Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 1062

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 3 juli 2023
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat en de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid hebben op 31 mei 2023 overleg
gevoerd met de heer Harbers, Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
en mevrouw Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en Veiligheid, over:
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
13 december 2022 inzake rapportage Rijkswegennet T2 2022
(Kamerstuk 36 200 A, nr. 58);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
14 december 2022 inzake reactie op brief van het Interprovinciaal Overleg over betalen naar gebruik (Kamerstukken 32 813
en 31 305, nr. 1150);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
21 december 2022 inzake rapport met tweede vijfjaarlijkse
wettelijke evaluatie van het CBR (Kamerstuk 25 268, nr. 213);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
22 december 2022 inzake stand van zaken verkeersveiligheid
bij wielerwedstrijden op de openbare weg (Kamerstuk 29 398,
nr. 1035);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
23 december 2022 inzake reactie op petitie over vrachtwagenparken (Kamerstuk 31 305, nr. 378);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
23 december 2022 inzake visie op verzorgingsplaatsen van de
toekomst (Kamerstuk 31 305, nr. 376);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
23 december 2022 inzake antwoorden op resterende vragen
commissie over onder andere antwoorden op vragen commissie over update Verzorgingsplaats van de Toekomst (Kamerstuk 31 305, nr. 367) (Kamerstuk 31 305, nr. 377);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
13 januari 2023 inzake aanvullende informatie afsluiting
Prinses Margriettunnel in de A7 (Kamerstuk 29 296, nr. 45);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
16 januari 2023 inzake reactie op verzoek commissie over de
petitie Draai de helmplicht voor snorfietsen terug (Kamerstuk
29 398, nr. 1037);

kst-29398-1062
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

1

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
27 februari 2023 inzake CBR-kwartaalrapportage betreffende
corona-inhaalslag examens vierde kwartaal 2022 en prestatieladder CBR (Kamerstuk 29 398, nr. 1038);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
24 februari 2023 inzake monitoren van de ontwikkelingen in
smart mobility (Kamerstuk 31 305, nr. 385);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
9 maart 2023 inzake Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022–2023 (Kamerstuk 29 398, nr. 1039);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
16 maart 2023 inzake beleidsreactie op ILT-signaalrapportage
Het ontbreken van goedkeuringseisen voor velgen levert
gevaar op (Kamerstuk 29 398, nr. 1040);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
29 maart 2023 inzake uitvoering tijdelijke maatregelen
verkeersveiligheid N50 (Kamerstuk 29 398, nr. 1041);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
11 april 2023 inzake verschillende overzichten van N-wegen
met betrekking tot verkeersveiligheid (Kamerstuk 9 398,
nr. 1052);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
11 mei 2023 inzake inrichtingskenmerken GOW30, een nieuw
wegtype binnen de bebouwde kom (Kamerstuk 29 398,
nr. 1057);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
15 mei 2023 inzake reactie op verzoek commissie over
verschillende overzichten van N-wegen met betrekking tot
verkeersveiligheid (Kamerstuk 29 398, nr. 1058);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
22 mei 2023 inzake stand van zaken van de integrale aanpak
van rijden onder invloed (Kamerstuk 29 398, nr. 1061);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
22 mei 2023 inzake stand van zaken verkeersveiligheid
voorjaar 2023 (Kamerstuk 29 398, nr. 1059);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
22 mei 2023 inzake digitaal stelsel mobiliteitsdata (Kamerstuk
31 305, nr. 403);
de brief van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat d.d.
23 mei 2023 inzake CBR-kwartaalrapportage betreffende
corona-inhaalslag examens eerste kwartaal 2023 (Kamerstuk
29 398, nr. 1060).

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Tjeerd de Groot
De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid,
Kat
De waarnemend griffier van de vaste commissie voor Infrastructuur en
Waterstaat,
Rijkers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

2

Voorzitter: Haverkort
Griffier: Meedendorp
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Van Ginneken, Van der
Graaf, Haverkort, Koerhuis, Kröger, Krul en Madlener,
en de heer Harbers, Minister van Infrastructuur en Waterstaat, en
mevrouw Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en Veiligheid.
Aanvang 14.00 uur.
De voorzitter:
Dames en heren, een vriendelijk goedemiddag en welkom bij dit
commissiedebat van de vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en
Waterstaat over verkeersveiligheid. Welkom beide Ministers. Ook welkom
aan de Kamerleden. Welkom aan de mensen op de publieke tribune en de
mensen die wellicht vanuit huis digitaal meekijken. Fijn dat jullie er
allemaal zijn. We gaan vandaag met elkaar in debat over verkeersveiligheid. Wellicht dat er zo nog wat collega’s van andere partijen
aansluiten. Ik hoor al wat getrippel op de gang. Kijk, mevrouw Van der
Graaf komt binnen, dus we zijn nu in ieder geval met de coalitie vertegenwoordigd, zie ik, dus dat is goed nieuws. De spreektijd is vijf minuten en ik
zou zeggen: laten we twee keer twee interrupties doen. Als de interrupties
nou kort zijn, houden we ongetwijfeld tijd over voor nog een derde vraag,
mocht dat nodig zijn in de eerste termijn. Ik heb het verzoek gekregen om
alle vragen aan de Minister van Justitie en Veiligheid vooral in de eerste
termijn af te doen, zodat wij haar daarna kunnen verexcuseren, als dat
kan. Ik heb ook begrepen dat u, meneer Krul, graag als eerste wilt
spreken, omdat u nog een verplichting elders in dit huis heeft. Als uw
collega’s daar geen probleem mee hebben, gun ik u dat uiteraard van
harte. Daarmee gaan we ook gelijk beginnen. Het woord is aan de heer
Krul namens de fractie van het CDA. Uw vijf minuten gaan nu in.
De heer Krul (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Inderdaad excuses dat ik zo weg moet. Ik zal mijn
uiterste best doen om voor de beantwoording weer terug te zijn. Maar aan
het aantal commissieleden dat hier aanwezig is te zien, vrees ik dat het
nog weleens iets later zou kunnen worden.
Voorzitter. Ons verkeer is meer dan individuen die van a naar b willen
reizen. Deelnemen aan het verkeer betekent om je heen kijken. Het is
samenleven in het verkeer. Het is omzien naar elkaar in het verkeer. Het
CDA doet vandaag echt een appel om niet alleen naar anderen te kijken
qua verkeerd rijgedrag, maar ook kritisch te zijn op ons eigen rijgedrag.
Want wat blijkt: mensen storen zich meer aan het rijgedrag van anderen
en onderschatten vaak hun eigen gedrag in het verkeer. Hoe gaan we met
deze cultuuromslag om? Hoe gaan we die bereiken? Hoe staat het met de
uitwerking van de aangenomen motie-Geurts om een tussendoelstelling
te hanteren om in 2030 een halvering van het aantal verkeersslachtoffers
te bewerkstelligen? We zien het aantal verkeersslachtoffers juist
toenemen. Wat worden de vervolgstappen qua verkeersveiligheidsaanpak
van de N-wegen, zeker in het licht van de aanlegstop?
Voorzitter. Dan verkeersveiligheid op de fiets. Er wordt een stijging van
40% meer fietsslachtoffers berekend. Zowel de G4 als de Fietsersbond
zeggen dat het onacceptabel is dat we te weinig daadkracht laten zien. Ik
weet dat mijn collega Van der Graaf hier veel aandacht voor vraagt en dat
is terecht. Het is bijzonder teleurstellend dat we tot na de zomer moeten
wachten tot er maatregelen komen. Waar blijven de maatregelen en hoe
gaan we de handhaving vergroten? In het vorige commissiedebat heeft
het ministerie een onderzoek toegezegd naar het werken met een
gestaffeld boetepakket en naar hoe we omgaan met een hogere boete als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

3

je voor de tweede keer betrapt wordt. Het gaat nu even specifiek over de
elektrische fiets, die ook nog weleens opgevoerd wordt. Wij wachten
eigenlijk nog steeds op de brief die hierover duidelijkheid schetst.
Voorzitter. Wat ons betreft komt er de mogelijkheid tot lokale verboden op
fatbikes. Voorzitter, u zal hier ongetwijfeld niet blij mee zijn, maar wat ons
betreft komt er een lokaal verbod op fatbikes, en een handelingskader en
model-APV voor gemeenten om dit ook in te voeren. Er ligt hierover al
een aangenomen motie van onze hand. Wat is de stand van zaken? De
problemen zijn urgent en komen elke dag terug. Ik hoor graag een update
over de uitvoering van onze motie over een brede analyse van de impact
van e-bikes op ons fietslandschap. Heeft de Minister al actiepunten, op z’n
minst met betrekking tot de aanleg van brede fietspaden, het plaatsen van
fietskluizen en fietsenstallingen met laadpalen voor e-bikes bij
ov-knooppunten, regels op het fietspad en een langetermijnstrategie voor
hoe de fiets veilig en toegankelijk blijft voor zowel de groeiende groep
oudere fietsers als kinderen? Alleen maar zwaarder materiaal en
zwaardere fietsen is wat ons betreft niet de oplossing.
De voorzitter:
Meneer Krul, ik ga u even onderbreken, want u heeft een interruptie van
de heer Madlener namens de Partij voor de Vrijheid.
De heer Madlener (PVV):
Het CDA gaat weer met allerlei verboden komen. Je kan namelijk ook veel
simpeler redeneren en zeggen: bij fietsen is er een grotere kans op een
dodelijk ongeval dan als je met de auto gaat; nu is het beleid dat er meer
gefietst moet worden, dan gaat er meer gefietst worden en vallen er dus
ook meer doden. Zo simpel is het natuurlijk ook. Dan kan je wel zeggen:
ja, dan moeten we alles maar gaan verbieden. Maar wat is nou eigenlijk
een fatbike? Is dat gewoon een fiets met dikke banden? Ik zie ze heel veel
rijden. Wat is er mis mee? Het gaat er toch om hoe je je gedraagt op die
fiets? Waarom gaat u nou fietsen verbieden?
De heer Krul (CDA):
Het is zeker niet de bedoeling om fietsen te verbieden. Het gaat eigenlijk
om een breed palet aan maatregelen, juist in de wetenschap dat er meer
gefietst gaat worden. Het is ook de aanleg van de juiste infrastructuur, dus
bredere fietspaden – fatbikes zijn namelijk ook veel zwaardere apparaten –
zodat ook op die manier een aantal ongelukken voorkomen kan worden.
En ja, daar hoort ook bij dat je in gebieden waarin die infrastructuur
simpelweg moeilijk te realiseren valt, zoals zeer stedelijke gebieden, moet
kunnen nadenken over een verbod op dit soort dingen, omdat ze
simpelweg te gevaarlijk zijn op die al drukke fietspaden.
De heer Madlener (PVV):
Nadenken over is hier niet ter sprake; u vraagt om een verbod op fatbikes.
Er is in Nederland al een verbod op de elektrische step. Overal in Europa
kun je steppen en fietsen op wat voor fiets dan ook. Die fatbikes, of laten
we ze fietsen met dikke banden noemen, zijn redelijk betaalbaar. Ik zie
heel veel jeugd erop fietsen. De helmplicht op de snorscooter heeft u
ingevoerd. Daardoor gaan mensen natuurlijk meer op die elektrische
fietsen zitten. Dus u bent met een soort verbodscyclus bezig. Dan komen
er weer meer doden, want mensen gaan van die snorscooter af en
stappen dan op zo’n fiets. Dan krijg je meer doden en dan gaat u weer met
meer verboden komen. Het is een soort, een soort ... Ja, hoe moet je dat
zeggen? Voorzitter, help mij. Hoe heet het als je maatregelen neemt
waarmee je steeds meer verbiedt, waarna mensen dan iets anders gaan
doen en je dat weer verbiedt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

4

De voorzitter:
Neeneenee, meneer Madlener. Ik ga u niet helpen, maar ik ga u wel
vragen om tot een vraag te komen, meneer Madlener.
De heer Madlener (PVV):
Waarom wil het CDA steeds maar alles verbieden? Wat heeft het nou voor
zin om alles maar te verbieden? Mensen willen toch ook gewoon mobiel
zijn?
De heer Krul (CDA):
Mensen willen zeker mobiel zijn en het gaat wat ons betreft om drie
pijlers. Allereerst is dat gedrag. Willen we het aantal verkeersongevallen
op de fiets verminderen, dan moeten we ook kijken naar het gedrag van
mensen op de fiets. Ten tweede is dat de infrastructuur. Die moet ook
kloppend zijn met het fietslandschap. We zien steeds meer elektrische
fietsen, maar niet overal de infra die dat ook aankan. Tot slot moet je ook
op plekken waar punt één en twee in de knel komen, kijken naar de
mogelijkheid voor lokale verboden. Dat klopt. Wij pleiten dus niet voor
een algeheel verbod op fatbikes, zeker niet, maar een handelingskader en
een model-APV voor gemeenten om in bepaalde gebieden, waar het echt
niet past, een verbod toe te passen op fatbikes kan een oplossing zijn om
het aantal verkeersslachtoffers te verminderen. Dat lijkt ons een goed
idee.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Madlener.
De heer Madlener (PVV):
Wat is dan die fatbike? Hoe ziet u dat voor u? Hoe gaat u een verbod op
fatbikes omschrijven?
De heer Krul (CDA):
Ik zou bijna gekscherend aan onze voorzitter willen vragen wat de precieze
definitie van een fatbike is. Het is zo’n stoer uitziende fiets die veel te
zwaar is met een vrij zware motor en hele dikke banden. Er zijn vast
dimensies voor, maar die heb ik ook niet paraat. Ik zal die straks even voor
u googelen en dan komen we daar zo meteen wel even uit.
De voorzitter:
U begrijpt uiteraard dat uw voorzitter daar vandaag geen reactie op heeft,
hè? Meneer Krul, u vervolgt uw betoog.
De heer Krul (CDA):
Ik heb het geprobeerd.
Het is wat betreft de leden van de CDA-fractie een goede zaak om te
stimuleren dat ook jonge kinderen leren fietsen. Wat zijn nou precies de
plannen bij deze ambitie en hoe ziet de planning van dit beleidsdoel eruit?
Welke rol spelen de wijk, buurt, school, het gezin en dus ook de samenleving in de preventie en aanpak van vervoersarmoede? Dat gaat niet
alleen over vervoersarmoede in brede zin, maar juist ook over het ervoor
zorgen dat het veilig blijft in het landschap waarin we inderdaad steeds
meer elektrische en zware fietsen tussen die kleine kinderfietsen zien.
Voorzitter. Wij zijn ook even benieuwd naar de voortgang op het gebied
van de verzorgingsplaatsen en de opvolging van wat daarover besproken
is bij het recente tweeminutendebat hierover. Het CDA maakt zich zorgen
over dat meerdere concessiehouders op één verzorgingsplaats tot
verkeersonveilige situaties leidt, omdat daar de verrommeling en het
kruisbestuivingsverkeer elkaar nog weleens lastig zouden kunnen vallen.
Voorzitter. Het is goed dat Rijkswaterstaat bezig is bij de Margriettunnel in
de A7. We zijn wel ...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

5

De voorzitter:
Meneer Krul, dit is de stemmingsbel. Die duurt nog wel even, dus laten
we voor die tijd even staken. Ik schors de vergadering heel even.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de heer Krul. U vervolgt uw betoog.
De heer Krul (CDA):
Ik had het over de Margriettunnel bij de A7. We zijn benieuwd naar de
problematiek van de grondankers en of de versnelde aanpak ook een feit
gaat worden in de rest van het land. Worden bij al deze tunnels de
onderhoudswerkzaamheden naar voren gehaald?
Dan heb ik nog twee punten. Een serieus punt is dat mensen met MS die
al jaren een stabiel ziektebeeld hebben, toch elke drie tot vijf jaar moeten
testrijden. Dat levert onnodig veel stress op. De Minister zei in het vorige
commissiedebat dat het ministerie samen met het CBR en de Gezondheidsraad voortdurend kijkt naar welke aanpassingen mogelijk zijn, vanuit
het principe dat we niet meer medische eisen aan rijbewijshouders
moeten stellen dan nodig is. Dat is in onze ogen toch wat te makkelijk
afgedaan. Zou het ministerie nog eens, in opvolging van onze eerdere
motie hierover, nader willen bezien of er voor die groep mensen toch niet
wat mogelijk is? Hetzelfde geldt eigenlijk voor verkeersdeelnemers op
leeftijd.
Tot slot, voorzitter. We zien in toenemende mate, met name in het zuiden
van ons land, dat truckers hun voertuigen niet meer kwijt kunnen, met als
gevolg het parkeren op de vluchtstrook. Dat levert levensgevaarlijke
situaties op, is zeer onveilig en had recentelijk in België nog een dodelijk
ongeluk tot gevolg. Wat gaan we hieraan doen?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Krul. Ik zou graag de commissie willen voorleggen
om het verzoek van mevrouw Van der Graaf in te vullen, zodat zij de
volgende spreker kan zijn. Ik kijk uiteraard naar u. Zij heeft nog een
verplichting in een rondetafel waar ze naartoe moet. Ik neem zomaar aan
dat zij ook na haar betoog even weg is. Of wellicht is zij wat langer weg;
dat gaan we zien. We gaan dat nu horen van mevrouw Van der Graaf zelf.
Het woord is aan u, namens de ChristenUnie.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Voorzitter, dan begin ik even met het uitspreken van mijn dank aan de
collega’s. Want er is inderdaad een rondetafel over het rapport Elke regio
telt! We hebben daaraan eerder in deze debatten ook weleens aandacht
gegeven. Ik ben een van de aanvragers van die rondetafel en het loopt
tegelijk op. Dit gaat van mijn spreektijd af; dat realiseer ik me.
Voorzitter. Voordat ik aan mijn bijdrage begin, wil ik heel graag stilstaan
bij de 737 mensen die het afgelopen jaar zijn omgekomen in het verkeer,
737 mensen die een plaats innamen in het gezin, de buurt, hun vereniging
of op het werk. Over 2021 constateerden we al een stagnatie in de daling
van het aantal verkeersslachtoffers en inmiddels zien we helaas een forse
stijging van het aantal slachtoffers. Dat sterkt mij – ik weet dat dit ook
geldt voor deze Ministers – in de inzet om de verkeersveiligheid in
Nederland te verbeteren. In 2021 kwam 71% van de dodelijke fietsslachtoffers om bij een botsing met een al dan niet gemotoriseerd voertuig. Dat
vraagt om extra maatregelen om de fietser te beschermen, zoals lagere
snelheden in de bebouwde kom, ruimere fietspaden, en gescheiden
rijbanen voor fietsen en auto’s. Ik vraag de Minister hoe hij hier werk van
wil maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

6

We zien dat ouderen een groeiende groep verkeersdeelnemers zijn, steeds
vaker op de elektrische fiets. Het is belangrijk dat dit ook veilig gebeurt. Ik
heb daar vaker aandacht voor gevraagd. We hebben nu in een rapport van
de Rijksuniversiteit Groningen gezien dat ons wordt aangeraden om
prioriteit te geven aan enkelvoudige ongevallen bij oudere fietsers door
«het dragen van een helm, het aanbieden van training en het beter laten
herkennen van elektrische fietsers».
Ik vraag de Minister hoe hij gevolg wil geven aan deze aanbevelingen. Het
vraagt ook om openbare ruimte die meer ingericht is op oudere verkeersdeelnemers, meestal fietsend of wandelend. Wil de Minister dit ook onder
de aandacht brengen bij zijn collega voor Ruimtelijke Ordening? Hoe kan
de Minister gemeenten hierin ondersteunen? Zet de Minister daarbij ook
in op de nieuwe tranches van het SPV?
De fietshelm kwam al even voorbij. Ik dank de Minister dan ook voor het
verkennende onderzoek naar het dragen ervan. In zijn algemeenheid is er
best wel wat weerstand, maar voor kwetsbare doelgroepen wordt de helm
wel relevant geacht. De Minister weet dat ik dat deel. We merken dat de
sociale norm nu best wel een groot vraagstuk is. Kan hieraan aandacht
worden gegeven tijdens de campagnes? Het rapport dat we hebben
ontvangen, noemt ook draagcomfort en uitstraling als meewerkende
factoren. Is de Minister bereid om daarover met de sector in gesprek te
gaan?
Van de ouderen kom ik dan bij de jongeren. Dat zijn vaak kwetsbare
deelnemers, maar soms ook aanstichters van schade of ongevallen door
onervarenheid. Ik ben positief verrast dat het begeleid rijden van jongeren
vanaf 17 jaar leidt tot 20% minder betrokkenheid bij ongevallen en 40%
minder betrokkenheid bij dodelijke ongevallen. Het is niet te bepalen of
dat door het hogere aantal gereden kilometers komt of door het eerder
behalen van het rijbewijs, zo geeft de Minister aan. Maar ligt het niet ook
juist aan het element van begeleiding? Zou zo’n jaar rijden met
begeleiding niet batig zijn bij alle beginnende bestuurders, zo vraag ik de
Minister. Kan daar nader onderzoek naar worden gedaan?
Naast begeleiding wil ik ook pleiten voor bewustwording. Vaak is het
namelijk ook onderschatting en onbekendheid met het feit dat een auto bij
wangedrag een heel gevaarlijke en soms dodelijke machine kan zijn.
Wordt dat ook meegenomen in het beleidsprogramma beginnende
bestuurder?
Als laatste vraag ik naar de rol van middelengebruik door jongeren en
ouderen in het verkeer. Daar lees ik in de brief van de Minister niets over.
Er is wel een onderzoeksprogramma beloofd, rijden onder invloed, maar
dat laat nog op zich wachten. Wanneer komt dat naar de Kamer?
De boetes. Ik sluit aan bij de woorden die daarover zijn gesproken door de
heer Krul. We zien dat de boetes in de Voorjaarsnota met 10% worden
verhoogd. Hoe wil de Minister die 10% opbrengst binnenhalen, zo vraag
ik. Is het verder niet een uitgelezen kans om te komen tot een meer
gedifferentieerd systeem, zodat je een hogere boete betaalt als je voor
een tweede of derde keer gepakt wordt? Ook graag een reactie daarop.
Ik rond af met de infrastructuur. Voor de verbetering van de rijks-N-wegen
is 200 miljoen euro verdeeld. Daar heeft de ChristenUnie zich voor
ingespannen, maar het lost niet alle knelpunten op. Ik vraag de Minister of
hij inzicht heeft in hoe groot de totale opgave is van de rijks-N-wegen en
de provinciale N-wegen. Is de Minister bereid om te komen tot een
langjarige strategische planning voor de veiligheid op rijks-N-wegen, net
zoals in het MIRT? Zo ja, kan daar vervolgens dan ook financiering bij
gezocht worden?
Ik weet niet hoeveel tijd ik nog heb.
De voorzitter:
Drie seconden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

7

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Drie seconden! Dan zou ik de Minister willen vragen hoe hij naar het idee
kijkt om over de rotondes binnen de bebouwde kom eenduidige afspraken
te maken, namelijk dat de fietser voorrang heeft.
De voorzitter:
Dank voor uw inbreng, mevrouw Van der Graaf. Kunt u nog kort even
toelichten waar de afkorting SPV voor staat? Als ik me niet vergis, sprak u
daarover in uw stukje over senioren. En daarna krijgt u nog een vraag van
de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Strategisch Plan Verkeersveiligheid!
De voorzitter:
Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Hartstikke fijn, want dan hebben we
dat ook opgehelderd.
Het woord is aan de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Mevrouw Van der Graaf stipt terecht een aantal belangrijke onderwerpen
aan, onderwerpen die ik ook belangrijk vind. Ik denk dan aan het scheiden
van wegen en fietspaden, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, en
uniforme rotondes, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Binnen de
bebouwde kom heeft de fietser en buiten de bebouwde heeft de auto
voorrang. Ze noemt ook de N-wegen en daarbij kijkt ze heel erg naar de
Minister. Maar deze investeringen kosten best wel veel geld en volgens
mij moeten we dan ook bij onszelf gaan kijken, zeg maar. Is mevrouw Van
der Graaf ook bereid om bijvoorbeeld voor het MIRT-overleg van dit
najaar te gaan kijken of we geld beschikbaar kunnen stellen voor
bijvoorbeeld de scheiding van wegen en fietspaden, de rotondes en de
N-wegen?
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Ja, natuurlijk. We vragen hier niet voor niets geregeld naar. Het potje van
de 200 miljoen euro voor de verkeersveiligheid op de N-wegen is ook wel
heel snel opgegaan, om het maar zo te zeggen. Ik ben benieuwd naar het
pleidooi dat de heer Koerhuis straks gaat houden.
De voorzitter:
Dan moet u toch blijven zitten, mevrouw Van der Graaf. Maar we gaan nu
wel naar hem luisteren, want ik geef met plezier het woord aan de heer
Koerhuis namens de fractie van de VVD.
De heer Koerhuis (VVD):
Voorzitter. In het mondelinge vragenuurtje hebben we het eerder gehad
over de grote stijging van het aantal verkeersdoden onder elektrische
fietsers. We moeten verkeersongelukken van elektrische fietsers
voorkomen. Een groot deel hiervan is eenzijdig. Kunnen we verkeerscampagnes starten of verkeerscursussen aanbieden? Ik heb hierop eerder
toezeggingen gekregen.
Om kinderen en ouderen te beschermen kunnen we het helmgebruik
onder kinderen en ouderen stimuleren. Wordt het helmgebruik bijvoorbeeld opgenomen in de verkeerscampagne Doortrappen? En als het met
deze verkeerscampagne niet lukt, wat is er dan nog te bedenken voor
ouderen?
Ik maak me zorgen om kinderen en ouderen. Voor jongeren hebben we
een minimumleeftijd voor snorfietsen, maar waarom niet voor elektrische
fietsen? Voor ouderen hebben we een medische keuring voor het rijbewijs
voor auto’s. Kunnen we zoiets ook bedenken voor elektrische fietsen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

8

Waarom hebben we wel een rijbewijs voor elektrische snorfietsen maar
niet voor elektrische fietsen?
Een groot deel van de verkeersongelukken is tussen auto’s en elektrische
fietsen, bijvoorbeeld op rotondes. Kunnen we tijdens het rijbewijs voor
auto’s meer aandacht besteden aan fietsveiligheid? Kan de Minister beleid
maken voor een uniforme en herkenbare inrichting van rotondes? Ik heb
een motie aangenomen gekregen om mijn vijfpuntenplan voor fietsveiligheid rondom scholen om te zetten in beleid. Mijn ambitie is: iedere
basisschool in een uniforme en herkenbaar ingerichte schoolzone.
Jonge kinderen ervaren veel verkeersoverlast van foutgeparkeerde auto’s
en vuilniswagens en vrachtwagens die in de schoolzone rijden tijdens
schooltijden. Hoeveel extra kiss-and-rideplekken voor auto’s zijn er al
gecreëerd? Ik begrijp dat gemeenten hopen dat meer ouders hun kinderen
met de fiets naar school brengen. Dit is wensdenken, omdat de meeste
mensen de auto gewoon nodig hebben. Kan de Minister het creëren van
extra kiss-and-rideplekken stimuleren? Welke afspraken met gemeenten
en de transportsector over de rijtijden van vrachtwagen en vuilniswagens
zijn er al gemaakt? Er loopt een pilot voor aangepaste navigatie van
vrachtwagens. Kan er ook een pilot voor vuilniswagens starten? Als er
geen afspraken gemaakt kunnen worden, hoe kijkt de Minister dan aan
tegen een inrijverbod tijdens schooltijden?
We moeten elektrische fietsers die asociaal rijden hard aanpakken. Wat
doen we tegen snelheidsverschillen op het fietspad? Ik heb jonge kinderen
die naar school en sport fietsen en die worden nu hard voorbijgereden
door elektrische fietsers die snel en soms te snel fietsen. Hoe kijkt de
Minister aan tegen een maximumsnelheid? Wat doen we tegen
opgevoerde elektrische fietsen? De Kamer heeft een motie aangenomen
om het opvoeren van elektrische fietsen te verbieden. Wanneer wordt
deze motie uitgevoerd? Wat worden de boetes? Kunnen opgevoerde
elektrische fietsen dan eindelijk op de rollerbank worden gezet en van de
weg worden gehaald?
Nu we het over elektrische fietsen hebben, wil ik graag het nieuwsbericht
van vorige week rechtzetten, namelijk dat de Kamer er al mee heeft
ingestemd dat elektrische steps worden toegelaten in Nederland. De
Kamer heeft ermee ingestemd dat de Minister een kader voor lichte
elektrische voertuigen mág maken, maar ik zie nog geen plek op de weg
voor elektrische steps. En als elektrische steps moeten worden toegelaten,
dan moet die plek op de weg er wel zijn. Op de stoep lijkt mij niet veilig en
dan worden op het fietspad mijn jonge kinderen straks ook hard voorbijgereden door elektrische steps.
Een pilot voor boa’s die lichte verkeersovertredingen aanpakken, zoals
bellen of op de fiets door rood licht rijden, is succesvol afgerond in
Utrecht. Ik begrijp dat we het budget voor extra pilots beschikbaar
hebben. Kunnen we dat budget inzetten? Wat moeten we doen om boa’s
structureel in te kunnen zetten?
In het mondelinge vragenuurtje hebben we het eerder ook gehad over de
grote stijging van het aantal mensen dat asociaal rijdt. We moeten
mensen die met drank of drugs achter het stuur zitten of die extreem hard
rijden, hard aanpakken. Ik heb eerder een motie aangenomen gekregen
om asorijders een levenslange rijontzegging te kunnen opleggen.
Wanneer stuurt de Minister de wetswijziging naar de Kamer? We zien
echter dat het nu vaak moeilijk is om een rijontzegging op te leggen. Wat
zijn de juridische bezwaren om een minimale rijontzegging in de wet vast
te leggen?
Ik heb eerder ook een motie aangenomen gekregen om asorijders te laten
rijden met een monitoringskastje. Als asorijders dan weer de fout ingaan,
wordt het makkelijker om een rijontzegging op te leggen. Dit monitoringskastje valt net als een rijslot onder het strafrecht. Een pilot hiervoor is
gestart in Rotterdam. Wanneer is die pilot afgerond? Wanneer stuurt de
Minister de wetswijziging naar de Kamer?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

