Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 507

Regels voor de financiële dienstverlening (Wet
financiële dienstverlening)

31 311

Zelfstandig ondernemerschap

Nr. 147

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 februari 2018
In het plenair debat van 31 januari jl. over de Wet transparant toezicht
financiële markten (Handelingen II 2017/18, nr. 46, Debat over de Wet
transparant toezicht financiële markten) heb ik toegezegd uw Kamer voor
het Algemeen Overleg over de bankensector van 7 februari te informeren
over de stand van zaken bij beleggingsverzekeringen en rentederivaten.
Verder heb ik toegezegd uw Kamer te informeren over eventuele andere
dossiers die tot zorgen kunnen leiden. Daarom zal ik in deze brief ook
ingaan op de potentiële problemen bij aflossingsvrije hypotheken.
Beleggingsverzekeringen
Op 19 december 2017 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de actuele
stand van de nazorg voor klanten met een beleggingsverzekering.1 In deze
brief heb ik aangegeven dat vanuit de overheid vooral de nadruk wordt
gelegd op de nazorg voor klanten met een beleggingsverzekering,
aangezien nazorg van belang is voor een toekomstgerichte verbetering
van de positie van de klant.
Belangrijk onderdeel van nazorg is het activeren van klanten. Met
activeren van een klant wordt bedoeld dat de klant een bewuste keuze
maakt over of en hoe hij met zijn beleggingsverzekering verder wil. De
plicht om te activeren is in 2015 vastgelegd in regelgeving. De Autoriteit
Financiële Markten (AFM) heeft voor verschillende categorieën beleggingsverzekeringen eindcontroles gedaan en getoetst of de verzekeraars
voldoen aan de vastgestelde activeringsresultaten. De eindcontroles voor
de categorieën «niet opbouwend», «hypotheekgebonden» en «pensioengebonden» zijn afgerond. Voor wat betreft de laatste categorie beleggingsverzekeringen met «overige doelstellingen» dienen verzekeraars hun
klanten voor 31 december 2017 te activeren en te informeren. De
eindcontrole door de AFM over de nazorg in deze categorie zal naar
verwachting uiterlijk in de tweede helft van 2018 uitgevoerd zijn.
1

kst-29507-147
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 29 507, nr. 146

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 507, nr. 147

1

Zoals toegezegd in mijn brief van 19 december 2017 zal ik uw Kamer
informeren over het totaaloverzicht van de nazorg van klanten met een
beleggingsverzekering, zodra de resultaten van deze laatste categorie
door de AFM gevalideerd en bekend zijn.
Voor de volledigheid vindt u in onderstaande tabel de vastgestelde
vereiste resultaten en termijnen voor de verschillende categorieën (niet
opbouwend, hypotheekgebonden, pensioengebonden, en beleggingsverzekeringen met overige doelstellingen).
Categorie beleggingsverzekering

Vereist resultaat

Deadline

Niet-opbouwend

100% een
oplossing
bieden1
80% activeren

21 augustus
2015

Hypotheekgebonden

100% activeren
Pensioengebonden

Overige doelstelling

100% activeren

21 augustus
2015
31 december
2016
31 december
2016

100% informeren2

31 december
2016

100% activeren

31 december
2017

100% informeren

31 december
2017

Toelichting

Alle beleggingsverzekeringen met een
pensioendoelstelling, met
uitzondering van de
categorie hieronder.
Beleggingsverzekeringen
gesloten op basis van een
koopsom met verwachte
eindwaarde lager dan
€ 25.000 of jaarlijkse inleg
in 2013 minder dan
€ 1.000.
Beleggingsverzekeringen
met een verwachte
eindwaarde op 1 januari
2013 van € 40.000 of
hoger of jaarlijkse inleg in
2013 van € 500 of meer.
Alle beleggingsverzekeringen met een
overige doelstelling, met
uitzondering van de
categorie hiervoor, en
beleggingsverzekeringen
in het kader van een
levensloopregeling.

1

Een oplossing bieden houdt meer in dan alleen activeren. Een oplossing bieden is een breder
begrip. Voor dit bredere begrip is gekozen omdat de niet opbouwende polissen als het meest
kwetsbaar worden gezien.
2
Van het informeren van klanten is slechts sprake indien het proces en de informatie van een
zodanige kwaliteit zijn dat de klant op basis van deze informatie tot een weloverwogen keuze kan
komen.

