Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

154
Vragen van lid Leijten (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over het
bericht dat de Europese Commissie zich mengt in de opleiding Europese
Studies (ingezonden 8 augustus 2018).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap), mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen
3 oktober 2018)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr.
3164
Vraag 1
Bent u verbaast te leren dat de Europese Commissie meer invloed lijkt uit te
oefenen op het curriculum van de opleidingen Europese Studies in Nederland
dan hun ondersteunende bevoegdheid toelaat?1 Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 1
Ik heb geen signalen vanuit de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie
(NVAO), noch van de Inspectie van het Onderwijs, dat de kwaliteit of vrijheid
van onderwijs en onderzoek in het geding zouden zijn bij de opleidingen
Europese Studies. Vanuit de Europese Unie zijn verschillende budgetten
beschikbaar voor verschillende doelen. (zie ook antwoord op vraag2.
Vraag 2
Wat betekent volgens u «Europeanisering» in de context van hoger onderwijs?3 Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
«Europeanisering» kan als onderdeel van internationalisering gezien worden,
waarbij de focus ligt op het opdoen van kennis over de uitdagingen waar
Europa mee te maken heeft. Het gaat dus om het ontwikkelen van de
Europese dimensie in onderwijs. Ik vind het van belang dat burgers die straks
hun werk in een internationale en Europese context verrichten, of dat nou
vanuit het binnen- of buitenland is, daar goed op toegerust zijn. Professionals
uit verschillende domeinen hebben kennis nodig van EU-processen en -regels
1

https://www.nporadio1.nl/radio-eenvandaag
https://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/projects/eplus-projects-compendium/
3
https://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/sites/erasmusplus2/files/erasmus-plusprogramme-guide2_nl.pdf
2

ah-tk-20182019-154
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

en dienen daar ook kritisch en onafhankelijk op te kunnen reflecteren. Dit is in
de jaren »90 ook de achtergrond geweest voor het oprichten van het Jean
Monnet programma.
Vraag 3
Vindt u dat dit «Europeaniseren» een opdracht dient te zijn van Europese
onderzoeksubsidies, zoals het Jean Monnet-programma?
Antwoord 3
De Europese Unie stelt budget beschikbaar met verschillende doelen. Het
programma Horizon2020 is hét Europese subsidieprogramma voor onderzoek
en innovatie in Europa. Het programma biedt kansen voor iedere organisatie
of ondernemer die actief is in onderzoek, technologische ontwikkeling of
innovatie. De totale omvang van het programma is € 70 miljard (2014–2020).
«Europeaniseren» is geen doelstelling binnen het Horizon2020 programma.
Naast Horizon2020 bestaat het programma Erasmus+, het subsidieprogramma van de EU voor onderwijs, training, jeugd en sport. De totale
omvang van het programma is € 14,7 miljard (2014–2020). Het biedt mensen
van alle leeftijden de kans om kennis en ervaring op te doen of te delen bij
organisaties in verschillende landen. Erasmus+ richt zich voor het grootste
deel op het bevorderen van mogelijkheden voor mobiliteit over de grens
heen en ondersteunt daarnaast strategische partnerschappen tussen
organisaties uit verschillende landen.
Het Jean Monnet programma is een onderdeel van het Erasmus+ programma
en heeft als doel de kwaliteit van (hoger)onderwijs- en onderzoeksactiviteiten
op het gebied van EU-studies, in het bijzonder op het gebied van de
Europese integratie, wereldwijd te bevorderen. In het kader van EU-studies
wordt heel Europa bestudeerd met bijzondere aandacht voor de interne en
externe aspecten van het Europese integratieproces. Het Jean Monnet
programma helpt studenten en jonge arbeidskrachten onder andere toe te
rusten met kennis over EU-onderwerpen die belangrijk zijn voor het
academische en beroepsmatige leven. Een andere doelstelling is om de
dialoog tussen de academische wereld en beleidsmakers te bevorderen om
EU beleidsvoering te verbeteren. Beide veronderstellen een open, kritische
oftewel academische houding. Ik heb geen aanwijzing dat daarbij geen ruimte
zou zijn voor een kritisch geluid met betrekking tot de EU.
Vraag 4
Kunt u een overzicht geven van alle projecten van het Jean Monnetprogramma in Nederland over de afgelopen tien jaar in Nederland? Kunt u
daarbij specificeren om wat voor activiteiten het gaat (leerstoel, studieprogramma’s, lezingen, enz) en hoeveel subsidie daarvoor van de Europese
Commissie komt?
Antwoord 4
In bijlage 1 vindt u een overzicht van de Jean Monnet projecten vanaf 2009
waar een Nederlandse organisatie bij betrokken was. Indien bekend is de
hoogte van de toegewezen subsidie bijgevoegd.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de informatie over de financieringsstromen van de
Europese onderwijsactiviteiten voor iedereen toegankelijk moeten zijn en niet
alleen in een onleesbaar Excel bestand in het Engels?4 Bent u bereid te
onderzoeken op welke manieren transparantie over financiële bijdragen zo
goed mogelijk kan worden gegarandeerd?
Antwoord 5
Nederland is voorstander van maximale transparantie en toegankelijkheid van
informatie, uiteraard binnen de bestaande (privacy)wetgeving. Het delen van
informatie, zoals financieringsstromen en uitkomsten van de Erasmus+
projecten, vergroot ook de impact van Erasmus+. Nederland zet zich in voor
het verlagen van de administratieve lasten en maximale openheid van

