WOR 698
Buitenlandse seizoensarbeiders

Amsterdam, augustus 2014
In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

WOR 698
Buitenlandse seizoensarbeiders
Beschikbare registraties voor de risicoverevening

Caren Tempelman
Marloes Lammers

SEO Economisch Onderzoek - Roetersstraat 29 - 1018 WB Amsterdam - T (+31) 20 525 1630 - www.seo.nl - secretariaat@seo.nl
ABN-AMRO IBAN: NL14ABNA0411744356 BIC: ABNANL2A - ING: IBAN: NL96INGB0004641100 BIC: INGBNL2A
KvK Amsterdam 41197444 - BTW NL 003023965 B01

“De wetenschap dat het goed is”
SEO Economisch Onderzoek doet onafhankelijk toegepast onderzoek in opdracht van overheid en bedrijfsleven. Ons
onderzoek helpt onze opdrachtgevers bij het nemen van beslissingen. SEO Economisch Onderzoek is gelieerd aan de
Universiteit van Amsterdam. Dat geeft ons zicht op de nieuwste wetenschappelijke methoden. We hebben geen
winstoogmerk en investeren continu in het intellectueel kapitaal van de medewerkers via promotietrajecten, het
uitbrengen van wetenschappelijke publicaties, kennisnetwerken en congresbezoek.

SEO-rapport nr. 2014-35
ISBN 978-90-6733-749-6

Copyright © 2014 SEO Amsterdam. Alle rechten voorbehouden. Het is geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in artikelen
en dergelijke, mits daarbij de bron duidelijk en nauwkeurig wordt vermeld.

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

i

Samenvatting
In de Tweede Kamer is de vrees geuit dat zorgverzekeraars mogelijk risicoselectie toepassen met polissen die specifiek
gericht zijn op buitenlandse seizoensarbeiders. Doel van dit onderzoek is om na te gaan of er een eenduidige en
volledige registratie is van buitenlandse seizoensarbeiders. Dit is het geval. De eenvoudigste optie om buitenlandse
seizoensarbeiders te identificeren is om gegevens uit het huidige WOR-bestand aan te vullen met gegevens over
nationaliteit van Agentschap BPR. Voor een meer exacte identificatie kan aanvullend gebruik gemaakt worden van
gegevens over werknemers van UWV en gegevens over zelfstandigen van de Belastingdienst.

Aanleiding
In de Tweede Kamer vond op 14 mei 2014 een dertigledendebat plaats over het bericht dat
zorgverzekeraars goedkope zorgverzekeringen aanbieden aan uitsluitend buitenlandse
seizoensarbeiders. Het eigen risico wordt hierbij gedekt door een (verplichte) aanvullende
verzekering. Het voordeel hiervan is dat er geen incassoproblemen zijn bij het innen van een
eventueel eigen risico bedrag. Een aantal Kamerleden heeft gevraagd of hier geen sprake zou
kunnen zijn van risicoselectie door de zorgverzekeraars. Ook is aangegeven dat, als het heel
winstgevend is om deze groepen te verzekeren, het vereveningsstelsel hiervoor wellicht moet
corrigeren. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft SEO Economisch
Onderzoek daarom gevraagd onderzoek te doen naar de beschikbaarheid en bruikbaarheid van
registraties over buitenlandse seizoensarbeiders.

Definitie buitenlandse seizoensarbeider
Er is geen eenduidige definitie van de buitenlandse seizoensarbeider. In dit onderzoek is een brede
definitie gehanteerd, die bij eventueel vervolgonderzoek naar de winstgevendheid van buitenlandse
seizoensarbeiders op verschillende manieren kan worden afgebakend. In dit onderzoek is een
buitenlandse seizoensarbeider iemand die:
• niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• in Nederland werkt, als werknemer of als zelfstandige,
• dat niet het gehele kalenderjaar doet.

Combineren van beschikbare registraties – 3 opties
Er zijn een aantal registraties beschikbaar om buitenlandse seizoensarbeiders mee te identificeren.
Uitgangspunten voor een bruikbare registratie is dat de registratie alle Zvw-verzekerden bevat, de
inhoud betrouwbaar en stabiel is over verschillende jaren en het een bronbestand betreft (een
bronbestand bevat onbewerkte gegevens). Uitgaande van deze vereisten kunnen drie combinaties
van bestanden worden gebruikt om buitenlandse seizoensarbeiders mee te identificeren:
1. WOR-bestand + Basisregistratie Personen (BRP) van het Agentschap BPR
2. WOR-bestand + BRP + Polisadministratie van UWV
3. WOR-bestand + BRP + Polisadministratie + registratie zelfstandigen Belastingdienst
Optie 1 combineert het minst aantal registraties en is dus het meest eenvoudig uit te voeren. In het
WOR-bestand – dat op dit moment wordt gebruikt voor de risicoverevening – is al informatie

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

ii

aanwezig over het aantal dagen dat de verzekerde in een jaar verzekerd is, inclusief begin- en
einddatum van de verzekering. Ook is bekend of de persoon op 30 juni werkzaam is als werknemer
of als zelfstandige. Door deze informatie aan te vullen met gegevens over nationaliteit van personen
uit de Basisregistratie Personen kunnen buitenlandse seizoensarbeiders als volgt geselecteerd
worden:
• Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• die op 30 juni in Nederland werkzaam is als werknemer en/of als zelfstandige en
• niet het hele jaar Zvw verzekerd is.
Nadeel van optie 1 is dat personen die in Nederland werken (als seizoensarbeider), maar niet op 30
juni in deze selectie niet gevonden worden. Dit nadeel kan worden ondervangen door aanvullend
gebruik te maken van de Polisadministratie van UWV optie 2. In deze administratie is voor alle
dagen in het jaar bekend of een persoon wel of niet in loondienst is (niet alleen op 30 juni). Door
informatie uit het WOR-bestand, de BPR en de Polisadministratie van UWV te combineren
kunnen buitenlandse seizoensarbeiders in loondienst als volgt geselecteerd worden:
• Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• die niet het hele jaar in Nederland werkt (in loondienst),
• minimaal 1 maand geen inkomen uit dienstverband of een uitkering heeft en,
• niet het hele jaar Zvw verzekerd is.
Nadeel van optie (2) is dat de Polisadministratie geen informatie bevat over zelfstandigen, waardoor
nog altijd de zelfstandigen die in Nederland werken (als seizoensarbeider), maar niet op 30 juni in
deze selectie niet gevonden worden. Dit nadeel kan worden ondervangen door aanvullend gebruik
te maken van de zelfstandigenregistratie van de Belastingdienst (optie 3). In deze administratie is
bekend wat de begin- en einddatum is van inschrijving in het Handelsregister van de Kamer van
Koophandel. Door informatie uit het WOR-bestand, de BPR, de Polisadministratie en de
zelfstandigenregistratie te combineren kunnen buitenlandse seizoensarbeiders als volgt
geselecteerd worden:
• Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• die niet het hele jaar in Nederland werkt (in loondienst of als zelfstandige),
• minimaal 1 maand geen inkomen uit dienstverband of een uitkering heeft, en in die maand ook
niet ingeschreven staat in het Handelsregister en,
• niet het hele jaar Zvw verzekerd is.
Optie 3 combineert het grootste aantal administraties en biedt daarmee de meeste mogelijkheden
om zoveel mogelijk buitenlandse seizoensarbeiders te identificeren. Nadeel van het gebruik van de
zelfstandigenregistratie is dat seizoenarbeiders zich mogelijk niet meteen uitschrijven bij het
Handelsregister op het moment dat zij hun activiteiten als zelfstandige in Nederland tijdelijk
onderbreken.

Nadere afbakeningen
Nadat gekozen is voor één van drie bovenstaande opties is het mogelijk om nadere afbakeningen
te maken, bijvoorbeeld door overledenen, immigranten of emigranten uit te sluiten of bepaalde
nationaliteiten te selecteren. Bij keuze voor optie 2 of 3 is het ook mogelijk om afbakeningen te
maken op basis van baanduur of sector.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

Inhoudsopgave
Samenvatting........................................................................................................................ i
1

Inleiding..................................................................................................................... 1
1.1
Onderzoeksvragen ................................................................................................................ 2
1.2

2

3

4

Onderzoeksaanpak ................................................................................................................ 2

Buitenlandse seizoensarbeiders................................................................................ 3
2.1
Wie mag in Nederland werken? .......................................................................................... 3
2.2

Wie komt in Nederland werken? ........................................................................................ 4

2.3

Wat is een buitenlandse seizoensarbeider? ........................................................................ 5

2.4

Zorgverzekeringen voor buitenlandse (seizoens)arbeiders ............................................ 7

Beschikbare registraties over buitenlandse seizoensarbeiders ................................. 9
3.1
Gegevens over verzekerden: het WOR-bestand ............................................................10
3.2

Gegevens over werknemers: de Polisadministratie van UWV ....................................13

3.3

Gegevens over zelfstandigen: de aangiften van de Belastingdienst ............................16

3.4

Gegevens over personen: de basisregistratie persoonsgegevens van
Agentschap BPR ..................................................................................................................18

3.5

Overige gegevens.................................................................................................................20

3.6

Overzicht gegevensbestanden ...........................................................................................21

Conclusies ................................................................................................................25
4.1
Meest geschikte registratie(s) .............................................................................................25
4.2

Nadere afbakeningen ..........................................................................................................26

Literatuur ...........................................................................................................................29
Bijlage A

Sectorindeling Belastingdienst ...................................................................... 31

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

1

1

Inleiding

In de Tweede Kamer is de vrees geuit dat zorgverzekeraars mogelijk risicoselectie toepassen met polissen die specifiek
gericht zijn op buitenlandse seizoensarbeiders. Doel van dit onderzoek is om na te gaan of er een eenduidige en
volledige registratie is van buitenlandse seizoensarbeiders.
Om een gelijk speelveld te creëren en risicoselectie te voorkomen worden de kosten van
zorgverzekeraars verevend. Verzekeraars krijgen een bedrag uit het vereveningsfonds dat afhangt
van de kenmerken van hun verzekerdenpopulatie. Een verzekeraar met een relatief ongezond
verzekerdenbestand wordt op deze manier gecompenseerd voor de hoge zorgkosten van zijn
verzekerden. Het is belangrijk dat het vereveningsmodel de werkelijke zorgkosten goed voorspelt.
Wanneer zorgverzekeraars teveel (of juist niet voldoende) worden betaald voor een groep
verzekerden, is het voor de verzekeraar winstgevend om bij het aantrekken en contracteren van
(nieuwe) verzekerden risicoselectie toe te passen.
In de Tweede Kamer vond op 14 mei 2014 een dertigledendebat plaats over het bericht dat
zorgverzekeraars goedkope zorgverzekeringen aanbieden aan uitsluitend buitenlandse
seizoensarbeiders. In de berichtgeving in de media is onder meer melding gemaakt van goedkope
collectieve zorgverzekeringen zonder eigen risico voor buitenlandse seizoensarbeiders. Het eigen
risico wordt hierbij gedekt door een (verplichte) aanvullende verzekering. Het voordeel hiervan is
dat er geen incassoproblemen zijn bij het innen van een eventueel eigen risico bedrag. Declaraties
kennen een lange doorlooptijd en deze mensen werken vaak tijdelijk in Nederland. Op het moment
van innen zijn zij dus vaak niet meer in Nederland. Een aantal Kamerleden heeft gevraagd of hier
sprake zou kunnen zijn van risicoselectie door de zorgverzekeraars. Het is mogelijk winstgevend
om buitenlandse uitzendkrachten te verzekeren. Voor uitzendkrachten die een tijdelijke
arbeidsovereenkomst hebben met uitzendbeding, eindigt de collectieve zorgverzekering
automatisch op het moment van ziekmelding.
De Minister heeft naar aanleiding van de discussie en de vragen “toegezegd om na te gaan of het
mogelijk is om buitenlandse seizoensarbeiders als vereveningscriterium mee te nemen in de
lopende onderzoeken naar het risicoverevingssysteem”. In eerste stap moet worden nagegaan “of
er een voor de risicoverevening bruikbare registratie van buitenlandse seizoensarbeiders bestaat die
gekoppeld kan worden aan de verzekerden- en zorgkostengegevens die ten grondslag liggen aan
het ex-ante vereveningsmodel”. 1 In een mogelijk tweede stap kan dan nagegaan worden of deze
groep in het vereveningsmodel wordt overgecompenseerd. Wanneer het winstgevend is om
buitenlandse seizoensarbeiders te verzekeren, dient te worden bezien of het
risicovereveningsmodel hiervoor per 2016 kan corrigeren. Het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport heeft SEO Economisch Onderzoek gevraagd onderzoek te doen naar de
beschikbaarheid en bruikbaarheid van registraties over buitenlandse seizoensarbeiders (stap 1).

