Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

648
Vragen van de leden Wuite (D66) en Westerveld (GroenLinks) aan de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de gevolgen van
de stijgende gasprijzen voor de culturele en creatieve sector (ingezonden
14 september 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 8 november 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten over de stijgende gasprijzen en de impact op
verschillende culturele instellingen, zoals bijvoorbeeld de musea?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de zorgen over de potentiële gevolgen van de stijgende gasprijzen
voor de sector?
Antwoord 2
Daar maak ik mij zeker zorgen over. De stijgende energieprijzen raken ons
allemaal, van huishoudens tot bedrijven en instellingen. Culturele instellingen, waaronder musea zijn daarop geen uitzondering. Dit terwijl de cultuursector tegelijkertijd nog de gevolgen ondervindt van de coronacrisis, zoals de
achterblijvende bezoekersaantallen.
Vraag 3
Heeft u hier voldoende zicht op?
Antwoord 3
Ja, door veel gesprekken van mijzelf en mijn ambtenaren met partijen uit het
veld en brieven en e-mails die mij worden toegezonden denk ik dat ik hier in
het algemeen voldoende zicht op heb. Tegelijkertijd is de culturele en
creatieve sector breed, veelvormig en divers en zijn de energiecontracten en

1

ah-tk-20222023-648
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Vakblad Fondsenwerving, 12 september 2022, «Minder mensen vinden weg naar museum,
verschraling in sector dreigt», Verschraling dreigt voor museale sector: Museumcijfers 2021 –
Museumvereniging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

de huisvestingsomstandigheden in deze sector dat natuurlijk ook. We werken
daarom aan diverse sporen.
Op 4 oktober heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd over de uitwerking
van het tijdelijk prijsplafond.2 Het prijsplafond zal niet alleen gaan gelden
voor huishoudens, maar richt zich daarnaast ook op zzp’ers, kleine ondernemers en bijvoorbeeld verenigingen en kleine maatschappelijke organisaties.
Hiermee heeft het prijsplafond ook betekenis voor de culturele sector.
Op 14 oktober jl. heeft het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd over de
uitwerking van de aangekondigde compensatieregeling voor de energieintensieve MKB: de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK). Voor de vereisten
die gaan gelden voor deze regeling verwijs ik graag naar bovengenoemde
brief van de Minister van Economische zaken en Klimaat.3
Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen op donderdag 22 september is
een motie aangenomen van leden Paternotte, Kuiken en Klaver. De motie
verzoekt het kabinet om bij de zoektocht naar oplossingen voor energieintensieve MKB ook te kijken naar gerichte ondersteuning van scholen en
culturele instellingen en te kijken of gemeenten daarbij een rol kunnen
spelen. 4 Op dit moment wordt de impact van de stijgende energiekosten op
de OCW-sectoren, waaronder de culturele sector, verder in beeld gebracht.
Tot nu toe is het beeld dat hoewel de gevolgen voor instellingen sterk kunnen
verschillen, er wel sprake is van aanzienlijk hogere kosten die ten koste
kunnen gaan van het primaire proces. Over de uitvoering van de motie
Paternotte, c.s., waar dit onderdeel van uitmaakt, zal de Kamer uiteraard
worden geïnformeerd.
Vraag 4
Bent u bereid om in kaart te brengen waar de problemen precies zitten in de
sector en die informatie met de Kamer te delen?
Antwoord 4
Ik verwijs hierbij naar het antwoord op vraag 3. De Kamer zal worden
geïnformeerd over de uitvoering van de motie Paternotte c.s.
Vraag 5
Kunt u daarbij ook specifiek oog houden voor zzp’ers in de sector?
Antwoord 5
Ja, daarbij zal ik zeker oog houden voor de zzp’ers. Zoals ik heb aangegeven
in het antwoord op vraag 3 zullen zzp’ers ook onder het prijsplafond energie
gaan vallen, zodat schommelingen in de energieprijzen deels voor hen
opgevangen worden.
Vraag 6
Welke stappen kunt u zo snel mogelijk zetten om de culturele en creatieve
sector te helpen verduurzamen, zodat zij de gasrekening omlaag kunnen
brengen?
Antwoord 6
Ik werk intensief samen met de Ministeries van BZK en VWS om de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed te bevorderen. Hieronder vallen – naast
monumenten en musea – in den brede ook gebouwen met een culturele
functie. Eigenaren van maatschappelijk vastgoed kunnen – als zij voldoen aan
de voorwaarden – een beroep doen op de Subsidieregeling duurzaam
maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) die op 3 oktober is opengesteld en
wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).5
Voor deze subsidie is in de eerste tranche (2022–2023) is 150 miljoen euro
beschikbaar. In 2024 zal de regeling opnieuw open gaan en wordt er een
nieuw budget beschikbaar gesteld. Daarnaast kunnen kleine maatschappelijk
vastgoedeigenaren voor het verduurzamen van hun gebouwen terecht bij het
ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed binnen hun provincie. Via

