Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 869

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
ter bevordering van innovatie van verschillende
onderwerpen in het kader van de modernisering
van het Wetboek van Strafvordering
(Innovatiewet Strafvordering)

Nr. 26

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 17 februari 2022
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 7 februari 2022
overleg gevoerd met de heer Weerwind, Minister voor Rechtsbescherming, en mevrouw Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en
Veiligheid, over:
– het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter bevordering van innovatie van verschillende onderwerpen in het kader van de modernisering van het Wetboek van
Strafvordering (Innovatiewet Strafvordering) (Kamerstuk
35 869).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
Brood

kst-35869-26
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

1

Voorzitter: Van Meenen
Griffier: Burger
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Ellian, Helder, Knops,
Koekkoek, Van Meenen, Van Nispen en Sneller,
en de heer Weerwind, Minister voor Rechtsbescherming, en mevrouw
Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en Veiligheid.
Aanvang 14.00 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag allemaal. Welkom bij dit wetgevingsoverleg van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid. Aan de orde is de Innovatiewet
Strafvordering. Ik heet de beide bewindspersonen en hun ondersteuning
van harte welkom, en ook de leden en onze ondersteuning, en de mensen
die dit overleg elders volgen.
Dit is een beetje anders dan anders. We hebben in dit geval twee
rapporteurs: de heren Van Nispen en Ellian. Zij zullen zo als eersten het
woord voeren, namens de commissie. Vervolgens zal er inbreng zijn van
de verschillende leden. Ook de heren Van Nispen en Ellian zullen tot slot
namens hun eigen fractie het woord voeren. Dat gezegd hebbend geef ik
als eerste het woord aan de heer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Vandaag bespreken we een eerste set van
wijzigingen van het huidige Wetboek van Strafvordering. De heer Ellian en
ik voeren als eersten het woord, namens de hele commissie Justitie en
Veiligheid. We bespreken hier nog niet de enorme operatie die eraan zit te
komen, namelijk de algemene modernisering en herziening van het
Wetboek van Strafvordering. Wij hebben echter vooruitlopend op die
grote herziening vandaag al een innovatiewet voorliggen, met onderwerpen die vooruitlopend op die algehele herziening al beproefd gaan
worden in de praktijk. Zo wordt voorgesteld om in strafzaken de
mogelijkheid te creëren om prejudiciële vragen te stellen aan de Hoge
Raad, enkele bevoegdheden te creëren in het kader van het onderzoek in
een inbeslaggenomen geautomatiseerd werk, gebruik te gaan maken van
audiovisuele opnamen ter vervanging van een schriftelijk proces-verbaal,
de bevoegdheden van de hulpofficier van justitie uit te bereiden, en
mediation ook toe te kunnen passen na aanvang van het onderzoek ter
terechtzitting. Er zijn dus vijf pilots.
De eerste vraag heeft betrekking op de keuze voor de pilots. Waarom is
juist gekozen voor deze pilots? Vele andere onderwerpen uit het nieuwe
wetboek hadden zich hier toch ook voor geleend?
Daarnaast zijn sommige pilots landelijk en zijn andere op arrondissementsniveau. Dat roept wel de vraag op of dit niet leidt tot rechtsongelijkheid tussen regio’s, want het gaat hier natuurlijk wel om iets wezenlijks: het strafproces. Is het wel gerechtvaardigd dat in het ene gebied
andere regels gelden dan in het andere gebied? Op welke wijze worden
die regio’s geselecteerd?
De bedoeling is dat deze wet in werking treedt rond de zomer van 2022 en
dat de pilots dan ook starten. Dan geldt deze wet voor drie jaar en na twee
jaar wordt er geëvalueerd, maar de wetgevingsoperatie van de modernisering van het Wetboek van Strafvordering zal natuurlijk enige tijd in
beslag nemen. De Minister heeft, ook in reactie op de motie-Ellian,
uitdrukkelijk toegezegd om het nieuwe Wetboek van Strafvordering in de
zomer van 2022 naar de Kamer toe te sturen, maar dan starten die pilots
uit die Innovatiewet pas. Hoe kunnen de ervaringen uit de pilots dan
worden meegenomen bij de wetsbehandeling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

2

En, fundamenteler nog, zijn de vijf voorstellen van vandaag eigenlijk pilots
te noemen, of zijn het eigenlijk vijf onderdelen uit het nieuwe wetboek die
eerder behandeld en dus veranderd worden, met aparte evaluatieafspraken? Het karakter van een pilot is immers dat van tijdelijkheid.
Bovendien dient dan achteraf een stevige evaluatie plaats te vinden, maar
dat lijkt in het geval van de Innovatiewet in relatie tot de algehele
wetgevingsoperatie enigszins tegenstrijdig. Zo lijkt het ook mogelijk te zijn
dat succesvolle pilots voortgezet worden, maar hoe verhoudt zich dat dan
tot die algehele herziening? Wat is de status van de wetsbepalingen uit de
Innovatiewet als de moderniseringsoperatie voltooid is?
Wij vinden de toelichting hierover ook bepaald niet duidelijk. Zo valt te
lezen: «In het geval onderdelen van de Innovatiewet Strafvordering
positief worden ontvangen en uit de evaluatie volgt dat ze van waarde
blijken voor de huidige praktijk, valt niet uit te sluiten dat de wens ontstaat
om bepalingen uit de Innovatiewet te kunnen blijven gebruiken totdat het
nieuwe Wetboek van Strafvordering in werking treedt». Maar deze
passage gaat ervan uit dat de wetgevingsoperatie langer zal duren dan
het tijdsbestek van de pilots, en dat komt ons onrealistisch voor.
Bovendien lijkt uit deze passage te volgen dat bij positieve ervaringen de
Innovatiewet nog van kracht zou moeten blijven om die bepalingen te
kunnen blijven gebruiken, maar het wordt niet duidelijk wat de situatie zal
zijn bij negatieve ervaringen.
Het wordt nog ietsje onduidelijker nu blijkt dat een van de vijf pilots niet in
het nieuwe Wetboek van Strafvordering komt te staan, namelijk de
uitbreiding van de bevoegdheden van de hulpofficier van justitie. Waarom
is er ten aanzien van de bevoegdheden van de hulp-OvJ voor een precies
omgekeerde werkwijze gekozen, waarbij de bepalingen niet zijn
opgenomen in de nieuwe Wet modernisering tenzij ze goed uitpakken in
de praktijk, waarna ze alsnog kunnen worden opgenomen.
Voorzitter. De rapporteurs concluderen dat fundamentele vragen gesteld
moeten worden bij de verhouding tussen deze Innovatiewet en de
moderniseringsoperatie. Hoe kunnen dus de ervaringen uit de pilots
meegenomen worden in het nieuwe Wetboek van Strafvordering als de
pilots pas starten als het wetboek al bij de Kamer ligt? En hoe ziet de
Minister precies die tussentijdse evaluaties van de pilots? Waar leiden die
evaluaties precies toe? Wat gebeurt er met de bepalingen uit de Innovatiewet na inwerkingtreding van het Wetboek van Strafvordering? Want
ook de brief van de vorige Minister voor Rechtsbescherming, van
17 december, geeft daar wat ons betreft onvoldoende helderheid over.
Waarom is er dus voor die pilot over de hulp-OvJ een omgekeerde
werkwijze gekozen?
Het lijkt ons van belang dat de Ministers op deze fundamentele vragen,
die zien op het karakter van de Innovatiewet in relatie tot de moderniseringsoperatie, in de eerste plaats uitvoerig ingaan, vooral gelet op het feit
dat er breed maatschappelijk draagvlak bestaat voor het spoedig herzien
van het Wetboek van Strafvordering. Vertraging is dus allerminst gewenst.
Over de behandeling van de modernisering van het Wetboek van
Strafvordering moet nog het volgende worden opgemerkt. De D66-fractie
heeft bij de inbreng van deze Innovatiewet terecht opgemerkt dat de
regering eigenlijk moet voorkomen dat het hele wetgevingstraject zowel
op proces als op inhoud voor de Tweede Kamer een soort zoekplaatje
wordt. De antwoorden op de volgende vragen moeten voor de Kamer
steeds helder inzichtelijk zijn. Wat waren de reacties in de consultatiefase?
Wat vond de Raad van State? Hoe is het voorstel vervolgens aangepast?
Welke kritiek blijft daarna bestaan? Welke opmerkingen zijn ingewilligd?
De rapporteurs maken graag namens de hele commissie de afspraak met
de Ministers dat bij de modernisering van de wet wordt voorkomen dat
het voor ons een onoverzichtelijk zoekplaatje wordt. Kan voor de Kamer
duidelijk inzichtelijk worden gemaakt wat er is gewijzigd naar aanleiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

3

van welke kritiek en wat een actuele reactie is van de Raad van State of
van geconsulteerde partijen?
Wat ontbreekt er nog in de Innovatiewet? Het afsplitsen van complexe
vorderingen van benadeelde partijen en de behandeling door een
schadevergoedingskamer is niet gekozen als pilot. Dat vindt een
behoorlijk deel van de Kamer jammer, want daar is in debatten geregeld
aandacht voor gevraagd. Kan toegelicht worden waarom juist een idee als
een aparte schadevergoedingskamer gesneuveld is, terwijl dat zich bij
uitstek had kunnen lenen voor een pilot?
De rapporteurs vragen de Ministers ook om toe te lichten hoe de
betrokken partijen deze Innovatiewet waarderen. Wat vinden de politie,
het OM, de rechtspraak en de advocatuur hiervan? Waar zitten nog de
kritische noten? Bij welke pilots speelt dat met name? Wat ligt er moeilijk
en waarom? Hier komen we in de behandeling van de specifieke pilots
natuurlijk ook nog nader over te spreken. Kan de regering de betrokkenheid van de genoemde partijen tijdens de pilots garanderen en, zo ja,
hoe ziet dat er dan uit?
Tot slot van mijn kant een vraag over de financiering. In de nota naar
aanleiding van het verslag is te lezen dat de begrote kosten voor de pilots
in plaats van 4,9 miljoen – dat was begroot – inmiddels 8 miljoen euro
bedragen. Maar dit kunnen de betrokken partijen zelf financieren vanuit de
eigen budgetten, schrijft de Minister. Dit achten de rapporteurs eigenlijk
geen gelukkige manier van omgaan met de uitvoeringsconsequenties, de
organisaties en de professionele partijen. Er zijn bovendien nu al
capaciteitstekorten in de keten, onder meer door de coronacrisis. Is het
geen goed uitgangspunt dat als wij vanuit Den Haag nieuwe regels
maken, daar dan ook bij hoort dat we voldoende middelen ter beschikking
stellen om tot een succesvolle invoering en uitvoering te komen en dat we
daarbij dus in brede zin voldoende oog hebben voor de uitvoeringsconsequenties?
Dat was het van mijn kant. Dan geef ik graag het woord aan ... Nee, dat
gaat de voorzitter doen. Hij geeft het stokje over aan de andere
rapporteur.
De voorzitter:
Ja. Meneer Ellian.
De heer Ellian (VVD):
Dank, voorzitter. Dan komen we op de bespreking van de vijf afzonderlijke
pilots. In de eerste plaats gaat het om de prejudiciële procedure bij de
Hoge Raad. Al in 2014 sprak de Tweede Kamer zich uit voor een prejudiciële procedure in strafzaken. Zoiets bestaat al voor civiele zaken. Het
heeft lang geduurd, maar in deze wet is de prejudiciële procedure
eindelijk opgenomen. Waar zal met name op gelet gaan worden om te
beoordelen of deze procedure goed werkt, of die in de wet een definitieve
plaats verdient en, zo ja, hoe? Zijn er naar verwachting wel genoeg zaken
om deze pilot grondig en succesvol te kunnen evalueren? Vooralsnog is er
niet voor gekozen om procedures op grond van de Uitleveringswet, de
WOTS of de Wet DNA-onderzoek – voor de liefhebbers thuis noem ik de
afkortingen – bij veroordeelden onder het bereik van de prejudiciële
procedure te brengen. Staat dat nadrukkelijk wel als optie open bij de
evaluatie en, zo nee, wat zou daar dan op tegen zijn? Wanneer is er sprake
van bijzonder gewicht? Dat is een criterium om een prejudiciële vraag te
mogen stellen. Hoe wordt voorkomen dat een prejudiciële procedure leidt
tot een langere duur van het strafproces met bijbehorende onzekerheid
voor verdachten en slachtoffers?
De tweede pilot gaat over het vastleggen en kennisnemen van gegevens
na inbeslagneming. In artikel 556 van de voorgestelde Innovatiewet is
opgenomen dat ook ná inbeslagneming van apparatuur kennis kan
worden genomen van nieuwe berichten. Artikel 557 bevat de bevoegdheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

4

tot een netwerkzoeking ná inbeslagneming. Artikel 558 gaat over het
ontgrendelen van een geautomatiseerd werk met behulp van biometrie.
Op grond van artikel 556 wordt tegemoetgekomen aan een in de praktijk
bestaande behoefte, namelijk dat opsporingsdiensten berichten kunnen
lezen en vastleggen die pas na inbeslagname binnenkomen, bijvoorbeeld
op een smartphone. Juristen stellen dat dit artikel nu onvoldoende is
afgebakend. Zij stellen bijvoorbeeld dat er altijd een toetsing zou moeten
zijn door de rechter-commissaris. Met de rechterlijke machtiging wordt
het beschermingsniveau van digitale berichtgeving gelijkgetrokken met
traditionele brieven. Kan de Minister hierop reflecteren?
Artikel 557 gaat dus over de bevoegdheid tot de netwerkzoeking ná
inbeslagname. Daarna moet hiervoor een machtiging komen van de
rechter-commissaris en die machtiging geldt dan voor drie maanden.
Maar die machtiging kan niet worden verlengd. Wat is de inschatting van
de Minister? Kan de praktijk hier voldoende mee uit de voeten? Wat
betekent dit concreet voor de opsporing?
Op grond van artikel 558 moet de verdachte voortaan dulden dat er in
geringe mate fysieke dwang plaatsvindt, bijvoorbeeld om een vingerafdruk of een gezichtsscan te maken om de opsporingsambtenaar zo
toegang te verschaffen tot bijvoorbeeld de smartphone. Dit zou op grond
van de jurisprudentie al zijn toegestaan. Kan de Minister dit bevestigen?
En is dat met zekerheid zo te zeggen? Wordt hiermee niet aanvaard dat
een verdachte wordt verplicht mee te werken aan zijn of haar eigen
veroordeling? In het verlengde hiervan: het gaat hier dus niet om
toegangscodes en/of wachtwoorden. Dat wat in het hoofd van verdachte
zit, hoeft dus niet te worden gegeven. Er geldt immers geen informatieverplichting. Dat is misschien te begrijpen. Want hoe weet je bijvoorbeeld
zeker wat iemand weet? En hoe dwing je dan het verstrekken van de juiste
pincode af? Maar hoe voorkom je dat criminelen voortaan dan in plaats
van vingerafdrukken en gezichtsscans ingewikkelde wachtwoorden en
codes gaan installeren ter beveiliging van het apparaat? Wordt met dit
soort neveneffecten rekening gehouden?
De derde pilot: audiovisuele werken als zelfstandig bewijsmiddel. De
rapporteurs zijn van mening dat het in deze tijd, met het toegenomen
belang van dit type materiaal, niet onlogisch is om ook opnames van
beeld en geluid aan te merken als wettig en zelfstandig bewijsmiddel. Een
belangrijk argument hiervoor is dat er de afgelopen jaren steeds meer
kennis is opgedaan over factoren die de waarneming bij het bekijken van
beeldmateriaal beïnvloeden. De manier waarop het materiaal wordt
afgespeeld en waarop zowel verdachten als verhoorden in beeld zijn, blijkt
van invloed te zijn op de meningen die gevormd worden door de
waarnemers. Sterker nog, een gerelateerde vraag is waarom nog steeds
niet alle politieverhoren worden opgenomen. Dat zou relevant kunnen zijn
om later bijvoorbeeld terug te kijken of terug te luisteren. Graag horen wij
hierop een reactie van de Minister.
De pilot audiovisuele werken als zelfstandig bewijsmiddel gaat om
verdachtenverhoren en camerabeelden van overvallen in een tweetal
arrondissementen. De verwachting is dat dit ongeveer 60 zaken zal
betreffen. Het opnemen van de zitting gebeurt als pilot in een derde
arrondissement. Wat gebeurt er als er niet tijdig voldoende zaken zijn om
dit mee te beproeven en als er daarmee dus onvoldoende ervaringen
zouden zijn opgedaan? Het lijkt erop dat de algemene zorg bestaat dat de
tijdswinst bij de een, bijvoorbeeld bij de politie vanwege het niet hoeven
uitschrijven van een compleet proces-verbaal, kan leiden tot vertraging bij
de ander, bijvoorbeeld bij een rechterbank of gerechtshof, want zij moeten
dan mogelijk alle beelden terugkijken of bestanden terugluisteren. Dat
geldt natuurlijk ook voor de advocatuur. In video- of audiobeelden is
immers minder makkelijk te zoeken dan in geschreven tekst. Hoe wordt
deze verschuiving van werklast nu voorkomen? Is het de bedoeling dat
rechters alle audiovisuele materialen volledig moeten bekijken of kan dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

5

bijvoorbeeld ook een selectie zijn? Ik vergelijk het zelf met het ontvangen
een spraakbericht van enkele minuten per WhatsApp in plaats van een
uitgeschreven bericht. Misschien is het makkelijker voor de verzender,
maar als ontvanger word je daar niet altijd even vrolijk van. Het kost
immers meer tijd om te beluisteren. Hoe wordt de werklast of het
verschuiven daarvan nauwgezet in de gaten gehouden en welke
conclusies kunnen daaruit volgen, ook in verband met de nodige
financiering van organisaties en professionals?
De vierde pilot, voorzitter: de uitbreiding van bevoegdheden van de
hulpofficier van justitie. De hulpofficier wordt in meer gevallen bevoegd
om bepaalde beslissingen te nemen. Dat roept wel de vraag op hoe de
Minister rol en taak van de hulpofficier nu precies ziet. Moet deze nu wel
of juist niet bij het betreffende opsporingsonderzoek betrokken zijn? Het
antwoord op deze vraag staat in de nota naar aanleiding van het verslag.
Deze pilot wordt uitgevoerd door twee groepen hulpofficieren. Voor de
eerste groep geldt dat de hulpofficier geen bevoegdheden krijgt bij
opsporingsonderzoeken waar deze zelf bij betrokken is. Voor de tweede
groep geldt deze beperking niet. Dan kan de hOvJ wel betrokken zijn. Kan
dit nader worden toegelicht? Hoe zal dan aan het eind van de pilot worden
vergeleken wat het beste is? Hoe worden doelmatigheid en kwaliteit bij
deze pilot dan precies getoetst? Moet niet eerst de vraag worden
beantwoord wat de Minister zelf wenselijk en gepast vindt?
Voorzitter. De vijfde en laatste pilot: mediation na aanvang van het
onderzoek ter terechtzitting. Mediation in het strafrecht is in opkomst. Hier
is al ervaring mee opgedaan in de praktijk. De pilot die nu wordt voorgesteld, betekent dat mediation ook toe kan worden gepast na aanvang van
het onderzoek ter terechtzitting. Soms kan dan pas blijken dat de zaak in
aanmerking komt voor mediation of dat er al een mediationovereenkomst
is gesloten. Nieuw is de bevoegdheid van de strafrechter om
niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie uit te spreken. Dat is
volgens de toelichting herstelbaar, maar als de verdachte de afgesproken
voorwaarden niet nakomt, kan de strafzaak verdergaan of worden de
voorwaarden afgedwongen. De vraag is wel gerezen of «nietontvankelijkheid» een gelukkige term is of dat er gedacht moet worden
aan bijvoorbeeld een eindezaakverklaring als de mediation is geslaagd.
Kan de Minister daarop ingaan? Wat betekent dit voorstel eigenlijk voor
slachtoffers? Dat is voor de hele Kamer een belangrijk perspectief, zoals
ook herhaaldelijk is gebleken. Graag een uitgebreide reactie van de
Minister op dit punt.
Dat was het, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan geef ik het woord aan mevrouw Helder van de PVV.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Allereerst natuurlijk dank aan de rapporteurs voor
hun werk. De modernisering van de oneerbiedig gezegd «gereedschapskist van het strafrecht» is een traject dat tien jaar geleden is
ingezet. Ik zat er zelf bij onder Rutte I. Het bestaande wetboek is bijna 100
jaar oud en is dringend toe aan een integrale vernieuwing, zeker niet in de
laatste plaats vanwege de huidige technische mogelijkheden. Het is niet
het meest sexy onderwerp voor twee nieuwe bewindspersonen om een
regeerperiode mee te beginnen, maar het is wel heel belangrijk. De
rapporteurs hebben al aangegeven waarom een aantal onderwerpen als
voorbode zijn uitgekozen en dat dit in de vorm van pilots is gegoten. Mijn
gebruikelijke inleidingen bij de wetsvoorstellen kan ik dan ook achterwege
laten. Ik zal me beperken tot een paar punten die voor mijn fractie van
belang zijn.
Het is niet onbekend: mijn fractie is principieel tegen mediation oftewel
herstelrecht in het strafrecht. Mediation is voor civiele zaken tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

6

gelijkwaardige partijen, niet voor strafzaken waarbij het Openbaar
Ministerie een verdachte vervolgt namens de samenleving. Als er
behoefte is aan mediation, dan moet dat natuurlijk voor de slachtoffers
wel mogelijk zijn, maar dan wel na het strafproces en na de veroordeling.
Het kan en mag niet zo zijn dat er rechtsongelijkheid optreedt. Dat gaat
wel gebeuren, gezien deze passage in het wetsvoorstel: «De officier van
justitie en/of de rechter houden vervolgens rekening met het resultaat van
mediation bij het nemen van een eindbeslissing over de strafzaak of bij
het vonnis.» Ik hoor graag het oordeel van de Minister over rechtsbescherming op dit punt. Het zou zomaar kunnen zijn dat je als verdachte
een minder vergevingsgezind slachtoffer treft dan een ander. Dat is wat ik
bedoel met «rechtsongelijkheid».
Hoewel mijn fractie dus principieel tegen mediation in het strafrecht is,
heb ik toch een vraag over dit onderdeel. De rechter heeft in het
wetsvoorstel twee mogelijkheden als hij na aanvang van het onderzoek
ter terechtzitting van oordeel is dat de zaak in aanmerking komt voor
mediation. Op pagina 77 van de memorie van toelichting staat: «Het
uitspreken van de niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie is een
geschikte vorm om de zaak terug te wijzen naar het Openbaar Ministerie.
Het Openbaar Ministerie beziet de zaak vervolgens opnieuw, met
inachtneming van het feit dat er bij de mediation afspraken zijn gemaakt.»
Maar dat is juridisch toch niet juist? Ik heb altijd geleerd dat de vervolging
is gestart zodra het Openbaar Ministerie de rechter in een strafzaak betrekt
en ook – dat is artikel 68 van het Wetboek van Strafrecht – dat iemand niet
twee keer voor hetzelfde feit vervolgd kan worden. Een
niet-ontvankelijkverklaring betekent dat de vervolging eindigt. Dus dan is
hier toch sprake van het einde van een rechtszaak, omdat er door de
rechter tot mediation is besloten of in ieder geval een aanwijzing daartoe
is gegeven? Is de Minister van Justitie en Veiligheid dat met mij eens? Het
lijkt een beetje alsof het amendement op stuk nr. 16 van collega Van
Nispen daar ook naar verwijst, maar hij heeft het daarin niet over een
«niet-ontvankelijkverklaring» maar over «het einde van een zaak». Dat
brengt mij dus toch weer even op het voor mijn fractie principiële punt: zo
mag wat ons betreft een zaak niet eindigen.
Voorzitter. Dan nog een vraag. In het wetsvoorstel wordt niet voorzien in
een regeling voor onderzoek naar gegevens in de cloud zonder dat daarbij
sprake is van een inbeslagneming van het geautomatiseerde werk. Dat
betreft artikel 577. Op pagina 8 van de memorie van toelichting staat dat
het huidige artikel 126nba Strafvordering hierin voorziet. Maar dat is maar
ten dele juist, want dat artikel stelt veel striktere voorwaarden. Daarin
staat namelijk dat het op afstand heimelijk binnendringen van een
geautomatiseerd werk, dus zonder de inbeslagneming daarvan, alleen
mag als er sprake is van een misdrijf dat gezien zijn aard of in samenhang
met andere door de verdachte begane misdrijven een ernstige inbreuk op
de rechtsorde oplevert. Maar dat is niet de voorwaarde die in artikel 577
wordt gesteld. Dus waarom dit verschil? Kan de Minister van Justitie en
Veiligheid dit uitleggen? Of wordt dit alsnog aangepast? Dat laatste heeft
mijn voorkeur.
Tot slot, voorzitter, een vraag over de pilotperiode van drie maanden en
de situatie van de netwerkzoeking. Het Openbaar Ministerie heeft
aangegeven dat de pilotperiode te kort is, omdat het vaak niet zal lukken
om in die periode de versleuteling van versleutelde apparaten te
doorbreken. Dat staat op pagina 49 van de memorie van toelichting. Als
tijdens of na de pilotperiode blijkt dat deze vrees inderdaad terecht is, wat
gebeurt er dan? Wordt de pilotperiode dan verlengd? Of eindigt deze dan
met de conclusie dat die mogelijkheid onvoldoende is onderzocht? Dat
zou zacht uitgedrukt wel heel jammer zijn, want iedereen ziet het grote
belang van het kunnen ontsleutelen van dergelijke apparaten om
informatie bij de opsporing en vervolging te kunnen verzamelen. Dit lijkt
een beetje op de amendementen op de stukken nrs. 14 en 15 van collega