1

Kamerbrief 376170-121144-Z (20 mei 2014). Dertigledendebat van 14 mei jongstleden. Brief van Minister
Schippers aan de Tweede Kamer.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

2

1.1

HOOFDSTUK 1

Onderzoeksvragen

Het opnemen van een criterium buitenlandse seizoensarbeiders in de risicoverevening staat of valt
bij de mogelijkheid om deze specifieke groep verzekerden eenduidig te identificeren.
Doel van dit onderzoek is om na te gaan of er een eenduidige en volledige registratie is van
buitenlandse seizoensarbeiders. De registratie is bruikbaar als deze via een (versleuteld)
burgerservicenummer te koppelen is aan de verzekerden- en zorgkostengegevens uit de
zogenoemde WOR-bestanden.
Dit resulteert in de volgende onderzoeksvragen:
1. Welke bestanden bevatten registraties over buitenlandse seizoensarbeiders? Wat is er
geregistreerd in deze bestanden (bijvoorbeeld burgerservicenummer, nationaliteit, land van
herkomst)?
2. Welk bestand (of welke combinatie van bestanden) is het meest bruikbaar om te bezien of
buitenlandse seizoensarbeiders worden overgecompenseerd in het risicovereveningsmodel?
Dit rapport levert een overzicht van gegevensbestanden waarmee buitenlandse seizoensarbeiders
kunnen worden geïdentificeerd. Daarnaast geeft dit onderzoek inzicht in welk bestand of welke
combinatie van bestanden het meest geschikt is om te bezien of buitenlandse seizoensarbeiders
worden overgecompenseerd in het risicovereveningsmodel. Doorslaggevend hierbij is de
volledigheid en kwaliteit van de registratie (integraal en stabiel) en de mogelijkheid om het bestand
te koppelen aan de zogenoemde WOR-bestanden met gegevens over zorgkosten en
verzekerdenkenmerken. Ook wordt de praktische uitvoerbaarheid meegewogen.

1.2

Onderzoeksaanpak

Het onderzoek is gestart met een deskresearch. Daarin is eerst nagegaan wat bekend is over
buitenlandse seizoensarbeiders in Nederland. Dit geeft inzicht in mogelijk relevante kenmerken die
beschikbaar moeten zijn in registraties. Ook is onderzocht welke bronnen over buitenlandse
seizoensarbeiders nu worden geraadpleegd in Nederland, bijvoorbeeld door het CBS of in ander
onderzoek naar buitenlandse seizoensarbeiders. Vervolgens is nagegaan welke partijen te maken
hebben met buitenlandse seizoensarbeiders (bijvoorbeeld de Belastingdienst, de Inspectie SZW,
UWV). Deze partijen zijn benaderd om na te gaan welke gegevens exact beschikbaar zijn.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

2

3

Buitenlandse seizoensarbeiders

Door uitbreiding van de Europese Unie en het vrije verkeer van werknemers, zijn de laatste jaren veel werknemers
uit Oost-Europa naar Nederland gekomen. Het gaat hier voornamelijk om Polen. Een groot deel van hen komt
tijdelijk naar Nederland.

2.1

Wie mag in Nederland werken?

In Europa geldt vrij verkeer van werknemers. Dit betekent dat werknemers met de Nederlandse
nationaliteit of de nationaliteit van een land van de Europese Economische Ruimte (EER) zonder
vergunning in Nederland mogen werken. De EER bestaat uit de landen van de Europese Unie
(EU), plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Ook werknemers met de Zwitserse nationaliteit
mogen in Nederland werken. Hoewel Kroatië sinds 1 juli 2013 lid is van de EU, mogen werknemers
uit Kroatië (nog) niet in Nederland werken zonder tewerkstellingsvergunning
Mensen van buiten de EER mogen alleen in Nederland werken als zij een vergunning hebben, een
zogenaamde tewerkstellingsvergunning. Vanaf 1 april 2014 moeten mensen van buiten de EER en
Zwitserland een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid aanvragen. De gecombineerde
vergunning moet aangevraagd worden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) als men
langer dan drie maanden naar Nederland komt. De IND vraagt vervolgens advies aan het UWV of
de buitenlandse werknemer mag werken. Het UWV beoordeelt dit aan de hand van de eisen van
de Wet arbeid vreemdelingen (Wav). Enkele groepen, bijvoorbeeld seizoensarbeiders, moeten ook
na 1 april 2014 nog apart een tewerkstellings- en (eventueel) een verblijfsvergunning aanvragen. 2
UWV verleent pas een tewerkstellingsvergunning als er geen Nederlands en Europees aanbod is
op de arbeidsmarkt. Dit betekent dat een werkgever allereerst moet kunnen aantonen dat is gezocht
naar een geschikte kandidaat binnen de EER. Vervolgens voert UWV een arbeidsmarkttoets uit.
Hierbij toetst UWV of er voor het werk geen geschikte kandidaten op de Nederlandse arbeidsmarkt
of binnen de EER zijn. Als er voldoende geschikt aanbod wordt gevonden, weigert UWV de
tewerkstellingsvergunning. Dit geldt ook als een sollicitant uit Nederland of de EER door
(bij)scholing binnen een redelijke periode aan de eisen kan voldoen. 3
Voor zelfstandig ondernemers geldt dat zij, als zij afkomstig zijn uit een land van de EER (of
Zwitserland), zonder vergunning in Nederland mogen werken. Dit geldt ook voor zelfstandigen
uit Kroatië. Zelfstandigen van buiten de EER hebben geen tewerkstellingsvergunning nodig, maar
een verblijfsvergunning als zelfstandig ondernemer.

2

3

Zij vragen de tewerkstellingsvergunning aan bij UWV. Voor seizoensarbeid geldt dat maximaal 24 weken
aaneengesloten gewerkt mag worden en dat men daarvoor minimaal 14 weken ononderbroken buiten
Nederland is geweest. Ook mensen die hier komen om korter dan 3 maanden te werken hebben nog een
aparte tewerkstellingsvergunning nodig. Zie: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/buitenlandsewerknemers
Zie: https://www.werk.nl/werk_nl/werkgever/meerweten/werkvergunning/voorwaardenwerkvergunning

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

4

2.2

HOOFDSTUK 2

Wie komt in Nederland werken?

De vraag is nu welke buitenlandse werknemers ook daadwerkelijk naar Nederland komen om te
werken. Door de recente uitbreidingen van de EU is het karakter van (arbeids)migratie de laatste
jaren sterk veranderd. Allereerst is in 2004 de Europese Unie uitgebreid met tien nieuwe landen:
Cyprus, Malta, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije en Slovenië.
Werknemers uit deze nieuwe EU-landen hebben sinds 1 mei 2007 volledige toegang tot de
Nederlandse arbeidsmarkt. Bulgarije en Roemenië zijn in 2007 toegetreden. Werknemers uit deze
twee landen hebben sinds 2014 vrije toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. Voor de meest
recente toetreder, Kroatië op 1 juli 2013, geldt in Nederland nog geen vrij verkeer van werknemers.
Deze uitbreidingen hebben ertoe geleid dat het aantal mensen dat uit Oost-Europa naar Nederland
komt sterk is gestegen. Deze groep komt vooral naar Nederland om te werken, zie onder andere
Berkhout & Hof (2012) en Ooijevaar et al. (2013). Daarnaast zijn tijdelijke (mensen die zich niet
inschrijven in de Gemeentelijke Basisadministratie) buitenlandse arbeiders over het algemeen jong,
verdienen ze minder dan Nederlanders, werken ze vooral in Limburg en Noord-Brabant en gaan
veel vaker aan de slag als uitzendkracht of in de landbouw (Berkhout & Hof, 2012). In 2008 werkte
ruim 50 procent van de tijdelijke Oost-Europese arbeidsmigranten als uitzendkracht. Ongeveer 15
procent werkte in de landbouw, de uitzendkrachten niet meegeteld (Berkhout e.a., 2011).
In 2011 telde Nederland bijna 340.000 werknemers uit de Europese Unie die niet de Nederlandse
nationaliteit bezaten, zie CBS Migrantenmonitor (2013). 4 Ongeveer de helft daarvan kwam uit de
nieuwe Oost-Europese lidstaten (bijna 166.000 werknemers). Voor 2010 is ook het aantal
zelfstandigen bekend: bijna 23.000 zelfstandigen hadden in 2010 de niet-Nederlandse nationaliteit.
Ongeveer 9.000 van hen kwamen uit de nieuwe Oost-Europese lidstaten.
Figuur 2.1 toont gegevens over buitenlandse werknemers uit Midden- en Oost-Europa tot en met
maart 2013. De figuur laat zien dat de totale groep buitenlandse werknemers uit Midden- en OostEuropa de afgelopen jaren sterk is gestegen en dat deze stijging vooral wordt veroorzaakt door de
Polen. In 2013 werkten eind maart zo’n 122.000 Polen in Nederland. In maart 2007 ging het nog
om 25.000 Poolse werknemers. Het aantal Roemeense en Bulgaarse werknemers, voor wie tot en
met 2013 nog een tewerkstellingsvergunning nodig was, is veel kleiner. Maar ook het aantal
werknemers uit de overige Oost-Europese landen blijft achter bij de Polen, hoewel ook daar een
stijging te zien is.
Verder is in de figuur duidelijk een seizoenspatroon te herkennen, met een piek in de
zomermaanden. Dit duidt op seizoensarbeid, vooral onder Poolse werknemers. De vraag is hoe
deze buitenlandse seizoensarbeiders kunnen worden onderscheiden van werknemers die langdurig
naar Nederland komen.

4

Als personen ingeschreven staan (of ooit hebben gestaan) in de GBA, dan is de herkomst gedefinieerd op
basis van de herkomstgroepering. Zo niet, dan is herkomst gedefinieerd op basis van de nationaliteit indien
deze bekend is. Voor het gemak spreekt dit rapport over niet-Nederlandse nationaliteit.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

Figuur 2.1

5

De laatste jaren neemt vooral het aantal Poolse werknemers in Nederland toe

160

Aantal werknemers (x 1.000)

140
120
100
80
60
40
20

januari
maart
mei
juli
september
november
januari
maart
mei
juli
september
november
januari
maart
mei
juli
september
november
januari
maart
mei
juli
september
november
januari
maart
mei
juli
september
november
januari
maart
mei
juli
september
november
januari
maart

0

2007

2008

2009

Roemenen/Bulgaren

2010

2011

Overig Midden- of Oost-Europees

2012

2013

Polen

De figuur geeft het aantal werknemers in Nederland weer met een Midden- of Oost-Europese nationaliteit of
herkomst. De figuur betreft alleen werknemers en dus niet zelfstandigen.
Bron: CBS (2013). Werknemers uit Oost-Europese lidstaten van de EU naar nationaliteit, maatwerk.

2.3

Wat is een buitenlandse seizoensarbeider?

De buitenlandse seizoensarbeider kan op verschillende manieren gedefinieerd worden. Binnen het
begrip buitenlandse seizoensarbeider dienen op drie componenten keuzes te worden gemaakt:
• Wie is een buitenlander?
• Wie is een arbeider?
• Wat is seizoensarbeid?
Dit onderzoek kiest ervoor om op alle componenten een brede definitie te hanteren, die in een
later stadium nog nader kan worden afgebakend (zie Box 2.1).
Box 2.1

Definitie buitenlandse seizoensarbeider

Een buitenlandse seizoensarbeider is iemand die:
• niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt;

•
•

in Nederland werkt, als werknemer of als zelfstandige;
dat niet het gehele kalenderjaar doet.

