Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 247

Acute zorg

Nr. 194

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 15 december 2014
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 10 oktober 2014 over
aanpassing van de beschikbaarheidsbijdrage voor Traumazorg
(Kamerstuk 29 247, nr. 192).
De vragen en opmerkingen zijn op 5 november 2014 aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 12 december
2014 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

kst-29247-194
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

2
5

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de voorgenomen aanwijzing voor aanpassing van de beschikbaarheidbijdrage voor traumazorg, voor zo ver deze gaat om de kennisfunctie en
coördinatie van acute zorg via het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ),
het opleiden, trainen en oefenen voor rampen en traumazorg door mobiel
medische teams. Zij zijn trots op de zorgwerkers die geweldig werk
verrichten in de trauma- en acute zorg. Deze werkers bieden belangrijke
toegang tot spoedeisende hulp en zorgen voor tijdige stabilisatie en
behandeling van de patiënt. Genoemde leden vinden het van groot belang
dat burgers binnen 45 minuten na een spoedmelding op een spoedeisende hulp zijn. Het is fijn dat dit voor 99,85% van de Nederlanders lukt.
De inzet van de leden van de PvdA is om zo min mogelijk mensen buiten
de 45-minutennorm te laten vallen en dat mensen die een beroep doen op
acute zorg snel, goed en op de juiste plek geholpen worden. Zij zijn van
mening dat de beschikbaarheidbijdrage traumazorg moet worden ingezet
om deze doelstellingen te verwezenlijken. In dit kader vragen zij de
Minister naar de stand van zaken bij de plannen van zorgverzekeraars om
acute zorg te concentreren. Kan de Minister toezeggen dat de plannen
altijd getoetst worden aan de 45-minutennorm en dat deze norm nooit
opgerekt zal worden door zorgverzekeraars? Deelt de Minister de mening
dat iedereen die beroep doet op acute zorg snel, goed en op de juiste plek
geholpen moet worden en dat eventuele plannen van zorgverzekeraars
hier aan bij moeten dragen? Hoe gaat de Minister hier op toezien?
Daarnaast constateren de leden van de PvdA-fractie dat sommige
ziekenhuizen die noodzakelijk zijn om de 45-minutennorm te handhaven,
de zogenaamde gevoelige ziekenhuizen, op omvallen staan. Het meest
recente voorbeeld is het Gemini ziekenhuis in Den Helder. Deze leden
constateren dat dit ziekenhuis gered is door een financiële injectie van de
gemeente, maar dit is wat hen betreft geen duurzame oplossing. Hoe
participeert de Minister proactief op het mogelijk omvallen van gevoelige
ziekenhuizen? Hoe zorgt ze voor waarborging van de 45-minutennorm
voor de mensen die van deze ziekenhuizen afhankelijk zijn? Welke rol
heeft de zorgverzekeraar? Heeft de Minister een noodplan klaarliggen? Zo
ja, hoe ziet dit noodplan eruit? Zo nee, waarom niet? Zijn er, naast het
Gemini ziekenhuis, nog andere gevoelige ziekenhuizen waar het risico op
omvallen op de loer ligt? Indien de Minister dit overzicht niet heeft, is zij
voornemens om deze risico’s alsnog te inventariseren in het belang van
de patiënten? Zo ja, wanneer kan de Kamer deze inventarisatie verwachten? Zo nee, waarom niet?
Naar aanleiding van het thema Afbakening taken en activiteiten Acute
zorgnetwerken. De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in de
afbakening in taken en bevoegdheden van de Acute zorgnetwerken. Het
onderscheid in traumazorg, acute zorg, Regionaal Overleg Acute Zorg en
voorbereiding op hulpverlening bij opgeschaalde zorg, zoals opgenomen
in het rapport Bekostiging acute zorgnetwerken van het Landelijk Netwerk
Acute Zorg wordt in de aanwijzing aan de zorgautoriteit overgenomen en
dat zorgt voor uniformiteit. Genoemde leden vragen nog wel hoe deze
afbakening en bijbehorende beschrijving tot stand is gekomen en welke
partijen daarbij betrokken zijn geweest. In hoeverre kunnen alle relevante
partijen zich vinden in deze afbakening en waar blijkt dat uit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

