Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

521
Vragen van het lid Tellegen (VVD) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht «Aantal euthanasiegevallen daalt voor het
eerst in jaren» (ingezonden 17 oktober 2018).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 6 november 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht «Aantal euthanasiegevallen daalt voor het eerst in jaren»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Krijgt u signalen dat artsen inderdaad terughoudender worden om tegemoet
te komen aan euthanasieverzoeken? Zo ja, wat vindt u daarvan?
Deelt u de mening dat het een onwenselijke ontwikkeling is als huisartsen
door dreiging van vervolging terughoudender worden bij (ingewikkelde)
euthanasieverzoeken? Wat gaat u doen om deze angst en dreiging weg te
nemen?
Antwoord 2 en 3
De zorg dat artsen terughoudender worden om tegemoet te komen aan
euthanasieverzoeken is mij bekend. Of dit feitelijk ook zo is, is niet onderzocht. Het aantal euthanasiegevallen is de laatste jaren juist gestegen. Dit gaf
aanleiding voor het kabinet om in de Nota medische ethiek van 6 juli jl. een
onderzoek aan te kondigen naar deze stijging. De KNMG heeft mij laten
weten dat ze zich kunnen voorstellen dat artsen zijn geschrokken door de
strafrechtelijke onderzoeken die het OM uitvoert, en dat de impact van een
onderzoek door het OM ingrijpend is voor een arts. Ik hecht er tegelijkertijd
aan te benadrukken dat euthanasie alleen straffeloos is als door de arts aan
de zorgvuldigheidseisen van de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek
en hulp bij zelfdoding wordt voldaan en de arts de euthanasie heeft gemeld.
Het OM heeft de eigenstandige taak om de strafrechtelijke norm van de
artikelen 293 en 294 Sr te handhaven. Dit kan ertoe leiden dat een strafrechte-

1

ah-tk-20182019-521
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.trouw.nl/samenleving/aantal-euthanasiegevallen-daalt-voor-het-eerst-injaren~abd64bdb/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

lijk onderzoek wordt opgestart in zaken waarin niet aan de zorgvuldigheidseisen is voldaan. Dit is onderdeel van het systeem waarmee een zorgvuldige
uitvoering van de euthanasiewet wordt gewaarborgd. Artsen zijn nooit
verplicht om mee te werken aan een euthanasieverzoek en als zij twijfelen of
in een bepaalde situatie is voldaan aan de zorgvuldigheidseisen van de
euthanasiewet, kunnen zij al vroeg in het afwegingsproces contact opnemen
met een SCEN-arts om hen te ondersteunen en van advies te voorzien.
Artsen kunnen hiervoor ook terecht bij de Levenseindekliniek. Uiteindelijk kan
een arts alleen de euthanasie uitvoeren indien hij overtuigd is dat aan alle
zorgvuldigheidseisen is voldaan en hij daarbij een onafhankelijk arts heeft
geconsulteerd.
Vraag 4 en 5
Is het de verwachting dat de terughoudendheid van artsen leidt tot meer
euthanasieverzoeken bij de Levenseindekliniek? Zo ja, hoe zit het met de
capaciteit van de Levenseindekliniek?
Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot de wachtlijsten bij de
Levenseindekliniek?
Antwoord 4 en 5
De Levenseindekliniek heeft mij laten weten dat de kliniek in 2018 geen grote
toename ziet van het aantal euthanasieverzoeken. Er is slechts sprake van een
marginale toename, waardoor er eerder sprake is van een stabilisatie
vergeleken met de ontwikkeling in voorgaande jaren. In het afgelopen jaar
heeft de Levenseindekliniek uitgebreid geworven voor extra medewerkers.
Hiermee is de capaciteit aan zorgverleners op orde voor het huidige aanbod
aan hulpvragen, met uitzondering van het aantal psychiaters. Voor een
euthanasieverzoek bij somatisch lijden is er geen noemenswaardige
wachttijd. Bij euthanasieverzoeken gebaseerd op psychisch lijden (25–30%
van de hulpvragen) zijn er wachttijden van soms enkele maanden, ondanks
dat er sinds 2015 extra psychiaters bij de Levenseindekliniek zijn komen
werken.
Vraag 6
Kunt u inzichtelijk maken hoeveel mensen met een euthanasieverzoek de
eerste negen maanden van 2018 mogelijk niet geholpen zijn als gevolg van
terughoudendheid bij artsen?
Antwoord 6
De berichten van half oktober betroffen het aantal meldingen van euthanasie
dat de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie tot nu toe in 2018 hebben
ontvangen. Het gaat dus om voorlopige cijfers. Ik wil dan ook niet op deze
cijfers vooruitlopen noch op een eventuele verklaring daarvoor, juist om te
voorkomen dat we over eventuele oorzaken gaan speculeren. Hiervoor wacht
ik de officiële cijfers over 2018 af. Er zijn overigens geen cijfers bekend over
het aantal niet ingewilligde euthanasieverzoeken, omdat dit cijfer niet
geregistreerd wordt.
Vraag 7 en 8
Hebben alle huisartsen inmiddels de EuthanasieCode ontvangen? Wat gaat u,
mede gezien mijn vragen hierover tijdens het algemeen overleg medische
ethiek, concreet doen om de kennis over en de (on)mogelijkheden van de
euthanasiewet bij artsen te vergroten?
Welke mogelijkheden ziet u om artsen duidelijker te laten communiceren aan
hun patiënten over hun bereidheid om mee te werken aan euthanasieverzoeken?
Antwoord 7 en 8
In augustus is de herziene Euthanasiecode van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie via Medisch Contact gestuurd aan 12.000 artsen.
Zoals ik heb aangekondigd in de Nota medische ethiek van 6 juli jl., ga ik me
richten op het vergroten van de kennis van artsen én burgers over euthanasie. De website van de rijksoverheid zal fungeren als een centraal informatiepunt op het gebied van euthanasie, door waar relevant te verwijzen naar
richtlijnen, brochures of andere bronnen van informatie van betrokken
organisaties en beroepsgroepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Deze informatie zal zich niet alleen richten op euthanasie, maar breder op het
tijdig spreken met de arts over wensen en keuzes in de laatste levensfase.
Indien dit gesprek tijdig(er) plaatsvindt tussen beide partijen, heeft de arts
ook de mogelijkheid om tijdig(er) te communiceren over de bereidheid mee
te werken aan de voorgestelde keuzes en wensen, en om, indien gewenst, de
patiënt door te verwijzen naar een andere arts.
Ook de beroepsgroepen geven aan stappen te ondernemen om artsen en
burgers op passende wijze te informeren over euthanasie en andere thema’s
rondom het levenseinde. Over de wijze waarop de informatievoorziening
verder verbeterd kan worden ben ik in gesprek met de NHG, LHV, Verenso,
NVvP, KNMG en de Levenseindekliniek. In oktober was hiervan de aftrap. Op
basis van dit gesprek ga ik bij de NFU inventariseren in hoeverre informatie
over euthanasie terugkomt in de geneeskundeopleiding en de vervolgopleidingen.
Vraag 9
Wanneer kunt u het onderzoek over de stijging van het aantal euthanasiegevallen tussen 2003 en 2017 aan de Kamer doen toekomen? Kunt u de
beschreven daling in ieder geval gedurende de eerste negen maanden van
2018 nog meenemen in dit onderzoek?
Antwoord 9
Het onderzoek naar de stijging van het aantal euthanasiegevallen wordt op
dit moment opgestart. De cijfers over 2018 zullen hierin meegenomen
worden. Ik verwacht de resultaten in het voorjaar van 2020 aan uw Kamer
aan te kunnen bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3