9

We hebben het al vaker gehad over het alcoholslot. Is de pilot hiervoor al
gestart? De Minister doet onderzoek om het alcoholslot onder het
strafrecht te laten vallen en heeft toegezegd de wetswijziging voor het
einde van het tweede kwartaal naar de Kamer te sturen. Graag een stand
van zaken.
Voorzitter, tot slot. In dit debat hebben we het ook altijd over N-wegen.
N-wegen zijn relatief gevaarlijke wegen, omdat er weinig kilometers van
zijn en er wel veel verkeersdoden vallen. Ik ben blij met de huidige
500 miljoen voor provincies en gemeenten, de huidige 25 miljoen voor
bermen en de nieuwe 200 miljoen. Graag een stand van zaken.
De gevaarlijkste weg is de N36, een weg waarover ik het in het vorige
debat heb gehad. De op-een-na gevaarlijkste weg is de N50. Ik rij hier
regelmatig en ik zie dat er al twee tijdelijke maatregelen zijn uitgevoerd,
een middengeleider en een verharde berm. Ik hoor van vrachtwagenchauffeurs dat het inhalen van vrachtwagens zich verplaatst naar voor en
na Kampen, waar er geen middengeleider is en dat de verharde berm te
laag is, wat gevaarlijke situaties oplevert. Kan de Minister de middengeleider ook voor en na Kampen plaatsen? En kan de Minister de verharde
berm verhogen? Ik begrijp dat de permanente maatregelen voor de N36
en de N50 pas in 2025–2026 worden uitgevoerd. Kan dit naar voren
worden gehaald? Ik heb er eerder schriftelijke vragen over gesteld dat
N-wegen vaak smalle en wisselende wegbreedtes en smalle en wisselende bermen hebben. Kan de Minister beleid maken voor een uniforme
en herkenbare inrichting van rijks-N-wegen?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Ginneken, namens
de Democraten 66.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Dank, voorzitter. Er staan vandaag heel veel onderwerpen op de agenda.
Ik heb collega’s ook al van alles horen aanstippen. Ik wil ingaan op drie
onderwerpen: verzorgingsplaatsen, duurzame verkeersveiligheid en
e-bikes.
Ik begin bij de verzorgingsplaatsen. Verzorgingsplaats van de Toekomst is
het visiestuk van het kabinet. Wat D66 betreft staan daarbij de automobilist en de energietransitie centraal, zowel bij de inrichting van het terrein
van de verzorgingsplaatsen als bij de marktordening, de manier waarop
we aanbieders op die verzorgingsplaatsen gaan krijgen. In de visie lezen
we dit terug. D66 is dan ook in grote lijnen tevreden met de geschetste
situatie voor 2050, maar we hebben nog wel zorgen over hoe we daar op
een goede manier gaan komen.
Elektrisch rijden is niet alleen de toekomst, maar is ook volop aanwezig.
Nederland is daar koploper in. Laden verdient dus nu ook al de meest
prominente plek op de verzorgingsplaats. Ik las in het stuk dat het
vanwege benodigde ruimte voor laden soms nodig is om een bestaande
verzorgingsplaats groter te maken. Kan de Minister toezeggen in dat geval
de extra ruimte bij voorkeur aan de voorkant van de verzorgingsplaats te
zoeken, zodat de laadpalen voor de pompen komen te staan, en niet
erachter?
Wat de marktordening betreft ben ik blij dat de Minister geen concurrentie
op verzorgingsplaatsen wil, maar alleen tussen verzorgingsplaatsen. Maar
ik las dat tijdens de overgangsperiode concurrentie kan ontstaan op één
verzorgingsplaats op het gebied van laden. Dan is er dus niet alleen een
laadpaalaanbieder, maar heeft ook de aanbieder van de pomp laadpalen.
Welke laadpaal ziet de mobilist dan als eerste bij het oprijden van de
verzorgingsplaats en hoe kan de Minister een eerlijke kans voor de aparte
laadpaalaanbieder garanderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

10

Ik heb ook nog zorgen over de methode waarop de Minister de nieuwe
kavels, het recht om een voorziening te mogen aanbieden op zo’n
verzorgingsplaats, wil verdelen. De Minister noemt het veilen van rechten
of het gebruiken van een vergelijkende toets als mogelijkheden. Kan de
Minister toezeggen bij de vergelijkende toets in elk geval duurzaamheid,
circulariteit en sociaal werkgeverschap als factoren mee te nemen, dus
zowel bij de kavels voor laden en tanken als bij de shops en restaurants?
En is de Minister het met D66 eens dat er bij een eventuele veiling niet
alleen op prijs geselecteerd moet worden, maar dat deze zelfde kwalitatieve factoren, die ik net noemde, ook meegewogen moeten worden, en
dat een aanbieder dus niet alleen aan de ondergrens moet voldoen op
deze punten, maar er ook bonuspunten mee moet kunnen verdienen?
Voorzitter. Dan verkeersveiligheid.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, mevrouw Van Ginneken, is er een interruptie voor u
van de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Mevrouw Van Ginneken heeft het erover dat de laadpalen niet achter
maar voor de pomp moeten staan. Is het niet veel handiger om de
laadpaal in hetzelfde rijtje te zetten, onder dezelfde overkapping bij
dezelfde shop, in plaats van de relatief kleine verzorgingsplaatsen die we
hebben in Nederland, nog complexer en onveiliger te maken? We zitten
tenslotte bij het debat over verkeersveiligheid. Is het niet handiger om te
zeggen: we stellen die samen op en maken dat niet nog complexer?
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik ben blij met de vraag van de heer Koerhuis, want de mogelijkheden op
een verzorgingsplaats zijn heel erg afhankelijk van de situatie. In de visie
van het kabinet wordt dus duidelijk een uitsplitsing gemaakt. Soms kan er
veel, soms kan er veel minder. Ik refereer nou juist aan de situatie waarbij
er een aparte laadpaalaanbieder is en de pompaanbieder, dus de
brandstofaanbieder, ook laadpalen heeft. We zien dat nu op sommige
plekken al. Ik lees in de visie dat dat ook in de komende jaren een
mogelijkheid is. Als zo’n laadpaalaanbieder die een vergunning heeft en
laadpalen wil gaan realiseren, ruimte nodig heeft op de verzorgingsplaats,
dan past dat soms wel en soms niet. Soms kun je de verzorgingsplaats
groter maken. Mijn vraag aan de Minister ging over die specifieke situatie.
Het onder één luifel plaatsen druist juist in tegen de situatie waarbij er een
aparte laadpaalaanbieder is. Daar sprak ik namelijk over.
De voorzitter:
Er is een vervolgvraag van de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Dit is het debat over verkeersveiligheid, maar volgens mij wordt het er op
de verzorgingsplaatsen niet veiliger op als ik de visie van D66 zo hoor. Het
wordt alleen maar complexer, met extra laadpaalaanbieders. Volgens mij
is het veiligst: allemaal op een rijtje onder dezelfde kap bij dezelfde shop.
D66 heeft over het centraal stellen van de energietransitie. Dat is
inderdaad belangrijk. Elektrisch rijden heeft de toekomst. Daar heb ik nog
twee vragen bij. Eén: hoe kijkt D66 dan aan tegen de stop die door het
ministerie is afgekondigd voor het plaatsen van nieuwe laadpalen op
verzorgingsplaatsen? Ik heb namelijk al in Kamervragen gevraagd of we
die stop er niet af kunnen halen. Dat mag nu niet meer. En we zetten voor
2025–2030 groot in op biobrandstoffen. Is D66 het met mij eens dat ook
daar ruimte voor moet blijven op de verzorgingsplaatsen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

11

Mevrouw Van Ginneken (D66):
De heer Koerhuis suggereert dat de visie van meerdere aanbieders voor
laadpalen op één verzorgingsplaats een D66-visie is, maar dat is toch echt
iets wat ik heb gelezen in de visie op de toekomst van de verzorgingsplaats van de eigen VVD-minister, dus ik denk dat de heer Koerhuis daar
te rade moet gaan. Dan ten aanzien van zijn twee vragen. Ik maak me net
als de heer Koerhuis zorgen over het achterblijven van het tempo van het
uitrollen van laadpalen. Dat weet hij. We hebben daar in het verleden
samen moties over ingediend. Ik vind het ook belangrijk dat de uitrol
daarvan flink tempo houdt. Ik zie natuurlijk ook wel dat op sommige
plekken het energienetwerk overbelast is. Wat betreft biobrandstoffen zijn
we op Europees niveau goede afspraken aan het maken voor een hoge
bijmengverplichting. Ik denk dat dat allemaal erg belangrijk is om te doen.
Dat kan op de bestaande tankinfrastructuren prima uitgerold worden. Ik
kreeg even de indruk dat de heer Koerhuis voor zich zag dat er aparte
pompen voor nodig zijn, maar dat is zeker niet het geval.
De voorzitter:
Hij gaat dat afsluitend toelichten, mevrouw Van Ginneken.
De heer Koerhuis (VVD):
Moties doe ik graag samen, maar als wij nu beiden in dit debat inbrengen
«Minister, haal die stop voor het plaatsen van laadpalen op verzorgingsplaatsen eraf», dan is er misschien geen motie nodig. Dat bespaart ons
weer. Nee, ik bedoel niet dat er een aparte pomp moet komen voor
biobrandstoffen. Mevrouw Van Ginneken weet wat voor fan ik ben van
elektrisch rijden, maar we gaan ook groot inzetten op biobrandstoffen. Die
Europese afspraken zijn met name voor de luchtvaart en scheepvaart.
Voor het wegverkeer gaan we heel veel meer doen. Dat hebben we allebei
kunnen lezen in het klimaatpakket van de heer Jetten. We kunnen dus niet
doen alsof er alleen nog maar geladen wordt op verzorgingsplaatsen in de
toekomst. Ik denk juist dat er heel veel getankt blijft worden, en vooral
biobrandstoffen.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik ben het met de heer Koerhuis eens dat er voorlopig nog heel veel
getankt gaat worden. Het is ook fijn dat we dat steeds meer met biobrandstoffen gaan doen, maar uiteindelijk zal er toch minder getankt gaan
worden, omdat we streven naar elektrificatie van het wagenpark. De heer
Koerhuis vroeg ook nog: kunnen we dan niet in dit debat gezamenlijk
oproepen om het plaatsen van laadpalen op verzorgingsplaatsen weer
mogelijk te maken? Nou, bij dezen. Ik steun die hartenkreet van de heer
Koerhuis van harte. Dat was twee keer «harte» in één zin.
De voorzitter:
Voordat u uw betoog vervolgt, mevrouw Van Ginneken, zag ik dat
mevrouw Kröger ook een interruptie heeft. Welkom. U bent iets later
aangeschoven. Goed dat u erbij bent namens de fractie van GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik sla heel even aan op de zinsnede «fijn dat we dat
met meer biobrandstoffen gaan doen». Ik dacht dat we eigenlijk allemaal
wel zagen dat biobrandstoffen, zoals eerder biomassa, een enorm beslag
gaan leggen op land en ten koste kunnen gaan van biodiversiteit, dat dat
toch een heel risicovolle route is en dat er dus vooral gestuurd moet
worden op heel veel meer elektrisch rijden.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Dat ben ik van harte met mevrouw Kröger eens. In mijn bijdrage vraag ik
tot nu toe ook aandacht voor de inzet op elektrisch rijden. Dus: eerst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

12

elektrisch, en daar waar elektrisch niet kan, kunnen biobrandstoffen een
goede aanvulling zijn. Zo mag mevrouw Kröger de volgorde van D66 dus
lezen.
Voorzitter, ik vervolg mijn bijdrage.
De voorzitter:
Voordat u dat gaat doen, roept dat weer een vraag op van de heer
Koerhuis. Dan bent u wel ongeveer door uw eerste setje interrupties heen,
meneer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Ja, vier. We mochten er hopelijk vijf, maar dan hou ik het eerst bij vier.
Dan kijk ik toch steeds meer uit naar het debat over duurzaam vervoer, dat
helaas pas na het zomerreces is ingepland. Want de visie van het kabinet
is toch vooral biobrandstoffen en niet elektrisch rijden. Daar heb ik bijna
geen tot geen extra maatregelen voor gezien, maar ik heb heel veel extra
maatregelen gezien voor extra biobrandstoffen. Laten we dus eens kijken
of we dat debat op de een of andere manier naar voren kunnen halen, of
desnoods een gezamenlijk setje schriftelijke vragen daarover kunnen
stellen. Ik hoor uw oproep, maar ik zie toch iets anders van het kabinet, en
meer specifiek van de heer Jetten.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik kijk net als de heer Koerhuis uit naar dat debat. Wat mij betreft zetten
we vol in op elektrisch en gebruiken we biobrandstof om de gaten op te
vullen; mag ik het zo zeggen?
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog. O, nou is mevrouw Kröger er weer met een reactie.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Het wordt nu toch wel heel wonderlijk dat de VVD als grootste partij en
D66, de partij die de klimaatminister levert, allebei zeggen: volle bak op
elektrisch en juist niet op biobrandstoffen. En wat doet dit kabinet? Precies
andersom. Elektrisch rijden wordt op allerlei vlakken duurder en
moeilijker. Dat zijn eigenlijk allemaal negatieve maatregelen. En biobrandstoffen worden volledig gestimuleerd. Als de twee woordvoerders in de
Kamer dat dus niet zien zitten, gaat er iets mis. Of juist helemaal niet,
want dan kunnen we samen optrekken om dit te veranderen. Zelfs de PVV
zit met me mee te knikken. Ik voel een geweldige coalitie aankomen op dit
punt.
De voorzitter:
Ik heb ook gehoord dat ze dat willen bespreken tijdens het commissiedebat Duurzaam vervoer. We zitten nu bij Verkeersveiligheid. Maar
mevrouw Van Ginneken gaat daar uiteraard ook een reactie op gegeven.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik sluit me aan bij wat de voorzitter zojuist zei. Dit is niet het debat
Duurzaam vervoer. Ik kijk daar ook erg naar uit. Om onze mobiliteit te
verduurzamen, moeten we heel veel dingen doen. Ik noem toch even het
ov. Inzetten op elektrisch rijden is ontzettend belangrijk. Ik kijk ernaar uit
om in het debat Duurzaam vervoer met jullie, en misschien wel met meer
harmonie – ik zie de heer Koerhuis al glunderen – het gesprek aan te gaan
over de voorstellen van het kabinet, zodat we elektrisch rijden in ieder
geval niet vergeten in het hele pakket met maatregelen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog. U bent qua tijd precies op de helft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

13

Mevrouw Van Ginneken (D66):
Dan ga ik naar verkeersveiligheid. Terwijl andere Europese landen de
afgelopen tien jaar vooruitgang hebben geboekt op dat punt, doet
Nederland dat niet. Bij ons gaat de verkeersveiligheid juist achteruit. De
zwaarst getroffen groep zijn de fietsers. Aan de ene kant is er natuurlijk
toegenomen drukte, snelheid en diversiteit van het type fietsen op het
fietspad. Aan de andere kant neemt ook het aantal dodelijke botsingen
met auto’s en vrachtauto’s toe, dus tussen fietsers en auto’s en vrachtauto’s. Soms hoor ik dat fietsers kwetsbare weggebruikers zijn. Om de
gedachte anders te richten, zou ik het anders willen benaderen: auto’s
kunnen gevaarlijk zijn. Daarom heeft mijn fractie vaak aandacht gevraagd
voor 30km/u-wegen, waar de fiets en de auto elkaar het vaakst treffen.
Natuurlijk is een snelheidsremmende weginrichting belangrijk en ik ben
blij dat daar nu een standaard ontwerp voor is, maar het duurt nog
decennia voordat gemeenten die overal hebben toegepast, want het is
ontzettend duur. Zelfs het alleen maar toepassen van nieuwe verkeersborden en het aanpassen van de verkeerlichten aan 30 kilometer per uur
kost een gemiddelde stad al miljoenen. Kan de Minister toezeggen in kaart
te brengen welke steden heel graag de uitrol van de 30km/u-wegen willen
versnellen en wat zij daar financieel voor nodig hebben?
Voorzitter. Vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is er een
duidelijke wens voor de mogelijkheid om flitspalen of flexflitsers op
30km/u-wegen toe te passen. Ik heb er eerder naar gevraagd. In Brussel
zien we ook dat dat met succes kan. Ondanks de wens voor deze
succesvolle handhavingsstrategie kiest het kabinet daar niet voor. Ik heb
de volgende vragen. Welke maatregelen zijn de Ministers aan het nemen
om nu al iets te doen aan de toename van dodelijke aanrijdingen met
fietsen? De Minister streeft naar een halvering van het aantal verkeersdoden in 2030 ten opzichte van 2019. D66 wil graag een tussenliggend
doel met de Minister afspreken, bijvoorbeeld een kwart minder aanrijdingen in 2026. Kan de Minister dat toezeggen en daar het beleid op
richten?
Ten slotte, voorzitter. We weten eigenlijk niet precies ...
De voorzitter:
Voordat u uw cliffhanger meegeeft, heeft u nog een interruptie van de
heer Madlener van de PVV.
De heer Madlener (PVV):
Het is meer een oproep. We zijn altijd bezig met onhaalbare doelen te
stellen. Je kunt wel zeggen: we willen nul verkeersdoden. Dat is ook
weleens gezegd in deze commissie: we willen nul verkeersdoden; iedere
dode is er een te veel. Natuurlijk willen we nul verkeersdoden, maar wat
heb je er nu aan om zoiets te roepen? Je moet ook realistisch zijn. Als je
een doel hebt, zoals D66 nu heeft, dan moet je ook aangeven hoe je dat
moet halen. Je kunt niet zeggen «we gaan een doel stellen» en vervolgens
hebben we een groot probleem. Dat doet Nederland steeds. We hebben
op al die dossiers allemaal doelen, maar er wordt niks gehaald, eerder
omgekeerd. Dan zitten we met grote juridische problemen als die doelen
niet gehaald worden. Dus hoe dan?
De voorzitter:
Hoe gaat u die doelen halen, mevrouw Van Ginneken?
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik heb de Minister gevraagd of hij het beleid daarop wil richten. Tussen nu
en 2030 vind ik een hele lange periode om, voor mijn gevoel, een beetje
stuurloos te zijn ten aanzien van de aanpak van verkeersveiligheid. We
zien dat de cijfers steeds slechter worden. Als we die lijn doortrekken,
weten we al dat we dat doel in 2030 niet gaan halen. Dat ben ik van harte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

14

met de heer Madlener eens. Ik denk dus dat we korter op de bal moeten
zitten. Mijn suggestie was om te kijken of we tussendoelen kunnen
definiëren, zodat we ook veel sneller kunnen bijsturen op het wel of niet
halen van de doelen in een poging om in 2030 op een betere plek uit te
komen dan nu het geval zou zijn als we de huidige lijn voortzetten.
De voorzitter:
Ik zag bij de heer Koerhuis nog een bijzondere behoefte om alsnog een
interruptie te kunnen plegen. Ik leg dat even aan de commissie voor, want
ik heb natuurlijk iets geroepen over het aantal. Dat zou uiteraard inhouden
dat u allemaal hetzelfde aantal krijgt. Volgens mij gaat dat qua tijd prima.
Ik zie geknik. Het woord is aan u, meneer Koerhuis. Kort graag.
De heer Koerhuis (VVD):
Er was de opmerking van D66 dat het kabinet stuurloos is op het gebied
van verkeersveiligheid. Ik zou eigenlijk willen vragen die woorden terug te
nemen. Volgens mij is het kabinet heel voortvarend aan de slag met
verkeersveiligheid. We zien een nieuw fenomeen: elektrisch fietsen. Dat
veroorzaakt helaas relatief veel verkeersdoden nu. Volgens mij moeten we
daar gericht beleid op hebben. Volgens mij hebben we ook een verantwoordelijkheid als Kamer zelf. Ik heb de vraag ook aan mevrouw Van der
Graaf gesteld. Dat kost geld. Aanbestedingen en de heraanleg van wegen
kosten tijd. Misschien moeten we samen kijken om procedures te
versnellen. Het is vaak een probleem in de wet en niet het probleem bij
het kabinet. Ook geld is vaak een probleem vanuit de Kamer en niet vanuit
het kabinet. Ik heb dezelfde vraag als aan mevrouw Van der Graaf: laten
we samen optrekken voor het MIRT in het najaar.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik ben teleurgesteld over het feit dat het kabinet niet wil inzetten op
handhaving met flitsers op 30km/u-wegen. De heer Koerhuis vroeg of ik
een woord wil terugnemen. Dat wil ik bij dezen ook doen. Dat was iets te
stoer geformuleerd. Dat komt dan misschien voort uit mijn teleurstelling
over de 30km/u-wegen. Laten we kijken of we samen kunnen optrekken
om gemeenten in staat te stellen om meer te doen om wegen intrinsiek
veilig te maken. Dat lijkt me een prima voorstel.
De voorzitter:
Dan vraag ik u uw betoog af te maken. U vervolgt.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Eigenlijk weten we niet zo heel goed wat de rol van de verschillende
soorten e-bikes precies is in de toenemende verkeersonveiligheid voor
fietsers. In de ongevallenstatistieken wordt wel onderscheid gemaakt naar
leeftijd, maar niet naar type fiets, zoals e-bike, fatbike en speedpedelec.
Kan de Minister toezeggen dat bij ongevallen waarbij een fiets betrokken
is vanaf nu ook het type fiets geregistreerd gaat worden?
Tot slot wil ik me nog kort aansluiten bij een vraag van de heer Krul. Hij
vroeg om tempo te maken met de brief over de aanpak tegen het
opvoeren van e-bikes. Ik zou de Minister willen vragen daarin ook de
aanpak van het zonder trapondersteuning fietsen op e-bikes mee te
nemen. Ik zie steeds vaker e-bikes met hoge snelheid door de stad gaan
waarbij de fietser niet meer zelf trapt. Volgens mij zijn het dan verkapte
scooters geworden. Wil de Minister in zijn aanpak ook deze manier van,
naar mijn idee, wetsovertreding expliciet apart behandelen?
Dat was mijn inbreng, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u vriendelijk. Dan geef ik het woord aan de heer Madlener namens
de Partij voor de Vrijheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

15

De heer Madlener (PVV):
Dank u wel, voorzitter. 68 jaar geleden is de eerste file op onze wegen
ontstaan en het is alleen maar toegenomen. Het wordt ook steeds drukker
in Nederland. Mensen willen natuurlijk mobiel zijn. Mensen zijn de scooter
een beetje afgejaagd door de helmplicht. Ik heb toen al gevraagd of zo’n
helmplicht nou effectief is. Mensen gaan dan namelijk iets anders zoeken.
Nu gaan mensen elektrisch fietsen. Dat was ook de bedoeling, maar dat is
nu ook weer niet goed. Het is nou eenmaal gevaarlijker. Je kunt heel
simpel redeneren: als mensen meer gaan fietsen, krijg je ook meer
ongevallen en meer doden, want als je op een fiets valt, ben je sneller
dood dan als je in een auto zit. Het is eigenlijk best logisch wat er gebeurt.
Ik wil niet cynisch klinken, maar ik wil ook niet meedoen aan het idee dat
we naar nul doden moeten. Dat is gewoon niet reëel. We moeten wel naar
andere landen kijken.
Ik maak me heel erg zorgen om het sluipverkeer dat enorm gaat
toenemen doordat er meer files zijn. Het programma fileaanpak is gestopt
en het aantal files neemt gigantisch toe. Ook de ANWB heeft daar
aandacht voor gevraagd en gezegd: we doen veel te weinig; we moeten
de fileaanpak nieuw leven in roepen. Files zijn niet alleen heel hinderlijk
en kosten veel geld, maar er gaat ook meer sluipverkeer komen. Dan gaan
al die auto’s door de dorpskernen. Dat zorgt voor allemaal gevaarlijke
situaties. Soms is het goed om meer wegen of een ringweg aan te leggen,
zodat mensen niet meer door de steden gaan rijden. Maar ja, dat stuit dan
natuurlijk weer op verzet van GroenLinks, want die wil minder wegen. We
zijn het onszelf soms onmogelijk aan het maken. Ik wil dus aandacht
vragen voor de fileaanpak.
Ik wil ook aandacht vragen voor de ongevallen top tien. Ik dank de
Minister voor het bekendmaken van waar die ongevallen plaatsvinden.
Wat zijn de gevaarlijkste wegen? Het heeft natuurlijk veel publiciteit
gehaald. Er is natuurlijk veel aandacht voor in de regio, en terecht, maar
er moet nu ook actie op komen. Alles staat nu stil vanwege stikstof. Soms
wordt er dan een middenberm aangelegd, maar dan kun je weer niet
inhalen. Dan krijg je weer ergernis en sluipverkeer daardoor. We moeten
onze infrastructuur ook voor de auto juist goed houden, zodat de wegen
veilig zijn. De N-wegen moeten we het liefst verdubbelen, zodat de
ambulance erlangs kan. Dan ga ik gelijk naar de N50. Daar is nu namelijk
een middenberm gekomen en de snelheid is verlaagd, maar dan krijg je
dus toch uitwijkgedrag van automobilisten. De ambulance en de
brandweer kunnen er niet goed langs als er een file ontstaat. Het is
natuurlijk geen goede oplossing. Er moet echt een verdubbeling van de
rijbanen gemaakt worden. Ik wil daar toch aandacht voor vragen, ook in
het kader van verkeersveiligheid.
De voorzitter:
U heeft een interruptie van mevrouw Van Ginneken.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik hoor de heer Madlener schetsen hoe ontzettend ingrijpend files zijn.
Iedereen die weleens in de file staat, weet hoe ontzettend frustrerend dat
kan zijn. Maar als oplossing hoor ik de PVV eigenlijk alleen maar zeggen:
er moeten gewoon meer rijbanen bij. Wat vindt de heer Madlener van
mogelijkheden om bijvoorbeeld werkgevers aan te spreken om
werknemers te stimuleren niet in de spits te reizen en bijvoorbeeld de
eerste twee uur van de dag thuis te werken? Wat vindt de heer Madlener
ervan om mensen te stimuleren om op de fiets of met het ov naar het
werk te komen in plaats van om alleen maar meer asfalt aan te leggen?
De heer Madlener (PVV):
Ik vind dat mensen zelf moeten bedenken wat ze willen. Het gaat mij erom
dat mensen zelf hun afweging kunnen maken. Heb ik zin om te fietsen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