2

Naar aanleiding van het thema Convenant opleiden, trainen en oefenen.
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te vernemen dat het
Convenant opleiden, trainen en oefenen (OTO), dat de basis vormt voor
de afbakening van de beschikbaarheidbijdrage, wordt aangevuld met een
landelijk beleids- en kwaliteitskader dat in samenwerking met veldpartijen
is opgesteld. Zij vinden dat regio’s altijd snel en goed moeten kunnen
reageren als er een ramp of crisis plaatsvindt en een duidelijk kader voor
het opleiden, trainen en oefenen draagt hier aan bij omdat het werk in
crisissituaties kan afwijken van het dagelijks werk. Wel vragen zij in
hoeverre alle relevante partijen zich unaniem kunnen vinden in het
vastgestelde beleids- en kwaliteitskader en daaruit voortvloeiende
afspraken.
Naar aanleiding van het thema Mobiel medisch team. De leden van de
PvdA-fractie kunnen zich er goed in vinden dat de vier parate Medisch
mobiele teams met helikopter in Rotterdam, Amsterdam, Enschede en
Groningen worden aangevuld met een beschikbaar grondvoertuig bij de
mobiele medische teams (MMT’s) van Utrecht en Enschede. Nu blijkt dat
er gebieden rond Utrecht en Enschede zijn die sneller met een grondvoertuig zijn te bereiken dan respectievelijk met helikopter van het MMT
Rotterdam/ Amsterdam/Enschede en het MMT Enschede/Groningen, is
het goed dat hier in de beschikbaarheid van MMT’s rekening mee wordt
gehouden. Genoemde leden vragen nog wel op welke wijze rekening is
gehouden met het risico op grote ongelukken of rampen waarbij veel
mensen betrokken zijn en zware weersomstandigheden (zowel slecht
vliegweer als onbegaanbare wegen voor grondvoertuigen).
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister en de drie toegevoegde rapporten. Zij hebben naar aanleiding
hiervan nog enkele vragen over het voorstel tot aanpassing van de
beschikbaarheidbijdrage. Deze leden pleiten voor het behoud van de
beschikbaarheidbijdrage.
Kan de Minister bevestigen dat het oorspronkelijke doel van de beschikbaarheidbijdrage was om een bijdrage te leveren voor functies die anders
niet aangeboden zouden worden of waar een dusdanig hoge vergoeding
voor gevraagd moet worden dat het niet reëel is deze toe te rekenen aan
een individuele patiënt / verzekeraar. De leden van de SP-fractie vragen de
Minister of deze noodzaak inmiddels is veranderd, en of zij daarom deze
aanpassing wil doorvoeren. Indien nee, kan de Minister aangeven wat er
dan aan de aanpassing ten grondslag ligt? Indien ja, kan de Minister de
Kamer het onderzoek doen toekomen dat staaft dat er geen noodzaak
meer is?
Het doel van de acute netwerken onderschrijven de leden van de
SP-fractie. Beschikbare, bereikbare en kwalitatief goede zorg willen deze
leden ook. Dat er dan goede afspraken worden gemaakt over taken en
functies van een netwerk en welke categorieën activiteiten daaraan
verbonden zijn, is ook wenselijk. De concrete activiteiten in dit overzicht
vormen de basis voor de relatie met de inzet van de beschikbaarheidbijdrage. De Minister betoogt dat de ingezette koers op concentratie en
spreiding zorgt voor een veranderende taak voor de netwerken, taken
welke belangrijk zijn voor de verdeling van de beschikbaarheidbijdrage. In
het rapport wordt het belang van flexibiliteit benoemd. Kan de Minister
toelichten of het zo is dat als er van de ingezette koers op concentratie en
spreiding afgeweken wordt, een andere bekostigingsmethodiek wellicht
passender is? Zo ja, op welke gronden is dat dan beoordeeld? Genoemde
leden pleiten er voor dat de Kamer volledig wordt geïnformeerd over
welke keuzes voorliggen in de verschillende spoedzorgregio’s. Waarom
blijft de Kamer onwetend over de per regio gemaakte plannen, terwijl dit
wel basis is voor bekostiging en besluitvorming?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

3

De leden van de SP-fractie vragen de Minister te reageren op het ontbreken van evidentie voor de volume-kwaliteitsrelatie in de spoedzorg.
Volume staat namelijk niet gelijk aan kwaliteit, is te lezen in Medisch
Contact van 30 oktober 2014. Ook wordt in hetzelfde artikel gesteld dat het
merendeel van de patiënten niet gebaat is bij een concentratie van zorg.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister om een uitgebreide reactie;
waarbij de Minister in ieder geval ingaat op deze resultaten in relatie tot
de door haar ingezette koers. Is het niet heel duidelijk dat de verdere
concentratie van zorg moet stoppen? Het merendeel van de patiënten is
hierbij niet gebaat, het staat er letterlijk. Of vindt de Minister dit minder
belangrijk dan kosten besparen en de zorg uitkleden?
In het rapport wordt geconcludeerd dat de gemiddelde kosten voor een
acute zorgnetwerk in de huidige situatie overeenkomen met de huidige
hoogte van de bekostiging, door de ontwikkelingen zal het activiteitenniveau toenemen. Dit geeft een doelmatigheidsopgave en door concentratie en spreiding wordt nog meer gevraagd van de coördinatiefunctie. Is
de Minister niet bang dat door de grote druk die op de netwerken wordt
gelegd dat de uitgangspunten als rechtvaardigheid en doelmatigheid in
het geding komen? De leden van de SP-fractie ontvangen graag van de
Minister de ZN-spoedzorgvisie, en deze visie per zorgnetwerk-regio
afzonderlijk uitgewerkt. Deze informatie hebben genoemde leden nodig
om goed het gedane voorstel te kunnen beoordelen en haar controlerende taak uit te voeren.
Wanneer een dierbare of jijzelf ziek wordt, dan wil je de beste, menselijke
zorg. Daarom is het waarborgen van kwaliteit in de zorg cruciaal. De
concentratie van zorg gaat verder. In het artikel in Medisch Contact van
30 oktober 2014 staat dat een afname van het aantal locaties voor
spoedeisende hulp zal leiden tot langere reis- en wachttijden. Begin dit
jaar is vanuit de leden van de SP-fractie een rapport verschenen waarin
het ambulancepersoneel aan het woord kwam. 87% van het ambulancepersoneel gaf aan de voorgeschreven aanrijtijden niet altijd te halen. In
het buitengebied vanwege de grote afstanden, in stedelijk gebied vooral
vanwege verkeersdrukte. Als 87% de aanrijtijden nu al niet haalt, kan de
Minister aangeven wat de verwachtingen dan zijn voor komende jaren bij
nog langere reis- en wachttijden en wat de verwachte gevolgen zijn voor
de mensen die traumazorg nodig hebben? Een tekort aan ambulances en
gebrek aan goede spreiding worden zowel in stedelijk als buitengebied
genoemd. Kan de Minister de leden van de SP-fractie precies vertellen wat
haar aanwijzing voor de ziekenhuizen in Nederland betekent die een
beschikbaarheidbijdrage voor Traumazorg ontvangen, en dan specifiek
voor de acht ziekenhuizen die in het rapport «Analyse gevoelige ziekenhuizen 2013» van het RIVM als «gevoelig» zijn bestempeld door het niet
halen van de 45-minuten-norm? De Minister heeft zelf gezegd dat de
spreiding van acute basiszorg erg belangrijk is, om de bereikbaarheid van
cruciale zorg, zoals de Spoedeisende Hulp (SEH), binnen 45 minuten na
een spoedmelding met een ambulance te kunnen garanderen. Kan de
Minister de leden van de SP-fractie dan ook garanderen dat het aantal
ambulances dat de aanrijtijden nu niet halen door haar voorstel afneemt
en niet laat toenemen? Hierbij ook gekeken naar de indicator
«complexiteit van de regio».
De leden van de SP-fractie vragen waarom deze aanwijzing juist op dit
moment wordt gedaan, terwijl er nog verschillende onderzoeken lopen in
het hele veld. Waarom worden de resultaten van deze onderzoeken niet
afgewacht?
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie maken graag van de gelegenheid gebruik
enkele vragen te stellen over de aanpassing van de beschikbaarheidbijdrage voor Traumazorg voor zover het gaat om de:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