Buitenlander – niet-Nederlandse nationaliteit
Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt, wordt in dit onderzoek gezien als
buitenlander. In een later stadium kan dit nader worden afgebakend, bijvoorbeeld naar mensen uit
bepaalde (EU-)landen. Er is voor nationaliteit gekozen omdat geboorteland niet goed is

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

6

HOOFDSTUK 2

geregistreerd onder mensen die niet staan ingeschreven in de Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA). Iedere persoon die naar Nederland komt en van plan is om hier langer dan vier maanden
te blijven, moet zich laten inschrijven in de GBA. Mensen die niet van plan zijn om langer dan vier
maanden in Nederland te blijven, hoeven zich dus niet in te schrijven. Juist seizoensarbeiders
komen voor een kortere periode naar Nederland.
Bovendien sluit nationaliteit aan bij het wetgevend kader (het vrij verkeer van personen bestaat
voor personen met een EU-nationaliteit). Het geboorteland sluit niet altijd aan bij de huidige
landsgrenzen. Een definitie op basis van geboorteland schiet tekort bij burgers uit bijvoorbeeld
Oost-Europa: Balten die ouder zijn dan 22 jaar zijn officieel geboren in Sovjet-Unie, Slovenen in
Joegoslavië etc.
Arbeider – zowel werknemers als zelfstandigen
Iedereen die werkt wordt in dit onderzoek gezien als arbeider. Het gaat hierbij zowel om
werknemers (in loondienst) als om zelfstandigen. In een later stadium kan dit nader worden
afgebakend, bijvoorbeeld door alleen werknemers mee te nemen. De collectiviteiten waar
buitenlandse seizoensarbeiders gebruik van maken worden immers vaak door uitzendbureaus
aangeboden aan hun medewerkers, zie paragraaf 2.4.
Seizoensarbeid – niet het gehele kalenderjaar in Nederland werkzaam
Figuur 2.1 laat de ontwikkeling zien van het aantal buitenlandse werknemers. Dit zijn zowel
seizoensarbeiders als werknemers die langdurig naar Nederland komen. Berkhout & Hof (2012) en
Ooijevaar et al. (2013) maken onderscheid naar tijdelijke en langdurige arbeidsmigranten. Langdurige
arbeidsmigranten zijn werknemers die zich inschrijven in de Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA). Tijdelijke arbeidsmigranten zijn degenen die zich niet inschrijven; zij zijn niet van plan om
langer dan vier maanden in Nederland te blijven.
Voordeel van deze onderverdeling in tijdelijk en langdurig is dat hij eenvoudig is toe te passen en
dat de groep tijdelijke buitenlandse werknemers voornamelijk uit seizoensarbeiders zal bestaan. 5
Nadeel van deze onderverdeling is dat zich onder de zogenaamde langdurige migranten ook
seizoensarbeiders kunnen bevinden. Iemand die voor een halfjaar naar Nederland komt als
seizoensarbeider, en zich dus inschrijft in de GBA, wordt immers tot de langdurige
arbeidsmigranten gerekend. Deze definitie geeft dus een onderschatting van het totaal aantal
buitenlandse seizoensarbeiders. Dit onderzoek kiest er daarom voor om alle arbeiders die minder
dan een jaar in Nederland werken tot de seizoensarbeiders te rekenen. In een later stadium kan dit
nader worden afgebakend, bijvoorbeeld naar arbeiders die niet staan ingeschreven in de GBA, maar
ook naar mensen die werken in een bepaalde sector, met een bepaald contract of voor een bepaalde
duur.
Niet iedereen die de buitenlandse nationaliteit heeft en niet het hele jaar werkt, is echter een
seizoensarbeider. Een persoon kan bijvoorbeeld ook een gedeelte van het jaar werkloos, ziek of
arbeidsongeschikt zijn. In dat geval ontvangt die persoon meestal een uitkering (WW, ZW, WGA,
IVA, WWB). Daarnaast kan een persoon, die niet het hele jaar werkt, zijn overleden. Ook zijn er
studenten die na het afronden van hun studie midden in het jaar beginnen te werken. Daarnaast
5

In de praktijk kan het zo zijn dat deze werknemers wel voor langere tijd naar Nederland komen, maar zich
(nog) niet hebben ingeschreven in de GBA.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

7

kunnen personen gedurende het jaar uit Nederland geëmigreerd of naar Nederland geïmmigreerd
zijn. Een verdere afbakening van het begrip ‘buitenlandse seizoensarbeider’ dient hier rekening mee
te houden.

Een brede definitie is stabiel
Voordeel van een brede definitie is dat deze stabiel is en bijvoorbeeld niet afhankelijk is van
veranderingen in wet- en regelgeving. Als gekozen wordt om alleen personen met een nationaliteit
die nu onder het vrije verkeer van werknemers valt tot de buitenlandse seizoensarbeiders te
rekenen, moet de definitie worden aangepast als de EU uitbreidt en extra nationaliteiten toegang
krijgen tot de Nederlandse arbeidsmarkt. Hetzelfde geldt voor een afbakening op basis van
inschrijving in de GBA. Als de wet wijzigt, waardoor men zich sneller moet registreren in de GBA
(bijvoorbeeld na 3 maanden) of als strenger wordt gehandhaafd op inschrijving na vier maanden,
verandert ook de definitie en samenstelling van de groep buitenlandse seizoensarbeiders.

2.4

Zorgverzekeringen voor buitenlandse
(seizoens)arbeiders

Iemand is verplicht een zorgverzekering bij een Nederlandse zorgverzekeraar af te sluiten als hij of
zij in de betreffende periode in Nederland woont en/of in Nederland een inkomen heeft. 6
Buitenlandse seizoensarbeiders zijn dus verplicht een Nederlandse zorgverzekering af te sluiten
voor de periode dat ze werken in Nederland. Ook wanneer ze een andere verzekering hebben
afgesloten die zorgkosten in Nederland vergoedt. Het maakt hierbij niet uit of de werknemer of
zelfstandige wel of niet ingeschreven staat in de GBA.
Zorgverzekeraars hebben hiertoe collectiviteiten ontwikkeld die speciaal zijn bedoeld voor
buitenlandse seizoensarbeiders. Het gaat hier om relatief goedkope polissen zonder eigen risico
(zowel het vrijwillige als het verplichte eigen risico wordt herverzekerd). Dergelijke polissen worden
onder andere aangeboden door CZ, Zilveren Kruis Achmea en Eno, vaak via uitzendbureaus. De
vraag is wat deze verzekeraars onder seizoensarbeiders verstaan (en wie er dus gebruik kan maken
van deze polis). Voor de collectiviteiten tussen LTO Seizoenarbeid, onderdeel van de Land- en
Tuinbouw Organisatie, en CZ geldt dat buitenlandse arbeiders een dergelijke zorgverzekering
kunnen afsluiten als zij korter dan 365 aaneengesloten dagen in Nederland werken en uit Europa
komen. Voor de collectiviteit met Zilveren Kruis Achmea geldt geen maximale duur en kunnen
alle buitenlandse werknemers deelnemen. 7 Eno heeft het label HollandZorg speciaal voor
buitenlandse arbeiders opgericht. Deze biedt de Uitzendpolis die als collectieve verzekering is af te
sluiten. De doelgroep voor deze verzekering is niet nader beschreven.
Veel uitzendkrachten die uit het buitenland komen en in Nederland werkzaam zijn, hebben met
het uitzendbureau een tijdelijke arbeidsovereenkomst met uitzendbeding. Als dit het geval is,
betekent de ziekmelding van de uitzendkracht automatisch het einde van zijn uitzendovereenkomst
én van de collectieve zorgverzekering. De aanmelding, afmelding en inning van de premie van de
6

7

Uitzondering hierop vormen werknemers die in Nederland werken voor een buitenlandse werkgever en
niet in Nederland wonen. Zij kunnen een A1-formulier aanvragen waarop staat dat zij verzekerd blijven in
hun woonland.
http://www.ltoseizoenarbeid.nl/zorgverzekering/premie-2014

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

8

HOOFDSTUK 2

zorgverzekering zijn namelijk gerelateerd aan het werken via het uitzendbureau. Vanaf de eerste
dag dat de uitzendkracht ziek is, zou de verzekerde zich individueel moeten aanmelden bij een
zorgverzekeraar.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

3

9

Beschikbare registraties over
buitenlandse seizoensarbeiders

Er zijn verschillende bestanden die informatie bevatten over buitenlandse seizoensarbeiders. Dit hoofdstuk bespreekt
wat er in die bestanden geregistreerd staat en hoe deze gegevens gebruikt kunnen worden om buitenlandse
seizoensarbeiders te identificeren.
Dit hoofdstuk beschrijft beschikbare registraties waarmee buitenlandse seizoensarbeiders
geïdentificeerd kunnen worden. Verschillende aspecten van deze registraties zijn daarbij van belang.
Allereerst speelt de inhoud van de registraties natuurlijk een belangrijke rol: welke gegevens worden
geregistreerd? Hierbij gaat het bijvoorbeeld om werken in Nederland, zowel als werknemer of als
zelfstandige, de duur van de baan, de nationaliteit of herkomst van de werkenden, enzovoorts.
Daarnaast dienen de kenmerken van personen koppelbaar te zijn met de zorgkosten- en
verzekerdengegevens in het WOR-bestand. Bij voorkeur is het burgerservicenummer bekend,
zodat personen via deze unieke sleutel in de verschillende registraties gevonden kunnen worden.
Indien het burgerservicenummer niet aanwezig is, biedt het WOR-bestand nog de mogelijkheid
om te koppelen op geboortedatum, postcode en geslacht.
Daarnaast is informatie over de bestanden van belang. Het gaat hier bijvoorbeeld om de vraag of
het bestand volledig dekkend (integraal) is, dus of iedereen in het bestand zit. Uitgangspunt vormt
hierbij de verzekerdenregistratie. Voor iedereen die een Nederlandse zorgverzekering heeft, moet
immers bepaald kunnen worden of hij of zij een buitenlandse seizoensarbeider is. Ook de stabiliteit
van de registratie is van belang. Vindt deze jaarlijks en op dezelfde manier plaats? Alleen bij
continue jaarlijkse registratie kan het bestand gebruikt worden om verdeelkenmerken vast te stellen
ten behoeve van de risicoverevening. Als de inhoud van de registratie niet stabiel is en dus
verandert, kan het zijn dat de gekozen definitie niet ieder jaar toegepast kan worden. Ook dat is
onwenselijk. Daarnaast moet de registratie betrouwbaar zijn en dient zoveel mogelijk te worden
uitgegaan van bronbestanden. Daarom wordt ook de bron/leverancier van de gegevens en de
meest recent beschikbare jaargang in beeld gebracht (op het moment van schrijven).
Per gegevensbestand wordt eerst gekeken welke gegevens beschikbaar zijn om buitenlandse
seizoensarbeiders te identificeren. Daarna worden de resultaten uit alle bestanden samengevat.
Hoofdstuk 4 geeft een samenvatting van de combinaties van bestanden die gebruikt kunnen
worden om een indicator ‘buitenlandse seizoensarbeider’ toe te voegen aan het
risicovereveningsmodel.
Voor het gemak volgt hier nog een keer de gehanteerde definitie van een buitenlandse
seizoensarbeider. Een buitenlandse seizoensarbeiders is iemand die:
• niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• in Nederland werkt, als werknemer of als zelfstandige,
• dat niet het gehele kalenderjaar doet.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

10

3.1

HOOFDSTUK 3

Gegevens over verzekerden: het WOR-bestand

Nu in het risicovereveningsmodel
Het risicovereveningsmodel wordt geschat op basis van het zogenaamde WOR-bestand. Het
bestand bevat per individu (zie Zorginstituut, 2014):
• Zorgkosten in een bepaald jaar, uitgesplitst naar zorgcomponenten, zoals huisartsenzorg,
ziekenhuiskosten, kosten ziekenvervoer enzovoorts,
• Vereveningskenmerken (zoals leeftijd x geslacht, FKG-indeling, DKG-indeling, sociaal
economische status, aard van inkomen),
• Versleuteld burgerservicenummer,
• Postcode (4 cijfers en 2 letters),
• Geboortejaar en -maand,
• Geslacht,
• Het aantal dagen dat men in een jaar verzekerd is (inclusief begin- en einddatum verzekering),
• Bij welke verzekeraar men verzekerd is (op basis van UZOVI-nummer),
• Of een verzekerde woonachtig is in het buitenland.
De meeste gegevens voor het WOR-bestand worden aangeleverd door zorgverzekeraars (via Vektis
en ZiN), bijvoorbeeld de verzekerde periode en persoonskenmerken, gegevens over zorggebruik
(farmacie-, hulpmiddelen- en DBC-gegevens) en gegevens over kosten. Gegevens die nodig zijn
om de aard van het inkomen te bepalen komen van UWV (werknemers en uitkeringen), de
Belastingdienst (zelfstandigen) en DUO (studenten). De inkomensgegevens die nodig zijn om
Sociaal Economische Status (SES) te bepalen worden geleverd door de Belastingdienst, zie
Zorginstituut (2014).

