Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 600

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2022
In deze brief informeer ik u over enkele actuele ontwikkelingen op het
gebied van gewasbescherming.
Glyfosaat
Hierbij informeer ik uw Kamer over het beroepscomité van dinsdag
15 november 2022 over de tijdelijke procedurele verlenging van de
goedkeuringsperiode van de werkzame stof glyfosaat. Ik heb uw Kamer
op 5 oktober jl. geïnformeerd over het voorstel van de Europese
Commissie om de werkzame stof glyfosaat met maximaal één jaar
procedureel te verlengen vanwege de vele reacties op de publieke
consultatie en de tijd die het kost om deze te verwerken (Kamerstuk
27 858, nr. 581). Ik heb ingestemd met het voorstel van de Europese
Commissie, maar heb in een stemverklaring erop aangedrongen dat alle
wetenschappelijke inzichten goed bij de herbeoordeling worden betrokken
en ik heb aangedrongen op snelheid, want hoe eerder het volledige
inzicht beschikbaar is, hoe eerder een besluit over de werkzame stof
glyfosaat genomen kan worden.
Tijdens de stemming op 14 oktober jl. in SCoPAFF bleek geen gekwalificeerde meerderheid van lidstaten te zijn voor het voorstel van de
Europese Commissie (64,73% voor; een gekwalificeerde meerderheid is er
vanaf 65%), waarop het voorstel opnieuw is voorgelegd aan het
zogenoemde beroepscomité (Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 411).
Mijn positie en die van alle overige lidstaten zijn tijdens dit beroepscomité
ongewijzigd gebleven met dus ook dezelfde stemverhouding. Met de
volgende stemverklaring heb ik wederom aangedrongen op snelheid van
de besluitvorming waarbij alle beschikbare wetenschappelijke informatie
wordt meegenomen:
«The Netherlands agree with the extension of approval of glyphosate.
However The Netherlands deem it of great importance to call upon the

kst-27858-600
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 600

1

European Commission that no further delay in evaluating the substance
will occur, and a decision on (non)approval must be made as soon as
possible. Furthermore, we believe and like to emphasize again that all
available scientific information should be taken into account, before a final
proposal on the renewal of glyphosate is presented to the member
states.»
De Europese Commissie heeft inmiddels aangekondigd om, conform haar
mandaat, vóór 15 december a.s. een eigenstandig besluit op het voorstel
te nemen. In eerdere beroepscomités is gebleken dat de Europese
Commissie dan haar eerdere voorstel volgt, hetgeen betekent dat de
goedkeuring van de werkzame stof glyfosaat met een jaar procedureel zou
worden verlengd. Ik zal uw Kamer informeren, zodra ik het besluit van de
Europese Commissie ontvangen heb.
Verordening duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen
Op verzoek van de rapporteurs van de Tweede Kamer over het voorstel
voor een verordening duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen,
informeer ik u over de voortgang van de besprekingen van dit voorstel in
de Raadswerkgroep over Plantgezondheid issues/gewasbeschermingsmiddelen
Planning
Op 3 november jl. heeft de derde bespreking plaatsgevonden in de
Raadswerkgroep over het voorstel voor een verordening duurzaam
gebruik gewasbeschermingsmiddelen. In het overleg is gesproken over
een eventuele aanvullende effectbeoordeling, de definitie van gevoelige
gebieden en de hoofdstukken over nationale actieplannen en geïntegreerde gewasbescherming.
Op 25 november a.s. is de volgende raadswerkgroepbespreking gepland.
Die raadswerkgroep zal vooral gaan over gevoelige gebieden en,
afhankelijk van de voortgang op het onderwerp gevoelige gebieden, ook
een continuering van de artikelsgewijze behandeling van het voorstel. Dat
zou dan een continuering van de bespreking over geïntegreerde gewasbescherming inhouden.
Een vierde bespreking tijdens het huidige Tsjechische voorzitterschap is
gepland op 7 december 2022. Meestal wordt pas één tot twee werkdagen
voor de bespreking de definitieve agenda bekend gemaakt.
De planning van het Zweedse voorzitterschap in de eerste helft van 2023
is nog niet bekend.
Gevoelige gebieden
Het Tsjechische voorzitterschap is voornemens om de lidstaten in de
volgende raadswerkgroep (op 25 november 2022) een conceptcompromistekst voor te leggen over de gevoelige gebieden. Het gaat daarbij om
de vraag welke gebieden hieronder zouden moeten vallen en of er een
verbod op gebruik van (bepaalde) gewasbeschermingsmiddelen moet
komen in die gebieden. De voorzitter heeft de lidstaten gevraagd om
schriftelijke input te leveren voor die bespreking.
Dit verzoek leidde tot interventies van een groot aantal lidstaten waarin
werd gesteld dat het niet mogelijk is om input te leveren omdat het voor
hen onduidelijk is wat «gevoelige gebieden» inhoudt. Een aantal landen is
van mening dat een generiek verbod strijdig is met het goedkeurings- en
toelatingsbeleid van gewasbeschermingsmiddelen. Enkele landen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 600