4

•

Kennisfunctie en coördinatie van acute zorg (Regionaal Overleg Acute
Zorg /ROAZ),
• Opleiden, trainen en oefenen (OTO) en
• Traumazorg door mobiel medische teams (MMT) voor wat betreft het
onderdeel
beschikbaar MMT.
Genoemde leden hebben het rapport van het landelijke Netwerk Acute
Zorg gelezen en begrijpen dat er sinds 2012 een aantal zaken veranderd
zijn. Zij willen graag van de Minister meer duiding over de geactualiseerde afbakening van taken en activiteiten ten opzichte van de situatie in
2012. Kan de Minister deze leden duidelijk aangeven wat er precies gaat
veranderen. Hoe komt het financieringsmodel er precies uit te zien? Welke
criteria gaat de Minister dan precies formuleren en hoe zal de Nederlandse Zorgautoriteit deze gaan invullen?
Vervolgens nog een vraag over het mobiele medische team (MMT). Kan
de Minister toelichten hoe er precies rekening is gehouden met de
opschaling als er geen helikopters kunnen vliegen?
Defensie wil midden volgend jaar stoppen met het vervoer van zieke
bewoners vanaf de Friese Waddeneilanden naar ziekenhuizen op het
vasteland. De drie reddingshelikopters die daarvoor worden gebruikt,
worden afgestoten. De leden van de CDA-fractie willen graag weten of er
inmiddels een goed en professioneel alternatief voorhanden is? En zo
willen deze leden vervolgens weten of er al contracten voor 2015 (inclusief
traumazorg) gesloten zijn.
II. Reactie van de Minister
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de voorgenomen aanwijzing voor aanpassing van de beschikbaarheidbijdrage voor traumazorg, voor zo ver deze gaat om de kennisfunctie en
coördinatie van acute zorg via het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ),
het opleiden, trainen en oefenen voor rampen en traumazorg door mobiel
medische teams. Zij zijn trots op de zorgwerkers die geweldig werk
verrichten in de trauma- en acute zorg. Deze werkers bieden belangrijke
toegang tot spoedeisende hulp en zorgen voor tijdige stabilisatie en
behandeling van de patiënt. Genoemde leden vinden het van groot belang
dat burgers binnen 45 minuten na een spoedmelding op een spoedeisende hulp zijn. Het is fijn dat dit voor 99,85% van de Nederlanders lukt.
De inzet van de leden van de PvdA is om zo min mogelijk mensen buiten
de 45-minutennorm te laten vallen en dat mensen die een beroep doen op
acute zorg snel, goed en op de juiste plek geholpen worden. Zij zijn van
mening dat de beschikbaarheidbijdrage traumazorg moet worden ingezet
om deze doelstellingen te verwezenlijken. In dit kader vragen zij de
Minister naar de stand van zaken bij de plannen van zorgverzekeraars om
acute zorg te concentreren. Kan de Minister toezeggen dat de plannen
altijd getoetst worden aan de 45-minutennorm en dat deze norm nooit
opgerekt zal worden door zorgverzekeraars? Deelt de Minister de mening
dat iedereen die beroep doet op acute zorg snel, goed en op de juiste plek
geholpen moet worden en dat eventuele plannen van zorgverzekeraars
hier aan bij moeten dragen? Hoe gaat de Minister hier op toezien?
Bij brief van 6 oktober 2014 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de stand
van zaken met betrekking tot de plannen van de zorgverzekeraars om de
acute zorg te concentreren (Kamerstuk 29 247, nr. 191). Deze plannen
worden te allen tijde getoetst aan de 45 minutennorm. Deze plannen
dienen voorgelegd te worden aan het Regionaal Overleg Acute Zorg
(ROAZ). De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ziet in het kader van de
zorgplicht toe op de 45 minutennorm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