Mogelijke informatie over buitenlandse seizoensarbeiders
Landcode
Het Zorginstituut beschikt op dit moment al over een indicator die aangeeft of een verzekerde
woonachtig is in het buitenland. Omdat voor deze verzekerden vaak gegevens over zorggebruik in
voorgaande jaren ontbreken (bijvoorbeeld over medicijngebruik), worden de vereveningsbijdragen
voor deze verzekerden op een iets andere manier bepaald dan voor verzekerden die in Nederland
wonen. 8 Het gaat hier om mensen die niet staan ingeschreven in de Gemeentelijke
Basisadministratie, dus de zogenaamde tijdelijke migranten.
Vektis verzamelt aanvullend de landcode voor deze verzekerden.9 Het gaat hier om het land waarin
de verzekerde woonachtig is. Dit is dus iets anders dan de nationaliteit van verzekerden. Ook
mensen met de Nederlandse nationaliteit, die voor het grootste deel van het jaar in het buitenland
wonen vallen hieronder, zoals Nederlanders die net over de grens in België of Duitsland wonen.

8
9

Zie Beleidsregels vereveningsbijdrage zorgverzekering 2014, Staatcourant 15 oktober 2013, nr 28572
Bron: Vektis (2013), Aanleverspecificaties BASIC versie 0105, Zeist: Vektis
LANDCODE_BASIC_COD032_-_NEN VEKTIS.xls

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

en

BESCHIKBARE REGISTRATIES OVER BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

11

Aard van inkomen - werknemers en zelfstandigen
Via gegevens van UWV en de Belastingdienst is in het WOR-bestand bekend of mensen werken
(als werknemer of als zelfstandige) op het gekozen peilmoment (30 juni 2012, voor het
risicovereveningsmodel van 2015). Mensen die als (seizoens)arbeider op andere momenten in het
jaar werken kunnen daarmee dus niet geïdentificeerd worden.
Inschrijfduur Zvw en begin- en einddatum verzekering
Buitenlandse seizoensarbeiders komen voor korte tijd naar Nederland en zullen daarom niet het
hele jaar staan ingeschreven bij een zorgverzekeraar. Het Zorginstituut beschikt behalve over de
inschrijfduur ook al over een begin- en einddatum van de verzekering.
Reden uitstroom Zvw
Het is niet verstandig om alleen naar inschrijfduur te kijken, want ook mensen die overlijden zullen
een inschrijfduur korter dan een jaar hebben. Vektis verzamelt ten behoeve van de
Zorgverzekeringswet ook gegevens over de uitstroomreden. 10 Dit kenmerk geeft aan of een
verzekerde in een kwartaal is uitgestroomd en, zo ja, met welke reden. Mogelijke redenen zijn:
• 1 = niet uitgestroomd
• 2 = overleden
• 3 = uitgestroomd overig
• 99 = wel aanvullende verzekering, geen Zvw
Op basis van deze cijfers is af te leiden wie korter dan een jaar verzekerd was en of de verzekering
is beëindigd vanwege overlijden of een andere reden.
Contractvorm Zvw
Een ander kenmerk dat Vektis verzamelt en dat mogelijk interessant is in een onderzoek naar
winstgevendheid van buitenlandse seizoensarbeiders is de contractvorm Zvw. Hierin wordt
aangegeven of een verzekerde volgens een individueel afgesloten overeenkomst dan wel volgens
een collectief contract verzekerd is. De contractvorm is echter geen kenmerk van de verzekerde
maar van de verzekering zelf en kan dus door verzekeraars worden beïnvloed. Om die reden is de
contractvorm geen objectief kenmerk dat voor de verevening gebruikt kan worden.

Bronbestand, integraal, stabiel, en tijdig beschikbaar?
De basis voor deze cijfers vormen de gegevens die voor het grootste deel nu al worden gebruikt
voor de risicoverevening. Voor het WOR-bestand wordt gebruik gemaakt van bronbestanden van
Vektis, Zorginstituut Nederland, de Belastingdienst en UWV. Het betreft een bestand over alle
verzekerden en is dus integraal. De bestanden zijn daardoor ook tijdig beschikbaar en stabiel.

Samengevat
Op basis van de bestanden die nu beschikbaar zijn bij het Zorginstituut en Vektis, kan de volgende
groep mensen geïdentificeerd worden:
• Iedereen woonachtig in het buitenland,
• die op 30 juni in Nederland werkzaam is als werknemer en/of als zelfstandige,
• en niet het hele jaar Zvw verzekerd is
10

Bron: Vektis (2013), Aanleverspecificaties BASIC versie 0105, Zeist: Vektis en persoonlijke communicatie
met Vektis.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

12

HOOFDSTUK 3

Nadelen van deze registratie
Bovengenoemde selectie gaat over verzekerden die in het buitenland woonachtig zijn. Dit kunnen
ook mensen met de Nederlandse nationaliteit zijn. Deze worden dan onterecht aangemerkt als
buitenlandse seizoensarbeider. Aan de andere kant worden mensen onterecht niet aangemerkt als
seizoensarbeider. Mensen met een niet-Nederlandse nationaliteit die in Nederland wonen en
werken en zich hebben ingeschreven in de GBA kunnen op deze manier namelijk niet gevonden
worden. Zij staan immers niet geregistreerd als woonachtig in het buitenland. Tot slot mist deze
afbakening ook mensen die in het buitenland woonden en in Nederland werkten (als
seizoensarbeider), maar niet op 30 juni.
Daarnaast kan het zijn dat de persoon die korter dan een jaar Zvw verzekerd is geen
seizoensarbeider was, maar is overleden, is geëmigreerd of geïmmigreerd. Overledenen kunnen in
het WOR-bestand worden geïdentificeerd door gebruik te maken van de reden uitstroom Zvw.
Personen die emigreren zullen vaak per 1 januari nog zijn ingeschreven, terwijl de uitschrijfdatum
voor 31 december ligt. Bij personen die immigreren zal juist de inschrijfdatum na 1 januari liggen.
Een mogelijke afbakening is dus om als buitenlandse seizoensarbeider alleen de personen mee te
nemen die zich na 1 januari inschrijven en voor 31 december uitschrijven. In dat geval sluit je echter
ten onrechte personen uit die bijvoorbeeld alleen van december tot en met januari in Nederland
staan ingeschreven.
Ook kunnen personen die korter dan een jaar Zvw verzekerd zijn buitenlandse studenten zijn met
een bijbaantje. Studenten worden binnen het huidige risicovereveningsmodel geïdentificeerd op
basis van informatie afkomstig van DUO. Een persoon wordt toegekend aan de groep studenten
indien hij tussen 18 en 34 jaar oud is en voorkomt in het bestand van DUO op peildatum 1 oktober
van het jaar t (2012 voor het risicovereveningsmodel van 2015), en geen
arbeidsongeschiktheidsuitkering of bijstandsuitkering ontving. Deze personen kunnen uitgesloten
worden van de groep buitenlandse seizoensarbeiders. Voorwaarde voor registratie bij DUO is dat
de student studiefinanciering heeft ontvangen. 11 Vaak zullen buitenlandse studenten die voor hun
studie tijdelijk in Nederland wonen echter helemaal geen zorgverzekering afsluiten: zij zijn dit
namelijk niet verplicht. 12 Indien zij inderdaad geen zorgverzekering afsluiten zitten ze niet in het
WOR-bestand en kunnen ze ook niet per abuis tot de buitenlandse seizoensarbeiders gerekend
worden.
Tot slot zal er een groep zijn die om een andere reden een gedeelte van het jaar niet verzekerd is,
bijvoorbeeld militairen in actieve dienst zijn niet verplicht verzekerd. Een persoon die een gedeelte
van het jaar in actieve dienst is en een gedeelte van het jaar niet, zal korter dan een jaar verzekerd
zijn en dus per abuis tot de buitenlandse seizoensarbeiders kunnen worden gerekend. Daarnaast
zijn er nog personen die zich een gedeelte van het jaar niet verzekeren, hoewel zij hiertoe wel
verplicht zijn.

11

12

Studenten met een verblijfsvergunning type II, II of IV (regulier onbepaalde tijd, asiel bepaalde of
onbepaalde tijd) hebben recht op studiefinanciering. Studenten zonder verblijfsvergunning maar met EUnationaliteit die tenminste 56 uur per maand werken hebben ook recht op studiefinanciering.
http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/zorgverzekering/vraag-en-antwoord/ben-ik-verplicht-eenzorgverzekering-af-te-sluiten.html

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BESCHIKBARE REGISTRATIES OVER BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

3.2

13

Gegevens over werknemers: de Polisadministratie
van UWV

UWV beheert de zogenaamde Polisadministratie. UWV baseert deze administratie op informatie
uit de loonaangiften van de Belastingdienst. De Polisadministratie bevat van alle werknemers
gegevens van banen in een inkomstenperiode (bijvoorbeeld een maand of vier weken). Behalve
gegevens over banen bevat deze data ook gegevens over andere inkomsten, zoals pensioenen en
uitkeringen. De Polisadministratie bevat geen informatie over zelfstandigen.

Nu in het risicovereveningsmodel
De Polisadministratie van UWV wordt in het huidige risicovereveningsmodel gebruikt om de aard
van het inkomen te bepalen voor arbeidsongeschikten, bijstandsgerechtigden en werknemers. De
informatie over zelfstandigen is afkomstig van de Belastingdienst. Zowel voor de gegevens van
UWV als de gegevens van de Belastingdienst is de peildatum 30 juni 2012 (voor het
risicovereveningsmodel van 2015). Dat betekent dat wordt gekeken of een verzekerde op 30 juni
2012 inkomen ontving uit een arbeidsongeschikheidsuitkering, uit een bijstandsuitkering en/of uit
dienstverband.
Momenteel levert UWV de volgende gegevens aan het Zorginstituut:
• Burgerservicenummer (versleuteld),
• Postcode,
• Indicator loonheffing ja/nee, 13
• Aard van inkomen (bijvoorbeeld loon/salaris, Wajong, WWB, WW).

Mogelijke informatie over buitenlandse seizoensarbeiders
Een directe indicator die aangeeft of iemand wel/geen seizoensarbeider is, is niet aanwezig in de
Polisadministratie. Een aantal andere gegevens waarmee seizoensarbeiders geïdentificeerd kunnen
worden zijn wel aanwezig:
• Nationaliteit,
• Type contract (tijdelijk, vast, uitzendkracht, oproepkracht),
• Sector,
• Begin- en einddatum dienstverband.
Hiernaast verzorgt en registreert UWV de uitgifte van tewerkstellingsvergunningen.
Nationaliteit
Nationaliteit zit in de Polisadministratie: de werkgever moet bij de loonaangifte de nationaliteit van
de werknemer invullen. In een aantal software pakketten is de default nationaliteit ‘Nederlands’. Bij
UWV heerst het vermoeden dat werkgevers de Nederlandse nationaliteit gewoon laten staan. 14 De
variabele nationaliteit in de Polisadministratie is dus vermoedelijk minder goed geregistreerd dan
de variabele nationaliteit in de GBA/Basis Registratie Personen. In de Polisadministratie is geen
informatie aanwezig over etniciteit of geboorteland.

