Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 683

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2022
Op 13 en 14 oktober aanstaande vindt de informele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid plaats in Praag. Hierbij zend ik u de Geannoteerde Agenda voor deze Raad toe.
Conform de vastgestelde afspraken informeer ik uw Kamer middels de
Geannoteerde Agenda tevens over de voortgang van de onderhandelingen inzake de herziening van de Coördinatie verordening Sociale
Zekerheid en het EU-richtlijnvoorstel Verbetering van Arbeidsvoorwaarden bij Platformwerk.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

kst-21501-31-683
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 683

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD WERKGELEGENHEID EN SOCIAAL BELEID (WSBVC) 13-14 oktober 2022
In deze Geannoteerde Agenda treft u aan:
– Informatie over de Informele Raad WSBVC van 13-14 oktober 2022;
– Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid (COM (2016) 815);
– Voortgangsrapportage t.a.v. het EU-voorstel Richtlijn Platformwerk
(COM (2021) 762).
Informatie over de Informele Raad WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, van 13-14 oktober 2022
In het nu volgende informeer ik u over de informele Raad WSBVC,
onderdeel Werkgelegenheid en Sociaal Beleid van 13-14 oktober, waaraan
ik voornemens ben deel te nemen. De informele Raad vindt plaats in
Praag.
Ten tijde van het opstellen van deze Geannoteerde Agenda zijn nog geen
formele agenda en discussiestukken gedeeld door het Tsjechische
voorzitterschap. Wel is inmiddels bekend dat de twee thema’s van de
Raad als volgt luiden: De impact van de oorlog in Oekraïne op de
arbeidsmarkt en sociale bescherming, en energiearmoede. Hieronder
schets ik de Nederlandse inzet.
De impact van de oorlog in Oekraïne op de arbeidsmarkt en sociale
bescherming
Achtergrond
Het discussiedocument is ten tijde van het opstellen van deze Geannoteerde Agenda nog niet gepubliceerd.
Nederlandse inzet
Het Tsjechische voorzitterschap heeft een beleidsdebat geagendeerd over
de impact van de oorlog in Oekraïne op de arbeidsmarkt en sociale
bescherming. Ten tijde van dit schrijven is nog niet duidelijk welke insteek
het voorzitterschap beoogt bij dit debat. Nederland verwelkomt het
Tsjechische voorstel voor het beleidsdebat en onderstreept het belang om
over de impact van de oorlog op Europees niveau te spreken vanuit een
sociaal perspectief.
De eerste prioriteit van Nederland ligt bij het zorgen voor een veilige
omgeving en opvang voor ontheemden. De ontheemden die willen
werken kunnen de keuze maken om in Nederland te gaan werken. Zij
hebben dat recht op grond van de Tijdelijke beschermingsrichtlijn1. Een
substantieel deel van de groep ontheemden is in Nederland op dit
moment aan het werk. Cijfers van het UWV van 23 september jl. laten zien
dat er 39.626 meldingen zijn ontvangen bij het UVW van werkgevers die
melden dat Oekraïners aan het werk zijn gegaan. De totale omvang van de
groep ontheemden in Nederland bedraagt 78.650 (inclusief 24.381
minderjarigen). De cijfers over de totale omvang van de groep zijn
afkomstig van het Ministerie van Binnenlandse Zaken via de Basisregis-

1

Richtl(n 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het
verlenen van t(del(ke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en
maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de
opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 683