5

Daarnaast constateren de leden van de PvdA-fractie dat sommige
ziekenhuizen die noodzakelijk zijn om de 45-minutennorm te handhaven,
de zogenaamde gevoelige ziekenhuizen, op omvallen staan. Het meest
recente voorbeeld is het Gemini ziekenhuis in Den Helder. Deze leden
constateren dat dit ziekenhuis gered is door een financiële injectie van de
gemeente, maar dit is wat hen betreft geen duurzame oplossing. Hoe
participeert de Minister proactief op het mogelijk omvallen van gevoelige
ziekenhuizen? Hoe zorgt ze voor waarborging van de 45-minutennorm
voor de mensen die van deze ziekenhuizen afhankelijk zijn? Welke rol
heeft de zorgverzekeraar? Heeft de Minister een noodplan klaarliggen? Zo
ja, hoe ziet dit noodplan eruit? Zo nee, waarom niet? Zijn er, naast het
Gemini ziekenhuis, nog andere gevoelige ziekenhuizen waar het risico op
omvallen op de loer ligt? Indien de Minister dit overzicht niet heeft, is zij
voornemens om deze risico’s alsnog te inventariseren in het belang van
de patiënten? Zo ja, wanneer kan de Kamer deze inventarisatie
verwachten? Zo nee, waarom niet?
Het is primair de plicht van de zorgverzekeraars om voldoende en
bereikbare cruciale zorg beschikbaar te houden voor hun verzekerden. De
spoedeisende hulp en acute verloskunde zijn in het Besluit beschikbaarheidbijdrage WMG aangewezen als vormen van cruciale zorg, waarvoor
een beschikbaarheidbijdrage kan worden verleend, mits wordt voldaan
aan de daarvoor gestelde criteria.
De spoedeisende hulp en acute verloskunde kennen daarbij een 45-minuten bereikbaarheidsnorm. Een aantal ziekenhuizen is aangemerkt als
gevoelig voor de 45-minutennorm. Als een dergelijk ziekenhuis verdwijnt
kunnen inwoners in de betreffende regio niet meer binnen 45 minuten
naar spoedeisende hulp of acute verloskunde vervoerd worden. Het is aan
de zorgverzekeraars om via hun zorgplicht te zorgen dat deze zorg toch
beschikbaar en bereikbaar blijft voor deze inwoners. De manier waarop de
zorgverzekeraars dat organiseren is aan de zorgverzekeraars zelf. Als de
zorgverzekeraar deze zorg niet meer kan borgen is er een mogelijkheid
voor de overheid om een tijdelijke vangnetstichting op te richten. Dit is
het uiterste middel nadat eerst partijen zelf het maximale gedaan hebben
om deze cruciale zorg overeind te houden. Een vangnetstichting wordt
pas in het leven geroepen indien de zorgverzekeraar niet meer aan zijn
zorgplicht kan voldoen en dit hem vanwege een overmachtssituatie niet is
aan te rekenen. Als een gevoelig ziekenhuis dus dreigt om te vallen
moeten de zorgverzekeraars in het kader van hun zorgplicht zorgen voor
voldoende (alternatief) aanbod voor hun verzekerden. De NZa ziet hierop
toe.
Ik heb geen inzicht in de financiële positie van individuele ziekenhuizen.
Zoals hierboven is aangegeven gaat het niet om de continuïteit van
individuele zorgaanbieders, maar om de continuïteit van cruciale zorg. Het
is aan een zorgverzekeraar om de zorg te borgen en dit te monitoren. De
NZa ziet toe of de zorgverzekeraars (blijven) voldoen aan hun zorgplicht.
Naar aanleiding van het thema Afbakening taken en activiteiten Acute
zorgnetwerken. De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in de
afbakening in taken en bevoegdheden van de Acute zorgnetwerken. Het
onderscheid in traumazorg, acute zorg, Regionaal Overleg Acute Zorg en
voorbereiding op hulpverlening bij opgeschaalde zorg, zoals opgenomen
in het rapport Bekostiging acute zorgnetwerken van het Landelijk Netwerk
Acute Zorg wordt in de aanwijzing aan de zorgautoriteit overgenomen en
dat zorgt voor uniformiteit. Genoemde leden vragen nog wel hoe deze
afbakening en bijbehorende beschrijving tot stand is gekomen en welke
partijen daarbij betrokken zijn geweest. In hoeverre kunnen alle relevante
partijen zich vinden in deze afbakening en waar blijkt dat uit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