16

vandaag – want het is lekker weer – of heb ik dat niet? Regent het of moet
ik nog boodschappen doen en ga ik met de auto? Dat is toch allemaal
prima? Ik wil dus vooral die betutteling, die eeuwige betutteling en dat
verbieden niet. Want dat is nu de lijn waarop de regering en vooral de
regeringspartijen zitten: verbieden, verbieden, helmplicht. Je kan ook een
harnas aantrekken; dan ben je nog veiliger, maar dat is niet de goede weg.
Ik hoorde net dat de VVD nu een rijbewijs voor elektrische fietsen wil
invoeren. Het is allemaal maar verbieden, verbieden. Dan gaan mensen
op die elektrische fiets en dan is het weer niet goed. Het is dus een beetje
burgertje pesten. Straks krijgen we weer meer flitskasten. Die geven dan
weer extra geld. Dat is weer leuk voor de overheid, maar de burger wil
gewoon mobiel zijn. Ik denk wel dat de lokale overheden veel meer
kunnen doen. Ik denk dat die lokale overheden ook juist ... Dus in die zin
steun ik wél het verzoek om vooral lokaal maatwerk te leveren, om lokaal
te kijken waar de gevaarlijke situaties zijn. Waar zit bijvoorbeeld dat
sluipverkeer? Maar dan moeten wij niet zo kinderachtig zijn dat we geen
wegen willen aanleggen of zeggen dat mensen meer moeten fietsen, en
dan klagen we dat er meer ongevallen zijn. Ja, dat is logisch.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik zat te wachten op een antwoord op mijn vraag, maar dat heb ik niet
gekregen, geloof ik. Want ik hoor de heer Madlener alleen maar zeggen
dat het kabinet en de coalitiepartijen alleen maar willen verbieden, maar
in mijn vraag had ik het toch vooral over allerlei dingen stimuleren. Ik trek
dan voorzichtig de conclusie dat de heer Madlener niet uit is op stimuleren en echt alleen maar meer asfalt wil aanleggen. Wat mij betreft zit hij
op een doodlopende weg.
De heer Madlener (PVV):
Ik weet dat wij daarover van mening verschillen. Juist snelwegen zijn
veilige wegen, maar als er heel veel files staan, dan gaan mensen
uitwijken en op kleine weggetjes rijden. Dat geeft meer onveiligheid en
overlast. Soms is het dus heel slim om bijvoorbeeld een ringweg aan te
leggen, zodat mensen daaromheen kunnen rijden. Dat is in het verleden
ook gebeurd. Dat heeft goed geholpen. De auto wordt steeds veiliger. Er
zijn steeds minder doden. Nederland is het enige land waar meer
fietsdoden vallen dan autododen. Dat zegt natuurlijk ook veel.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Madlener (PVV):
Asfalt aanleggen kan dus heel goed zijn voor de verkeersveiligheid én
tegen de files. Dat gebeurt helaas niet meer, dus dat moet veranderen.
Voorzitter. Voor de Maasdeltatunnel wil ik ook aandacht vragen. Volgend
jaar wordt die geopend. Ook de A13/A16 rond Rotterdam wordt geopend,
gelukkig. Dat leidt dus tot minder sluipverkeer en veiligere situaties, hoop
ik. Alleen moeten de op- en afritten wel worden aangepast. Daar maak ik
me zorgen over, want er staat nu elke dag file in de Keteltunnel, waardoor
verkeer dat naar de Maasdeltatunnel wil, er niet langs kan. Dan krijg je dus
weer mensen die over de vluchtstrook gaan rijden. We moeten die op- en
afritten dus wel tijdig aanpassen aan die nieuwe trajecten. Ik zie dat nog
niet gebeuren, dus ik wil de Minister vragen of dat gebeurt en of hij
daarnaar wil kijken. Daar moet wel even slim over nagedacht worden,
zodat we niet straks een opening hebben en er vervolgens weer mensen
in de file staan of over de vluchtstrook gaan rijden.
Ik steun ook de oproep tot meer onderzoek naar verkeerdoden. Iedere
verkeersdode zou eigenlijk onderzocht moeten worden. Is dit vermijdbaar
geweest en, zo ja, hoe? Dat geeft ons veel meer informatie om goed
beleid te kunnen voeren. Maar ik wil namens de PVV nogmaals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

17

waarschuwen voor te veel verbieden, want dat is niet onze weg. Wij willen
vooral vrijheid van mobiliteit.
De helmplicht voor snorfietsers vind ik totaal geen succes. We hebben
weer een petitieaanbieding gehad. Mensen voelen zich beroofd van hun
vrijheid op de snorfiets. Mensen gaan naar andere elektrische fietsen die
snel gaan. Dat geeft ook ... Het heeft dus totaal geen zin. Ik wil vragen om
die helmplicht af te schaffen.
Dan betalen naar gebruik. Er was een krantenartikel waarin stond dat zou
blijken dat de kosten voor de automobilist enorm gaan toenemen. Daar
zijn ook mondelinge vragen over gesteld door mevrouw Van Ginneken. Ik
ben toch benieuwd naar een reactie van de Minister op dat artikel, want
hoe kan dat nou? Dat hoeft niet nu, maar ik zou willen vragen of de
Minister bereid is om inhoudelijk op het artikel van De Telegraaf, meen ik,
te reageren. Dat kan misschien schriftelijk aan de commissie.
De voorzitter:
U bent door uw tijd heen, meneer Madlener. Volgens mij was u ook aan
het afronden.
De heer Madlener (PVV):
Ja.
De voorzitter:
Ik zag het. Heel goed. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw
Kröger namens de fractie van GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Volgens mij brengt dit debat altijd een bepaalde
zwaarte met zich mee, want het gaat over verkeersveiligheid. Dan gaat het
natuurlijk ook over alle mensen die omgekomen zijn in het verkeer en al
het leed achter die cijfers. 737 mensen kwamen om en nog veel meer
raakten gewond. Die cijfers roepen ons op om meer actie te nemen.
Daarom hebben we natuurlijk het doel om naar nul doden te gaan. Naar
dat doel moet dit kabinet streven. Het moet verkeer echt veilig maken. Die
getallen vragen natuurlijk om een analyse. Wat zit daar nou achter en
onder? Hoe kan het nou? Waar en waarom gaat het mis? Dat hoor ik ook
meerdere collega’s zeggen: waarom gaat dit toch zo mis, terwijl auto’s en
wegen in principe veiliger worden? Ik ben dan ook blij dat we veel meer
data over ongelukken verzamelen en dat we dus ook steeds beter kunnen
begrijpen wat er misgaat. Ik wil het over een aantal facetten hebben.
In de eerste plaats wil ik het hebben over de analyse dat toch de meeste
ongelukken binnen de bebouwde kom plaatsvinden en dat hierbij de
meest kwetsbare verkeersdeelnemers het meeste risico lopen. Dan gaat
het over fietsers. Dan gaat het over spelende kinderen die niet opletten en
oversteken. Dan gaat het over rond de scholen; daar had de heer Koerhuis
het over. Ik ben echt blij dat daarin stappen gezet zijn. Wij hebben heel
lang opgeroepen tot 30 kilometer als norm binnen de bebouwde kom.
Ik ben pas net begonnen en er is al een interruptie.
De voorzitter:
U heeft het eerder door dan ik, sorry. Er is een interruptie van de heer
Madlener.
De heer Madlener (PVV):
Ik heb een vraag, want door heel veel dorpen of kleinere steden, ook grote
steden misschien, gaat heel veel verkeer, ook autoverkeer, omdat de
doorgaande wegen door die kernen heen gaan. Soms is het handig om
dan bijvoorbeeld een ringweg of een weg om een stad heen aan te leggen
en om het verkeer dan af te laten buigen. Want als je automobilisten
allemaal rijverboden en weet ik niet wat geeft, dan gaan mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

18

uitwijken. Kan GroenLinks er wel in meegaan dat het soms handig is om
een nieuwe weg aan te leggen rond een stad of dorp, zodat er minder
verkeer door dat dorp zelf heen gaat? Of zijn jullie daar ook radicaal
tegen?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Volgens mij is dat heel erg afhankelijk van individuele verkeerssituaties.
Meneer Madlener heeft het echt over het heel erg afwaarderen van een
weg door een dorpskern en dan bijvoorbeeld een weg rond de kern
verbreden. Volgens mij zijn er genoeg voorbeelden waarin wij daar niet
tegen zijn als het echt effect zou hebben. Het gaat er natuurlijk wel om dat
je uiteindelijk probeert om het autogebruik echt terug te dringen en dat je
zorgt dat je het echt afwaardeert in een bebouwde kom. Dat gebeurt
natuurlijk heel vaak niet.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja, ik was net begonnen. Ik denk dat het ongelofelijk belangrijk is dat we
de norm van 30 kilometer in de bebouwde kom stellen, dat de overheid
heel duidelijk uitstraalt dat dat gewoon de bedoeling is en dat
30 kilometer de veiligheid gewoon enorm ten goede komt in straten waar
fietsers zijn, waar kinderen op de stoep lopen en over kunnen steken et
cetera. Wij hebben hier als GroenLinks heel lang voor gepleit. Ik zie dat er
nu stappen worden gezet, ook met die nieuwe 30 kilometerwegprofielen,
maar het vraagt nogal wat om die vervolgens echt uit te rollen en te
zorgen dat die norm in al die verschillende gemeenten werkelijkheid
wordt en voor burgers echt effect heeft. Ik krijg van heel veel raadsleden
geluiden door dat men ermee aan de slag gaat, maar dat er natuurlijk ook
een vraag is over geld. Hoe zorg je dat gemeenten in staat zijn om
noodzakelijke aanpassingen aan de weg te doen die 30 kilometer mogelijk
maken, en dat je dat maatwerk kan bieden met meer veiligheid, meer
leefbaarheid en meer ruimte voor mensen?
Ik heb ook een vraag over de handhaving van de 30 kilometer. Er lag al
een vraag van mevrouw Van Ginneken over de mogelijkheid om al dan
niet flitspalen te plaatsen. Ik begreep dat dat mogelijk wordt in de nieuwe
Uitvoeringsvoorschriften BABW. Klopt dit? Kan de Minister daarop
reageren? Is het ook mogelijk om bijvoorbeeld in de pilot waarbij boa’s
meer aan verkeershandhaving doen, dit toe te voegen aan hun profiel? Zij
hebben die taak voor handhaving van de 30 kilometer op dit moment niet.
Dat zou dan geëvalueerd kunnen worden: werkt dit met boa’s of is daar
andere inzet voor nodig?
Dan over de omgeving rond scholen. Ik begrijp eigenlijk dat er met name
voor gekozen is om de bestaande projecten rondom een veilige schoolomgeving door te zetten, maar dat er niet gekozen wordt voor een
bredere aanpak waarbij echt gezegd wordt dat we ervoor gaan zorgen dat
de ruimte rondom scholen zo veel mogelijk autoluw wordt. Er is niet voor
gekozen om te zeggen dat de norm wordt dat je waar dat mogelijk is je
kind lopend of fietsend naar school brengt. «Waar mogelijk», zeg ik tegen
de heer Madlener. Het gaat om de norm die de Minister die verkeer in de
portefeuille heeft, stelt en of hij uitdraagt, ook op scholen, wat de norm is.
Natuurlijk is het ook afhankelijk van de ligging van een school en de
omgeving, maar als het kán, zou de norm moeten zijn dat je fietsend of
lopend naar school gaat. Hoe meer mensen met de auto hun kind naar
school brengen, hoe minder veilig het is voor andere ouders om met de
fiets hun kind naar school te brengen.
Voorzitter. Dan heb ik nog een vraag over alcoholgebruik in het verkeer,
een andere onderliggende oorzaak van ongevallen, met 70 tot 140 doden
per jaar tot gevolg. Dat zijn verschrikkelijke cijfers. Ik heb een vraag over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

19

de controleacties. We weten allemaal dat de strafmaat plus de pakkans
maatgevend is. In Australië hebben ze de controles opgevoerd met tot
gevolg een afname van 22% van het aantal automobilisten met alcohol in
het bloed. In Nederland krijg je € 425 boete. In Duitsland mag je je
rijbewijs inleveren. Ik ben echt heel erg voor alle mogelijke voorlichtingscampagnes, maar handhaving is ook nodig. Ik begrijp dat we moeten
kiezen waar onze politie haar prioriteiten legt, maar ik hoop toch een
inhoudelijk antwoord van de Minister van JenV te krijgen over hoe de
handhaving op alcoholgebruik in het verkeer eruit gaat zien om echt dat
aantal doden terug te dringen.
Dan, voorzitter ...
De voorzitter:
U bent door uw tijd heen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Nee, echt?
De voorzitter:
Ja, sorry, en u hebt al een half minuutje extra gekregen. Ik kan het niet
mooier maken, mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Goed. Dank u wel.
De voorzitter:
U moet de rest maar voor uw tweede termijn bewaren. Daar bent u
ongetwijfeld toe in staat. Ik zie geen interrupties meer, dus hiermee
kunnen we de eerste termijn van de kant van de Kamer beëindigen. Ik kijk
even naar de bewindspersonen. Wat doen we? Een kwartiertje? Dan
schorsen we de vergadering tot 15.15 uur.
De vergadering wordt van 14.58 uur tot 15.17 uur geschorst.
De voorzitter:
Dames en heren, als u zover bent, zou ik willen starten met de eerste
termijn van de kant van het kabinet. Ik geef mevrouw Yeşilgöz, Minister
van Justitie en Veiligheid, graag het woord voor de beantwoording van de
aan haar gestelde vragen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Veel dank, voorzitter. Iedereen in ons land neemt deel aan het verkeer.
Allemaal willen we dat wijzelf, maar natuurlijk vooral ook onze geliefden,
weer veilig thuiskomen. Dat is helaas niet vanzelfsprekend. De cijfers over
het aantal verkeersdoden in 2022 tonen een forse stijging. Ze laten zien
dat onze aandacht voor dit thema nooit mag verslappen. Daarom kom ik
ook met een aantal stevige maatregelen die hier een bijdrage aan gaan
leveren.
Zo doe ik vanaf 2025 een grote investering van ruim 15 miljoen per jaar in
de geautomatiseerde verkeershandhaving. Het Openbaar Ministerie zal dit
geld onder andere gebruiken voor de aanschaf van extra vaste flitspalen,
flexflitsers en focusflitsers, waarmee de pakkans op snelheidsovertredingen, handheld telefoongebruik en door rood licht rijden aanzienlijk
verhoogd zal worden. Dat is wat mij betreft ontzettend goed en belangrijk
nieuws. Vorig jaar zijn de eerste flexflitsers, verplaatsbare flitspalen, in
gebruik genomen. Momenteel worden er twintig van deze flitspalen in de
handhaving gebruikt. Later dit jaar moeten dat er in totaal 50 zijn. Met de
nieuwe investering moet dit aantal de komende jaren doorgroeien tot 125
van deze palen. Daarnaast worden door het OM ook extra focusflitsers
aangeschaft. Deze handhaven op handheld telefoongebruik in de auto. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

20

eerste focusflitsers worden dit jaar in gebruik genomen. Met het extra
geld uit de Voorjaarsnota zal het aantal focusflitsers de komende jaren
worden uitgebreid van 10 naar 50.
Voorzitter. Daarbovenop heb ik alsnog middelen vrijgemaakt voor de
implementatie van het eerder stilgelegde wetsvoorstel Verbetering aanpak
rijden onder invloed. Het wetsvoorstel is des te meer van belang nu we
zien dat het rijden onder invloed de afgelopen jaren is toegenomen.
Tot slot wil ik in mijn inleiding graag zeggen dat het aantal staandehoudingen door de politie na een kleine daling in 2021 weer een flinke stijging
laat zien. Ik vond dat ik uit de inbrengen een beetje opving dat de politie
daar niets aan zou doen. In totaal vonden er ruim 700.000 staandehoudingen plaats in 2022. Dat is ruim 226.000 meer dan in het jaar ervoor. Dus
het beeld dat de politie er niet voldoende aan zou doen, is absoluut
onterecht. Wat mij betreft is dat onzin. Gezien de druk op de capaciteit bij
de politie van dit moment, is dit volgens mij echt een hele positieve
ontwikkeling en ook eentje waar de politie terecht trots op is en ook op wil
doorzetten.
Voorzitter. Ik heb wel allerlei mapjes, maar eigenlijk per vraag. Ik ga dus
gewoon de vragen af, als dat mag. Die waren namelijk overzichtelijk.
Ik begin met de vragen van de heren Koerhuis en Krul over de handhaving
van e-bikes en het opvoeren daarvan. Wat worden de boetes? Momenteel
lopen er verschillende onderzoeken vanuit het Ministerie van mijn collega,
vanuit Infrastructuur en Waterstaat, om te kijken naar de meest effectieve
aanpak van het probleem. Minister Harbers beziet op basis daarvan ook of
en, zo ja, welke verbodsbepaling er wordt opgesteld. Als die er komt
– daarom begin ik daarmee, want dan pas komt mijn deel in beeld – zal de
Commissie Feiten en Tarieven kijken naar de gepaste sanctie. Dat betekent
dat het daarom op dit moment nog niet verboden is om een elektrische
fiets op te voeren, maar wel om er vervolgens mee op de openbare weg
te rijden. Wanneer een elektrische fiets is opgevoerd, voldoet deze niet
meer aan de definitie elektrische fiets en is die daarmee ook niet goedgekeurd voor gebruik op de weg. Op die manier kom je er nu bij uit dat het
niet mag. Om deze reden kan dit voertuig dan dus ook in beslag worden
genomen. Er kan ook een boete van € 290 worden opgelegd. Later dit jaar
wordt de nieuwe rollerbank door de politie in gebruik genomen. Deze is
op een aantal punten vernieuwd. Hiermee kan ook een elektrische fiets
worden gecontroleerd. Er zal ook een onderzoek worden uitgevoerd naar
de trapondersteuning. Moet er getrapt worden? Houdt deze wel op bij
25 kilometer per uur? Ook de speedpedelecs kunnen hiermee gecontroleerd worden op de snelheid en op trapondersteuning. Dat is dus het
proces en de procedure en waar we nu staan.
Dan kom ik bij mevrouw Van der Graaf. Zij had het over aanpassing van
het boetestelsel. Kan dat niet progressief of op een andere manier? Ze
vroeg natuurlijk ook terecht: hoe zie je dan voor je dat die 10%
omhooggaat? Hoe richt je dat in? Ik voel heel erg voor de vraag die zij
stelt, namelijk of daar een bepaalde opbouw in mogelijk is. Volgens mij is
dat punt eerder ook langsgekomen vanuit de ChristenUnie. De
mogelijkheid om een progressief boetestelsel op het gebied van verkeer
in te voeren is een tijdje geleden al onderzocht, in 2018. Het is denk ik
goed om eerst te benoemen dat de verkeersovertredingen in het
strafrecht al progressief zijn. Dat betekent dat bij de strafbepaling rekening
wordt gehouden met eerdere verkeersfeiten. Daar zit indien nodig of
gewenst dus een potentiële opbouw in. Wat dan overblijft, zijn de boetes
uit de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, ook
wel de wet-Mulder genoemd. Uit een eerder onderzoek naar de mogelijkheden om een progressief stelsel in de wet-Mulder in te voeren kwamen
grote juridische, uitvoeringstechnische en financiële risico’s naar voren. Ik
wil er een paar noemen om mevrouw Van der Graaf daarbij wat gevoel
mee te geven. Ze begrijpt dan namelijk dat het niet alleen gaat over het
aanpassen van een wet – dat kunnen wij hier doen met elkaar – maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

21

bijvoorbeeld ook over het gegeven dat een progressief boetestelsel niet te
verenigen is met de kentekenaansprakelijkheid die wij in ons stelsel
kennen. Dat zou dus betekenen dat de hele uitvoering van de wet-Mulder,
en daarmee de wet zelf, aangepast zou moeten worden. Denk aan de
vervanging van alle flitspalen door systemen die kunnen aantonen wie de
auto bestuurde. Dan moet het dus echt op die manier ingevuld worden.
Dat is een veel grotere exercitie en eentje die moeilijker te bevatten is dan
het wijzigen van een wet.
Er doen zich dan ook gecompliceerde juridische vraagstukken voor. Dat
gaat bijvoorbeeld over de onherroepelijkheid van de boetes voordat ze
progressief worden. Daarmee zou de invoering van een progressief
boetestelsel de snelle en effectieve bestraffing van lichte verkeersovertredingen in gevaar brengen, die we met elkaar willen en waarmee je snel,
lik op stuk, kunt handelen. Volgens mij is dat ook waar we elkaar vinden.
Het gaat tegelijkertijd ook om die duidelijkheid en de snelheid. Om al die
redenen zie ik nu geen mogelijkheid om een progressief boetestelsel in de
wet-Mulder in te voeren. We zijn nu aan het bekijken hoe het proces van
de ophoging van die 10% eruitziet. We vullen dat ook in. Maar ik wilde
graag specifiek ingaan op de elementen van een progressief stelsel en wat
dat voor ons als land zou betekenen.
De heer Koerhuis had een vraag over een levenslange rijontzegging.
Wanneer wordt die mogelijk gemaakt? Er is daarover een motie aangenomen. Ook op dit punt zal mijn collega van Infrastructuur en Waterstaat
ingaan op de uitvoering van de motie, omdat deze natuurlijk ook een
bredere interpretatie heeft gekregen. Ten aanzien van de levenslange
rijontzegging kan ik wel alvast het volgende zeggen. De motie verzoekt het
kabinet uw Kamer te informeren over de mogelijkheden om de Wegenverkeerswet 1994 zodanig aan te passen dat het voor de rechter mogelijk
wordt om een levenslange rijontzegging op te leggen. Ik kan zeggen dat ik
behoorlijk begrip heb voor dit verzoek. Soms moet je dingen in tweeën
knippen. Gevoelsmatig, vanuit de behoefte, snap ik ’m vanuit de samenleving, en natuurlijk ook omdat de pijn van slachtoffers en nabestaanden
zich gevoelsmatig soms heel slecht verhoudt tot een juridische uitleg van
hoe we de zaken hebben opgebouwd in dit land en van de strafrechtelijke
vergelding van een dader. Zeker als bestuurders in de fout blijven gaan,
voelt dat heel erg onrechtvaardig en kan het ook beter lijken om deze
personen bijvoorbeeld nooit meer de weg op te sturen. Ik begrijp de inzet
dus volledig.
Het is echter de vraag – nu komt het juridische deel – in hoeverre een
levenslange rijontzegging juridisch houdbaar zou zijn, bijvoorbeeld op
grond van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens. Dat betekent dat je bijvoorbeeld moet denken aan de benodigde
proportionaliteit van een maatregel. Naast juridische mogelijkheden om
een levenslange ontzegging van de rijbevoegdheid op te leggen, is de
vraag relevant in hoeverre in de praktijk gebruikgemaakt zou worden van
een dergelijke mogelijkheid. Het gaat momenteel al om forse maximumtermijnen. De maximale gevangenisstraf en de duur van de rijontzegging
kunnen samen oplopen, als je het bij elkaar beziet, tot negentien jaar; dat
is enorm. Het is dan ook de verwachting dat een levenslange rijontzegging daarmee vrijwel nooit geëist of opgelegd zou worden. Daarmee
zou het opnemen van een levenslange ontzegging van de rijbevoegdheid
in de Wegenverkeerswet naar verwachting enkel een symbolische waarde
hebben en in de praktijk geen effect hebben. In de aankomende evaluatie
van de Wet aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige
verkeersdelicten wil ik bekijken of een verhoging van de huidige maximale
termijn voor rijontzegging wenselijk is. Dat kun je doen met alle ketenpartners, bijvoorbeeld in de strafrechtketen. Je kunt aan hen voorleggen
of wat we ons soms allemaal wel zouden kunnen voorstellen, ook effect
heeft. Mijn collega van Infrastructuur en Waterstaat zal mede namens mij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

22

na het zomerreces een Kamerbrief sturen waarin deze motie zal worden
behandeld in het bredere kader van roekeloos rijgedrag.
De heer Koerhuis stelde ook een vraag over een minimale rijontzegging.
Ook hier: ik begrijp de behoefte zeer, maar we hebben goede redenen
voor het wettelijk systeem van maximumstraffen, en dus geen minimumstraffen, dat we in Nederland hebben. Dit zou onder een minimumstraf
vallen en daar doen wij in Nederland niet aan. Dat heeft vooral te maken
met het feit dat we rechters de vrijheid geven – of beter gezegd laten,
want ze hebben die vrijheid al – om in elk individueel te bepalen wat een
passende straf is. Wij geven wel kaders. Ik weet dat niet alle partijen het
daarmee eens zijn, maar tot nu toe hebben we afgesproken dat we niet
aan minimumstraffen doen.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, mevrouw Yeşilgöz: dit roept wel een reactie van de
heer Koerhuis op.
De heer Koerhuis (VVD):
We hebben in de Kamer uitvoerig gedebatteerd over wel of geen
levenslange rijontzegging. Het was een goed debat. In een motie hebben
wij uitgesproken dat wij dat wel willen. Ik hoor de mitsen en maren van de
Minister. Die zijn hier ook besproken. We hebben gezegd dat we het
willen, maar dat we de uitvoering in ieder geval nog wel bij de Minister
laten, omdat er een hoop mitsen en maren aan zitten. De Minister kwam
met heel terechte mitsen en maren, maar uiteindelijk moet het wel
mogelijk zijn. De Minister maakte de kanttekening van de recidive. In het
debat is het voorbeeld gewisseld van iemand die op een hulpverlener was
ingereden, vijf jaar rijontzegging kreeg en daarna weer op een hulpverlener is ingereden. Diegene had eigenlijk gewoon nooit meer de weg op
gemogen. Ik wil de Minister graag aanmoedigen om die levenslange
rijontzegging toch mogelijk te maken in de wet. Ik zie de bredere brief
graag tegemoet.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Als ik mij niet vergis, vraagt de motie niet om het in te voeren, maar om
de juridische mogelijkheden te schetsen. Dat was de weergave van mijn
kant. Sowieso zullen we zoals gezegd na de zomer ingaan op de
uitvoering van die motie. Zoals gezegd voel ik enorm mee. Ik heb zelf ook
nabestaanden bezocht van slachtoffers die door toedoen van dit soort
mensen zijn overleden. Ik voel hier heel veel voor en ik begrijp het heel
goed, maar als in de praktijk van de strafrechtketen blijkt dat het niet het
beoogde effect heeft ... Rijontzegging betekent niet dat zo iemand
vervolgens niet gaat rijden. We zijn met z’n allen op zoek naar het meest
effectieve middel om ervoor te zorgen dat dit soort mensen voor anderen
geen gevaar vormen op de weg. Daar gaat het over. De motie vraagt naar
de juridische mogelijkheden. We zullen die goed op papier zetten, maar
het heeft dus nogal wat haken en ogen. Ik denk dat we na de zomer,
wanneer die brief uit is, zeker nog langer stil moeten staan bij de vraag of
je hiermee het gewenste effect bereikt.
De voorzitter:
Ik heb niet gedeeld hoeveel interrupties u heeft, meneer Koerhuis, maar
laten we uitgaan van twee keer twee. Als u uw interruptie wilt vervolgen,
is dit het moment. Anders vraag ik de Minister om verder te gaan met de
beantwoording.
De heer Koerhuis (VVD):
Heel kort dan. Ik kijk heel erg uit naar die brief. Er is geen silver bullet. Dit
is onderdeel van de oplossing. In de Kamer hebben we het ook gehad
over een monitoringskastje, dat als een soort rijslot werkt, en over een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

23

alcoholslot en dat soort zaken. Het is onderdeel van de oplossing, dat
hebben we al meegenomen als Kamer. Maar ik ga mijn aanmoediging niet
herhalen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Helder.
De voorzitter:
Ik vraag de Minister om verder te gaan met de beantwoording.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
De heer Koerhuis zegt terecht – dat zat ook in mijn inleidende tekst – dat
we heel veel zaken aan het opzetten en aan het intensiveren zijn. We
maken geld vrij, er komt nieuwe wetgeving over alcoholgebruik in het
verkeer en noem maar op. Je zult alles op alles moeten blijven zetten om
ervoor te zorgen dat het verkeer zo veilig mogelijk blijft en dat degenen
die daaraan lak hebben, hard worden aangepakt. Dat deel ik dus volledig.
Mevrouw Van Ginneken vroeg of ik kan toezeggen dat het fietstype wordt
geregistreerd bij ongevallen. Ik snap de behoefte aan deze informatie, ook
gezien het toenemende aantal fietsongevallen en de noodzaak om daarop
een goede aanpak te kunnen maken. Als ik mij niet vergis, was de
specifieke vraag of de politie dat kan registreren. Althans, zo hebben wij
de vraag begrepen. Laat ik uitleggen wat er ingewikkeld aan is als de
politie dat doet. Eigenlijk is het niet mogelijk om ongevallen te registreren
aan de hand van een specifiek fietstype. Dat er heeft onder andere mee te
maken dat de ICT-systemen van de politie dan volledig moeten worden
gewijzigd of aangepast. Daarvoor is op dit moment, zoals mevrouw Van
Ginneken weet, niet voldoende capaciteit beschikbaar. Het zal ook iets
vragen van de agenten. Bij elke registratie moeten ze dan een extra
handeling verrichten. Ze moeten het type immers nagaan. Daarnaast is uit
het onderzoek van VeiligheidNL van april, waarin deze fietsongevallen zijn
onderzocht, gebleken dat een groot deel van de fietsongevallen enkelvoudige fietsongevallen zijn, waarbij de politie niet altijd, of vaak niet, ter
plaatse komt. De politie is dus niet degene die bij al die ongevallen
aanwezig is. Registratie door de politie zou daarmee dan ook een
vertekend beeld geven. Ik heb vanuit mijn domein de vraag beantwoord
waarom het voor de politie op dit moment niet haalbaar is en waarom
het, zodra het wel haalbaar is, geen evenredig beeld oplevert.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
De uitleg van de Minister waarom de politie het niet op een sluitende
manier kan doen, volg ik. Maar heb ik goed begrepen dat dit een deel van
het antwoord is? De Minister gaf aan: vanuit mijn perspectief kan ik dit
erover zeggen. Gaat de Minister van IenW er nog op in?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik maakte de fout door non-verbaal te communiceren met mevrouw Van
Ginneken. Ik begon met «ik heb het geïnterpreteerd als politie».
Vervolgens nam ze een houding aan van «mwah» en dacht ik: ik moet het
nuanceren. Ik begrijp inmiddels dat Minister Harbers er ook nog op in zal
gaan, maar we hebben het opgevat als een vraag aan mijn adres en dus
heb ik geantwoord vanuit het perspectief van de politie.
De voorzitter:
Ik zie dat dit non-verbaal tot tevredenheid leidt. Gaat u verder.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dan kom ik bij mevrouw Kröger, die zei dat de pakkans voor rijden onder
invloed klein is, dat de politie geen controles meer uitvoert en de boete
laag is. Waarom moet je niet bijvoorbeeld direct je rijbewijs inleveren,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