2

Kamerstuk 36 200, nr. 77| 04-10-2022
Kamerstuk 32 637, nr. 507| 14-10-2022
4
Kamerstuk 36 200, nr. 23 | 22-09-2022
5
Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) (rvo.nl)
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

dit programma wordt advies en ondersteuning op maat geboden voor
verduurzaming. Culturele instellingen met of gelieerd aan een organisatie met
een culturele ANBI status (met maximaal 10 gebouwen) vallen onder de
doelgroep van het ontzorgingsprogramma van het Ministerie van BZK, dat
wordt uitgevoerd door de provincies. Dit geldt ook voor het vastgoed van
kleinere gemeenten (tot 50.000 inwoners). Op 3 oktober jl. is de tweede
tranche van het programma van start gegaan.6
Daarnaast ontwikkelt de RCE een specifiek ontzorgingsprogramma voor
monumenteigenaren. Dit zal naar verwachting in de eerste helft van 2023
operationeel zijn.
Vraag 7
Bent u bezig met onderzoeken hoe makers, musea, theaters en podia beter
geholpen kunnen worden met het omlaag brengen van hun energie- en
gasrekeningen?
Antwoord 7
De RCE onderzoekt op dit moment in hoeverre museale instellingen (en
monumentenorganisaties) energie kunnen besparen zonder dat dit ten koste
gaat van de (wettelijke) collectiebeheertaak of de instandhouding van het
monument. De Boekmanstichting voert momenteel samen met Bureau 8080
een onderzoek uit naar verduurzaming in de culturele sector. De resultaten
van het (kwantitatieve) eerste deel van het onderzoek worden dit najaar
verwacht en kunnen mogelijk inzichten bieden voor culturele instellingen om
van elkaar te leren. Tot slot heeft ook de Raad voor Cultuur in zijn «Werkplan
2022–2023» aangekondigd een Verkenning Duurzaamheid uit te voeren met
de betrekking tot de culturele en creatieve sector.7
Vraag 8
Wat doet u nu al om de sector op korte termijn te helpen verduurzamen?
Antwoord 8
Zie hiervoor mijn antwoord op vraag 6. De komende tijd wil ik breder met de
culturele sector in overleg over de vraag hoe de sector verdere stappen kan
zetten op het gebied van verduurzaming.
Vraag 9
Kunt u toezeggen ook met gemeenten in gesprek te gaan om het verschralen
van aanbod in gemeenten tegen te gaan?
Antwoord 9
Ik ben het met u eens dat we de gevolgen van de stijgende energieprijzen op
de culturele (en museale) sector goed moeten volgen en bespreken in de
bestaande overleggen met de VNG en de cultuurregio’s.
Vraag 10
Kunt u toezeggen de gemeenten ook te ondersteunen op het gebied van
verduurzaming in de culturele en creatieve sector?
Antwoord 10
De Ministeries van BZK, VWS en OCW hebben in samenwerking het Kennisen innovatieplatform verduurzaming maatschappelijk vastgoed opgezet. Dit
platform richt zich op het ontwikkelen en delen van kennis over de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Verschillende doelgroepen, waaronder
de monumenten – en museale sector én gemeenten worden hiermee
ondersteund. Dit laatste is ook van belang in geval culturele instellingen een
pand huren van een gemeente. Gemeenten kunnen ook een beroep doen op
de DUMAVA-regeling voor verduurzaming van hun vastgoed.