6

Genoemde afbakening van taken en beschrijving heeft zijn basis in taken
van de ziekenhuizen met een erkenning als traumacentrum, verder te
noemen traumacentrum:
• in de aanwijzing van artikel 8 Wet Bijzondere Medische Verrichtingen
(voor het traumazorgnetwerk)
• in artikel 4 Wet toelating zorginstellingen (voor de coördinerende rol in
de acute zorg) en
• in het Convenant opleiden trainen en oefenen zoals opgesteld tussen
het Ministerie van VWS, de Landelijke Vereniging van Traumacentra
(thans Landelijk Netwerk Acute Zorg) GHOR Nederland, NFU, NVZ,
GGD Nederland, LHV, VHN en AZN.
De beschrijving van de invulling van deze activiteiten is, op verzoek van
het Ministerie van VWS en de NZa, opgesteld door de gezamenlijke
traumacentra om op basis van deze aanvullende informatie te komen tot
een passend bekostigingsmodel voor de taken van deze centra.
Naar aanleiding van het thema Convenant opleiden, trainen en oefenen.
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te vernemen dat het
Convenant opleiden, trainen en oefenen (OTO), dat de basis vormt voor
de afbakening van de beschikbaarheidbijdrage, wordt aangevuld met een
landelijk beleids- en kwaliteitskader dat in samenwerking met veldpartijen
is opgesteld. Zij vinden dat regio’s altijd snel en goed moeten kunnen
reageren als er een ramp of crisis plaatsvindt en een duidelijk kader voor
het opleiden, trainen en oefenen draagt hier aan bij omdat het werk in
crisissituaties kan afwijken van het dagelijks werk. Wel vragen zij in
hoeverre alle relevante partijen zich unaniem kunnen vinden in het
vastgestelde beleids- en kwaliteitskader en daaruit voortvloeiende
afspraken.
Het beleidskader en het kwaliteitskader voor opleiden, trainen en oefenen
is opgesteld in overleg met en heeft de instemming van de veiligheidregio’s en de zorgverleners betrokken bij de opvang van slachtoffers bij
rampen en crises. Het heeft ook de instemming van de organisaties die
betrokken waren bij het opstellen van het convenant.
Naar aanleiding van het thema Mobiel medisch team. De leden van de
PvdA-fractie kunnen zich er goed in vinden dat de vier parate Medisch
mobiele teams met helikopter in Rotterdam, Amsterdam, Enschede en
Groningen worden aangevuld met een beschikbaar grondvoertuig bij de
mobiele medische teams (MMT’s) van Utrecht en Enschede. Nu blijkt dat
er gebieden rond Utrecht en Enschede zijn die sneller met een grondvoertuig zijn te bereiken dan respectievelijk met helikopter van het MMT
Rotterdam/ Amsterdam/Enschede en het MMT Enschede/Groningen, is
het goed dat hier in de beschikbaarheid van MMT’s rekening mee wordt
gehouden. Genoemde leden vragen nog wel op welke wijze rekening is
gehouden met het risico op grote ongelukken of rampen waarbij veel
mensen betrokken zijn en zware weersomstandigheden (zowel slecht
vliegweer als onbegaanbare wegen voor grondvoertuigen).
Indien door omstandigheden geen helikopters kunnen vliegen, dan
kunnen de betreffende Mobiele Medische Teams met de grondgebonden
voertuigen naar de plaats van het ongeval worden vervoerd. Indien ook
wegen onbegaanbaar zijn dan kan in een dergelijke uitzonderlijke situatie
de hulp van het Ministerie van Defensie worden ingeroepen.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister en de drie toegevoegde rapporten. Zij hebben naar aanleiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

7

hiervan nog enkele vragen over het voorstel tot aanpassing van de
beschikbaarheidbijdrage. Deze leden pleiten voor het behoud van de
beschikbaarheidbijdrage.
Kan de Minister bevestigen dat het oorspronkelijke doel van de beschikbaarheidbijdrage was om een bijdrage te leveren voor functies die anders
niet aangeboden zouden worden of waar een dusdanig hoge vergoeding
voor gevraagd moet worden dat het niet reëel is deze toe te rekenen aan
een individuele patiënt / verzekeraar. De leden van de SP-fractie vragen de
Minister of deze noodzaak inmiddels is veranderd, en of zij daarom deze
aanpassing wil doorvoeren. Indien nee, kan de Minister aangeven wat er
dan aan de aanpassing ten grondslag ligt? Indien ja, kan de Minister de
Kamer het onderzoek doen toekomen dat staaft dat er geen noodzaak
meer is?
De oorspronkelijke en wettelijke grondslag van de beschikbaarheidbijdrage is niet gewijzigd. Op basis van de wet is eerst een algemene
maatregel van bestuur (Besluit beschikbaarheidbijdrage WMG) getroffen
waarin de zorg die voor een beschikbaarheidbijdrage in aanmerking komt
in algemene termen wordt omschreven. In een aanwijzing aan de NZa is
deze zorg later verder gespecificeerd. De NZa stelt op basis van die
aanwijzing voor de betreffende zorg beleidsregels op waaraan een
aanvraag voor een beschikbaarheidbijdrage door de NZa wordt getoetst.
Als er een wijziging komt in de afbakening van de relevante zorg en als
gevolg daarvan de beschrijving in de gegeven aanwijzing niet meer
actueel is, moet er een nieuwe (aanvullende) aanwijzing worden gegeven.
Dat is hier het geval. In de eerdere aanwijzing is al aangekondigd dat een
nadere afbakening werd voorbereid en dat te zijner tijd een aanwijzing zou
volgen (Stcrt. 2012, nr. 26978). De nieuwe en door alle betrokkenen
gedeelde inzichten over de organisatie en inrichting van traumazorg
worden op grond van deze nieuwe aanwijzing in de beleidsregels van de
NZa verankerd. Daarmee wordt de grondslag voor de toekenning van een
beschikbaarheidbijdrage geactualiseerd.
Het doel van de acute netwerken onderschrijven de leden van de
SP-fractie. Beschikbare, bereikbare en kwalitatief goede zorg willen deze
leden ook. Dat er dan goede afspraken worden gemaakt over taken en
functies van een netwerk en welke categorieën activiteiten daaraan
verbonden zijn, is ook wenselijk. De concrete activiteiten in dit overzicht
vormen de basis voor de relatie met de inzet van de beschikbaarheidbijdrage. De Minister betoogt dat de ingezette koers op concentratie en
spreiding zorgt voor een veranderende taak voor de netwerken, taken
welke belangrijk zijn voor de verdeling van de beschikbaarheidbijdrage. In
het rapport wordt het belang van flexibiliteit benoemd. Kan de Minister
toelichten of het zo is dat als er van de ingezette koers op concentratie en
spreiding afgeweken wordt, een andere bekostigingsmethodiek wellicht
passender is? Zo ja, op welke gronden is dat dan beoordeeld? Genoemde
leden pleiten er voor dat de Kamer volledig wordt geïnformeerd over
welke keuzes voorliggen in de verschillende spoedzorgregio’s.
Ik verwacht niet dat indien er een andere koers dan concentratie en
spreiding wordt ingezet een andere bekostigingsmethodiek passender zou
zijn. De keuze voor deze bekostigingsmethodiek heeft meerdere redenen.
De onderhavige zorg is zo nauw gelieerd aan de dagelijkse gang van
zaken bij de betrokken zorgaanbieders dat het wenselijk is om de
beoordeling van de exploitatie van de reguliere zorg en de traumazorg in
één hand, de NZa te houden. De NZa kan dan beslissen wat er aan
opbrengsten uit in rekening gebrachte tarieven is en wat nog met een
beschikbaarheidbijdrage moet worden bekostigd. Zou er gekozen worden
voor een subsidieregeling ten laste van de Rijksbegroting, die uitgevoerd
door het ministerie dan heeft de zorgaanbieder steeds met twee afzonder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

