Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

325
Vragen van het lid Slob (ChristenUnie) aan de minister van Infrastructuur en
Milieu over marktwerking op het spoor (ingezonden 15 september 2011).
Antwoord van minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 17 oktober 2011).
Vraag 1
Kent u het bericht «Zo geweldig zijn de NS niet»1 en heeft u kennisgenomen
van de «Marktscan Personenvervoer per spoor» van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (NMa)?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de aanbeveling van de NMa dat in de nieuwe concessie voor het
hoofdrailnet gedetailleerdere, specifiekere en meetbare eisen over de te
leveren prestaties moeten worden opgenomen en dat daarbij niet alleen op
het niveau van het hele netwerk, maar ook op lijnniveau eisen geformuleerd
moeten worden?
Antwoord 2
Ik vind het van belang dat de reiziger een goed spoorproduct krijgt op het
hoofdrailnet. Daartoe moeten goede verplichtingen in de concessie staan. Het
gaat primair om het totale netwerk. Dat moet goed functioneren. Het stellen
van eisen op lijnniveau heeft al snel sub-optimalisatie en perverse prikkels tot
gevolg. Daarom stem ik jaarlijks in met grenswaarden voor indicatoren die
het hele hoofdrailnet dekken. En daarbij is het belangrijk dat de vervoerder de
ruimte heeft om op de wensen van de reiziger in te kunnen spelen en
bijvoorbeeld over de ontwikkeling van gewenste indicatoren overlegt met de
consumentenorganisaties. Als ik voor elke treindienst op het hoofdrailnet
prestatie-eisen zou formuleren, ontstaan er zoveel «knoppen» dat er van
daadwerkelijke optimalisering door de vervoerder geen sprake meer kan zijn.
Bovendien zou het vreemd zijn om per lijn een ander prestatieniveau af te
spreken. In die zin is het aansturen van een netwerk iets anders dan het
aansturen van één of enkele lijnen.

1

ah-tk-20112012-325
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Trouw, 14 september 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat in de nieuwe concessie de concessiehouder niet zijn
eigen prestaties moet monitoren, maar dat dit door een onafhankelijke
instantie dient te gebeuren en frequenter en meer gedetailleerd dan nu het
geval is?
Antwoord 3
Er zijn voor de concessieverlener verschillende manieren om te zorgen dat de
prestaties, die geleverd worden door de concessiehouder voldoende
representatief zijn en betrouwbaar gemeten worden. Het is niet noodzakelijk
dat metingen door een onafhankelijke instantie worden uitgevoerd. De
huidige concessie verlangt representatieve meetsystemen. NS beschrijft de
meetsystemen in het jaarlijkse vervoerplan, zodat duidelijk is op welke wijze
prestaties gemeten worden. Daarnaast is het voor mij belangrijk dat de
prestaties gedurende langere tijd op dezelfde wijze gemeten worden om
inzicht te krijgen in de ontwikkelingen van de prestaties. De concessie zal
daarbij, net zoals nu, de mogelijkheid bevatten om een audit uit te voeren
indien ik daartoe aanleiding zie. Overigens heb ik onlangs een audit
uitgevoerd naar de meetsystemen van NS om mij ervan te vergewissen dat
de meetsystemen juist worden gebruikt om de prestaties te meten. Eén van
de conclusies van de audit was dat de rapportages van NS aan IenM juist en
volledig zijn. Voor de mate van detail verwijs ik u naar mijn antwoord op
vraag 2.
Vraag 4
Deelt u de mening dat er toezicht moet komen op afspraken tussen NS en
regionale spoorvervoerders op die gebieden waar er een zekere mate van
afhankelijkheid van NS bestaat zoals reisinformatie, kaartautomaten en
gegevensverstrekking over vervoersprestaties? Hoe gaat u dit toezicht
vormgeven?
Antwoord 4
Dit toezicht is reeds vormgegeven in de Mededingingswet. Voor de zogenaamde bijkomende diensten en voorzieningen zijn in de Spoorwegwet
voorschriften opgenomen. De NMa is de toezichthouder en kan een onderzoek instellen, indien er signalen zijn dat er sprake is van machtsmisbruik.
Vraag 5
Klopt het dat er in overeenkomsten tussen regionale vervoerders en NS is
vastgelegd dat er bij ongeplande verstoringen aan klanten geen omreisadvies
via regionale lijnen wordt gegeven? Zo ja, kunt u aangeven op welke wijze
hiermee het belang van de Reiziger met hoofdletter R wordt gediend?
Antwoord 5
Op dit moment loopt er als pilot een afspraak met Arriva, waarbij in geval
van ongeplande calamiteiten buiten de spits reizigers mogen omreizen via
Groningen of Leeuwarden als er een versperring is tussen Meppel –
Leeuwarden of Meppel – Groningen. Dit betreft een eenzijdige dienst van
Arriva aan NS. Uit deze pilot zal moeten blijken of en zo ja in welke gevallen
omreizen via regionale lijnen een optie voor reizigers is. De advisering aan de
reizigers zal daar dan vervolgens op aangepast moeten worden. Het klopt dat
in de huidige overeenkomsten tussen regionale vervoerders en NS is
vastgelegd dat er in principe bij ongeplande verstoringen aan klanten geen
omreisadvies via regionale lijnen wordt gegeven. NS kan bij een ongeplande
verstoring in overleg met een regionale vervoerder besluiten om in de
betreffende specifieke situatie wel een omreisadvies te geven. Dit gebeurt ook
regelmatig. Een afweging die hier speelt is of er voldoende capaciteit
beschikbaar is op de omreisroute. Diverse groepen reizigers (bijvoorbeeld
studenten) hebben als gevolg van hun abonnement (abonnement dat geldig
is voor het gehele OV) standaard omreisrechten en maken daar bij een
calamiteit direct gebruik van. Indien er onvoldoende capaciteit is op de
omreisroute moeten andere maatregelen worden genomen door de
vervoerder (bijvoorbeeld door de inzet van bussen), zodat reizigers in het
geval van een ongeplande verstoring alsnog vervoerd kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 6
Heeft de NMa voldoende wettelijke toezichtbevoegdheden om de problemen
op de markt voor het spoorvervoer, zoals geconstateerd in de marktscan op
te lossen?
Antwoord 6
Ik neem aan dat u met problemen doelt op de door NMa vermeende
problemen als gevolg van de afhankelijkheid, die regionale vervoerders
hebben met NS. In mijn antwoord op vraag 4 heb ik opgemerkt dat de NMa
reeds diverse bevoegdheden heeft. Ik ben van mening dat die bevoegdheden
voldoende zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3