24

zoals in Duitsland, vroeg ze. Het handhaven van het verbod op rijden
onder invloed van alcohol is en blijft een van de topprioriteiten van de
politie in de verkeershandhaving en is ook door het Openbaar Ministerie
en de politie als zodanig benoemd in de Leidraad voor de verkeershandhaving. Dat is ook terug te zien aan het aantal processen-verbaal voor
rijden onder invloed, dat de laatste jaren toeneemt: van ruim 28.000 in
2018 naar ruim 43.000 in 2022. Het grootste deel van de stijging wordt
veroorzaakt door de aanpak van rijden onder invloed van drugs. Maar ook
in het aantal processen-verbaal voor rijden onder invloed van alcohol is
een forse stijging te zien: van 22.000 naar 25.000. De controle is dus heel
groot en het heeft prioriteit. Ik weet niet of het heel erg bijdraagt om te
zeggen dat de pakkans heel klein is, juist als het topprioriteit heeft en je
ook ziet dat de aantallen enorm stijgen. Ik ben het dus niet eens met de
insteek van de vraag, maar ik geef natuurlijk wel heel graag antwoord.
De voorzitter:
Uw antwoord roept wel een vraag op bij mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Volgens mij is de Minister nog bezig met haar antwoord, dus wacht ik
even af wat ze verder gaat zeggen.
De voorzitter:
Dan houden we dat tegoed.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Wat ik er inderdaad nog aan wilde toevoegen, is dat de politie de laatste
jaren minder inzet op grote alcoholcontroles, want daar ging de vraag
volgens mij ook over. Daar hebben wij het eerder over gehad. Dan gaat
het over die fuiken die wij ons allemaal wel herinneren. Iedereen die
autorijdt heeft dat weleens meegemaakt, denk ik. Dat wordt minder
gedaan omdat het niet meer zo effectief is. Dat heeft te maken met
bijvoorbeeld ons gebruik van sociale media. Het gaat heel snel rond als er
een grote controle gaande is, waardoor zo’n controle niet meer de
effectiviteit heeft die hij vroeger had. In plaats daarvan wordt er veel meer
nadruk gelegd op flexibele controles, waarbij je veel sneller kunt
schakelen, dat wil zeggen als politie en niet als weggebruiker. De politie
maakt daarbij gebruik van informatie over bijvoorbeeld grootschalige
samenkomsten, feesten en evenementen en houdt dan heel gericht
flexibele verkeerscontroles. Voor ons zijn ze misschien minder zichtbaar,
maar de pakkans blijft even groot of neemt toe.
Nu ben ik wel klaar.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Volgens mij is dit precies waar mijn vraag over ging. We zien dat er 76 tot
140 doden per jaar zijn die gerelateerd kunnen worden aan rijden onder
invloed. Ik hoor de Minister zeggen dat er heel veel staandehoudingen
zijn, maar hoeveel controles zijn er nou nog? Moeten we dat aantal niet
opvoeren om het aantal verkeersdoden als gevolg van rijden onder
invloed terug te dringen? Ik hoor de Minister zeggen dat grote controles
niet effectief zijn en dat het meer gericht wordt gedaan. Maar doen we
dan ook zo veel gerichte controles dat we dat aantal gaan terugdringen?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het aantal controles wordt niet geregistreerd, maar wel het aantal
processen-verbaal, en dat is dus enorm gestegen. Dat is het getal dat ik
voor mevrouw Kröger heb: van 28.000 naar 43.000. Daar zit die stijging in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

25

Dat zijn wel hele concrete zaken met een proces-verbaal voor rijden onder
invloed van drugs of alcohol. We volgen dus die stijging. Het gaat niet om
het aantal controles, maar om het aantal mensen dat je eruit haalt.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dat is natuurlijk een beetje gek. Het kan ook zijn dat er zo veel meer
mensen onder invloed aan het verkeer deelnemen, dat daarom het aantal
processen-verbaal is gestegen. Het gaat natuurlijk om hoeveel mensen we
eruit filteren en dan is het wel degelijk relevant om te weten hoeveel
controles er zijn. Om het aantal doden terug te dringen zou ik het van
belang vinden om het volgende te weten. Wat is onze inzet? Oké, de
Minister van JenV zegt dat grootschalige controles niet effectief zijn. Daar
wil ik haar in volgen, maar dan wil ik wel dat die vervangen worden door
effectieve gerichte controles en dat er wordt gerapporteerd hoeveel dat er
zijn. Hoe ziet de inzet eruit?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Als het aantal van 28.000 naar 43.000 processen-verbaal niets zegt, dan
zegt het aantal controles ook niets. De aanname van mevrouw Kröger is:
stel dat er meer mensen zijn die dronken aan het verkeer deelnemen, dan
heb ik het aantal controles nodig om te weten of we effectief zijn. Nee, je
hebt het aantal processen-verbaal nodig om te weten of het effectief is, en
dat wordt geregistreerd. Ik denk dat wij het hier allemaal wel eens zijn dat
alles wat aan deze kant gebeurt, het sluitstuk is. Als we zien dat meer
mensen met drank op het verkeer ingaan, dan moeten we alles op alles
zetten om het sluitstuk op orde te hebben, zoals alcoholsloten en
controles, maar het gaat natuurlijk vooral over preventie, over het
voorkomen dat dit gebeurt. Volgens mij moeten wij juist blij zijn met deze
cijfers en deze inzet van politie en handhaving. IenW gaat volgens mij
onderzoek doen naar rijden onder invloed. Het heeft dus ook aan die kant
enorm de aandacht. Dat is ook om meer data te genereren. Aan de andere
kant zijn we met z’n allen bezig met preventie. Dan is er nog het sluitstuk,
het deel dat wij doen, waarbij de aantallen processen-verbaal stijgen.
De voorzitter:
Kort afrondend, mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Maar die aantallen processen-verbaal zijn toch onderdeel van de
staandehoudingen die de Minister eerder noemde? Dat is dus reactief: op
het moment dat gezien wordt dat iemand onder invloed rijdt. Het gaat
juist om de controles.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Nee hoor, dat zijn ook gerichte controles. Het zijn flexibele controles,
gericht op alcohol. De vraag was onder andere, als ik mij niet vergis, of er
nog steeds grootschalige controles waren, die fuiken. Die zijn er niet meer.
Ze zijn niet effectief, dus vinden de controles veel flexibeler plaats. Dat dat
effectief is, zie je volgens mij zeker ook – je kunt dat niet een-op-een
zeggen – aan de stijging van het aantal processen-verbaal.
De voorzitter:
Dan heeft de heer Krul nog een vraag.
De heer Krul (CDA):
Ik volg dit interruptiedebatje met interesse. Zonder er een lesje statistiek
van te maken: het aantal controles is natuurlijk wel belangrijk, want als je
bij minder controles meer processen-verbaal uitschrijft, kun je daar wel
degelijk een conclusie aan verbinden. De stelling van de Minister dat het
alleen maar om processen-verbaal gaat, klopt statistisch niet helemaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

26

Als blijkt dat je met minder controles meer processen-verbaal uitschrijft,
dan is er wel degelijk een conclusie te trekken. Dat is hoe statistiek werkt.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik zei niet «minder controles», dat heb ik nergens gezegd.
De heer Krul (CDA):
De Minister zei dat we het niet registreren.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik heb gezegd: we registreren het aantal controles niet. De politie richt de
handhaving in op basis van wat zij het meest effectief achten. Zo hoort het
ook, wij moeten dat hier niet landelijk bepalen. De grootschalige controles
die we voorheen kenden, zijn er niet meer. Ze zijn nu veel gerichter en
daarmee ook veel effectiever. Dat blijkt ook als ik naar de cijfers kijk. Maar
het is niet zo dat er minder controles zijn. Ze worden alleen anders
ingericht. Dat is wat ik in ieder geval bedoelde.
De heer Krul (CDA):
Dat begrijp ik. Ik hang daar ook geen oordeel aan, maar er valt wel
degelijk iets te zeggen als het aantal controles in verhouding staat tot het
aantal processen-verbaal. Op het moment dat je meer processen-verbaal
uitschrijft en je geregistreerd hebt dat je dat met meer of minder controles
hebt gedaan, dan kun je daar natuurlijk conclusies uit trekken. Alleen maar
sturen op processen-verbaal lijkt mij statistisch gezien niet zuiver.
Mevrouw Kröger vroeg naar wat er in Duitsland gebeurt. Daar heb ik geen
antwoord op gehoord, maar dat vind ik wel interessant.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
We kunnen de politie altijd vragen of er voor hen een behapbare wijze is
om de controles bij te houden. Voor de duidelijkheid: daar stuur ik niet op.
Ik weet dat de heer Krul dat niet bedoelde, maar ik geef dat wel even aan,
want ik maak vaker veiligheidsdebatten mee waarin we wel op zoek zijn
naar hoe we daarop kunnen sturen. Ik neem daar dus even een voorschot
op, gebaseerd op mijn ervaring van de afgelopen anderhalf jaar. Ik vul niet
in hoe de politie of het OM dat moet doen. Ik denk dat de processenverbaal wel een van de belangrijkste indicatoren zijn. Dat is ook de inzet
en de prioriteit vanuit de politie en het OM. Het is heel terecht dat we
hierop inzoomen. De heer Koerhuis schetste net het totaalplaatje. Alle
zaken bij elkaar opgeteld, zoals de wetgeving over rijden onder invloed
– ik noem het even de «alcoholwetgeving» – en de extra inzet van de
politie en de boa’s op verkeershandhaving, zorgen ervoor dat we het nog
veiliger maken.
Voorzitter. Misschien mag ik meteen een bruggetje maken naar de vraag
van de heer Koerhuis over de verkeershandhaving door boa’s. De pilot is
al uitgebreid en loopt momenteel ook in de gemeentes Breda, Harderwijk,
Schouwen-Duiveland, Venlo en Zaanstad. Aan deze uitbreiding is ook het
lopen door rood licht toegevoegd. Momenteel zit de pilot in de afrondende fase. De oplevering van de definitieve versie van het onderzoeksrapport zal naar verwachting begin juni zijn. Tijdens het bespreken van de
conceptversie kwam een positief beeld naar voren. Het is wat mij betreft
opportuun dat de overtredingen later dit jaar opgenomen worden in
domeinlijst I van de Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar. Dat betekent dat alle gemeenten vanaf dat moment buitengewoon opsporingsambtenaren kunnen inzetten voor de handhaving van
deze overtredingen. In de tussenliggende periode kunnen de gemeenten
die momenteel meedoen aan de pilot aan het Openbaar Ministerie vragen
om de pilot te verlengen totdat de bevoegdheden definitief zijn
opgenomen in de regeling. Voor een goede uitvoering van de nieuwe
bevoegdheden zal zorgvuldig gekeken moeten worden naar de opleiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

27

en training van buitengewoon opsporingsambtenaren. Tegen de
Kamerleden die dit interessant vinden, zeg ik: ik heb al een paar keer
meegelopen en het is echt heel mooi om te zien hoe ze dat doen.
Misschien zijn er Kamerleden die dit nog niet hebben gedaan.
Mevrouw Kröger vroeg of we kunnen flitsen op 30 kilometerwegen en of
boa’s daarin een rol kunnen spelen. Door het OM worden flitspalen
ingezet op de wegen waar de verkeersveiligheidsrisico’s het grootst zijn.
Dat zijn op dit moment de 50 kilometerwegen en de 80 kilometerwegen.
Er kunnen door de lokale driehoek wel afspraken worden gemaakt over de
handhaving door de politie op 30 kilometerwegen. Het Openbaar
Ministerie kijkt of er wegen zijn waarop de snelheid verlaagd is naar
30 kilometer per uur, of waar dat nog gaat gebeuren, en waar de risico’s
voor de verkeersveiligheid dusdanig zijn dat de inzet van een al geplaatste
flitspaal tijdelijk wellicht toch de beste oplossing blijft. Dat geldt dus op
wegen waar de situatie veranderd is, maar waar al wel een flitspaal
aanwezig was.
Het uitgangspunt van het Openbaar Ministerie is echter wel dat er sprake
moet zijn van een geloofwaardige weginrichting die past bij de geldende
maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Deze discussie heb ik nog
niet zo lang geleden gehad met mevrouw Van Ginneken. In de basis zijn
we het er allemaal over eens dat die wegen zo ingericht moeten zijn dat
het daarbij past. Als dat niet het geval is, dan kun je dat niet altijd
oplossen door flitspalen te plaatsen. Boa’s kunnen niet worden ingezet
voor de handhaving van de snelheid op 30 kilometerwegen, omdat dat
niet past bij het vastgestelde inzetcriterium. Ze mogen alleen handhaven
op ongemotoriseerd rijdend vervoer. Dat heeft natuurlijk te maken met
hun opleiding, met de reden waarvoor zij er staan en met hun eigen
veiligheid. Daar is heel zorgvuldig naar gekeken. Zij worden bijvoorbeeld
ingezet voor fietsers en voetgangers, wat ook ongelofelijk belangrijk werk
is.
Daarmee ben ik erdoorheen, voorzitter.
De voorzitter:
Dat gaan we, met uw welnemen, Minister, voor het gemak even toetsen
bij de Kamer, want dan zou de Kamercommissie u ook kunnen verexcuseren voor de tweede termijn. Zijn alle vragen beantwoord? Ik constateer
dat dat nog niet zo lijkt te zijn. De heer Koerhuis, de heer Krul, meneer
Madlener en mevrouw Kröger hebben nog een vraag. Ik ga bij meneer
Madlener beginnen.
De heer Madlener (PVV):
Er zijn veel meer mensen gepakt met alcohol en/of drugs achter het stuur.
Dat is een goede zaak. Ik neem inderdaad ook aan dat dit komt door meer
inspanning van de politie en niet doordat Nederlanders ineens veel meer
zijn gaan drinken. Prima dus. Maar nu gaat het mij om het volgende. Als
je nu gepakt bent met alcohol, wat krijg je dan de tweede keer voor straf?
We hebben het net gehad over progressief straffen. De eerste keer moet je
je rot schrikken en misschien een flinke boete betalen, maar je moet het
niet een tweede keer doen. Als je het tóch doet, moet de straf ook
gigantisch zijn, denk ik. Dan moet je ook echt je rijbewijs voor een jaar
verliezen. Dus als je nou voor de tweede keer gepakt wordt voor een
alcohol- of drugsvergrijp, wat is dan de straf? Hoeveel meer is het dan
vergeleken bij de eerste keer?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het zal natuurlijk altijd afhankelijk zijn van het individu en de casus. Dat is
aan het Openbaar Ministerie en de rechter. Het hangt er ook van af hoe
iemand in beeld is gekomen of gepakt is en wat er gebeurd is. Maar bij
een tweede keer wordt vrijwel altijd een ontzegging van de rijbevoegdheid geëist. Of meestal, want dat is nog steeds niet aan mij maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

28

aan het Openbaar Ministerie en de rechter, zoals het hoort. Dan hangt het
dus van de verdere omstandigheden af of daar andere straffen aan
toegevoegd worden en noem maar op. Die opties zijn er, maar je kunt dat
natuurlijk niet uittekenen, van: de eerste keer dát en de tweede keer per
definitie dát. Dat is namelijk aan de rechter.
De heer Madlener (PVV):
Het is ook handig dat je als je gepakt wordt met alcohol op, al voorwaardelijk weet dat je je rijbewijs kwijt bent als je het binnen vijf jaar nog een
keer doet. Dat helpt. Je moet het dus ook echt heel streng handhaven, en
dat gebeurt kennelijk niet. Er wordt de eerste keer altijd een voorwaardelijke straf opgelegd, begrijp ik.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dan lopen er twee dingen door elkaar. Als ik zeg dat ik niet voor het
Openbaar Ministerie en de rechter kan invullen hoe zij de eerste keer en
de tweede keer moeten handelen, kan de heer Madlener niet zeggen: dus
je komt overal mee weg. Dat matcht niet; dat heeft vrij weinig met elkaar
te maken. Het gaat erom dat er meestal sprake zal zijn van ontzegging van
de rijbevoegdheid en dat je daarbij een hogere boete kunt krijgen. De
rechter en het Openbaar Ministerie zullen altijd kijken wat er aan de hand
is, wat er is gebeurd, wat het verhaal is en hoe wij straffen. Wij stellen hier
met elkaar de kaders daarvoor, en die kaders zijn stevig. Dat heb ik zojuist
ook aangegeven. Die zijn stevig, en daarbinnen zal het per zaak verschillen
hoe men daarmee omgaat. Dat vullen wij hier natuurlijk niet in voor de
rechter.
De voorzitter:
De heer Madlener, afrondend.
De heer Madlener (PVV):
Laat ik mijn laatste vraag dan herformuleren. Dit is wel vermoeiend. Is het
mogelijk dat u als Minister een regel maakt: als je met alcohol of drugs
achter het stuur gepakt wordt, krijg je altijd een voorwaardelijke rijontzegging als je het nog een keer doet binnen vijf jaar? Zoiets. Is dat
mogelijk? Kunnen wij dat vragen als Kamer, en u als Minister? Kunnen wij
dat in de wet zetten, zodat iedereen weet: als je een keer wordt gepakt,
heb je een probleem, en als je twee keer wordt gepakt, heb je een heel
groot probleem? Dan doe je het dus niet meer.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het is juridisch mogelijk. Of het wenselijk is, hoe het samenhangt, of het
wat toevoegt aan de strafrechtketen en of je het daarom moet willen, en
of het proportioneel is, zijn allemaal zaken die niet alleen ik maar ook de
Kamer altijd afweegt. En dan kom je weer uit aan het begin van ons
gesprek. Dat hoort in die samenhang.
De voorzitter:
Volgens mij heeft de heer Madlener zijn antwoord. Ik ga naar mevrouw
Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Over alcohol zal ik in tweede termijn nog iets vragen, omdat ik het toch
een moeizaam verhaal vind en ...
De voorzitter:
Ik onderbreek u even. U heeft dat gemist bij de aanvang van dit commissiedebat, maar deze Minister is bij de tweede termijn niet aanwezig, als u
dat toelaat. Dus misschien kunt u deze interruptie daarvoor benutten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

29

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Die wou ik ook al benutten voor de 30 kilometer. Wat ik moeizaam vind, is
dat we eigenlijk ...
De voorzitter:
Dan doet u twee korte, mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja. Handhaving is zo cruciaal. Eigenlijk wordt er gezegd: die 30 kilometer
per uur gaan we niet handhaven. Daarvoor worden een aantal redenen
genoemd. En we zijn minder gaan handhaven op alcohol. De Minister zegt
dat dat niet zo is, omdat er meer processen-verbaal zijn uitgeschreven,
maar we zijn minder gaan handhaven. Ik wil heel graag de bevestiging
van de Minister dat er net zo veel of meer is gehandhaafd, want het aantal
verkeersdoden ... Er wordt meer gedronken in het verkeer, en onderzoek
laat zien dat minder handhaving leidt tot meer alcoholgebruik in het
verkeer. Mensen denken dat ze toch niet gepakt worden. Kom dan dus
met de cijfers waaruit blijkt dat er net zo veel of meer gehandhaafd wordt.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
We zijn niet minder gaan handhaven, we zijn anders gaan handhaven.
Daar kan mevrouw Kröger alles van vinden. Ze kan het goed vinden of
niet goed vinden, maar ik geloof dat ik in mijn hele betoog van inleiding
tot nu met cijfers onderbouw dat het met extra middelen, extra inzet,
prioriteit en slimmer handhaven niet minder zijn gaan doen, maar dat we
het anders zijn gaan doen. Als het gaat over 30 kilometerzones, zeg ik
helemaal niet dat er niet gehandhaafd wordt. Integendeel, maar het gaat
om de weginrichting. Dat is een discussie die we vaker hebben gevoerd.
Daar begint het mee. Dat is een verantwoordelijkheid van de lokale
overheid. Op het moment dat daar alles aan gedaan is en je merkt dat er
meer nodig is, dan zal dat vanuit het Openbaar Ministerie worden gedaan.
We hebben met elkaar afgesproken dat het niet effectief is om overal
flitspalen neer te zetten als de weginrichting niet past bij 30 kilometer per
uur. Dat vind ik zelf een heel belangrijke en daar houd ik ook aan vast. Als
je echt slachtoffers wilt voorkomen, is er een verantwoordelijkheid om de
weg zo in te richten dat het past bij 30 kilometer per uur. Het gaat er dus
continu over wat het meest effectieve is wat je doet. Volgens mij zijn we
daarnaar op zoek. Dat proberen we hier neer te leggen. Ik vind het
inderdaad ingewikkeld als ik de aanpak met cijfers onderbouw en
vervolgens de samenvatting is dat er niet wordt gehandhaafd. Het
tegendeel is waar.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Er is voor gekozen om grootschalige controles te stoppen. Er is een
andere aanpak. Mijn vraag is dan of de Minister met cijfers kan onderbouwen wat de pakkans is. Dan is het niet goed genoeg om te zeggen dat
er meer processen-verbaal zijn uitgeschreven. Is de pakkans net zo groot
als bij de grootschalige controles, of is deze verbeterd? Met het aantal
doden door alcohol- en drugsgebruik in het verkeer, zou ik zeggen dat je
de pakkans wilt vergroten. Dat zou ik graag door de Minister onderbouwd
zien met cijfers. Ik begrijp dat ze dat niet staande het debat kan doen,
maar ik neem aan dat ze dat het wel inzichtelijk kan maken.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Volgens mij heb ik al toegezegd om bij de politie te vragen of men iets kan
zeggen over het aantal controles en over het aantal inzet. Ik zal zeker
aangeven dat het wenselijk is om dat te vermelden in de halfjaarrapportage, in het bericht van de politie voor de zomer, of in deze commissie.
De pakkans is niet te berekenen. Als ik vervolgens het stijgende aantal
gepakten geef, zegt mevrouw Kröger dat ze dat niet relevant vindt. Dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

30

wel ingewikkeld, maar dat maakt niet uit. Ik zal bij de politie opvragen of
er meer cijfers zijn over bijvoorbeeld het aantal controles. Volgens mij
zegt de effectiviteit van controles veel meer dan het aantal, maar ik zal
kijken wat de politie nog aan data heeft. Ik zorg er ook voor dat het bij
deze commissie komt en bij het commissiedebat over de politie van
Justitie en Veiligheid. Dan kunnen de Kamerleden kiezen waar ze het
willen laten terugkomen.
De voorzitter:
Kunt u daar iets van een tijdsplanning aan koppelen?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik zal sowieso de uitvraag nu doen. Binnen drie weken komt de nieuwe
halfjaarrapportage van de politie. Ik zal proberen om het daarin te laten
zetten. Als het antwoord van de politie wat langer op zich laat wachten,
wordt het in het volgende halfjaarbericht en dat is na de zomer.
De voorzitter:
Dan leggen we dat vast. Mevrouw Kröger, ik kijk nog even speciaal naar u,
want u was iets later. Bent u door uw vragen voor de Minister van Justitie
en Veiligheid heen? Dank u wel. Dan had ik volgens mij nog de heer Krul
en de heer Koerhuis. We beginnen bij de heer Krul.
De heer Krul (CDA):
Ik blijf het een wonderlijk punt vinden over de effectiviteit en de efficiëntie
van die controles. Het mag eigenlijk niet, maar ik had het net fluisterend
over een voorbeeld. Ik kan naar de supermarkt gaan om krasloten te
kopen en dan kijken hoeveel geld ik daarmee win, op welk moment van de
dag ik ga. Ik kan allerlei slimme dingen bedenken, waarvan ik denk dat het
mijn kansen vergroot, maar als ik er niet bij vertel hoe vaak ik krasloten
koop, dan kan ik toch nooit de effectiviteit berekenen? Of ik 900 keer of
500 keer zo’n lot koop, is dat toch wel degelijk heel relevante informatie
als ik de kans wil berekenen dat ik iets win? Het CDA is absoluut tegen
krasloten, het is maar een voorbeeld. Maar goed, ik gebruik mijn vraag
eigenlijk voor iets anders, wat ook in het verlengde ligt van het verhaal
van mevrouw Kröger. Dat gaat over Duitsland. Die vraag is volgens mij
twee keer gesteld. Waarom doen we niet wat zij doen? Weten we ook
waarom zij doen wat ze doen?
De voorzitter:
De Minister. U hoeft geen antwoord te geven op de vraag of krasloten
effectief zijn. Laat dat vooral bij de heer Krul.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Nee, maar ik ga daar wel op in, want de heer Krul bedoelt het ongetwijfeld
niet zo, maar datagedreven handhaven door de politie, wat in Nederland
op zeer hoog niveau gebeurt, zou ik niet willen vergelijken met willekeurig
krasloten kopen en gokken wanneer je beethebt. Het voorbeeld vond ik
om verschillende redenen, zowel politiek als inhoudelijk, niet het meest
handige. Ik heb in ieder geval toegezegd om te kijken of we bij de politie
meer informatie kunnen halen over het aantal controles. Dat is volgens
mij waar de heer Krul ook naar op zoek was.
Dan wilde hij graag terug naar het niet direct inleveren van je rijbewijs
zoals in Duitsland. Ik betrek dit aspect overigens graag bij de gesprekken
die we hierover gaan hebben, omdat wij bezig zijn met een beter en
steviger plan voor het handhaven. Naast de controles komen we ook met
wetgeving. Er komt strakkere handhaving voor wat betreft het promillage
dat iemand mag hebben. Wij zijn dus juist bezig met het inrichten van
stevigere wetgeving. Die wetgeving is al in consultatie geweest en gaat
voor de zomer naar de Raad van State. Dat zal dus in de komende tijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

31

komen. Ik zeg het volgende richting de heer Krul. Zijn vraag, en de vraag
van mevrouw Kröger, ging over het volgende. Wat ik graag wil doen, is
dat we bij het aanbieden van die wet ook ingaan op het verschil met
bijvoorbeeld Duitsland en waarom we denken dat dit wel of niet effectiever is. Dan kunnen we het ook bij die behandeling betrekken. Misschien
is dat dan ook de meest effectieve en inhoudelijke manier. Dat neem ik
graag mee. Het gaat dus voor de zomer naar de Raad van State. Dat zal
dan hopelijk dit najaar – het zal in ieder geval niet aan ons liggen –
richting de Kamer gaan. Daar voeg ik Duitsland aan toe.
De voorzitter:
Daarmee is uw vraag over Duitsland volgens mij beantwoord.
De heer Krul (CDA):
Is dat dan de wet-Mulder?
De voorzitter:
Welke wet is dit?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het wetsvoorstel rijden onder invloed.
De voorzitter:
Het wetsvoorstel rijden onder invloed. Dat komt dus nog naar de Kamer?
Ja, die zit nu in consultatie, precies.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja, zeker. Die gaat dus voor de zomer naar de Raad van State. Het is een
aanpassing van de Wegenverkeerswet. We zorgen ervoor dat we de hele
context daarbij schetsen, zodat de verwarring die zou kunnen ontstaan
dan ook weggenomen wordt.
De voorzitter:
U wordt op uw wenken bediend, meneer Krul. Meneer Koerhuis, u had
nog een aantal openstaande vragen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Sorry dat ik u onderbreek. Daar zit dus die strengere aanpak in. Dat is wat
er naar de Kamer komt. Daarom betrek ik ’m, in die context, bij al deze
vragen. Ik begrijp dat het niet helemaal op het netvlies stond dat er een
dergelijke wet aankwam, maar daar wordt het bij betrokken.
De voorzitter:
De heer Koerhuis, u had wellicht nog een aantal openstaande vragen.
De heer Koerhuis (VVD):
Ja. Een van de twee openstaande vragen was de volgende. O, nu wordt er
een interruptie genoteerd. In het mondelinge vragenuur had de Minister
van Infrastructuur toegezegd dat de wetgeving voor onder andere het
alcoholslot voor het einde van het tweede kwartaal naar de Kamer zou
komen. Waarschijnlijk heb ik daar nu het antwoord op gekregen. Ik had
ook nog een openstaande vraag, namelijk: wanneer komt de wetgeving
voor het monitoringskastje naar de Kamer?
De voorzitter:
Ik hoor net dat die in de beantwoording zit van de Minister van IenW.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja. We zijn met zoveel strakke wetgeving bezig. Het komt, maar dat zijn
echt andere trajecten. Die komen via de Minister van IenW langs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