2

waaronder Nederland, hebben aangegeven wel informatie te willen
leveren, maar daarvoor meer tijd nodig te hebben.
Om uit de impasse over de definitie en reikwijdte van gevoelige gebieden
te komen heeft het voorzitterschap besloten om hierover een extra
technische bijeenkomst te organiseren op 7 november jl. In die bijeenkomst heeft de Europese Commissie vragen over de definities beantwoord, inzicht gegeven in het landbouwareaal wat onder die definities zou
kunnen vallen en lidstaten gevraagd welke mogelijkheden zij zien ten
aanzien van het definiëren van gevoelige gebieden en het opleggen van
beperkingen in het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. De
Europese Commissie gaat er overigens van uit dat het niet nodig is om te
reageren op nitraatgevoelige gebieden omdat deze «categorie» van
gevoelige gebieden te ingrijpende consequenties heeft voor lidstaten. De
Europese Commissie zal deze categorie schrappen. Er zijn lidstaten die het
gehele grondgebied (waaronder Nederland) of tientallen procenten
daarvan als nitraatgevoelig hebben aangewezen.
Nederland zal de vraag van het voorzitterschap om informatie over
gevoelige gebieden benutten om het Nederlandse beleid, met een
onderscheid tussen professioneel gebruik binnen en buiten de landbouw,
voor het voetlicht te brengen. Met de Nederlandse aanpak wordt
voorkomen dat er complexe en overlappende gebiedscategorieën moeten
worden gedefinieerd voor gebieden in de publieke ruimte waar beperkingen aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kunnen worden
gesteld. Verder zijn er gebieden in de publieke ruimten die wel onderdeel
zijn van de Nederlandse aanpak, maar geen onderdeel zijn van de definitie
in het voorstel van de Europese Commissie.
De Nederlandse aanpak betekent tevens dat in de delen van natuurgebieden waar geen landbouwkundige functie aan de orde is, ook al een
gebruiksverbod geldt. Verder zal Nederland inbrengen dat in gebieden
waar in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn en Kaderrichtlijn Water
specifieke (natuur)doelen of kwaliteitsstandaarden zijn gedefinieerd,
beperkingen kunnen worden gesteld aan het landbouwkundig gebruik1
van gewasbeschermingsmiddelen – aanvullend op het toelatingsbeleid –
om te kunnen voldoen aan die doelen of standaarden. De beperkingen
kunnen dan ook gelden in een drie meter brede bufferzone in een
aangrenzend landbouwperceel. In lijn met de motie van het lid Van der
Plas over het rekening houden met gesloten teeltconcept pleit Nederland
ervoor dat deze bufferzone alleen van toepassing is voor open teelten
(Kamerstuk 27 858, nr. 595).
Bovenstaande is tevens de inzet voor de Raadswerkgroep op
25 november 2022.
In zijn algemeenheid zal Nederland, in lijn met het BNC-fiche en de
Kamerbrief over de Nederlandse inzet (Kamerstuk 22 112, nrs. 3472 en
3481) ervoor pleiten dat bij bufferzones naast watergangen zal worden
aangesloten bij afspraken die daarover zijn gemaakt in het kader van het
nieuwe Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de derogatiebeschikking Nitraatrichtlijn. Dit aspect komt aan bod bij de besprekingen
over het specifieke artikel over de bescherming van de aquatische
kwaliteit en drinkwater (artikel 19).

1

Volgens de informatie van de Europese Commissie vindt op ongeveer 7% van Nederlandse
areaal Natura 2000 gebieden ook (extensieve) landbouw plaats (bv biologische landbouw of
agrarisch natuurbeheer). Een verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kan als
consequentie hebben dat die vormen van (extensieve) landbouw in die gebieden niet meer
mogelijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 600