2

tratie Personen en dateren tevens van 23 september jl. Deze groep
ontheemden laat daarmee zien over een enorme veerkracht te beschikken.
Tijdens de informele Raad zal Nederland ook uitleg geven over de keuze
om de kinderopvang open te stellen voor Oekraïense kinderen en de
mogelijkheid voor ontheemden om in aanmerking te komen voor
kinderopvangtoeslag.
Energiearmoede
Achtergrond
Het discussiedocument is ten tijde van het opstellen van deze Geannoteerde Agenda nog niet gepubliceerd. Op dit moment is er sprake van
uitzonderlijk hoge gas- en elektriciteitsprijzen in Nederland en Europa. Dit
leidt tot hoge inflatie en koopkrachtverlies voor een groeiende groep
huishoudens in Europa. Op 14 september jl. heeft de Europese Commissie
een voorstel voor een verordening gepresenteerd met daarin een pakket
aan noodmaatregelen om de hoge energieprijzen in de EU aan te pakken2.
De onzekerheid rond de ontwikkeling van de energieprijzen voor de
komende periode en de gevolgen voor de energierekening van
huishoudens zijn zeer zorgelijk. Tijdens de informele Raad WSBVC zal er
stilgestaan worden bij deze zorgwekkende situatie en zal naar verwachting
van gedachten worden gewisseld over mogelijke maatregelen gericht op
tegemoetkoming van huishoudens.
Nederlandse inzet
Het Tsjechische voorzitterschap heeft een beleidsdebat geagendeerd over
energiearmoede. Ten tijde van dit schrijven is nog niet duidelijk welke
insteek het voorzitterschap beoogt bij dit debat. Nederland verwelkomt
bespreking van energiearmoede en uitwisseling van ervaringen van
lidstaten tijdens de komende informele Raad, gelet op de ernst van de
situatie van de hoge gas- en elektriciteitsprijzen, in het bijzonder voor
kwetsbare huishoudens. Het kabinet heeft op Prinsjesdag een omvangrijk
koopkrachtpakket aangekondigd, met daarin verschillende ingrijpende
maatregelen.3 Huishoudens met de laagste inkomens worden het hardst
geraakt door de hoge inflatie en hebben de minste ruimte om financiële
schokken op te vangen. Daarom wil het kabinet kwetsbare groepen
ondersteunen, lagere en middeninkomens een betere uitgangspositie
geven, en werken meer laten lonen. Niet alleen eenmalig, maar ook
structureel, zodat mensen in de toekomst beter in staat zijn om financiële
schokken op te vangen. In aanvulling op nationale maatregelen, zet het
kabinet zich op Europees niveau in voor maatregelen om de negatieve
effecten van de grote prijsstijgingen van energie zo veel mogelijk te
beperken.4
Nederland zal een toelichting geven op het omvangrijke steunpakket dat
op Prinsjesdag is gepresenteerd om het koopkrachtverlies te dempen en
om energiearmoede tegen te gaan. Nederland zal eveneens met interesse
kennisnemen van de stappen die andere lidstaten zetten om kwetsbare
huishoudens te ondersteunen. De hoge gas- en elektriciteitsprijzen raken
immers alle lidstaten, het is daarom nuttig om ervaringen uit te wisselen
over de genomen maatregelen. Ik zal uw Kamer via het verslag van de
2

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_22_5489.
Kamerbrief koopkracht, d.d. 20 september 2022, Kamerbrief aanvullende maatregelen
energierekening, d.d. 20 september 2022.
4
Kabinetsappreciatie Commissievoorstellen tot interventies in de elektriciteitssector,Kamerstukken 29 023 en 22 112, nr. 346.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 683

3

Informele Raad informeren over de relevante ervaringen van andere
lidstaten.
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
Hieronder vindt u de voortgangsrapportage over de onderhandelingen
betreffende de herziening van de Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid (883/2004). Deze verordening coördineert de sociale zekerheid
binnen de Europese Unie.
Terugblik trilogen
Tot nu toe is het de voorzitterschappen van de Raad niet gelukt om een
akkoord te bereiken over de herziening van Verordening 883/2004. In
maart 2019 bereikten het Roemeens voorzitterschap van de Raad, de
Europese Commissie en het Europees Parlement een voorlopig akkoord.
Een blokkerende minderheid van lidstaten stemde echter tegen dat
voorlopig akkoord. Nederland maakte deel uit van deze blokkerende
minderheid vanwege bezwaren tegen de aanpassingen in het werkloosheidshoofdstuk. In het najaar van 2021 bereikten het Sloveens voorzitterschap, het Europees Parlement en de Commissie na verschillende
technische gesprekken een voorlopig politiek akkoord over de herziening
van de Verordening. Het voorzitterschap heeft dit voorlopig politiek
akkoord vervolgens voor instemming voorgelegd aan het Coreper van
22 december 2021. Een aantal West-Europese landen, waaronder
Nederland, was echter kritisch op verruiming van de exportregels voor
werkloosheidsuitkeringen en afzwakking van regels inzake detacheringen.
Daarnaast had een aantal Midden- en Oost-Europese landen bezwaren
tegen de strenge regels omtrent (controle op) detacheringen naar andere
lidstaten. Hierop verwierp een blokkerende minderheid van lidstaten dit
politiek akkoord. Negen lidstaten, waaronder Nederland, stemden tegen.
Vijf lidstaten onthielden zich van stemming. Ook onder het Franse
voorzitterschap (tot 1 juli 2022) is het niet tot een akkoord gekomen.
Stand van zaken
Het huidige Tsjechisch voorzitterschap heeft in juli jl. een raadswerkgroep
georganiseerd om de openstaande juridische vraagstukken inzake het
herzieningsvoorstel te bespreken. Dit overleg heeft niet direct geleid tot
een doorbraak. Het overleg bood wel grond voor het voorzitterschap om
zich te beraden op vervolgstappen, mogelijk in samenwerking met het
Europees Parlement. In lijn met het Nederlands standpunt zoals
vastgelegd in het BNC-fiche5 en gecommuniceerd via eerdere Geannoteerde Agenda’s aan uw Kamer, heeft Nederland opnieuw benadrukt
fundamentele zorgen te hebben over aanpassingen van het werkloosheidshoofdstuk. Ook heeft Nederland benadrukt dat het herzieningsvoorstel haar beoogde doel niet bereikt, namelijk de modernisering van
de verordening. Zo hebben fundamentele ontwikkelingen plaatsgevonden
sinds de formulering van het herzieningsvoorstel in 2016, zoals de
toename van digitalisering in het arbeidsdomein en hybride werken. Dit
heeft een substantiële impact op de samenleving en ook op het vrij
verkeer van personen. Nederland heeft er daarom voor gepleit om het
onderwerp telewerk en de gevolgen daarvan voor de coördinatie van
sociale zekerheid mee te nemen bij de huidige discussies inzake de
herziening. Ook heeft Nederland aangegeven dat de huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt mogelijk vragen om een geheel nieuw
herzieningsvoorstel dat toekomstbestendig is.
5