32

De voorzitter:
Kan ik dan met uw welnemen de eerste termijn van de Minister van JenV
afronden? Ik dank de Minister voor haar inbreng en excuseer haar voor
het resterende deel van het debat. Dank voor uw aanwezigheid namens
de commissie. We gaan over tot de beantwoording van de vragen in de
eerste termijn van de kant van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat. Meneer Harbers, het woord is aan u.
Minister Harbers:
Voorzitter, dank u wel. Ik zal een aantal inleidende woorden zeggen.
Daarna ga ik in op het SPV, het Strategisch Plan Verkeersveiligheid; daar
waren een paar vragen over. Dan ga ik in op fietsveiligheid, N-wegen en
infrastructuur, en gedrag. Zo heb ik het maar even genoemd; daar valt
heel veel onder. Ik ga ook in op verzorgingsplaatsen. Daarna beantwoord
ik een paar overige vragen.
Allereerst mijn excuses aan mevrouw Van der Graaf. In de verzamelbrief
stond per ongeluk «de motie-De Graaf», waar dat de motie-Van der Graaf
had moeten zijn. Dan hebben we ook het juiste Kamerlid erbij. Excuses
voor deze slordigheid. Door een aantal leden is al gezegd dat er vorig jaar
737 verkeersdoden te betreuren waren; we hebben het daar recent ook
over gehad in het mondelinge vragenuur. Een van de leden zei: dat maakt
het altijd een zwaar debat, zeker omdat het een forse stijging was ten
opzichte van 2021. Achter die cijfers gaan vaders, moeders, vrienden,
vriendinnen, naasten en dierbaren schuil, en ook de opdracht om hard
verder te werken aan verkeersveiligheid en het bevorderen daarvan. Zoals
eerder aangegeven, volgt de nadere duiding aan het eind van dit jaar in
de SWOV-publicatie de Staat van de Verkeersveiligheid. Daarmee hebben
we ook nadere duiding over voertuigtypen, soorten wegen en kenmerken
van verkeersdeelnemers. Die informatie helpt ons om gerichtere
maatregelen te nemen om het verkeer veilig te maken.
Ik heb enkele maanden geleden al aangegeven dat ik, samen met
medeoverheden en maatschappelijke partijen, bezig ben om een
aanvullend pakket aan maatregelen te gaan opstellen om het aantal
verkeersslachtoffers fors verder te verminderen, om die trend te keren. Ik
gaf toen al aan dat we in de categorie gaan komen van moeilijkere en
ingewikkeldere maatregelen om de doelstellingen, namelijk halvering van
verkeersslachtoffers in 2030 en nul verkeersslachtoffers in 2050, te
behalen. Zoals eerder aangegeven aan de Kamer, bericht ik u voor het
commissiedebat Verkeersveiligheid in het najaar over de voortgang. Ik
verwacht dat dit traject volgend jaar voltooid zal zijn.
Dat is ook het antwoord op de vraag van de heer Krul. Hij vroeg hoe het
staat met de uitvoering van de motie-Geurts op dit gebied. Mevrouw Van
Ginneken voegde daar de oproep aan toe om nog een tussendoel te
stellen voor 2026. Ik haalde niet uit de vraag of dat specifiek voor fietsers
was bedoeld of in zijn algemeenheid. Neem wel in overweging – hier ga ik
straks ook verder op in – dat er al heel veel dingen worden gedaan:
kenmerken voor een nieuwe gebiedsontsluitingsweg van 30 kilometer per
uur, de tranches die we, met de medeoverheden, aan het besteden zijn
aan allerlei verkeersveiligheidsmaatregelen en vele campagnes. Daar zal
ik straks ook nog wat verder op ingaan. Die blijven we ook allemaal
gewoon doen. Ik moet wel heel eerlijk zeggen dat ik niet denk dat het
stellen van nog een tussendoel in 2026 ons heel veel verder gaat helpen.
We moeten onze energie vooral richten op omvangrijke pakketmaatregelen die ons helpen om ons doel voor 2030 echt te gaan behalen. Zoals
gezegd weet ik niet precies of het alleen over fietsers ging.
Dit brengt me bij de vele vragen die gesteld zijn over fietsveiligheid. Ik heb
de vragen van mevrouw Van der Graaf bovenop liggen. Omdat dit vragen
zijn die ook door anderen zijn gesteld, begin ik hier toch mee, ook al is ze
nu niet meer bij het debat aanwezig. Haar eerste vraag was hoe ik sta
tegenover extra maatregelen zoals gescheiden rijbanen en andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

33

maatregelen. Dat zijn hele verstandige maatregelen. Dat is ook het type
maatregelen dat via die investeringsimpuls uit die 500 miljoen euro
aangevraagd kan worden door medeoverheden, waar we dan aan
bijbetalen. Tijdens de tweede tranche zijn er 66 aanvragen toegekend aan
medeoverheden ten behoeve van vrijliggende bromfiets- of fietspaden.
Dit komt neer op zo’n 70 kilometer extra vrijliggend fietspad. Ook tijdens
de derde tranche van de impuls verwachten we weer veel aanvragen op
dit gebied.
Mevrouw Van der Graaf vroeg mij ook om bij de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening onder de aandacht te brengen dat de
openbare ruimte nog veel meer rekening moet houden met oudere,
meestal fietsende of wandelende, verkeersdeelnemers. Dat zal ik zeker
doen. Daarnaast faciliteren we ook wegbeheerders op alle mogelijke
manieren om aandacht te hebben voor verkeersveiligheid van ouderen in
de openbare ruimte. In het handboek verkeersvoorzieningen binnen de
bebouwde kom is nu nadrukkelijk ook informatie opgenomen over
seniorvriendelijk wegontwerp.
Mevrouw van der Graaf vroeg ook om hier aandacht voor te hebben bij de
nieuwe tranches van die 500 miljoen SPV-gelden. We zetten daarop in en
we bespreken dat ook expliciet met de medeoverheden. Daarbij breng ik
wel in herinnering dat er altijd een risicoanalyse moet zijn bij die
medeoverheden, zodat we ook daadwerkelijk weten dat het probleem dan
goed wordt aangepakt. Dat dwingt de medeoverheden ook om daar goed
over na te denken. Dit is tegelijkertijd ook de wijze waarop wij de
gemeenten niet alleen financieel ondersteunen. We ondersteunen ze ook
bij het indienen van aanvragen hiervoor. We proberen ze zo soepel
mogelijk door de papierwinkel die hierbij hoort, zeker voor gemeenten, te
loodsen. Dit doen we ook om het zo makkelijk mogelijk te maken om bij
de voor hen gereserveerde gelden uit die 500 miljoen te komen. Ik zie daar
ook een rol weggelegd voor de provincies. Heel veel provincies stellen
hun capaciteit ook beschikbaar om het gemeenten in hun provincie
makkelijker te maken, al dan niet in samenwerking met de provincie, om
die gelden effectief te besteden.
Mevrouw Van der Graaf, de heer Koerhuis en anderen vroegen aandacht
voor enkelvoudige fietsongevallen onder ouderen. We weten dat deze
helaas een fors aandeel hebben in de cijfers van verkeersslachtoffers. Dit
doen we onder andere door in te zetten op het dragen van een helm, het
aanbieden van trainingen en het beter laten herkennen van elektrische
fietsers. We zetten daar ook fors op in. We geven hier prioriteit aan in de
uitwerking van het meerjarenplan fietsveiligheid. We zijn daarnaast
gestart met het ontwikkelen van een strategie gericht op hoe we het
vrijwillig gebruik van de fietshelmen op een effectieve manier kunnen
promoten. Effectief bedoel ik in de zin dat de boodschap ook overkomt.
We zien dit de afgelopen jaren gelukkig wel, maar dit kan wel een impuls
krijgen. Die strategie is dit najaar klaar. Zoals u weet, zijn er verschillende
trainingen voor ouderen beschikbaar van onder andere de Fietsersbond
en Veilig Verkeer Nederland. We hebben ook het programma
Doortrappen, dat we met gemeenten draaien. Hier doen inmiddels tussen
de 200 en 300 gemeenten aan mee.
In dat programma is ook stimulering van het fietshelmgebruik
opgenomen. Dat was de vraag van de heer Koerhuis. In het programma
wordt ook echt op een hele inzichtelijke manier aangegeven hoeveel baat
je erbij kunt hebben om die helm toch maar op te zetten. Dat vindt ook
wel weerklank.
Er zit natuurlijk een ingewikkelder vraagstuk achter, namelijk de sociale
norm die ook een rol speelt bij het al dan niet gebruiken van de fietshelm.
Mevrouw Van der Graaf wees daarop, maar we weten ook uit recent
kwalitatief onderzoek dat die sociale norm een grote rol speelt. Dat is nou
precies de input die we gebruiken bij het opstellen van een geloofwaardige strategie, waardoor we ook echt inzichtelijk kunnen maken hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

34

ontzettend veel letsel je kunt voorkomen. We koppelen dat ook aan het
verantwoordelijkheidsgevoel voor dierbaren. Die suggestie van mevrouw
Van der Graaf nemen we over bij het opstellen van die strategie.
De heer Koerhuis vroeg of we, gelet op het hoge aantal ongelukken met
e-bikes, een verkeerscampagne kunnen starten of verkeerscursussen
kunnen aanbieden. Deze vraag heb ik eigenlijk net al beantwoord, want
die elementen zitten in de programma’s die we al doen en komen ook in
het meerjarenprogramma fietsveiligheid.
Dan een interessant punt dat mevrouw Van der Graaf aan de orde stelde,
namelijk dat fietshelmen er ook beter uit moeten zien dan nu en comfortabeler moeten zijn dan men vermoedt. We weten dat daar mogelijk een
aangrijpingspunt zit. Twee maanden geleden, in april, was er een
conferentie georganiseerd door een verzekeraar die met allerlei partijen
keek hoe we daar meer aandacht voor kunnen hebben. Daar is bijvoorbeeld ook met de fietsindustrie gesproken over een consumentvriendelijke doorontwikkeling van de fietshelm. Weet dus dat er ook op dat
gebied al initiatieven lopen.
Dan de hamvraag van de heer Koerhuis, namelijk hoe ik aankijk tegen het
verplichten van de fietshelm als stimuleren ervan onvoldoende lukt. Ik
probeer echt heel nadrukkelijk in te zetten op stimulering, ook op
geloofwaardige stimulering. We zullen vanzelfsprekend kijken hoe dat in
de praktijk werkt. We weten uit andere landen waar het gebruik nog altijd
vrijwillig is, dat er ook nog wel wat tijd overheen gaat. Maar één ding
weten we wel, namelijk dat te snel verplichten van die fietshelm mogelijk
leidt tot minder fietsgebruik en een averechts effect kan hebben op andere
maatschappelijke doelstellingen, zoals bereikbaarheid, gezondheid en
leefbaarheid. Om die reden zien we dat ook veel belangenorganisaties wél
voor het simuleren van het vrijwillige gebruik zijn, maar niet direct voor
een helmplicht. Dat gebruiken we dus ook in de opzet van onze
aanstaande strategie. Maar het promoten ervan kan het fietshelmgebruik
uiteindelijk sterk vergroten. We weten ook dat de
ANWB-fietshelmcampagne die in april gevoerd werd, geleid heeft tot een
aanzienlijke stijging in de verkoopcijfers van fietshelmen.
Dan het rijonderwijs. De heer Koerhuis vroeg of we hogere eisen kunnen
stellen aan het rijexamen voor de auto, zodat daarin ook aandacht is voor
andere verkeersdeelnemers, zoals mensen op een e-bike. We hebben het
even nagevraagd bij het CBR. Dat zegt dat dit onderdeel inmiddels ruim
voldoende wordt afgedekt in de huidige examens, want in die examens is
expliciet aandacht voor de omgang met andere verkeersdeelnemers. De
examenroutes worden zo ontworpen dat er ook weggedeeltes bij zitten
waar heel veel andere vervoerssoorten voorkomen, zoals fietsen,
elektrische fietsen, brommers, scooters et cetera, zodat bij de beoordeling
goed kan worden meegenomen hoe kandidaten daarmee omgaan: of ze
daar aandacht voor hebben bij het inhalen, of ze voldoende afstand
houden en snelheid matigen en hoe ze daarop anticiperen. Volgens het
CBR is daar dus geen aanvullende inzet op nodig.
Dan vroeg de heer Krul wat de stand van zaken is met betrekking tot de
motie over lokale verboden voor fatbikes. Hij weet wat ik ga antwoorden,
namelijk dat die motie is verworpen.
De heer Krul (CDA):
Het was een poging waard.
Minister Harbers:
Fatbikes zijn juridisch gezien nog altijd fietsen met een trapondersteuning
tot maximaal 25 kilometer per uur, dus als ze bij hogere snelheden
ondersteuning bieden, dan wel opgevoerd zijn of een continue aandrijving
hebben, dan zijn ze verboden, tenzij ze door de RDW zijn goedgekeurd,
maar dan heten ze snorfietsen. Er kan dus wel op gehandhaafd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

35

Dan ben ik toch terug bij de heer Koerhuis. Hij stelde: we hebben een
minimumleeftijd en een rijbewijs voor bevoegde snorfietsen; waarom
hebben we die niet voor elektrische fietsen? Het antwoord daarop is dat
de elektrische fiets uiteindelijk qua massa, gemiddelde snelheid en rijtaak,
maar vooral vanwege het feit dat je actief moet trappen, dichter bij een
fiets ligt dan bij een snorfiets. Een rijbewijsverplichting en een minimumleeftijd kunnen ertoe leiden dat we ook de mobiliteit van kinderen en
jongeren onnodig belemmeren. Zoals gezegd heeft dat weer een
negatieve invloed op onze andere maatschappelijke doelstellingen. Gelet
op de kenmerken van de elektrische fiets, acht ik die rijbewijsverplichting
en minimumleeftijd niet proportioneel.
De vraag waarom we geen medische keuring hanteren bij het gebruik van
elektrische fietsen – we hebben die voor ouderen wel voor het rijbewijs –
vind ik wel in hetzelfde stramien liggen. Ik wil geen strengere eisen stellen
aan weggebruikers dan nodig is voor de verkeersveiligheid. Nieuwe
maatregelen moeten effectief zijn en niet gepaard gaan met een onevenredige lastenverzwaring voor de burger. Ondanks de risico’s, maar die kun
je ook afdekken met een helmplicht en de cursussen die we daarvoor
hebben, zoals Doortrappen en Valpreventie, is het nog altijd zo dat het
besturen van een fiets andere en lichtere eisen aan de gebruiker stelt dan
het besturen van een gemotoriseerd voertuig zoals een auto. Dus zo’n
rijbewijskeuring zou ik niet zomaar willen toepassen op fietsers. Denk ook
aan de gezondheidswinst voor ouderen als ze wel blijven fietsen. Die is
enorm hoog en die wil ik niet in de weg staan. Het gaat dus meer om de
bewustwording van hoe je dat veilig doet.
De voorzitter:
Ik constateer dat op dit punt de heer Koerhuis nog een vraag aan u heeft.
De heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Laat ik in ieder geval constateren dat de Minister en ik het doen voor die
ouderen. We willen die ouderen gezond en fit houden én beschermen.
Daar doen we het voor. Ik noem toch een voorbeeld dat ik recent heb
gezien. Er was een stevige wind en een ouder iemand komt eraan op een
elektrische fiets. Er komt een windvlaag, de fietser valt en de auto die
kwam aanrijden kon nog maar net stoppen. Je hebt dan toch niet
helemaal meer die voertuigbeheersing. Wat kunnen we daaraan doen?
We hebben het over het aanbieden van een verkeerscursus. Maar
misschien is zo’n elektrische fiets toch te zwaar voor zo’n ouder iemand. Ik
weet het niet. Dit is een eigen observatie die ik een paar weken terug heb
gedaan. We zien dit in de statistieken ook terug. Ik zit dan te denken aan
een medische keuring, aan een verkeerscursus. Maar als die niet wordt
gevolgd, kun je die dan verplichten? Het zijn ideeën waarmee ik worstel.
Hoe kijkt de Minister daartegen aan?
Minister Harbers:
Ik zal heel eerlijk zeggen dat ik dat heel ver vind gaan. Er is toch ook nog
eigen verantwoordelijkheid. De vraag is hoe het afgelopen zou zijn als
iemand met diezelfde windvlaag op een gewone fiets had gezeten. Onze
steun zit nu juist bij al die cursussen die we aanbieden. In dit geval vind ik
het wel een heel zwaar middel, zeker als het verplichtend wordt, en we het
hebben over iets wat ook heel erg bij Nederland hoort: de fiets.
De voorzitter:
Dit roept een vraag op bij de heer Krul.
De heer Krul (CDA):
Ik ga mijn collega bijvallen. Het is natuurlijk wel zo dat naarmate mensen
steeds ouder worden en steeds langer op de fiets zitten, het in die zin ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

36

wel steeds gevaarlijker wordt. Bovendien wordt de fiets steeds laagdrempeliger in het gebruik en dat maskeert het onvermogen misschien zelfs
wel een beetje, omdat er niet heel veel nodig is om ermee voort te gaan.
Natuurlijk is er eigen verantwoordelijkheid, maar op het moment dat
iedereen maar opstapt en gaat rijden, niet meer dat fysieke werk hoeft te
doen of die voertuigbeheersing hoeft toe te passen, kunnen er wel
gevaarlijke situaties ontstaan. Dat gaat wel toenemen naarmate het
gebruik toeneemt. Dat geldt ook voor die zwaardere fietsen. Ik heb ooit
iemand horen zeggen dat fatbikes juist voor ouderen geschikt zouden zijn.
Het worden er dan alleen maar meer. Ik begrijp dat de Minister het een
zwaar middel vindt, maar wat kunnen we dan wel doen, anders dan
zeggen dat we campagnes hebben en dat mensen zelf maar na moeten
denken voordat ze op de fiets stappen?
Minister Harbers:
Ik ben daar zelf ook bij geweest. Zo’n programma Doortrappen geeft je
ontzettend veel ondersteuning en leert je hoe je veilig afstapt en wat je
kunt doen om enigszins veilig op de grond te komen als er een val dreigt.
Het geeft voorlichting over helmen en het maakt ook duidelijk dat
25 kilometer per uur rijden misschien niet altijd even handig is en dat een
tandje lager ook kan. Ik denk dat dit tot veel meer inzicht leidt dan een
keuring die uiteindelijk ook afgevinkt kan worden. Ik hoor dit ook van de
mensen die ik erover heb gesproken. Net als vroeger bij de gewone fiets,
zijn er omstandigheden waarbij je denkt «er is zo’n zware storm of harde
tegenwind, ik ga vandaag niet fietsen». Het moet een beetje in ons
normbesef komen dat dit uiteindelijk ook bij de e-bike geldt. Er kunnen
nog steeds omstandigheden zijn waarbij je zegt: ik ga het vandaag niet
doen of ik wacht nog een uurtje.
De voorzitter:
De heer Krul, wellicht afrondend.
De heer Krul (CDA):
Heel kort en afrondend, kunnen we ook iets doen richting de industrie? Of
doen we dit al? Dit richt zich heel erg op de gebruiker. De industrie heeft
ook een rol. Hoe is het ontwerp van valbeschermers et cetera? Heeft de
overheid daar een aanjagende rol in, zonder nou op de stoel van de
industrie te gaan zitten?
Minister Harbers:
Volgens mij wil geen enkele fabrikant slechte fietsen leveren en ik merk
gelukkig ook dat bijvoorbeeld fietsenwinkels zich in de praktijk enorm
verantwoordelijk voelen en goede voorlichting geven. Ze zeggen ook niet
zomaar: hier heb je een nieuwe fiets. Ze geven deugdelijk uitleg over alles
waar je rekening mee moet houden. Dat zijn ook gesprekken die we
bijvoorbeeld met de BOVAG voeren, want die vertegenwoordigen ook die
winkels. We doen dat om te zorgen dat je mensen ook in dat opzicht
netjes op weg helpt en niet in de kou laat staan.
De voorzitter:
Vervolgt u uw beantwoording. Nee, de heer Koerhuis heeft een interruptie. Ik denk dat ik bij hem wel zo’n beetje door de streepjes heen ben.
De heer Koerhuis (VVD):
Het is natuurlijk altijd lastig, twee keer twee interrupties op twee bewindspersonen.
De Minister zegt terecht: de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Als
liberaal vind ik dat ook, maar verkeersveiligheid en het beschermen van
mensen is ook belangrijk. Het is ook iemands opa of oma die dan valt met
een elektrische fiets. Ik heb dat niet zelf gezien, maar ik sprak iemand die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

37

zo’n valpartij heeft gezien en dat liep echt niet goed af. We zien het ook in
de statistieken terug. We hebben de doelstelling dat we iets willen doen
aan het aantal verkeersdoden en verkeersongelukken. We zien dat er hier
een stijging is en dus ... Ik vraag de Minister toch iets meer met mij en de
heer Krul mee te denken. We doen suggesties, maar het vraagt toch om
meer meedenken. Misschien kan de Minister er dan in tweede termijn op
terugkomen.
Minister Harbers:
We focussen in dit deel van het debat heel erg op één maatregel, namelijk
de medische keuring voor seniorenfietsers. Omdat we weten dat
seniorenfietsers op een e-bike oververtegenwoordigd zijn als verkeersslachtoffers, zijn we nu juist met alle experts bezig om hier een hele slag
dieper te komen in maatregelen die echt werken. Ik zou dan ook zeggen:
de echte experts zijn aan het werk en laten wij elkaar daarom hier niet
overtoepen. Laten we even wachten tot we in het najaar die analyse
hebben en echt met een geloofwaardig plan kunnen komen, een plan dat
ook echt gaat werken. Als alle experts zeggen «je moet iedereen ogenblikkelijk naar de medische keuring sturen», dan pak ik dat op, maar ik
vermoed dat de werkelijkheid een tandje ingewikkelder is. Dus misschien
kunnen we dit debat vervolgen in het najaar.
De voorzitter:
U vervolgt uw beantwoording.
Minister Harbers:
Dan de snelheidsverschillen op het fietspad. Dat wordt ook een onderdeel
van het meerjarenplan fietsveiligheid.
Een maximumsnelheid op fietspaden. We kijken of dat kan, maar we
weten al wel dat daar veel praktische bezwaren aan zitten, omdat niet
iedereen een snelheidsmeter heeft. En los daarvan is ook de handhaving
moeilijk te organiseren. Maar wat we daarover vinden, komt in het najaar
terug in dat strategisch plan.
De opgevoerde fietsen. Ik heb in de Kamer al eerder aangegeven dat er
een onderzoek loopt naar aard en omvang van de problematiek. Na de
zomer krijgt u daar meer informatie over. We zijn verder druk bezig om
nieuwe handhavingsmogelijkheden te introduceren. De zojuist vertrokken
Minister van Justitie en Veiligheid werkt daaraan. Daarbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan een rollerbank die in staat is om beter dan in het
verleden opgevoerde elektrische fietsen te herkennen.
Mevrouw Van Ginneken vroeg naar de aanpak van het opvoeren van
e-bikes. Kunnen we daarin het uitzetten van trapondersteuning en
trapondersteuning die niet gebruikt wordt, meenemen? Dat loopt ook mee
in het zojuist genoemde onderzoek naar de handhaving op opgevoerde
elektrische fietsen. Ik wist niet dat ze bestonden, maar het gaat om
elektrische fietsen met een gashendel en dus zonder trapondersteuning. Ik
had er eerder nog niet van gehoord, maar dat pakken we dus ook aan.
Zojuist heeft de Minister van JenV al iets aangegeven over de dingen die
de politie wel en niet kan registreren. Los daarvan voert VeiligheidNL
verschillende onderzoeken uit op basis van de data die we wel hebben,
bijvoorbeeld ambulancedata en data van de spoedeisende hulp. Dat levert
een jaarlijks trendbeeld op en eens in de drie jaar wordt dat verder verrijkt
in de vorm van een gedetailleerd beeld. Daarin staat bijvoorbeeld ook
welk type fiets bij welk ongeval betrokken was. Dus het is geen honderd
procent sluitende registratie, maar het is wel voldoende om de trends en
de analyses te kunnen maken. Ik wil me er ook zeker voor inzetten dat er
gekeken wordt of we dat nog verder kunnen laten uitsplitsen in de
analyses die het CROW en de SWOV maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

38

Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik ben blij met het antwoord van de Minister, want impliciet – ik check het
even – is de conclusie dat de ambulancedata meer zicht geven op de
uitsplitsing per type fiets dan de politie zou kunnen bereiken. Wat dat
betreft zijn we dus goed bezig. Ik heb de Minister verder horen zegen dat
er een keer per drie jaar een gedetailleerd beeld wordt gepubliceerd.
Wanneer kunnen we dat verwachten en wordt dat dan bijvoorbeeld ook
verwerkt in de Staat van de Verkeersveiligheid van de SWOV?
Minister Harbers:
Ik weet niet wanneer de driejaarlijkse komt. Er komt jaarlijks een trendbeeld uit en eens in de drie jaar is er die vrij gedetailleerde. Ik hoor dat dat
apart van VeiligheidNL is, maar wij kijken met de SWOV en het CROW of
zij die gegevens voortaan ook kunnen gaan gebruiken. Wanneer die
driejaarlijkse komt, weet ik niet. We zoeken dat even op en dan komt het in
tweede termijn.
We gebruiken inderdaad de geïntegreerde data van de ambulances en de
spoedeisende hulp, maar die zijn niet honderd procent dekkend. Het is
alleen wel voldoende voor ons om een nader beeld te krijgen. Ook wij zijn
namelijk uiteindelijk afhankelijk van de registratie door verpleegkundigen
die vlak na een ongeval een aantal basisgegevens noteren. Maar door de
hectiek van al het werk zitten daar soms niet alle details bij.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, is er nog een vraag van de heer Madlener.
De heer Madlener (PVV):
De hele trend van verbieden en nog meer verbieden gaat hier maar door.
Ik vraag mij wel het volgende af. Als burger sta ik mijn dorp en zie ik dat
daar de lokale drugsdealer rondloopt. Die wordt gedoogd, maar ik word
straks wel met mijn elektrische fiets aangehouden. Die wordt dan op een
rollerbank gezet en dan krijg ik een boete, omdat mijn fiets 5 kilometer te
hard rijdt. Het wordt zo wel een beetje een raar land. Is dat nou echt
nodig? Is het niet allemaal een beetje kinderachtig? Die fiets mag 25 en
mensen willen ietsje harder fietsen. Als je hard doortrapt op een racefiets,
rijd je ook 40. Schieten we nou niet een beetje door met kinderachtige
controles voor de burger, terwijl de drugs in dit land worden gedoogd?
Minister Harbers:
Volgens mij had ik dit debat nog niks verboden. Ik heb zojuist zelfs licht
liberale druk voor verdere aanscherpingen weerstaan.
De heer Madlener (PVV):
Er zijn rollerbanken in de maak voor fietsers, hoor ik.
Minister Harbers:
Nee. Dan hebben we het over een e-bike die opgevoerd is. Een e-bike mag
tot 25 kilometer trapondersteuning bieden. Hij mag best harder, maar dan
doe je het op eigen kracht. Dat mag met een racefiets ook. Nou ja, het is
simpelweg ... Als je ’m opvoert, prima, maar dan wordt die beschouwd als
een snorfiets en moet je een verzekeringsplaatje hebben en een helm. En
dat is wat daarbij gecheckt wordt.
De heer Madlener (PVV):
Ik wil er dan toch op wijzen dat we een Europese interne markt hebben. Je
kunt overal fietsen kopen. Je kunt ze online bestellen en dat wordt ook
massaal gedaan. Ze worden daardoor ook goedkoper en dat is prima. Kijk
naar de elektrische step die overal rondrijdt. Nederland wordt een heel
raar land. Het moet trappers hebben en het mag 25 gaan, want anders
moet je de gevangenis in. Wat is dat nou voor een raar beleid? Kunnen we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

39

niet gewoon wat meer kijken naar wat mensen willen en naar de landen
om ons heen? Als ik straks een fiets koop in Frankrijk, voldoet die weer
niet aan onze regels. Dat is toch zeker allemaal heel irritant? Het wordt
mensen zo ook wel heel lastig gemaakt. En nogmaals, die drugsdealer kan
dan wel. Die wordt gedoogd!
Minister Harbers:
Volgens mij is de Minister van Justitie net te vroeg weggegaan, nu we bij
de drugsdealers zijn beland.
We hebben gewoon een aantal ordentelijke verkeersregels en die hebben
één doel, namelijk het voor iedereen op de weg overzichtelijk houden. Alle
situaties die u beschrijft mogen gewoon. Je mag een elektrische fiets
kopen die harder kan. Dan heet die «speedpedelec» en moet je aan een
paar andere regels voldoen. Maar dat is ook vanwege het feit dat dat ding
harder gaat. Een auto gaat harder dan een fiets en daarom moet je met
een auto ook aan andere regels voldoen.
Dit is misschien ook het moment om een andere vraag van de heer
Madlener te beantwoorden, namelijk of ik de helmplicht voor snorfietsen
wil terugdraaien. Daar zie ik geen reden toe, al was het maar, niet alleen
omdat ik er zelf achter sta, maar ook omdat er een aantal moties in uw
Kamer zijn aangenomen. Daarin vroeg een grote meerderheid om die
helmplicht in te voeren.
De voorzitter:
U vervolgt uw beantwoording.
Minister Harbers:
De heer Madlener had ook een vraag over een onderzoek naar verkeersslachtoffers. Het antwoord daarop ligt in het verlengde van wat ik zojuist
mevrouw Van Ginneken heb geantwoord.
Tot slot bij het blokje fietsveiligheid een paar vragen van de heer Krul. Die
vragen gaan eigenlijk voorbij fietsveiligheid, want hij vroeg naar een
brede analyse van de impact van e-bikes op ons fietslandschap en de rol
van de wijk, de buurt, de school, het gezin en de samenleving bij
vervoersarmoede. Hij vroeg in dat verband ook naar kinderen leren
fietsen, maar beide vragen liggen op het werkterrein van de Staatssecretaris van IenW, want die is verantwoordelijk voor het fietsbeleid. Zij zal
waarschijnlijk in een ander debat op de bijbehorende moties ingaan.
Dan ben ik bij de vragen die gesteld zijn over N-wegen en infrastructuur.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat met de beantwoording: ik zie af en toe nog wat
onrust aan mijn linkerzijde en dat komt doordat de Kamer op mevrouw
Van Ginneken na door haar interrupties heen is. We zitten redelijk in de
tijd en ik wil best nog wel hier en daar wat coulance tonen, maar dat geldt
dan voor iedereen. Maar dan wel graag kort en bondig, zodat we daardoor
niet heel erg uit de tijd vliegen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Voorzitter, kan de Minister heel even aangeven welke onderwerpen hij nog
gaat behandelen? Ik mis even een stukje overzicht.
De voorzitter:
Dat gaat hij nu aangeven.
Minister Harbers:
Ik heb ongeveer de helft gehad en ik begin nu aan de vragen over de
N-wegen en infrastructuur. Dan komt er nog een blokje gedrag en twee
korte blokjes: verzorgingsplaatsen en overig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

