Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1713
Vragen van de leden Kuiken en Volp (beiden PvdA) aan de Staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie over het bericht dat uit Eritrea gevluchte vrouwen
mogelijk zijn gedwongen tot seks rondom een bezoek aan de
Eritrees-orthodoxe kerk (ingezonden 14 januari 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
2 maart 2016) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016,
nr. 1456
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht over het mogelijke seksuele misbruik van uit
Eritrea gevluchte minderjarige vrouwen rondom een bezoek aan de Eritreesorthodoxe Tewahdo-kerk in Rotterdam?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 9
Wanneer bent u door het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) op de
hoogte gesteld van deze zorgwekkende signalen en welke acties heeft u
daarop ondernomen?
Centreren de signalen zich rondom deze kerkgemeenschap en alleen in
Rotterdam, of zijn er redenen om aan te nemen dat deze praktijken zich ook
elders afspelen? Worden er momenteel preventief maatregelen getroffen om
dit op andere plekken te voorkomen?
Wat wordt er gedaan om de daders op te sporen en te bestraffen?
Antwoord 2, 3 en 9
Het COA heeft mij op 5 januari gemeld dat zij signalen heeft ontvangen die
duiden op mogelijke misstanden bij Eritrese individuen en binnen de Eritrese
gemeenschap. Het gaat hierbij om signalen van uiteenlopende aard. Een
aantal van de ontvangen signalen heeft betrekking op gebeurtenissen in of
rondom de Eritrese kerk in Rotterdam.
Het COA kan de ernst en het waarheidsgehalte van deze signalen niet
inschatten en heeft deze signalen gemeld bij de politie en EMM. Tegelijkertijd

1

ah-tk-20152016-1713
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.volkskrant.nl/binnenland/eritrese-kerk-in-rotterdam-zou-decor-zijn-van-gedwongenseks~a4222549/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