13
14

Deze indicator geeft aan of er meer dan 0 euro fiscaal loon wordt uitbetaald.
Bron: telefonisch en e-mailcontact met UWV.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

14

HOOFDSTUK 3

Type contract
In de Polisadministratie is bekend of de persoon werkzaam is op een contract voor bepaalde tijd (
tijdelijk) of voor onbepaalde tijd (vast). Ook is bekend of de persoon werkzaam is als uitzendkracht
of als oproepkracht. Voor de uitzendkrachten is verder bekend in welke fase zij zijn ingedeeld.
Wanneer een uitzendkracht voor het eerst via een uitzendbureau gaat werken wordt hij ingedeeld
in fase A in de ABU-cao (of fase 1, in de NBBU-cao). Dit zijn veelal contracten met een
uitzendbeding. In een contract met uitzendbeding kan het uitzendbureau de arbeidsrelatie altijd
tussentijds opzeggen. Na fase A (1) kan een uitzendkracht doorstromen naar volgende fases, en zo
uiteindelijk een contract voor bepaalde of onbepaalde tijd bemachtigen. Wordt het contract met
het uitzendbureau echter voor 26 weken of langer onderbroken, dan begint de uitzendkracht weer
in fase A (1). Buitenlandse seizoensarbeiders zullen veelal in fase A (1) werkzaam zijn, ofwel omdat
het contract voor 26 weken of langer wordt onderbroken tussen de seizoenen in, ofwel doordat zij
vaak nieuwe werknemers zijn.
Sector
De sector waarin de persoon werkzaam is zit ook in de Polisadministratie. De sectorindeling die
wordt gehanteerd is de indeling op basis waarvan de sectorale premies (WW en WIA) worden
bepaald (zie Bijlage A voor een overzicht van de sectoren). Deze indeling in sectoren is in ieder
geval in de afgelopen 10 jaar niet veranderd en is dus stabiel.
Begin- en einddatum dienstverband
In de Polisadministratie is bekend wat de begindatum en einddatum is van de inkomstenverhouding
(dienstverband of uitkering). Deze variabelen kunnen voor de jaren 2012 en 2013 echter niet
gebruikt worden om werknemers die minder dan een jaar werken te identificeren. Dit komt omdat
deze variabelen tot en met 2013 niet goed gevuld zijn voor uitzendkrachten en juist buitenlandse
seizoensarbeiders vaak voor uitzendbureaus werken. Uitzendbureaus konden tot 1 januari 2014
wekelijks informatie over hun uitzendkrachten aan UWV aanleveren. De uitzendbureaus die ervoor
kozen om deze zogenaamde weekaanleveringen te verstrekken, hoefden bij de loonaangifte niet de
begin- en einddatum van de dienstverbanden van hun uitzendkrachten te vermelden. Vrijwel alle
uitzendbureaus leverden tot 1 januari 2014 weekaanleveringen aan UWV. Al deze uitzendbureaus
hebben dus geen begin- en einddatum van de dienstverbanden van hun uitzendkrachten ingevuld.
Vanaf 2014 kunnen deze cijfers wel gebruikt worden.
Werknemers die minder dan een jaar werken zijn wel op een andere manier te identificeren. De
gegevens die vanuit de Polisadministratie worden verstrekt voor het huidige
risicovereveningsmodel hebben als peildatum 30 juni 2012 (voor het risicovereveningsmodel van
2015). Hieruit is bekend of een persoon op 30 juni 2012 een inkomen uit dienstverband ontving.
Wanneer gegevens uit de Polisadministratie op meerdere peildata worden bekeken, is op elk van
deze peildata bekend of een persoon een inkomen uit dienstverband ontving. Bijvoorbeeld aan het
einde van iedere maand op 31 januari, 28 februari, 31 maart, …, 31 december. Wanneer een
persoon het gehele jaar werkzaam is geweest, ontvangt hij op al deze peildata een inkomen uit
dienstverband. Wanneer een persoon niet het gehele jaar werkzaam is geweest ontvangt hij op één
of meerdere van deze peildata wel een inkomen uit dienstverband, en op één of meerdere van deze
peildata geen inkomen uit dienstverband. Het opvragen van data uit de Polisadministratie op
meerdere peilmomenten betekent een grotere belasting voor UWV om de gegevens te leveren.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BESCHIKBARE REGISTRATIES OVER BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

15

Deze situatie speelt echter slechts één jaar: vanaf 2014 kunnen gegevens over begin- en einddatum
van het dienstverband worden gebruikt.
Niet iedereen die de buitenlandse nationaliteit heeft en niet het hele jaar werkt is een
seizoensarbeider. Een persoon kan bijvoorbeeld ook een gedeelte van het jaar werkloos, ziek of
arbeidsongeschikt zijn. In dat geval ontvangt die persoon meestal een uitkering (WW, ZW, WGA,
IVA, WWB). De personen die op alle peilmomenten een inkomen uit dienstverband en/of een
inkomen uit een uitkering ontvangen dienen dus niet tot de buitenlandse seizoensarbeiders te
worden gerekend. Dit kan op basis van de Polisadministratie.
Op basis van de informatie op de verschillende peilmomenten kan ook gekozen worden voor een
andere definitie van seizoensarbeider: bijvoorbeeld alleen personen die maximaal 6 maanden
inkomen uit arbeid verdienen, en in de overige maanden geen inkomen uit arbeid of uitkering
hebben.
Tewerkstellingsvergunningen
UWV geeft ook tewerkstellingsvergunningen uit voor werknemers van buiten de EER die in
Nederland willen werken. Informatie over tewerkstellingsvergunningen is niet beschikbaar in de
Polisadministratie, maar staan wel elders bij UWV geregistreerd. De tewerkstellingsvergunningen
zijn echter niet gekoppeld aan een BSN nummer. Een BSN nummer is namelijk geen voorwaarde
voor afgifte van de tewerkstellingsvergunning en is vrijwel nooit bekend, omdat de vreemdeling
nog niet in Nederland is. Ook verleent UWV sinds medio 2011 geen tewerkstellingsvergunningen
meer voor seizoensarbeiders omdat er voldoende aanbod van werknemers binnen de EER is. 15
Informatie over tewerkstellingsvergunningen kan dus niet gebruikt worden om de buitenlandse
seizoensarbeider te identificeren.

Bronbestand, integraal, stabiel en tijdig beschikbaar?
De Polisadministratie is een bronbestand waarin loonaangiften van de Belastingdienst worden
verzameld. De Polisadministratie is een integrale registratie voor werknemers. De registratie bevat
informatie over alle werknemers (die loonaangifte doen), maar niet over zelfstandigen. Met alleen
de polis kunnen dus niet alle arbeiders (werknemers en zelfstandigen) geïdentificeerd worden. De
Polisadministratie in de huidige vorm bestaat sinds december 2007 en is sindsdien stabiel. De meest
recente jaargang is 2013, de informatie is dus tijdig beschikbaar.

Samengevat
Op basis van de bestanden die beschikbaar zijn bij UWV, kan de volgende groep mensen
geïdentificeerd worden:
• Iedere werknemer die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• die niet het hele jaar in Nederland werkt (in loondienst),
• en minimaal 1 maand geen inkomen uit dienstverband of een uitkering heeft.
Vanaf 2014 kan gebruik worden gemaakt van de begin- en einddatum van de baan om alle personen
– inclusief uitzendkrachten – die korter dan een jaar werkten te vinden.
15

Bron: telefonisch en e-mailcontact met UWV.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

16

HOOFDSTUK 3

Op basis van dit bestand kunnen seizoensarbeiders behoorlijk nauwkeurig geïdentificeerd worden.
Iedereen die in een bepaald jaar tijdelijk in Nederland als werknemer heeft gewerkt, kan gevonden
worden. Het maakt hierbij niet uit of iemand wel of niet ingeschreven stond in de GBA.

Nadelen van deze registratie
Mensen die als zelfstandige in Nederland werkten, kunnen in de Polisadministratie niet gevonden
worden omdat het bestand alleen werknemers betreft. Ook kan er een fout worden gemaakt als
een buitenlandse werknemer een deel van het jaar als zelfstandige aan de slag gaat en op dat
moment geen inkomen uit een dienstverband of uitkering heeft. Dan wordt die persoon ten
onrechte tot de buitenlandse seizoensarbeiders gerekend. Dit kan gecorrigeerd worden door te
koppelen met de zelfstandigenregistratie van de Belastingdienst, zie paragraaf 3.3. Alternatief kan
gebruik gemaakt worden van de inschrijfduur Zvw uit het WOR-bestand: als een persoon een deel
van het jaar als werknemers werkt, en een deel van het jaar als zelfstandige dan blijft hij Zvw
verzekerd en zou hij dus het gehele jaar ingeschreven moeten zijn.
Daarnaast kan het zijn dat de buitenlandse arbeider geen seizoensarbeider was, maar is overleden,
zijn studie net heeft afgerond, is geëmigreerd of geïmmigreerd waardoor hij een deel van het jaar
geen inkomen meer ontvangt. Personen die overlijden of emigreren zullen vaak per 1 januari nog
werkzaam zijn, en later in het jaar niet meer in de bestanden voorkomen. Personen die immigreren
of beginnen met werk na hun studie zullen juist in het begin van het jaar niet in de bestanden
voorkomen, maar op 31 december wel. Een mogelijke afbakening is dus om als buitenlandse
seizoensarbeider alleen de personen mee te nemen die niet op 1 januari, en ook niet op 31 december
werkzaam waren. In dat geval sluit je echter ten onrechte personen uit die bijvoorbeeld alleen van
december tot en met januari in Nederland werkzaam zijn.

3.3

Gegevens over zelfstandigen: de aangiften van de
Belastingdienst

Iedereen die in Nederland inkomen heeft moet aangifte inkomstenbelasting doen bij de
Belastingdienst. Dit betreft zowel werknemers als zelfstandigen. Omdat de gegevens over
werknemers al bekend zijn in de Polisadministratie van UWV, gaat deze paragraaf in op de
gegevens van de Belastingdienst over zelfstandigen.

Nu in het risicovereveningsmodel
De gegevens uit de belastingaangifte worden in het huidige risicovereveningsmodel gebruikt om
personen in te delen in de categorie ‘zelfstandigen’ binnen het vereveningskenmerk Aard van het
Inkomen. Daarnaast levert de Belastingdienst gegevens over het inkomen van personen, waarmee
het vereveningskenmerk Sociaal Economische Status bepaald kan worden.
Momenteel levert de Belastingdienst de volgende gegevens aan het Zorginstituut:
• Burgerservicenummer (versleuteld),
• Adres,
• Inkomen over bepaald jaar,
• Doelgroepcode: directeur grootaandeelhouder (digra) of overige zelfstandige,

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BESCHIKBARE REGISTRATIES OVER BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

•

17

Begindatum economische activiteit en einddatum economische activiteit (voor overige
zelfstandigen).

Peildatum is hierbij in principe 30 juni van een jaar. De begin- en einddatum economische activiteit
zijn gebaseerd op inschrijf- en uitschrijfdatum in het Handelsregister bij de Kamer van
Koophandel. Voor de directeur grootaandeelhouders is echter geen inschrijf- of uitschrijfdatum
bekend. Het gaat hier daarom om personen die in het peiljaar als directeur grootaandeelhouder bij
de Belastingdienst bekend zijn. Voor de overige zelfstandigen is wel een in- en uitschrijfdatum
bekend. In dit geval worden alle zelfstandigen geselecteerd die op 30 juni ingeschreven stonden. 16

Mogelijke informatie over buitenlandse seizoensarbeiders
Nationaliteit
Iedereen die in Nederland wil werken, heeft een sofinummer (tot 6 januari 2014) of
burgerservicenummer (vanaf 6 januari 2014) nodig. Mensen die niet stonden ingeschreven in de
GBA konden tot 6 januari 2014 een sofinummer aanvragen bij een belastingkantoor van de
Belastingdienst. De Belastingdienst registreerde daarbij de nationaliteit. De Belastingdienst beschikt
dus over de nationaliteit van zelfstandigen (zowel voor mensen die in Nederland wonen als voor
mensen die in het buitenland wonen). 17
Sector
Voor zelfstandigen beschikt de Belastingdienst over een sectorcode. De Belastingdienst vertaalt de
SBI-sectorcode naar een zogenaamde branchecode. De sectorcode voor zelfstandigen heeft dus
een andere indeling dan de sectorcode voor werknemers. Vanuit beide sectorcoderingen kunnen
echter bijvoorbeeld arbeiders die in de landbouw werken worden geselecteerd. De indeling in
branchecodes is sinds 1973 niet gewijzigd en is dus stabiel.
Begin- en einddatum zelfstandige arbeid
Voor een groot deel van de zelfstandigen wordt de begin- en einddatum van de economische
activiteit geregistreerd. Uitzondering hierop vormen de directeur grootaandeelhouders. Voor het
identificeren van buitenlandse seizoensarbeiders lijkt dit geen probleem: deze mensen zijn
hoogstwaarschijnlijk geen buitenlandse seizoensarbeider.
De begin- en einddatum zijn gebaseerd op inschrijving in het Handelsregister. De Belastingdienst
geeft aan dat er weinig zicht is op de betrouwbaarheid en eventuele vertraging in de uitschrijfdatum.
Formeel moet de ondernemer binnen een bepaalde termijn de wijziging doorgeven aan het
Handelsregister. Het is de vraag of dat ook daadwerkelijk gebeurt.