8

lijke partijen te maken met ieder afzonderlijke regels en zou er tussen het
ministerie en de NZa afgestemd moeten worden over de toekenning,
eventuele bezwaren en beroepen. Dat is voor geen van de betrokkenen
een aantrekkelijke werkwijze.
Waarom blijft de Kamer onwetend over de per regio gemaakte plannen,
terwijl dit wel basis is voor bekostiging en besluitvorming?
Wat betreft spoedzorg heeft ZN in februari 2013 de gezamenlijke uitgangspunten bekend gemaakt. Op basis daarvan zijn vervolgens per regio
verkennende gesprekken gevoerd tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. De uitgangspunten zijn dus niet geheim en wel transparant. Uw
Kamer kan de transparante uitgangspunten van de zorgverzekeraars
raadplegen op de website van ZN.
Hiernaast hebben zorgverzekeraars een eigen verantwoordelijkheid met
betrekking tot hun individuele inkoopbeleid. Welke keuze de zorgverzekeraar uiteindelijk maakt is aan de individuele zorgverzekeraar. Dat zolang
er geen definitieve keuze is gemaakt, dit nog niet bekend is, acht ik
onderdeel van het inkoopproces.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft zorgverzekeraars er
inmiddels op gewezen dat hun gezamenlijke plannen voor de concentratie
van spoedeisende ziekenhuiszorg de keuzemogelijkheden voor patiënten
en verzekerden te veel kunnen verminderen. Op basis hiervan heeft ZN op
16 juli laten weten het gezamenlijke traject rond complexe spoedeisende
zorg voor dit moment af te ronden. Er is op dit moment dus geen sprake
meer van een gezamenlijk traject van de zorgverzekeraars. De kamer is bij
brief van 6 oktober jongstleden geïnformeerd (Kamerstuk 29 247, nr. 191).
Het is nu aan iedere zorgverzekeraar afzonderlijk om hier het eigen
inkoopbeleid op te formuleren. Het inkoopbeleid van zorgverzekeraars is
een individuele verantwoordelijkheid, waarbij de zorgverzekeraar moet
voldoen aan de zorgplicht jegens zijn verzekerden.
Het is nu aan ZN om aan te tonen dat het collectief stellen van kwaliteitseisen per saldo goed is voor de verzekerden. Zorginstituut Nederland is
door ZN verzocht om vanuit zijn onafhankelijke positie de partijen te
verzoeken om zo snel mogelijk gezamenlijk de kwaliteitsstandaarden voor
spoedeisende hulp te formuleren. Wat Zorginstituut Nederland betreft,
zullen de kwaliteitsstandaarden waar alle partijen het wél over eens zijn,
nog dit jaar in het register bij het Zorginstituut worden opgenomen. Voor
de standaarden waarover nog geen overeenstemming bestaat, verwacht
Zorginstituut Nederland dat deze in de loop van 2015 worden geregistreerd. Als de partijen daar niet uitkomen, zal het Zorginstituut zelf een
expertcommissie instellen om voorstellen te doen.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister te reageren op het
ontbreken van evidentie voor de volume-kwaliteitsrelatie in de spoedzorg.
Volume staat namelijk niet gelijk aan kwaliteit, is te lezen in Medisch
Contact van 30 oktober 2014. Ook wordt in hetzelfde artikel gesteld dat het
merendeel van de patiënten niet gebaat is bij een concentratie van zorg.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister om een uitgebreide reactie;
waarbij de Minister in ieder geval ingaat op deze resultaten in relatie tot
de door haar ingezette koers. Is het niet heel duidelijk dat de verdere
concentratie van zorg moet stoppen? Het merendeel van de patiënten is
hierbij niet gebaat, het staat er letterlijk. Of vindt de Minister dit minder
belangrijk dan kosten besparen en de zorg uitkleden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

