Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 572

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 januari 2017
Hierbij informeer ik uw Kamer over het gevoerde gesprek met de vier
technische universiteiten over de aangekondigde numerusfixusopleidingen voor komend collegejaar. Uw Kamer heeft mij hiertoe opgeroepen
met de motie van de leden Rog en Duisenberg.1
Tijdens de begrotingsbehandeling (Handelingen II 2016/17, nr. 17, items 4
en 7 en Handelingen II 2016/17, nr. 18, item 8) heb ik met u gedeeld dat de
afgelopen jaren met het Techniekpact is ingezet op een grotere instroom
in de technische opleidingen. Daar merken we nu het succes van. Steeds
meer studenten kiezen voor een bètatechnische opleiding en we komen
steeds dichter in de buurt van de doelstelling dat 4 op de 10 studenten
instromen in een bètatechnische opleiding.
Op universiteiten is de instroom in de bètatechniek sterk gestegen. Waar
in 2000 zo’n 8.500 bètatechnische instromers waren, zijn dat er inmiddels
meer dan 20.000. Het succes van deze toename roept ook vragen op aan
de aanbodkant van het onderwijs. De technische universiteiten zijn
verantwoordelijk voor ongeveer de helft van de universitaire instroom in
de bètatechniek en hebben aangegeven problemen te ervaren door
groeiende studentenaantallen.
In het gesprek met de technische universiteiten, gaven de voorzitters van
deze instellingen aan dat vanwege de kwaliteit van het onderwijs is
gekozen om voor deze opleidingen een numerus fixus in te voeren. Zij
gaven aan dat het voor hen niet mogelijk is om voor de acht opleidingen
die over minder dan 8 maanden beginnen, nu veel meer goede docenten
aan te trekken en in sommige gevallen zelfs laboratoria bij te bouwen. De
fixusopleidingen betreffen Industrieel Ontwerpen, Luchtvaart- en
1

kst-31288-572
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 34 550 VIII, nr. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 572

1

Ruimtevaarttechniek, Klinische Technologie en Nanobiologie van de TU
Delft. Bij de Universiteit Twente gaat het om de opleiding Klinische
Technologie en Wageningen University kent komend collegejaar voor de
opleidingen Biotechnologie, Voeding en Gezondheid en Moleculaire
Levenswetenschappen een numerus fixus. De TU Eindhoven heeft
komend jaar geen opleidingen met een numerus fixus.
Daarmee zijn er voor komend collegejaar drie extra bètatechnische
opleidingen bij de TU’s die een numerus fixus kennen, ten opzichte van
afgelopen collegejaar. Sommige van de opleidingen met een numerus
fixus zijn aan een andere instelling te volgen waar geen numerus fixus
geldt. Dat is bijvoorbeeld het geval voor Moleculaire Levenswetenschappen en Industrieel Ontwerpen.
Voor de technische universiteiten is een grote taak weg gelegd om te
kunnen voldoen aan de vraag van de arbeidsmarkt. Zij hebben rekening te
houden met de belangen van (kandidaat)studenten, afgestudeerden en de
maatschappelijke belangen. Tegelijkertijd moet de organisatie van de
technische universiteiten ingericht worden op het bieden van hoogstaande onderwijskwaliteit aan meer studenten. Het kost tijd om de organisatie
daarop aan te passen. Dat geldt voor elke groeiende organisatie en ik vind
het mijn verantwoordelijkheid om die tijd en ruimte ook te bieden.
De technische universiteiten zitten overigens niet stil. Zij zijn druk bezig
om de studentengroei goed te accommoderen. Zo wordt al tijdelijk
uitgeweken naar andere locaties buiten de campus, wordt gekeken naar
andere momenten om onderwijs te geven, zoals in de avond, en worden
practica met innovatief onderwijs efficiënter ingezet. Hierbij wordt ook
nauw samen gewerkt met de technologische bedrijven in de omgeving.
De technische universiteiten zijn ook in gesprek met FME, een ondernemersorganisatie voor de technologische industrie, om te bekijken wat het
bedrijfsleven kan betekenen ten aanzien van de groei van de studenteninstroom en de vraagstukken die daarbij komen kijken.
Daarnaast hebben de voorzitters van de technische universiteiten mij
aangegeven dat studenten die niet kunnen beginnen aan de studie van
hun eerste voorkeur, in vrijwel alle gevallen kiezen voor een andere
bètatechnische studie. De niet-geplaatste studenten zijn dus in veruit de
meeste gevallen niet verloren voor de bètatechniek. Het aantal afgewezen
studenten voor een bètatechnische opleiding bij een technische universiteit is overigens beperkt. Dit collegejaar konden 91 studenten niet
beginnen aan de studie van hun eerste voorkeur, maar zij zijn veelal
begonnen aan een andere bètatechnische opleiding. In het collegejaar
daarvoor betrof het 146 studenten.
Daarnaast benadruk ik wederom dat we in Nederland heel veel bètatechnische opleidingen kennen zonder numerus fixus. Alleen al op bachelorniveau hadden we in 2015–2016 152 universitaire opleidingen en 222
hbo-opleidingen in de bètatechniek. Daarvan waren er 54 bij de technische universiteiten en voor 5 van deze opleidingen gold een numerus
fixus. Bij twee van deze vijf werd er wel een fixus ingesteld, maar die is
afgelopen twee jaar niet gehaald. In feite waren er dus drie opleidingen
die een effectieve fixus hadden.
Ook zien we dat de doorstroom van een technische opleiding naar een
technisch beroep nog niet altijd goed gaat. Nog teveel technisch afgestudeerden, van mbo tot universiteit, gaan aan de slag in een niet-technisch
beroep in een niet-technische sector. Om meer van deze afgestudeerden
in een technisch beroep te krijgen, zijn ook de werkgevers aan zet. Als het
bedrijfsleven er in slaagt meer technisch afgestudeerden een aantrekkelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 572

2

carrièreperspectief te bieden, dan zou dat een belangrijke bijdrage aan de
oplossing van deze tekorten zijn.
Komende tijd blijf ik in gesprek met de technische universiteiten over de
uitdagingen waar zij voor staan. Daarnaast heb ik, in het verlengde van de
motie van de leden Rog en Duisenberg, de technische universiteiten
gevraagd om een nadere onderbouwing van de financiële en capaciteitsknelpunten die zij ervaren. Over de uitkomsten van deze analyse bericht ik
uw Kamer in het voorjaar. In bredere zin voer ik momenteel ook een
verkenning uit naar de huidige manier van bekostigen in het hoger
onderwijs. Concrete scenario’s voor aanpassing van het bekostigingsmodel in het hoger onderwijs zijn een onderdeel van deze verkenning.
Deze scenario’s kunnen gebruikt worden bij de kabinetsformatie.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 572

3