3

Bij die bespreking zal de Nederlandse inzet mede worden bepaald door de
motie van het lid Tjeerd de Groot om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden te stoppen
(Kamerstuk 27 858, nr. 587). Artikel 19 in het voorstel van de Europese
Commissie vraagt lidstaten om passende maatregelen te nemen om
verslechtering van de grondwatertoestand tegen te gaan en drinkwatervoorraden te beschermen tegen de invloed van gewasbeschermingsmiddelen. In tegenstelling tot de voorschriften voor gevoelige gebieden
bieden de voorschriften in het voorstel over grondwater en drinkwater
ruimte voor nationale invulling (passende maatregelen).
Aanvullende effectbeoordeling
Een aantal lidstaten drong bij het Tsjechisch voorzitterschap aan om
duidelijkheid of er een voorstel komt van de Raad aan de Europese
Commissie om een aanvullende effectbeoordeling uit te voeren. De
aanvullend beoordeling is bedoeld om mogelijke effecten van de oorlog in
Oekraïne op de voedselzekerheid en de effecten van een verbod in
gevoelige gebieden te kwantificeren. Volgens de juridische dienst van de
Raad behoudt de Raad het recht om geen raadspositie over het voorstel
aan te nemen als het te weinig informatie heeft om het voorstel te
beoordelen. Ook kan de Raad zelf een aanvullende effectbeoordeling laten
uitvoeren.
Een dergelijke aanvullende effectbeoordeling zal het verloop van de
besprekingen waarschijnlijk vertragen en het is ongewis of de beoordeling
de gewenste duidelijkheid zal kunnen geven. Om die reden is Nederland
geen voorstander van een dergelijke aanvullende effectbeoordeling en
geeft het de voorkeur aan continuering van de besprekingen van het
voorstel, met het oogmerk om het voorstel beter aan te laten sluiten op de
Nederlandse inzet en werk te maken van het verminderen van gebruik en
risico’s van gewasbeschermingsmiddelen. Daarnaast kan zo’n aanvullende effectenbeoordeling een ongewenste precedentwerking hebben
voor de andere voorstellen die uit de F2F-strategie voortvloeien.
Nationale actieplannen
Veel lidstaten grepen de gelegenheid aan om eerder ingediende opmerkingen over een te grote administratieve lastendruk (opstellen van
nationale actieplannen, jaarlijkse rapportage verplichtingen) te herhalen.
Nederland heeft de oproep aan de Europese Commissie herhaald om ook
een actieplan te maken met ambities en doelen om de beschikbaarheid
van alternatieven te vergroten (Kamerstuk 27 858, nr. 584). Mede op
verzoek van Nederland heeft de Europese Commissie toegezegd in de
Raadswerkgroep van 7 december 2022 een presentatie te geven over hun
inspanningen op dat terrein.
Geïntegreerde gewasbescherming
Volgens de vooraf verspreide agenda zou de Raadswerkgroep hoofdzakelijk over het hoofdstuk over geïntegreerde gewasbescherming moeten
gaan. Echter de bespreking van de vorige punten nam veel tijd in beslag
waardoor er alleen in algemene zin een aantal eerste opmerkingen en
vragen over dit hoofdstuk kon worden gedeeld. Enkele landen, waaronder
Nederland, vonden dat het voorstel onvoldoende rekening houdt met de
toepassing van geïntegreerde gewasbescherming buiten de landbouw.
Verder heeft Nederland, in lijn met de motie van het lid Bisschop over het
op een goede manier uitdagen van agrarisch ondernemerschap
(Kamerstuk 22 112, nr. 3504), zijn zorgen geuit over het voorschrift om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 600

4

voor 90% van het landbouwareaal gedetailleerde en bindende gewasspecifieke IPM-regels op te stellen. Dit ontneemt de teler de verantwoordelijkheid om zelf tot een aantoonbare en controleerbare invulling te komen
van de toepassing van geïntegreerde gewasbescherming. Nederland heeft
voorgesteld om bindende teeltvoorschriften bij voorrang te richten op
teelten waar het gebruik het hoogst is. Dat draagt het snelst bij tot het
behalen van reductiedoelen. Nederland heeft ook gewezen op flexibiliteit
voor de volgordelijkheid van IPM-maatregelen.
Een aantal landen vindt dat de voorschriften over geïntegreerde gewasbescherming te weinig rekening houden met kleine telers.
Aspecten Informatieverzoek
Zoals blijkt uit het voorgaande verslag zijn zes van de zeven aspecten die
zijn genoemd in het informatieverzoek van de Tweede Kamer direct of
indirect aan bod gekomen in de Raadswerkgroep van 4 november jl. via
de onderwerpen gevoelige gebieden en een aanvullende effectbeoordeling (verbodsbepalingen, financiële gevolgen voor professionele
gebruikers, gevolgen voor de internationale handel, relatie met voedselprijzen) en via geïntegreerde gewasbescherming (administratieve lasten
voor professionele gebruikers en sector). Het zevende aspect (berekeningsmethodiek) is deze keer niet besproken.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 600

5