40

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
En waar past de 30 kilometer in? Schoolzones?
Minister Harbers:
Dat komt terug in dit blok over infrastructuur.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dan bewaar ik de interruptie die ik zojuist heb gekregen.
Minister Harbers:
Het is half gedrag, maar ...
De voorzitter:
Het begint met geduld. Laten we het daar ...
Minister Harbers:
Precies.
Een mooie vraag om het blok infra af te trappen is de vraag van de heer
Koerhuis over de stand van zaken bij de projecten voor de 500 miljoen, de
25 miljoen en de 200 miljoen. Die 500 miljoen is voor provincies en
gemeenten, de 25 miljoen voor bermen en de 200 miljoen voor de
rijks-N-wegen.
Uit de eerste twee tranches van de 500 miljoen is er via de impuls een
rijksbijdrage van 44,5 miljoen naar provinciale 80 kilometer- en
100 kilometerwegen gegaan. Maar dat is niet volledig, want we hebben
ook nog andere dingen gedaan. Daar kom ik dan in tweede termijn op
terug, want de tranches waren groter.
De 200 miljoen voor rijks-N-wegen loopt volgens planning. De eerste
tranche met de snel uitvoerbare maatregelen op de N9, N99, N33, N18,
N57 en N59 loopt volgens planning. De uitvoering van tranche één start
dit jaar en loopt door tot volgend jaar. De tweede tranche vereist een
grootschaligere aanpak. Op dit moment werkt Rijkswaterstaat in
afstemming met de regio aan projectvoorstellen voor de N36 en de N50
voor het gedeelte Kampen/Ramspol. Zoals vorig jaar toegezegd zal de
Kamer daar nog voor de zomer over worden geïnformeerd. Daarnaast
wordt nog onderzoek gedaan naar mogelijke veiligheidsmaatregelen voor
de N44, N14, N59 en N915. Over de uitwerking van tranche twee
informeer ik de Kamer ook nog voor de zomer. Dat heb ik vorig jaar
allemaal al toegezegd.
De stand van zaken rond de 25 miljoen voor bermen op de rijks-N-wegen.
Op de N36 zijn we al gestart. Een deel van de werkzaamheden is vorig jaar
uitgevoerd. Aanvullend geplande werkzaamheden op de N36 worden
betrokken bij de uitwerking van de 200 miljoen uit het coalitieakkoord om
te voorkomen dat investeringen niet toekomstvast zijn. De uitvoering van
de overige maatregelen voor de N7, N14 en N33 is voor dit jaar gepland.
De voorbereiding van de geplande maatregelen op de N31, N35 en N48 is
inmiddels afgerond. De uitvoering hiervan is voorzien in de komende
twee jaar. Dus dat loopt allemaal op schema.
De heer Krul vroeg wat de aanpak van die N-wegen wordt gelet op de
schuif van aanleg naar instandhouding. De projecten uit de 500 en
200 miljoen hebben we daarvan uitgezonderd vanwege het belang voor
de verkeersveiligheid.
Mevrouw Van der Graaf vroeg naar de totale opgave op de rijks-N-wegen
en daarnaast op de provinciale N-wegen. De IMA, de Integrale Mobiliteitsanalyse, voorspelt de verkeersonveiligheid en de maatschappelijke kosten
van rijks-N-wegen in 2040. Voor een aantal rijks-N-wegen is een nadere
risicoanalyse gedaan. Op dit moment werken we samen met Rijkswaterstaat aan een strategische agenda verkeersveiligheid waarmee we de
verdere risico’s op het hele areaal van Rijkswaterstaat in beeld brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

41

Daarnaast heb ik om inzicht te krijgen in de provinciale wegen in april de
rapporten die al aangehaald zijn, naar de Kamer gestuurd.
Mevrouw Van der Graaf vroeg ook of het tot een langjarige strategische
planning voor de veiligheid op rijks-N-wegen komt, gelijk aan het MIRT.
De strategische agenda voor de verkeersveiligheid, waar we met
Rijkswaterstaat aan werken, moet dat opleveren. Dat is dan ook zeg maar
de strategie die je klaar hebt liggen op het moment dat er weer nieuwe
middelen voor verkeersveiligheid beschikbaar zijn. Zo geef je met die
strategische agenda, die we nu aan het opstellen zijn, richting aan een
langjarige strategische planning.
De heer Koerhuis wil de middengeleider op de N50 ook voor en na
Kampen plaatsen en de verharde berm verhogen. Dat zijn eigenlijk twee
vragen in een. Eerst maar even de vraag of we de rijbaanscheiding voor
en na Kampen kunnen plaatsen. Aan de ene kant, tussen Hattemerbroek
en Kampen-Zuid, is die middengeleider reeds aanwezig en aan de andere
kant, van Kampen naar Ramspol, wordt in het kader van de besteding van
die 200 miljoen voor rijks-N-wegen straks ook fysieke rijbaanscheiding
aangebracht. Als dat allemaal af is, heeft de hele N50 een middengeleider.
We hebben het nu over het wegdeel bij Kampen en Kampen-Zuid, waar
we mede naar aanleiding van ongevallen in de afgelopen jaren tijdelijke
maatregelen hebben genomen. Dat is het smalste deel van de N50. We
hebben daar nu de snelheidsverlaging naar 80 kilometer per uur, een
betonnen middengeleider en verbreding van de halfverharding. Dat zijn
echt tijdelijke maatregelen om ernstige frontale ongevallen tegen te gaan.
Die halfverharding is niet bedoeld als een verbreding van de weg, maar
om in geval van nood uit te kunnen wijken. Dat is zo afgesproken met de
hulpdiensten. Het is ook niet ongebruikelijk langs rijks-N-wegen. Pas op
het moment dat we die hele verbreding van de N50 uitvoeren, zal ook
tussen Kampen en Kampen-Zuid dat smalle dwarsprofiel aangepast
worden. En daarmee komen we ook tegemoet aan de vraag van de heer
Koerhuis.
De voorzitter:
Het roept wel een vraag op bij de heer Krul.
De heer Krul (CDA):
In alle eerlijkheid, de Minister was die net een beetje aan het beantwoorden. Maar wat nou als zo’n veiligheidsmaatregel als het verbreden
van de weg uiteindelijk toch het meest efficiënt of effectief blijkt te zijn?
Dan loop je mogelijk wel weer tegen dezelfde problematiek aan als die
waardoor de aanlegstop nu deels is ingevoerd. Wat gebeurt er dan?
Minister Harbers:
Dan is het de vraag wat de heer Krul bedoelt. Bedoelt hij stikstof of
vergunningen et cetera?
Stikstof, hoor ik zeggen. Ja, dat is niet uitgesloten. Maar samen met de
medeoverheden proberen we er dan nog wel aan te werken dat dit soort
projecten bij voorrang stikstofruimte krijgt, zodra die weer beschikbaar is.
Provincies kunnen soms ook behulpzaam zijn bij het vinden van stikstofruimte voor dit soort projecten, ook vanwege het belang dat zij daar zelf
aan hechten. Bij de N50 hebben we bijvoorbeeld met de provincie
Overijssel gezegd: gegeven het belang dat we daar allebei aan hechten,
zullen we de handen ineen moeten slaan. Met name de provincie moet
dan kijken hoe daar stikstofruimte voor kan komen.
De voorzitter:
Heel kort, meneer Krul.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

42

De heer Krul (CDA):
Heel kort. Het is goed dat er creatief gekeken wordt naar wat er kan. Maar
ik zou de Minister nog wel een aanmoediging willen geven: mocht dat
nou niet lukken, dan hoop ik dat uiteindelijk de veiligheid van weggebruikers voorgaat. We hebben dat namelijk bij een ander dossier ook
gemerkt. Ook als de Minister daar zeg maar vergevorderd in moet
handelen, zou ik tegen welke rechter dan ook willen zeggen: veiligheid
voorop.
Minister Harbers:
Ik begrijp dit sentiment. Zover is het nog niet, maar ik heb de oproep goed
verstaan.
De heer Koerhuis (VVD):
Toch nog even over de N50. Ik begrijp dat er een langere middengeleider
komt als de maatregel permanent wordt. Ik heb daar twee vragen over
gesteld. Eén. Vooralsnog hebben we een tijdelijke maatregel die uitnodigt
tot het inhalen van vrachtwagens voordat de middengeleider geplaatst
wordt. Ik begrijp van vrachtwagenchauffeurs dat dat een keer misgaat. Ik
begrijp dat de tijdelijk verharde berm er is voor uitwijkmomenten. Nou,
een vrachtwagen moet nog weleens uitwijken en ik begrijp van vrachtwagenchauffeurs dat dat een keer misgaat. Als zo’n lange vrachtwagen even
naar links gaat en een zwiep krijgt doordat hij naar een lager stuk wegdek
gaat, dan moet dat wel een keer misgaan. Ik hoor dat vrachtwagenchauffeurs daar bang voor zijn. Ik zou de Minister daarom toch willen oproepen
om daarnaar te gaan kijken, om die tijdelijke middengeleider door te
trekken en om iets te doen aan die te laag liggende tijdelijk verharde
berm.
Daarop aansluitend had ik gevraagd of we die permanente maatregelen
niet wat naar voren kunnen halen. Ik sluit daar toch aan bij de heer Krul.
We gaan die schuif doen van aanleg naar vervanging en meer focus op
verkeersveiligheid, maar dan moet de schop wel de grond in. We hebben
vorig jaar een besluit genomen over de N50 en als we nu nog twee jaar
moeten wachten, dan hebben we drie jaar gewacht voordat die schop de
grond in kan. Als we voor die hele schuif politiek draagvlak willen krijgen,
dan moeten we die schoppen eerder de grond in kunnen doen. Dus graag
de toezegging dat we bij de N36 en de N50 de schop eerder de grond in
kunnen doen.
Minister Harbers:
Hoe graag ik het ook zou willen: de N36, waar de heer Koerhuis inderdaad
een vraag over heeft gesteld, en de N50 zijn gewoon twee heel grootschalige projecten. Ook het realiseren van die fysieke rijbaanscheiding is
niet iets wat je op een achternamiddag doet. Het is een complexe opgave.
We hebben dan over die hele wegen brede dwarsprofielen nodig. Op de
N36 gaat het over een weg van 36 kilometer met 34 kunstwerken die
mogelijk aangepast moeten worden. Het vergt gewoon tijd om dat te
ontwerpen en om de planuitwerking gereed te maken, maar ook de
afstemming met de omgeving en de vergunningen et cetera kosten tijd.
We proberen te versnellen wat we kunnen. We zijn ook voortdurend in
overleg met de regio. Maar eerlijk gezegd en realistisch gezien: als je het
geld vorig jaar voor het eerst op de begroting had, dan is het niet
onrealistisch dat dat pas in 2025 kan starten. We hebben veel wegenprojecten waarbij dat helaas vanwege allerlei ingewikkelde inpassingsproblemen nog veel langer heeft geduurd. Dat is wel de reden geweest dat
we in ieder geval op het stuk N50 tijdelijke maatregelen hebben genomen.
Ik wijs erop dat er daar ook een snelheidsbeperking is. Het kan nog altijd
misgaan, maar het grote risico dat je op de andere weghelft komt en er
frontale ongevallen gebeuren, hebben we met die middengeleider in ieder
geval weggenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

43

De voorzitter:
U vervolgt de beantwoording.
Minister Harbers:
De heer Madlener vroeg ook naar wegverdubbeling op de N50. Dat is
onderdeel van de plannen voor de definitieve herinrichting van die weg,
maar vooruitlopend daarop hebben we dus die tijdelijke maatregelen
genomen.
Dan kom ik bij de op- en afritten bij de Maasdeltatunnel en de A13/A16.
Die beide projecten worden uitgevoerd conform het tracébesluit. Daar
horen nieuwe op- en afritten bij. Er wordt ook gekeken naar de aansluiting
op bestaande wegen. In het geval van de A13/A16 gaat dat ook om de
aansluitingen op de A13, de N209 en het Terbregseplein. Om het verkeer
niet te veel te hinderen, vinden die werkzaamheden soms na elkaar plaats.
Dat betekent dat op- en afritten die al gepland zijn, soms later worden
aangelegd dan andere onderdelen van het tracé. Maar in dat tracébesluit
is gewoon over het hele tracé doorgerekend hoe het verkeer zich dan tot
elkaar verhoudt, zodat er niet weer onnodige opstoppingen ontstaan.
De heer Koerhuis vroeg naar een uniforme inrichting voor rijks-N-wegen.
We hebben een uniforme inrichting van dit soort wegen vastgelegd in het
Handboek Wegontwerp van het CROW. Bij de aanleg of grootschalige
reconstructie van die N-wegen vormt dat handboek het uitgangspunt. Je
loopt er wel tegenaan dat veel N-wegen in het verleden zijn aangelegd,
waardoor de ruimte voor grootschalige aanpassingen op die tracés nu
beperkt is. Praktisch gezien is complete uniformering daarop ook geen
doel op zich. Diezelfde richtlijnen stellen ons anno nu wel in staat om te
beoordelen in hoeverre een weg veilig is ingericht. Op basis daarvan zijn
we dus ook in staat om te werken aan het aanpakken van de grootste
risico’s, bijvoorbeeld obstakels in de bermen of aanpassingen van het
wegprofiel. Dat is medebepalend geweest voor de prioritering in het
besteden van die 200 miljoen voor rijks-N-wegen.
De heer Krul vroeg nog of we ook naar andere tunnels kijken nu we de
problematiek bij de Prinses Margriettunnel op de A7 inzichtelijk hebben.
Voor wat we bij de A7 doen, verwijs ik naar de Kamerbrief. We zijn nog
bezig met het onderzoek naar de oorzaak van het bezwijken van de
trekpalen en de betekenis daarvan voor andere tunnels die in dezelfde tijd
aangelegd zijn. Dat onderzoek is naar verwachting in het najaar van dit
jaar afgerond. Dan wordt de Kamer geïnformeerd over wat daaruit kwam
en over een eventuele aanpak voor andere objecten, als dat nodig zou
zijn.
Mevrouw Van der Graaf vroeg of fietsers altijd voorrang kunnen krijgen bij
de rotondes. CROW heeft heldere en eenduidige richtlijnen voor de
rotondes. Die zijn richtinggevend voor wegbeheerders, maar niet bindend.
Wegbeheerders kunnen hierdoor inspelen op specifieke lokale omstandigheden, bijvoorbeeld op de ruimte die beschikbaar is voor een rotonde,
maar ook op zichtlijnen, en bepalen of de uniforme inrichting de meest
veilige optie is. Het is uiteindelijk aan de verantwoordelijke wegbeheerders om de eindafweging te maken.
Dan de kiss-and-rideplekken. De heer Koerhuis vroeg of ik bereid ben om
extra kiss-and-rideplekken te stimuleren of te verplichten. Naar aanleiding
van zijn motie van vorig jaar hebben we het onderwerp, de kiss-andrideplekken, onder de aandacht gebracht van de VNG. Die geeft aan dat
gemeenten ook inzetten op het stimuleren van fietsen en lopen als veilige
en actieve manier om kinderen naar school te laten gaan. Dat geldt zeker
op de lange termijn, want hoe meer ouders komen lopen of fietsen met de
kinderen, hoe eerder zij veilig zelfstandig naar school kunnen gaan. Het is
vervolgens wel aan gemeenten zelf om te bepalen of en in hoeverre er
meer kiss-and-rideplekken bij scholen komen. We hebben dus ook geen
centraal overzicht op landelijk niveau van het aantal kiss-and-rideplekken
bij scholen. We kennen wel veel voorbeelden van gemeenten die ze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

44

hebben aangelegd, zoals de gemeente Berg en Dal, de gemeente
Beekdaelen en tal van andere plekken in het land. Maar er is uiteindelijk
sprake van gemeentelijke beleidsvrijheid.
Dan de afspraken met gemeenten en de transportsector over het rijden
met vuilniswagens en vrachtwagens in de buurt van scholen. Ook dit
hebben we onder de aandacht gebracht bij een netwerk waarin
gemeenten actief zijn, het Gemeentelijk Netwerk voor Mobiliteit en
Infrastructuur. Gemeenten geven ook aan dat ze vaak zelf afspraken
hebben gemaakt over de rijtijden van vuilniswagens in de omgeving van
scholen. Omdat die iedere week dezelfde route rijden, betekent dat vaak
dat de scholen op de tijden waarop ze beginnen en eindigen uit die route
worden gehouden. Het is uiteindelijk de verantwoordelijkheid van
gemeenten om hier in overleg met scholen afspraken over te maken.
Gemeenten hebben ook de mogelijkheid om een straat tijdelijk af te
sluiten voor verkeer via een schoolstraat. Vorig jaar is er als uitvloeisel
van de motie van de heer Koerhuis ook een notitie gepubliceerd die
gemeenten alle handvatten geeft om dit soort keuzes weloverwogen te
kunnen maken.
Dan de pilot die we hebben met aangepaste navigatie voor vrachtwagens.
Volgens mij was de vraag van de heer Koerhuis om die ook uit te breiden
naar vuilniswagens. Ze kunnen natuurlijk dezelfde navigatieapparatuur
gebruiken, maar de gemeente is vaak ook de opdrachtgever voor de
vuilnisophaal. Die kan dus zelf heel direct afspraken maken over de
rijtijden in de omgeving van scholen. Maar inmiddels ben ik diep in het
gemeentelijk domein beland. Ik ga dus terug naar datgene wat op
nationaal niveau speelt.
De Minister werkt aan een LEV-kader. Wat wordt dan de plaats op de weg
van de elektrische steps? Wij voorzien dat dat het fietspad wordt en niet
het voetpad. Is het op het fietspad het veiligst? Dan kom ik bij de essentie
van het LEV-kader. Om de verkeersveiligheid op het fietspad te borgen,
stellen we namelijk juist technische eisen aan het voertuig en maken we
regels voor het gebruik van de elektrische step. Dat moet dat LEV-kader
borgen. Dan moet het ook veilig kunnen op het fietspad.
Dan de 30 kilometer per uur.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat: dit roept de laatste vraag op van de heer Koerhuis
in de eerste termijn van dit debat.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik vraag me toch af hoe de Minister dit voor ogen heeft op het fietspad.
Het fietspad is vaak smal; dat is vaak een erfenis uit het verleden. Hij gaf al
aan dat dit speelt bij N-wegen, maar het geldt ook voor fietspaden. Hoe
ziet hij dit voor zich? Stel dat er op een fietspad een kindje van 5 fietst,
met 5 of 6 kilometer per uur, vaak met een vader of moeder naast zich.
Dan komt er een e-bike achterop met 25 kilometer per uur. Daarbij gaat
het vaak om ouderen. En dan komt er straks ook nog iemand op een
elektrische step aansteppen. Ik hoor de heer Madlener ook nog de bakfiets
noemen. En dan komt er dus ook nog een elektrische step bij. Hoe ziet de
Minister dat voor zich?
Minister Harbers:
Het zit al besloten in de vraag van de heer Koerhuis. Op datzelfde moment
kan het fietsende kind ook voorbijgereden worden door een e-bike. Maar
het alternatief, de e-step naar het voetpad verbannen, vind ik nog minder
raadzaam. Daar kan ik ook nog wel wat conflicten bij bedenken als er
opeens een e-step langs komt zeilen.
De voorzitter:
U vervolgt uw beantwoording.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

45

Minister Harbers:
Mevrouw Kröger vroeg naar de ondersteuning van gemeenten voor de
aanpassing van 30km/u-wegen. Die financiële ondersteuning kan
plaatsvinden via de investeringsimpuls verkeersveiligheid. In de eerste
twee tranches is 50,8 miljoen euro toegekend aan het verbeteren van de
verkeersveiligheid op 30km/u-wegen. Daarmee kunnen onder andere
117,9 kilometer weg volwaardig omgevormd worden naar 30km/u-weg. In
de derde tranche staat die mogelijkheid straks ook weer open. Inmiddels
is ook het handboek met inrichtingskenmerken voor de nieuwe
gebiedsontsluitingsweg van 30 kilometer per uur opgesteld. Daarin zitten
ook mogelijkheden voor maatwerk, zodat gemeenten gemotiveerd kunnen
afwijken van inrichtingskenmerken.
Mevrouw Van Ginneken – zij was het, geloof ik – vroeg ook welke steden
extra 30km/u-wegen willen. Overigens stel ik wel vast dat al heel veel
wegen in Nederland 30km/u-wegen zijn. Meer dan 70% kent die
maximumsnelheid. Dat groeit nog steeds in grote steden zoals
Amsterdam en Utrecht, maar ook in kleinere gemeenten zoals Renkum en
Doesburg. Wij richten ons op een integrale aanpak met het ondersteunen
van gemeenten. Dat doen we via kennis, financiën, communicatie en,
zoals gezegd, via de handreiking inrichtingskenmerken, het hele
afwegingskader voor 30 kilometer per uur en de financiële ondersteuning
via de investeringsimpuls verkeersveiligheid. We hebben geen totaalbeeld
van alle 350 gemeenten, omdat het uiteindelijk de keuze is van een
gemeente zelf of en hoeveel 30km/u-wegen ze willen hebben. Het valt ook
qua financiering, afgezien van onze investeringsimpuls, gewoon onder de
eigen begroting van zowel gemeenten als provincies, die ook geacht
worden voldoende middelen op hun begroting te reserveren voor het
beheer van de infrastructuur.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik denk dat het voor de discussie goed is om te onderscheiden dat we hier
praten over twee verschillende soorten 30km/u-wegen. De Minister heeft
er gelijk in dat 70% van de wegen daar al uit bestaat, maar dat zijn dan
woonstraten. De discussie hier gaat vooral over de gebiedsontsluitingswegen. Het zijn meer doorgaande wegen die veel gemeenten graag als
30km/u-wegen willen inrichten. Mijn vraag was niet alleen gericht op
welke gemeenten dit willen, maar ook op hoeveel de gemeenten dit zou
gaan kosten. Ik hoor de Minister in de beantwoording van de vraag van
collega Kröger zeggen dat er in de derde tranche nog eens rond de
50 miljoen beschikbaar gaat zijn voor gemeenten om daar gebruik van te
maken. Daarover maak ik me grote zorgen. Naar mijn inschatting is dat
namelijk een druppel op de gloeiende plaat. Kan de Minister mij
toezeggen dat hij met de gemeenten in gesprek gaat om te inventariseren
wat het gaat kosten om de gebiedsontsluitingswegen waarvan de
gemeenten de snelheid naar 30 kilometer per uur wil brengen ook fysiek
zo te herinrichten? Mijn onderbuik zegt dat de investeringsimpuls voor
deze toepassing een druppel op de gloeiende plaat is, maar ik zou daar
graag cijfers over willen krijgen.
Minister Harbers:
Ik vind dit best een ingewikkelde vraag, want dan moeten we alle
gemeenten langs om dit in kaart te brengen voor een taak waar men
gewoon echt zelf financieel verantwoordelijk voor is. Ik zou niet weten wat
ik met de uitkomsten daarvan kan. Dat leidt tot een bedrag dat wij niet op
de rijksbegroting hebben staan. Dat valt ook buiten onze verantwoordelijkheid als Rijksoverheid. We hebben juist geprobeerd om gemeenten een
dienst te bewijzen door een nieuw type weg te definiëren, die je met
lichtere inrichtingskenmerken ook als 30km/u-weg kunt bestempelen. Als
je kijkt naar de plaatjes in het handboek, dan zie je een weg met aan twee
kanten een rood geasfalteerde strook voor fietsers die is afgelijnd. Dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

46

ben je in de praktijk al een heel eind. In principe horen er ook drempels
bij, maar dat is typisch het maatwerk dat gemeenten kunnen toepassen.
Dit is namelijk een gebiedsontsluitingsweg waar bijvoorbeeld
hulpdiensten overheen moeten kunnen. Het is dus echt een lichtere vorm
van inrichting die toch maakt dat je geloofwaardig kunt handhaven op
30 kilometer per uur, zoals collega Yeşilgöz aangaf. Het staat gemeenten
natuurlijk ook vrij om daar zelf middelen voor vrij te maken. Maar het type
werkzaamheden dat je moet doen, kun je ook gewoon meenemen in je
reguliere, periodieke vervanging en het onderhoud van je infrastructuur.
De voorzitter:
Afrondend, mevrouw Van Ginneken.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
De gemeentes stellen juist vast: als we het in de reguliere cyclus
meenemen, gaat het heel lang duren. De Minister heeft er gelijk in dat ik
niet heb willen vragen of de Minister op zijn begroting alle kosten die
gemeenten hiervoor zouden moeten maken kan dekken. Maar ik denk dat
het wel belangrijk is om te kunnen vaststellen of de investeringsimpuls
die de Minister aanbiedt in voldoende mate bijdraagt aan de verkeersveiligheidsdoelen die we hebben. We moeten toch echt weten hoe groot het
gat is tussen wat gemeenten nodig hebben en wat die investeringsimpuls
kan dekken.
Minister Harbers:
Ik zal kijken wat we voorafgaand aan de derde tranche ... We hebben altijd
overleg met IPO, VNG en de Unie van Waterschappen voorafgaand aan
het openstellen van de tranche. Ik zal de vraag of zij daar inzicht in hebben
neerleggen, maar dat is nog niet de toezegging dat ik het volledig, voor
honderd procent inzichtelijk maak. Ik laat me daarbij ook leiden door
datgene wat de medeoverheden zelf te berde brengen.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, heeft mevrouw Kröger nog een vraag.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Aan de ene kant is het een toezegging die de discussie in ieder geval weer
een stapje verder brengt, maar ik vind het toch lastig. Er ligt een aangenomen Kamermotie van mijn hand, samen met de SGP, die vraagt om
30 kilometer als norm. Vervolgens zegt de Minister: ik wil het niet in de
wet regelen; ik geef het de ruimte en faciliteer het in die zin met die
wegprofielen. Dat is de stap die hij net schetst. Dan wil ik wel dat we de
vinger aan de pols houden. Zet die uitrol van 30 kilometer per uur op
doorgaande wegen in de bebouwde kom wel goed door, en zitten de
gemeenten inderdaad met grote financiële tekorten? Ik wil dat de Minister
daar dan serieus naar kijkt. Dan kunnen wij als Kamer ook iets met die
informatie.
Minister Harbers:
Er is één misverstand. We gaan het ook nog in de wet regelen. We hebben
nu die gebiedsinrichtingskenmerken aan de Kamer gecommuniceerd. De
volgende stap is om dit ook op te nemen in de Wegenverkeerswet. Dat
volgt dus nog. Ik heb zojuist al een halve toezegging gedaan aan
mevrouw Van Ginneken om te bekijken welke informatie er bij medeoverheden beschikbaar is. Maar dan begint het werk van de medeoverheden
om het ook daadwerkelijk op hun grondgebied en hun wegennet in te
richten.
De voorzitter:
Er is nog een vervolgvraag van mevrouw Kröger. Dat is haar laatste.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