4

https://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/projects/eplus-projects-compendium/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

gegevens tijdens het huidige Erasmus+ programma (2014–2020) en bij het
toekomstige Erasmusprogramma (2021–2027).
Vraag 6
Is het normaal in het Nederlands hoger onderwijs dat leerstoelhouders door
geldschieters verplicht worden om zich te mengen in het publiek debat, zoals
het geval is bij het Jean Monnet-programma? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Er zijn drie academische taken: onderzoek, onderwijs en kennisverspreiding.
Nederlandse hoogleraren worden standaard geacht hun kennis en expertise
in het publieke debat te brengen. Veel Nederlandse hoogleraren doen dat met
verve.
Een Jean Monnet Chair is een leerstoel voor universiteitsdocenten met een
specialisatie in EU-studies. Leerstoelhouders dienen als hoofdactiviteit drie
jaar lang minimaal 90 uur per academisch jaar onderwijs te geven. Onder de
additionele activiteiten valt onder andere het deelnemen aan conferenties,
seminars/webinars en workshops, gericht op zowel beleidsmakers op lokaal,
regionaal en nationaal niveau als het maatschappelijk middenveld. Het
deelnemen aan het publiek en wetenschappelijk debat is een reguliere
activiteit voor elke leerstoelhouder, niet alleen voor houders van de Jean
Monnet Chair. Dit past in het breder beschikbaar stellen van wetenschappelijke kennis, zoals dat een onderdeel is van de academische taken.
Vraag 7
Deelt u de mening dat in het onderwijs er geen inhoudelijke sturing mag
worden gegeven als voorwaarde voor financiering? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ja. Externe financiering kan worden ingezet voor de bevordering van kennis
over een specifiek onderwerp. Dit mag echter nooit ten koste gaan van de
academische vrijheid.
Vraag 8
Erkent u dat het lastig is om kritisch te rapporteren over de eigen geldschieter? Zo ja, ziet u dan ook het gevaar van dit soort voorwaarden van het Jean
Monnet-programma op objectief onderwijs?
Antwoord 8
De wetenschap dient vrij en onafhankelijk te kunnen opereren, dat kan ook in
thematische programma’s, samenwerking met bedrijven etc. Hiervoor
bestaan duidelijke protocollen en integriteitsregels. De wetenschapper wordt
hierin gesteund door zijn instelling.
Jean Monnet-acties zijn erop gericht excellentie in onderwijs en onderzoek te
bevorderen op het gebied van EU-studies over de hele wereld en de dialoog
tussen de academische wereld en beleidsmakers te stimuleren. Beide
veronderstellen een open, kritische oftewel academische houding. Ik heb
geen aanwijzing dat daarbij geen ruimte zou zijn voor een kritisch geluid over
de EU of richting de Europese Unie, of dat bovengenoemde protocollen en
integriteitsregels niet gerespecteerd zouden worden.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de doelstelling van «Europeaniseren» inhoudelijk
sturend is en daarom een perverse prikkel geeft? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Zie beantwoording vraag 2
Vraag 10
Vind u het harmoniseren van de opleiding Europese Studies in de Europese
Unie wenselijk? Kunt u uw antwoord toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Ik ben in de eerste plaats een voorstander van academische vrijheid en
respecteer de autonomie van afzonderlijke instellingen bij het bepalen van
curricula. Harmonisatie van de opleiding Europese Studies in de Europese