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

7

Ellian, maar die maken de periodes verlengbaar als we de wet al hebben,
terwijl dit over de pilotperiode gaat. Dat is dus een verschil. Ik hoor graag
de reactie van de Minister.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan is het woord aan de heer Sneller van D66.
De heer Sneller (D66):
Dank u wel, voorzitter. Eerst een paar opmerkingen vooraf. Ik spreek mede
namens collega Ellemeet. Ik wil de rapporteurs heel hartelijk danken voor
hun inzet. Ik ben blij dat we met deze innovatie aan onze kant kunnen
proberen om de uitvoerende macht nog wat beter te controleren.
Daarover heb ik ook nog een opmerking. In de beslisnota die we bij de
nota van wijziging kregen, kon ik onder andere lezen dat twee collega’s
bezig waren met het opstellen van amendementen. Enerzijds heb ik daar
dankbaar gebruik van gemaakt, want ik heb nu het amendement van
collega Van Nispen medeondertekend. Anderzijds kan het natuurlijk niet
de bedoeling zijn, zo zeg ik tegen de Ministers, dat wij vertrouwelijk
proberen om wetgevingsondersteuning te krijgen en dat vervolgens in
een beslisnota openbaar te lezen krijgen.
Daarnaast bracht dit mij tot de vraag: hoe is het eigenlijk afgesproken?
Navraag leert dat dat wisselend is per departement. Samen met collega
Van Nispen heb ik in ieder geval een motie voorbereid waarin staat wat,
wat ons betreft, de lijn zou moeten zijn, namelijk dat de politieke leiding
aan het begin wordt geïnformeerd over de wet waarvoor dan eventueel
ondersteuning wordt gevraagd door een Tweede Kamerlid, maar dat
daarna over de inhoud vertrouwelijkheid wordt betracht, zodat de
advisering van Tweede Kamerleden daarbuiten blijft; zo hebben we het
ook expliciet geregeld in de Wet open overheid. Ik heb die motie hier
klaarliggen, maar ik zou graag in eerste termijn al een reactie van de
bewindspersonen krijgen.
Ik ben heel blij dat we de Innovatiewet Strafvordering bespreken, tot 18.00
uur, en dat we niet gevraagd worden om, wanneer opsporingsdiensten
buiten hun boekje gaan, zoals we in de afgelopen jaren een paar keer
hebben gezien, die nieuwe werkwijze als het ware te legaliseren. Wat dat
betreft begint dit wetsvoorstel bij mij met een 3–0 voorsprong.
Voorzitter. Dan de inhoud ervan. Volgens mij is het heel belangrijk dat we
stappen zetten in het op orde brengen en bij de tijd brengen van de
opsporing. Vervolgens heb ik bij de verschillende onderwerpen steeds
gekeken of de rechtsbescherming op orde is. Hoe zwaarder de bevoegdheden – dat zeiden de rapporteurs ook op een aantal punten – hoe
zwaarder de waarborgen die daarbij horen. Om te beginnen ga ik dan in
op de nagekomen berichten en de netwerkzoeking. Rapporteur Ellian zei
het al en ook Bits of Freedom en de Nederlandse orde van advocaten
hebben het genoemd in de consultatiefase: zou je daarvoor niet altijd de
rechter-commissaris als waarborg moeten inbouwen? Ik overweeg een
amendement op dit punt, ook omdat we bezig zijn met een herziening van
artikel 13 van de Grondwet, die het briefgeheim en het telecommunicatiegeheim nog wat zwaarder clausuleert door te stellen dat daar altijd de
machtiging van een rechter voor nodig is. Ik vraag de Ministers dus: als
nou gedurende de looptijd van deze pilots dat nieuwe grondwetsartikel in
werking zou treden, voldoet deze wet dan nog wel aan die standaard?
Dan heb ik een vraag over het moeten verrichten van een actieve
handeling of het automatisch kunnen synchroniseren. Dat is een tamelijk
belangrijk onderscheid dat wordt gemaakt, waarbij men nagaat of iets een
nagekomen bericht is in de zin van artikel 556. Maar als ik in de nota naar
aanleiding van het verslag lees waar die grens precies ligt, dan heb ik niet
het gevoel dat elke politieagent dat heel duidelijk zal hebben. Ik heb dat
als medewetgever althans niet. Als ik een app moet openen op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

8

telefoon, dan is dat geen actieve handeling, maar kan dat onder automatisch synchroniseren vallen, zo staat op pagina 19, als ik het goed begrijp.
Maar als ik vervolgens ook nog ergens moet inloggen of nog een keer
moet klikken, dan is het een actieve handeling. Misschien zouden de
bewindspersonen mij nog iets meer gevoel kunnen geven voor dat
onderscheid, zodat dat dat straks ook voor de gebruikers helder is, want
dat lijkt mij belangrijk.
Dan kom ik bij de verduidelijking van de termijnen. Volgens mij zijn de
amendementen van collega Ellian op stukken nrs. 12 en 13 daar heel
nuttig voor. Ook de verlenging snap ik heel goed, maar de amendementen
op stukken nrs. 14 en 15 maken de termijn vervolgens oneindig. Want als
je elke keer kunt verlengen, dan is het potentieel oneindig. Ik snap de
behoefte aan verlenging, maar laten we daar dan wel een eindtermijn aan
verbinden, bijvoorbeeld dat na een halfjaar het maximum bereikt is.
Daaraan gerelateerd is een vraag die ik ook schriftelijk had gesteld, maar
die op een wat flauwe manier onbeantwoord is gebleven. Ik had gevraagd
naar de capaciteit en de tijd die beschikbaar zijn bij het NFI en de
opsporingsdienst om daadwerkelijk aan de slag te gaan met wat er moet
gebeuren in die tijd, namelijk het ontgrendelen en eventueel kraken van
een bepaalde encryptie. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt
gezegd: we hebben er nog geen ervaring mee, want het mag nog niet; de
pilot moet dat juist gaan uitwijzen. Tegelijkertijd wordt er tien pagina’s
verderop gezegd: op een andere manier wordt hier natuurlijk al wel heel
veel ervaring mee opgedaan, want via een andere manier mag het al wel.
Mijn vraag is dus toch of we hier niet bezig zijn om het probleem dat er te
weinig mensen en middelen zijn, op een bepaalde manier op te lossen
door de termijnen en waarborgen maar te verruimen. Dat geldt eigenlijk
ook voor de hulpofficier van justitie. Er zijn te weinig mensen of het is
onhandig om het wat zwaarder opgetuigde instrument van de officier van
justitie te gebruiken om toestemming te geven voor het inzetten van
bepaalde opsporingsbevoegdheden. Nou, dan leggen we de lat maar wat
lager en laten we het de hulpofficier doen. Ik hoor graag of die zorg kan
worden weggenomen. Ik ben in ieder geval blij met de mogelijkheid tot
extra waarborgen die in de nota van wijziging is ingevoerd, namelijk om
via de delegatie nog wat extra eisen aan de hulpofficier te kunnen
opleggen.
Ook bij de biometrie vond ik het onderscheid lastig. Collega Ellian zei het
al: het laten uitspreken van de pincode mag niet, maar je mag wel de
oogleden omhooghouden zodat de iris zichtbaar is. Een lichte dwang is
niet zo’n hele grote inbreuk, maar het laten uitspreken van de code zou
een ontoelaatbare inbreuk zijn. Wat is nou het essentiële verschil, behalve
dat het in de jurisprudentie op die manier is uitgekristalliseerd? Wat is
principieel het essentiële verschil tussen die twee manieren om beveiliging te doorbreken? Daarachter vandaan komt de vraag wat de rol van
de rechter-commissaris zou moeten zijn. Ik ben nog niet overtuigd door
wat daarover is geschreven.
Over de mediation en de audiovisuele processen-verbaal sluit ik me aan
bij wat de collega’s hebben gezegd. Wordt er in de pilot ook heel goed
gekeken naar hoe dit de werkdruk en de werklast bij politieagenten kan
verlichten? Ik kan me heel goed voorstellen dat het uitschrijven van
eindeloze uren opnames voor een proces-verbaal niet het meest verheffende is. Gaan we aan het einde van deze pilot ook goed zien wat dit doet
voor bijvoorbeeld het werkplezier van agenten?
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. U had het erover dat we hier zes uur over gaan spreken, maar
bedoelde u «tot 18.00 uur»? Want dat heb ik in mijn agenda staan.
De heer Sneller (D66):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

9

Ik heb geen van tweeën gezegd, voorzitter, maar ik heb ook staan: tot
18.00 uur.
De voorzitter:
Nee, u zei iets als: mooi dat we hier zes uur over kunnen spreken. U zei
iets in die geest. Enfin, het zijn maar vier uur, zeg ik om teleurstellingen te
voorkomen.
Ik geef het woord aan de heer Knops van het CDA.
De heer Knops (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Volgens mij is het nog altijd zo dat er bij wetgeving
nauwelijks eindtijden zijn, want dat is namelijk een van de kerntaken van
het parlement als medewetgever. Maar goed, ik wil de orde niet meteen
verstoren aan het begin van deze vergadering.
De voorzitter:
Nee, dat gaat u ook niet lukken.
De heer Knops (CDA):
Maar ik wil het toch wel even gezegd hebben.
Allereerst dank ik beide rapporteurs en de ondersteuning voor hun inzet.
Door hun inbreng en door wat ze te berde hebben gebracht is duidelijk dat
er grote mate van eensgezindheid is, ook in deze commissie, ten aanzien
van de opvattingen over het conceptwetsvoorstel dat voorligt. Dat is
natuurlijk niet altijd gebruikelijk. Soms zie je dat wetgeving, toch een van
de belangrijkste onderdelen van het parlementaire werk, het minst opvalt.
Volgens mij is hier doorwrocht werk afgeleverd. Dat leidt ertoe dat mijn
inbreng in die zin beperkt zal zijn tot een aantal zaken die ik nog te berde
wil brengen, met name in aanvulling op het werk van beide rapporteurs.
Het Wetboek van Strafvordering is heel belangrijk. Het is van groot belang
voor een goed functionerende rechtsstaat. De wetten vormen het
fundament en de kaders waarop en waarbinnen de overheid moet werken
en – vaak aan de orde in de Kamer – waarnaar de burgers zich dienen te
verhouden. Uiteindelijk wordt dat getoetst door de rechterlijke macht. Dat
is iets wat in tal van voorstellen in de Kamer aan de orde komt en dat is
des te meer reden om kritisch te kijken naar wat er nu voorligt. Strafvordering is een onmisbare schakel in de opsporing en vervolging in een
samenleving die er niet veiliger op wordt. De wetgeving moet voldoende
ruimte en bevoegdheden in zich hebben om de opsporende instanties de
mogelijkheid te geven om strafbare feiten op te sporen en vervolging in te
stellen. Anderzijds moet zij rechtsbescherming bieden aan verdachten.
Deze balans is in onze wetgeving goed geborgd en moet ook goed
geborgd blijven.
Tegelijkertijd is de samenleving geen status quo, maar is die volop in
beweging. Maatschappelijke opvattingen en inzichten veranderen. Er zijn
ook wisselende meerderheden in het parlement. Verdachten bedienen
zich van steeds geavanceerdere methoden. Dat is niet iets om aan voorbij
te gaan. De technische innovatie schrijdt voort. In algemene zin zal aan de
hand van deze ontwikkelingen vaak achteraf codificering van gangbare
maatschappelijke opvattingen plaatsvinden. Als consequentie daarvan zal
wetgeving altijd achter de feiten aan lopen. Het is niet anders. Maar
daarom hebben wij juist met een hele positieve grondhouding gereageerd
op dit voorstel van wet. Je zou kunnen zeggen dat het op een innovatieve
manier kijkt hoe je binnen de wettelijke kaders niet onnodig wacht maar
toch al stappen zet om verbeteringen – als die voorhanden zijn – door
middel van experimenten met een wettelijke basis in te voeren. Ik ben
daar altijd heel enthousiast over geweest, ook op andere vlakken, en ik
blijf dat.
Dat vraagt natuurlijk wel iets in de bescherming, want experimenteren kan
al snel worden opgevat als: alles wat innovatief is, wat we denken dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

10

beter is, dat gaan we doen. Maar ook hiervoor geldt natuurlijk, zeker in die
strafvordering, een goede juridische basis. Ik denk dat dit wetsvoorstel,
ook gehoord hebbende de inbrengen van de collega’s, in algemene zin op
een breed draagvlak kan rekenen. Niet alleen in de Kamer, maar ook bij de
verschillende ketenpartners, zo hebben we kunnen lezen. Dat is ook voor
ons van belang omdat het er bij wetten die we hier maken ook om gaat
dat mensen er in de uitvoering mee uit de voeten kunnen. Het is mooi om
allerlei creatieve ideeën te bedenken, maar als het in de praktijk vastloopt
en niet werkt, moeten we daar aanpassingen op verrichten. In dat licht zal
ik ook de amendementen zoals die door de collega’s zijn ingediend
beoordelen, omdat die ook met name vanuit die praktische kant een
aantal zaken proberen te regelen. Die uitvoering is iets wat de afgelopen
jaren als er dingen fout gingen in de Kamer in de aandacht stond. Maar ik
denk dat we juist aan de voorkant moeten kijken. Dat ademt dit hele
voorstel ook wel uit wat mij betreft: dat we meedenken in hoe dat in de
praktijk gaat landen en dat we daarmee problemen en fouten in de
uitvoering voorkomen.
In navolging van de opmerkingen die rapporteurs gemaakt hebben wil ik
toch nog even ingaan op de verhouding van dit wetsvoorstel en de
inwerkingtreding van de modernisering van het Wetboek van Strafvordering. De vraag is natuurlijk wel hoe het kabinet borgt dat de nu
opeenvolgende trajecten naadloos in elkaar gaan overlopen. Met andere
woorden, hoe voorkomt het kabinet lacunes? Hoe worden spoedige,
representatieve pilots bevorderd?
Er is twee jaar tijd voor het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van de
pilots, aan te vangen na inwerkingtreding van de wet. De vraag is of dat
voldoende is voor representatieve resultaten en bevindingen, die dan nog
moeten leiden tot aanpassingen in het nieuwe Wetboek van Strafvordering en die daarin nog hun plek moeten krijgen. Hoe loopt dat in de
praktijk? Is dat te ambitieus? Is dat werkbaar? Of zegt het kabinet: nee, wij
staan daarvoor en dat gaat gewoon lukken? Ik zou op dat punt ook graag
de toezegging van de regering willen krijgen om voor de Kamer inzichtelijk te maken hoe dat tijdpad in de praktijk vorm gaan krijgen, zonder dat
het een zoekplaatje wordt, zoals de rapporteurs zeiden, maar we duidelijk
kunnen zien waar we in dat traject zitten en hoe we dat kunnen volgen.
Over de budgettaire consequenties is al door de rapporteurs gesproken.
Dat is altijd een interessante vraag. Ongetwijfeld hebben de bewindslieden daar al een oplossing voor. Die horen we dan.
Tot slot nog over het punt dat wij gemaakt hebben in de schriftelijke
inbreng voor het verslag. Dat ging over het principe van «equality of
arms». In de beantwoording geeft de regering aan dat in het geval van
een vordering een benadeelde partij evenzeer gebruik kan maken van het
recht op prejudiciële vragen aan de Hoge Raad. De vraag aan de bewindslieden is wel of ze bij de evaluatie van de pilot in het bijzonder willen
ingaan op de vraag of dit beginsel in de praktijk voldoende recht wordt
gedaan, om daarna eventueel de conclusie te kunnen trekken of het ook
voldoende geborgd is.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u. Dan geef ik het woord aan mevrouw Koekkoek van Volt.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dank u wel, voorzitter. Ook van mijn kant dank aan de rapporteurs en
uiteraard aan de ondersteuning die bijdraagt aan zo’n rapport. Ik vond het
een heel inzichtelijk rapport.
Het is al enige tijd geleden dat we schriftelijk overleg voerden over het
wetsvoorstel. Sindsdien is het voorstel gewijzigd. Ik sluit mij dan ook aan
bij de woorden van collega’s dat het niet altijd even makkelijk is om snel
een beeld te krijgen van welke wijzigingen er worden gedaan aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

11

wetsvoorstellen en welke motiveringen daaraan ten grondslag liggen.
Daarom onderstreep ik graag het verzoek om duidelijk inzichtelijk te
maken wat er is gewijzigd, naar aanleiding van welke kritiek en wat de
actuele appreciatie is van de Raad van State en andere geconsulteerde
partijen. Hier heb ik de voormalig Minister voor Rechtsbescherming ook al
eens om gevraagd.
Voorzitter. Ik ga naar de inhoud. De Innovatiewet Strafvordering bevat een
aantal bepalingen met bijbehorende pilots die vooruitlopen op de
modernisering van het Wetboek van Strafvordering. Ik heb een aantal
vragen ten aanzien van de volgende dingen, namelijk de mogelijkheid of
onmogelijkheid om in strafzaken prejudiciële vragen te stellen aan de
Hoge Raad, de bevoegdheden bij het in beslag nemen van geautomatiseerde werken, het gebruiken van audiovisuele opnamen ter vervanging
van een schriftelijk proces-verbaal en tot slot de evaluatiemethode voor
de pilots.
Voorzitter. Allereerst behandel ik de prejudiciële vragen. Artikel 553 geeft
de rechter de mogelijkheid om een prejudiciële vraag te stellen aan de
Hoge Raad. Voorwaarde daarvoor is wel dat aan de vraag bijzonder
gewicht kan worden toegekend, mede gelet op het met de vraag
gemoeide zaaksoverstijgend belang. Artikel 555, lid 2 geeft de Hoge Raad
vervolgens de mogelijkheid om een vraag niet in behandeling te nemen,
indien geen bijzonder gewicht kan worden toegekend aan de vraag. Het
blijft alleen onduidelijk hoe de definitie van «bijzonder gewicht» precies
moet worden ingevuld.
Voor de verdachte is het bovendien moeilijk om te beoordelen wat dan
het zaaksoverstijgend belang is, vandaar de volgende vragen. Waarom
wordt gekozen voor het criterium «bijzonder gewicht»? En hoe verhoudt
dit zich tot prejudiciële vragen in andersoortige procedures, zoals civiele
of administratieve? Welke mogelijkheden worden er geboden aan de
verdachte en diens verdediging om een onderbouwd verzoek tot het
stellen van prejudiciële vragen in te dienen? Hoe verhoudt de ongelijke
informatiepositie tussen de procespartijen met betrekking tot het bepalen
van sprake van bijzonder gewicht zich tot het principe van «equality of
arms», zoals in artikel 6 EVRM is verwoord? Dat werd hier al genoemd.
Voorzitter. Ik kom op de inbeslagneming. Afdeling 2 bevat bepalingen over
het vastleggen van gegevens na inbeslagneming en de kennisneming
vervolgens daarvan. Meteen in het eerste artikel en het eerste lid, artikel
565, lid 1, krijgt de officier van justitie de verstrekkende bevoegdheid om
gedurende drie dagen na inbeslagneming kennis te nemen van gegevens
op een geautomatiseerd werk die nog niet op dat toestel waren
opgeslagen. Dat is al een aantal keren benoemd. Pas bij eventuele
verlenging moet een machtiging worden verkregen van de rechtercommissaris. Daarover heb ik de volgende vragen. Waarom wordt ervoor
gekozen om gedurende de eerste drie dagen geen toestemming van de
rechter-commissaris te vragen? Welke praktische belemmeringen zijn er
om die inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en het recht op
bescherming van persoonsgegevens te rechtvaardigen? Is het inbouwen
van de extra waarborg mogelijk? Zo ja, dan hoor ik graag op welke manier
dit zou kunnen gebeuren.
Voorzitter. Dan kom ik op het gebruik van audiovisuele opnamen als
wettig bewijsmiddel in artikel 567 van de Innovatiewet Strafvordering. Op
grond van dit artikel wordt in aanvulling op artikel 339, lid 1 een opname
van beeld, geluid, of beeld en geluid als wettig bewijsmiddel erkend.
Toegegeven, dit kan praktische voordelen hebben, maar ik heb in
aanvulling op de inbreng van de rapporteurs de zorg dat audiovisuele
middelen te snel in een proces zullen worden erkend als wettig bewijsmiddel. Door de waarneming van de rechter weg te nemen, blokkeer je
namelijk de mogelijkheden voor rechters om een waardeoordeel of een
interpretatie toe te kennen aan fragmenten. Hiermee loop je onder meer
het risico dat onrechtmatig verkregen bewijs in een proces gebracht kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

12

worden. Dat schuurt met de basisbeginselen van het strafrecht: het recht
op een eerlijk proces en het recht op bescherming van het privéleven.
Daarom heb ik de volgende vragen hierover. Is overwogen om in de
wettekst op te nemen dat alleen rechtmatig verkregen opnamen als wettig
bewijsmiddel worden erkend? Is overwogen om het oordeel van de
rechter ten aanzien van de opnamen in te bouwen? Zo niet, welke
afweging ligt hieraan dan ten grondslag?
Voorzitter. De rapporteurs schreven er ook al over, maar er blijft een hoop
onduidelijk over de evaluatie van de wet en de pilots, en hoe die pilots
zich verhouden tot de modernisering van het Wetboek van Strafvordering.
Daarover heb ik een aantal vragen. Wordt in de voorbereiding van de wet
modernisering strafvordering aangesloten bij de evaluatiemethode die
wordt gebruikt voor deze pilots? Wordt in algemene zin gewerkt aan een
meer gestandaardiseerde vorm van evalueren? Dit kan ook de voorspelbaarheid en toetsbaarheid van wetgeving verbeteren. Tot slot. Is er een
zogenaamde datatoets ingebouwd in de evaluatie? Met andere woorden,
is bij de totstandkoming van de wetgeving expliciet onderzocht welke
gegevensverwerking in de uitvoering zal ontstaan, of de systemen daarop
toegerust zijn en hoe de rechten van betrokkenen daarin worden
gewaarborgd?
Voorzitter. Tot slot zou ik de Ministers om een tweetal toezeggingen willen
vragen. Ten eerste. Kunnen zij toezeggen dat bij de evaluatie van de pilots
expliciet aandacht wordt besteed aan de belangen van rechtzoekenden,
waarbij ook stil wordt gestaan bij het ervaren rechtsgevoel van die
rechtzoekenden? Ten tweede. Kunnen de Ministers toezeggen dat bij de
evaluatie van de pilot die ziet op mediation, wordt stilgestaan bij het
gebrek aan de vorming van jurisprudentie wanneer een zaak via
mediation wordt afgedaan, en bij de impact die dat mogelijk kan hebben
op de rechtsvorming in het algemeen binnen het strafrecht?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u en ik ga de heer Van Nispen namens de SP het woord geven
voor zijn bijdrage.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Zojuist was ik natuurlijk erg genuanceerd als
rapporteur. Nu kan ik natuurlijk helemaal los vanuit de SP.
Ik heb nog enkele aanvullende punten. Ik kom allereerst op de financiering, aanvullend op wat daarover al is gezegd. In de brief van de
Minister hebben we gelezen dat de pilots voor maximaal drie jaar kunnen
lopen, maar dat de financiering van de pilots voor de eerste twee jaar is
geregeld. De Minister zegt daarover: er wordt constant gemonitord, dus
als het goed is, hebben we voor het einde van die twee jaar een goed
beeld van de werking van de pilots. Maar dat is toch eigenlijk geen goede
manier van werken? Als je een pilot afkondigt voor drie jaar, waarom
wordt er dan geen financiering geregeld voor drie jaar? Hoe voorkomen
we nou dat de betrokken instanties de pilots slechts voor twee jaar op
poten zetten bij gebrek aan uitzicht op financiering voor dat derde jaar?
Wat gebeurt er als we niet binnen die twee jaar een goed beeld hebben
van de resultaten van de pilots? Wat doen we dan? Wordt financiering dan
juist wel of juist niet verleend voor dat derde jaar? Graag een reactie
daarop van een van de Ministers.
Over de audiovisuele werken is natuurlijk al het een en ander opgemerkt.
Ik ben echt bezorgd over de verschuiving van de werklast. Iets wat minder
werk kan zijn voor de politie, zou wellicht veel meer werk kunnen zijn voor
de rechtspraak en de advocatuur. Dat is voor mijn fractie een belangrijk
punt. Maar er is nog iets. Het is ook belangrijk dat een rechter ervan kan
uitgaan dat het beeld dat hij of zij tot zich neemt, niet gemanipuleerd is,
dus dat het klopt wat hij of zij hoort. We hebben bij de vragenronde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

13

gevraagd hoe de Minister de risico’s op dit punt wil ondervangen. Het
antwoord was: we zijn nog aan het kijken of we hier iets mee moeten
doen. Dat vinden wij toch niet helemaal geruststellend. We moeten
volgens mij de toezegging krijgen dat er ofwel experts worden ingehuurd
of dat er software wordt aangekocht waarmee de authenticiteit van
beeldmateriaal kan worden gewaarborgd. We moeten volgens mij ook
niet met die pilots starten als we niet kunnen garanderen dat er niet met
het beeldmateriaal geknoeid is. Is de Minister dat met de SP eens? Graag
een reactie daarop.
Er zijn natuurlijk ook al wat opmerkingen gemaakt over de mediation in
het strafrecht en de terminologie. Wij vinden de term «nietontvankelijkheid van de officier van justitie» niet gelukkig. Wij pleiten voor
de term «eindezaakverklaring». Daarover is inderdaad al een amendement
ingediend. Ik heb dat ingediend, meeondertekend door de leden Ellian,
Sneller en Bikker. Volgens mij moeten we een succesvolle mediation niet
in hetzelfde rijtje plaatsen als de niet-ontvankelijkheidsverklaring als
sanctie bij misslagen, fouten of andere aan het Openbaar Ministerie
toerekenbare verzuimen. Dat is echt wat anders en het voelt bij ons ook
wel een beetje verkeerd. Het gaat natuurlijk om een principiële keuze
tussen ofwel een afdoening in het domein van de officier van justitie,
ofwel een afdoening in het domein van de rechter. Wat ons betreft past
die eindezaakverklaring echt bij de rechtsprekende en beslissende positie
van de rechter in het publieke domein. Het geeft slachtoffers ook meer
duidelijkheid. Dat vindt de rechtspraak en dat vinden wij ook, vandaar dit
amendement.
Dan over mediation in het strafrecht. De SP vindt het heel goed dat dat nu
een pilot wordt, maar het bestaat natuurlijk al heel lang. Het is ook veel
breder. Wat de SP betreft had het al eerder nadrukkelijker een plaats
moeten krijgen, ook vóór het een strafzaak wordt of juist nog ná de
strafzaak. We bespreken vandaag natuurlijk maar een heel klein stukje.
Zoals het nu vorm krijgt, ligt het initiatief bij het OM of bij de rechter. Vindt
de Minister niet dat het goed zou zijn als ook het slachtoffer of bijvoorbeeld de verdachte hierom zou kunnen vragen? Ziet de Minister ook
mogelijkheden om dat te bevorderen? Dat is belangrijk voor slachtoffer en
verdachte. Het werkt goed. De hele samenleving wordt beter van dit soort
vormen van herstelrecht.
Daarom begrijpen wij ook niet zo goed waarom er al jaren een budgetplafond is van 1 miljoen euro per jaar voor het hele fenomeen mediation
in het strafrecht. Daar hebben wij bij vorige begrotingsbehandelingen al
heel vaak aandacht voor gevraagd, maar het is nog steeds die ene miljoen
euro. Hoe werkt dat nou in de praktijk? Als het in oktober op is, dan is het
op! Dan hebben de mensen eind oktober, november, december gewoon
pech. Zo werkt het nu gewoon. Dat is toch eigenlijk heel raar? Is de
Minister bereid om daar eens naar te kijken?
Ook vragen wij hem om te kijken naar de vergoedingen van mediators.
Die zijn niet meer geïndexeerd sinds 2010. Bovendien zijn de zaken
complexer geworden. Graag ook een reactie hierop. Ik hoop dat de
Minister wil toezeggen met de mediators in het strafrecht, de VMSZ, in
gesprek te gaan over dit alles en de Kamer te informeren.
De voorzitter:
Er is een interruptie voor u van mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Het goed is dat het slachtoffer een grotere rol krijgt in het strafproces,
maar ik heb eerder ook al gezegd dat het wel begint te lijken op een
driepartijenproces, want het slachtoffer is geen partij. Nou komt er
eigenlijk weer een tak aan de boom als ik collega Van Nispen goed hoor,
want hij zegt: waarom zou het slachtoffer niet kunnen verzoeken om
mediation? Daar zou ik graag zijn reflectie op willen horen, omdat wij nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