47

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Maar ik zou eigenlijk wel willen dat het voor ons als Kamer inzichtelijk
wordt hoe het gaat met die uitrol van 30 kilometer als norm in de
bebouwde kom, zodat we kunnen bijsturen op het moment dat blijkt dat
het niet hard genoeg gaat. Dat is de wens van de Kamer geweest.
Minister Harbers:
We zullen het bekijken. Ik denk niet dat er één beeld is bij de VNG, maar
de gegevens die beschikbaar zijn, zullen we in kaart brengen. Sowieso
weten we wat betreft de besteding van die tranches uit die 500 miljoen
exact wat daarvoor gebeurt. Het wordt aangevraagd, overigens ook voor
30km/u-wegen, maar het concurreert ook met andere maatregelen zoals
vrijliggende fietspaden en kruispunten die ontvlochten moeten worden.
Daarom stellen we ook als eis dat het gebaseerd moet zijn op een lokale
risicoanalyse, zodat we inzichtelijk hebben welk probleem je oplost voor
welk geld.
De voorzitter:
U gaat verder met de beantwoording.
Minister Harbers:
De laatste vraag van dit blok gaat over het tekort aan parkeerplekken voor
trucks. Dat stelde de heer Krul aan de orde. Dat tekort loopt niet alleen op
in het zuiden, maar in heel Nederland en volgt de groei van het goederenvervoer. Vanwege ongewenste situaties die daar het gevolg van zijn, zoals
parkeren op de vluchtstrook, zijn we met provincies en branches druk
bezig met het terugdringen van het tekort. Zeker het zuiden van Nederland
heeft vanwege de grote doorgaande routes richting Duitsland daarbij
bijzondere aandacht. We maken wel stappen. Recent is bijvoorbeeld een
grote, nieuwe truckparking in Venlo geopend, maar er blijft meer inzet
nodig, ook buiten de gebaande paden. In Limburg zijn we nu aan het
kijken naar een initiatief om een truckparking aan het hoofdwegennetwerk
te realiseren. Dat is heel kansrijk. Maar we kijken nu ook een stap verder,
bijvoorbeeld naar bedrijfsterreinen. Er zijn vaak grote terreinen bij
bedrijven die een deel van de dag, of bijvoorbeeld ’s avonds en ’s nachts
leegstaan. We bekijken of je die daarvoor kunt gebruiken en of je
misschien meer combinaties kunt maken, waardoor chauffeurs kunnen
rusten tijdens het laden of lossen van de truck. Inmiddels is ook nog
Europese subsidie verkregen voor 1.600 aanvullende plekken in Zeeland
en Limburg. Het vluchtstrookparkeren proberen we tegen te gaan door
een inmiddels permanente campagne. Daar wordt nu ook bebording
langs de snelweg aan toegevoegd, waardoor chauffeurs weten dat ze niet
mogen parkeren op de vluchtstrook en ze geïnformeerd worden over
hoeveel kilometer het is naar een veilige stop om bijvoorbeeld de
tachograaf om te zetten naar de juiste landcode.
Dan een paar vragen over het gedrag. Het komt in wezen allemaal neer op
de cultuuromslag waar de heer Krul naar vroeg. Hij zei treffend: mensen
storen zich vaak aan het rijgedrag van anderen, maar onderschatten het
eigen gedrag. Dat is precies de reden waarom we fors inzetten op allerlei
verkeerscampagnes. Ik noem MONO, MONO-zakelijk, Bob, niet bellen
achter het stuur et cetera. Met die campagnes proberen we de normen in
het verkeer, die we op zich ook heel helder hebben, fors uit te dragen,
zodat hopelijk meer mensen zich bewust worden van veilig gedrag in het
verkeer. We weten na de afgelopen tientallen jaren natuurlijk wel dat je
niet in één keer iedereen daarmee tot veilig gedrag hebt bewogen.
Daarom is er ook het sluitstuk van de handhaving, waar Justitie en
Veiligheid over gaat. Wil je uiteindelijk kunnen aanslaan, dan kun je een
heel ingewikkelde campagne maken waarin je het allemaal samenbrengt,
maar ik denk toch dat je zo helder mogelijk moet communiceren wat je
verlangt van de verkeersdeelnemers. Daarom proberen we er iedere keer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

48

voor te zorgen dat campagnes die we hebben zo goed mogelijk aankomen
bij de gebruikers. We zetten een veelheid van middelen in, gericht op
verschillende leeftijdsgroepen.
Mevrouw Van der Graaf vroeg naar de begeleiding van 17-jarigen op het
moment dat ze onder begeleiding mogen rijden. Het doel was inderdaad
om veiliger rijgedrag te krijgen. De verwachting is ook dat dit tot veiligere
bestuurders leidt. In het kader van het programma voor de beginnende
bestuurder zal ook onderzoek worden gestart naar een eventuele
uitbreiding van het begeleid rijden. De Europese Commissie wil begeleid
rijden eigenlijk in de gehele EU invoeren, waardoor het mogelijk wordt
om ook grensoverschrijdend begeleid te rijden. Voor het uitbreiden naar
alle beginnende bestuurders en voor een verlaging van de begeleidingsleeftijd heb ik nu nog geen concrete plannen. Gezien het positieve
effect bij de 17-jarigen is uitbreiding wel denkbaar. Dan speelt wel vrij snel
het vraagstuk of het proportioneel is om het voor alle bestuurders in te
voeren, omdat voor 18-jarigen, en zeker voor hen die ouder zijn dan dat,
de kans groter is dat ze bijvoorbeeld niet meer bij hun ouders wonen. Bij
17-jarigen is ook dat deel van de begeleiding een stuk makkelijker in te
voeren. We kijken even hoe dat loopt, ook in het licht van wat de Europese
Commissie op dat gebied nog voorstelt.
Mevrouw Van der Graaf vroeg of bewustwording ook meegenomen wordt
in het programma voor de beginnende bestuurder. Het korte antwoord is
ja. Het is heel nadrukkelijk een essentieel onderdeel van dat programma
en zit ook in het leerplan voor rijbewijs B, dat momenteel in ontwikkeling
is.
Dan de stand van zaken van het onderzoek naar mensen die met drank of
drugs achter het stuur zitten. De heer Koerhuis vroeg daarnaar. We
hebben het daar recent in het vragenuur over gehad. Toen heb ik ook al
uitvoerig aangegeven hoe we meer structuur willen aanbrengen, in de
vorm van een meerjarige onderzoeksagenda waarin we ook aandacht
hebben voor de motieven van de verschillende doelgroepen. Conform de
toezegging van toen is dat op dit moment in ontwikkeling. Maar ik kan u
daar verder inhoudelijk nog niets over meedelen.
De pilot voor het monitoringskastje is gestart in Rotterdam. Nee, dat klopt
niet. Hier staat dat die gestart is in Rotterdam, maar hier staat ook «dat zal
niet in Rotterdam zijn». O, ik zie het al. De heer Koerhuis vroeg of het in
Rotterdam was. Conform wat ik in het vragenuur al zei, bereidt het CBR
die pilot voor. Die zal in het derde kwartaal starten, maar die zal niet
specifiek in Rotterdam kunnen zijn, want die Educatieve Maatregel Gedrag
wordt opgelegd wanneer de politie het CBR meldt dat er een bestuurder is
die met de politie in aanraking is gekomen omdat die bestuurder onveilig
rijgedrag heeft vertoond. Dat is woonplaatsonafhankelijk. Maar de pilot
start dus komend kwartaal. Afhankelijk van een voldoende aantal
deelnemers en de doorlooptijd, verwachten we de eerste resultaten in het
eerste kwartaal van volgend jaar.
Het alcoholslot is, anders dan de heer Koerhuis aanneemt, geen pilot. Ik
heb ook bij het vragenuur aangegeven dat een pilot niet nodig is, want het
alcoholslot hebben we al gehad; we weten er alles van. Het vraagstuk hier
is juist dat er vanwege de grens tussen bestuursrecht en strafrecht toen
op last van de rechter een eind aan is gekomen. Inmiddels, een aantal
jaren later, is dat voor ons – «ons» is dan Justitie en Veiligheid en IenW –
reden om met een verkenning te komen van hoe we dat alcoholslot nu
wel op een effectieve manier kunnen inzetten. We kijken breed onder
welke voorwaarden we dat dan kunnen verankeren in het bestuurs- of
strafrecht en wat er eventueel mogelijk zou zijn zonder wijziging van
regelgeving. Dat alles is eind dit jaar gereed. Dan wordt u over de
uitkomsten geïnformeerd.
Dat was alles over gedrag. Dan nog een paar vragen over de verzorgingsplaatsen. De heer Krul had zorgen over verrommeling en de veiligheid op
de verzorgingsplaatsen. Een belangrijke factor in de totstandkoming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

49

het nieuwe beleid voor de verzorgingsplaatsen is de mogelijkheid voor
nieuwe en innovatieve partijen om een positie te verwerven langs het
hoofdwegennet. Omdat laden en tanken twee verschillende markten zijn,
zetten we die kavels los van elkaar in de markt. We willen daarmee juist
komen tot één aanbieder voor tanken en één aanbieder voor laden op
iedere verzorgingsplaats, zodat je een overzichtelijk aantal partijen hebt,
waardoor we niet talloze verkeersbewegingen krijgen tussen verschillende
laad- of tankvoorzieningen. Een van de effecten moet dan ook zijn het
voorkomen van verrommeling en onveilige verkeerssituaties.
De moties die recent in het tweeminutendebat zijn ingediend over
bijvoorbeeld de positie van het mkb, zijn we op dit moment aan het
uitvoeren. Er staat binnenkort een ambtelijk gesprek gepland met de
vertegenwoordiger van mkb-bedrijven langs het hoofdwegennet. Het is
ook een van mijn drijfveren om specifiek mkb’ers in de uitwerking van het
beleid positie te geven. Ik kom daar nog voor de zomer in een brief op
terug. Ook de motie van de leden Koerhuis en Van der Plas is opgepakt.
Die ging over de opslag dan wel opwekking van duurzame energie in of
nabij de verzorgingsplaats. De eerste stap is nu om vast te stellen
wanneer er al dan niet sprake is van dat soort koppelkansen. We zijn
daarvoor aan de slag gegaan binnen het programma Opwek Energie op
Rijksvastgoed en de Regionale Energiestrategie en we doen dat in
afstemming met de verantwoordelijke ministeries.
Mevrouw Van Ginneken vroeg: kun je dan de uitbreiding aan de voorkant
van een verzorgingsplaats positioneren voor laadpalen? In het eindbeeld
zal het laadkavel inderdaad veelal op de kop van de verzorgingsplaats
terechtkomen, want dat is de plek die weggebruikers gelijk zien. Tot die
tijd moeten tanken en laden tegelijk worden aangeboden. De veiligheid,
zichtbaarheid en overzichtelijkheid voor de weggebruiker staan voorop.
We kijken per verzorgingsplaats naar de mogelijkheden. We beginnen niet
op nul. In de huidige situatie kent elk van de 288 verzorgingsplaatsen een
eigen indeling en ruimte. Dus ik kan niet beloven dat in de transitieperiode
op iedere verzorgingsplaats het laadstation als eerste wordt geplaatst.
Soms is het ook gewoon een kwestie van: hoe ligt de ondergrondse
infrastructuur en wat maakt die mogelijk? Maar de behoefte aan duidelijkheid snap ik heel goed. Die betrekken we ook bij de uitwerking van de
inrichtingsplannen, om op termijn zo veel mogelijk uniformiteit daarin te
krijgen.
Dan de verdeling van de kavels en de vraag of we daarbij ook naar andere
aspecten kijken dan alleen geld, zoals duurzaamheid, circulariteit en
sociaal werkgeverschap. Welke verdeelmethode precies zal worden
gebruikt, staat nog niet vast, maar hoe dan ook zal het erop gericht zijn de
beste kandidaat te selecteren voor de bouw en exploitatie van de
benodigde voorzieningen tegen redelijke tarieven. Het doel moet ook zijn
het faciliteren van de energietransitie. Bij de verdeling zullen we dus ook
breder kijken. Ook zekerheid over de daadwerkelijke realisatie en
beschikbaarheid van de voorziening voor weggebruikers zal een belangrijke rol spelen. Als het een vergelijkende toets wordt – want zoals gezegd:
we hebben nog geen keuze gemaakt – dan kunnen daarin zeker zaken als
duurzaamheid of circulariteit worden meegewogen. Dus de voorbeelden
die mevrouw Van Ginneken noemde, nemen we mee als aandachtspunt
bij de uitwerking, naast bijvoorbeeld uitvoerbaarheid als belangrijke
voorwaarde. Ik zeg haar toe dat we al die suggesties daarin zullen
betrekken.
De voorzitter:
Ondanks de toezegging leidt dat toch tot een vervolgvraag.
Minister Harbers:
Ik probeerde ’m zo weg te praten, maar ...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

50

De voorzitter:
Ja, ik zag het gebeuren, maar het mocht niet baten.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Ik waardeer de poging van de Minister om deze interruptie in de blessuretijd nog weg te praten. Ik ben hartstikke blij met de toezegging dat de
criteria die ik noemde, zoals duurzaamheid, circulariteit en sociaal
werkgeverschap, meegenomen worden bij een vergelijkende toets. Maar
de Minister zei ook: we weten nog niet precies hoe we die verdeling gaan
doen. Misschien komt de Minister dus uiteindelijk toch uit bij een bieding.
Heb ik de Minister nou goed begrepen dat hij deze criteria dan ook
meeneemt en dat hij biedende partijen daar eventueel extra voor beloont,
dus dat hij het niet alleen als een ondergrens gaat hanteren?
Minister Harbers:
Ja. Ook daar kunnen we dit soort eisen stellen, zeker ook om ervan
verzekerd te zijn dat ze op tijd tot uitvoering komen. Dat kun je dan ook
weer verder uitbreiden. Het onderzoek naar de meest geschikte methode
loopt nog. We zullen de suggesties voor dit soort criteria daar ook in
betrekken.
De voorzitter:
De heer Madlener heeft nog een vraag voor u.
De heer Madlener (PVV):
Ja, een korte vraag. Ik mis namelijk nog een ander aspect. Ik hoor hier:
eisen dit, eisen dat. Het mag allemaal vooral niet te veel en niet te
rommelig. Maar hoe zit het met de concurrentie? Er is nogal een fors
prijsverschil tussen de ene laadaanbieder en de andere. Ik neem aan dat
er per plaats een keuze zal komen tussen laden bij bijvoorbeeld Tesla en
bij een andere aanbieder. Je moet toch een keuze hebben, dus hoe zit het
met de concurrentie? Is daar genoeg aandacht voor?
Minister Harbers:
Daar is in het beleid rekening mee gehouden, enerzijds door ervoor te
zorgen dat het op een plek niet te rommelig wordt. Het beleid bevat twee
criteria daarvoor. Het ene criterium is een biedbeperking, dus dat je op
iedere plek ofwel op laden ofwel op tanken mag bieden. Het andere
criterium is een gebiedscriterium, dus dat je niet twee opeenvolgende
verzorgingsplaatsen van dezelfde aanbieder hebt. Zo is er voor de
weggebruiker, net zoals nu het geval is, altijd wat te kiezen, precies om dit
soort concurrentie mogelijk te houden.
De voorzitter:
Dit wordt uw laatste interruptie, meneer Madlener.
De heer Madlener (PVV):
Nee, dan moet ik die bewaren.
De voorzitter:
Dan trekt u ’m in. Heel fijn. Dan gaan we door met de beantwoording van
de Minister.
Minister Harbers:
Er was nog een vraag van mevrouw Van Ginneken over de kavelindeling
van shops op de verzorgingsplaatsen. Voor shops speelt het belang van
de energietransitie natuurlijk minder, dus op voorhand is niet te zeggen of
de voorwaarden gelijk zullen zijn. De voorwaarden voor shops zullen wel
consistent zijn met andere shopkavels. In tegenstelling tot laden en tanken
is het aanbod van een shop divers. Winkels kunnen echt heel veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

51

verschillende producten aanbieden. Ook de wijze waarop de shop in de
markt wordt gezet, wordt nog nader uitgewerkt. Ook hier is het wel mijn
intentie om te kijken naar de beste aanbieder voor de beste prijs, zodat
weggebruikers ook echt comfort hebben en iets te kiezen hebben.
Dan zijn er nog een paar overige vragen. De heer Krul vroeg naar de
medische eisen voor mensen met MS. Voor rijbewijshouders met
ziektebeelden die gepaard gaan met een definitief stabiel beperkingenbeeld geldt geen noodzaak tot periodieke keuring. Dat geldt wel voor
rijbewijshouders met MS en ook voor mensen boven de 75 jaar. Bij MS
komt dat omdat niet kan worden gesproken van een definitief stabiel
beperkingenbeeld. Ook na een langere stabiele situatie kan hierbij toch
een plotselinge of ongemerkte achteruitgang optreden, net zoals er bij
ouderen een ongemerkte achteruitgang kan optreden in het zien, het
anticiperen of het optreden. Dan blijft een periodieke keuring toch nodig.
De inzet is natuurlijk wel dat de medische rijtest alleen aan de orde is als
er bij de medische keuring beperkingen naar voren komen of kunnen
komen die een gevaar voor de verkeersveiligheid kunnen opleveren.
De heer Madlener vroeg naar een reactie op het Telegraafartikel over
betalen naar gebruik en om een brief daarover. De brief daarover zal de
brief zijn die het kabinet stuurt over de hoofdlijnen van de contouren van
het nieuwe systeem. Hoe de kosten precies uitpakken, hangt af van de
precieze vormgeving van het kilometertarief. Daar heeft het kabinet nog
geen besluit over genomen. Zodra we een besluit hebben, komt de brief.
Ik las in de krant dat een partij, het CNV, uit de veelheid van scenario’s die
we eerder naar de Kamer hebben gestuurd, één tarief heeft gepakt en
heeft opgeteld wat dat dan zou betekenen voor de autobezitter. Maar dat
laat onverlet dat wij nog geen keuze hebben gemaakt voor juist dat tarief.
De heer Madlener wordt bediend op het moment dat de brief komt waarin
het kabinet uiteenzet welk besluit het te zijner tijd heeft genomen.
Dan de fileaanpak.
De voorzitter:
Een hele korte vraag van de heer Madlener is nog wanneer die brief komt,
maar volgens mij heeft u daar net antwoord op gegeven.
Minister Harbers:
We streven ernaar om voor het zomerreces de hoofdlijnen van het
systeem aan de Kamer uit de doeken te doen. Dat hadden we vorig jaar
toegezegd.
Tot slot de vraag van de heer Madlener over de fileaanpak. Er is een
fileaanpak. Daarbovenop was er een aantal jaren een tijdelijk programma
om een impuls te geven aan bereikbaarheid en om filevorming af te
vlakken. Met het aflopen van dat impulsprogramma is de inzet weer
gegaan naar het niveau van voor de fileaanpak. Daarbij maken we gebruik
van meerdere maatregelen, zoals verkeersmanagementmaatregelen en de
inzet van weginspecteurs en bergers. Die zijn daar gewoon onderdeel van.
Ook het zo veel mogelijk tegengaan van sluipverkeer is daarbij een
aandachtspunt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dat leidt tot een vraag van de heer Madlener. Dat is ook zijn
laatste interruptie.
De heer Madlener (PVV):
Het is mijn indruk dat er steeds meer files ontstaan door ongelukken en
pechgevallen, die ook langer blijven staan. Als je een voertuig snel van de
weg haalt of hulpverleners snel foto’s laat maken en dan de weg vrijgeeft,
scheelt dat enorm voor de duur van de file, zeker in de avondspits en de
ochtendspits. Misschien kan de Minister mijn vraag niet meteen beantwoorden, maar wil hij dan toezeggen om ernaar te kijken en er een brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

52

over te sturen? Klopt het dat het aantal files na ongelukken en pechgevallen toeneemt? Hoelang duurt het voordat de weg vrij is? Is de duur
daarvan ook toegenomen sinds er minder bergers zijn? Er zijn minder
bergers en daardoor lijkt het allemaal langer te duren. Ik had het
voorbeeld gegeven van de Thomassentunnel. Daar stond links een
autootje met pech. Na een halfuur stond het er nog, met een gigantische
file tot gevolg. Dat is allemaal te vermijden. Kan daar meer inzet op
komen? Kan de Minister daar misschien een brief over toezeggen zodat
we er een andere keer over verder kunnen praten?
Minister Harbers:
Ik kijk even wat ik daar in tweede termijn nog over kan zeggen. Het beleid
is er sowieso op gericht om de weg zo snel mogelijk vrij te maken, maar
er kunnen bij een ongeval omstandigheden zijn waardoor dat niet lukt,
gewoon omdat het technisch niet mogelijk is of omdat het ongeval
daarvoor te groot, te veelomvattend of te ingewikkeld is. We hebben
jaarlijks cijfers over files, ongevallen et cetera. Sta mij toe dat ik voor de
tweede termijn kijk of er een verdere verrijking nodig en mogelijk is.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee ronden wij de eerste termijn van de zijde van het
kabinet af, onder dankzegging aan de Ministers. We gaan naar de tweede
termijn van de kant van de Kamer. De spreektijd bedraagt één minuut. We
hebben nog drie kwartier, dus vooruit, anderhalve minuut. Ik geef gauw
het woord aan de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Ja. Allereerst het punt van de schoolzones en het creëren van extra
kiss-and-rideplekken. Ik weet dat mijn motie over schoolzones vroeg om
gemeentes te ondersteunen. Ik zie toch wensdenken bij gemeentes, dus
misschien moet dat toch wat strakker. Ik vraag de Minister om toch nog
een keer te reflecteren op hoe we dat strakker kunnen doen.
Ik had de Minister nog gevraagd of we kunnen kijken naar een inrijverbod
als er geen afspraken kunnen worden gemaakt over vrachtwagens en
vuilniswagens. Misschien heb ik het antwoord daarop gemist.
De Minister lijkt al zover te zijn om elektrische steps toe te staan op de
weg. Ik vraag hem om nog eens goed te kijken hoe hij dat voor ogen ziet
op de verschillende soorten fietspaden. Ik vraag hem ook om te reflecteren op wat er in Parijs is gebeurd met het referendum.
De Kamer heeft gevraagd om wetgeving inzake het monitoringskastje.
Wanneer komt die wetgeving?
Ook inzake het alcoholslot heeft de Kamer gevraagd om wetgeving.
Tijdens het mondelinge vragenuurtje heeft de Minister volgens mij
gezegd: einde tweede kwartaal. Nu hoor ik: einde dit jaar. Waarom is er
vertraging?
Ik heb gevraagd om de tijdelijke middengeleider van de N50 te verlengen,
zodat ook daar niet meer kan worden ingehaald. Kan de Minister daar nog
een keer op reflecteren?
Samen met D66 heb ik ertoe opgeroepen om de stop op het plaatsen van
laadpalen op verzorgingsplaatsen los te laten. Daar heb ik geen reactie op
gehoord van de Minister.
De voorzitter:
Tot zover.
De heer Koerhuis (VVD):
Het zijn nog veel punten. Ik kondig in ieder geval graag een tweeminutendebat af. Afhankelijk van de reactie op deze punten kom ik dan met
moties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

53

De voorzitter:
U bedoelt natuurlijk dat u een tweeminutendebat aanvraagt. Afkondigen
komt volgens mij niet heel vaak voor, maar de intentie is helder. Dank u
wel, meneer Koerhuis. Het woord is aan de heer Krul namens het CDA.
De heer Krul (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Ik begin even met datgene wat top of mind is: de
verzorgingsplaatsen. Ik heb twee punten daarover. Excuses als dit al in de
eerste termijn is besproken, maar ik heb een deel moeten missen. Het zal
voor mij nieuw zijn, maar ik vind het onbegrijpelijk dat we de hele indeling
gaan veranderen. Volgens mij is de indeling van verzorgingsplaatsen vrij
duidelijk en overzichtelijk: fossiel links, laden rechts en de shop achter
fossiel. Volgens mij is dat in heel Nederland zo’n beetje de norm. Dat zorgt
voor duidelijkheid voor de reiziger. Er moet meer ruimte komen voor
elektrisch laden, maar reizigers bedenken niet onderweg naar de
verzorgingsplaats of ze gaan laden of gaan tanken. Eerst zicht hebben op
laadpalen zal die afweging niet beïnvloeden.
Ik vraag de Minister om te reflecteren op toch wel een tegenstrijdigheid in
zijn eigen betoog. Hij wil reizigers wat te kiezen bieden als het gaat om
shops. Maar als reizigers wat te kiezen hebben, betekent dat de facto dat
ze dus ook gaan kiezen en dat ze zich gaan verplaatsen over een verzorgingsplaats omdat ze het kroketje dan misschien net iets goedkoper
kunnen krijgen. Die verplaatsingen zullen weer leiden tot verkeersonveilige situaties. Dat is tegenstrijdig met de oproep van de Minister om
dat tegen te gaan.
Voorzitter, tot slot. Dit is pas mijn tweede debat, maar het gevoel beklijft
bij mij dat deze debatten altijd een beetje dubbel zijn. Er zijn ongelofelijk
veel maatregelen en er is ongelofelijk veel beleid. Dat is imposant, maar
tegelijkertijd lopen de cijfers nog steeds op. De zorg die wij hebben is of
de technologische ontwikkelingen, zoals bij de fiets, gelijk oplopen met de
verharding in de samenleving. Is het wel voldoende om de doelen in 2030
en in 2050 te halen?
De voorzitter:
Tot zover. Mevrouw Van Ginneken, het woord is aan u.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Voorzitter. Precies vanwege de zorg die de heer Krul ...
De voorzitter:
Excuus. Ik zie dat mevrouw Kröger nog een vraag heeft, ik neem aan aan
meneer Krul.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Zeker. Mijn vraag gaat precies over dat laatste punt. Ik deel dat geheel. Ik
zie de cijfers en ik hoor de Minister van JenV het toch nog een keer
hebben over de controleacties. Is het CDA het met mij eens dat wij veel
beter zicht moeten hebben op de effectiviteit van de controles? Als we
geen grootschalige controles meer doen – dat is een beleidswijziging – is
het aan de Minister om de bewijslast te leveren dat het alternatief net zo
effectief is. Die cijfers ontbreken nu, dus ik hoop echt dat het CDA die
oproep ondersteunt.
De heer Krul (CDA):
Die oproep ondersteun ik. We doen heel erg veel. Ik denk dat hier wel 50
maatregelen, beleidspakketten en plannen zijn besproken. Je moet echt
diep in het verkeersjargon zitten om dit debat te kunnen volgen. Tegelijkertijd mist er voor mij een antwoord op de hamvraag, namelijk de vraag
naar de effectiviteit. In het debat met de Minister van JenV is voor mij echt
pijnlijk duidelijk geworden dat we daar een omissie hebben. De N

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

54

ontbreekt en dan kun je geen statistische conclusies trekken. Ik deel de
oproep van mevrouw Kröger dus.
De voorzitter:
Dat roept weer een vervolgvraag op van de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Dit is een probleem dat wat breder speelt op de begroting. Als begrotingsrapporteur ben ik een traject gestart met het ministerie om dit inzichtelijk
te krijgen. Het is zeker mijn plan om dit ook te adresseren bij het
jaarverslag.
De voorzitter:
We gaan naar mevrouw Van Ginneken voor haar tweede termijn.
Mevrouw Van Ginneken (D66):
Dank, voorzitter. De zorgen die de heer Krul en mevrouw Kröger
uitspreken over de effectiviteit van al deze maatregelen rondom verkeersveiligheid, lagen ook ten grondslag aan mijn vraag aan de Minister of we
nog een tussendoel tot 2030 kunnen definiëren. De Minister heeft
aangegeven dat hij al ontzettend veel doet en dat een extra doel niet gaat
helpen. Laat ik het dan omdraaien. Kan de Minister toezeggen een
prognose te maken van de wijze waarop al deze maatregelen en de
effectiviteit daarvan ons bij een verkeersveiligere situatie in 2026
brengen? Waar komen we dan uit? Dan hebben wij als Kamer ook iets te
sturen.
Als de Minister dat nog kan toezeggen, voeg ik die toezegging toe aan de
drie andere mooie toezeggingen die ik van de Minister heb gekregen over
het uitsplitsen van fietstypen in de rapportages van de SWOV, over het
rapporteren door gemeenten van de geschatte kosten voor 30km/u-wegen
en over het meenemen van duurzaamheid, circulariteit en sociaal
werkgeverschap bij de inrichting van en keuze voor verzorgingsplaatsen.
Dan heb ik een hele mooie opbrengst van dit debat.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan gaat het woord bij dezen naar de heer Madlener namens
de Partij voor de Vrijheid.
De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. We moeten allemaal elektrisch gaan rijden, maar dat moet dan
wel op een fiets met smalle banden. Je moet dan eigenlijk een helm op. Er
is een rollerbank in de maak om te controleren of hij niet harder dan 25
gaat. Dit terwijl heel Europa rondrijdt op van alles en nog wat, op allemaal
leuke nieuwe voertuigen die betaalbaar zijn. Ja, dat heeft ook gevaren.
Parijs wil inderdaad de step verbieden, maar niet iedereen woont in Parijs.
Ik woon zelf op het platteland, waar ik heel veel mensen zie rondrijden op
stepjes. Maar omdat die niet mogen in Nederland, ben je niet verzekerd
als je er een ongeval mee krijgt. Een aansprakelijkheidsverzekering lijkt
mij dan op z’n minst goed, maar dat kan dan weer niet, want de step is
verboden. Ik weet niet of we de burgers een dienst bewijzen door dit te
verbieden. Een fiets mag 25. Dat is best wel langzaam. Dat is hard als je
tegen een muur rijdt, maar als je een heel stuk door de polder moet
fietsen, dan is dat ontzettend langzaam en dan denk je: ging die fiets maar
wat harder. Dan koop je een opvoersetje; dat is logisch. Dat wordt
massaal gedaan. Maar dan krijg je natuurlijk weer te maken met die
rollerbank. Het is een soort spiraal van verbieden. Ik vraag me af of dit de
goede weg is. Van mij hoeft het niet. Laat mensen toch met rust. Laat
mensen toch 30 rijden op de fiets. Wat geeft dat nou? Wees blij dat die
mensen überhaupt op een fiets gaan zitten of de step nemen. Dat is toch
ook winst?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