Unie is alleen wenselijk zolang er naar gedeelde waarden en gezamenlijke
definities wordt gezocht.
Vraag 11
Deelt u de mening dat de competenties die studenten leren tijdens de
opleiding Europese Studies en die worden vastgesteld in het «Tuning»
document zouden moeten worden vastgesteld op nationaal niveau, aangezien
daar de bevoegdheid ligt? Zo nee, waarom niet?5
Antwoord 11
Zie voor een toelichting op het Tuning project het antwoord op vraag 12. Het
is belangrijk te stipuleren dat in de Tuning filosofie de autonomie van
instellingen en diversiteit van programma’s vooropstaat. Dit sluit aan bij mijn
opvatting dat het primair de verantwoordelijkheid is van afzonderlijke
instellingen om het curriculum vast te stellen. Zij bepalen de leeruitkomsten
en de te hanteren onderwijsvormen. Hierbij moet worden aangetekend dat
het hoger onderwijs opereert in een internationale context. De eisen worden
geformuleerd door de docenten en wetenschappers die actief zijn in het
betreffende vakgebied, niet door overheden. Het genoemde Tuning document, Reference Points for the Design and Delivery of Degree Programmes in
European Studiesmoet worden gezien als een bijdrage bij het bepalen van de
standaard, en sluit aan bij de doelstelling uit het Bologna Proces dat
onderwijsprogramma’s «compatible and comparable» zouden moeten zijn.
«Reference points» moeten hier worden verstaan als richtinggevende – niet
bindende – aanwijzingen. Dit is ook wenselijk als basis voor studentenmobiliteit, bijvoorbeeld in het kader van het Erasmus+-programma.
Vraag 12
Kunt u mij uitleggen wat de Europese Commissie bedoeld met «morele
ondersteuning» van de totstandkoming van dit «Tuning» document? En wat
vindt u daarvan?
Antwoord 12
Het Tuning project is een initiatief dat is voortgekomen uit de hoger
onderwijswereld zelf. Het beoogde (en beoogt nog steeds) het hoger
onderwijs en in het bijzonder academici en studenten een (prominente) rol te
geven in de implementatie van het Bologna Proces. Tuning heeft tot doel
hoger onderwijs en onderwijsprogramma’s te innoveren, dat wil zeggen beter
aan te laten sluiten op de maatschappelijke vraag, en (inter)nationaal beter op
elkaar af te stemmen.
Het project Tuning Educational Structures in Europe, dat geheel autonoom
van de Europese Commissie opereerde, genoot financiële steun van de
Europese Commissie (directoraat-generaal Onderwijs en cultuur (EAC)) van
2001 tot 2008. Voordat de Europese Commissie (Directoraat-Generaal voor
Onderwijs en Cultuur) overging tot subsidiering van het Tuning project in
2001 heeft zij zich ervan vergewist dat de ideeën die ten grondslag lagen aan
het project breed werden gedragen door het HO in de diverse Europese
landen en door de nationale overheden. De Commissie dekte ca. 50% van de
feitelijke kosten, de rest van de benodigde financiën kwam van de deelnemende hoger onderwijsinstellingen. Het primaire doel van het project: het
verbeteren van de kwaliteit van hoger onderwijsprogramma’s door handvatten te ontwikkelen voor de modernisering van die programma’s en daarnaast
zogenaamde internationaal vastgestelde «reference points for the design and
delivery for degree programmes» te maken. In het kader van Tuning zijn
referentie-raamwerken ontwikkeld voor dertien vakgebieden, w.o. Europese
Studies, maar ook Geschiedenis, Natuurkunde, Wiskunde, Verpleegkunde,
Bedrijfskunde enz. Binnen zogenaamde thematische netwerken werden nog
veel meer van deze raamwerken gemaakt, o.a. voor de kunsten, theater,

