2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2587
Vragen van het lid Van Vliet (Van Vliet) aan de Minister van Financiën over de
raming versus realisatie van de maatregel «integrale
vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties» (ingezonden 13 mei
2015).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) mede namens de Minister
van Financiën (ontvangen 17 juni 2015).
Vraag 1 t/m 3
Klopt het dat in het Belastingplan 2008 de opbrengst van de invoering van de
«integrale vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties» werd
geraamd op 500 miljoen euro?
Wat is de daadwerkelijk gerealiseerde opbrengst van deze maatregel geweest
in de jaren 2008 t/m 2014? Kunt u tevens uiteenzetten door welke factoren het
verschil tussen de raming en de realisatie wordt veroorzaakt?
Wat is de raming van de opbrengst van de maatregel voor de komende
jaren?
Welke maatregelen zijn genomen om de lager dan geraamde opbrengst van
de «integrale vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties» op te
vangen?
Antwoord 1 t/m 3
Bij de invoering van de integrale Vpb-plicht voor woningcorporaties is de
opbrengst van de integrale vennootschapsbelastingplicht voor 2008 geraamd
op 500 miljoen euro. De totale Vpb-opbrengsten van woningcorporaties staan
in de onderstaande tabel.1 Omdat de opbrengsten voor de jaren na 2011 nog
onzeker zijn vanwege definitieve aanslagen en verliesverrekening, zijn de
opbrengsten voor de jaren 2012–2014 niet in de tabel opgenomen.
(bedragen X € mln.)
Jaar

2008

2009

2010

2011

Vpb-opbrengst

16,4

8,1

2,3

6,2

1

ah-tk-20142015-2587
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Cijfers zijn afkomstig uit het deelrapport Politieke Besluitvorming van de parlementaire enquêtecommissie Woningcorporaties (Kamerstukken II 2014/15, 33 606, nr. 5, blz. 129).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

De Vpb is een heffing naar de winst. Als de winst lager uitvalt dan verwacht,
vallen ook de Vpb-ontvangsten lager uit dan verwacht. Voor de integrale
Vpb-plicht voor woningcorporaties geldt daarbij dat bij de invoering daarvan
geen rekening is gehouden met de mogelijkheid van het vormen van een
(her)bestedingsreserve, waardoor de fiscale winst (en daarmee de Vpbopbrengst) extra laag uitgevallen is. Die reserve was ook niet voor woningcorporaties bedoeld, maar door ontwikkelingen in de jurisprudentie hebben
woningcorporaties toch toegang gekregen tot deze faciliteit.2 Inmiddels is de
regelgeving zodanig aangepast dat het vormen van een (her)bestedingsreserve voor woningcorporaties na 2011 niet meer mogelijk is. Het voorgaande
neemt niet weg dat ook na 2011 de Vpb-opbrengst van woningcorporaties
zich nog op een relatief laag niveau bevindt. Los van de hiervoor bedoelde
(her)bestedingsreserve maken woningcorporaties aanspraak op een in VSO23
genoemde, en aan voorwaarden gekoppelde, mogelijkheid tot afwaardering
van het vastgoed van woningcorporaties. De bedoelde afwaarderingen op
onroerend zijn in de jaren vòòr 2012 vaak vooruit geschoven. In 2012 is door
woningcorporaties veelvuldig aanspraak gemaakt op deze afwaarderingen en
zij zullen dat, mits wordt voldaan aan de voorwaarden, ook in de jaren erna
nog willen doen. Op termijn zal de Vpb-opbrengst naar verwachting echter
weer toenemen.
Vraag 4
Wat zijn de jaarlijkse uitvoeringskosten geweest in de periode 2008 t/m 2014,
van de «integrale vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties?»
Hoe ontwikkelen zich de uitvoeringskosten naar verwachting in de komende
jaren?
Antwoord 4
In de memorie van toelichting bij het belastingplan 2008 is aangegeven dat
de uitvoeringskosten structureel € 500.000 bedragen. In 2014 kwamen de
directe kosten uit op ca. € 520.000. De initiële kosten lagen wel aanzienlijk
hoger dan in het wetsvoorstel voorzien. Op basis van de beschikbare
informatie is het momenteel de verwachting dat (bij ongewijzigde wetgeving)
de uitvoeringskosten niet wezenlijk zullen wijzigen.
Vraag 5
Heeft de maatregel «integrale vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties» per saldo geleid tot een toename van de administratieve lastendruk
voor woningcorporaties?
Antwoord 5
Het is onmiskenbaar dat de vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties tot een toename van de administratieve lasten voor woningcorporaties
heeft geleid. Dit hangt samen met het doen van de aangifte vennootschapsbelasting. Desalniettemin wordt gepoogd de praktijk aan de hand van het
eerdergenoemde VSO2 handvatten aan te reiken, waarmee tevens wordt
beoogd de toename van de uitvoeringslasten voor de Belastingdienst en de
toename van de administratieve lasten voor de woningcorporaties zoveel als
mogelijk te beperken.
Vraag 6
Klopt het dat in het belastingplan 2008 wordt gesproken over gedragseffecten
die mogelijk de opbrengst van de «integrale vennootschapsbelastingplicht
voor woningcorporaties» kunnen beïnvloeden en hebben zich meetbare
gedragseffecten voorgedaan? Zo ja, welke? Wat is het effect geweest van de
gedragseffecten op de opbrengst van de maatregel?

2

Zie bladzijde 9 en 10 van brief van de Staatssecretaris van Financiën van 3 november 2011
(Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 17). Alsmede de beoordeling van de Staatssecretaris van
Financiën van het, verworpen, amendement Groot (Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 32)
waarmee de indiener beoogde woningcorporaties ook na 1 januari 2012 toegang te geven tot
de bestedingsreserve (Handelingen II, nr. 24, item 9, blz. 98).
3
Belastingplicht Woningcorporaties; Vaststellingsovereenkomst 2 (raadpleegbaar via navolgende link: http://download.belastingdienst.nl/belastingdienst/docs/
vaststellingovereenkomst_belastingplicht_woningcorporaties_VSO_2_dv3881z1ed.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In een nota naar aanleiding van het verslag (14 december 2007) heeft de
PvdA gevraagd of met de invoering van de integrale Vpb-heffing woningcorporaties werd beoogd extra belastingopbrengsten binnen te halen of
woningcorporaties aan te zetten tot (deels onrendabele) investeringen in
nieuwe huur- en koopwoningen die mogelijk de fiscale winst reduceren.
Hierop is al geantwoord dat we geen rekening hebben gehouden met
dergelijke mogelijke gedragseffecten.
Vraag 7
Kunt u, in het licht van de opbrengst van de maatregel, de uitvoeringskosten
en de administratieve lasten voor corporaties, toelichten wat anno 2015 de
toegevoegde waarde is van de maatregel «integrale vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties» voor de schatkist en voor de sociale
volkshuisvesting?
Antwoord 7
Nu woningcorporaties vanaf 2012 geen (her)bestedingsreserve meer mogen
vormen, verwachten wij bij herstel van de woningmarkt en een stijging van
de WOZ-waarde hogere en stabielere Vpb-ontvangsten voor de schatkist. Ten
slotte wijs ik erop dat van een eventuele wijziging van de integrale Vpb-plicht
voor woningcorporaties enkel sprake kan zijn als deze, ook naar de mening
van de Europese Commissie, verenigbaar is met de Europese staatssteunregels. Dat zal hoe dan ook geen gemakkelijk traject blijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3