heeft het COA besloten om een aantal preventieve maatregelen te treffen.
Deze maatregelen zijn uit voorzorg genomen en impliceren geenszins een
beschuldiging richting bepaalde individuen of organisaties.
– Er vinden individuele gesprekken plaats met zwangere Eritrese vrouwen
over de achtergrond van hun zwangerschap. Waar nodig probeert het
COA de aangiftebereidheid te stimuleren.
– Aan de Eritrese gemeenschap binnen de opvang is geadviseerd geen
bezoek meer de brengen aan de Eritrese kerk in Rotterdam. Het COA en
NIDOS geven alleenstaande minderjarige vreemdelingen geen toestemming om de Eritrese kerk in Rotterdam te bezoeken.
– Er is een nieuwsbericht gepubliceerd aan alle locatiemanagers en de GC A
om te vragen extra alert te zijn.
– In samenwerking met de GGD is er groepsvoorlichting gegeven (voor
zowel mannen als vrouwen) over seksualiteit in Nederland (o.a. keuzevrijheid). Er zijn ook nog plannen voor een weerbaarheidstraining aan
vrouwen.
Voor wat betreft de signalen van eventueel misbruik in of rondom een kerk in
Rotterdam hebben de politie en het Openbaar Ministerie in Rotterdam een
oriënterend feitenonderzoek gedaan naar de herkomst van deze signalen. De
politie en het Openbaar Ministerie in Rotterdam hebben mij laten weten dat
er tot dusver geen aangiftes zijn gedaan en er tot dusver geen verdenking is
van strafbare feiten met betrekking tot de Eritrese kerk in Rotterdam. Het
Landelijk Parket van het OM zal de mogelijkheden verkennen om de signalen
van mogelijke misstanden binnen de Eritrese gemeenschap in Nederland op
landelijk niveau en op multidisciplinaire wijze nader te bezien.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het feit dat het gaat om extra kwetsbare, minderjarige
meisjes, reden is om extra begeleiding en personeel vanuit het COA op deze
doelgroep te plaatsen? Zo ja, bent u bereid dit tot uitvoering te brengen?
Antwoord 4
Het COA is samen met Nidos verantwoordelijk voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Dit is een kwetsbare groep. Dit betekent dat als er
aanwijzingen zijn voor mogelijke misstanden, er preventief maatregelen
worden genomen om deze groep te beschermen. Dat hebben het COA en
Nidos in dit geval ook gedaan.
Vanwege de kwetsbaarheid van alleenstaande minderjarige vreemdelingen
kent het opvangmodel bij het COA een intensieve 24-uursbegeleiding op de
verschillende amv-opvanglocaties. Op deze locaties is reeds extra personeel
aanwezig ten opzichte van andere opvanglocaties. Mentoren van het COA
dragen zorg voor de dagelijkse begeleiding, houden toezicht en voeren vanuit
een specifiek voor deze doelgroep ontwikkelde methode gesprekken met de
alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Deze mentoren organiseren de
zorg voor de nodige ondersteuning. In samenwerking met de jeugdbeschermer worden afspraken gemaakt met de jongeren.
Vraag 5
Wordt er vanuit het COA contact gelegd met Eritrees-orthodoxe kerken, en
bent u het eens met de constatering dat, indien dit niet het geval is, dit wel
wenselijk is gezien de belangrijke plek die deze kerken innemen als sociaal
vangnet voor alleenstaande minderjarige asielzoekers uit Eritrea?
Antwoord 5
Het COA heeft geen contact gelegd met de Eritrese kerk in Rotterdam. Het
COA heeft als alternatief aangeboden om alleenstaande minderjarige
vreemdelingen te begeleiden naar een Koptische kerk in Amstelveen.
Vraag 6
Weet u of deze slachtoffers aangifte hebben gedaan bij de politie en zo nee,
welke acties worden er ondernomen om aangiftebereidheid onder deze groep
slachtoffers te vergroten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Er is tot op heden geen aangifte gedaan. Waar COA meent dat er sprake is
van een (strafrechtelijke) misstand, stimuleert het COA de bewoners om
aangifte te doen. Het COA stimuleert dit door in gesprek te zijn met bewoners
en te ondersteunen in het doen van aangiften. Wanneer bewoners weigeren
aangifte te doen, maakt het COA melding van misstanden bij de politie. Dat
laatste is in dit geval gedaan.
Het COA spreekt frequent met leden van de Eritrese gemeenschap (en amv’s
in het bijzonder) op locaties om meer inzicht te krijgen in wat er speelt
binnen deze (gesloten) gemeenschap.
Vraag 7
Wordt er, gezien het feit dat het COA deze gevallen ook gemeld heeft bij het
Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel, extra aandacht besteed
aan de mogelijkheid dat deze slachtoffers in handen vallen van mensenhandelaren en krijgen de minderjarige meisjes in dit licht extra bescherming?
Antwoord 7
Er zijn vooralsnog geen signalen die wijzen op mensenhandel. De signalen
worden gedeeld met het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel
om zo ketenbreed een goed beeld te krijgen van hetgeen zich hier voordoet.
Mocht er een signaal zijn dat er een relatie is met mensenhandel dan wordt
de minderjarige in de hiervoor bestemde beschermde opvang van het COA
geplaatst.
Vraag 8
Wat voor slachtofferhulp en zorg wordt er actief geboden aan de slachtoffers,
zijnde de vanuit Eritrea gevluchte (vermoedelijk) seksuele misbruikte
minderjarige vrouwen rondom een bezoek aan de Eritrees-orthodoxe
Tewahdo-kerk in Rotterdam?
Antwoord 8
De volgende hulp wordt geboden aan vrouwen die ongewenst zwanger zijn:
– Als een patiënt op spreekuur komt met een ongewenste zwangerschap,
vraagt de GCA- medewerker goed door (wat, waarom, hoe), bespreken ze
hun rechten, plichten, mogelijkheid tot het doen van aangifte en de
procedure van een evt. abortus
– Door de GC A huisarts wordt met de vrouwen de mogelijkheden i.v.m.
ongewenste zwangerschap besproken: waaronder abortus en adoptiemogelijkheden.
– GC A sociaal-psychiatrisch verpleegkundige kan psychisch ondersteunende hulp verlenen en eventueel doorverwijzen naar GGZ instanties.
– Ook medewerkers van het COA hebben individuele gesprekken met
zwangere vrouwen over de achtergrond van de zwangerschap en hebben
oog voor het welzijn voor moeder en kind.
– Slachtofferhulp wordt (via politie) geboden als het slachtoffer aangifte
heeft gedaan bij de politie. COA dringt aan op het doen van aangifte.
– Er worden weerbaarheidstrainingen ingezet voor vrouwen.
– Na een beëindiging van een zwangerschap volgt de gebruikelijke nazorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3