5

http://www.unideusto.org/tuningeu/images/stories/Publications/
EUROPEAN_STUDIES_FOR_WEBSITE.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

muziek. Elk raamwerk was de uitkomst van de discussie van internationale
groepen van wetenschappers en docenten.
De Commissie speelde bij de totstandkoming, behalve aangaande het
faciliteren van het proces, inhoudelijk geen enkele rol. De morele steun die de
Commissie geeft aan het Tuning project, interpreteer ik in die zin dat de
Commissie de totstandkoming van het Tuning project ziet als een goed
voorbeeld en er ook op die manier aan zal refereren. Ik heb daar geen
bezwaar tegen.
Vraag 13
Deelt u de mening dat de indicatie dat studenten gedurende de opleiding
Europese Studies juist meer pro-Europees worden, laat zien dat er mogelijk
sprake is van subjectief onderwijs?6 Zo nee, waarom niet? Bent u bereid dit
verder te onderzoeken?
Antwoord 13
Ik ben van mening dat er onvoldoende onderbouwing is om te spreken over
een indicatie dat studenten gedurende de opleiding Europese Studies juist
meer pro-Europees worden. Ik heb geen signalen ontvangen vanuit de NVAO,
noch van de Inspectie van het Onderwijs, dat de kwaliteit of vrijheid van
onderwijs bij de opleidingen Europese Studies in het geding zou zijn (zie ook
beantwoording vraag7.
Vraag 14
Vindt u dat studenten van de opleiding Europese Studies ook in aanraking
moeten komen met kritische geluiden over de Europese eenwording? Zo ja,
vindt u dat dit voldoende wordt aangeboden?
Antwoord 14
Als stelselverantwoordelijke hecht ik waarde aan de onderzoeks- en onderwijsvrijheid binnen het Nederlandse hoger onderwijs. Het is belangrijk dat
studenten in aanraking kunnen komen met verschillende benaderingen van
thema’s binnen hun vakgebied. Ik ga echter niet over de specifieke invulling
van curricula en vakken. Het is aan de instellingen om te bepalen hoe de
curricula eruitzien en het is aan de NVAO om toe te zien op de kwaliteit
daarvan. Ik heb geen signalen van de NVAO, noch van de Inspectie van het
Onderwijs, dat de opleidingen Europese Studies niet voldoen aan de
kwaliteitscriteria.
Vraag 15
Deelt u de mening dat openbaar moet zijn wie welk onderzoek financiert in
het hoger onderwijs? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u er in ieder geval
voor zorgen dat de financiering vanuit de Europese Commissie openbaar
wordt?
Antwoord 15
Zie beantwoording vraag 5

6

Scriptie Kirsten Derksen «Europese invloed in het hoger onderwijs?» (meegezonden aan ministerie)
7
https://www.nporadio1.nl/radio-eenvandaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5