14

geen driepartijenstrafrecht hebben. Ziet hij daar meerwaarde in? Want het
gaat wel een beetje die kant op.
De heer Van Nispen (SP):
Ik zie dat net wat anders. Volgens mij hebben wij geen driepartijenproces.
Dat willen wij ook niet. Wij spreken hier volop warme woorden over
slachtoffers, en terecht, maar dan moeten we ook kijken welke behoefte
slachtoffers hebben. Ik was afgelopen vrijdag nog op werkbezoek bij
Slachtofferhulp Nederland. Dan hoor je wat de impact is op mensen en
wat het kan doen als je, als je dat wil – het is nooit verplicht – in gesprek
gaat om te weten wat iemand heeft bewogen om je huis binnen te
dringen of jou te bedreigen. Dat kan op zo veel manieren leiden tot herstel
bij het slachtoffer – daar gaat het mij in eerste instantie om – maar soms
ook bij de verdachte of de dader. Dat kan soms echt iets teweegbrengen.
Dat zijn gebeurtenissen die mensen nooit meer vergeten.
Om concreet in te gaan op uw vraag, wij willen niet toe naar een
driepartijenstrafproces, maar ik denk wel dat het goed is als een slachtoffer in welke fase dan ook – tijdens of na het strafproces – kan zeggen:
mij zou het heel erg helpen als ik de dader eens een keer in de ogen kan
kijken en kan zeggen wat het met mij heeft gedaan. Dat kan in het
strafproces maar ook daarvoor of daarna.
Mevrouw Helder (PVV):
In het antwoord noemde hij dader en slachtoffer in één adem en daar zit
nou net de pijn. Daarom heeft mijn fractie altijd gezegd: er is nog sprake
van een verdachte. Die zou kunnen ontkennen. Die kan ook zeggen: ik was
het helemaal niet! Dan staat er aan de andere kant een slachtoffer dat
zegt: ik wil zo graag mediaten, want ik wil genoegdoening; ik wil gehoord
worden. Wij hebben een groot hart voor de slachtoffers, maar je moet er
wel op letten dat de verdachte nog niet de dader is. Daar zit voor ons de
pijn. Het slachtoffer heeft niet alleen heel veel rechten maar ook heel veel
plichten, omdat een verdachte niet in de knel mag komen, want ook dat is
nog geen veroordeelde burger. Maakt dat nog verschil?
De heer Van Nispen (SP):
Jazeker. Dat is een terecht punt. Dan wil ik dat graag nog aanvullen, want
dit lijkt heel erg op de discussie die we hebben gehad over de uitbreiding
van het spreekrecht. Ik probeer het niet te verwisselen. Ik probeerde te
zeggen dat ik vind dat er in verschillende fases van het strafproces ruimte
moet zijn voor herstelrecht. Dan kan het gaan om een verdachte – dat is
dan voor het strafproces – maar ook om een dader, als iemand veroordeeld is. Ik denk dat het ín het strafproces, als nog niet vaststaat dat een
verdachte de dader is, alleen maar kan werken bij een bekennende
verdachte; dat zegt mevrouw Helder terecht. Als er sprake is van een
ontkennende verdachte, dan heeft het inderdaad geen zin en werkt het
niet. Volgens mij werkt dat ook zo in de praktijk. Als ik dat nu verkeerd zeg,
word ik ongetwijfeld gecorrigeerd door de Ministers, maar volgens mij
moet het van beide kanten kunnen werken en moet er sprake zijn van
vrijwilligheid. Dat kan dus alleen maar bij een bekennende verdachte.
Maar het is wel goed om die discussie zuiver te voeren, dus dank voor die
interruptie.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Van Nispen (SP):
Tot slot nog twee korte punten. De heer Ellian heeft natuurlijk al genoeg
gezegd over de termijnen bij de toepassing van onder andere artikel 557
en er amendementen over ingediend. Ik wacht met belangstelling de
beantwoording af.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

15

Ik sluit aan bij wat de heer Sneller heeft gezegd over die beslisnota en de
amendementen van de Kamer. Ik zeg dat niet om te zeuren of om zielig te
doen – ik vind het helemaal niet erg dat onze gedachtes op straat lagen
voordat we überhaupt een amendement konden indienen – maar het gaat
wel om het principe. Ik bedoel: voordat een amendement is ingediend, is
er eigenlijk nog niks; dan is er slechts een gedachte, iets waar we over na
willen denken. Het feit dat wij technische bijstand vragen vanwege het
belang van de wetgevingskwaliteit betekent nog niet dat we zeggen:
overleg maar met de beleidsmakers of het nou wel of geen goed idee is
en leg onze gedachtes op straat. Daarom is het heel belangrijk wat de heer
Sneller daarover heeft gezegd: laten we dat ook in de toekomst zuiver
doen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Ellian voor zijn bijdrage
namens de VVD.
De heer Ellian (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Er is al veel gezegd en daarom zal ik mijn spreektijd
vooral gebruiken om mijn amendementen toe te lichten. Ik kan mij
voorstellen dat daar vragen over zijn. Kort ter inleiding: wat we vandaag
bespreken – dat is de Innovatiewet Strafvordering en in algemene zin
natuurlijk het Wetboek van Strafvordering – is echt heel fundamenteel.
Niet alleen vanwege het belang van de opsporing en simpel gezegd het
belang van «boeven vangen», maar natuurlijk ook omdat het Wetboek van
Strafvordering de meest ingrijpende bevoegdheden die de Staat tegen je
kan inzetten, normeert. Denk aan het binnentreden van je woning tot het
vasthouden of detineren van een persoon. Over geen enkele wet mag je
als Kamerlid lichtzinnig denken, maar zeker niet over het Wetboek van
Strafvordering.
Zoals iedereen inmiddels weet, kijk ik daarom ook erg uit naar de
modernisering. Ik heb me laten vertellen dat het geen «herziening» mag
heten, maar dat het een «modernisering» is. Deze Innovatiewet is een
mooie eerste stap om een aantal nieuwe ideeën, misschien ook noodzakelijke fenomenen, te beproeven. Ik sluit me natuurlijk aan bij de inbreng
van de rapporteurs, niet te vergeten onder dankzegging voor de ondersteuning van de Griffie. Dat hebben wij zeer gewaardeerd.
Als eerste wil ik graag een reactie van beide Ministers, of in ieder geval de
primaire trekker, op het volgende. Er is al iets gezegd over de relatie
tussen de Innovatiewet en de uiteindelijke modernisering. Waar ik zelf
naar op zoek ben – ik vind «routekaart» zo’n verschrikkelijke term – is een
soort stip op de horizon. Hoe gaan we met elkaar – we zullen het samen
moeten doen, want de Kamer is medewetgever – die modernisering
aanpakken? Ik merk dat in de praktijk van de opsporing maar ook van de
rechterlijke macht met belangstelling wordt uitgekeken naar het nieuwe
Wetboek van Strafvordering. Wanneer kunnen we het verwachten?
Hoeveel tijd gaan we ervoor uittrekken? Dat is niet alleen relevant voor
ons – natuurlijk gaat de commissie er zelf over hoeveel tijd ze ervoor
uittrekt – maar er moet straks nogal wat gebeuren bij politie, bij het
Openbaar Ministerie, de rechterlijke macht. Hele generaties zijn opgeleid
met het begrip dat artikel 27 de verdachte definieert; dat wordt straks
misschien artikel 31. Daar kunnen we flauw over doen, maar dat is echt
een hele serieuze wijziging. Nu we deze Innovatiewet behandelen, zoek ik
naar de samenhang maar ook de stip op de horizon: wanneer kunnen we
klaar zijn met dit hele traject?
Dan de amendementen met betrekking tot de artikelen 556 en 557. Ik ga
mijn best doen om het zo eenvoudig en kort mogelijk uit te leggen. Naar
mijn beleving regelt met name artikel 556 nu het volgende. «De
bevoegdheid hebben» is zinnig, namelijk het «kennisnemen van berichten
die na inbeslagname binnenkomen op een geautomatiseerd werk», maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

16

je moet natuurlijk wel goed vaststellen wanneer je die bevoegdheid inzet.
Naar mijn bescheiden mening regelt de voorgestelde wetstekst dat op een
hele ongelukkige manier. Stel dat je het geautomatiseerde werk, dus
bijvoorbeeld een telefoon, in beslag neemt, dan zegt de wetstekst
daarover: binnen drie dagen na inbeslagname moet de officier van justitie
een bevel geven om kennis te mogen nemen van berichten die na
inbeslagname gedurende de eerste drie dagen binnenkomen. Nu heb ik
Face ID, dus dat is dan weer niet zo’n heel goed voorbeeld, maar als je
niet in het apparaat bent gekomen, dan zet je de bevoegdheid niet in. Ik
hoop dat dat ook een deel van het antwoord is op de vraag van de heer
Sneller. Een bevoegdheid zet je naar mijn mening pas in op het moment
dat je in dit geval in het apparaat bent. In sommige gevallen ben je
misschien meteen in het apparaat. Dan kan ik me voorstellen dat de
officier van justitie, als een dringend onderzoeksbelang dat rechtvaardigt,
de eerste drie dagen – ik kan me voorstellen ook in hele acute gevallen,
als je nú kennis wil kunnen nemen van die binnenkomende berichten –
dat bevel geeft. Dat begrijp ik.
Mijn amendement stelt voor om, als de officier dat bevel de eerste drie
dagen niet heeft gegeven, de opsporing daarna de kans te gunnen om dat
apparaat te ontsleutelen. In de realiteit zal dat namelijk langer duren dan
drie dagen. Volgens mijn amendement kan de officier van de justitie
daarna een machtiging vragen aan de rc. Ik kan me voorstellen dat dan
ook moet worden toegelicht waarom het bijvoorbeeld lang heeft geduurd
tot een apparaat ontsleuteld is of niet, of totdat de encryptie is verbroken.
Wat begrensd wordt, is hoe lang je kennis kan nemen van de berichten.
Collega’s Koekkoek en Sneller stellen terecht dat het een beetje gek is als
je oneindig kennis kunt nemen van iemands berichten die in de persoonlijke levenssfeer zitten. Daarom regelt het amendement dat je later een
machtiging kunt vragen aan de rc, en dat dat kan zien op de drie maanden
na inbeslagname. Dat is het basisamendement.
Met het vervolgamendement beoog ik het volgende te regelen. Er kunnen
natuurlijk gevallen zijn, zeker in de gigantische opsporingsonderzoeken
die nu gaande zijn – denk alleen al aan de kilometers tapverslagen en
materialen die we uit EncroChat en PGP hebben verkregen – waarbij uit
het opsporingsonderzoek blijkt dat er zo veel relevante informatie is dat
men nog een periode langer wil kunnen kijken. Dat beoogt de verlenging
te regelen. Maar dan moet de rc daar natuurlijk nog steeds een oordeel
over vellen, zeg ik in antwoord op collega Sneller. Dat dit dus redelijk
stevig ingebakken in de amendementen. Het antwoord kan ook nee zijn,
bijvoorbeeld als het onvoldoende gemotiveerd is of als een apparaat te
lang bij de politie heeft gelegen; dat kan. Dan kan dat niet een reden zijn
om pas op een heel laat moment een machtiging te vragen.
Dat is dus artikel 556, over binnengekomen berichten. Dan hebben we het
in de regel over bijvoorbeeld WhatsApp en iMessage. Dan heb je artikel
557. Daar wordt het verhaal nog iets pregnanter, omdat ...
De voorzitter:
Ik dacht, ik wacht even, maar we gaan nu van het een naar het ander. De
heer Sneller heeft een interruptie.
De heer Sneller (D66):
Het is goed dat we het even per artikel doen. De heer Ellian heeft het over
«langer kunnen kijken», bijvoorbeeld bij die hele omvangrijke PGP. Maar
wat bedoelt hij dan precies met «langer kunnen kijken»? Bedoelt hij:
kunnen kijken naar een periode van nagekomen berichten die langer is
dan drie dagen of drie maanden, naar alles wat er daarna nog eventueel
binnen gaat komen? Of zegt hij: nee, je kan gedurende een langere tijd
kijken naar de gegevens die tijdens de eerste drie dagen na inbeslagname
zijn binnengekomen? Of is hij die termijn met zijn amendement aan het
verlengen tot drie maanden, en wil hij die andere periode, gedurende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

17

welke het onderzoek naar die drie maanden kan plaatsvinden, vervolgens
verlengen? Dit in het kader van de verduidelijking.
De heer Ellian (VVD):
Ik weet niet of ik de vraag helemaal goed begrijp, want volgens mij bakent
de voorgestelde wettekst het op zich af. Op een gegeven moment gaat de
opsporingsambtenaar de gegevens waarvan kennis wordt genomen en
die relevant zijn, opslaan. Die worden ook na die periode natuurlijk nog
gebruikt of bekeken. Volgens mij zit die situatie dus sowieso al in het
wetsvoorstel. Anders gaan we wel heel erg veel druk leggen op de
opsporing, want dan moet alles binnen die drie dagen of drie maanden,
en dat is echt irreëel.
Wat mijn amendementen met name beogen, is het volgende. Je hebt een
onderscheid te maken tussen die eerste drie dagen ... Daarbij zeg ik voor
de Handelingen ook meteen dat je daar terughoudend gebruik van moet
maken. Zoals ik net zei zijn er gevallen voorstelbaar waarbij in de eerste
drie dagen een bevel moet worden gegeven. Daarna geeft de rc een
machtiging en mag je per blokje terugkijken. Ik kan me overigens
voorstellen dat de officier dan motiveert: ik hoef niet meteen drie
maanden na inbeslagname terug te kijken; geachte rc, ik wil graag
toestemming om de binnengekomen berichten vier weken na
inbeslagname te mogen zien. Dan kun je nog een keer om vier weken
vragen, of twee maanden. Maar waar ik naar zoek, is het volgende. Er
moet in ieder geval elke keer een begrenzing zijn van het moment waarop
de rc een oordeel moet geven. Dat is rechtsbescherming die volgens mij
noodzakelijk is in het kader van inbreuk op de grondrechten. Maar ik zou
wel graag zien dat je de periode waarbinnen je mag kijken stukje bij beetje
kan verlengen. Het lijkt me dan heel voorstelbaar dat de rc op een bepaald
moment, bijvoorbeeld na vier keer – ter illustratie – zegt: «Het is nu wel
leuk geweest. U vraagt nu voor de vierde keer deze machtiging, en u kunt
niet goed uitleggen waarom u nóg langer moet kijken. Ik stop.» Ik heb dus
gezocht naar een mix met rechtsbescherming. Aan de andere kant maakt
de wetstekst nu, vind ik, niet duidelijk wat met «drie maanden» wordt
bedoeld. Ik probeer te verduidelijken dat «drie maanden» ziet op de
periode waarbinnen je kennis mag nemen van binnengekomen berichten.
De heer Sneller (D66):
Dank daarvoor. Dat is nu een stuk helderder voor mij. Ik begrijp dan niet
de link die de heer Ellian legt met de omvangrijkheid van het onderzoek,
want dat staat op zich los van hoelang het eventueel relevant kan zijn om
de periode op te rekken waarbinnen je nagekomen berichten in zou
kunnen zien.
De heer Ellian (VVD):
Ik denk toch dat het verstandig kan zijn om dat onderscheid te maken,
juist ook als het gaat om de borging voor degene op wiens rechten een
inbreuk wordt gemaakt. Ik kan me juist voorstellen dat des te kleiner het
opsporingsonderzoek is, hoe kleiner de periode waar je om vraagt om die
nagekomen berichten te mogen zien. Hoe omvangrijker een opsporingsonderzoek ... Misschien moet ik het zo zeggen: hoe invloedrijker of
omvangrijker de persoon naar wie onderzoek wordt gedaan... Het hangt er
natuurlijk van af of je een hoofdrolspeler hebt of een figurant. Ik kan me
voorstellen dat dat relevant is.
Voorzitter. Met uw welbevinden ga ik ...
De voorzitter:
Ja, gaat u verder.
De heer Ellian (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

18

Dank u. Ik ga verder naar artikel 557 en de bevoegdheid tot «netwerkzoeking», zoals het ook in de toelichting wordt genoemd. Even heel
simpel gaat het er dus om dat je in de telefoon bent en constateert dat er
berichten zijn in een cloud of in een ander netwerk. Dat kan van alles zijn.
Vervolgens blijkt uit de opsporing dat je daar ook kennis van zou willen
nemen. Artikel 557 kan dus naar mijn bescheiden mening pas zinvol aan
de orde komen als je al toegang hebt gekregen tot het apparaat. Anders
kan je nooit weten in welk netwerk, welke server of welk ander geautomatiseerd werk je zou willen kijken.
Het lijkt me dus niet zinnig om daar dan een begrenzing voor vast te
stellen van drie dagen na inbeslagneming, dus de periode die dan
verlengd kan worden tot ten hoogste drie maanden. Ik bedoel dat niet
lullig, ook al komt dat misschien zo over. Dat regelt dus feitelijk niets en ik
kan me goed voorstellen dat het gaat leiden tot bevelsinflatie. Als ik
officier van justitie zou zijn, dan zou ik die bevelen af gaan geven. In de
wetstekst staat nu namelijk «verlengbaar». Ik wijs de collega’s, maar ook
de Ministers, erop dat je alleen iets kan verlengen wat er al is. De officier
moet nu dus de eerste drie dagen dat bevel geven. Dat zal hij doen, want
je wilt niet het risico lopen dat je daarna je bevoegdheid kwijt bent, want
dan heb je helemaal niets meer.
Dat is dus het uitgangspunt van beide amendementen: goede borging en
een begrenzing, maar ook een verduidelijking van de termijn. Ik hoop dat
ik dat zo goed heb uitgelegd en ik kijk erg uit naar de reactie van de
Minister. Natuurlijk ben ik overigens ook bereid om daar indien nodig nog
meer toelichting op te geven. Er is al best wel wat tijd in gaan zitten. Ik ga
verder niets meer zeggen over de totstandkoming van amendementen –
daar is al iets over gezegd – maar ik hoop dat we dat in goede harmonie
met elkaar kunnen doen. Ik heb de beste intenties en die hebben de
Ministers ook.
Voorzitter. Ik kom tot een afronding, want er zijn veel zinnige vragen
gesteld. Ook ik wijs toch op de beperktheid van artikel 560, over het
verkorte proces-verbaal. Aan welke basale eisen moet dat proces-verbaal
voldoen? Uit de toelichting blijkt dan dat de opsporingsambtenaar ervoor
moet instaan dat wat op de opname te zien is, door hem is bericht of
bevonden. Even heel flauw: dat betekent dus dat het vermelden van de
ambtshandeling alleen al voldoende zou kunnen zijn. Nu blijkt als je goed
tussen de regels door leest dat dat wel te kort wordt bevonden, maar het
staat niet in de wetstekst. Ik weet dat er intensief overleg is tussen alle
partners in de strafrechtelijke keten over de manier om dit aan te vliegen,
maar ik wil dit wel benadrukken.
Voorzitter. Dan nog het punt van de eindezaakverklaring. Mijn naam staat
namens de VVD onder het amendement daarover, dat op het laatste
moment nog even gewijzigd is. Ik sluit me aan bij de woorden van de heer
Van Nispen hierover.
Dan, voorzitter, enkele woorden over de schadevergoedingskamer;
collega Van Nispen begon daarover. Wij zijn wel wat teleurgesteld dat die
schadevergoedingskamer de Innovatiewet niet heeft gehaald. Natuurlijk
kun je allerlei kritiek hebben op die schadevergoedingskamer – die kritiek
is er ook gekomen – maar nu is er weer niets geregeld. En die Innovatiewet was zo’n mooi moment om, al was het maar beperkt, even uit te
proberen wat je zou kunnen doen met het afsplitsen van zo’n vordering
van een benadeelde partij, de vordering tot schadevergoeding van het
slachtoffer. We proberen weer niets en dat is jammer. Ik besef natuurlijk
dat er verschillende smaken mogelijk zijn, waarop ook kritiek kan zijn,
maar ik vind het wat flauw dat toch weer gesteld wordt dat het slachtoffer
maar een civiele procedure moet starten. Er wordt ook een beetje gedaan
alsof dat een eenvoudige route is. Nou heb ik, denk ik, enkele honderden
civiele procedures gedaan. Nou, als het eenvoudig zou zijn, dan zou de
wereld ... Er zitten trouwens twee oud-advocaten naast mij aan tafel
vandaag. Een civiele procedure, zeker als het gaat om geleden schade, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

19

niet eenvoudig. En we willen toch juist dat er iets eenvoudigs en
overzichtelijks bedacht wordt voor die slachtoffers. Collega Van Nispen zei
terecht dat er vaak aan gememoreerd en over gesproken is in de Kamer. Ik
hoop dus dat de Minister nog kan zorgen voor een beetje licht aan het
einde van deze tunnel.
Daar laat ik het bij, voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik schors tot 15.45 uur.
De vergadering wordt van 15.05 uur tot 15.47 uur geschorst.
De voorzitter:
Aan de orde is het wetgevingsoverleg over de Innovatiewet Strafvordering. Ik geef voor zijn termijn als eerste het woord aan de Minister voor
Rechtsbescherming.
Minister Weerwind:
Meneer de voorzitter, dank u wel. Laat ik ook mijn dank uitspreken voor
dat het wetsvoorstel zo snel door u geagendeerd is voor deze mondelinge
behandeling nadat de voorgangers van ons beiden in november 2021 de
nota naar aanleiding van het verslag aan de Kamer hebben aangeboden.
Op 17 januari, zeven dagen na onze installatie, zouden wij u ontmoeten
over dit onderwerp. Ik besef dat u ons iets meer tijd hebt gegeven,
waarvoor ook dank.
Ik heb ook veel geleerd van de rapporteurs. Ik kan namens ons beiden
complimenten uiten voor wat u hebt gedaan en wat u ons ook nadrukkelijk meegeeft.
Meneer Ellian, u sprak over de modernisering van het Wetboek van
Strafvordering: dat is iets fundamenteels. Ik kan die opmerking alleen
maar met u delen. Het is van groot belang dat wij dat zorgvuldig doen.
Een enkel Kamerlid dat ik vooraf sprak, vroeg mij: waarom kies je voor
pilots en daarna de wet zelf? Er werd toen nadrukkelijk ook gesteld om
juist die praktijkervaring op te doen en daar lering uit te trekken, omdat dit
een wet is die een ongelofelijke impact heeft op een mensenleven, zowel
voor het slachtoffer als voor de verdachte. En dan praat ik niet over de
ketenpartners. Vandaar dat de ketenpartners meer dan actief betrokken
zijn. Ik kan u ook verklappen – ik zal dat nog een paar keer herhalen – dat
zij nadrukkelijk hebben aangegeven dat zij het liefst morgen al beginnen
met de pilots. Maar daar gaat u over.
Alle leden wil ik danken voor de gestelde vragen. Het verheugt ons beiden
dat het wetsvoorstel, ongeacht het commentaar dat ik zojuist heb gehoord
en dat ik als kritisch-conservatief opvat, kan rekenen op brede steun in de
Kamer. En dat mag ik ook zeggen namens de ketenpartners.
Ik zal ingaan op de algemene vragen over het nieuwe wetboek en de
Innovatiewet. Ik zal ook ingaan op de vragen die u heeft gesteld over
bijvoorbeeld de prejudiciële procedure, de audiovisuele registratie en
uiteraard mediation. Ten slotte zal ik ook ingaan op de afgesplitste
procedure voor behandeling van de vordering van de benadeelde partij in
het strafproces. Mijn collega, de Minister van Justitie en Veiligheid, zal
ingaan op de andere twee onderwerpen. Dan heb ik het over gegevens na
inbeslagneming en over de hulpofficier van justitie.
Meneer de voorzitter. Voor ik inga op de beantwoording van de gestelde
vragen, wil ik nog iets zeggen over het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Het is aanhangig bij de Afdeling advisering van de Raad van State.
Twee weken geleden sprak ik met de heer De Graaf van de Raad van
State. Hij nam mij mee en zei ook: het nieuwe wetboek – dat blijkt ook uit
het coalitieakkoord – is een prioriteit voor het nieuwe kabinet. De Raad
van State beseft dat terdege en hecht groot belang aan het wetboek. De
Raad zal ook komen met advies, spoedig naar ik hoop. Ik hoop het voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

20

het einde van het eerste kwartaal van dit jaar, 2022, te krijgen. Vervolgens
zullen mijn collega en ik de Kamer zo spoedig mogelijk, en dan praat ik
over het voorjaar, de volgende – let wel: de zevende – voortgangsrapportage over de modernisering van het wetboek geven. Zo kunt u het
proces van de innovatie, maar ook de wet zelf, nadrukkelijker volgen.
Laat ik terugkeren naar het wetsvoorstel voor de Innovatiewet. Op
24 januari heeft u van ons beiden een technische nota van wijziging
ontvangen. Die hebben wij ingediend. Die nota van wijziging blijkt
noodzakelijk te zijn voor de pilots die niet landelijk worden uitgevoerd.
Twee van de vijf pilots in het kader van de Innovatiewet worden landelijk
uitgevoerd. Over de andere drie wordt in een algemene maatregel van
bestuur bepaald waar of door wie de pilots worden uitgevoerd. De
mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur te bepalen waar een
pilot wordt uitgevoerd, bleek juridisch te beperkt te zijn geformuleerd.
Behalve arrondissementen moeten ook hofressorten onderdeel kunnen
zijn van een regionale invoering. Daarom hebben wij als bijlage bij de
nota van wijziging meteen ook het concept van de algemene maatregel
van bestuur toegevoegd. Mijns inziens voldoen we daarmee aan de
toezegging van onze voorgangers om dat concept ter informatie aan de
Kamer te sturen. Ik hoop dat u op deze wijze meer inzicht heeft gekregen
in waar en door wie de pilots worden uitgevoerd.
De concept-algemene maatregel van bestuur is opgesteld in nauwe
samenspraak met de ketenpartners die de pilots uitvoeren. Dat herhaal ik
nu voor de tweede keer. Dat besef ik. Ik zal dat niet meer doen. Op
20 januari is het besluit ook voor formele consultatie aan de ketenpartners
gegeven. Ze kunnen nog eens een keer goed naar de concept-AMvB kijken
en ons daarover adviseren. Het spreekt voor zich dat we gedurende de
pilots niet alleen het WODC hebben gevraagd om die continu te volgen en
daarover continu constructieve kritiek aan ons te geven, maar dat ook
onze partners daar deel van uit zullen blijven maken. Ik hoorde onrust
daarover bij enkelen van u.
Ik ga in op de volgende onderwerpen. Ik ga even in op de Innovatiewet in
het algemeen. Daarna zeg ik iets over de vragen die gesteld zijn over het
nieuwe wetboek. Ik zal ingaan op de vragen over de prejudiciële
procedure. Vervolgens ga ik in op de vragen die gesteld zijn over de pilot
audiovisuele registratie en over mediation. Ten slotte volgt de afgesplitste
procedure voor de behandeling. Er is ook een opmerking geplaatst over
de vertrouwelijkheid van technische bijstand. Met uw permissie wil ik
daarmee eindigen.
Voorzitter. De pilots. Rapporteur Van Nispen stelde de vraag waarom er
gekozen is voor deze pilots en niet voor andere onderwerpen. Over de
keuze van de onderwerpen hebben we altijd nauw overleg gevoerd met
de direct betrokken ketenpartners. Bij de te maken keuzes waren de
volgende criteria leidend. Eén: je wil inzicht verkrijgen in de gevolgen voor
de praktijk. Twee: je wil technieken en instrumenten beproeven in het
kader van het nieuwe wetboek. Drie: je wil de resultaten van een pilot
kunnen meenemen in het nieuwe wetboek. Ten slotte: je moet het kunnen
opschalen en spreiden naar de hele strafrechtketen. Dat zijn grosso modo,
in de kern de criteria die we gehanteerd hebben.
Ook heeft u een drietal vragen aan mij gesteld. Hoe worden de ervaringen
uit de pilots meegenomen in het wetsvoorstel? U heeft mij ook gevraagd
of de voorstellen van vandaag pilots te noemen zijn of dat die feitelijk
permanent zijn en er een evaluatie achteraf komt. Hoe verhoudt het
voortzetten van de pilots zich tot de modernisering als geheel? Enkelen
van u hebben een woord in de mond genomen. Het was niet «doolhof». U
noemde het anders. Ik moet in mijn schriftje kijken. «Spaghetti» heb ik
gehoord, maar ik heb ook een ander woord gehoord: zoekplaatje. Laat ik
even vooropstellen dat wij beiden u geen zoekplaatjes wensen voor te
leggen, integendeel. Om dat te voorkomen, wil ik continu met u in
gesprek zijn, of dat nu via technische briefings is of via ambtelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