9

Volumenormen zijn wenselijk om ervoor te zorgen dat een patiënt bij
hoog-complexe behandelingen altijd en uitsluitend door een voldoendeervaren ziekenhuisteam wordt behandeld. Het lijkt mij derhalve niet
wenselijk om de concentratie beweging voor complexe zorg te stoppen.
Naast ervaring is ook een aantal kwalitatieve normen van belang voor een
goede en veilige zorg.
Wat betreft de kwaliteit van zorg en de relaties met het aantal operaties
hebben zorgverzekeraars met ziekenhuizen gesproken naar aanleiding van
het uitbrengen van normen van de verschillende wetenschappelijke
verenigingen. Een overzicht van deze normen is te raadplegen op:
http://www.minimumkwaliteitsnormen.nl/Welkom.htm.
In het rapport wordt geconcludeerd dat de gemiddelde kosten voor een
acute zorgnetwerk in de huidige situatie overeenkomen met de huidige
hoogte van de bekostiging, door de ontwikkelingen zal het activiteitenniveau toenemen. Dit geeft een doelmatigheidsopgave en door concentratie en spreiding wordt nog meer gevraagd van de coördinatiefunctie. Is
de Minister niet bang dat door de grote druk die op de netwerken wordt
gelegd dat de uitgangspunten als rechtvaardigheid en doelmatigheid in
het geding komen? De leden van de SP-fractie ontvangen graag van de
Minister de ZN-spoedzorgvisie, en deze visie per zorgnetwerk-regio
afzonderlijk uitgewerkt. Deze informatie hebben genoemde leden nodig
om goed het gedane voorstel te kunnen beoordelen en haar controlerende taak uit te voeren.
Op dit moment zijn de coördinatoren in veel regio’s ook al betrokken bij
de regioplannen, ik verwacht dan ook niet dat dit extra druk op gaat
leveren.
Wat betreft spoedzorg heeft ZN in februari 2013 de gezamenlijke uitgangspunten bekend gemaakt. Op basis daarvan zijn vervolgens per regio
verkennende gesprekken gevoerd tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. De uitgangspunten zijn dus niet geheim en wel transparant. Uw
Kamer kan de transparante uitgangspunten van de zorgverzekeraars
raadplegen op de website van ZN.
Wanneer een dierbare of jijzelf ziek wordt, dan wil je de beste, menselijke
zorg. Daarom is het waarborgen van kwaliteit in de zorg cruciaal. De
concentratie van zorg gaat verder. In het artikel in Medisch Contact van
30 oktober 2014 staat dat een afname van het aantal locaties voor
spoedeisende hulp zal leiden tot langere reis- en wachttijden. Begin dit
jaar is vanuit de leden van de SP-fractie een rapport verschenen waarin
het ambulancepersoneel aan het woord kwam. 87% van het ambulancepersoneel gaf aan de voorgeschreven aanrijtijden niet altijd te halen. In
het buitengebied vanwege de grote afstanden, in stedelijk gebied vooral
vanwege verkeersdrukte. Als 87% de aanrijtijden nu al niet haalt, kan de
Minister aangeven wat de verwachtingen dan zijn voor komende jaren bij
nog langere reis- en wachttijden en wat de verwachte gevolgen zijn voor
de mensen die traumazorg nodig hebben? Een tekort aan ambulances en
gebrek aan goede spreiding worden zowel in stedelijk als buitengebied
genoemd.
In de genoemde SP-enquête is aangegeven dat 87% van de ambulancemedewerkers heeft aangegeven wel eens de voorgeschreven aanrijtijden
niet gehaald te hebben. Dat is dus niet hetzelfde als dat 87% de aanrijtijden niet haalt. Uit gegevens van Ambulancezorg Nederland kan worden
afgeleid dat ongeveer 93% van de spoedritten binnen 15 minuten ter
plaatse is. Verdere specialisatie van ziekenhuiszorg kan leiden tot langere
ambulanceritten en daardoor ook tot behoefte aan meer ambulancecapaciteit. Zorgverzekeraars en Regionale Ambulancevoorzieningen (RAV)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

10

kunnen hierover afspraken maken en zo nodig gezamenlijk een aanvraag
doen bij de NZa tot ophoging van het ambulancebudget om de voorgeschreven bereikbaarheid van seh en acute verloskunde met ambulancevervoer te waarborgen.
Kan de Minister de leden van de SP-fractie precies vertellen wat haar
aanwijzing voor de ziekenhuizen in Nederland betekent die een beschikbaarheidbijdrage voor Traumazorg ontvangen, en dan specifiek voor de
acht ziekenhuizen die in het rapport «Analyse gevoelige ziekenhuizen
2013» van het RIVM als «gevoelig» zijn bestempeld door het niet halen
van de 45-minuten-norm? De Minister heeft zelf gezegd dat de spreiding
van acute basiszorg erg belangrijk is, om de bereikbaarheid van cruciale
zorg, zoals de Spoedeisende Hulp (SEH), binnen 45 minuten na een
spoedmelding met een ambulance te kunnen garanderen. Kan de Minister
de leden van de SP-fractie dan ook garanderen dat het aantal ambulances
dat de aanrijtijden nu niet halen door haar voorstel afneemt en niet laat
toenemen? Hierbij ook gekeken naar de indicator «complexiteit van de
regio».
Deze aanwijzing heeft slechts indirect betrekking op de acht gevoelige
ziekenhuizen. Als er plannen gemaakt worden om de acute zorg in deze
acht regio’s anders in te richten dan dienen de zorgverzekeraars vanuit
hun zorgplicht, samen met de relevante ziekenhuizen, de Regionale
Ambulancevoorzieningen (RAV’s), in het Regionaal Overleg Acute Zorg
(ROAZ) ervoor te zorgen dat de bereikbaarheid in de regio geborgd blijft.
De voorgeschreven bereikbaarheidsnormen voor zowel de basis spoedeisende hulp (de «45 minutennorm») als de aanrijtijden van ambulances in
spoedgevallen (95% van de spoedritten binnen 15 minuten ter plaatse)
blijven onverkort van kracht. Zoals eerder aangegeven kunnen RAV’s en
verzekeraars zo nodig gezamenlijk een aanvraag tot ophoging van het
ambulancebudget bij de NZa doen als dat noodzakelijk is om aan deze
normen te kunnen voldoen. Daarbij kunnen partijen met regiospecifieke
omstandigheden rekening houden.
De leden van de SP-fractie vragen waarom deze aanwijzing juist op dit
moment wordt gedaan, terwijl er nog verschillende onderzoeken lopen in
het hele veld. Waarom worden de resultaten van deze onderzoeken niet
afgewacht?
Bij mijn weten lopen er geen onderzoeken met betrekking tot traumazorg
op dit moment. Wel loopt er een specifiek onderzoek naar de beschikbaarheidbijdrage voor spoedeisende zorg en acute verloskunde. Ik heb de NZa
gevraagd mij te adviseren over hoe het verstrekken van een beschikbaarheidbijdrage invloed heeft op de concurrentiepositie van zorgverzekeraars. Ik verwacht dit advies nog dit jaar van de NZa te ontvangen, hierna
zal ik mijn mening vormen. Maar dit onderzoek staat los van deze
beschikbaarheidbijdrage voor traumazorg.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie maken graag van de gelegenheid gebruik
enkele vragen te stellen over de aanpassing van de beschikbaarheidbijdrage voor Traumazorg voor zover het gaat om de:
• Kennisfunctie en coördinatie van acute zorg (Regionaal Overleg Acute
Zorg /ROAZ),
• Opleiden, trainen en oefenen (OTO) en
• Traumazorg door mobiel medische teams (MMT) voor wat betreft het
onderdeel beschikbaar MMT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