BIJLAGE 1.
Jaar

Projectnaam

2018

Jean Monnet
Chair EU and the
World
EU Global Health
Law
Mobility and
Security in Europe
European Social
Policy and
Employment
Relations
Digital Single
Market
Network on
Research and
Teaching In EU
Foreign Affairs
Cross-border
Corporate
Mobility in the EU
European Labour
Law Perspectives
– Enhancing the
Social Pillar
Decisions and
Dilemmas: Making
learning about the
EU motivating and
motivating
The meaning of
expulsion in an
area of common
EU Citizenship
Food Politics in
the European
Union
Centre for
European
Research in
Maastricht
CMR Centre of
Excellence in EU
Citizenship and
Migration
Casebook on
Judicial Review of
Administrative
Action: a
bottom-up,
case-based
comparative
examination of
judicial review
systems and how
they have been
shaped by EU law
Decisions and
Dilemmas:
Exploring
European Union
history through
the lens of
contemporary
issues
The Academic
Research Network
on Agencification
of EU Executive
Governance
European
Integration, Small
States and Health

2017
2017
2017

2017
2017

2017
2017

2017

2016

2015
2015

2015

2015

2015

2015

2015

EU bijdrage in
euro’s1

Deelnemende landen

Naam coördinerende organisatie

Coördinerende land

50.000,00

NL

UNIVERSITEIT LEIDEN

NL

47.520,00

NL

NL

48.510,00

NL

ERASMUS UNIVERSITEIT
ROTTERDAM
UNIVERSITEIT LEIDEN

50.000,00

NL

STICHTING KATHOLIEKE UNIVERSITEIT BRABANT

NL

28.350,00

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

299.500,94

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

24.553,50

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

60.000,00

NL

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

NL

60.000,00

NL

EUROCLIO-DE EUROPESE
NL
VERENIGING VOOR
GESCHIEDENISONDERWIJSGEVENDEN

42.131,00

NL

STICHTING KATHOLIEKE
UNIVERSITEIT

NL

30.000,00

NL

UNIVERSITEIT UTRECHT

NL

99.828,33

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

79.911,88

NL

STICHTING KATHOLIEKE
UNIVERSITEIT

NL

38.695,00

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

57.334,00

NL

EUROCLIO-DE EUROPESE
NL
VERENIGING VOOR
GESCHIEDENISONDERWIJSGEVENDEN

299.694,36

NL, FRA, OOS, LUX,
DUI, NOO, ITA, VK

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

239.763,26

NL, SLO, IS, EE, MT

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

NL

6

Jaar

Projectnaam

2015

The expansion of
the
EU-approaches to
providing the
partner-countries
higher education
quality assurance
Expanding Quality
Assurance
WTO and
EU-Russia
Cooperation:
Legal and
Economic Aspects
Memory and
Securitization in
the European
Union and
Neighbourhood
Maastricht
European Studies
Chair in EU
History
European
integration and
Health law
Jean Monnet
Centre of
Excellence
Decisions and
Dilemmas:
Learning about
the EU from a
historical
perspective
Addressing the
Needs of Teaching
Education and
Research on
European Foreign
Policy
From History to
Memory Culture:
Narratives of the
European Council
Summits between
The Hague (1969),
Maastricht (1991),
and Lisbon (2009)
Human security as
a new operational
framework for
enhancing human
rights protection
in the EU’s
Security and
Migration policies
Explaining and
Understanding
Processes of
European
Integration
The EU’s External
Relations with the
Southern
Mediterranean in
an International
Context
Jean Monnet
Chair: EU Single
Market Law and
Fundamental
Rights