21

bijeenkomsten of anderszins. Ook in de voortgangsrapportage die ik u
genoemd heb, is de doelstelling om continu de vinger aan de pols te
houden, zodat het voor u overzichtelijk en inzichtelijk is en blijft. Daar wil
ik mij voor inzetten. Dat was het wat betreft de hoe-vraag.
Ik ga in op de beantwoording. De toepassing van de nieuwe onderwerpen
uit de Innovatiewet vindt inderdaad plaats door pilots. De pilots – ik heb
het eerder gezegd – worden gedurende de looptijd doorlopend
gemonitord en geëvalueerd door het WODC. In vier van de vijf pilots gaan
we bekijken of de regelingen zoals die zijn opgenomen in het concept van
het nieuwe wetboek, volstaan of dat die wellicht bijstelling behoeven. Dit
doen we ook op uitdrukkelijk verzoek van de ketenpartners. Mag ik met
uw permissie iets zeggen over de pilot hulpofficier, Minister? Want het
hoort bij u. Voor de pilot hulpofficier van justitie geldt inderdaad dat de
uitkomsten van de pilot gebruikt worden voor de beslissing of dat
onderwerp wel of niet in het concept moet worden opgenomen.
Ongetwijfeld gaat de Minister daar later op in.
De Innovatiewet heeft vanaf de inwerkingtreding, die in de zomer van
2022 is voorzien, een geldigheidsduur van drie jaar en kan daarna via een
daartoe strekkend wetsvoorstel worden verlengd. Twee jaar na het
moment van inwerkingtreding dienen wij uw Kamer een evaluatie van de
pilots aan te leveren. De uitkomsten van deze evaluatie stellen de regering
en u als parlement in de gelegenheid om uiterlijk drie jaar na het moment
van de inwerkingtreding te beslissen over een eventuele verlenging van
de Innovatiewet 2022–2025. Stel dat u de wet wil verlengen en eigenlijk
wil starten met de wet in 2026, dan is die mogelijkheid er, maar dan moet
de pilot wel positief bevonden zijn. Is die negatief bevonden, dan moet je
dat ook concluderen. Dan moet je iets niet willen invoeren. We willen
alleen maar leren om te leren: double-loop learning.
Mocht het nieuwe Wetboek van Strafvordering in dat jaar bijvoorbeeld
nog niet in werking zijn getreden – laten we reëel zijn; gelet op de
praktijkervaring is die kans aanwezig – dan kunt u als wetgever middels
verlenging van de Innovatiewet bewerkstelligen dat de praktijk wel
gebruik kan blijven maken van de nieuwe mogelijkheden door verlenging
van de artikelen in het huidige wetboek. In 2025 zal er dus geen gat zijn,
absoluut niet. We willen de Innovatiewet en het nieuwe wetboek gewoon
op elkaar laten aansluiten en met elkaar in werking laten treden. De
uitkomsten van de evaluaties van pilots worden uiteraard betrokken bij de
verdere voorbereiding van het nieuwe Wetboek van Strafvordering.
Nogmaals, de doelstelling is dat we dat in 2026 gaan invoeren. Het is mijn
wens dat ik wetsvoorstel rond de zomer van 2022 aan uw Kamer ga
aanbieden. Een enkeling vroeg om een stip op de horizon te maken. Ik
geef dat aan.
Stel er komen nou eventuele wijzigingen van onderwerpen uit de
Innovatiewet, dan gebruiken we het instrument van de aanvullingswet om
dit te kunnen doorvoeren in het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Op
deze manier probeer je de zaken te zwaluwstaarten. Laat ik het proces zo
voor u karakteriseren, meneer de voorzitter.
Over de waardering van de ketenpartners heb ik al het nodige gesteld. In
2017 is een eerdere advisering over het nieuwe wetboek gegeven.
Doordat we niet over hen praten, maar met hen praten en met hen
oordelen over de onderdelen die we willen doen, zijn ze partners,
daadwerkelijke partners om dit proces inkleuring te geven. De noodzakelijke voorwaarde voor het slagen van de Innovatiewet – daar zijn we ons
wel bewust van – is dat alle betrokken partijen bereid zijn om op basis van
de voorgestelde regelgeving en de daarop gebaseerde pilots hun
medewerking te verlenen aan deze pilots. Vandaar dat «acceptie» en
«adaptie» sleutelbegrippen zijn in deze handelwijze.
Dan kom ik op de financiën.
De heer Van Nispen (SP):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

22

Ik denk dat ik de Minister goed heb begrepen en, zo niet, dan verpak ik dit
als een vraag. Ik hoor de Minister eigenlijk zeggen dat de pilots gelden
van 2022 tot 2025. Daar is deze wet op gericht. Maar of het Wetboek van
Strafvordering nou eerder of later klaar is, in alle gevallen kunnen
succesvolle pilots doorgaan. Omdat we niet in de toekomst kunnen kijken,
omdat het zo’n omvangrijk project is en omdat we niet goed kunnen
overzien hoelang wij als Kamer nodig hebben voor de behandeling en
hoelang het departement nodig heeft om te reageren op het advies van de
Raad van State, kunnen we niet goed voorspellen of de algehele,
fundamentelere modernisering van het Wetboek van Strafvordering vóór
afronding van de pilots gereed is om in werking te treden en daarom
kunnen succesvolle pilots in alle gevallen gewoon worden doorgezet. Heb
ik dat goed begrepen?
Minister Weerwind:
Je beoogt de pilots waarmee we in 2022 starten, na twee jaar te
evalueren. Dan weet je: verdraaid, waar staan we met de strafvordering?
Je houdt dus continu de vinger aan de pols. Wat u zegt, is correct.
Vervolgens beoog je nog steeds om de wet in 2026 te laten starten. We
zijn al acht jaar bezig met deze wet. Laten we helder zijn! Ik kan niet in
mijn glazen bol kijken en aangeven of het langer gaat duren en of 2026
realistisch is, ja of nee. Doordat er na twee jaar een evaluatie is, kunt u
constateren en beslissen: ja, we moeten het langer verlengen om het weer
te zwaluwstaarten met de wet. Mijns inziens heeft u een correcte
samenvatting gegeven, meneer Van Nispen.
De voorzitter:
De heer Van Nispen. Ik kom vanzelf bij u, meneer Ellian, maar u bent nog
niet aan de beurt. De SP heeft nog een vervolgvraag.
De heer Van Nispen (SP):
Volgens mij wenst niemand de situatie dat het Wetboek van Strafvordering onverhoopt vertraging op zou lopen, maar dat kan onverhoopt
gebeuren. Dan nog wordt de Innovatiewet verlengd en ook succesvolle
pilots worden verlengd. Wat ik dan nog niet goed begrijp, is wat de
aanvullingswet inhoudt. Stel dat de praktijkervaringen zo zijn dat
verschillende pilots misschien tot wijzigingen leiden op advies van de
ketenpartners of op basis van voortschrijdend inzicht, dan kan een wet die
nog niet in werking is getreden, toch gewoon gewijzigd worden met een
nota van wijziging? Ik begrijp niet goed wat een aanvullingswet is. Of is
dat hetzelfde als een nota van wijziging? Dat is eigenlijk mijn vraag.
Minister Weerwind:
Pilots die wel of gedeeltelijk succesvol zijn en invloed kunnen hebben op
de wet zelf, ga je via het instrument aanvullingswet vaststellen. U gaat er
overigens over of u het verlengt. Dat doet de Kamer. Dan kan je het
invoeren en verbeterd en wel toevoegen aan het wettelijk kader zelf.
De heer Ellian (VVD):
Mijn vraag aan de Minister is de volgende. Heb ik het goed begrepen dat
deze onderwerpen niet ter sprake komen bij de wetsbehandeling van het
gehele Wetboek van Strafvordering? Dat veronderstelt dan toch dat we de
resultaten van de pilots afwachten? Daar spreken we in deze Kamer over,
in beide Kamers overigens. Het is goed om dat ook nog te benadrukken,
denk ik. Afhankelijk van het instrument dat ingezet wordt, worden
sommige bepalingen doorvertaald in het nieuwe wetboek. Ik heb namelijk
– mijn motie zag daar ook op – gepleit voor spoedige behandeling van dit
wetsvoorstel. Inwerkingtreding kan in de toekomst liggen, maar het is
belangrijk voor die ketenpartners dat ze op enig moment duidelijkheid
hebben: wij gaan nu aan de slag met de implementatie. Maar die pilots

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

23

lopen dan nog. Dus ik neem aan dat bij die wetsbehandeling bijvoorbeeld
artikelen 556 en 557 niet aan de orde zijn.
Minister Weerwind:
Meneer Ellian, ik kan u geruststellen. De pilots, de kaders, zijn wel degelijk
opgenomen in de wet zelf. Dus je laat dingen bij elkaar lopen, maar je
doet nu al die praktijkervaring op, waardoor je die sneller in elkaar kan
schuiven.
De voorzitter:
Dat zijn goede, korte antwoorden. Daar houden we hier van. Maar meneer
Ellian is nog niet helemaal klaar.
De heer Ellian (VVD):
Het is best wel fundamenteel, want er is niet echt meer sprake van een
pilot als deze kaders al in de nieuwe wet staan. Ik ben op zich content
hiermee, want de betrokkenheid van de Kamer is geborgd en de ketenpartners kunnen aan de slag. Maar met alle begrip, het is niet echt meer
een pilot. De bepalingen staan immers al in het nieuwe wetboek. Hier
wreekt zich overigens ook dat de Kamer nog niet goed kennis heeft
kunnen nemen van het conceptwetsvoorstel.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Ellian (VVD):
Mijn vraag is: deelt u mijn mening dat dit dus niet echt pilots meer zijn?
Minister Weerwind:
Het is niet aan mij om een semantische discussie te starten. Maar we
hebben goed nota genomen van uw motie, meneer Ellian. U heeft daarin
aangegeven: maak spoed, informeer ons, neem ons mee, maar begin. De
pilots zijn erop gericht om die praktijkervaring op te doen.
Meneer de voorzitter, met permissie. Ik mag geen plaatjes of overzichten
geven, maar ik had u graag vooraf iets willen geven, zodat we een plaatje
bij een praatje hadden gehad. Het zou de zaken enorm verduidelijken,
want ik begrijp best dat het voor u zeer complex is om dit proces te
vatten.
De voorzitter:
Daar kunnen we nog wel in voorzien, want wij kunnen gewoon aan onze
onvolprezen bode vragen om dit even te kopiëren. Ik weet niet of dat nog
in kleur lukt. O, ik hoor dat er al kopieën zijn. Plaatjes zijn altijd welkom.
Daar zijn we gek op hier. Dat is eindelijk eens een keer wat anders.
Ik ga naar mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik heb het toch een beetje anders begrepen. Ik heb heel snel mee zitten
schrijven toen de Minister voor Rechtsbescherming zei, en hij mag me
verbeteren als ik het verkeerd heb genoteerd: «De Kamer kan als wetgever
besluiten de pilots te verlengen, door de wet te verlengen.» Dat betrof de
Innovatiewet. Nu begrijp ik uit het antwoord op de interruptie van collega
Van Nispen dat het via een aanvullingswet is. Dat is dan dus eigenlijk een
voorwaarde: de Kamer moet het zelf besluiten, na een evaluatie na twee
jaar. Een andere voorwaarde is dat er dan wel positief moet zijn besloten
over de betreffende pilot. Dan blijf ik dus toch nog een beetje met de
vraag zitten die ik in mijn spreektekst ook heb gesteld. Het Openbaar
Ministerie heeft bijvoorbeeld aangegeven dat een pilot te kort kan zijn.
Dus als er negatief besloten is over die pilot, staan wij dan als Kamer
eigenlijk met onze handen op de rug?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

24

Minister Weerwind:
Ik zal de laatste zijn die u uw handen op de rug bindt, mevrouw Helder.
Uw Kamer beslist. Ik leg u een advies voor. Ik leg u de feiten voor. Maar
vervolgens neemt u een standpunt in.
De voorzitter:
Mevrouw Helder nog? Nee. Dan gaat u verder, Minister.
Minister Weerwind:
Ik ben ingegaan op de waardering van de ketenpartners.
Ik probeer het kort te houden, meneer de voorzitter.
Ik begrijp de vraag over de kosten van de pilots. Die ga ik nog korter
beantwoorden. De eerste twee jaar worden de pilots deels door de
ketenpartners betaald en deels door het Ministerie van Justitie en
Veiligheid, door het Rijk. Het derde jaar daarentegen is voorzien in het
coalitieakkoord. Ik zeg uit m’n hoofd dat het dan gaat om 153 miljoen of
154 miljoen in z’n totaliteit voor invoering van de wet. Uit dat bedrag
worden de pilots betaald. Daardoor kan ik die in het derde jaar toevoegen.
Dan ga ik in de richting van mevrouw Koekkoek in op het zoekplaatje. Ik
heb net aangegeven dat ik in dat proces om te voorkomen dat het een
zoekplaatje wordt, voorstellen heb gedaan voor onder meer technische
briefings en overleg op ambtelijk niveau. Ik wil continu in overleg met u,
ook over die voortgangsrapportages: verstaan we elkaar nog goed of zijn
er onduidelijkheden? Ik doe niet aan blauwdrukdenken. Ik probeer hieraan
pragmatisch, maar wel met een kader, invulling te geven. Dat is mijn
reactie. Ik kan een heel lang antwoord geven, maar dit is de kern.
Ik ga naar een ander onderwerp: de prejudiciële procedure. Waar zal met
name op gelet worden om te beoordelen of de procedure goed werkt en
of dit in de wet een definitieve plaats verdient? Volgens mij heeft de heer
Ellian deze vraag gesteld. Laat ik vooropstellen dat in de pilot niet
onderzocht wordt of er een prejudiciële procedure moet komen, maar wel
hoe deze het best kan worden ingericht. Dan onderzoeken we of de
procedure daadwerkelijk bijdraagt aan de kwaliteit, de snelheid en de
rechtseenheid binnen het strafproces. Wat ga ik dan meten? Welke criteria
worden dan gehanteerd? Je wilt de snelheid van afdoening in kaart
hebben, evenals de werklasteffecten voor rechters van de Hoge Raad,
voor het parket bij de Hoge Raad. Ook is van belang hoe de beantwoorde
prejudiciële vraag uiteindelijk wordt gebruikt in de praktijk. Want laten we
wel zijn: onder één prejudiciële procedure kunnen wel twintig of dertig
strafzaken zitten. Daar kijk je dus heel nadrukkelijk naar: wat voor impact
heeft het im grossen ganzen?
Meneer Ellian vroeg mij ook: waarom zijn onder andere internationale
strafrechtelijke wetten en de Wet DNA-onderzoek uitgesloten van deze
procedure? U vroeg mij of ik openstelling wil overwegen na evaluatie. Ik
ga u kort antwoord geven: ik ga dat betrekken bij de evaluatie. Op grond
van die evaluatie zou je kunnen stellen dat je overweegt om openstelling
te hanteren.
Je wilt niet dat een prejudiciële procedure leidt tot een langere procedure.
Ik kan wel de uitspraak doen dat dat niet de verwachting is, maar ik kan
dat niet aan de voorkant vaststellen. Ik besef donders goed dat de praktijk
leert dat een dergelijke prejudiciële procedure zes maanden vergt.
Daarom hoorde u mij net over het hanteren van criteria. Maar de
verwachting is ook dat het aantal cassatieberoepen zal afnemen en dat ik
daardoor juist weer tijd win. In de pilot zal ik dan ook uitdrukkelijk
aandacht besteden aan de tijd die met een prejudiciële procedure is
gemoeid. Stel nu dat je met zo’n prejudiciële procedure bezig bent en dat
de verdachte al die tijd in hechtenis zit. Dat loopt niet. Dat is niet goed. Dat
moet je kort houden. Als de praktijk mij leert dat het te lang duurt, dan ga
ik nadrukkelijk nadenken over de termijn, want dan moet je een maximale
termijn gaan hanteren. Ik zie dat de pragmatiek u aanspreekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

25

De heer Knops heeft een vraag gesteld over de equality of arms. Ook dat
wil ik nadrukkelijk meenemen in de evaluatie. Ik kan heel breed en ruim
antwoord geven, maar juist daarvoor is die evaluatie bedoeld.
Mevrouw Koekkoek ging in op het begrip «bijzonder gewicht» en de
begripsomschrijving daarvan. Waarom is voor dat criterium gekozen en
hoe verhoudt dat zich tot prejudiciële procedures in andere rechtsgebieden? Het moet gaan om een rechtsvraag in een concrete strafzaak.
Daarnaast moet aan de vraag een bijzonder gewicht toegekend kunnen
worden gelet op het zaaksoverstijgend belang van de vraag. De criteria
worden gesteld omdat het stellen van een vraag tijd, inzet en middelen
kost van de Hoge Raad, maar ook zorgt voor vertraging in de behandeling
van de onderliggende strafzaken, zoals ik net zei. Daarmee kiezen we voor
een iets strenger criterium dan in het civiel en fiscaal recht, om twee
redenen. Het verlengen van een strafzaak kan ongelofelijk veel impact
hebben op verdachte en slachtoffer. Dat speelt wat minder in het civiele
en fiscale recht; dat is mijn mening. In het strafrecht komen al veel vragen
bij de Hoge Raad. Ook dat is minder het geval in het civiel en fiscaal recht,
zo leert de praktijk. De verwachte winst in rechtszekerheid is dus iets
minder.
Hoe omschrijf ik «bijzonder gewicht»? Bij dat criterium gaat het om de
volgende punten. Eén: kan het antwoord echt helpen voor de onderliggende strafzaak? Twee: voor wat voor soort zaken is het antwoord op de
vraag van belang? Gaat het bijvoorbeeld om zaken die veel maatschappelijke impact hebben? Drie: voor hoeveel zaken is het antwoord van
belang? Vier: weegt een mogelijke vertraging voor de individuele
strafzaak op tegen de winst die wordt geboekt met het antwoord van de
Hoge Raad? Hiermee heeft u een soort toetsingskader voor de rechtspraak.
U vroeg ook welke mogelijkheden er zijn voor verdachte en verdediging
om een verzoek in te dienen en hoe het verschil in positie tussen partijen
zich verhoudt tot het beginsel van equality of arms. Betrokken procespartijen kunnen de rechter verzoeken om een prejudiciële vraag te stellen.
Dat zijn dus het Openbaar Ministerie en de verdachte. De rechter kan ook
ambtshalve besluiten tot het stellen van vragen. De benadeelde partij kan
deelnemen aan de procedure voor zover deze betrekking heeft op diens
vordering tot schadevergoeding. De wet bepaalt uitdrukkelijk dat partijen
in de gelegenheid moeten worden gesteld om te reageren op het
voornemen van de rechter om vragen te stellen. Dat gaat zowel over het
feit dat er vragen worden gesteld als over de vragen zelf.
Ik neem toch maar wat water, voorzitter, want de stembanden willen niet
meer.
De verdachte daarentegen zal ook worden bijgestaan door een advocaat,
die hem of haar daarbij ondersteunt. Ook de rechter kan en zal zich ervan
vergewissen dat de verdachte echt begrijpt wat er speelt. Ik denk dat op
deze manier recht wordt gedaan aan het beginsel van equality of arms.
De voorzitter:
Er is een interruptie voor u van mevrouw Koekkoek.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Het is meer een vervolgvraag. Ik sprak bewust over de ongelijke informatiepositie in verhouding tot het zaaksoverstijgend belang. Ik ben benieuwd
naar het afwegingskader van de rechter op het moment dat een betrokken
procespartij – in dit geval de verdachte of diens verdediging – zo’n
prejudiciële vraag zou willen stellen. Hoe verhoudt zich dat dan tot elkaar?
Over het algemeen genomen beschikt het OM of de rechter over meer
informatie dan de verdachte en diens verdediging. Dat relateert aan het
zaaksoverstijgend belang, lijkt mij. Zij kunnen dus een inschatting maken
of het zin heeft om zo’n prejudiciële vraag te stellen. Die inschatting zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

26

makkelijker kunnen worden gemaakt door het OM/de rechter en minder
makkelijk door de verdachte. Daar was de vraag ook op gericht.
Minister Weerwind:
Eigenlijk zegt u dat er een ongelijke informatiepositie is en vraagt u hoe je
daar je eigenlijk mee omgaat. Vind je het dan nog steeds juist dat die
prejudiciële vraag wordt gesteld? Zo interpreteer ik uw vraag. Moet er niet
meer gelijkheid van informatie zijn bij beide partijen om te kunnen
concluderen «ja, we gaan die prejudiciële vraag stellen»? Dan heb ik u
goed begrepen. Ter zitting heeft elke partij dezelfde informatie. Daar moet
je van uitgaan. Dat is een principe. Daar ga ik ook van uit. Een dergelijke
situatie mag zich dus niet voordoen, is mijn antwoord. Ik zoek dit nog een
keer uit. Stel dat ik daar een verkeerd punt in heb, dan informeer ik u
schriftelijk, maar dit is mijn stellige overtuiging. Mag ik dat zo afspreken,
meneer de voorzitter?
De voorzitter:
Ja, als mevrouw Koekkoek dat ook een goed idee vindt. Dat is zeker niet
ongebruikelijk hier.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dat lijkt me inderdaad een goed voorstel. Het is een basisbeginsel dat
iedere partij dezelfde informatie heeft. Daar doelde ik dus niet in het
algemeen op, maar ik noemde het specifiek omdat het criterium van
zaaksoverstijgend belang hieraan wordt toegevoegd. Die specifieke
inschatting – dus niet de informatiepositie in het algemeen – is, als ik het
goed begrijp, op dit moment makkelijker te maken door een rechter en
minder makkelijk door de verdachte en diens verdediging. Daarmee is het
ook moeilijker te controleren. Daar is de vraag specifiek op gericht, niet op
het algemene uitgangspunt dat partijen dezelfde informatie hebben.
Minister Weerwind:
Ik dank mevrouw Koekkoek voor die verheldering. Ik heb haar vraag goed
gehoord. Ik heb haar een antwoord gegeven. Ik ga kijken of ik het nog
verder dieper kan verdiepen en verduidelijken en aan het papier kan
toevertrouwen. U zult dat allen ontvangen.
Ik wilde overgaan tot de audiovisuele registratie, waarover enkele vragen
zijn gesteld. De heer Ellian sprak als rapporteur over audiovisuele werken
als zelfstandig bewijsmiddel en vroeg waarom nog steeds niet alle
politieverhoren worden opgenomen. Een uitgangspunt is dat het verhoren
van verdachten wel wordt opgenomen. Het gaat er in deze pilot om dat de
opname als zodanig als bewijsmiddel wordt gebruikt. Dat moet in de
praktijk worden onderzocht. Daarnaast wordt onderzocht aan welke eisen
een begeleidend proces-verbaal moet voldoen. Maar wat gebeurt er als er
niet tijdig genoeg zaken zijn om dit te beproeven? Ik vind dat een meer
dan terechte vraag. Ik streef in de pilot naar het behandelen van zo’n 60
zaken: ongeveer 30 per pilotlocatie in een periode van 2 jaar. Dat is een
inschatting vanuit de ketenorganisaties zelf, maar ik kan geen vaststaand
aantal noemen, de praktijk moet dit aantonen. Je start dus enigszins
kleinschalig, maar je gaat wel puur kijken naar: is dit echt de ondergrens?
Dan moet je geen conclusies willen trekken, dan moet je kijken naar: hoe
kan ik verruimen en verbreden? Daar is oog voor.
De heer Van Nispen (SP):
Ik begrijp het antwoord, want je hebt inderdaad een bepaald aantal zaken
nodig om te beproeven of die pilot werkt. Wellicht valt deze vraag het
bereik van deze Innovatiewet net iets te buiten. Maar de vraag is wel
gesteld. Als we er waarde aan hechten om dit te gaan proberen, dan roept
dat bij mij en ook bij de heer Ellian de vraag op waarom nog steeds niet
alle politieverhoren van verdachten worden opgenomen. Ik hoorde de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

27

Minister net zeggen dat het uitgangspunt is dat verhoren wel worden
opgenomen. Volgens mij is dat nog steeds niet de praktijk. Ik zou willen
dat het zo was. Ik zou vinden dat de verhoren van alle verdachten moeten
worden opgenomen omdat je altijd wilt kijken of alles daar soepel is
verlopen. Dat is zowel voor de rechter als voor de verdediging van belang.
Als het zo is dat alle verhoren worden opgenomen, dan is dat nieuw voor
mij. Er is wel een Kamermotie die daartoe oproept. Maar ik ben benieuwd
of dat echt zo is, dat alle politieverhoren inmiddels worden opgenomen.
Anders hoop ik daar schriftelijk over te kunnen worden geïnformeerd,
omdat dat het bereik van deze wet net iets te buiten gaat. Dat realiseer ik
me.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik probeer het zo in mijn termijn mee te nemen en anders hoorde ik
inderdaad een optie om er schriftelijk op terug te komen. Ik probeer het nu
af te doen en anders krijgt u een briefje.
De voorzitter:
Ja, voldoende?
De heer Van Nispen (SP):
Ja.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Weerwind:
Een vraag van de heer Ellian als rapporteur: moeten rechters alle
audiovisuele beelden bekijken, of kan er een selectie plaatsvinden? Het
antwoord is nee. Rechters hoeven niet in alle gevallen een compleet
verhoor te bekijken. Ze kunnen een heel compleet verhoor bekijken. Maar
ik weet ook dat verhoren uren in beslag kunnen nemen. De beelden van
de verhoren worden aangeboden met een begeleidend proces-verbaal.
Juist daarin staat welke momenten in het verhoor de meest relevante
elementen van de opname zijn en welke passages in de opname van
belang zijn voor enige door de rechter te nemen beslissing bij de
behandeling. Zo doen we het, maar nogmaals, het staat de rechter vrij.
U sprak over de werklast en u sprak ook over de verschuiving daarin, van
opnemer naar luisteraar, en over de vraag hoe die in de gaten wordt
gehouden. Dat is een terecht zorgpunt, laat ik dat vooropstellen. Dat is
nou een van die algemene beoordelingscriteria voor alle pilots, dus ook
voor deze pilot. Het gaat om de effecten van nieuwe mogelijkheden op de
werklast van alle betrokken partners. Dus je kijkt naar: werkt deze nieuwe
werkwijze ja of nee? Heeft deze toegevoegde waarde? Dit is een van de
criteria waar je aan toetst. Ook de werkdruk en werklast bij de politie is
daarbij een aandachtspunt. Ik dacht dat die vraag van u afkomstig was,
meneer Sneller. Ik heb net al antwoord gegeven: je meet het van alle
betrokken partijen. Je wilt een kwaliteitsslag maken en niet achteruitrennen. Tot zover de AVR.
Ik ga nu naar mediation.
De voorzitter:
Er is nog een vraag van de heer Van Nispen voor u.
De heer Van Nispen (SP):
Ik denk dat ik op dit punt een antwoord heb gemist, of ik heb niet goed
opgelet. Het gaat om de vraag naar de authenticiteit van de gegevens.
Hoe wordt gewaarborgd dat het ook echt klopt en dat er niet is geknoeid
of gerommeld met de documenten? Welke waarborgen zijn daarvoor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