11

Genoemde leden hebben het rapport van het landelijke Netwerk Acute
Zorg gelezen en begrijpen dat er sinds 2012 een aantal zaken veranderd
zijn. Zij willen graag van de Minister meer duiding over de geactualiseerde afbakening van taken en activiteiten ten opzichte van de situatie in
2012. Kan de Minister deze leden duidelijk aangeven wat er precies gaat
veranderen.
De verandering waarop in het rapport wordt gedoeld is dat in 2012 voor
de ziekenhuizen, in plaats van budgetfinanciering, prestatiebekostiging is
ingevoerd. Deze laatste wijze van maatwerkbekostiging is vooralsnog niet
toegepast voor de beschreven taken en activiteiten zoals deze worden
uitgevoerd door acute zorgnetwerken.
Deze taken en activiteiten zijn vanaf 2012 tot op heden gefinancierd door
toekenning van uniforme en vaste beschikbaarheidbijdragen. Doel van
VWS is om op basis van de beschreven taken en activiteiten te komen tot
een wijze van toekomstbestendige bekostiging en verantwoording van de
kosten voor deze centra, die aansluit bij de kostenstructuur die gemoeid is
met de uitvoering van die taken en activiteiten.
Kan de Minister deze leden duidelijk aangeven wat er precies gaat
veranderen. Hoe komt het financieringsmodel er precies uit te zien? Welke
criteria gaat de Minister dan precies formuleren en hoe zal de Nederlandse Zorgautoriteit deze gaan invullen?
De Nza werkt op basis van de afbakening zoals gesteld in de aanwijzing in
beleidsregels uit hoe de beschikbaarheidbijdrage voor deze functies wordt
berekend. De NZa toetst de aanvragen voor een beschikbaarheidbijdrage
aan die beleidsregels. Indien wordt voldaan aan de in de beleidsregels
gestelde criteria verleent de NZa een beschikbaarheidbijdrage. De
beschikbaarheidbijdrage wordt uitgekeerd door het Zorginstituut.
Vervolgens nog een vraag over het mobiele medische team (MMT). Kan
de Minister toelichten hoe er precies rekening is gehouden met de
opschaling als er geen helikopters kunnen vliegen?
Alle parate Mobiele Medische Teams hebben de beschikking over
grondgebonden voertuigen. Daarnaast hebben vier van de Mobiele
Medische Teams de beschikking over een helikopter. Indien door
omstandigheden geen helikopters kunnen vliegen, dan kunnen de
betreffende Mobiele Medische Teams met de grondgebonden voertuigen
naar de plaats van het ongeval worden vervoerd.
Defensie wil midden volgend jaar stoppen met het vervoer van zieke
bewoners vanaf de Friese Waddeneilanden naar ziekenhuizen op het
vasteland. De drie reddingshelikopters die daarvoor worden gebruikt,
worden afgestoten. De leden van de CDA-fractie willen graag weten of er
inmiddels een goed en professioneel alternatief voorhanden is? En zo
willen deze leden vervolgens weten of er al contracten voor 2015 (inclusief
traumazorg) gesloten zijn.
De Minister van Defensie heeft in juni 2014 per brief aan de Tweede
Kamer aangekondigd te willen stoppen met het patiëntenvervoer vanaf de
Waddeneilanden. Hierbij is aangegeven dat Defensie de dienstverlening
blijft uitvoeren tot er een passend alternatief is gevonden. Vooruitlopend
op dit voornemen heeft VWS overleg tussen de betrokken partijen (de
RAV, de zorgverzekeraars en de veiligheidsregio Fryslan) geïnitieerd.
Daarin is door alle partijen vastgesteld dat het primair de verantwoordelijkheid van zorgverzekeraars en de RAV is om een oplossing voor het
vraagstuk van het patiëntenvervoer van de Wadden te vinden. Partijen
hebben die verantwoordelijkheid serieus opgepakt. RAV Fryslân en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

12

Zorgverzekeraar De Friesland zijn nu constructief bezig met het uitwerken
van een plan om te komen tot een helikoptervoorziening voor dit
patiëntenvervoer en oriënteren zich daarbij ook op mogelijke partners
voor de uitvoering van de helikoptervluchten. Er zijn nog geen contracten
voor 2015 afgesloten. Als datum van het overnemen van de activiteiten
wordt gekoerst op 1 juli 2015. Conform de afspraken is het patiëntenvervoer gegarandeerd door Defensie van 1 januari 2015 tot de invoering
van de ambulancehelikopter door RAV Friesland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 247, nr. 194

13