16

17

De exacte afbakening is als volgt: voor de digra’s gaat het om mensen die in een bepaald jaar in het bestand
voorkomen. Dit is bijvoorbeeld het Belastingdienst zelfstandigen bestand opgave 2012 en wordt gebruikt
voor het vereveningsjaar 2012. Als een persoon niet als digra voorkomt in het Belastingdienst zelfstandigen
bestand opgave 2014 (het meest recente bestand) en deze persoon is ingeschreven als zelfstandige vóór de
peildatum 30 juni 2012 en niet uitgeschreven vóór of op de peildatum 30 juni 2012, dan wordt deze persoon
als zelfstandige ingedeeld. Bron: persoonlijke schriftelijke communicatie Zorginstituut.
Bron: telefonisch en e-mailcontact met de Belastingdienst. De Belastingdienst is echter geen bronhouder
van deze gegevens, dat zijn de gemeenten en uiteindelijk BZK via de Gemeentelijke Basisadministratie/de
Basisregistratie Personen. De Belastingdienst geeft aan dat de gegevens privacygevoelig zijn en door de
Belastingdienst niet aan derden worden geleverd.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

18

HOOFDSTUK 3

Bronbestand, integraal, stabiel en tijdig beschikbaar?
Deze registratie is een integrale bronregistratie voor zelfstandigen (maar niet voor alle werkenden).
Samen met de polis van UWV kunnen hiermee wel alle arbeiders (werknemers en zelfstandigen)
geïdentificeerd worden. Een deel van de informatie uit deze registratie wordt op dit moment al
gebruikt voor de risicoverevening. De gegevens zijn dus stabiel en tijdig beschikbaar. Het meest
recente beschikbare jaar is op dit moment 2012.

Samengevat
Op basis van de bestanden die beschikbaar zijn bij de Belastingdienst, kan de volgende groep
mensen geïdentificeerd worden:
• Iedere zelfstandige die niet over een Nederlandse nationaliteit beschikt,
• en die korter dan een jaar staat ingeschreven als zelfstandige in het Handelsregister.

Nadelen van deze registratie
Voor directeur grootaandeelhouders is geen inschrijf- en uitschrijfdatum bekend en kan dus niet
worden bepaald of de persoon korter dan een jaar werkzaam was. Het lijkt echter zeer
onwaarschijnlijk dat deze mensen als buitenlandse seizoensarbeider werken. Voor de identificatie
van buitenlandse seizoensarbeiders is het dus wellicht verstandiger om directeur
grootaandeelhouders uit te sluiten.
Voor overige zelfstandigen kan wel worden bepaald of zij korter dan een jaar als zelfstandige staan
ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Het is echter niet duidelijk of zelfstandigen zich
meteen uitschrijven bij de Kamer van Koophandel op het moment dat zij hun activiteiten als
zelfstandige staken. Het kan dus zijn dat personen die niet tot de buitenlandse seizoensarbeiders
gerekend worden (omdat zij het gehele jaar staan ingeschreven als zelfstandigen) eigenlijk wel
korter dan een jaar in Nederland werkzaam waren.
Daarnaast kan het, net als bij de werknemers, zijn dat de buitenlandse arbeider geen
seizoensarbeider was, maar is overleden, is begonnen met werken na een studie, is geëmigreerd of
geïmmigreerd waardoor hij of zij minder dan een jaar ingeschreven stond. Personen die overlijden
of emigreren zullen vaak per 1 januari nog werkzaam zijn, en later in het jaar niet meer in de
bestanden voorkomen. Personen die immigreren of als zelfstandige zijn begonnen na hun studie
zullen juist in het begin van het jaar niet in de bestanden voorkomen, maar op 31 december wel.
Een mogelijke afbakening is dus om als buitenlandse seizoensarbeider alleen de personen mee te
nemen die niet op 1 januari, en ook niet op 31 december stonden ingeschreven. In dat geval sluit
je echter ten onrechte personen uit die bijvoorbeeld alleen van december tot en met januari in
Nederland als zelfstandige werkten.

3.4

Gegevens over personen: de basisregistratie
persoonsgegevens van Agentschap BPR

Op 6 januari 2014 is de Wet basisregistratie personen (Wet BRP) ingevoerd. Deze wet vormt de
nieuwe grondslag voor de centrale basisregistratie van persoonsgegevens en vervangt de Wet GBA.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BESCHIKBARE REGISTRATIES OVER BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

19

Belangrijkste wijziging is dat de Wet BRP het mogelijk maakt om een centrale registratie bij te
houden van personen die niet of slechts voor korte tijd in Nederland verblijven en zich daarom
niet hoeven in te schrijven in de GBA, de zogenaamde niet-ingezetenen. Het Agentschap BPR
(Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten), onderdeel van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, beheert deze identiteitsgegevens. De BRP wordt
gevuld op basis van twee gegevensbronnen:
• De huidige GBA,
• De RNI (registratie niet-ingezetenen).
Vóór 2014 hielden overheidsinstellingen elk hun eigen registratie bij van de niet-ingezetenen met
wie zij te maken hebben. Er zijn zes overheidsinstanties die nu gegevens van niet-ingezetenen
bijhouden: zogenaamde ‘aangewezen bestuursorganen’ (ABO). Het gaat hier om de
Belastingdienst, het UWV, het Zorginstituut, de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de Immigratieen Naturalisatiedienst (IND) en Buitenlandse Zaken (BUZA). Een centrale registratie was niet
aanwezig.

Nu in het risicovereveningsmodel
Gegevens uit de GBA worden in het huidige risicovereveningsmodel niet gebruikt. Lastig daarbij
is ook dat alleen de ingezetenen in de GBA zitten en dus niet de mensen die in Nederland werken,
maar in het buitenland wonen. Deze mensen moeten wel een zorgverzekering hebben. Gegevens
over mensen woonachtig in het buitenland worden nu rechtstreeks bij zorgverzekeraars
uitgevraagd. Gegevens uit de RNI worden op dit moment ook niet gebruikt in het
risicovereveningsmodel, de RNI is immers pas in 2014 ingevoerd.

Mogelijke informatie over buitenlandse seizoensarbeiders
Nationaliteit
In de GBA worden verschillende persoonskenmerken geregistreerd, zoals burgerservicenummer,
geslacht, geboortedatum, adres, burgerlijke staat, huishoudsamenstelling, geboorteland,
nationaliteit, geboorteland ouders. Hiermee kan dus de nationaliteit van mensen die ingeschreven
staan bepaald worden.
De RNI registreert personen die niet in Nederland wonen, maar wel een relatie hebben met
Nederlandse overheidsinstellingen. Zij worden in de Basisregistratie Personen ingeschreven als
‘niet-ingezetenen’. Niet-ingezetenen zijn personen die niet of korter dan vier maanden gedurende
een halfjaar in Nederland wonen. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die tijdelijk in Nederland wonen of
werken. Of mensen die in Nederland hebben gewoond en die nu in het buitenland pensioen
genieten. Agentschap BPR geeft aan dat personen die de afgelopen tien jaar een relatie hebben
gehad met de Belastingdienst (en niet staan ingeschreven in de GBA) in de RNI zitten. Omdat alle
werkenden een relatie hebben met de Belastingdienst zou dit bestand dus volledig moeten zijn voor
de buitenlandse seizoensarbeiders van de afgelopen jaren. De RNI registreert minder gegevens dan
de GBA, maar bevat wel burgerservicenummer, nationaliteit, geslacht en geboortedatum.
Geboorteland wordt niet geregistreerd. 18

18

Zie http://www.bprbzk.nl/BRP/RNI/Informatie_voor_afnemers

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

20

HOOFDSTUK 3

De BRP kan gebruikt worden om de nationaliteit van alle buitenlandse seizoensarbeiders te
identificeren, omdat in beide componenten van de BRP (de GBA en de RNI) nationaliteit wordt
geregistreerd. Gebruik maken van gegevens uit de BRP geniet de voorkeur, omdat UWV heeft
aangegeven dat nationaliteit in de Polisadministratie minder betrouwbaar is.
De overige ABO’s die gegevens verzamelen over niet-ingezetenen, zoals de SVB, BUZA en de
IND, hoeven voor de identificatie van buitenlandse seizoensarbeiders geen informatie aan te
leveren. De Belastingdienst en UWV beschikken immers over alle benodigde gegevens over
werkenden. De SVB beschikt ook over gegevens over werkenden, maar deze zijn gebaseerd op
gegevens van UWV en de Belastingdienst. Het gaat hier om de Basisadministratie
Volksverzekeringen (BAV). Deze registratie bevat de volksverzekeringsgegevens van alle mensen
die in Nederland wonen of werken, zie SVB (2012).

Bronbestand, integraal, stabiel en tijdig beschikbaar?
De BRP registreert mensen die in Nederland wonen én mensen die niet in Nederland wonen, maar
wel een relatie hebben met Nederlandse overheidsinstellingen. De registratie is een bronbestand,
is integraal en bevat alle verzekeringsplichtigen. Omdat de registratie begin 2014 is gestart, is deze
mogelijk nog niet volledig en stabiel. De bronhouder geeft echter aan dat iedereen die de afgelopen
tien jaar een relatie heeft gehad met de Belastingdienst (en niet is ingeschreven in de GBA) in de
RNI zit. Dit betekent dat in ieder geval alle werknemers en zelfstandigen in de RNI zitten. Voor
de identificatie van buitenlandse seizoensarbeiders zou deze registratie dus volledig en stabiel
moeten zijn. De GBA wordt al jaren toegepast en is een volledige, stabiele registratie die tijdig
beschikbaar is.

Samengevat
Op basis van de Basisregistratie Personen, kan de volgende groep mensen geïdentificeerd worden:
• Iedereen die niet over een Nederlandse nationaliteit beschikt en in Nederland woont of werkt
(als werknemer of zelfstandige).

Nadelen van deze registratie
De registratie is begin 2014 ingevoerd, het is dus nog niet bekend of de registratie stabiel is.

3.5

Overige gegevens

De gegevens uit het WOR-bestand (Vektis en ZiN), van UWV, de Belastingdienst en BZK zijn
voldoende om de buitenlandse seizoensarbeider op verschillende manieren te identificeren. Ook
het Centraal Bureau voor de Statistiek en de Inspectie SZW verzamelen gegevens over nationaliteit,
werknemers en zelfstandigen. Deze gegevens worden echter verzamelt bij andere instanties (CBS)
of zijn niet integraal (Inspectie SZW).

Het CBS
Het CBS stelt bestanden met banen van werknemers samen op basis van de Polisadministratie van
UWV, en banen van zelfstandigen op basis van gegevens van de Belastingdienst. Daarnaast

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BESCHIKBARE REGISTRATIES OVER BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

21

beschikt het CBS over gegevens uit de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) van gemeenten.
In de GBA wordt ook nationaliteit genoteerd. Nationaliteit van personen die niet in de GBA zijn
opgenomen maar wel bijvoorbeeld in de databestanden van Belastingdienst of UWV verzamelt het
CBS in de zogenaamde NIETGBA bestanden. Het is niet nodig om gebruik te maken van de
databestanden van het CBS wanneer UWV, Belastingdienst en BZK hun bronbestanden kunnen
leveren ten behoeve van het risicovereveningsmodel.