28

Minister Weerwind:
Ik kan u daar op dit moment geen antwoord op geven. Ik heb die vraag
over het hoofd gezien. Ik heb hem niet beantwoord, maar ik vind het een
meer dan terechte vraag en ook een zorgpunt. Ook deze vraag wil ik
schriftelijk gaan afdoen.
Dan zijn we aangekomen bij de mediation. Wat betekent het voorstel ten
aanzien van mediation nu voor slachtoffers? Stel dat een slachtoffer
mediation wenst in de fase dat de zaak bij het OM ligt, maar dat de
verdachte niet wil meewerken. Dan wordt nu geregeld dat de rechter in de
fase van het onderzoek op de terechtzitting mediation alsnog kan starten,
mits de verdachte in die fase wel wil meewerken. Het slachtoffer houdt de
keuze om wel of niet mee te werken aan mediation. Het slachtoffer kan
nooit worden verplicht om aan mediation mee te werken. Dat blijft zo.
Dan de discussie rondom de niet-ontvankelijkheid na een geslaagde
mediation. De rechterlijke beslissing na een geslaagde mediation is een
formele einduitspraak met een niet-definitief karakter. In het wetsvoorstel
is de keus gemaakt voor de vorm van de niet-ontvankelijkheid van het
Openbaar Ministerie. Voordeel hiervan is dat deze modaliteit al deel
uitmaakt van het rechterlijk beslissingsmodel. Voor de liefhebbers, zie
artikel 348 en artikel 350 van het Wetboek van Strafvordering. Daarmee is
duidelijk wat de gevolgen zijn van de uitspraak voor het verdere strafproces, bijvoorbeeld voor de vraag of na de afdoening de inhoudelijke
vraag van de zaak moet worden beantwoord. Dat wil eigenlijk zeggen:
vragen naar bewijzen van strafbaarheid. Bij niet-ontvankelijkheid hoeven
die vragen niet te worden beantwoord. Het betreft eigenlijk een
herstelbare niet-ontvankelijkheid. Stel dat de rechter na een geslaagde
mediation geen inhoudelijke uitspraak heeft gedaan, dan is het altijd
mogelijk voor het Openbaar Ministerie om opnieuw te dagvaarden, zeker
als de mediationafspraken niet worden nagekomen. Ik zeg dat ook richting
mevrouw Helder.
Voor de pilot is het belangrijk dat de afdoening door de rechter nadat
mediation is geslaagd, past binnen het strafprocesrecht. De gevolgen van
de afdoeningsbeslissing moeten duidelijk zijn. Meneer Van Nispen heeft
een amendement ingevoerd. Dat ging ook over de bewoording en de
keuze die wij hierin maken. Ik laat dat echt over aan het oordeel van deze
Kamer.
De voorzitter:
Nu moet ik geloof ik even constateren dat amendement op stuk nr. 17
oordeel Kamer heeft gekregen.
Minister Weerwind:
Ja.
De voorzitter:
Mevrouw Helder heeft nog een vraag.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik vind dit eigenlijk wel een hele rare figuur. Het komt erop neer dat
wanneer de rechter het verwijst naar mediation en dus de
niet-ontvankelijkverklaring van het Openbaar Ministerie uitspreekt, de
Minister voor Rechtsbescherming zegt dat dat een formele einduitspraak
is met een niet-definitief karakter. Ofwel, het is een herstelbare
niet-ontvankelijkverklaring. Die rechtsfiguur kennen wij helemaal niet. Ik
vraag mij dus af of dit kan. Dat past niet in de artikelen 348 en 350
Wetboek van Strafvordering. Volgens mij kan dit juridisch gewoon
helemaal niet. We gaan een hele nieuwe figuur bedenken die gewoon niet
bestaat. Het is een einduitspraak of niet. Een einduitspraak kan je niet
herstellen. Als dat zo is, dan is er gewoon sprake van een tweede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

29

vervolging en dat kan niet. Dat is dus gewoon een einduitspraak die niet
herstelbaar is.
Minister Weerwind:
Ik ga dit juridisch in tweede termijn uitputtend beantwoorden. Ik heb deze
vraag van mevrouw Helder goed gehoord.
De voorzitter:
Fijn. Gaat u verder.
Minister Weerwind:
Er is een discussie geweest over de beslissing tot rechter na een
geslaagde mediation. Dat is geen inhoudelijke einduitspraak. Dat is de
verklaring van die ontvankelijkheid. Ik wijs daar maar even op. Dit
betekent dat opnieuw gedagvaard kan worden als de officier van justitie
dat nodig vindt, als de verdachte zich niet houdt aan de afspraken die bij
de mediation zijn gemaakt. Het ne-bis-in-idembeginsel is hierbij dan ook
geen beletsel, want de rechter heeft geen inhoudelijke uitspraak gedaan
over het bewijs of de strafbaarheid. Er is dus geen sprake van een dubbele
berechting van dezelfde persoon voor dezelfde feiten. Ik laat het nog een
keer op een rij zetten. Dat is ratio.
De voorzitter:
Wilt u nu of in tweede termijn hierop terugkomen? Mevrouw Helder, gaat
uw gang.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank voor de mogelijkheid, voorzitter. Mogelijk is dit een verhelderende
vraag ten behoeve van de tweede termijn. Dat is inderdaad geen
einduitspraak zoals bedoeld in artikel 350 van het Wetboek van Strafvordering, maar wel zoals bedoeld in artikel 348. Dat is dus wel degelijk ook
een einduitspraak. Dan strandt het in de formele fase. Als alle formele
hobbels zijn genomen, waaronder de ontvankelijkheid van het Openbaar
Ministerie – dat zijn de voorvragen – dan kom je bij artikel 350 Wetboek
van Strafvordering. Dan is vraag één: is het ten laste gelegde strafbare feit
wettig en overtuigend bewezen? Is de verdachte strafbaar? Zijn er
strafuitsluitingsgronden? Et cetera, et cetera. Het kan dus nog altijd
stranden op de formele voorvraag, zie artikel 348 Wetboek van Strafvordering. Als er opnieuw wordt gedagvaard en de rechter wordt opnieuw
betrokken, dan is dat wel degelijk in strijd met een tweede vervolging. Dat
ter verduidelijking voor de tweede termijn.
De voorzitter:
Laten we het daar even op houden. Akkoord?
Minister Weerwind:
Voorzitter, wie ben ik om u tegen te spreken?
De voorzitter:
Nou, er zijn er hier genoeg die zich daar totaal niet door laten remmen.
Gaat uw gang.
Minister Weerwind:
Voorzitter. Laat ik nu even mijn mond houden. Ik ga zo direct in op de
vraag die gesteld is over de afgesplitste procedure voor behandeling van
de vordering tot schadevergoeding van de benadeelden, maar dan kan ik
even wat slokjes water nemen. Heel graag gaan we dan nu naar mijn
collega de Minister van Justitie en Veiligheid.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

30

Gaat uw gang.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Oké, veel dank. Ik denk dat mijn collega al een hele mooie inleiding heeft
gehouden, dus ik ga gewoon meteen door met de beantwoording als u
dat goedvindt, voorzitter. Laat ik meteen beginnen met de amendementen
die voorliggen. Ik denk dat we, als we die hebben behandeld, een heleboel
vragen in het verlengde daarvan wellicht al getackeld hebben.
Er ligt een amendement voor van de heer Ellian. Het zijn er vier, onderverdeeld in twee blokjes. Het ene blokje gaat over de verlenging en het
andere over het wegnemen van de onduidelijkheid. Ik begin met dat
laatste blokje. Voor de bevoegdheden uit de artikelen 556 en 557 geldt dat
het moment van inbeslagneming het belangrijkste is. Dat is het ijkpunt.
Daar begint het mee. Vanaf dat moment gaan die termijnen uit elkaar
lopen. Dat heeft de heer Ellian ook in zijn betoog geschetst. De termijnen
zijn drie dagen, respectievelijk drie maanden. Voor drie dagen kan de
officier van justitie het bevel zelf geven. Voor drie maanden is daarvoor
nog toestemming nodig van de rechter-commissaris. Het is niet zo – dit
helpt misschien even in het onderlinge debat net – dat er steeds twee
bevelen nodig zijn. Dat is dus niet aan de orde. Om langer dan drie dagen
van nieuwe berichten kennis te nemen, heb je niet twee keer een bevel
nodig. Als de officier van justitie het bevel bijvoorbeeld pas na een maand
wil geven, dan kan dat ook. Dan is alleen wel toestemming van de
rechter-commissaris nodig. Dat is hoe het is opgebouwd. De rechtercommissaris kan die machtiging geven, ook als er geen bevel door de
officier van justitie is afgegeven voor die eerste drie dagen. Als dat niet is
gebeurd en er een maand later alsnog toestemming wordt gevraagd, dan
kan dat dus.
Met de amendementen van de heer Ellian wordt de onduidelijkheid
weggenomen. Ik denk dat dat een goede zaak is. Er is wel één punt dat
nog opheldering behoeft. In het eerste lid van de artikelen 556 en 557
komt nu te staan dat het bevel in de eerste drie dagen na inbeslagneming
moet worden gegeven. Ik ga ervan uit dat hetzelfde soort voorschrift ook
voor het bevel in het tweede lid van de artikelen geldt, dus dat dit bevel
binnen drie maanden na inbeslagneming moet worden gegeven. Als dat
inderdaad de bedoeling van het amendement is ... Ik zie de heer Ellian
enigszins teleurgesteld kijken.
De voorzitter:
Maakt u eerst uw zin even af.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Jaja, dat doe ik. Ik heb wel nog iets meer dan één zin. Als dat de bedoeling
van het amendement zou zijn, dan geef ik de indiener in overweging om
dit in de wetstekst van het tweede lid van de artikelen te verduidelijken, op
vergelijkbare wijze als in het eerste lid. Als we het daarover eens zouden
worden, dan kan ik het amendement oordeel Kamer geven.
Als het de bedoeling is dat het bevel voor de periode van drie maanden
na inbeslagneming op elk moment kan worden gegeven, bijvoorbeeld ook
na een halfjaar – stel dat je niets hebt gevraagd en je zegt zes maanden
later: ik wil toch die eerste drie maanden kunnen zien; daar komt het op
neer – dan wordt het ingewikkeld. De opsporing heeft namelijk aangegeven dat in de praktijk geen onderscheid gemaakt kan worden tussen de
gegevens die in de eerste drie maanden na inbeslagneming zijn binnengekomen en die in de periode daarna. Stel je wil na zes maanden
toestemming vragen voor die eerste drie maanden, dan geeft de
opsporing aan dat je daar niet uit kunt filteren. Je hebt dan gewoon die
eerste zes maanden. Dat is een bak van informatie en daar kan je die drie
maanden niet uit halen. Dat is wat het is. Daarom werd deze optie door de
opsporing als onuitvoerbaar gezien. Als het de bedoeling van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

31

amendement is om dit mogelijk te maken, dan moet ik het om redenen
van uitvoerbaarheid ontraden.
De voorzitter:
Zullen we dit eens aan meneer Ellian vragen? Bent u klaar, Minister?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik ben klaar. Ik hoop dat alle mensen die ons thuis volgen, dit nog kunnen
volgen, maar dit was het eerste deel.
De voorzitter:
Meneer Ellian, wat bedoelt u?
De heer Ellian (VVD):
Bedankt voor de inspanningen om tot elkaar te komen; dat waardeer ik
natuurlijk. Volgens mij is hetgeen de Minister nu omschrijft, niet wat ik
bedoel. Ik bedoelde juist wel ... Ik wil niet te veel uit de doeken doen hoe
de amendementen tot stand zijn gekomen.
De voorzitter:
Dat moet ik u ook echt afraden.
De heer Ellian (VVD):
Ja, oké. Fijn dat u dat aangeeft.
De voorzitter:
In de worstenfabriek vertellen we niet hoe de worsten gemaakt worden.
De heer Ellian (VVD):
Oké, helder. Mij was juist duidelijk geworden dat het echt enige tijd in
beslag kan nemen – dat is in dit geval echt een hele slechte woordkeuze –
dat het tijd kost om een apparaat te ontsleutelen en dat het nog meer tijd
kost als je in de cloud of wat voor soort netwerk dan ook moet. In de
voorstellen van de Minister is de opsporing gebonden aan die drie
maanden. Buiten die drie maanden heb je dus niets aan deze bevoegdheden. Ik beluister de Minister zo dat het niet uitmaakt als je de eerste drie
dagen geen bevel hebt gegeven, omdat dat nog steeds later mag. Maar ik
wil de opsporing juist iets meer de tijd te geven om die apparaten te
ontsleutelen, omdat ik begreep dat zij daar dringend behoefte aan heeft,
wat ik me ook heel goed kan voorstellen. Nu zegt de Minister: dat is dan
een bak informatie. Als simpele digibeet – nou ja, simpel ben ik niet; ik
heb me een beetje digitaal laten voorlichten – snap ik niet dat je uit die
bak informatie niet kunt opmaken aan de hand van de datum en tijd welk
bericht wanneer is binnengekomen. Je kan toch zeggen: vanaf die datum
is drie maanden na inbeslagname; van de berichten de dag daarna mag je
geen kennisnemen? Ik zie dat ik gelukkig niet de enige ben, dus dat
scheelt.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Laat ik dan wat inzage geven in mijn zoektocht, want ik heb dezelfde
vragen, nog voordat ik de amendementen tot mij had genomen, intern
besproken. Ik begrijp de zoektocht en de meerwaarde, maar vanuit de
praktijk, vanuit de opsporing, horen wij dat dat niet op die manier te
filteren is. Als je zes maanden, een jaar later, zegt dat je de eerste drie
maanden wilt zien, dan zeggen de mensen in de praktijk dat je de eerste
drie maanden niet kunt filteren. Maar uiteindelijk is het een pilot waarbij
we samen moeten bezien of die drie maanden voldoende zijn. Ik begrijp
natuurlijk waar de heer Ellian naar op zoek is en dat het tijd kan kosten om
in zo’n systeem of in zulke devices te komen, maar de pilot dient er echt
voor om te kijken of het voldoende is. Het triggert de opsporing ook om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

32

voortvarend aan de slag te gaan, omdat de klok tikt. Mijn voorstel zou zijn
om, juist vanuit de knelpunten in de uitvoering, te kijken of die drie
maanden wel voldoende zijn en anders in de pilot te constateren dat er
iets anders nodig is. Dat komt het dichtst bij wat wij van de opsporing
hierover horen.
De voorzitter:
We krijgen nu een soort omgekeerde interruptie, maar dat geeft verder
niet. Meneer Ellian.
De heer Ellian (VVD):
Dat is vriendelijk van u, voorzitter. Ik neem de woorden van de Minister tot
mij. Ik heb er al aardig over nagedacht, maar ik ga er nog een keer over
nadenken. Met uw permissie zou ik nog één ding willen ophelderen,
voorzitter. Dat is essentieel. Ik heb de wetstekst voor mij – we zijn ten
slotte bij een WGO. In artikel 556 lid 1 staat: «in het belang bevelen dat
een opsporingsambtenaar gedurende een periode van drie maanden
kennisneemt van gegevens of vastlegt». In lid 2 staat: «de officier van
justitie kan na een daartoe gekregen machtiging (...) bevelen dat die
periode wordt verlengd». Hoor ik de Minister nu het volgende zeggen,
vraag ik via u, voorzitter. Het maakt niet uit of het bevel in die eerste drie
dagen gegeven is, want het woord «verlengen» veronderstelt dat er iets
moet zijn om te verlengen. Daarom levert de wetstekst wel wat twijfel op.
Als de Minister heel duidelijk zegt dat dat bevel niet hoeft, dan denk ik dat
de mensen er in de praktijk wel uitkomen met de Handelingen. Dit is
essentieel.
De voorzitter:
Misschien voor de helderheid: wat hier gezegd wordt en in de Handelingen wordt vastgelegd, is onderdeel van de wetsgeschiedenis. Zo heb ik
het altijd begrepen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dank u wel voor het toelichten van deze vraag. De wetstekst spreekt over
het verlengen van de periode en niet over het verlengen van het bevel.
Dat wordt nu dus verduidelijkt hiermee, alsook met het gesprek dat wij nu
onderling hebben.
De heer Sneller (D66):
Dat laatste is voor mij in ieder geval helder. De Minister zegt: om te kijken
of drie maanden voldoende zijn. Waar ik steeds niet achter kom, is of het
nou erom gaat dat drie maanden voldoende zijn om door de encryptie
heen te komen, om er daadwerkelijk in te komen, of dat die drie maanden
voldoende zijn qua informatiehoeveelheid, die je vervolgens qua
nagekomen berichten nog tot je kan nemen. Welke van de twee is het nou
en waarom hangen die twee termijnen een-op-een met elkaar samen in de
wetstekst?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het gaat er inderdaad om of de politie binnen drie maanden in het
systeem komt.
De heer Sneller (D66):
Maar in de argumentatie waarom er een zwaardere machtiging nodig is,
is niet de verstreken termijn ten opzichte van het moment van
inbeslagname doorslaggevend, maar, als ik het goed heb begrepen, het
feit dat de gegevens later in het apparaat zijn gekomen dan het moment
van inbeslagname. Dus waarom zou je dan niet kunnen zeggen: we geven
de politie nog steeds drie maanden om erin te komen, maar de termijn
waar zij kennis van mogen nemen – dat ligt eigenlijk in het verlengde van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

33

wat de heer Ellian heeft gevraagd – blijft die eerste drie dagen, als het
daar toch om ging?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Even kijken of we nog steeds... Het wordt steeds iets ingewikkelder, maar
de bevoegdheid is gericht op historische gegevens. Daar gaat het over. De
bevoegdheid is daarop gericht. Het is niet zoals bij de bevoegdheid op
tappen dat het gaat over de berichten die maar binnen blijven komen. Dat
is echt een andere bevoegdheid. Maar mag ik een suggestie doen? Ik heb
hier nog een set amendementen van de heer Ellian en daarna ook nog alle
antwoorden op de vragen die op dit onderdeel zijn gesteld. Het is complex
zat. Wellicht kunnen we daar eerst doorheen en dan kijken welke vragen
nog over blijven. Dat voorkomt wellicht dat we langs elkaar heen praten of
dat in ieder geval ik langs de vragenstellers heen praat.
De voorzitter:
Dat lijkt me uitstekend, maar ondertussen moeten we wel even gaan
constateren wat het oordeel is over de tot nu toe behandelde amendementen, met in achtneming van wat de heer Ellian als toelichting gegeven
heeft. Ik heb de nummers hier ook niet paraat. U hebt er nu twee
behandeld, volgens mij.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Op mijn formulier staan het amendement op stuk nr. 12 en dat op stuk nr.
13. Klinkt dat logisch? Oké. Die amendementen moet ik, in de lezing van
de heer Ellian, ontraden, omdat de praktijk aangeeft dat het qua uitvoerbaarheid niet te doen is.
De voorzitter:
Beide amendementen ontraden?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja.
De voorzitter:
Dan constateer ik dat de amendementen op stukken nrs. 12 en 13
ontraden zijn.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Beide andere amendementen – ik meen op stukken nrs. 14 en 15, als de
nummers nog kloppen – gaan over de verlenging van de maximumtermijn van drie maanden. Het is goed om eerst heel even stil te staan bij
hoe de voorgestelde regeling tot stand is gekomen. De versie van het
wetsvoorstel dat in consultatie is gegeven, kende verschillende termijnen
voor de twee bevoegdheden uit de artikelen 556 en 557. Het ene bevel kon
bijvoorbeeld maar voor maximaal een maand worden gegeven. Naar
aanleiding van de adviezen is vervolgens gezocht naar een passend en
evenwichtig stelsel van de toepassingscriteria. Dat geldt zeker ook voor de
gestelde termijnen. Ik denk dat het goed is om hier nog even bij te
noemen dat de Raad voor de rechtspraak akkoord kon gaan met een
regeling waarbij de officier van justitie de eerste drie dagen zelfstandig
het bevel kon geven. Daar zijn ook wat vragen over gesteld waar ik, als dat
nodig is, zo ook nog op terugkom. Na die drie dagen kon de rechtercommissaris beslissen over een langere periode. Die langere periode was
weer van belang voor de opsporing. De uitgangspunten zijn nu voor beide
bevoegdheden hetzelfde: drie dagen zelfstandige besluitvorming door de
officier van justitie en daarna betrokkenheid van de rechter-commissaris
met die maximumtermijn van drie maanden. Het gaat om nieuwe
bevoegdheden die in die pilot uitgeoefend gaan worden. De pilot moet
uitwijzen, zoals we net al bespraken bij de eerste set amendementen, of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

34

een maximumtermijn van drie maanden volstaat, bijvoorbeeld voor
situaties waarin de beveiliging van de smartphone doorbroken moet
worden. Dat was ook de vraag van onder anderen de heer Sneller.
Voorzitter. Ik denk dat er met de termijn van drie maanden nog steeds een
goede balans wordt bereikt tussen enerzijds een werkbare termijn voor
opsporing en anderzijds een termijn die in het licht van de beginselen van
proportionaliteit en subsidiariteit nog redelijk kan worden geacht. Bij de
toepassing van deze nieuwe bevoegdheden gaat het de opsporing om het
verkrijgen van gegevens die al zijn opgeslagen op een netwerk óf om
nieuwe berichten die kort na het in beslag nemen binnenkomen op het
apparaat. Die vallen daarmee dan onder «historische gegevens», zoals dat
vervolgens gedefinieerd is.
Het gevolg van het – daarmee herhaal ik wat we zojuist met elkaar
bespraken – verlengen van de termijn van drie maanden is dat die bak
met gegevens, waarover opsporing komt te beschikken, daarmee ook
groter wordt, waarmee in dit kader, vanuit deze pilot, de inbreuk op
privacy van betrokkenen ook automatisch groter wordt. Dat is in het kader
van wat we hier proberen te bereiken, niet wenselijk. Ik ben nu even
benieuwd naar de lezing, maar vanuit deze afwegingen zou mijn advies
dus zijn: wacht nou even en kijk hoe het in de pilotfase daadwerkelijk
uitwerkt.
De voorzitter:
Even voor de helderheid: amendementen kunnen natuurlijk niet aangehouden worden, dus als dat uw advies is... Het gaat hier over de amendementen op de stukken nrs. 14 en 15. Wat is uw oordeel daar nu over?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Die zijn ontraden.
De voorzitter:
De amendementen op de stukken nrs. 14 en 15 zijn ontraden. Goed.
De heer Ellian (VVD):
Dit was de kern van mijn betoog. Het is dus fijn dat ik even de
gelegenheid krijg om hier ook nog een vraag over te stellen. Ik heb één
vraag aan de Minister, via u, voorzitter. Waarom is er niet gewoon
gekozen voor de volgende regeling, die volgens mij betrekkelijk
eenvoudig en duidelijk zou zijn geweest? Je hebt een moment van
inbeslagname. Dat is helder; daar zijn we het over eens. Uit het smartphonearrest van de Hoge Raad uit 2017 blijkt dat de bevoegdheid tot het
proberen te doorbreken van het apparaat besloten ligt in de bevoegdheid
tot inbeslagname. Dat mag dus. Je mag zelfs al heel beperkt kennisnemen
van enkele berichten. Het is een drietrapsraket. Hoe verder je kennisneemt, hoe groter de inbreuk. Dan wordt het problematisch. Je mag het
dus trachten te doorbreken. Daar is geen aparte wettelijke regeling voor
nodig.
Je hebt dus het moment van inbeslagname. Stel, we zeggen tegen de
opsporing: doet u het zolang u wilt, en vraagt u daarna – dat kan
tegemoetkomen aan de wens van collega Sneller – altijd een machtiging
aan de rc. Dan geef je aan hoelang je kennis wilt nemen van de berichten.
Dat kan historisch een maand zijn of twee weken, of één keer twee weken
en daarna drie maanden. Want waar je niet in bent, daar kun je ook niet
om vragen. Als de politie het te lang heeft gedaan, dan kan de rc zeggen:
«Sorry, ik vind dit onfatsoenlijk. Ik vind dit niet netjes. U heeft deze
verdachte niet gerespecteerd. Ik wijs het af.» Daar zit naar mijn mening
dus echt een mooi stukje rechtsbescherming in. Maar volgens mij maakt
het de uitvoerbaarheid in de praktijk ook veel groter, want je neemt dan
niet het moment van inbeslagname als uitgangspunt, alleen voor de
periode tot wanneer je berichten zou mogen lezen, maar je zet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