Kamerstuk 22 112, nr. 2299.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 683

4

Inzet Nederland
Ik blijf mij op verschillende fronten inzetten voor de Nederlandse
belangen op dit dossier. Uiteraard zal Nederland stelling nemen tijdens de
formele onderhandelingsmomenten. Hierbij vind ik het niet alleen
belangrijk om op te trekken met gelijkgezinde lidstaten, maar ook
constructieve samenwerking te zoeken met een zo ruim mogelijke groep.
Een aantal thema’s heeft mijn bijzondere aandacht. Mijn inzet op het
gebied van werkloosheid is onder meer gericht op het bereiken van een zo
kort mogelijke exportduur van de uitkering, gecombineerd met maatregelen gericht op activering richting arbeid en verbetering van de
handhaving. Wat betreft toepasselijke wetgeving vind ik het belangrijk om
situaties van premieshoppen tegen te gaan.
Zoals ik in de voorgaande voortgangsrapportage aangaf, blijft het mijn
inzet dat een herziening bijdraagt aan een modernisering van de
Coördinatieverordening Sociale Zekerheid. Er hebben fundamentele
veranderingen plaatsgevonden op de arbeidsmarkt sinds de formulering
van het herzieningsvoorstel van de Commissie in 2016. Voorbeelden
daarvan zijn toegenomen digitalisering van het arbeidsdomein en een
toename in het thuis en op afstand werken. Voorgaande wijzigingsvoorstellen waren hierop onvoldoende toegerust. Mijn inzet is daarom gericht
op de introductie van een reflectieperiode, die de Commissie de
gelegenheid biedt een nieuw herzieningsvoorstel te formuleren.
Parallel aan de onderhandelingen over de herziening van de Verordening,
vindt er ook een discussie plaats over de sociale zekerheidspositie van
thuiswerkende grensarbeiders. Het kabinet vindt het belangrijk dat
grenswerkers geen onnodige belemmeringen ervaren en ook kunnen
thuiswerken zonder dat dit negatieve gevolgen heeft voor hun sociale
zekerheidspositie. Momenteel is er, mede op voorspraak van Nederland,
sprake van een transitieperiode tot 1 januari 2023 waarin thuiswerken niet
leidt tot verschuiving van sociale zekerheid naar een andere lidstaat. Voor
de laatste ontwikkelingen en voortdurende inzet van Nederland om ook na
de transitieperiode een oplossing te vinden, verwijs ik graag naar de brief
van 8 juli jl.6
Tot slot vind ik het belangrijk om de dialoog aan te gaan en samen te
werken met Nederlandse leden van het Europees Parlement, met de
Commissie en andere belanghebbenden om gezamenlijk mogelijkheden
te onderzoeken om de Verordening te moderniseren.
Voortgangsrapportage t.a.v. het EU-voorstel Verbetering van
Arbeidsvoorwaarden bij Platformwerk (COM, 2021, 762)
Conform de informatieafspraken over het Richtlijnvoorstel verbetering
van arbeidsvoorwaarden bij platformwerk (hierna «het richtlijnvoorstel»)
informeer ik u hierbij over de stand van zaken rond de behandeling van dit
voorstel.
Stand van zaken
Het Tsjechische voorzitterschap wil voortgang maken met de onderhandelingen. Het voorzitterschap heeft de ambitie om eind dit jaar een
algemene oriëntatie te bereiken. Onder Tsjechisch voorzitterschap zijn de
lidstaten reeds meerdere keren bijeengekomen in Raadswerkgroepen om
te spreken over het richtlijnvoorstel.
6

