksoverheid.nl, met inbegrip van de
documenten die (geheel of gedeeltelijk) openbaar worden. Reden
daarvoor is dat dan ook anderen dan de Wob-verzoekers gemakkelijk
kennis kunnen nemen van informatie die op basis van de Wob openbaar
wordt gemaakt. Alhoewel ik niet uitsluit dat een besluit om een
Wob-verzoek integraal af te wijzen openbaar gemaakt wordt, sluit
openbaarmaking van zo’n afwijzingsbesluit niet aan bij deze gedachte
achter het openbaarmakingsregime.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 362, nr. 21

4