35

bevoegdheid in op het moment dat je erin bent. Je zet toch geen
bevoegdheid in als je niet in de telefoon zit? Dat kan je heel makkelijk in
drie zinnen opschrijven. Kan ik u verleiden om dit idee nog te overwegen,
vraag ik via de voorzitter.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Wellicht is het een goed idee als ik hier in tweede termijn even op
terugkom. Wij hebben de adviezen in 2019 gekregen. De omschrijving van
de heer Ellian zit heel dicht bij hoe het aanvankelijk lag. Aan de hand van
adviezen en omwille van de uitvoerbaarheid is men uiteindelijk hiertoe
gekomen. Ik zie dat de heer Ellian dat ook herkent. Maar laat mij dit nog
een keer bekijken, want dit zijn natuurlijk wel amendementen, die je niet
kunt aanhouden, en ik begrijp echt wel waar de heer Ellian naar op zoek
is. Ik kom er in tweede termijn nog één keer op terug, zodat we dan
kunnen vaststellen of we er samen uit komen of niet. Dan kan de heer
Ellian kijken wat hij verder met de amendementen doet.
Als het mag, ga ik nog heel even door, want er waren nog heel veel
vragen ...
De voorzitter:
Een ogenblikje. Ik kijk even naar de heer Sneller. Nee?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik heb nog een heel stapeltje. Daarin zitten ook nog vragen van de heer
Sneller hierover.
De voorzitter:
Oké. Gaat u verder.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dan zien we daarna even wat er overblijft, als u dat goedvindt, voorzitter.
Ik denk dat ik begin met de vragen die de rapporteurs ook stelden en waar
verschillende Kamerleden, bijvoorbeeld het lid van Volt, zich in de eerste
set bij hebben aangesloten. Die gaan over artikel 556 – er werd gesteld dat
juristen menen dat het artikel onvoldoende is afgebakend – en de
behoefte aan de rechterlijke machtiging. We komen nu ook weer even
terug op een paar van de discussies van zojuist, maar ik vind het wel fijn
om toch heel even de vragen specifiek te hebben beantwoord.
Voorzitter. We hebben zojuist al besproken dat inbeslagneming een
belangrijk ijkpunt is, dat dat moment telt. Vanaf dat moment gaan de
termijnen lopen. Het is wel zo dat er naar aanleiding van de adviezen die
zijn ingebracht is gezocht naar een passend en evenwichtig stelsel van
toepassingscriteria. Dat geldt ook specifiek voor de gestelde termijnen.
Het was bijvoorbeeld ook belangrijk dat de Raad voor de rechtspraak
akkoord kon gaan met de regeling zoals die voorlag. Dat heb ik zojuist
aangegeven. De verlenging tot een periode van maximaal drie maanden
betekent dat gedurende een betrekkelijk lange tijdspanne extra gegevens
binnen het bereik van de opsporing komen. Voordat tot besluitvorming
over deze verlenging van de onderzoeksperiode wordt overgegaan, komt
het dan natuurlijk ook redelijk voor dat de officier van justitie de rechtercommissaris bij de besluitvorming betrekt. De rechter-commissaris toetst
meer op afstand aan de hand van de beginselen van proportionaliteit en
subsidiariteit, waar we het zojuist over hadden, en de noodzaak van
verlenging voor het concrete onderzoek. Dat is daarvoor vooral nodig
omdat het gaat om een langere onderzoeksperiode. Daarom willen we dat
de rechter-commissaris met afstand daarop kan toetsen.
Ik ga nog heel even door. Ik kan me voorstellen dat daar nog aanvullende
vragen over zijn, maar nogmaals: er zijn heel veel vragen over gesteld.
De rapporteur had namens de commissie een vraag over die verlenging,
maar ook mevrouw Helder had daar nog een vraag over. Het kan nu niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

36

worden verlengd, dus hoe kan de praktijk hiermee uit de voeten? Daar
hebben we het zojuist ook over gehad. Het belangrijkste is, denk ik, het
volgende. Ik zal nog even verduidelijken wat ik net ook tegen de heer
Ellian zei. De rechter-commissaris kan de machtiging dus ook geven als er
geen bevel door de officier van justitie is afgegeven in de eerste drie
dagen. Dat is niet een vereiste. Het gaat dus echt over het verlengen van
een periode, niet van een bevel. Ik denk dat daarmee wel wat onduidelijkheid weggehaald is. Daarbij denk ik dat ik, om te voorkomen dat ik heel
veel herhaal, even terugval op het antwoord dat de pilot dan moet
uitwijzen of die drie maanden dan voldoende is. Zo is het ons ook vanuit
de praktijk meegegeven.
Dan was er nog een vraag over het verschijnsel dat de verdachte geringe
dwang moet dulden. De vraag was of we kunnen bevestigen dat dat
eigenlijk op basis van bestaande jurisprudentie al is toegestaan. Dat was
ook een vraag van de rapporteur. Ik besef dat ik nu de artikelen een beetje
door elkaar ga behandelen, maar het zijn er maar drie en dat kunnen de
Kamerleden ongetwijfeld aan. In artikel 558 krijgt de officier van justitie de
bevoegdheid om aan de opsporingsambtenaar te bevelen dat hij
biometrische beveiliging of versleuteling op een geautomatiseerd netwerk
of een geautomatiseerd werk ongedaan maakt. Dat gaat dus over een
vingerafdruk of een opname van de iris of van het gezicht. Ter uitvoering
van het bevel van de officier van justitie kan de opsporingsambtenaar de
redelijkerwijs noodzakelijke maatregelen treffen, ook tegen de wil van de
verdachte, om die versleuteling vervolgens ook ongedaan te maken. In
het verlengde daarvan kan er sprake zijn van lichte lichamelijke dwang. Er
is dus een duldplicht voor personen voor het meewerken aan de
ongedaanmaking van biometrische beveiliging of versleuteling.
Artikel 558 is inderdaad een codificatie van jurisprudentie van Hoge Raad.
Daar werd dus al naar verwezen. In de memorie van toelichting wordt in
paragraaf 7.2 uitgebreid ingegaan op de verhouding tussen deze
bevoegdheid en het beginsel dat voorschrijft dat je niet gedwongen kan
worden om aan je eigen veroordeling mee te werken. De conclusie daarin
is dat deze nieuwe bevoegdheid geen schending van dit beginsel oplevert.
Op die manier is dat dus vormgegeven. Volgens mij is dat daarmee ook
behandeld, voorzitter.
Dan, voorzitter, kregen we de vraag hoe je voorkomt dat criminelen in
plaats van met vingerafdrukken en een gezichtsscan gaan werken met
ingewikkelde wachtwoorden. Dat is een goed punt. Zeker nu wij het er
hardop over hebben, kunnen ze dat idee krijgen. Het valt helaas niet te
voorkomen, en we moeten in de pilot gaan zien wat het vervolgens
betekent en wat het oplevert. Biometrische versleuteling verschilt van de
beveiliging met wachtwoorden. Het is echt fundamenteel iets anders.
Verdachten dwingen om hun toegangscode af te geven aan opsporingsinstanties zou neerkomen op een spreekplicht en staat daarmee op
gespannen voet met het meewerken aan je eigen veroordeling. Dat is de
reden waarom dit op deze manier is ingevuld. Het is absoluut een
aandachtspunt, want het zou wel die kant op kunnen gaan. Maar dan kom
je dus echt in een ander proces terecht.
Dan mevrouw Helder. Toen ik zelf nog woordvoerder was in de Kamer,
was ik al van haar gewend dat zij niet alleen alles heel goed leest, maar
ook hele slimme, intelligente vragen stelt. En nu ik aan deze kant zit, doet
ze het weer. Haar vraag ging over het doorzoeken in de cloud zonder
inbeslagneming. Ze heeft daar echt een heel goed punt. Mevrouw Helder
zegt dat artikel 126nba strenger is en dat het dus niet altijd van toepassing
is, en vraagt of we dat eigenlijk wel goed hebben gematcht. Ik denk dat ze
daar een heel goed punt heeft. Ook de Raad voor de rechtspraak heeft
eerder gewezen op het ontbreken van de mogelijkheid om te kunnen
inloggen in de cloud met verkregen wachtwoorden. Naar aanleiding van
het advies zijn mijn voorgangers in het afgelopen jaar in overleg getreden
met de betrokken ketenpartners. Er is informeel overeenstemming bereikt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

37

over een nieuwe bevoegdheid, waarbij de opsporing mag inloggen met
gegevens die op rechtmatige wijze zijn verkregen. Die bevoegdheid wordt
opgenomen in het concept van het nieuwe Wetboek van Strafvordering. U
heeft dus gelijk dat het in de pilot niet op deze manier is vormgeven, maar
het is wel onderdeel van de herziening, de vernieuwing.
Dan hadden we nog ...
De voorzitter:
Een ogenblik. Mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank voor dat antwoord, maar de kern van mijn vraag was en is nog
steeds dat er dus een strengere voorwaarde geldt, omdat er verwezen
wordt naar artikel 126nba, Wetboek van Strafvordering. Daarin wordt voor
het inzetten van de bevoegdheid de voorwaarde gesteld dat gezien zijn
aard of de samenhang met andere door de verdachte begane misdrijven
een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert. Komt die voorwaarde dan
te vervallen, waarmee die bevoegdheid dus helemaal valt onder wat nu
bedoeld is met artikel 557, Innovatiewet Strafvordering? Ofwel, wordt
daarmee aan het bezwaar van de Raad voor de rechtspraak toegekomen?
Want nu is er sprake van een veel zwaardere voorwaarde voor het kunnen
inzetten van die bevoegdheid.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Mevrouw Helder heeft gelijk dat die verwijzing te kort door de bocht was.
Ik kom er straks even op terug hoe we daar dan mee omgaan, als ze dat
goed vindt.
Dan ga ik verder. De heer Sneller had nog een vraag over het onderscheid
tussen lichte dwang en het laten uitspreken van de code. Dat hebben we
net eigenlijk al behandeld. Wat ik zojuist daarover zei, dekt volgens mij
ook de lading van deze vraag. Hij zei wel: wat is het essentiële verschil
tussen de beide manieren om de beveiliging te doorbreken? Het komt
erop neer dat een wachtwoord, een code, materiaal is dat afhankelijk is
van de wil van de betrokkene om het wel of niet te zeggen. Alleen de
betrokkene weet de code. Die zit in zijn hoofd. Daarmee is dat materiaal
niet afdwingbaar. Het afdwingen van de code zou in strijd zijn met het
beginsel dat ik zojuist noemde, namelijk dat je niet mee hoeft te werken
aan je eigen veroordeling. Dat is dus anders met biometrisch materiaal.
Dat laat zich namelijk goed vergelijken met bijvoorbeeld bloedonderzoek
om te kijken of er alcohol in je bloed zit. Dat is het verschil. Op die manier
is het ingevuld, want daar moet ook iedereen aan meewerken. Dat is niet
optioneel. Dat is iets anders dan iemand dwingen om iets, in dit geval een
code, te zeggen.
De heer Sneller (D66):
Zit het principiële verschil dan in de mate van dwang die je moet
toepassen om iemand zover te krijgen dat hij gaat spreken en dat die
anders is bij de duldplicht van het ooglid, bijvoorbeeld? Of is het
principiële verschil dat het ene wel meewerken is aan je eigen veroordeling en het andere niet?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Je mag iemand niet dwingen om te spreken over de code, omdat dat
betekent dat iemand meewerkt aan zijn eigen veroordeling. Het tweede
deel van het betoog van de heer Sneller is dus het principiële verschil
hierin.
De heer Sneller (D66):
Ik snap dat we hier jurisprudentie aan het codificeren zijn, maar ik snap
gewoon niet waarom er sprake is van niet meewerken aan mijn eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

38

veroordeling als ik word gedwongen om mijn oog voor een biometrische
ontsleutelaar te houden en mijn ooglid daarbij omhoog wordt gehouden
door iemand die mij dwingt om ergens naar te kijken of als iemand mijn
vinger pakt en ergens oplegt. Ik word, in gewonemensentaal, dan toch
gedwongen om daaraan mee te werken?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het is allemaal geen pretje. Als we het op die manier gaan duiden, dan
ben ik het eens. Maar dat valt echt onder duldplicht. Het zeggen van een
code is afhankelijk van de wil van de betrokkene. Het andere is duldplicht.
Zie ook het bloedonderzoek dat we op andere plekken met elkaar hebben
afgesproken. Dat kun je ook niet weigeren. Ik begrijp dat de heer Sneller
zegt: gevoelsmatig vind ik het allemaal op één hoop liggen. Maar we
hebben dat nu eenmaal met elkaar anders afgesproken. Het wordt ook
bevestigd door de Hoge Raad dat het afdwingen van materiaal – daarbij
telt je oog dan mee – niet betekent dat je daarmee wordt gedwongen om
mee te werken aan je eigen veroordeling.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
We komen bij de volgende ingewikkelde discussie, want de heer Sneller
vroeg hoe deze nieuwe bevoegdheden zich tot het briefgeheim
verhouden, want dat hebben we ook geregeld in grondwetsartikel 13. Wat
betreft de berichten die na inbeslagneming op dat geautomatiseerde werk
terechtkomen, kan de parallel worden getrokken met gesloten brieven die
bij iemand op de deurmat vallen. Dat betekent dat het briefgeheim van
artikel 13 van de Grondwet beoogt de burger te beschermen tegen
heimelijke inzage door de overheid in brieven die hij heeft toevertrouwd
aan de postvervoerder. Stel dat de heer Sneller mij een brief stuurt.
Zolang die brief onderweg is, geldt het briefgeheim. Op het moment dat
die brief op mijn deurmat valt en dus uit de transportfase is, is er weer
een andere regeling. Zo moet je het eigenlijk zien als het geautomatiseerd
werkt. Als de telefoon die de heer Ellian net als voorbeeld omhooghield in
beslag is genomen, en er nog berichten binnenkomen, dan is dat op dat
moment de deurmatfase. Zo staat het niet juridisch in de wetgeving, maar
zo noem ik het eventjes. De bijzondere bescherming komt ook terug in de
regeling van artikel 101, tweede lid, waarin is voorgeschreven dat de
rechter-commissaris een machtiging moet afgeven voor het openen van
brieven die in beslag zijn genomen bij de in dat artikel bedoelde, erkende
postvervoerder. Ik hoop dat ik het hiermee iets duidelijker heb gemaakt.
Anders hoor ik de heer Sneller ongetwijfeld zo terug. Dit is een
ingewikkeld punt, maar volgens mij is het onderscheid uiteindelijk weer
redelijk overzichtelijk te maken.
Ik heb er nog een paar. Misschien...
De heer Sneller (D66):
Het is duidelijk voor zover het ziet op het huidige artikel 13. Maar we zijn
in tweede lezing bezig met het herzien daarvan. Als ik goed begrijp wat er
in het nieuwe artikel 13 wordt geregeld, dan is het onderscheid wat betreft
die transportfase allemaal wat minder dwingend. Daar staat: de beperking
van dit recht, namelijk de eerbiediging van zo’n brief- en telecommunicatiegeheim, in die gevallen bij de wet bepaald met machtiging van de
rechter, is de enige uitzondering. Als wij dat nieuwe artikel 13 krijgen
waarin volgens mij een iets stringentere beperking van het grondrecht zit,
is mijn vraag of deze wet daar nog steeds aan voldoet. Of is dit alleen de
argumentatie die met het huidige artikel 13 strookt?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

39

Dan voldoet het nog, want dat verandert er niets aan. Het is dan nog
steeds de transportfase waar ik het zojuist over had. In die zin verandert
het niet. Dat blijft ook cruciaal in het nieuwe artikel 13.
De heer Sneller (D66):
Het gaat er dan om of iets, die communicatie, aan een derde is toevertrouwd. Kan de Minister dan zeggen welke clouddiensten en dat soort
dingen daar dan wel onder verstaan worden? Want dat is uiteindelijk de
transportfase. Als iets buiten mijn invloedsfeer is gekomen, omdat ik de
controle ben verloren over de manier waarop ik toegang had tot die
dienst, dan komt het toch weer in die fase terecht, zou ik zeggen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja, behalve dat de cloud geen transportfase is. Misschien kan ik helpen. Ik
weet niet zeker of ik daar in de tweede termijn goed op terug kan komen,
omdat ik denk dat de heer Sneller zoekt naar het verschil tussen nu en de
herziening, de vernieuwing en hoe zich dat tot elkaar verhoudt. Ik hoop
dat ik nu in ieder geval de geruststelling kan geven dat het niets verandert
aan wat er voorligt. Het blijft de transportfase en de cloud is geen
transportfase. Ik zal dit op papier even goed uit elkaar trekken, zodat de
heer Sneller dat ook even goed terug kan lezen. Ik heb dat hier al
beantwoord, maar ik begrijp heel goed dat hij op zoek is naar de lagen
daaronder. Als hij het oké vindt, kom ik daar in de brief op terug. Dan
maak ik het voor iedereen wat helderder, denk ik. Zal ik dat doen?
De voorzitter:
Ik zit even te kijken. Er is al het een en ander schriftelijk toegezegd en we
zitten straks ook nog voor stemmingen. Ik weet niet of die dingen direct
met elkaar verband houden en of de schriftelijke berichten die ons nog
toegestuurd worden, daar invloed op hebben. Maar anders moeten we
wel even kijken hoe de behandeling precies gaat verlopen, tenzij die
schriftelijke antwoorden er binnen een week kunnen zijn. Dit geldt ook
voor de Minister voor Rechtsbescherming.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Voorzitter, ik zei net iets toe over dit onderdeel. Ik geef hierbij het
antwoord. In de cloud zijn de berichten al opgeslagen en daardoor valt die
niet onder de transportfase. Bovendien houdt de herziening van artikel 13
de transportfase cruciaal. Ik hoop dat ik in ieder geval duidelijk antwoord
geef in het kader van het gesprek dat we nu hebben. Maar ik kan mij
voorstellen dat de heer Sneller het beter wil begrijpen en dat hij het ook
even wil teruglezen. Dat kan redelijk snel. Voor de stemming en voor mijn
antwoord hoop ik dat het niet veel uitmaakt. Ik wilde een extra dienst
verlenen door het ook nog even op papier te zetten, maar het antwoord
verandert niet.
De voorzitter:
Dat begrijp ik heel goed en dat is ook fijn. Maar laten we aan het eind
even constateren wanneer we voldoende informatie hebben. Het is
tegenwoordig sowieso zo dat we eerst over amendementen stemmen en
volgens mij pas een week later over de wet. Dat is, geloof ik, de nieuwe
regel in de Kamer, als het goed begrepen heb. Ik hoor dat dat niet altijd zo
is. Goed, wordt vervolgd. Gaat u nog even verder.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het lijkt me sowieso een goed voorstel, voorzitter. Ik kan niet uitsluiten dat
ik meer dingen op papier ga toezeggen. Dus we kijken even hoever we
komen.
De heer Sneller had nog een vraag: welke handelingen mag je nou
verrichten in het kader van artikel 556? Er zijn verschillende manieren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

40

waarop gegevens op het geautomatiseerd werk kunnen komen. Vaak zal
het zo zijn dat de gebruiker het apparaat zo heeft ingesteld dat berichtendiensten automatisch worden gesynchroniseerd zolang er een verbinding
met internet is. Dan komt het gewoon automatisch binnen. Er kan ook
synchronisatie plaatsvinden op het moment dat een applicatie op een
telefoon wordt geopend, waarna er door het openen van die applicatie
berichten binnenkomen. Dat zijn de soort situaties die binnen het
toegestane bereik van de bevoegdheid van artikel 556 vallen. Vormen van
actieve inmenging van opsporing dienen dan achterwege te blijven, zoals
het actief inloggen op omgevingen die vanaf het in beslag genomen
geautomatiseerd werk bereikbaar zijn en daar vervolgens in de omgeving
zoeken naar berichten. Dat is echt een hele andere activiteit in een andere
functie. Ik ben van mening dat het laatste meer neigt naar netwerkzoeking
en dus buiten het werkingsbereik van artikel 556 moet vallen. De pilot
moet uitwijzen welke handelingen vanuit de opsporing ook echt nodig zijn
om nieuwe berichten binnen te krijgen. Binnen de kaders van de pilot
moeten we dus zien hoe dat eruit gaat ziet. De evaluatie zal moeten
uitwijzen waar op dit punt nog in nadere normering moet worden
voorzien voordat deze bevoegdheid definitief vorm krijgt in het nieuwe
wetboek.
Dan heb ik nog een vraag van Volt, over extra waarborgen bij de
bevoegdheden tot beslag. Dat zat ook in het advies van de Raad van State.
Naar aanleiding van een eerder advies van de Raad van State hebben we
nog eens goed gekeken naar de waarborgen in de artikelen. Inmiddels zijn
die gelijk aan andere bevoegdheden in het wetboek. Daarmee is het
gelijkgetrokken. Er is een verdenkingscriterium opgenomen, dus bij welke
strafbare feiten je dit mag doen. Dat is dus extra toegevoegd. Daarnaast
zijn er verschillende autoriteiten opgenomen: eerst de officier van justitie
en, zoals net ook uitvoerig besproken, bij langere perioden de rechtercommissaris. En het onderzoek moet een langere toepassing dringend
vorderen. Dat betekent dus dat het alleen mag als het echt nodig is om de
zaak op te lossen. Dus ik hoop dat daarmee ook die extra waarborgen
verduidelijkt zijn.
Dan ben ik door dit eerste mapje heen. Ik heb alleen nog de hulpofficier.
Dan ga ik daarmee door.
De heer Sneller (D66):
Maar dan wel met een verzoek voor bij de tweede termijn, als we de
beantwoording van de rest van de vragen van de heer Ellian krijgen. Die
periode van het onderzoek bij artikel 556: waarom kan de periode voor het
kraken nou niet losgekoppeld worden van de periode waarnaar gekeken
wordt?
De voorzitter:
Dat gaan we zien. Gaat u verder, Minister.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Yes.
Dan zijn we nu bij de hulpofficier van justitie. Ik weet even niet meer of de
heer Van Nispen daarnaar vroeg in de rol van rapporteur of als Kamerlid –
het was als rapporteur, begrijp ik – maar hij vroeg: waarom is er een
andere benadering bij de voorgestelde uitbreiding van de bevoegdheden
van de hulpofficier van justitie, en waarom is dat niet opgenomen in het
nieuwe Wetboek van Strafvordering? Het verschil tussen het onderdeel
«hulpofficier van justitie» en andere onderdelen van de Innovatiewet is
erin gelegen dat het onderdeel «hulpofficier van justitie» zich in de praktijk
nog moet bewijzen. Het heeft hier echt een ander karakter. Pas als de
kwaliteit in de praktijk op orde is, wordt er een beslissing genomen over
het wel of niet overnemen van dit onderdeel in het voorstel voor het
nieuwe Wetboek van Strafvordering. Voor de andere onderdelen geldt dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

41

deze reeds zijn opgenomen in het voorstel voor het nieuwe wetboek of
dat de evaluatie aanleiding kan geven tot een aanpassing van de
desbetreffende bepalingen. Bij het onderdeel «hulpofficier van justitie» is
de wel-of-nietvraag dus echt nadrukkelijk aan de orde. Dat is anders dan
bij de andere pilots, om het zo te zeggen. Bij de andere onderdelen gaat
het namelijk primair om de hoe-vraag, zoals net in de debatten ook
langskwam, bijvoorbeeld de vraag of een bijstelling van een bepaling
nodig is en hoe dat uitpakt. Om die reden wijkt dat gewoon af.
Terwijl de heer Van Nispen nadenkt over wat hij daarvan vindt, ga ik even
verder. Hij had als rapporteur namelijk nog meer vragen, maar eerst een
vraag van de heer Ellian. Hij vroeg aan mij: kan de Minister nader
toelichten hoe de resultaten van de twee groepen hulpofficieren van
justitie met elkaar worden vergeleken? Concreet kan de wenselijkheid van
het ook uitoefenen van de in het voorstel genoemde bevoegdheden door
de hulpofficier van justitie worden bepaald door te bezien in welke mate
bij deze verschuiving sprake is van een aantal elementen. Een belangrijke
daarin is het behoud van voldoende mate van onafhankelijkheid en
onpartijdigheid. Ik noem ook het behoud van kwaliteit, waaronder ook
evenwichtige besluitvorming wordt begrepen. Ik noem ook de toename of
afname van de werklast in de strafrechtketen. Ten slotte noem ik de
toename of afname van de doorlooptijden in de strafrechtketen.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering is besloten dat
de pilot wordt uitgevoerd door twee groepen, zoals de heer Ellian in zijn
vraag ook benadrukte. De eerste groep hulpofficieren zal in het voorgestelde artikel 570 genoemde bevoegdheden niet uitoefenen in opsporingsonderzoeken waarbij zij als opsporingsambtenaar, anders dan hulpofficier
van justitie, zijn betrokken. Voor de tweede groep zal die waarborg niet
bestaan. Verwacht wordt dat op deze wijze proefondervindelijk zal blijken
of deze waarborg van invloed is op de doelmatigheid van de toepassing
van de bevoegdheden en op de kwaliteit van de beslissingen en de
totstandkoming daarvan.
De heer Ellian vroeg, waarvan akte, of niet eerder gekeken moet worden
naar wat de Minister zelf wenselijk vindt. Ik vind de voorgestelde
uitbreiding van de bevoegdheden van de hulpofficier op zich wenselijk,
mits de kwaliteit op orde is en de uitbreiding leidt tot een afname van de
werklast en doorlooptijden. Om die wenselijkheid te bepalen is wel nodig
dat de kwaliteit en de doelmatigheid worden geëvalueerd. Ik zou graag
pas na de evaluatie en de vergelijking die ik net noemde – wat betekende
dat echt en hoe zag dat er in de praktijk uit? – de knoop willen doorhakken.
Toen vroeg de heer Sneller: leggen we de bevoegdheden niet lager om
capaciteitsproblemen te verhelpen? De lat wordt niet lager gelegd. Zo
wordt het absoluut niet gezien. De bevoegdheden worden slechts aan de
hulpofficier van justitie toegekend indien uit de evaluatie is gebleken dat
de kwaliteit op orde is. Vandaar dat we dit in de pilotfase zorgvuldig met
elkaar gaan bekijken. Het is ook van belang dat de uitbreiding van de
bevoegdheden leidt tot een afname van de werklast en doorlooptijden,
maar dat laatste is nadrukkelijk niet uitsluitend van belang.
Hoewel ik af en toe blikken zie dat mensen er iets van vinden – dat mag –
ben ik wel door de vragen heen.
De voorzitter:
Zo is het. Dan is het woord nog kort aan de Minister voor Rechtsbescherming.
Minister Weerwind:
Voorzitter, dank. Mevrouw Koekkoek van Volt had nog een vraag over
mediation: is er in de pilots aandacht voor ontwikkeling van jurisprudentie? Ja, die is er. Uitspraken die rechters gaan doen over mediation
worden gevolgd. De nieuwe regeling kan dan ook bijdragen aan jurisprudentievorming. Bij de evaluatie van de pilots zullen we dit ook meenemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

