Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

33 576

Natuurbeleid

Nr. 112

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juli 2017
Op 10 oktober jl. heb ik uw Kamer een tussenbalans gestuurd van het
Programma «Naar Nationale Parken van Wereldklasse» (Kamerstuk
33 576, nr. 88), hierna: Programma. Op dat moment stonden we aan de
vooravond van de bekendmaking van de voordracht van de vakjury voor
de publieksverkiezing «Mooiste natuurgebied van Nederland». De uitslag
van de publieksverkiezing op 31 oktober jl. betekende de start van een
nieuwe fase van het Programma. In 2016 lag de nadruk op het in gang
zetten van de beweging naar Nationale Parken van Wereldklasse. Dit heeft
onder meer geleid tot de ondertekening van de Nationale Parken Deal
door 15 partners, de totstandkoming van het programmaplan «Transitie
naar Nationale Parken van Wereldklasse 2015–2018», het Festival of
Inspiration op 17 maart 2016 en de organisatie en uitvoering van de
verkiezing Mooiste Natuurgebied van Nederland. Sindsdien ligt de nadruk
op de implementatie van de geformuleerde ambities en van de doelen
van de Nationale Parken Deal op gebiedsniveau. Dit proces wordt vanuit
het Programma intensief ondersteund.
In deze brief informeer ik uw Kamer over de resultaten en acties van het
Programma sinds november 2016. Tevens breng ik u op de hoogte over
de borging van de doelen van het Programma vanaf 2018.
Achtergrond
Vanaf eind 2014 is, mede op initiatief van de Kamerleden Van Veldhoven
(D66) en Jacobi (PvdA), met belanghebbenden gewerkt om van de
Nationale Parken een sterk merk te maken en daarvoor een nieuwe
standaard te ontwikkelen.
Op 1 maart 2015 is het Programma «Naar Nationale Parken van Wereldklasse» gestart. Het Programma loopt door tot 31 december 2017.
Het Ministerie van Economische Zaken voert het Programma samen met
de partners in en om de Nationale Parken uit. Op 17 maart 2016 hebben

kst-33576-112
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 112

1

15 partijen met elkaar de Nationale Parken Deal getekend. Hierin hebben
zij afgesproken om gezamenlijk:
• De kwaliteiten van Nationale Parken in Nederland te verhogen;
• De betrokkenheid van de samenleving bij de natuur te versterken;
• Een sterkere merk- en marktpositie van Nationale Parken in Nederland
te bereiken.
Het Programma «Naar Nationale Parken van Wereldklasse» is ingesteld
om een beweging op gang te krijgen van Nationale Parken die zijn gericht
op alleen natuur en de directe regionale omgeving naar Nationale Parken
van Wereldklasse die zich richten op internationale natuurwaarden en
beleving.
Resultaat verkiezing «Mooiste Natuurgebied van Nederland»
De verkiezing van het mooiste natuurgebied van Nederland had tot doel
om gebieden aan te zetten om daadwerkelijk aan de slag te gaan met de
doelen van het Programma en voorstellen in te dienen voor Nationale
Parken nieuwe stijl. Met de keuze voor een publieksverkiezing was de
inzet om de betrokkenheid van de samenleving bij de natuur een impuls
te geven.
Uit de voordracht van 13 bidbooks door de vakjury onder voorzitterschap
van de heer prof. mr. Pieter van Vollenhoven heeft het publiek de
volgende drie inzendingen als winnaar aangewezen: het Nederlandse
Waddengebied, de Veluwe en Nationaal Park Hollandse Duinen. De
vakjury heeft NLDelta Biesbosch-Haringvliet hieraan toegevoegd door
middel van het geven van een «wildcard».
De verkiezing is gepaard gegaan met veel publiciteit. Tijdens het bezoek
dat ik op 27 oktober jl. heb gebracht aan alle genomineerde gebieden heb
ik zelf kunnen ervaren hoeveel energie en enthousiasme het initiatief te
weeg heeft gebracht. Uiteindelijk hebben bijna 88.000 mensen hun stem
uitgebracht.
De 20 ingezonden bidbooks laten stuk voor stuk zien dat de gewenste
beweging, verbreding en opschaling is opgepakt. Bestaande natuurgebieden zijn in een bredere ruimtelijke context geplaatst, er worden
expliciete verbindingen gelegd met cultuur en de regionale economie en
er zijn nieuwe, brede samenwerkingsverbanden en coalities gevormd.
Hiermee zijn belangrijke eerste stappen gezet in het kader van de doelen
van de Nationale Parken Deal.
Ondersteuning winnende gebieden
Direct na de verkiezing zijn voor de vier winnende gebieden een aantal
acties in gang gezet. In de eerste plaats is aan de gebieden gevraagd om
met voorstellen te komen voor de invulling van het prijzengeld van
€ 300.000. Voorwaarde hierbij is dat deze voorstellen aansluiten op het
ingediende bidbook en voldoen aan de drie doelen uit de Nationale
Parken Deal. De voorstellen uit de gebieden zijn divers van aard. Het
prijzengeld wordt onder andere besteed aan promotie, communicatie,
zichtbaarheid en herkenbaarheid. Ook toegankelijkheid van het gebied,
natuurkwaliteit en planvorming staan op de agenda. Daarnaast kunnen de
gebieden aanspraak maken op expertise van RVO.nl bij de verdere
uitwerking van hun plannen. Daarbij is vooral behoefte aan projectondersteuning voor het verder uitbouwen van de projectorganisatie en
ambitiedocumenten om de plannen te realiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 112

