Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 066

Belastingdienst

31 322

Kinderopvang

Nr. 440

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 november 2018
In de brief van 11 oktober jl.1 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de
ontwikkelingen in het CAF 11-project. Dit project van Toeslagen richtte
zich op een specifiek gastouderbureau en de daarbij aangesloten
gastouders. Naar aanleiding van signalen van de GGD deed het
Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) van de Belastingdienst onderzoek.
Na controlebezoeken bij 20 gastouders besloot Toeslagen de kinderopvangtoeslag van 235 ouders per 1 september 2014 stop te zetten.
Het CAF 11-project bracht drie tekortkomingen aan het licht. In het project
is de toeslag te snel stopgezet, was het informatiebeheer binnen
Toeslagen en de informatievoorziening naar de betreffende ouders en uw
Kamer niet op orde en was het zelflerend vermogen van Toeslagen te
beperkt. Naar aanleiding van deze problemen heb ik in de Kamerbrief van
11 oktober vier maatregelen aangekondigd:
1. intern onderzoek naar het informatiebeheer bij Toeslagen;
2. herbeoordeling van de lopende CAF 11-beroepszaken;
3. schadevergoeding vanwege schending van de redelijke termijn bij
bezwaarafhandeling;
4. verbeteren vaktechnische inbedding van Toeslagen in de
Belastingdienst.
In deze brief informeer ik u over de voortgang van deze vier acties.
1. Intern onderzoek naar het informatiebeheer bij Toeslagen
Ik heb twee EDP-auditors, die ICT-processen controleren, opdracht
gegeven om de systemen van Toeslagen te controleren of er geen stukken
bestaan over het CAF 11-project die niet eerder aan het licht gekomen zijn.
Inmiddels is het onderzoek van de EDP-auditors afgerond. Zij hebben 36
miljoen bestanden in alle samenwerkingsgebieden van Toeslagen
doorzocht. Ook is de persoonlijke schijf van de toenmalige coördinator
1

kst-31066-440
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstukken 31 066 en 31 322, nr. 434.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 440

1

van het CAF 11-project bekeken. Van deze documenten bleken er zes
relevant voor het CAF 11-project.
Eerder heeft uw Kamer, in drie zendingen op 30 augustus (Aanhangsel
Handelingen II 2017/18, nr. 3085), 4 september (Aanhangsel Handelingen II
2017/18, nr. 3086) en 11 oktober jl., tien stukken ontvangen die betrekking
hebben op het CAF 11 project. In deze brief verstrek ik op hoofdlijnen de
informatie uit de zes documenten die in het onderzoek van de auditors
naar boven kwam. Ten opzichte van de eerder gedeelde tien documenten
bevatten de stukken geen nieuwe informatie. De stukken raken aan de
andere tien stukken en geven soms meer context. Voor de volledigheid
stuur ik u deze, ter vertrouwelijke inzage, na2.
Zes documenten
Het eerste document betreft een rapportage van 3 december 2013 over
het CAF 11-project. Het rapport beschrijft de opzet en uitkomst van een
onderzoek bij de gastouders in november 2013. Zowel de administratieve
aspecten als de fysieke aanwezigheid van de kinderen waren onderwerp
in het onderzoek.
Het tweede document is een rapport van een bij het gastouderbureau
door Belastingkantoor MKB Eindhoven ingesteld boekenonderzoek, d.d.
4 mei 2016. Het onderzoek is ingesteld in verband met de belastingheffing
(vennootschapsbelasting). Bij deze gelegenheid is tevens gekeken naar de
juistheid van de naleving van de regels uit onder meer de Wet kinderopvang. In het rapport staat een aantal kritische kanttekeningen die
verband houden met de kinderopvangtoeslag, en die mogelijk aanleiding
vormden tot nader onderzoek door Toeslagen; het onderzoek heeft niet
geleid tot correcties.
Het derde document bevat aantekeningen van een gesprek op 16 juni
2016 tussen de teamleider en de coördinator van CAF 11 en de advocaten
en de eigenaar van het gastouderbureau. In dit gesprek zijn over en weer
tekortkomingen benoemd, en deels weersproken, deels erkend. Voorts zijn
werkafspraken (zoals de wijze van selecteren van dossiers) gemaakt voor
het onderzoek naar twintig aanvragers (zie hierna bij het vierde
document).
Het vierde document is een brief van 4 juli 2016 van de teamleider van
CAF 11 aan de advocaat van het gastouderbureau. Deze brief is verzonden
naar aanleiding van twee gesprekken tussen deze teamleider en de
advocaat. In deze brief wordt verslag gedaan van een onderzoek naar
twintig aanvragers (deels aangewezen door het gastouderbureau, deels
ad random «getrokken»), wordt de stand van zaken in het project
cijfermatig weergegeven, wordt ingegaan op de mogelijkheid van het
herstarten van stopgezette toeslagen, en op de verdere voortgang van de
tot dan toe traag verlopen afwikkeling van bezwaarschriften.
Het vijfde document is een brief van 22 december 2016 van de directeur
Toeslagen aan de advocaat van het gastouderbureau in reactie op door
hem ingediende klachten; in de brief wordt verwezen naar de hiervoor
genoemde brief van 4 juli 2016. De directeur geeft aan dat Toeslagen geen
oordeel geeft over de kwaliteit van de administratie van het gastouderbureau, maar op basis van signalen van GGD en/of Belastingdienst een
onderzoek instelt naar de rechtmatigheid van aanvragen kinderopvangtoeslag. Dit onderzoek naar twintig aanvragers heeft aanleiding gegeven
tot verdergaand onderzoek.
2

Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 440

2

Het zesde document betreft een brief van 22 december 2016 van de
directeur Toeslagen aan de advocaat van drie betrokken vraagouders.
Deze brief is een reactie op klachten die de advocaat namens haar cliënten
heeft ingediend.
De directeur licht de gang van zaken toe en geeft aan dat er voldoende
aanleiding was tot de ingestelde onderzoeken. Hij onderschrijft de mening
van klager(s) dat Toeslagen voortvarender had moeten handelen en biedt
zijn excuses aan voor de trage afhandeling.
2. Herbeoordeling van de lopende CAF 11-beroepszaken
De stukken in de lopende CAF 11-beroepszaken zijn opnieuw beoordeeld
door de Landsadvocaat. Stukken die kwalificeren als op de zaak betrekking
hebbend of die verstrekt worden op basis van de door mij voorgestane
ruimhartigheid op dat vlak, zijn ingebracht in de lopende beroepsprocedures. De EDP-auditors hebben naast de zes CAF 11-stukken veertien
stukken gevonden die mogelijk relevant zijn in individuele zaken. Zoals in
de Kamerbrief van 11 oktober is toegezegd zijn deze stukken aan de
Landsadvocaat verstrekt met de vraag om te beoordelen of deze alsnog
moeten worden verstrekt in een lopende beroepszaak. De Landsadvocaat
heeft geoordeeld dat dit niet het geval is.
3. Schadevergoeding vanwege schending redelijke termijn bij
bezwaarafhandeling
In de brief van 11 oktober heb ik gemeld Toeslagen de opdracht te hebben
gegeven om in zaken waarin de behandeling van het bezwaarschrift
langer heeft geduurd dan twee jaar, immateriële schadevergoeding toe te
kennen vanwege schending van de redelijke termijn. Dit is met inbegrip
van een eventuele afgeronde beroepsfase en ook als door de ouders daar
niet om is verzocht en voor zover dat nog niet reeds is gebeurd. De ouders
zijn per brief door Toeslagen geïnformeerd over de overschrijding van de
redelijke termijn en de hoogte van de schadevergoeding die zij
ontvangen. Het gaat om ongeveer 50 ouders.
4. Verbeteren vaktechnische inbedding van Toeslagen in de
Belastingdienst
Als laatste maatregel kondigde ik aan de vaktechnische inbedding van
Toeslagen te verbeteren. Ik gaf de eerste aanzet tot het verbeteren van de
vaktechnische inbedding van Toeslagen in de Belastingdienst met het
«Besluit bestuursrecht Toeslagen».3 Dit besluit geeft regels over de
beantwoording van rechtsvragen en procesvertegenwoordiging. De
komende tijd wordt bezien in hoeverre het besluit uitbreiding behoeft.
Daarbij zijn de voor de fiscaliteit geldende besluiten «Besluit fiscaal
bestuursrecht» en «Besluit beroep in belastingzaken» het uitgangspunt.
Ook wordt het bestaande «Handboek Toeslagen» beoordeeld door
vaktechnisch coördinatoren. Dit Handboek is bedoeld als intern
naslagwerk en bevat de wet- en regelgeving die van belang is bij het
verlenen en toekennen van toeslagen. Eventuele bestuursrechtelijke
beleidsregels worden uit het handboek verwijderd. Zo nodig worden deze
opgenomen in het Besluit bestuursrecht Toeslagen. De positie van
Toeslagen in het landelijk netwerk formeel recht en de kennisgroep
formeel recht wordt versterkt. Ook wordt de formatie van de juridische
afdeling bekeken en zo nodig uitgebreid. Tot slot heb ik een landelijk

3

Stcrt. 2018, nr. 5563.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 440

3

vaktechnisch coördinator benoemd om de vaktechnische kwaliteit binnen
Toeslagen en de communicatie met mijn ministerie en de beleidsdepartementen te borgen.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 440

4