42

Mevrouw Koekkoek (Volt):
Bij mediation is de overeenkomst die daaruit volgt over het algemeen niet
openbaar. Ik ben dus wel benieuwd hoe dit dan specifiek gebeurt. Maar de
Minister geeft aan dat ook dit specifieke onderdeel wordt meegenomen in
de evaluatie, dus die zie ik graag tegemoet.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Weerwind:
Mevrouw Koekkoek vroeg ook of er bij de evaluatie expliciet aandacht
wordt besteed aan de belangen van rechtszoekenden en hun gevoelens
en indrukken. Het antwoord daarop is «ja». In de evaluatie van de pilots
nemen we de ervaringen van niet-professionele procesdeelnemers
nadrukkelijk mee. U moet dan denken aan verdachten/daders en natuurlijk
ook de slachtoffers. Met zowel slachtoffers als daders worden in de
evaluatie gesprekken gevoerd over de ervaringen tijdens het mediationtraject.
De heer Van Nispen heeft een vraag gesteld over het budgetplafond van 1
miljoen euro. Die vraag was ik niet vergeten. U vroeg of de vergoedingen
voor mediators sinds 2020 – u noemde zelfs dat jaartal – niet meer
geïndexeerd zijn. Op 23 maart ontmoet ik u om te praten over arbitrage,
mediation en herstelrecht. Ik stel voor dat ik dit thema meeneem in mijn
voortgangsbrief en u daarop in die brief een reactie geef.
U had nog een vraag gesteld over de verhoren in de praktijk: zijn die
allemaal audiovisueel opgenomen? Die vraag heb ik net beantwoord,
maar ik moet mijn antwoord ietwat bijstellen. Laat ik het expliciteren. In
de praktijk wordt een verhoor niet in alle gevallen auditief of audiovisueel
geregistreerd. Ik zag u en de heer Ellian hierop reageren. U hebt bij nader
inzien gelijk. In de Aanwijzing auditief en audiovisueel registreren van
verhoren van aangevers, getuigen en verdachten, van het college van
pg’s, is geregeld in welke gevallen er auditief of audiovisueel wordt
geregistreerd. Ik kan daar nu over uitweiden, maar ik denk dat dat niet ter
zake doend is, meneer de voorzitter; maar daar zijn spelregels voor.
U had nog een vraag gesteld. Ik probeer vragen weg te tikken, zodat we
die niet schriftelijk hoeven te beantwoorden; mocht mijn antwoord niet
voldoende zijn, dan zal ik dat natuurlijk alsnog doen. U vroeg mij ook naar
de risico’s van manipulatie van audiovisueel materiaal. U had daarbij een
punt, gaf ik net aan. U vroeg of ik software ging aankopen en welke
andere waarborgen er werden ingebouwd. Als een van de procespartijen
de authenticiteit van de beelden ter discussie stelt, kan dit leiden tot inzet
van experts, zoals beeldspecialisten van het Nederlands Forensisch
Instituut, die de betrouwbaarheid beoordelen. Dat is nu al het geval. U
mag verwachten dat dat met de pilot AVR niet anders is dan bij huidige
rechtszaken waarbij beeldmateriaal een rol speelt.
De heer Ellian vroeg mij ook aan welke eisen en criteria een verkort
proces-verbaal zou moeten voldoen. Kort en goed: in een proces-verbaal
met AVR-materiaal moet je duidelijk vastleggen welke opnamen behoren
tot het verkorte proces-verbaal, wie het proces-verbaal heeft opgesteld,
wanneer het is opgesteld en wat er volgens de opsporingsambtenaar op
de opname wordt waargenomen, maar ook wat de belangrijkste
elementen zijn van de opname en welke passages in de opname van
belang zijn voor de rechter bij het nemen van een beslissing over het
behandelen van de zaak.
Dan ga ik in op de afgesplitste procedure. U sprak er uw teleurstelling
over uit dat we die niet hebben meegenomen. Ik begrijp die. Ik stel het
dan ook op prijs dat u daar zo op gericht bent. Ook ik streef die verbetering na. De afgesplitste procedure kan een zeer nuttige functie vervullen
voor de benadeelde partij die een complexe schadeclaim heeft, die de
strafrechter daardoor niet kan meenemen in het strafproces. Dat is ook de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

43

reden dat deze procedure in het nieuwe wetboek is opgenomen. We
hebben een adviesronde gehouden. We hebben u daar kond van gedaan.
Daar is de opmerking geplaatst dat het zinvol is dat je dan ook de
voorschotregeling meeneemt en dat je die ook toepast. Vervolgens is
gedacht dat bij de toepassing van een voorschotregeling de financiering
van het bedrag van het voorschot, voor zover dat niet kan worden
verhaald op de veroordeelde, ten laste van de Staat komt. Dan praat je
over: «Waar hebben we het over? Wat is dat bedrag?»
Daarnaast, parallel daaraan, heeft de Commissie onderzoek stelsel
schadevergoeding voor slachtoffers van strafbare feiten, oftewel de
commissie-Donner, een advies gegeven. Dat gaat ook weer over de
reikwijdte van de afgesplitste procedure en over de voorschotregeling. Ze
geeft daar ook suggesties voor. Dat wordt op dit moment bestudeerd.
Mijn voorganger heeft aangegeven dat hij verwachtte dat dit in het eerste
halfjaar leidt tot een reactie van het kabinet. Ik moet stellen dat dat, gelet
op de omvang, niet gaat lukken. Dat zal het tweede halfjaar van 2022 zijn.
U heeft gevraagd hoe dan wordt omgegaan met de schadevergoedingskamer. Ga je die toepassen, ja of nee? Laat ik vooropstellen dat die niet
van tafel is, integendeel. Ik wil er later in het jaar op terugkomen of dit een
optie is en, zo ja, hoe je het invoert en óf je het kan invoeren. Ik ga de
haalbaarheid toetsen en in kaart brengen.
Ik probeer mijn antwoorden zo kort mogelijk te houden, meneer de
voorzitter, en kom aan het end. Dat is de vraag over de vertrouwelijkheid
van technische bijstand bij amendementen. Laat ik vooropstellen dat ik
dondersgoed besef wat dualisme is en hoe we daarmee moeten omgaan.
Als u iets wordt geadviseerd, dan wordt u iets geadviseerd door de
ambtelijk functionaris als u daar bijstand voor vraagt. Dan is het goed. Het
is ook gebruik dat je de ambtenaar niet in een spagaat brengt. Die neemt
de bewindspersoon ook mee en geeft het aan. Daar zit dus een punt van
handelingen zoals we dat in deze Kamer al doen. Als u bezig bent om een
amendement of een motie op te stellen en u krijgt die ambtelijke bijstand,
moet je dat dan meteen meenemen in de beslisnota? Moet je daar
openbaar over kunnen communiceren terwijl u nog aan het werk bent in
het proces of u dat amendement wel of niet gaat opstellen en mogelijkerwijs indienen? Daar zit natuurlijk de crux. Dat hadden wij gewoon niet
naar buiten hoeven te brengen. Dat is mijn eerste waarneming. Ik ga dit
ook bespreken binnen mijn departement, waarbij ik zal aangeven dat het
een gedragsregel zou moeten zijn dat u vrijuit moet kunnen werken aan
een amendement. Ten aanzien van het andere, dus: hoe ga je ermee om?
Ja, dat gaat eigenlijk over dit vraagstuk heen. Ik begrijp dat u dit als
vehikel gebruikt, maar dat geldt dan voor de hele relatie kabinet-Kamer.
Dan zou je verder goed moeten bespreken, bediscussiëren en bekijken
hoe je daarmee omgaat. Ik stel u dan ook voor om die discussie te voeren,
maar wel op het juiste moment.
De heer Van Nispen (SP):
Nogmaals, ik til er in dit concrete geval helemaal niet zwaar aan. Dat kan
gebeuren; dat is niet erg. Maar het zit hem wat mij betreft ook in de fase
daarvoor. Want het gaat niet alleen om het feit dat de amendementen
waar wij mee aan het werk zijn in de beslisnota in de openbaarheid
komen. Wij vragen aan wetgevingsjuristen om technische bijstand te
leveren voor amendementen. Het gaat er volgens mij ook om dat zij de
knappe koppen op het ministerie om bijstand en advies vragen. Dat alles
ten behoeve van de wetgevingskwaliteit. Dat hoort dan in die fase denk ik
ook nog niet bij de Minister zelf terecht te komen, of bij de ambtenaren die
de Minister adviseren. Dat is namelijk niet de fase waarin we zitten. We
zijn pas in de fase van het oriënteren, adviseren en verbeteren van de
wetgeving. Pas als een amendement is ingediend, hoort het ter ore te
komen van de Minister. Ik klink nou misschien heel formeel, maar ik denk
wel dat het belangrijk is dat we dat zo houden. Ik zou toch willen vragen
aan de Minister of hij dat met mij eens is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

44

De voorzitter:
Voordat we die vraag gaan beantwoorden: die heeft natuurlijk een veel
bredere strekking dan alleen maar dit ministerie. Dit is eigenlijk een
kwestie van: hoe gaan we met elkaar om? Ik grijp dus toch even in
voordat we die discussie hier gaan voeren. Want die moeten we op een
ander moment gaan voeren, bijvoorbeeld bij de behandeling van het
rapport van de commissie-Van der Staaij. Hoe verhouden wij ons eigenlijk
tot elkaar? Zo kijk ik hiernaar. Ik weet niet of meneer Van Nispen dat met
mij eens is? Meneer Sneller in ieder geval niet, zo ken ik hem ook.
De heer Van Nispen (SP):
Natuurlijk heeft het ook een bredere strekking, dus ik begrijp wel wat u
hier zegt, voorzitter. Maar het doet zich nu voor. Als wij volgende week
een wet behandelen met deze Minister, dan kan het zich weer voordoen.
Kijk, ik ben slechts een eenvoudige woordvoerder Justitie, dus ik maak
graag afspraken met de Ministers op het departement van Justitie en
Veiligheid. Stel er komt straks een motie, dat zou zomaar kunnen. Die gaat
de regering iets verzoeken, of die spreekt iets uit. Dan bindt dat inderdaad
de hele regering; dat is waar.
De voorzitter:
De heer Sneller nog op ditzelfde punt misschien?
De heer Sneller (D66):
Dank voor de eerste beantwoording. Ik denk dat het goed is dat we zeker
stellen dat het in de openbaarheid komen niet meer voorkomt. Ik denk dat
het goed is dat wij als Kamer onze positie markeren. Of die motie dan
meteen in stemming moet worden gebracht, of dat we daar eerst nog
overleg over moeten voeren en er misschien nog een schriftelijke
appreciatie op komt namens het hele kabinet... De werkgroep-Van der
Staaij wordt alleen besproken met de Voorzitter van de Kamer en de heer
Van der Staaij in vak-K en juist niet in dialoog met het kabinet. Het lastige
is: dat moment is er nooit echt. Het is niet echt de Minister van Binnenlandse Zaken die gaat over de externe contacten van ambtenaren. Het is
niet echt deze Minister die gaat over wetgevingskwaliteit. Als ik het bij de
begroting Algemene Zaken aankaart, weet ik wat de premier zegt. Die
motie zal ik zo meteen indienen, zodat we daar schriftelijk overleg over
kunnen voeren, om het nog wat verder te preciseren, want het luistert wel
redelijk nauw hoe het vervolgens precies wordt afgesproken.
De voorzitter:
Dan zijn we het denk ik met elkaar eens en gaan we niet nu hier een
uitgebreide discussie daarover voeren. Dat kan dan als vervolg op de
motie. Mag ik het zo samenvatten? Ik begeef mij nu op heel glad ijs.
De heer Ellian (VVD):
Ik doe het heel kort: een persoonlijk feit, en daar laat ik het bij. De gang
van zaken rondom mijn amendementen is me gewoon niet prettig
bevallen. Daar kunnen we later best een keer, ook vis-à-vis, over spreken.
Daar laat ik het bij.
De voorzitter:
Dat hier een zeker gevoel van onvrede leeft, begrijp ik. Overigens denk ik
dat dit niet specifiek aan dit ministerie gebonden is. Ik kan zelf ook wel een
boekje opendoen. Dit vraagt gewoon om een goed debat lijkt mij, in de
Kamer, maar ook met het kabinet. Wellicht kan die motie daarvoor een
goede aanleiding zijn. Ik stel voor om het daar voor nu op dit punt even bij
te houden. Ik dank de beide bewindspersonen voor hun beantwoording in
eerste termijn. O, mevrouw Koekoek. Op een ander punt, hopelijk?
Mevrouw Koekkoek (Volt):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

45

Ik ga inhoudelijk terug naar het wetsvoorstel. Ik had namelijk nog een
vraag gesteld over de evaluatie. Die ging over een datatoets en of dat is
voorzien. Het ging niet alleen over hoe gegevens gedeeld worden, maar
juist ook over... Ik zie de Minister twijfelachtig kijken. Ik zal de herinnering
even opfrissen. Het gaat erom of bij de totstandkoming van de wetgeving
expliciet is onderzocht welke gegevensverwerking in de uitvoering is
ontstaan en of de systemen daarop zijn toe gericht. Hoe worden de
rechten van betrokkenen daarin gewaarborgd? Die vraag had ik heel
expliciet gesteld, ook omdat ik daar eventueel een motie over kan
indienen, maar ik kan mij voorstellen dat dit wel al voorzien is in de
evaluatie.
Minister Weerwind:
Alles staat en valt met data. Daar kunnen we gewoon heel helder over
zijn. Die zal je moeten toetsen en continu moeten bekijken. In die pilots zal
dit ook een van de criteria zijn die je laat meewegen.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik vraag dat zo expliciet omdat nu over het algemeen wel rekening wordt
gehouden met hoe we gegevens verwerken. Neem de AVG. Dat staat wel
goed op ons netvlies. Maar wat hier ook nog bij speelt, zeker bij de
voorgestelde pilots, is dat er ook goed gekeken moet worden of bijvoorbeeld het ICT-systeem dat aankan. Ik doel op met welke systemen de
politie werkt en dat soort zaken. Hoe zijn de rechten van betrokkenen
daarin gewaarborgd? Dit zit dus nog iets na het stapje gegevensdeling in
de uitvoering. Wanneer in de wetgeving zelf niet per se sprake is van
datadeling, kan er in de uitvoering toch sprake zijn van data die wordt
gedeeld door de manier waarop we systemen inzetten. Ik denk dat dat
nog betrekkelijk weinig wordt meegenomen in de evaluaties, vandaar dat
ik het hier specifiek vraag.
Minister Weerwind:
Ik hoor de vraag van mevrouw Koekkoek. Ik ga hier niet gissen. Ik ga eerst
de diepte in. Binnen een week wil ik u daar een schriftelijk antwoord op
geven.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even of we daarmee aan het eind kunnen komen van de
eerste termijn van de zijde van het kabinet. Dat is het geval. Ik kijk even of
er nog behoefte is aan een tweede termijn. Ik schat zomaar in van wel.
Dan gaan we daartoe over en geef ik als eerste het woord aan de heer Van
Nispen van de SP.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Dit was misschien voor de neutrale kijker niet het
meest spectaculaire debat ooit. Dat zou kunnen, maar het was wel
inhoudelijk. Het ging op wetsniveau. Het gaat hier over een wet. Het was
fundamenteel en het was hier en daar ook wel innovatief. Dat past dan
wel weer de bij de Innovatiewet. Ik heb nog een enkele opmerking. Het is
niet heel veel meer, want ik was best tevreden over de beantwoording.
Ik wil het nog even hebben over de audiovisuele registratie. De vraag die
daaraan voorafgaat is natuurlijk toch wel: hoeveel verhoren registreren
we nou eigenlijk? Dat we nog steeds niet alle verhoren registreren met
beeld en/of geluid is al langer een punt van mijn fractie en meer fracties in
de Kamer. Dat is toch eigenlijk raar in deze tijd. Het is zoiets belangrijks.
Als verdediging moet je altijd achteraf kunnen controleren of er nou wel
of niet bepaalde dwang is toegepast. We kennen de dwalingen uit het
verleden. We weten hoe belangrijk dat kan zijn en hoe belangrijk het is dat
een rechter daar ook kennis van kan nemen. Tot op de dag van vandaag
worden nog steeds niet alle verhoren opgenomen. Ik snap dat de politie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

46

het druk heeft en het veel geld kost. Dat is allemaal waar, maar ik vind het
niet meer kunnen in deze tijd. Er is ook al een aangenomen Kamermotie.
We kunnen niet alles tegelijk, maar ik doe toch echt een dringend beroep
op beide bewindspersonen om hier de komende jaren toch echt werk van
te maken. Het is niet een concrete vraag voor nu, maar wel een
klemmende oproep van mijn kant.
Dan ga ik weer even terug naar de wet zelf en de pilot voor de audiovisuele registratie. Ik denk dat er onmiskenbaar sprake is van verschuiving
van de werklast. Iets wat minder werk is voor de politie, kan meer werk
worden voor de rechtspraak en de advocatuur. Dan vat ik het even
eenvoudig samen. Dan zegt de Minister: dat gaan we inderdaad meten in
het kader van die pilot. Maar volgens mij is dit iets wat we al weten en
zien aankomen.
Ik wil toch graag nog aandacht vragen voor de financiën van de rechtspraak en de advocatuur. Is daar nou goed in voorzien in die pilotfase, ook
al gaat het nog niet om heel veel zaken? Ik hoop ook dat alles op alles
wordt gesteld om dat zo goed mogelijk te ondervangen, bijvoorbeeld door
een kwalitatief goed verkort proces-verbaal waarin precies wordt
aangegeven: kijk naar dit fragment en dit onderdeel, want daar draait het
om in de praktijk. Dat gaat dan voor zover dat te ondervangen is. Ik heb
daar toch wel de meeste zorgen over bij deze pilot.
Tot slot over mediation in het strafrecht. Het is heel goed dat het
amendement daarover oordeel Kamer heeft gekregen. Dat amendement
zegt dus dat er geen sprake is van niet-ontvankelijkheid van de officier van
justitie, maar van een eindezaaksverklaring. Ik denk dat dat echt meer
recht doet aan wat daar werkelijk gebeurt. Over mediation in het strafrecht
heb ik meer vragen gesteld. Daar gaat de Minister op terugkomen in een
brief. Mijn vragen waren als volgt. Wat zijn de mogelijkheden om dat in de
toekomst verder te bevorderen? Kan het initiatief ook liggen bij slachtoffer
of verdachte? Hoe zit het met de vergoedingen van de mediators, die niet
alleen sinds 2020 maar ook sinds 2010 niet meer zijn geïndexeerd? Dat is
nogal een poosje. En ik vroeg aan de Minister of hij bereid is om in
gesprek te gaan met de Nederlandse Vereniging van Mediators in
Strafzaken, de VMSZ. Ik zou het heel prettig vinden als dit in een goede
brief komt, voorafgaand aan het commissiedebat Mediation. Ik heb toch
wel ernstig de behoefte om een motie in te dienen over het budget en het
subsidiepotje, dus dat ga ik bij dezen doen.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat mediation in strafzaken een bewezen bijdrage levert
aan de strafrechtspleging in Nederland;
overwegende dat de afgelopen jaren het subsidiepotje voor mediation in
strafzaken al op was voordat het kalenderjaar voorbij was, waardoor niet
altijd in de vraag naar mediation kon worden voorzien;
verzoekt de regering de mogelijkheid te onderzoeken om het budget voor
mediation in strafzaken structureel te verhogen om zo mediation in
strafzaken in de toekomst vaker in te kunnen zetten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

47

Deze motie is voorgesteld door het lid Van Nispen.
Zij krijgt nr. 18 (35 869).
De heer Van Nispen (SP):
En daar wilde ik het graag bij laten.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Ellian van de VVD.
De heer Ellian (VVD):
Dank, voorzitter. Ik heb me voorgenomen deze opmerking één keer te
maken, omdat ik nu wat familiale appjes kreeg. Mijn achternaam is met
dubbel l. Het is dus Ellian. Meneer Weerwind weet dat, maar het zou
prettig zijn als dat in het vervolg ...
De voorzitter:
Even. Het is met dubbel l, maar spreek je het uit als Elian?
De heer Ellian (VVD):
Het is Ellian.
De voorzitter:
Ellian. Ik zei het net ook weer verkeerd, excuses.
De heer Ellian (VVD):
Maakt niet uit. Ik dacht: ik zeg het één keer, want ik ga niet kleinzielig
doen.
De voorzitter:
Meneer Ellian, gaat uw gang.
De heer Ellian (VVD):
Ik sluit me aan bij de inleidende woorden van collega Van Nispen. We
halen weliswaar niet het achtuurjournaal met deze behandeling, maar ik
vind het wel heel dankbaar en ook, eerlijk gezegd, mooi werk dat we hier
vandaag verrichten. De roep uit de samenleving is immers om werkbare
en begrijpelijke wetgeving tot stand te brengen. Als we dat vandaag
samen met deze commissie en de Ministers een beetje hebben kunnen
doen, dan is het voor mij in ieder geval al een succesvolle dag als
Kamerlid. Ik had begrepen dat de Minister van Justitie en Veiligheid in
haar tweede termijn nog terugkomt op de uitvoerbaarheid van de
amendementen. Ja, ik zie haar knikken. Dat komt dus nog. Dan wacht ik
daarop.
Ik geef graag het woord via u door, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Helder van de PVV.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Dank aan beide Ministers voor de antwoorden op
de vragen, maar het is een beetje lastig. Ik krijg in de tweede termijn
namelijk nog antwoord op twee vragen, ten eerste op mijn vraag over de
naar mijn mening niet-herstelbare niet-ontvankelijkheidsverklaring van
het Openbaar Ministerie na verwijzing naar mediation door de rechter. Dat
is gewoon een einduitspraak. Opnieuw dagvaarden is dus gewoon
opnieuw vervolgen. Dat kan niet, want dat is in strijd met het ne-bis-inidembeginsel in artikel 68 Strafrecht. Het tweede antwoord dat ik nog
krijg, is op de vraag of de strenge voorwaarde komt te vervallen bij het
doen van onderzoek in de cloud zonder inbeslagneming van het werk. Die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

48

strenge voorwaarde is dus dat er een ernstige inbreuk op de rechtsorde
moet zijn.
In de eerste termijn heb ik ook gevraagd naar iets waar ik nog geen
antwoord op heb gekregen van de Minister voor Rechtsbescherming. Nou
is het ook niet echt een hele inhoudelijke vraag, maar ik vroeg een
reflectie op de rechtsongelijkheid die in mijn ogen ontstaat bij de
mediation nu de rechter duidelijk rekening houdt met de uitslag van de
mediation bij zijn einduitspraak, dus bij het al dan niet opleggen van straf
en de hoeveelheid straf. Stel dat één verdachte wel een vergevingsgezind
slachtoffer heeft gehad, om het zo te zeggen, of in ieder geval een
slachtoffer dat behoefte heeft gehad aan mediation, en een andere
verdachte niet. Als er rekening wordt gehouden met de uitslag van die
mediation, dan is er gewoon sprake van rechtsongelijkheid, lijkt mij zo.
Als het mogelijk is, zou ik daar nog een reflectie op willen hebben van de
Minister voor Rechtsbescherming.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Sneller van D66.
De heer Sneller (D66):
Dank, voorzitter, en dank aan de Ministers voor de beantwoording. Ik hou
nog wel wat ongemak, maar ik denk dat het goed is om die pilots te
gebruiken om dat spanningsveld wat verder te verkennen, onder andere
tussen die actieve handelingen en de automatische synchronisatie, die
nodig is. Maar ook de spreekplicht en de duldplicht liggen soms dichter bij
elkaar dan de juridische werkelijkheid doet vermoeden.
Dan had ik toch nog een nieuw formulering van artikel 13. De memorie
van toelichting zegt: «Doordat niet langer enkel wordt gerefereerd aan
specifieke communicatiemiddelen, maar naast een specifieke
bescherming (briefgeheim) wordt gekozen voor een generieke
bescherming (telecommunicatiegeheim) verkrijgen ook communicatie via
e-mail, de sociale media en opslag van communicatie in de «cloud» (...)
bescherming onder artikel 13.» Voor mij is helder dat het iets anders
wordt dan het nu is. Ik snap heel goed dat het allemaal inderdaad voor de
fijnproevers is, dat het haarkloverij is, maar het is toch heel belangrijk of
die rechter-commissaris er wel of niet vanaf het begin in moet. Dat hangt
ook samen met de amendementen waar de heer Ellian het over had. Het
is belangrijk om dat voor de brief heel helder te hebben.
Dan de zevende voortgangsrapportage die de Minister in het vooruitzicht
stelde en het schema dat wij kregen. Misschien ligt het aan mij, maar het
zou heel plezierig zijn als het wat duidelijker wordt of dit fases zijn of
tijdlijnen. Want nu halen ze allemaal het Staatsblad, maar hoe hangt dat
precies samen met aanvullingswet 3, 2 en 1, die niet het Staatsblad halen
totdat ze allemaal gelezen zijn?
Voorzitter. Ten slotte zal ik de motie indienen die ik had aangekondigd
over de vraag of het gaat om het codificeren of het maken van regels. De
heer Van Nispen en ik hebben in ieder geval geformuleerd hoe het
volgens ons zou moeten zijn en ik denk ook eigenlijk is.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

49

overwegende dat de constitutionele positie van Tweede Kamerleden en
hun rol in de democratie om extra waarborgen voor de vertrouwelijkheid
van hun ondersteuning vragen;
overwegende dat een apart artikel in de Wet open overheid de vertrouwelijkheid van de advisering van Kamerleden door ambtenaren van de
Staten-Generaal beschermt, en dat openbaarmaking van advisering door
andere ambtenaren ook tot onevenredige benadeling van Kamerleden kan
leiden;
overwegende dat de uitoefening van de medewetgevende taak van de
Tweede Kamer en wetgevingskwaliteit in algemene zin gebaat zijn bij
(specialistische) ambtelijke bijstand van ministeries bij het opstellen van
amendementen;
overwegende dat voor een goed samenspel tussen bewindspersonen,
Kamerleden en ambtenaren duidelijke spelregels nodig zijn;
verzoekt de regering te zorgen dat bij mededeling over het verzoek om het
verlenen van ambtelijke bijstand slechts het betreffende wetsvoorstel bij
de verantwoordelijke bewindspersoon bekend wordt, en dat deze daarna
geen nadere inhoudelijke informatie verkrijgt over deze bijstand;
verzoekt de regering ervoor te zorgen dat deze informatie niet op enigerlei
wijze openbaar wordt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Sneller en Van Nispen.
Zij krijgt nr. 19 (35 869).
Ik dank u zeer. Het woord is aan de heer Knops van het CDA.
De heer Knops (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Dank aan de bewindslieden voor de beantwoording. Het is al meerdere malen gezegd: je moet het maar even doen,
zo’n belangrijk wetsvoorstel al meteen behandelen in je wittebroodsweken. Dus dank daarvoor.
Ik zag een schema. Dat was inderdaad een eenvoudig plaatje, maar het
was niet duidelijk voor mij. Volgens mij moeten we voorkomen dat het
een zoekplaatje wordt qua tijdsbepalingen, zoals de rapporteurs ook
eerder aangaven. Ik kijk ook even in de richting van de voorzitter om te
zien of het mogelijk is om het mandaat van de rapporteurs met drie
maanden te verlengen, zodat zij even kunnen meekijken namens de
Kamer.
De voorzitter:
Dat is aan de commissie.
De heer Knops (CDA):
Ja, dat weet ik. En het is op zich best grappig, maar het is serieus bedoeld,
want dan weten wij van elkaar waarop we dat gaan monitoren. De
Minister voor Rechtsbescherming sprak over technische briefings en zo,
maar die zijn niet echt geschikt om de controlerende taak van de Kamer te
faciliteren, wel om inzicht te verschaffen. Maar misschien is er nog een
andere methode om hierbij de vinger aan de pols te houden en om het
schema op een zodanige manier te verhelderen dat wij in onze rol kunnen
functioneren.
Dank u wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