2015

2015

2014

2014
2014
2014

2014

2014

2013

2013

2013

2012

EU bijdrage in
euro’s1

Deelnemende landen

Naam coördinerende organisatie

Coördinerende land

264.405,00

HON, ZWE, NL, ROE,
BUL

SVEUCILISTE SJEVER

HON

230.668,00

ROE, NL, OOS, ROE,
DUI

MOSCOW STATE INSTITUTE OF
INTERNATIONAL RELATIONS
UNIVERSITY

ROE

299.643,20

ROE, NL, DUI, POL,
OOS

SOUTHERN FEDERAL UNIVERSITY

ROE

47.520,00

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

44.550,00

NL

ERASMUS UNIVERSITEIT
ROTTERDAM

NL

100.000,00

NL

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

NL

60.000,00

NL

EUROCLIO-DE EUROPESE
NL
VERENIGING VOOR
GESCHIEDENISONDERWIJSGEVENDEN

299.132,89

IER, BEL, NOO, FIN,
VK, NL

UNIVERSITY COLLEGE DUBLIN,
NATIONAL UNIVERSITY OF
IRELAND, DUBLIN

IE

98.170,00

DUI, NL

DEUTSCHE SPORTHOCHSCHULE
KOLN

DUI

NB

NL

STICHTING T.M.C ASSER
INSTITUUT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT LEIDEN

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT UTRECHT

NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

7

Jaar

Projectnaam

2012

Jean Monnet
Chair: European
Trade Law in the
Overseas
Territories
Information and
Research
Activities:
Flexibility or
Disintegration?
Differentiation of
the Rights and
Obligations of the
EU States after the
Lisbon Treaty and
the Euro Crisis
Information and
Research
Activities:
Commercial
power Europe:
advancing societal
and environmental goals through
trade relations
Jean Monet Chair
in European
Public Health
Jean Monnet
Chair of Economic
Analysis of
European Law
Jean Monnet
Chair in EU Law
Jean Monnet
Centres of
Excellence:
Maastricht Centre
for European
Administrative
Governance
Jean Monnet
Chair: European
and Transnational
Governance
Jean Monnet
Module in EU law:
State Aid and
Public Procurement in the
European Union
Multilateral
Research Groups:
EU – East Asia
relations in the
emerging
multi-polar world
Information and
Research
Activities: The role
and legitimacy of
EU agencies in
their external
relations
European Module:
EU Law
Foundations-The
Institutional
Functioning of the
EU
Research activities
Centre for the Law
of EU External
Relations (CLEER)

2012

2012

2012
2012

2011
2011

2011

2011

2011

2010

2010

2010

EU bijdrage in
euro’s1

Deelnemende landen

Naam coördinerende organisatie

Coördinerende land

NB

NL

ERASMUS UNIVERSITEIT
ROTTERDAM

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

STICHTING T.M.C ASSER
INSTITUUT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

ERASMUS UNIVERSITEIT
ROTTERDAM

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

NEDERLANDS INSTITUUT VOOR
INTERNATIONALE BETREKKINGEN,
Clingendael

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

STICHTING T.M.C ASSER
INSTITUUT

NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

8

Jaar

Projectnaam

2010

Jean Monnet
Centres of
Excellence: The
post-Lisbon
challenges of
Europe
Multilateral
Research Groups:
Decision-Making
in the European
Union Before and
After Lisbon
(DEUBAL)
Jean Monnet
Chair in European
Institutional
Politics
European and
National
Administrative
Law: bridging two
worlds
Research
activities: Centre
for the Law of EU
External Relations
(CLEER)
Jean Monnet
Chair: Challenges
of European
Politics
Information and
Research
Activities:
European
Integration
between Trade
and Non-Trade
Jean Monnet
Chair: Reflecting
on Europe’s
Borders:
Movement of
persons and the
rule of law
European Module:
Ontstaan en
Ontwikkeling van
de EU

2010

2010

2009

2009

2009

2009

2009

2009

EU bijdrage in
euro’s1

Deelnemende landen

Naam coördinerende organisatie

Coördinerende land

NB

NL

UNIVERSITEIT LEIDEN

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT LEIDEN

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

STICHING T.M.C. ASSER
INSTITUUT

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT LEIDEN

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

NL

NB

NL

RADBOUD UNIVERSITY NIJMEGEN

NL

NB

NL

UNIVERSITEIT LEIDEN

NL

1

Het bedrag betreft de beurs toegewezen na de selectieprocedure en is indicatief. Wijzigingen tijdens het project zijn niet meegenomen in dit
bedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

9