Kamerstukken 26 834 en 25 883, nr. 56.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 683

5

In juli is gesproken over algoritmisch beheer en transparantie bij
platformwerk. Onder de lidstaten is brede steun om het gebruik van
algoritmen in platformwerk goed te regelen. De belangrijkste discussiepunten hierbij waren de rechten van zelfstandigen en de relatie tussen het
richtlijnvoorstel en de algemene verordening inzake gegevensbescherming (AVG). Ook is gesproken over de samenhang met de voorgestelde verordening inzake kunstmatige intelligentie (AI-verordening7) en
de aanmelding van platformwerkers bij de overheid. Net als een aantal
andere lidstaten heeft Nederland op deze onderwerpen tekstvoorstellen
ingediend, in lijn met de kabinetsinzet zoals uiteengezet in het BNC-fiche.8
Deze zien met name op het recht op dataportabiliteit en een aantal
tekstsuggesties van de Europese Autoriteit voor Gegevensbescherming.
Begin september is in de Raadswerkgroep gesproken over de werking van
het weerlegbaar rechtsvermoeden, de criteria voor het rechtsvermoeden
en de laatste twee hoofdstukken van het richtlijnvoorstel (deze zien op
rechtsmiddelen en handhaving en de slotbepalingen van het voorstel).
Ook toen heeft Nederland, net als een aantal andere lidstaten, op deze
onderwerpen een aantal tekstvoorstellen ingediend, in lijn met de
kabinetsinzet zoals uiteengezet in het BNC-fiche. Nederland heeft het
voorzitterschap met name verzocht in de overwegingen bij het voorstel op
te nemen welke stappen gezet moeten worden om het rechtsvermoeden
te activeren, in lijn met wat ik hierover heb opgemerkt in de geannoteerde
agenda voor de EPSCO van 14 maart jl. en juni jl., en zoals tevens vermeld
in het BNC-fiche. Tevens heeft Nederland ingebracht dat nationale
autoriteiten een marge moeten hebben bij de toepassing van het
weerlegbaar rechtsvermoeden.
Het Tsjechische voorzitterschap heeft op basis van de discussies in de
Raadswerkgroep voor alle artikelen van het richtlijnvoorstel een compromisvoorstel opgesteld.9 Dit voorstel is eind september in de Raadswerkgroep toegelicht. Nederland heeft, net als andere lidstaten, een studievoorbehoud geplaatst bij de tekst en zal deze de komende tijd verder
bestuderen.
Vervolg
De komende periode zullen in de Raadswerkgroep de besprekingen over
het compromisvoorstel worden voortgezet. Ik zal uw Kamer nader
berichten over de voortgang van de behandeling van het Richtlijnvoorstel
conform de gemaakte informatieafspraken. Ik blijf mij in Europees
verband inzetten voor een weerlegbaar rechtsvermoeden in het richtlijnvoorstel en een (ook voor publiekrechtelijke instanties) zo effectief
mogelijke uitwerking ervan, zoals recent ook aangegeven in de brief over
het arbeidsmarktbeleid.10

7

Kamerstuk 22 112, nr. 3129.
Kamerstuk 22 112, nr. 3299.
9
Dit document met kenmerk st.11593.en22 heeft de rubricering »Limité». Dat betekent dat door
vroegtijdige openbaarmaking van het document het onderhandelingsproces nadelig zou
kunnen worden beïnvloed. De leden van de Eerste en de Tweede Kamer hebben toegang tot
Limité-documenten via het «Delegates Portal» wanneer de documenten het niveau van Coreper
hebben bereikt.
10
Kamerstuk 29 544, nr. 1112.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 683

6