2

Verder is per gebied een intensief merkontwikkelingstraject doorlopen als
onderdeel van een nationaal merkontwikkelingstraject voor de Nederlandse natuur. Als vervolg hierop wordt ondersteuning geboden op de
merkactivatie, zoals het ontwikkelen van onderscheidende belevingsconcepten passend bij het merk. Dit jaar zal ook een eerste start worden
gemaakt met de invulling van een marketingcampagne gericht op
internationale en binnenlandse markten, getrokken door het Nederlands
Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC).
Ondersteuning overige gebieden
Ook de andere gebieden die verder willen werken aan de ontwikkeling tot
een Nationaal Park Nieuwe Stijl worden vanuit het Programma ondersteund. Dit gebeurt onder andere door expertteams op het gebied van
ruimtelijke kwaliteit, merk en beleving, financiering en governance. Deze
teams – waarin vele partners van het Programma participeren – leveren
bouwstenen voor vraagstukken die in meerdere gebieden spelen,
bijvoorbeeld hoe een effectieve governance op te zetten. Gedurende het
hele jaar worden leernetwerken georganiseerd waarin kennis wordt
gedeeld en best practices worden uitgewisseld rondom een thema. De
kennis die wordt opgedaan in de winnende gebieden krijgt hierin een
belangrijke plek.
Communicatie
Op 18 mei 2017 heeft het Festival of Change plaatsgevonden. Dit festival
had als doel om de resultaten die zijn geboekt door het Programma, de
Nationale Parken en de bidbookgebieden te delen. De ervaringen van de
vier gebieden met de titel »Mooiste natuurgebied van Nederland» hadden
op dit festival een prominente rol. Verder waren er interactieve workshops
over onder andere verdienmodellen voor nationale parken, het ontwikkelen van een sterk merk en ruimtelijke kwaliteit.
De belevingsmarkt die de hele dag bezocht kon worden bood een podium
voor ondernemers en organisaties met vernieuwende concepten en
inspiratie voor nationale parken. De Jongeneren Adviesbureaus presenteerden daar hun voorstellen voor belevingsconcepten binnen een aantal
parken. In totaal bezochten circa 300 mensen het festival.
Naast de bestaande nieuwsbrief voor actief betrokkenen bij het
Programma wordt er sinds begin 2017 een reguliere nieuwsbrief
uitgebracht voor het bredere publiek. Dit zijn primair de 33.000 mensen
die bij de verkiezingen hebben aangegeven op de hoogte te willen blijven
van het Programma en de ontwikkeling in de gebieden.
Nieuwe standaard
Een belangrijke opgave voor het Programma is om een voorstel te maken
voor een nieuwe standaard voor Nationale Parken. Deze standaard bevat
kenmerken en criteria die de kwaliteit beschrijven van Nationale Parken
Nieuwe Stijl, onder andere op het gebied van natuur, landschap,
governance, merk en beleving. In de standaard wordt op een heldere en
inspirerende wijze de ambitie beschreven waaraan gebieden kunnen
werken om Nationale Park Nieuwe Stijl te worden. Er wordt bovendien
aangegeven hoe deze zich verhoudt tot de wettelijke bepalingen rond
Nationale Parken uit de Wet Natuurbescherming, wat de status en
werkingssfeer van deze standaard is en hoe deze wordt uitgevoerd,
geborgd en gehandhaafd. In dit proces worden alle kennis en inzichten die
de afgelopen jaren zijn opgedaan meegenomen en daarnaast ook
internationale criteria, zoals de IUCN-criteria en standaarden uit andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 112

3

landen. Alle partners van het Programma zijn betrokken bij dit proces. De
verwachting is dat de standaard eind van dit jaar kan worden vastgesteld.
Commissie Realisatie Natuurverkiezing
De Commissie Realisatie Natuurverkiezing onder leiding van de heer prof.
mr. Pieter van Vollenhoven heeft op 12 juni het rapport «Wanneer een
Nationaal Park?» aan mij aangeboden. Het rapport is opgesteld als
onderdeel van de opdracht van de Commissie om een onafhankelijke
bijdrage te leveren aan de realisatie van de inzendingen voor de
verkiezing tot «Mooiste natuurgebied van Nederland». Het advies geeft
een waardevolle bijdrage aan de ontwikkeling van de standaard en zal bij
de verdere uitwerking van de standaard worden meegenomen.
Daarnaast kunnen de gebieden een beroep doen op de inzet en expertise
van de Commissie bij vraagstukken omtrent de realisatie van Nationale
Parken Nieuwe Stijl. Op deze wijze wordt de kennis, kunde en slagkracht
die in deze Commissie aanwezig is optimaal benut om de gebieden te
ondersteunen in hun verdere ontwikkeling.
Borging
In samenspraak met de 15 partners van het Programma heb ik besloten de
uitvoering van de programmadoelen ook na afloop van het Programma –
vanaf 1 januari 2018 – te borgen. Ik heb daartoe aan Staatsbosbeheer
gevraagd om in 2017 een uitvoeringsbureau op te zetten die de doelen
van het Programma Nationale Parken na afloop van de programmaperiode structureel verankert. De opdracht aan Staatsbosbeheer wordt
verleend als aanvullende opdracht in het kader van de Wet Verzelfstandiging Staatsbosbeheer onder artikel 3, lid 2, op grond waarvan Staatsbosbeheer door de Staatssecretaris van Economische Zaken kan worden
belast met «andere opgedragen taken». Ik heb hiervoor € 2,65 mln.
vrijgemaakt voor de periode 2018–2022. Het uitvoeringsbureau zal
daarnaast moeten kunnen rekenen op de steun van de partners van het
Programma. Om de overgang geleidelijk te laten verlopen neemt
Staatsbosbeheer vanaf 1 juli a.s. de operationele taken van het
Programma over.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 112

4