Rentederivaten
Op 8 december jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de voortgang met
betrekking tot de herbeoordeling van rentederivaten door de banken en
heb ik u de tweede voortgangsrapportage rentederivaten van de AFM
aangeboden.4 Ik heb van de AFM vernomen dat twee banken inmiddels
klaar zijn met de herbeoordeling van rentederivaten en dat één bank in
een vergevorderd stadium is. De overige drie banken verwachten eind
2018 alle aanbodbrieven te hebben verstuurd. Voor het zomerreces
informeer ik u door middel van de derde voortgangsrapportage van de
AFM over de voortgang tot en met mei 2018.
4

Kamerstuk 31 311, nr. 196

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 507, nr. 147

2

Om de gevolgen van de vertraging voor MKB-ondernemingen te beperken
bieden banken, op aandringen van de AFM, aan zowel kwetsbare als aan
niet-kwetsbare klanten voorschotten aan. Ik vind het belangrijk dat er vol
wordt ingezet op het uitkeren van ruimhartige voorschotten door de
banken aan MKB-ondernemingen die langer op hun compensatie moeten
wachten. Inmiddels hebben de banken voor ruim 650 miljoen euro aan
voorschotten aangeboden.
Nadat ik de AFM rapportage rentederivaten eind vorig jaar met uw Kamer
heb gedeeld, heb ik contact opgenomen met de betrokken banken en mijn
gevoel van urgentie met hen gedeeld. Hierbij heb ik de banken
opgeroepen te kijken naar mogelijkheden om het proces te stroomlijnen
en te versnellen, zonder hierbij de zorgvuldigheid uit het oog te verliezen.
Afronding van dit dossier zie ik als urgent en als een belangrijke stap voor
de sector om vertrouwen terug te winnen.
Aflossingsvrije hypotheken
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft in haar meest recente Overzicht
Financiële Stabiliteit (OFS) in oktober 2017 aandacht besteed aan de
problematiek met betrekking tot het hoge aandeel aflossingsvrije
hypotheken in Nederland. Uit het onderzoek van DNB blijkt dat meer dan
de helft van de Nederlandse hypotheekschuld bestaat uit leningen waarop
niet regulier wordt afgelost. Verder blijkt uit het OFS dat de aflossingsvrije
schuld de afgelopen jaren gemiddeld met circa 2 procent per jaar daalde,
mede als gevolg van vrijwillige aflossingen. De totale aflossingsvrije
schuld is sinds 2013 met ruim 30 miljard euro gedaald, en bedraagt op dit
moment nog circa 340 miljard euro.
Hoewel de aflossingsvrije schuld gestaag afneemt, beschikt een deel van
de betreffende huishoudens mogelijk niet over voldoende financiële
middelen om hun schuld voor of op de einddatum af te lossen. Het is
uiteraard niet zo dat alle klanten met een aflossingsvrije hypotheek in de
praktijk een probleem zullen hebben. Dit hangt onder andere af van de
individuele vermogenspositie en het inkomen van de klant. Dit stelt
klanten in staat de hypotheek tussentijds (gedeeltelijk) af te lossen, of op
de einddatum een nieuwe hypotheek aan te gaan.
Het identificeren van mogelijke toekomstige problemen voor consumenten bij het aflopen van aflossingsvrije hypotheken vind ik een
belangrijke exercitie. Ook op het Financieel Stabiliteitscomité (FSC), waar
de toezichthouders, het Ministerie van Financiën en het Centraal Plan
Bureau spreken over risico’s op de financiële markten, is in november
2017 over mogelijke risico’s met betrekking tot aflossingsvrije hypotheken
gesproken. Het FSC heeft alle kredietverstrekkers opgeroepen een
gerichte aanpak te ontwikkelen waarbij de meest risicovolle klanten met
een (volledige) aflossingsvrije hypotheek in kaart worden gebracht en
partijen zich inzetten om deze klanten te activeren. Het FSC verwacht dat
de sector het ontwikkelen van een dergelijke aanpak voortvarend oppakt
en waar mogelijk best practices opstelt. De toezichthouders zullen de
voortgang hiervan monitoren.
Uw Kamer heeft om een kabinetsreactie gevraagd op het hierboven
genoemde OFS rapport van DNB met betrekking tot aflossingsvrije

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 507, nr. 147

3

hypotheken.5 Deze kabinetsreactie, waarin ik uitgebreider inga op de
problematiek en de maatregelen die de toezichthouders en de banken
voorstellen, zal ik u dit kwartaal toesturen.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

5

https://www.dnb.nl/binaries/OFS_Najaar17%20WEB_tcm46–363954.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 507, nr. 147

4