50

De voorzitter:
Tot zover. Ik ken de heer Knops als een zeer serieuze man, dus als hij het
heeft over verlenging van het mandaat van de rapporteurs en daar niet
afwijzend of met afgrijzen op wordt gereageerd, dan zou ik willen
voorstellen om dat even in commissieverband, misschien zelfs in een
procedurevergadering, vast te stellen. Dan komen we daar later op terug.
Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Koekkoek van Volt.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Dank u wel, voorzitter. Ook dank aan de Ministers en hun ondersteuning
voor de beantwoording van de vragen. Ik vond het zelf een heel plezierig
debat. Ik heb nog een vraag, of in ieder geval een verzoek, over de
audiovisuele opnames. Ik sluit me daarover aan bij de woorden van
collega Van Nispen. Ik zou vooral willen dat we daarin goed kijken
wanneer iets wordt gezien als wettig bewijsmiddel. Ik vroeg in mijn
inbreng bijvoorbeeld al of er overwogen is om in de wettekst op te nemen
dat alleen rechtmatig verkregen opnames als wettig bewijsmiddel worden
erkend. Ik vraag dat omdat ik zelf het risico voorzie dat we bij die opnames
te snel zullen aannemen dat iets wettig en rechtmatig is verkregen. Daar
zou volgens mij nog een check op moeten zitten.
Het tweede punt dat bij mij nog openstond, was de datatoets, maar daar
hebben we net met de Minister over kunnen spreken. Ik gaf al aan dat ik
daar in principe een motie over had voorbereid, maar ik ben heel
benieuwd waar de Minister dadelijk mee terugkomt. Ik zal dat ook graag
opvolgen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik kijk even naar de bewindspersonen. Bent u in staat om
direct te antwoorden?
Minister Weerwind:
Ik vind dat ik mevrouw Helder wel degelijk een reactie moet geven, via u,
voorzitter.
De voorzitter:
Ja, ik denk dat er nog wel een paar dingen zijn waarop gereageerd kan
worden, moties et cetera. Maar ik kan u het woord geven voor de tweede
termijn. Het woord is aan de Minister voor Rechtsbescherming.
Minister Weerwind:
Ik ga mijn best doen, voorzitter. Het is natuurlijk aan mevrouw Helder om
te beoordelen of ik een antwoord heb gegeven.
U haalt het beginsel aan van «ne bis in idem»: iemand kan niet twee keer
voor hetzelfde feit terechtstaan en worden gestraft. Dat zegt u. Daar gaat u
van uit. Daar heeft u een punt. U haalt artikel 68, lid 1 van Strafrecht aan.
Laat ik helder zijn: de Innovatiewet wijzigt het rechterlijk beslismodel niet.
De Innovatiewet maakt een rechterlijke uitspraak mogelijk in het geval dat
mediation wordt gestart na aanvang van het onderzoek op de terechtzitting. Die uitspraak is niet inhoudelijk van aard. De rechter laat zich niet
uit over bewijs en strafbaarheid. De rechter kan de zaak volgens het
voorstel terugverwijzen naar het OM. Dat doet de rechter in de vorm van
het uitspreken van de niet-ontvankelijkheid. Ik heb het zelf aan u teruggegeven om de juiste benaming daarvoor te kiezen. Dat is, zoals mevrouw
Helder stelt, een uitspraak in de zin van artikel 349 Strafvordering, maar
het is geen uitspraak over de inhoud van de zaak. De niet-ontvankelijkheid
die in dit wetsvoorstel is opgenomen, is herstelbaar. Het Openbaar
Ministerie kan alsnog dagvaarden als de verdachte zich niet aan de
mediationafspraak houdt. Dat ligt anders als de rechter zich heeft
uitgesproken over de inhoudelijke vragen. Na een inhoudelijke einduit-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

51

spraak van de rechter kan het OM niet opnieuw dagvaarden. Dan zou u
een punt hebben. In dit wetsvoorstel is daar geen sprake van. Ik kan het
niet helderder uitleggen, meneer de voorzitter. Ik heb mijn best gedaan.
Een tweede vraag die u mij stelde was: leidt mediation tot rechtsongelijkheid? Ik zal daar ook kort op ingaan. Mijn antwoord daarop is: is er
rechtsongelijkheid tussen verdachten omdat het ene slachtoffer wil
meewerken en het andere niet? De rechter ziet daarop toe. Mijn antwoord
is dus: nee. Artikel 51h van het Wetboek van Strafvordering verplicht de
rechter ertoe om bij het opleggen van een straf of een maatregel rekening
te houden met het resultaat van een geslaagde mediation. Ook de officier
van justitie houdt hiermee rekening als mediation is geslaagd in de fase
waarin de zaak bij het OM ligt. Ik heb net al aangegeven wat de speelruimte van het OM is. Het OM kan, bijvoorbeeld op grond van het
publieke belang van de zaak, wel degelijk zeggen: ik ga toch over tot
vervolging, ondanks mediation. Wel wordt dan rekening gehouden met
het resultaat.
Tot zover deze vragen, voorzitter.
Mevrouw Helder (PVV):
Door de manier waarop de Minister het nu uitlegt, begin ik wel iets meer
duidelijkheid te krijgen. Dan is de niet-ontvankelijkverklaring inderdaad
geen uitspraak zoals bedoeld in artikel 349. Dan zou het geen einduitspraak zijn na een negatief antwoord op een formele vraag, namelijk die
van de voorvragen van artikel 348. Maar de Minister zegt wel: het
Openbaar Ministerie kan alsnog dagvaarden als de verwijzing tot
mediation en de mediation heeft plaatsgevonden en niet tot resultaat
heeft geleid. Als er dan opnieuw gedagvaard moet worden, dan is dat
opnieuw een daad van vervolging. Dan zou het dus veel zuiverder zijn om
te zeggen: het is eigenlijk een pauze, en er is geen uitspraak, geen
antwoord, gekomen op de oorspronkelijke dagvaarding. Anders kan het
namelijk nog steeds niet. Opnieuw dagvaarden is gewoon een tweede
keer een vervolging betrekken, en dat kan gewoon niet.
Minister Weerwind:
Ik heb mij maximaal gestretcht. Ik het niet het idee dat wij in dezen
vanmiddag dichter bij elkaar kunnen komen.
Mag ik iets zeggen over de motie die D66 heeft ingediend, voorzitter?
De voorzitter:
Gaat uw gang.
Minister Weerwind:
In de motie staan twee verzoeken aan de regering. Het eerste is een
verzoek om ervoor te zorgen dat bij mededeling over het verzoek om het
verlenen van ambtelijke bijstand slechts het betreffende wetsvoorstel bij
de verantwoordelijke bewindspersoon bekend wordt en dat deze daarna
geen nadere inhoudelijke informatie verkrijgt over deze bijstand. Dat is
één. Het tweede verzoek is ervoor te zorgen dat deze informatie niet op
enigerlei wijze openbaar wordt. Het tweede deel heeft mijn volledige
steun. Dat heb ik net duidelijk gezegd. Bijstand bij het amendement moet
niet via een beslisnota openbaar worden gemaakt. U heeft mij horen
zeggen dat ik dat onderschrijf.
Maar het eerste deel van de motie houdt in dat een ambtenaar de eigen
Minister niets over de inhoud van de bijstand zou mogen vertellen zolang
het amendement niet is ingediend. Dan ga ik naar het huidige beleid. Wat
zegt het huidige beleid? Een ambtenaar moet de bijstand aan zijn Minister
melden. Hij licht de Minister ook in over het onderwerp en over de inhoud
van het amendement. Ik lees uw motie. Ik begrijp wat u zegt. Ik begrijp
ook het momentum, zoals de heer Van Nispen aangaf. Toch denk ik dat
het dit vehikel waar we nu mee bezig zijn, overstijgt – dat bedoel ik niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

52

badinerend naar de Innovatiewet – en dat het inderdaad, zoals u eerder
aangaf, om een schriftelijke reactie op kabinetsniveau vraagt. Daar vraag
ik even de ruimte voor.
De voorzitter:
U vraagt om aanhouding? Mag ik het zo samenvatten? Meneer Sneller.
De heer Sneller (D66):
Ik weet niet hoelang het duurt voordat de appreciatie er is, maar het lijkt
me goed om de motie aan te houden. Dan krijg ik ook graag de grondslag
van de regels, want de Minister zegt dat dit de huidige regels zijn. Waar is
dat dan geregeld? Wat is de staande praktijk tussen de verschillende
departementen? Er wordt namelijk terecht gezegd dat dit niet alleen deze
wet overstijgt, maar ook dit departement. Dan hou ik de motie aan.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Sneller stel ik voor zijn motie (35 869, nr. 19) aan
te houden.
Daartoe wordt besloten.
De voorzitter:
U was aan het einde van uw termijn gekomen?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Zal ik eerst even?
De voorzitter:
Dat lijkt me een goed idee. Dan geef ik het woord aan de Minister van
Justitie en Veiligheid.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Er komt nog een appreciatie van één motie via mijn collega, denk ik.
Ik heb in ieder geval drie punten waar ik nog op terug wilde komen. Om te
beginnen is dat het amendement van de heer Elian. O, zeg ik het
verkeerd?
De voorzitter:
Ja, u zei «Elian», maar hij heet «Ellian».
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ellian. En dat met mijn achternaam! Ik weet hoe belangrijk het is om het
goed uit te spreken, meneer Ellian, dus excuus. Het is in ieder geval goed
bedoeld, maar daar heeft u niks aan.
Voorzitter. Het ging nog over het amendement en de zoektocht hoe we dat
op een bepaalde manier kunnen afbakenen. Dat was ook de vraag van de
heer Sneller. Hoe kun je nou zorgen dat de termijnen wat dichter bij de
praktijk komen, zodat dat beter zou passen? We kunnen die volgens mij
met z’n allen bedenken. Laat ik het volgende zeggen over het
amendement. Ik weet dat de indiener daar niet erg blij mee zal zijn. Bij het
amendement op stuk nr. 12 of stuk nr. 13... Ik zal even checken welk
amendement ik precies bedoel. Als bij het amendement op stuk nr. 13 aan
lid 2 kan worden toegevoegd dat de officier dit bevel kan geven tot
uiterlijk drie maanden na inbeslagname – ik weet dat dat iets verder gaat
dan de bedoeling is van de heer Ellian – dan komen we in ieder geval
dichter bij de praktijk en de uitvoering zoals we die hebben begrepen van
de opsporing. Daar zeggen ze: «Maak er nou geen te grote bak van waar
we de eerste drie maanden niet uit kunnen filteren. Help ons dan in ieder
geval met het afbakenen van de drie maanden. Dan kunnen we gaande de
pilots zien of dat voldoende was of niet.» In dat geval kan ik het oordeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

53

Kamer geven. Anders moet ik het ontraden vanwege de input vanuit de
opsporing. Daar zeggen ze immers dat ze dat filter niet kunnen inbouwen.
Dan nog een opmerking richting de heer Sneller. Hij vroeg: kun je het
moment dat je in de telefoon komt en de berichten daarna niet
opsplitsen? Die insteek hadden we aanvankelijk echt. Maar nogmaals, in
overleg met en met input van de opsporing zijn we nu tot dit voorstel
gekomen. Ik ben het met de vraagstellers en de indieners van de
amendementen eens dat het niet optimaal is, maar het komt wel het
dichtst bij datgene waarvan de praktijk zegt: dat is voor ons uitvoerbaar.
Dan kunnen we in de pilotfase zien waar we eventueel nog het een en
ander zouden kunnen doen om dichter bij de momenten te komen die we
volgens mij allemaal willen.
Ik zou nog even terugkomen op de opmerking van mevrouw Helder over
artikel 126nba in relatie tot het zoeken in de cloud. Volgens mij gaat het
om de situatie waarin de politie de beschikking krijgt over de inloggegevens waarmee ze bijvoorbeeld in de cloudomgeving kan inloggen;
zonder inbeslagneming, want daar ging het over. Zoals gezegd, heeft ook
de Raad voor de rechtspraak eerder aangegeven dat het goed zou zijn om
deze bevoegdheid ook op te nemen in het nieuwe wetboek. In reactie
daarop is gezegd dat de opsporingsmethode valt onder het artikel 126...
Misschien is het goed om mezelf even te onderbreken. Ik herhaal een
aantal dingen van zonet, maar zoals ik eerder zei: mevrouw Helder heeft
hier een goed punt te pakken. Op het moment dat we dit goed naar elkaar
uitspreken, gaat het natuurlijk mee in de wetstekst, de wetsgeschiedenis
en dan staat het er ook. Vandaar dat ik een aantal zaken even herhaal en
goed formuleer. In reactie daarop is gezegd dat deze opsporingsmethode
onder artikel 126nba van het Wetboek van Strafvordering valt. In mijn
eerste termijn zei ik al dat dat iets te kort door de bocht was. Dus hiermee
wil dat corrigeren.
Artikel 126nba, ook wel bekend als de hackbevoegdheid – dan weten
mensen ook waar we het over hebben – is een van de meest ingrijpende
bevoegdheden uit ons wetboek. Het gaat om het heimelijk, op afstand,
binnendringen van bijvoorbeeld telefoons en computers. Daarom is die
bevoegdheid gekoppeld aan de meest zware toepassingscriteria die we
kennen, onder meer aan het vereiste dat het alleen mag bij strafbare
feiten die een ernstige inbreuk op de rechtsorde maken. Een ander
criterium voor deze hackbevoegdheid is de toestemming van de centrale
toetsingscommissie. Deze twee zware toepassingscriteria gelden niet voor
de bevoegdheden die we vandaag in de Innovatiewet behandelen, zoals
mevrouw Helder duidelijk aangaf. Die bevoegdheden worden gezien als
minder ingrijpend en kennen dus weliswaar strenge criteria, maar niet zo
zwaar als de hackbevoegdheid. Het inloggen op de cloud met verkregen
gegevens valt, anders dan door mijn voorgangers geschreven, niet altijd
onder de bevoegdheid van 126nba. Dat artikel is daar ook niet voor
bedoeld.
Zoals gezegd is er in nauwe samenspraak met de ketenpartners een
bevoegdheid ontwikkeld die voorziet in de behoefte van de Raad voor de
rechtspraak. Die bevoegdheid ziet toe op de gevallen dat er rechtmatig
gegevens zijn verkregen waarmee kan worden ingelogd. Vanwege het
moment waarop deze bevoegdheid tot stand is gekomen, namelijk
afgelopen jaar, was het te laat om deze nog op te nemen in deze innovatiewet. Bij de behandeling van het nieuwe wetboek zult u deze
bevoegdheid dus tegenkomen. Ondertussen hebben meerdere rechtbanken al een oordeel uitgesproken over deze opsporingsmethode. In de
rechtspraktijk vindt deze methode toepassing op grond van andere daarop
in mindere mate toegesneden bepalingen in het huidige Wetboek van
Strafvordering. Daarom is het goed dat daarvoor een nieuwe expliciete
bevoegdheid komt. Ik hoop dat we dit op deze manier hebben verduidelijkt, nu in ons gesprek onderling. Daar heeft mevrouw Helder gewoon
terecht aandacht voor gevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

54

Ik wilde verder naar de heer Sneller, maar volgens mij heeft mevrouw
Helder nog een opmerking.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank voor de verduidelijking. Maar om te voorkomen dat het in de lucht
blijft hangen, zou er toch eigenlijk een lid of zo toegevoegd moeten
worden waarin dan staat: «Mits de gegevens rechtmatig zijn verkregen» –
dat is dan eigenlijk een hobbel die je neemt – «mag wél van die
bevoegdheid gebruikgemaakt worden». Nu valt het niet onder artikel 577,
maar onder 126nba, dus gelden die strenge voorwaarden, waarvan de
Minister zegt: die moeten er wel zijn, maar het was te kort door de bocht,
dus gaan wij daartussenin zitten en zeggen «als de inloggegevens
rechtmatig zijn verkregen, dan is daarmee de hindernis genomen en kan
de bevoegdheid van 577 worden ingezet bij het doorzoeken van de cloud
zonder het in beslag nemen van het werk». Dat moet dan wel uit de
Handelingen en daarna uit de toelichting bij dat nieuwe artikel worden
opgenomen. Het zou me dus een lief ding waard zijn als er een lid wordt
toegevoegd.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Heel even een verduidelijkende vraag van mij. Mevrouw Helder heeft het
over artikel 577. Volgens mij kennen we dat niet.
De voorzitter:
557.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
557. De aanpassing waarom mevrouw Helder vraagt, komt in de nieuwe
wet. Nu we dit bij deze wetsbehandeling verduidelijken en het in de
nieuwe wet komt, hoop ik dat we daarmee deze stappen hebben gezet.
De voorzitter:
Mevrouw Helder knikt.
Mevrouw Helder (PVV):
Voor de Handelingen zeg ik het dan ook maar expliciet: het komt dan
inderdaad in de nieuwe wet. We hebben het nu over de Innovatiewet
Strafvordering. Die gaat over pilots. Als dit in de nieuwe wet wordt
opgenomen, heb ik inderdaad wat ik vroeg. Het hoeft niet in de Innovatiewet Strafvordering te komen, maar wel in het nieuwe wetboek.
De voorzitter:
We zijn het eens. Dat is altijd mooi. Gaat u verder.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Volgens mij zijn we het helemaal eens. Dit wordt daar zeker in
opgenomen. Die geruststelling kan ik dus meegeven. Het is goed dat dit
hierbij extra verduidelijkt is dankzij de vragen van mevrouw Helder.
Ik heb dan alleen nog de heer Sneller. Ik heb hier een mooi uitgeschreven
vergelijking tussen de herziening van artikel 13 en dat wat hier ligt. Dat is
precies waar de heer Sneller aan het einde toch nog om vroeg. Hopelijk
kan ik daarmee de eerder toegezegde brief voorkomen, zodat alles nu kan
plaatsvinden en de stemming ook goed kan verlopen.
De cumulatieve criteria van artikel 13 geven aan waaraan moet worden
voldaan, wil de bescherming gelden. Dat betreft drie zaken, die ik hierbij
wil meegeven. Er moet een communicatiemiddel aanwezig zijn via welke
de boodschap wordt overgebracht. Dat gaat dus over een communicatiemiddel. Het tweede punt is dat er een derde betrokken moet zijn die het
transport en/of de opslag van de communicatie voor zijn rekening neemt.
Feitelijk kan dat bij de inhoud van de communicatie bijvoorbeeld de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

55

postbode zijn, of de internetserviceprovider. Er is dus een derde nodig.
Het derde punt is dat de communicatie gericht moet zijn aan een of meer
identificeerbare geadresseerden, zoals een telefoonnummer.
De situatie waarin bestanden zijn opgeslagen in de cloud is te vergelijken
met de opslag van bestanden op een externe harde schijf. Het staat dan in
de cloud, maar dat is dus vergelijkbaar. In die situatie rusten de bestanden
in de cloud en is dus van een transportaspect geen sprake. Hiermee vallen
gegevens die zijn opgeslagen in de cloud buiten de reikwijdte van artikel
13 van de Grondwet, omdat de gegevens als daar rustende worden
beschouwd. Een netwerkzoeking in de cloud na beslag valt dus niet onder
dat artikel.
Voor het uploaden in de cloud en het downloaden uit de cloud is wel weer
transport nodig. Dan heb je het dus over iets anders. Tijdens het transport
valt de inhoud die naar de cloud wordt verzonden vanwege het transportaspect wel onder de reikwijdte van artikel 13 Grondwet. Hetzelfde
geldt voor de inhoud die uit de cloud wordt gedownload.
Ik hoop dat de rest het nog kan volgen. Ik zie de heer Sneller af en toe
knikken. Hij weet in ieder geval waar dit over gaat. Dat scheelt.
Een voorbeeld. Bij het verzenden van gegevens naar de cloud wordt de
transportfase afgehandeld door het netwerk van een aanbieder van een
communicatiedienst. De feitelijke opslag van de bestanden vindt echter
plaats bij de aanbieder van een clouddienst. In dit voorbeeld valt het
transportgedeelte onder artikel 13, maar de uiteindelijke opslag in de
cloud niet. Dat zijn de verschillen.
Dat wil niet zeggen dat informatie die rust in de cloud geen grondwettelijke bescherming toekomt. De informatie wordt in deze situatie
beschermd door artikel 10 van de Grondwet. Ik hoop dat ik net het verschil
heb kunnen uitleggen waardoor dit niet onder artikel 13 valt.
Dat was het.
De voorzitter:
Tja, zijn de dingen wat ze lijken of lijken de dingen wat ze zijn? Ja, denkt u
daar maar eens over na.
De heer Sneller (D66):
De voorzitter weet als fan van Twin Peaks in ieder geval dat de uilen niet
zijn wat ze lijken. Volgens mij is het verschil tussen een externe harde
schijf en de clouddienst dat er bij de ene wel een derde is die beschikkingsmacht heeft over die opgeslagen documenten of gegevens en bij de
andere niet. Dat is volgens mij precies de tweede van de drie cumulatieve
gronden die de Minister noemt: er moet een derde zijn aan wie de
communicatie is toevertrouwd. En dat is bij de clouddienst wel degelijk
Google, Dropbox of wat het ook maar is, terwijl dat niet het geval is bij
een externe harde schijf. Dus ik snap de parallellie daarin helemaal niet
als het gaat om de grondwettelijke bescherming onder artikel 13. Wat ik
heb voorgelezen, is dat de opslag van communicatie in de cloud valt
onder de bescherming in artikel 13; dat staat op pagina 6 van de memorie
van toelichting, bij de eerste lezing van die nieuwe variant van artikel 13.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het verschil zit erin dat dit, als je het downloadt vanuit de cloud, de
transportfase is. Dan geldt het wel en niet als het daar rust. Nou had ik
heel graag gewild dat ik helemaal begreep wat een cloud was voor dit
gesprek, maar dat is dus het verschil. Als je het uploadt en downloadt is
het transport, net als met brieven, en zolang het daar ligt heeft het
natuurlijk wel bescherming maar dan via andere artikelen.
De voorzitter:
Ik zou me kunnen voorstellen dat dit debat nog even doorgaat, althans
buiten deze vergadering. U was van plan om te voorkomen dat u er nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

56

een brief over zou schrijven. En ik kijk nu even naar de heer Sneller of u
dat inderdaad voorkomen hebt, maar iets in me zegt dat dit niet nog het
geval is.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
In een brief kan ik niet veel anders schrijven dan wat ik net zei.
De voorzitter:
Dat begrijp ik. Ik kijk ook even naar de heer Sneller. Wat vooral van belang
is, is of dit op een of andere manier nog vertragend werkt op de besluitvorming over de wet. Want anders kunnen we door en dan kunt u het
debat hierover op een tijdstip dat u goed uitkomt, voortzetten.
De heer Sneller (D66):
Uiteindelijk komt het neer op de vraag of ik hier wel of niet een
amendement indien over de rechter-commissaris vanaf dag één, maar ik
geloof dat de heer Ellian in zijn toelichting op wat hij verder met zijn
amendement gaat doen, daar ook op hintte. Dus ik denk dat ik dat
amendement gewoon zal indienen. Of dat grondwettelijk al dan niet
noodzakelijk is, is dan vers twee. Dat wordt dan op een ander moment
vervolgd, maar dat behoeft de besluitvorming niet te vertragen.
De voorzitter:
Ik begrijp hieruit dus dat u nog een amendement gaat indienen. Dat kan
natuurlijk. Dan moet dat nog wel van een appreciatie worden voorzien
voordat er stemmingen zijn.
De heer Sneller (D66):
Ik heb de Ministers ook goed gehoord. Die hebben weloverwogen een
voorstel voorgelegd waarin de rechter-commissaris niet zit. Dus zij achten
het onnodig. Dat amendement wordt door hen dus ontraden, voorzitter.
De voorzitter:
Laten we dat toch eerst maar even aan het oordeel van de Ministers
overlaten. Maar goed, ik heb gezegd wat ik erover wilde zeggen. Het is
dus aan u.
De heer Sneller (D66):
Ik zal zorgen dat het er snel is, voorzitter.
De voorzitter:
Ja, en dan hoop ik dat het ook snel van een oordeel wordt voorzien.
Dan had de Minister voor Rechtsbescherming de behoefte om te reageren
op een motie van de heer Van Nispen.
Minister Weerwind:
Ik heb er eerder al een opmerking over gemaakt en dat gaat over de motie
over het subsidiepotje voor mediation. Ik vraag de heer Van Nispen om
die motie aan te houden. Ik heb net gezegd dat er op 23 maart een
commissiedebat plaatsvindt over arbitrage, mediation en herstelrecht. U
krijgt van mij ter voorbereiding op dat debat van 23 maart een voortgangsbrief. Dan wil ik daarop ingaan. Mijn verzoek is dan ook heel
nadrukkelijk om de motie aan te houden en om eerst dat debat te voeren.
En dan kunt u de brief meewegen alvorens u die motie weer indient.
De voorzitter:
En anders ontraadt u de motie, naar ik aanneem.
De heer Van Nispen (SP):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

57

Ik aarzel een beetje. Ik heb de motie juist zo geformuleerd dat ik niet
voorstel om het budget te verhogen. Er staat in: verzoekt de mogelijkheden te onderzoeken om het budget voor mediation te verhogen. Dat
verzoek doe ik, juist omdat we dat debat al vaak gehad hebben en er een
breed draagvlak voor is dat dit belangrijk is, althans voor een groot deel
van de Kamer. Maar oké, ik wil de motie aanhouden, maar dan vraag ik de
Minister wel of hij in die brief op al die punten wil ingaan die ik net heb
genoemd, bijvoorbeeld waar het gaat om de vraag of het initiatief bij het
slachtoffer en de verdachte kan liggen, hoe het zit met de vergoedingen
van de mediators en of hij ook in gesprek gaat met de Nederlandse
Vereniging van Mediators in Strafzaken, ook ter voorbereiding van het
schrijven van die brief en het debat dat we gaan hebben. Zoals gezegd, zal
ik de motie aanhouden, waarbij ik hoop dat er een hele mooie brief komt
en dat we na dat debat dan alsnog over deze motie kunnen stemmen
ofwel dat het niet meer hoeft omdat de Minister heeft gezegd: ik ga dat
gewoon doen.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Van Nispen stel ik voor zijn motie (35 869, nr. 18)
aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
De heer Van Nispen (SP):
Mag ik dan nog wel de toezegging dat de Minister in de brief ingaat op de
punten die ik net heb genoemd?
Minister Weerwind:
Ja, dat zal ik doen.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik had in mijn tweede termijn een vraag gesteld waarvan mij nog niet
helemaal duidelijk is of daar nu op wordt ingegaan of dat die meegaat in
een schriftelijke beantwoording. Die vraag gaat over het wettig bewijsmiddel. Ik zie de Minister knikken, dus het schiet hem weer te binnen. Het
gaat mij er met name om of overwogen wordt om in de wettekst ook het
woord «rechtmatig» op te nemen en, zo nee, waarom niet.
Minister Weerwind:
Daar kom ik schriftelijk op terug, uitputtend, zoals ik u heb toegezegd.
De voorzitter:
Dan constateer ik dat we aan het eind komen van dit debat. Ik neem even
met u de toezeggingen door.
– De Minister voor Rechtsbescherming informeert de Kamer middels
een brief over de vraag in hoeverre de verdediging van de verdachte
een inschatting kan maken over het zaaksoverstijgende belang bij
prejudiciële vragen.
– De Minister voor Rechtsbescherming zegt toe de Kamer binnen een
week te informeren over hoe de datatoets wordt meegenomen bij de
evaluatie van de pilots.
– De Minister voor Rechtsbescherming informeert de Kamer schriftelijk
over de vertrouwelijkheid van de advisering van Kamerleden door
ambtenaren van Ministers.
Dat waren de toezeggingen. Mist u er nog een? Ja, er is zojuist een brief
toegezegd maar dat is ten behoeve van een ander debat.
Ik constateer verder dat vooralsnog de stemmingen over deze wet zullen
plaatsvinden op dinsdag 15 februari. Dat gezegd hebbende, dank ik de
bewindspersonen en hun ambtenaren maar natuurlijk ook de leden, onze
onvolprezen ondersteuning in allerlei hoedanigheden en uiteraard de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

58

mensen die dit debat thuis hebben weten te volgen. Ik wens u allen nog
een goede dag toe en sluit de vergadering.
Sluiting 18.01 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 26

59