55

Ik ben benieuwd naar de antwoorden van de Minister over de files, want
het baart me echt zorgen dat die enorm toenemen. De infrastructuur staat
gewoon stil door stikstof en dat is niet veranderd.
De voorzitter:
U bent door uw tijd heen.
De heer Madlener (PVV):
Ik wil heel positief afsluiten.
De voorzitter:
Nou, heel kort dan.
De heer Madlener (PVV):
Alle rijhulpen van alle moderne nieuwe auto’s die in ontwikkeling zijn,
moeten we echt omarmen. Het is natuurlijk geweldig dat auto’s veiliger
worden voor de inzittenden, maar ook voor voetgangers, fietsers en
steppers.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Kröger, uw tweede termijn gaat nu in.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat er een tweeminutendebat is
aangevraagd, want ik vind de handhaving echt problematisch. We zien dat
er veel meer alcohol- en drugsgebruik is in het verkeer. Dat blijkt uit het
I&O-onderzoek. Dan is het ook logisch dat er meer proces-verbalen
worden afgegeven. Maar als we niet weten hoeveel controles er zijn, hoe
weten we dan of de overgang in het beleid, die de Minister heeft
afgekondigd, effectief is? Ik vind echt dat de bewijslast bij de Minister ligt.
Ik vind dit een heel belangrijk punt. De heer Koerhuis knikt, dus dat wordt
wellicht een gezamenlijke motie.
Voorzitter. Ik hoor nog onvoldoende hoe de 30 kilometer per uur gehandhaafd gaat worden. Ik begrijp van de Minister van JenV dat de boa’s dat
niet kunnen doen. Flitsen kan ook niet of moeilijk, dus hoe doen we het
dan wel? Als de Kamer zegt dat 30 kilometer per uur de norm wordt in de
bebouwde omgeving, dan vind ik dat het aan deze Minister is om te
monitoren in hoeverre die norm binnen bereik komt en wat de obstakels
daarvoor zijn. Ik hoop echt dat hij inzichtelijk maakt hoe de uitrol van deze
norm gaat verlopen en wat er nodig is om dat mogelijk te maken.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee beëindig ik de tweede termijn van de Kamer. Ik geef
over een minuut of vijf met plezier het woord aan de Minister. Ik schors
voor vijf minuten. We hervatten dit debat om iets over half zes.
De vergadering wordt van 17.26 uur tot 17.32 uur geschorst.
De voorzitter:
Dames en heren, ik heropen met uw welnemen dit commissiedebat
Verkeersveiligheid en geef met plezier het woord aan de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat, de heer Harbers.
Minister Harbers:
Dank u wel. Ik loop de gestelde vragen nog even langs. De heer Koerhuis
vroeg om strakker boven op die schoolzones te gaan zitten, maar het is
echt aan de gemeenten. We hebben ze nu volledig gefaciliteerd, inclusief
een investeringsimpuls. Zij gaan echt over de indeling van hun lokale
wegennet. De vraag over het inrijverbod heb ik beantwoord in eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

56

termijn. Gemeenten kunnen inrijverboden gewoon instellen rond tijden
dat scholen in- en uitgaan. Het is aan gemeenten om daarvoor te kiezen.
De e-step op het fietspad en hoe dat moet. Ik breng even in herinnering
dat in het najaar het fietsveiligheidsmeerjarenplan komt. Een van de
ontwikkelingen die we daarin een plek proberen te geven, is dat we zien
dat het drukker wordt op het fietspad en dat er ook meer verschillende
types op het fietspad komen, ook met verschillende snelheden. Maar naar
ons oordeel past de e-step het beste op het fietspad, beter dan op de
stoep en ook beter dan op de hoofdrijbaan. We komen daar overigens nog
allemaal over te spreken, want de conceptregelgeving voor het LEV-kader
gaat nog langs uw Kamer. Als er anders over gedacht wordt, zou ik
suggereren om dat te zijner tijd in het debat over het LEV-kader mee te
nemen. In Parijs is de situatie heel anders. Daar is een verbod op e-steps
na raadpleging van de lokale bevolking.
De wetgeving voor het monitoringskastje kan na de pilot. We zullen echt
even de resultaten moeten afwachten. Die pilot start zo meteen, zoals
gezegd. De eerste resultaten volgen in het eerste kwartaal van volgend
jaar.
Dan het alcoholslot. Ik heb dat zelfs nog even nagekeken in de Handelingen. Er is sprake van een misverstand, maar laat ik maar de schuld op
mij nemen en zeggen dat dit verkeerd is gezegd. Er is inderdaad
gesproken over wetgeving. Ik heb gezegd: ik heb dat niet paraat, maar ik
zal uw Kamer laten weten hoe dat traject eruitziet. Omdat ik weet dat de
Kamer dan altijd gelijk wil weten wanneer dan en het in de plenaire zaal
wat lastig is om te overleggen, heb ik even hardop nagedacht over
wanneer ik dat de Kamer zou laten weten. Dat was het tweede kwartaal.
Maar als je het naleest, kun je het zo interpreteren dat de wetgeving in het
tweede kwartaal komt. Zoals gezegd moeten we nu echt, ook samen met
JenV, even kijken hoe we bestuurs- en strafrecht – de kern van het
bezwaar van de Raad van State was: je vermengt hier bestuurs- en
strafrecht – uit elkaar rafelen om te zorgen dat we het middel in de
toekomst weer effectief kunnen toepassen.
Dan de vraag over het doortrekken van de tijdelijke rijbaanscheiding.
Vorig jaar is samen met de provinciale en gemeentelijke bestuurders
ervoor gekozen om dit grootste risicostuk van een tijdelijke rijbaanscheiding te voorzien, wetende dat de hele N50 nog aan de beurt komt.
Door het nu te verlengen, krijgen weggebruikers over een veel langer stuk
te maken met een smaller traject. Dat is overigens ook weer niet conform
de uniforme inrichtingseisen. Volgens de experts zou het ook qua
oplettendheid te lang te veel vragen van verkeersdeelnemers, waardoor je
weer een nieuw risico creëert. Je herkent dat ook wel bij wegwerkzaamheden: bij lange tijd rijden over versmalde rijstroken zitten de meeste
bestuurders toch met zweet in de handen tot het een keertje voorbij is. Dat
kan dus ook nog misgaan. De urgente problemen hebben we aangepakt.
De hele N50 Kampen-Ramspol moet aangepakt worden. Dat is onderdeel
van de aanpak met behulp van de 200 miljoen euro uit het coalitieakkoord.
Dan of de stop op het plaatsen van laadpalen eraf kan. Voor de goede
orde: er is geen sprake van een algemene vergunningsstop. Vergunningen
mogen nog steeds worden verleend, totdat de nieuwe laadvoorziening
exclusief in de markt wordt gezet, want ik wil in het nieuwe stelsel één
aanbieder van laadpalen per verzorgingsplaats. De tijdelijke beleidsregel
beperkt daarom de duur van nieuwe vergunningen, maar legt geen stop
op. Zonder die maatregel zou ik in de vergunningverlening met de ene
hand belemmeren wat ik met de andere hand wil bespoedigen, namelijk
het opschalen van laadvoorzieningen op basis van een gelijk speelveld en
investeringszekerheid.
Dan ben ik ook bij de vermeende tegenstrijdigheid die de heer Krul
ontwaarde in mijn antwoord. Eerst even het indelen van de verzorgingsplaatsen met laden op de kop. Wat ik aangaf, is vooral het eindbeeld dat
we proberen te bewerkstelligen met die verzorgingsplaatsen. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

57

toekomst spreek je natuurlijk over een situatie waarin het grootste
gedeelte van de auto’s komt om te laden. In de transitieperiode zal het per
verzorgingsplaats wisselen. Het zal dus niet in één keer geregeld zijn. In
het eindbeeld gaat laden waarschijnlijk ook op de kop, want dan heb je
meer plekken nodig dan nu. Dan kun je laden dus ook naar voren halen.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat ...
Minister Harbers:
Ik heb nog één vraag van de heer Krul.
De voorzitter:
Nee, de heer Koerhuis heeft nog een vraag, ik denk over het vorige stuk.
We kunnen ook afspreken dat we eventuele interrupties helemaal aan het
einde van de beantwoording van de Minister doen. Nu? Dan geef ik het
woord aan de heer Koerhuis en daarna aan de heer Krul.
De heer Koerhuis (VVD):
Eerst het punt waar de Minister op ingaat. De beleidsregel die de Minister
naar de Kamer heeft gestuurd, spreekt zelf over een moratorium op het
plaatsen van laadpalen, dus ik herken niet helemaal wat de Minister zegt.
Eigenlijk zegt hij hier «er is geen moratorium». Aan de andere kant, welke
verzorgingsplaats gaat nu voor vijf jaar een laadpaal plaatsen? Dat kan
niet uit, dat snapt iedereen. Maar feitelijk is er een moratorium. Als de
Minister zegt dat dat er niet is, dan is dat helemaal goed, want dan kunnen
we doorgaan met het plaatsen van laadpalen.
Minister Harbers:
Er is een tijdelijke ... Volgens mij gebruiken we niet het woord
«moratorium». Wel? We zullen het even nakijken. Maar je moet wel een
beleidsregel hebben om naar de nieuwe situatie toe te kunnen groeien.
Anders kunnen er voor langer dan tien jaar vergunningen worden
aangevraagd en duurt het dus veel langer voordat het nieuwe beleid kan
worden uitgerold. Daarom lijkt ons een pas op de plaats gepast om
vervolgens met het nieuwe beleid grotere stappen te zetten in het
realiseren van het eindbeeld.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Koerhuis.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik proef in ieder geval aan de kant van de Kamer dat zo’n moratorium de
energietransitie remt. Als ik het antwoord van de Minister hoor, lijkt mij
zo’n moratorium ook niet helemaal de bedoeling. Misschien moeten we
afspreken dat we geen moratorium hebben of niet meer hebben. Als ik die
toezegging kan krijgen, scheelt me dat weer een motie in een
tweeminutendebat.
Minister Harbers:
We komen toch nog voor de zomer met een brief over de verdere
uitwerking van het beleid. Laat ik dit punt daarin verder verduidelijken.
Dat zeg ik u toe.
De voorzitter:
Dat klinkt als een toezegging. Dan heeft u geen tweeminutendebat meer
nodig, maar dat laat ik uiteraard aan de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

58

Minister Harbers:
Ik denk dat in de praktijk de soep niet zo heet gegeten wordt. Laat ons dat
in ieder geval verder uiteenzetten in de brief.
De voorzitter:
U ziet dat in de brief tegemoet. Kunt u aangeven wanneer die brief komt?
Minister Harbers:
Nog voor de zomer.
De voorzitter:
Voor de zomer.
Minister Harbers:
Dan de twee shops. In het eindbeeld is het uit elkaar gerafeld. Op dit
moment zijn tanken en laden nog een andere markt. Daarom spreken we
over één laadkavel en één tankstation. Dat is ook nodig om in de transitie
innovatieve en/of kleine partijen de ruimte te geven. Bij een aparte
laadkavel en een aparte tankkavel moeten we beide kavels – dat is
juridisch afgedwongen – de ruimte geven voor een shop, want anders
maak je een niet toegestaan onderscheid. Uiteraard kijken we bij de plek
heel goed naar wat dat doet voor verkeersbewegingen, overzichtelijkheid
en veiligheid. Het is niet de bedoeling om dat te laten verrommelen of zo,
het moet voor de weggebruiker volledig helder zijn hoe die plaats
eruitziet. In het eindbeeld heb je de situatie dat er een tankkavel, een
laadkavel en een shopkavel zijn. Dan kun je ultieme duidelijkheid bieden.
Maar nu zou je onterecht discrimineren tussen de ene kavel die wel een
shop mag hebben en de andere die geen shop mag hebben.
Dan de vraag van de heer Krul of we met dit alles voldoende doen. Dan
ben ik weer terug ...
De voorzitter:
De heer Krul heeft nog een vraag over verzorgingsplaatsen, begrijp ik.
Dan doen we die eerst.
De heer Krul (CDA):
Ik hoop dat de Minister in ieder geval in zijn eigen reflectie hoort dat het
steeds ingewikkelder wordt. Aan de ene kant zegt de Minister: in de
transitieperiode zal er heel veel verschil zijn tussen verzorgingsplaatsen,
waarbij de een al wel laadpalen op de kop heeft maar de ander niet. Wat
mij betreft wekt dat meteen het gevoel op «dat is onveilig», want als
mensen op een verzorgingsplaats afrijden weten ze niet waar ze heen
moeten en gaan ze twijfelen. Dat vind ik al onduidelijk. Maar nog even
over die shops. We begrijpen toch allemaal wel dat als een reiziger wat te
kiezen heeft – zeker een echte liberaal begrijpt dat – er concurrentie
ontstaat tussen kavels die aan elkaar grenzen en die reiziger dus gaat
bewegen en kiezen? Daar hoeven we toch geen onderzoek naar te doen?
Dat is toch gewoon niet wenselijk, ook niet in een transitieperiode?
Minister Harbers:
Het is alleen niet te vermijden, ook vanuit juridisch oogpunt. Dit zijn
allemaal van die dingen die bij een transitieperiode horen. Ik zie ook wat
er gaat gebeuren, maar dan moet je er juist voor zorgen dat het zo veilig
mogelijk is ingericht, dat er veilige oversteekplaatsen zijn en dat je
anticipeert op het feit dat mensen dit waarschijnlijk zullen gaan doen. Dat
is allemaal uitgangspunt van de inrichting van die verzorgingsplaatsen,
ook in de transitieperiode. Maar we moeten die beweging wel ergens
gaan maken. Het gaat niet van de ene op de andere dag, maar over 27 jaar
is het toch echt zo dat je daar allemaal moet laden. Mevrouw Kröger vindt
27 jaar wel erg lang, maar er zijn nog fossiele auto’s die een jaar of 20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

59

meegaan, auto’s die tot 2030 verkocht worden, en die zullen in de
tussentijd ook nog ergens moeten tanken. Het is goed om nu dat
eindbeeld te definiëren, net als de transitie daarheen.
De voorzitter:
Uw antwoord roept een heel korte vervolgvraag op bij de heer Krul.
De heer Krul (CDA):
Een vraag aan de Minister; ik schets maar even een beeld. Wat als we nou
zeggen: om duidelijkheid te creëren, om al die onveilige situaties te
voorkomen die de Minister zelf ook onderkent, doen we één kavel en
nemen we in de concessie de verplichting op dat er een andere partij
wordt gezocht voor het laadgedeelte? Dan hebben we al deze ellende met
transitieperiodes, verschillende plekken, twee shops, extra voetpaden en
kruisbestuivingen niet. Wat als we het onszelf simpel maken? We maken
de transitie nog steeds mogelijk en doen het gewoon op deze manier. Is
dat geen idee, Minister?
De voorzitter:
De suggestie van de heer Krul.
Minister Harbers:
Nee, dat is geen idee omdat laden en tanken andere markten zijn. Een van
onze overwegingen is ook dat je dan – dat was precies de zorg van de
Kamer – de kans van het mkb heel erg bemoeilijkt. Juist om de grote
aanbieders niet te bevoordelen hebben we gekozen voor het uiteenrafelen
in twee kavels.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger, het woord is aan u.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik zal niet een heel debat openen over hoelang we nog fossiel rijden in
Nederland, maar ik vraag de Minister wel of hij in de brief die hij net heeft
toegezegd ook iets kan zeggen over het niet langer afgeven van
concessies voor 30 jaar voor fossiele tankplaatsen. Dat is immers niet in
lijn met een afbouwpad.
Minister Harbers:
Dat is op zich een heel terecht punt van mevrouw Kröger. Dat valt alleen
onder de Benzinewet, die ook een keer zal moeten worden aangepast. Die
is geen onderdeel van het Ministerie van IenW. Ik word erop gewezen dat
Binnenlandse Zaken hierover gaat. Ik dacht zelf aan EZK.
De voorzitter:
Heel kort nog.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Oké. Ik ga op zoek naar de Benzinewet en ik bereid een amendement voor.
Maar het gaat hier toch over de concessies voor laadstations, shops et
cetera? Dat is een heel beleidskader van deze Minister. Daar hoort denk ik
toch ook bij wat ons beleid is ten aanzien van nieuwe fossiele
tankstations.
Minister Harbers:
Dat is een terechte vraag. Ik hoor zelf ook nieuwe dingen. Het is dus een
ander departement, maar we nemen het mee in de brief die naar de
Kamer komt. Het is een terecht punt en ik ga er niet van uit dat we na 2050
daar nog benzine verkopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

60

De voorzitter:
Dat roept dan weer een hele korte vraag op bij de heer Koerhuis, maar
echt ultrakort.
De heer Koerhuis (VVD):
Enerzijds hebben we het oudste wagenpark van Europa, dus die fossiele
auto’s blijven nog wel even op de weg. Anderzijds heeft Europa gezegd:
vanaf 2035 blijven auto’s met biobrandstoffen en synthetische brandstoffen toegestaan. Het kabinet zet zelf ook in op rijden op biobrandstoffen
vanaf 2025. Ik snap niet helemaal hoe die verzorgingsplaatsen vanaf 2050
helemaal vrij moeten zijn van biobrandstoffen, synthetische brandstoffen
en waterstof.
Minister Harbers:
Waterstof zou kunnen in de toekomst. Daar houden we ook rekening mee.
Ik stel voor dat ik dit meeneem in de brief.
De voorzitter:
Dank u wel. U vervolgt uw beantwoording.
Minister Harbers:
De heer Krul vroeg: doen we nou voldoende om de doelen te halen? Ik
breng in herinnering wat ik aan het begin van het debat zei: we hebben
ambitieuze doelstellingen en daar moet meer intensivering op. Maar om
te zien wat echt resultaat heeft, komen we ook gelijk in de ingewikkeldere
maatregelen. Ik heb dus aan de SWOV gevraagd om precies dat de
komende tijd inzichtelijk te maken. Dat doen we ook met de andere
wegbeheerders, want bij wat we nu doen, was de vaststelling ook dat
halvering in 2030 te ambitieus is. Ik wil me daar niet zomaar bij
neerleggen. Het zal nog heel veel extra van ons vragen in de komende
jaren.
Het antwoord op de vraag van mevrouw Van Ginneken is toch als volgt.
We kennen het prognoserapport van SWOV. Dat heb ik ook aan de Kamer
gestuurd. Ik heb er toch voor gekozen om de beleidscapaciteit die we
hebben vooral te zetten op de ontwikkeling van nieuwe maatregelen die
ons dichter bij dat doel brengen, in plaats van op kijken wat we dan in
2026 nog kunnen doen. Die tijdshorizon is gewoon ... Als je aan de slag
gaat met alle wegbeheerders, dan ben je daar zo. Ik zet die beleidscapaciteit liever in om dat doel in 2030 te kunnen halen. Er komt in de
tussentijd, volgens mij begin 2025, overigens nog wel een evaluatie aan
van het SPV. Ook die kan helpen om te zien wat we dan in de tweede helft
van dit decennium moeten gaan doen.
De heer Madlener ken ik lang genoeg om te weten dat hij wat afkeer heeft
van verbieden. Dat deel ik op zich met hem als gezond uitgangspunt,
maar ik wil het wel veilig maken voor iedereen. Hij bracht het volgende
voorbeeld naar voren: als je gewoon lekker wat harder wil rijden dan
25 kilometer per uur, dan moet dat toch kunnen? Nou, dat kan ook. Dat
kan op eigen kracht als je een gewone fiets of een racefiets hebt. Dat kan
ook, als je dat met elektrische of andere ondersteuning wil, door een
speedpedelec of een snorfiets te kopen. Daar hebben we dus allang in
voorzien zonder dat we iets verbieden.
Wat betreft de Thomassentunnel heb ik nog even navraag gedaan. Bij het
incident op donderdag 25 mei in de ochtend, kort voor het vorige debat,
was er sprake van een opeenvolging van twee incidenten. Er was een
weggebruiker over een voorwerp gereden dat op de weg lag. Als er een
dergelijk incident plaatsvindt, dan wordt er direct een rood kruis geplaatst
en wordt de dichtstbijzijnde weginspecteur geïnformeerd. Toen dat tegen
9.30 uur gebeurde, was er net al een incident in de Botlektunnel gebeurd.
Dat was bijna afgehandeld, dus de weginspecteur die daar bezig was, is
direct doorgereden naar de Thomassentunnel. Hij was daar rond 9.40 uur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

61

aanwezig. Op dat moment was de politie ook al in de Thomassentunnel
aanwezig voor de beveiliging. Dat kan toeval zijn. Dat kan ook via een
112-melding geweest zijn. Nadat het voertuig was weggesleept, is
gecontroleerd of er nog een voorwerp op de weg lag. Uiteindelijk is de
weg rond 10.00 uur weer volledig vrijgegeven. Volgens Rijkswaterstaat
was het daarmee een melding met afhandeling volgens het boekje. Maar
de verwarring kan ook zitten in het feit dat er twee opeenvolgende
incidenten waren op hetzelfde wegvak. Dat laat onverlet dat we overal
proberen de afhandelingstijd zo kort mogelijk te maken en te zorgen dat
bergers en weginspecteurs allemaal zo snel mogelijk ter plaatse zijn.
Met het slot van het betoog van de heer Madlener was ik het ook volledig
eens. Alle rijhulpen gaan ervoor zorgen dat autorijden nog een glorieuze
toekomst voor zich heeft, want het wordt steeds schoner, slimmer en
veiliger. Als het ding ooit helemaal zelf rijdt, dan is het met asorijden
hopelijk ook gedaan.
Tot slot de vraag van mevrouw Kröger over de 30 kilometer per uur. Ze
vroeg: als dat de norm wordt, in hoeverre komt dat dan binnen bereik? Ik
heb net al een aantal toezeggingen gedaan aan mevrouw Van Ginneken
om te zorgen dat datgene wat we weten van medeweggebruikers, ook
gebeurt. Het is wel een misverstand dat het de norm wordt. Ik draag zelf
de afspraak uit het coalitieakkoord bij me dat overal waar de snelheid in
de bebouwde kom zinvol kan worden verlaagd naar 30 kilometer per uur,
dat gefaciliteerd wordt. Dat doen we al via de nieuwe inrichtingskenmerken voor gebiedsontsluitingswegen met 30 kilometer per uur. Het
Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer wordt ook nog
aangepast, zodat gemeenten de inrichtingskenmerken goed kunnen
toepassen. Op het vraagstuk of dat een wettelijke norm moet worden, ben
ik ingegaan in de brief die ik 11 mei aan de Kamer stuurde. Daarin is ook
betoogd waarom het vastleggen als wettelijke norm hiervoor uiteindelijk
geen zin heeft. Daarom doen we het op de manier die ik zojuist heb
aangegeven.
Voorzitter. Daarmee ben ik aan het eind van de beantwoording en dank ik
de Kamer voor haar inbreng en het plezierige debat.
De voorzitter:
Waarvan akte. Dank u wel. Volgens mij is mevrouw Kröger nog net niet
helemaal happy met uw laatste antwoord. Ik zie dus nog een vraag.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
De Minister zegt dat hij zich gehouden voelt aan het coalitieakkoord. Ik
hoop dat hij zich ook gehouden voelt aan een uitspraak van de Kamer. Dat
lijkt mij eigenlijk evident. In de tekst van de motie staat niet het woord
«norm», maar het woord «uitgangspunt». Dan is wel de vraag hoe dat
zich effectueert en ervoor zorgt dat dit gewoon op zo veel mogelijk
plekken het geval is. Daarom ben ik blij met de toezegging aan mevrouw
Van Ginneken, maar denk ik ook dat we beleid moeten hebben om dat gat
te dichten daar waar dat nog niet het uitgangspunt is.
Minister Harbers:
«Uitgangspunt» is een ingewikkeld begrip in de wet. In de wet kun je wel
een norm vastleggen. We zijn uitvoerig ingegaan op een aantal redenen
waarom het waarschijnlijk ook gewoon niet de beste keuze is om dat vast
te leggen als landelijke en wettelijke norm. We hebben er juist voor
gekozen om gemeenten die dat graag als uitgangspunt willen nemen
hierin zo goed mogelijk te faciliteren. Dat is inclusief het vastleggen in dat
BABW, het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer,
straks. Dat zou gemeenten voldoende handvatten moeten geven om
overal waar zij dat wenselijk achten de 30km/u-weg in te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

62

De voorzitter:
Daarmee is de afkorting BABW ook helder voor ons allen. Met uw
welnemen ga ik nog twee dingen doen. Als eerste doe ik de mededeling
dat de commissie bij monde van de heer Koerhuis een tweeminutendebat
heeft aangevraagd. Wij zullen dat uiteraard doorgeleiden naar de plenaire
Griffie.
Het tweede punt is dat ik nog even de toezeggingen die door de beide
Ministers gedaan zijn met u doorneem.
– De Minister van Justitie en Veiligheid vraagt extra cijfers op over het
aantal controles op alcoholgebruik in het verkeer. Deze worden met u
gedeeld in de halfjaarlijkse rapportage van de politie. Dat is een
toezegging aan mevrouw Kröger van de fractie van GroenLinks.
– De Minister van Justitie en Veiligheid gaat bij de behandeling van het
wetsvoorstel verbetering aanpak rijden onder invloed expliciet in op de
verschillen met Duitsland. Dat is een toezegging aan de heer Krul van
het CDA.
– De Kamer ontvangt na de zomer een brief over roekeloos rijgedrag
waarin ook wordt ingegaan op de uitvoering van de motie-Alkaya/
Koerhuis over levenslange rijontzegging. Dat is een toezegging aan de
heer Koerhuis van de VVD.
– De Minister van Infrastructuur en Waterstaat zal bij het IPO, het
Interprovinciaal Overleg, en de VNG, de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten, de vraag neerleggen wat de medeoverheden nodig
hebben voor de verdere uitrol van de weginrichting voor 30km/ugebiedsontsluitingswegen en informeert de Kamer hierover. Dat is een
toezegging aan mevrouw Van Ginneken.
– De Minister van Infrastructuur en Waterstaat neemt de criteria
duurzaamheid, circulariteit en sociaal werkgeverschap mee bij het
toewijzen van kavels bij de verzorgingsplaatsen. Dat is een toezegging
aan mevrouw Van Ginneken.
– De Minister van Infrastructuur en Waterstaat zal in de toekomstige
rapportages van de SWOV bij verkeersongevallen een uitsplitsing naar
type fietsen laten opnemen. Dat is een toezegging aan mevrouw Van
Ginneken.
– De Minister van Infrastructuur en Waterstaat zal in de brief over de
verzorgingsplaatsen van de toekomst ingaan op het moratorium met
betrekking tot de laadpalen. Deze brief komt voor de zomer naar de
Kamer. Dat is een toezegging aan de heer Koerhuis.
– De Minister van Infrastructuur en Waterstaat zal in de brief over de
verzorgingsplaatsen van de toekomst ook ingaan op de concessie voor
fossiele brandstoffen en waterstof voor de komende 30 jaar. Deze brief
komt voor de zomer naar de Kamer. Dat is een toezegging aan de heer
Koerhuis en mevrouw Kröger.
Op dat laatste punt heeft de heer Koerhuis nog een vraag.
De heer Koerhuis (VVD):
Het gaat met name ook om bio en synthetische brandstoffen eigenlijk.
De voorzitter:
We gaan zien dat die ook in de brief komen. Dat heb ik de Minister horen
zeggen.
Minister Harbers:
Misschien zou daar «het vermeende moratorium» van gemaakt kunnen
worden.
De voorzitter:
Er ontstaat hier rumoer en ik hoor zeggen dat het echt om «moratorium»
gaat, maar dat misverstand gaan we vandaag niet oplossen. Ik gun u dat
bijwoord, Minister. De toezeggingen luiden dan aldus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

63

Daarmee heb ik volgens mij alle plichtplegingen van dit commissiedebat
met u samen afgerond. We zien uit naar het tweeminutendebat. Ik dank de
bode. Ik dank de Dienst Redactie en Verslag of de Dienst Verslag en
Redactie. Ik weet dat nooit, maar in ieder geval van harte dank. Ik dank de
mensen thuis die digitaal meekijken, de mensen op de publieke tribune,
uiteraard de Minister van IenW en ook de Minister van Justitie en
Veiligheid, en niet te vergeten de leden. Als laatste dank ik de griffier voor
het vastleggen van het een en ander. Ik wens u allen een hele prettige
avond. Het debat is hiermee gesloten.
Sluiting 18.10 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1062

64