De Inspectie SZW
De Inspectie SZW ziet erop toe dat een aantal wetten en regels op gebied van
arbeidsmarktomstandigheden worden nageleefd. Ze voert inspecties uit om zo onder meer illegale
tewerkstelling (het laten werken van vreemdelingen zonder geldig verblijfsdocument en
werkvergunning), mensenhandel (arbeidsuitbuiting), onderbetaling en andere vormen van fraude
te bestrijden. Deze inspecties worden vastgelegd in een informatiesysteem.
In het geval van arbeidsmarktfraude inspecties worden de volgende gegevens geregistreerd 19:
• Alleen (vaak) een telling per nationaliteit indien het werknemers betreft die in Nederland mogen
werken,
• Uitgebreide gegevens over de persoon indien het een buitenlandse werknemer is die niet over
een benodigde tewerkstellingsvergunning beschikt.
Uit de bij de Inspectie SZW beschikbare persoonsgegevens kan niet worden afgeleid of het
seizoensarbeid betreft of andere vormen van arbeid. Omdat de informatie afkomstig is van
inspecties, zijn de gegevens niet integraal. Omdat ieder jaar andere bedrijven worden geïnspecteerd
is de registratie ook niet stabiel. Daarnaast is in slechts een beperkt aantal gevallen het BSN
nummer geregistreerd in de systemen van de Inspectie SZW. De data van de Inspectie SZW is dus
niet geschikt voor gebruik in het risicovereveningsmodel.

3.6

Overzicht gegevensbestanden

Tabel 3.1 geeft een overzicht van de gegevensbestanden die beschikbaar zijn om buitenlandse
seizoensarbeiders te identificeren en welke selectie mogelijk is per gegevensbestand en eventuele
nadelen die aan deze selectie kleven.
Het huidige bestand dat wordt gebruikt voor de risicoverevening (het WOR-bestand) kan gebruikt
worden om mensen die in het buitenland wonen, op 30 juni als werknemer of zelfstandige in
Nederland werkten en die niet het hele jaar verzekerd waren, te selecteren. Nadeel daarbij is dat dit
ook mensen met de Nederlandse nationaliteit kunnen zijn. Deze worden dan onterecht aangemerkt
als buitenlandse seizoensarbeider. Aan de andere kant worden op deze manier ook mensen
onterecht niet aangewezen als buitenlandse seizoensarbeider. Bijvoorbeeld de buitenlandse
seizoensarbeiders die in Nederland wonen of degenen die niet in Nederland woonden, maar niet
op het peilmoment in Nederland werkten. Tot slot kunnen mensen die korter dan een jaar zijn
ingeschreven ook zijn geëmigreerd of geïmmigreerd. Dit bestand geeft daar geen inzicht in.

19

Bron: e-mailcontact met Inspectie SZW

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

22

HOOFDSTUK 3

Op basis van de Polisadministratie van UWV kunnen buitenlandse seizoensarbeiders behoorlijk
nauwkeurig geïdentificeerd worden. Met dit bestand kunnen alle werknemers gevonden worden
die niet de Nederlandse nationaliteit bezitten en korter dan een jaar werken (en ook een deel van
het jaar geen inkomen uit een uitkering ontvangen). Grootste nadeel is dat dit bestand alleen
werknemers en niet zelfstandigen bevat. De buitenlandse seizoensarbeider die als zelfstandige in
Nederland aan de slag gaat, kan zo dus niet geïdentificeerd worden. Een ander nadeel is dat de
buitenlandse arbeider die het hele jaar in Nederland werkt, maar deels als werknemer en deels als
zelfstandige, op basis van (alleen) dit bestand onterecht als seizoensarbeider wordt aangemerkt. Tot
slot kunnen mensen die korter dan een jaar werken dat ook doen omdat zij zijn overleden, zijn
begonnen met werk na een studie, zijn geëmigreerd of geïmmigreerd. Dit bestand geeft daar geen
inzicht in.
De Belastingdienst beschikt hiernaast over een zelfstandigenregistratie. Hiermee kan iedere
zelfstandige die niet de Nederlandse nationaliteit heeft en korter dan een jaar staat ingeschreven in
het Handelsregister gevonden worden. Deze registratie bevat alleen zelfstandigen, maar geeft in
combinatie met de bovengenoemde polis wel een compleet beeld van alle werkenden. Voor de
directeur grootaandeelhouders is geen in- of uitschrijfdatum bekend, maar deze zijn
hoogstwaarschijnlijk geen buitenlandse seizoensarbeiders en kunnen dus worden uitgesloten. Een
belangrijker nadeel is dat de uitschrijfdatum mogelijk minder betrouwbaar is. De zelfstandige moet
zelf het initiatief nemen om zich uit te schrijven en de Belastingdienst heeft weinig inzicht in de
mate waarin dat tijdig gebeurt. Tot slot kunnen mensen die korter dan een jaar werken als
zelfstandige dat ook doen omdat zij zijn overleden, zijn begonnen met werk na een studie, zijn
geëmigreerd of geïmmigreerd. Dit bestand geeft daar geen inzicht in.
Onlangs is de Basisregistratie Personen ingevoerd. Hierin zit iedereen die in Nederland woont of
iets te maken heeft met een Nederlandse overheidsinstelling. Het bestand is nog niet volledig, maar
alle werkenden (die in de afgelopen tien jaar te maken hebben (gehad) met de Belastingdienst) zijn
in principe in het bestand opgenomen, ongeacht of zij in Nederland of in het buitenland wonen.
Voor de identificatie van buitenlandse seizoensarbeiders is dat voldoende. Dit bestand kan gebruikt
worden om voor iedereen die een zorgverzekering heeft de nationaliteit te bepalen.
Ook het CBS en de Inspectie SZW beschikken over gegevensbestanden waarin informatie over
buitenlandse werknemers is opgenomen. Het CBS maakt hiervoor echter gebruik van de
databestanden van onder andere UWV en de Belastingdienst, het betreft geen brondata. De
Inspectie SZW beschikt alleen over gegevens van arbeidsmarktfraude inspecties. Deze informatie
is dus niet integraal.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

Tabel 3.1

23

Overzicht beschikbare registraties voor identificatie van buitenlandse seizoensarbeiders

Gegevens over
iedereen met een
zorgverzekering

Zorginstituut 2012
& Vektis

Inhoud bestand
Integra
al

WOR-bestand

Stabiel

Beschrijving

Recent
ste jaar

Naam bestand

Bron

Informatie over bestand

Ja Ja

BSN

Ja

Belangrijkste
kenmerken tbv
buitenlandse
seizoenarbeiders
Woonachtig in
buitenland, landcode,
werknemer,
zelfstandige, student,
begin- en einddatum
verzekering,
reden uitstroom Zvw,
contractvorm Zvw

Identificatie buitenlandse seizoensarbeiders

Mogelijke selectie

Nadelen

•
•

•

•
•

Iedereen woonachtig in het buitenland;
die op 30 juni in Nederland werkt als
werknemer of zelfstandige;
niet het hele jaar Zvw verzekerd is
(en niet is overleden).

•
•
•

Polisadministratie

Aangifte
inkomstenbelasting

Gegevens over
loonaangiften van
alle werknemers in
Nederland.
Daarnaast
gegevens over
andere inkomsten,
zoals uitkeringen.

UWV

Gegevens over alle
zelfstandigen in
Nederland

Belastingdienst

2013

2012

Ja Nee Ja

Ja Nee Ja

Nationaliteit, type
contract, sector,
begin- en einddatum
dienstverband,
inkomstenverhouding
op verschillende
meetmomenten

•

Nationaliteit, sector,
begin- en einddatum
inschrijving
Handelsregister

•

•
•

•

Iedere werknemer die niet over de
Nederlandse nationaliteit beschikt;
die niet het hele jaar in Nederland werkt
(in loondienst);
en minimaal 1 maand geen inkomen uit
dienstverband of een uitkering heeft.

•
•

Iedere zelfstandige die niet over een
Nederlandse nationaliteit beschikt;
en die korter dan een jaar staat
ingeschreven als zelfstandige in het
Handelsregister.

•
•

•

•
•

Basisregistratie Persoonsgegevens Agentschap 2013
over ingezetenen en BPR
Personen
niet-ingezetenen

nb Ja

Ja

Nationaliteit

•

Iedereen die niet over een Nederlandse
nationaliteit beschikt en in Nederland
woont of werkt (werknemer of
zelfstandige)

•

Nederlanders die in het buitenland
wonen worden meegerekend
Mensen met een niet-Nederlandse
nationaliteit die in Nederland wonen
(en werken) ontbreken.
Mensen die in het buitenland wonen
en in Nederland werken, maar niet
op 30 juni, ontbreken.
Studenten met bijbaantje,
emigranten en immigranten worden
meegerekend
Alleen werknemers
Buitenlandse werknemer die een
deel van het jaar als zelfstandige
werkt i.p.v. in loondienst wordt
meegerekend
Overleden werknemers, studenten,
emigranten en immigranten worden
meegerekend.
Alleen zelfstandigen
Voor directeur-grootaandeelhouders
geen inschrijf- en uitschrijfdatum.
Uitschrijfdatum overige zelfstandigen
mogelijk minder betrouwbaar.
Overleden werknemers, studenten,
emigranten en immigranten worden
meegerekend.
Registratie is net ingevoerd, dus nog
niet bekend of deze stabiel is.

Bron: SEO Economisch Onderzoek. nb= (nog) niet bekend. Bestanden beschikbaar bij het CBS en Inspectie SZW niet opgenomen in tabel.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

4

25

Conclusies

Om buitenlandse seizoensarbeiders te identificeren kunnen gegevens uit het huidige WOR-bestand gecombineerd
worden met gegevens over nationaliteit van Agentschap BPR. Voor een meer exacte identificatie kan aanvullend
gebruik gemaakt worden van gegevens over werknemers van UWV en gegevens over zelfstandigen van de
Belastingdienst.
Het vorige hoofdstuk geeft een overzicht van registraties waarmee buitenlandse seizoensarbeiders
kunnen worden geïdentificeerd. Dit hoofdstuk beschrijft welke registratie of welke combinatie van
registraties geschikt zijn om te bezien of buitenlandse seizoensarbeiders worden
overgecompenseerd in het risicovereveningsmodel. Hierbij wordt ingegaan op de beschikbare
informatie in de registraties. Of informatie over buitenlandse seizoensarbeiders ook opgevraagd
mag worden is een juridische vraag.
Daarnaast bespreekt dit hoofdstuk ook mogelijke nadere afbakeningen die op basis van deze
registratie(s) gemaakt kunnen worden. Deze afbakeningen kunnen interessant zijn in een
vervolgonderzoek naar de overcompensatie van buitenlandse seizoensarbeiders.

4.1

Meest geschikte registratie(s)

Uit Tabel 3.1 wordt duidelijk dat geen van de beschreven registraties afzonderlijk de buitenlandse
seizoensarbeiders volledig kan identificeren. Elke registratie kent zijn eigen voor- en nadelen,
bijvoorbeeld omdat alleen mensen die in het buitenland wonen gevonden kunnen worden of omdat
het bestand alleen informatie over werknemers of zelfstandigen bevat. Om de voordelen van de
verschillende registraties goed te benutten en de nadelen te ondervangen, kunnen de buitenlandse
seizoensarbeiders het best geïdentificeerd worden door bestanden te combineren. Dat kan relatief
eenvoudig omdat alle bestanden beschikken over het burgerservicenummer.
Er kunnen drie combinaties van bestanden worden gebruikt om buitenlandse seizoensarbeiders te
identificeren:
1. WOR-bestand + Basisregistratie Personen (BRP) van het Agentschap BPR
2. WOR-bestand + BRP + Polisadministratie van UWV
3. WOR-bestand + BRP + Polisadministratie + registratie zelfstandigen Belastingdienst
Op basis van alleen het huidige WOR-bestand en de BPR (optie 1) worden buitenlandse
seizoensarbeiders als volgt geïdentificeerd:
• Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt;
• die op 30 juni in Nederland werkzaam is als werknemer en/of als zelfstandige;
• en niet het hele jaar Zvw verzekerd is
Optie 1 combineert het minste aantal registraties en is dus het meest eenvoudig uit te voeren.
Grootste tekortkoming van bovenstaande selectie is dat personen die niet op 30 juni in Nederland
werkzaam zijn als buitenlandse seizoensarbeider, niet meegenomen worden. Voor werknemers kan

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

26

HOOFDSTUK 4

dit worden ondervangen door aanvullend gebruik te maken van de Polisadministratie van UWV
(optie 2). Buitenlandse seizoensarbeiders worden dan als volgt geïdentificeerd:
• Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• die niet het hele jaar in Nederland werkt (in loondienst),
• minimaal 1 maand geen inkomen uit dienstverband of een uitkering heeft,
• en niet het hele jaar Zvw verzekerd is.
Ook voor zelfstandigen kan dit probleem worden ondervangen door daarnaast ook de
zelfstandigenregistratie van de Belastingdienst te gebruiken (optie 3). Deze optie combineert het
grootste aantal registraties en is dus het minst eenvoudig uit te voeren. Buitenlandse
seizoensarbeiders worden dan als volgt geïdentificeerd:
• Iedereen die niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt,
• die niet het hele jaar in Nederland werkt (in loondienst of als zelfstandige),
• en minimaal 1 maand geen inkomen uit dienstverband of een uitkering heeft, en in die maand
ook niet ingeschreven staat in het Handelsregister,
• en niet het hele jaar Zvw verzekerd is.