6
7

Regeling specifieke uitkering ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed (rvo.nl)
Werkprogramma 2022–2023 | Publicatie | Raad voor Cultuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 11
Welke mogelijkheden ziet u om met uw collega’s op EZK, Binnenlandse Zaken
en Financiën in gesprek te gaan om ook daar de verduurzamingsopgave van
de culturele en creatieve sector te bespreken?
Antwoord 11
De samenwerking met andere departementen op dit onderwerp is zeer
intensief. Ik ga deze samenwerkingen voortzetten en ik zal daarin ook
nadrukkelijk de verduurzaming van de culturele en creatieve sector meenemen. Vanuit deze samenwerking zijn onder meer het ontzorgingsprogramma,
de DUMAVA-regeling en het Kennis- en Innovatieplatform verduurzaming
maatschappelijk vastgoed tot stand gekomen.
Vraag 12
Kunnen musea en theaters bijvoorbeeld een beroep doen op de Minister voor
Volkshuisvesting voor financiële ondersteuning bij het verduurzamen van hun
gebouwen?
Antwoord 12
Ja. Musea en theaters kunnen aanspraak doen op een aantal regelingen van
BZK zoals de DUMAVA-regeling. Hiermee kunnen culturele instellingen met
een ANBI-status 30% van de kosten van duurzaamheidmaatregelen vergoed
krijgen en 50% van de kosten voor het vergaren van energieadvies of een
energielabel. De regeling wordt uitgevoerd door RVO.
Vraag 13
Bent u bekend met het kennisplatform Duurzame Sportsector?8
Antwoord 13
Ja.
Vraag 14
Ziet u mogelijkheden om een vergelijkbaar platform in te richten voor de
culturele en creatieve sector?
Antwoord 14
Ik wil graag met de culturele sector in gesprek over hoe de sector verder kan
verduurzamen. Ik ben bereid om daarbij te kijken of een dergelijk platform
behulpzaam kan zijn voor de sector. Een andere optie is om het Kennis- en
Innovatieplatform voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed uit
te breiden met een kennisinstelling uit de culturele sector.
De eerder genoemde verkenning van de Raad voor Cultuur en het onderzoek
van de Boekmanstichting en Bureau 8080 bieden naar verwachting ook
belangrijke inzichten die ik kan betrekken bij de gesprekken met de culturele
sector over verduurzaming.
Vraag 15
Overweegt u om verduurzamingsafspraken op te nemen bij de financiering
van het culturele sector?
Antwoord 15
Zoals gesteld bij de beantwoording van vraag 14 wil ik in gesprek met de
sector om te kijken hoe ik hen kan ondersteunen in de verduurzamingsopgave. Ook de Boekmanstichting betrek ik daar graag bij. Hierbij zal ik ook de
overweging meenemen om verduurzamingsafspraken op te nemen bij de
financiering van de culturele sector. Maar ook de aanpak in de monumentensector kan nadrukkelijk als voorbeeld dienen. Deze sector heeft de «Routekaart verduurzaming monumenten» opgesteld en heeft zichzelf daarmee een
doel gesteld dat onderdeel uitmaakt van het Klimaatakkoord. Er zijn inmiddels
12 sectorale routekaarten voor het verduurzamen van maatschappelijk
vastgoed, waaronder voor zorg, sport en onderwijs.

8

Over ons – Duurzame Sportsector.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Samen met het Ministerie van BZK zal ik bezien hoe de culturele sector beter
kan aansluiten bij de reeds in gang gezette initiatieven voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed zoals het Kennis- en Innovatieplatform.
Vraag 16
Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk en afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 16
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5