4.2

Nadere afbakeningen

Overlijden, immigratie en emigratie, studenten
Een definitie die gebaseerd is op de observatie dat de inschrijfduur Zvw korter is dan een jaar (optie
1, 2, 3) en dat de persoon korter dan een jaar werkt (optie 2 en 3) geeft het probleem dat niet
bekend is waarom men minder dan een jaar staat ingeschreven/werkt. Er kan sprake zijn van
seizoensarbeid, maar ook van overlijden, vertrek uit Nederland gedurende het jaar en vestiging in
Nederland gedurende het jaar (bijvoorbeeld expats). Ook buitenlandse (uitwisselings)studenten die
een bijbaantje hebben naast hun studie zullen niet het hele jaar staan ingeschreven en werken. 20
Sommige personen zijn een gedeelte van het jaar onverzekerd hoewel zij dit wel verplicht zijn.
Daarnaast kunnen personen een gedeelte van het jaar onverzekerd zijn omdat zij zich tijdelijk in
een situatie bevinden waarin zij zich niet hoeven te verzekeren, bijvoorbeeld militairen in actieve
dienst.
Personen kunnen minder dan een jaar werken of ingeschreven staan omdat zij overleden zijn.
Mensen maken in hun laatste levensjaar relatief hoge zorgkosten. Door alle personen die werken
en gedurende het jaar overlijden mee te nemen worden zorgkosten van buitenlandse
seizoensarbeiders overschat. Overledenen kunnen gevonden worden door gebruik te maken van
aanvullende gegevens van Vektis. Zij registreren namelijk of overlijden de reden is waarom de
verzekering is beëindigd. Deze mensen kunnen dus buiten de groep buitenlandse seizoensarbeiders
gelaten worden. Hierbij is wel enige voorzichtigheid geboden. Het kan natuurlijk zo zijn dat de
persoon daadwerkelijk een buitenlandse seizoensarbeider is die is overleden. Door overleden
seizoensarbeiders per definitie buiten de groep buitenlandse seizoensarbeiders te laten, worden de
zorgkosten voor buitenlandse seizoensarbeiders juist onderschat.
20

Buitenlandse studenten onder de 30 zijn niet verplicht verzekerd en zullen dus vaak helemaal niet staan
ingeschreven. Studenten die na hun afstuderen gaan werken zullen korter dan een jaar werken, maar meestal
wel gedurende het hele jaar verzekerd zijn. Deze groep wordt dus al uitgesloten door alleen die personen
te selecteren met een inschrijfduur Zvw korter dan een jaar.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

CONCLUSIES

27

Personen kunnen minder dan een jaar werken en ingeschreven staan omdat zij immigreren
(bijvoorbeeld expats) of emigreren. Om immigranten en emigranten te vinden, kan gebruik worden
gemaakt van de begin- en einddatum van de verzekering die het Zorginstituut nu ook al registreert
en de uitstroomreden van Vektis. Als de verzekering begint op 1 januari en eindigt voor 31
december met als reden overige uitstroom, en er is geen sprake van een overgang naar een andere
verzekeraar, dan is deze persoon waarschijnlijk een emigrant. Als de verzekering start na 1 januari
en op 31 december nog niet beëindigd is, dan gaat het waarschijnlijk om een immigrant. Bij opties
(2) en (3) kan aanvullend op dezelfde manier gebruik worden gemaakt van begin- en einddatum
van werk (uit de Polisadministratie van UWV) of de onderneming (uit de zelfstandigenregistratie
van de Belastingdienst). Ook deze nadere afbakening is niet perfect. Een seizoensarbeider kan
immers ook in het winterseizoen naar Nederland komen. Deze persoon wordt dan onterecht
aangewezen als immigrant of emigrant. In een nadere afbakening kan gekeken worden naar een
indicator zonder mogelijke immigranten en emigranten.
Ook kunnen personen die minder dan een jaar werken en ingeschreven staan buitenlandse
studenten zijn met een bijbaantje. In het WOR-bestand is bekend of iemand op peildatum 1
oktober student was. Deze personen kunnen uitgesloten worden van de groep buitenlandse
seizoensarbeiders. Voorwaarde voor registratie bij DUO is dat de student studiefinanciering heeft
ontvangen.
Dan is er nog een groep die een deel van het jaar niet verzekerd zijn om andere redenen dan
overlijden, immi- of emigratie. Bijvoorbeeld personen die gedurende een deel van het jaar militair
in actieve dienst zijn. Deze personen worden wel tot de buitenlandse seizoensarbeiders gerekend.
Daarnaast zijn er nog personen die zich een gedeelte van het jaar niet verzekeren, hoewel zij hiertoe
wel verplicht zijn.

Nationaliteit van de buitenlandse seizoensarbeider
De discussie in de media richt zich vooral op Oost-Europese seizoensarbeiders. Er wordt
bijvoorbeeld gesproken over zogenaamde Polenpolissen. Buitenlandse seizoensarbeiders uit
bijvoorbeeld Zuid-Europa lijken minder stof te doen opwaaien. In een nadere analyse naar
overcompensatie kan worden ingezoomd op specifieke groepen buitenlandse seizoensarbeiders
door op basis van nationaliteit een nadere selectie te maken.
Ook dient een keuze gemaakt te worden over personen met meerdere nationaliteiten. Bij de
afbakeningen in Paragraaf 4.1 is steeds uitgegaan van alle personen die niet over de Nederlandse
nationaliteit beschikken. Een persoon met meerdere nationaliteiten wordt in deze afbakening alleen
tot de buitenlandse seizoensarbeiders gerekend indien al zijn nationaliteiten niet Nederlands zijn.
Op deze manier worden bijvoorbeeld Marokkaanse Nederlanders niet tot de buitenlandse
seizoensarbeiders gerekend.

Kenmerken van de baan (alleen bij optie 2 en optie 3)
In de huidige definitie van buitenlandse seizoensarbeiders is ervoor gekozen om iedereen die korter
dan een jaar in Nederland werkt aan te merken als seizoensarbeider. Het is echter de vraag of
iemand die elf maanden per jaar in Nederland werkt, nog aangemerkt moet worden als
seizoensarbeider. Er kan daarom ook voor gekozen worden om een beperktere periode te kiezen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

28

HOOFDSTUK 4

Op basis van de gegevens over werknemers kan gekeken worden welke niet-Nederlandse
werknemers maximaal een halfjaar (of 3 maanden, of juist 9 maanden, enzovoorts) inkomen uit
een dienstverband hadden. Voor de zelfstandigen kan hierbij gebruik gemaakt worden van de
inschrijfduur.
De bestanden over werknemers en zelfstandigen bevatten daarnaast informatie over de sector
waarin iemand werkt. Hiermee kan onderzocht worden of de eventuele overcompensatie vooral
plaatsvindt in sectoren waar veel buitenlandse seizoensarbeiders werken, zoals de landbouw of de
uitzendsector. Door bijvoorbeeld buitenlandse werknemers in de zakelijke dienstverlening uit te
sluiten, wordt in ieder geval gedeeltelijk voorkomen dat expats die in Nederland wonen en werken
bij de buitenlandse seizoensarbeiders gerekend worden.
Voor werknemers is daarnaast het type contract beschikbaar in de Polisadministratie van UWV.
Zo kan bijvoorbeeld gekeken worden of er verschillen zijn tussen buitenlandse seizoensarbeiders
die werken als uitzend- of oproepkracht en de overige buitenlandse seizoensarbeiders.

Niet-ingezetenen
Een laatste mogelijke nadere afbakening betreft de niet-ingezetenen. In ander onderzoek naar
arbeidsmigranten wordt vaak onderscheid gemaakt tussen tijdelijke en langdurige buitenlandse
arbeiders. Tijdelijke buitenlandse arbeiders staan niet ingeschreven in de GBA en kunnen op basis
van de Basisregistratie Personen geselecteerd worden.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

29

Literatuur
Berkhout E., Heyma A., Werff S. van der (2011). De economische impact van arbeidsmigratie:
verdringingseffecten 1999-2008. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek.
Berkhout, E. & B. Hof (2012). De economische bijdrage van tijdelijke arbeidsmigranten,
Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek.
CBS, 2013. Migrantenmonitor fase 2, 2007-2012. Geraadpleegd op: http://www.cbs.nl/nlNL/menu/informatie/beleid/publicaties/maatwerk/archief/2013/130212migrantenmonitor-fase-2-2007-2012-mw.htm
Ooijevaar, J., N. Sluiter & S. Verschuren (2013), Bevolkingstrends 2013. Immigranten en
werknemers uit de Europese Unie in Nederland, Den Haag: CBS.
SVB (2012), Jaarverslag Sociale Verzekeringsbank 2012. Amstelveen: SVB.
Zorginstituut (2014), Handboek Zorgverzekeraars informatie zorgverzekeringswet 2014, Diemen:
Zorginstituut.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

BUITENLANDSE SEIZOENSARBEIDERS

31

Bijlage A Sectorindeling Belastingdienst
Sectorcode

Omschrijving

1

Agrarisch bedrijf

2

Tabakverwerkende industrie

3

Bouwbedrijf

4

Baggerbedrijf

5

Houten emballage-industrie, houtwaren- en borstelindustrie

6

Timmerindustrie

7

Meubel- en orgelbouwindustrie

8

Groothandel in hout, zagerijen, schaverijen en houtbereidingsindustrie

9

Grafische industrie

10

Metaalindustrie

11

Elektrotechnische industrie

12

Metaal- en technische bedrijfstakken

13

Bakkerijen

14

Suikerverwerkende industrie

15

Slagersbedrijven

16

Slagers overig

17

Detailhandel en ambachten

18

Reiniging

19

Grootwinkelbedrijf

20

Havenbedrijven

21

Havenclassificeerders

22

Binnenscheepvaart

23

Visserij

24

Koopvaardij

25

Vervoer KLM

26

Vervoer NS

27

Vervoer posterijen

28

Taxi- en ambulancevervoer

29

Openbaar Vervoer

30

Besloten busvervoer

31

Overig personenvervoer te land en in de lucht

32

Overig goederenvervoer te land en in de lucht

33

Horeca algemeen

34

Horeca catering

35

Gezondheid, geestelijke en maatschappelijke belangen

38

Banken

39

Verzekeringswezen en ziekenfondsen

40

Uitgeverij

41

Groothandel I

42

Groothandel II

43

Zakelijke Dienstverlening I

44

Zakelijke Dienstverlening II

45

Zakelijke Dienstverlening III

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

32

BIJLAGE A

Sectorcode

Omschrijving

46

Zuivelindustrie

47

Textielindustrie

48

Steen-, cement-, glas- en keramische industrie

49

Chemische industrie

50

Voedingsindustrie

51

Algemene industrie

52

Uitzendbedrijven

53

Bewakingsondernemingen

54

Culturele instellingen

55

Overige takken van bedrijf en beroep

56

Schildersbedrijf

57

Stukadoorsbedrijf

58

Dakdekkersbedrijf

59

Mortelbedrijf

60

Steenhouwersbedrijf

61

Overheid, onderwijs en wetenschappen

62

Overheid, rijk, politie en rechterlijke macht

63

Overheid, defensie

64

Overheid, provincies, gemeenten en waterschappen

65

Overheid, openbare nutsbedrijven

66

Overheid, overige instellingen

67

Werk en (re)Integratie

68

Railbouw

69

Telecommunicatie

Bron:

Belastingdienst (2013). Nieuwsbrief loonheffingen 2014

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK