Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 143

Interpellatie-Teeven over het op vrije voeten
komen van Saban B.

Nr. 6

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 september 2009
Kort na 11 september jongstleden heeft een door de rechtbank voor
ernstige strafbare feiten veroordeelde persoon – Saban B. – zich aan zijn
voorlopige hechtenis onttrokken nadat een tijdelijke schorsing van deze
voorlopige hechtenis was toegestaan. Dat is ernstig. Het is een schok voor
de slachtoffers, maar ook voor al diegenen die met hen meeleven. Het
rechtsgevoel van eenieder is hiermee geraakt.
Ik hecht eraan u door middel van deze brief over de feitelijke gang van
zaken rondom dit voorval te informeren zoals deze mij zijn bericht door
het College van procureurs-generaal.
De feitelijke gang van zaken
Saban B. is op 11 juli 2008 door de rechtbank Almelo veroordeeld tot een
gevangenisstraf van 7,5 jaar voor onder andere mensenhandel. Op grond
hiervan is hij ongewenst vreemdeling verklaard. Een afsplitsing van deze
zaak wordt thans nog in eerste aanleg behandeld door de rechtbank te
Almelo. Dat betreft een steekpartij en twee vrouwenhandelzaken. Tegen
het veroordelend vonnis van de rechtbank is Saban B. in hoger beroep
gegaan bij het gerechtshof te Amsterdam, zitting houdende te Arnhem. In
hoger beroep heeft inmiddels een aantal niet-inhoudelijke zittingen plaatsgevonden (pro-forma en raadkamer), te weten op 5 januari, 18 juni,
4 september, 10 september en 15 september 2009.
Tijdens de zittingen op 5 januari, 18 juni en 4 september heeft de raadsman van verdachte verzocht om opheffing dan wel schorsing van de
voorlopige hechtenis.
Deze situatie dient te worden onderscheiden van verzoeken om verlof.
Dergelijke verzoeken kennen een ander toetsingskader en worden beoordeeld door de directeur van de penitentiaire inrichting. Van dergelijke
verzoeken is ook sprake geweest in deze zaak, maar deze zijn niet toegewezen. Daarop kom ik hieronder terug.

KST134909
0910tkkst32143-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 143, nr. 6

1

Tijdens de eerste pro forma zitting van 5 januari is een verzoek tot opheffing van de voorlopige hechtenis gedaan. Dit verzoek werd gemotiveerd
met de stelling dat de uiteindelijk op te leggen straf de reeds in voorlopige
hechtenis verbleven tijd – toen ongeveer 2 jaar – waarschijnlijk niet zou
overtreffen. Het verzoek is – conform het advies van de advocaat-generaal
hiertoe – afgewezen.
Op 19 mei heeft verdachte bij de directeur van het Huis van Bewaring om
incidenteel verlof vanwege de (aanstaande) geboorte van het kind van
verdachte verzocht. De directeur van het Huis van Bewaring heeft hieromtrent de mening van het Landelijk Parket ingewonnen. Het Landelijk Parket
heeft de inrichting meegedeeld dat de zaak in behandeling was bij het
ressortsparket te Arnhem en heeft verder negatief geadviseerd wegens
ernstig vluchtgevaar, de zwaarte van het delict en een openstaande
rechtbankzaak. Onbegeleid verlof was overigens in ieder geval niet mogelijk, omdat verdachte ongewenst vreemdeling is. Begeleid verlof was
evenmin aan de orde gelet op de zwaarte van de zaak, vluchtgevaar en
nog openstaande zaken tegen verdachte. Het verzoek om verlof is afgewezen door de directeur van het Huis van Bewaring. Verdachte is daarvan
op 4 juni in kennis gesteld. Hij heeft hiertegen beroep ingesteld. Dat heeft
niet geleid tot een andere beslissing.
Op 2 juni heeft verdachte, bij brief van zijn advocaat aan de advocaatgeneraal, verzocht om schorsing van de voorlopige hechtenis voor een
periode van 4 dagen in verband met de (aanstaande) geboorte van zijn
kind en de bijstand aan zijn echtgenote, onder meer bestaande uit het
inrichten van de kinderkamer.
Tijdens de zitting van 18 juni 2009 is het schorsingsverzoek behandeld. De
zitting is zijdens het Openbaar Ministerie niet behandeld door een van de
twee zaaksadvocaten-generaal. Beiden waren verhinderd en daarom heeft
een andere advocaat-generaal de zitting waargenomen. Deze advocaatgeneraal heeft voorafgaand aan de zitting contact opgenomen met een
van de zaaksadvocaten-generaal en ter zitting haar opvatting gegeven. De
advocaat-generaal heeft aangegeven te kunnen instemmen met een
schorsing van twee dagen om humanitaire redenen, namelijk enkel in
verband met en ten tijde van de bevalling van de echtgenote, met als
schorsingsvoorwaarden het inleveren van het paspoort en het dagelijks
melden bij het politiebureau. De advocaat-generaal achtte het risico dat
een schorsing met zich mee zou brengen gedurende deze korte periode
klein aangezien de schorsing alleen zou zien op de periode van de bevalling en onmiddellijk daarna.
Het gerechtshof heeft op 19 juni 2009 het verzoek tot schorsing van de
voorlopige hechtenis afgewezen met als argumentatie dat betrokkene in
eerste aanleg is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
voor de duur van zeven jaar en zes maanden en dat verdachte geen eigen
verblijfsstatus heeft. Daaraan heeft het hof toegevoegd dat het bij tussenarrest van 6 april 2009 heeft bepaald dat de echtgenote van verdachte nog
als getuige dient te worden gehoord in de strafzaak tegen verdachte.
Tijdens de zitting van 4 september heeft de raadsman van verdachte
vervolgens wederom verzocht om schorsing van de voorlopige hechtenis.
Dit keer betrof het een verzoek tot schorsing voor de duur van een week
vanwege bijzondere persoonlijke omstandigheden, te weten het kunnen
doorbrengen van enige tijd bij zijn eind juni geboren kind. De advocaatgeneraal die de zitting heeft gedaan, heeft het dossier bestudeerd en met
een andere advocaat-generaal over de zaak gesproken.
De advocaat-generaal heeft ter zitting betoogd dat het te ver gaat om de
voorlopige hechtenis te schorsen vanwege de verzorging van verdachtes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 143, nr. 6

2

kind en heeft aangegeven dat het gaat om een heel zware zaak, dat
verdachte in eerste aanleg is veroordeeld tot een forse gevangenisstraf,
dat er nog onderzoekshandelingen dienen te worden verricht en dat er
ernstige bezwaren bestaan tegen verdachte. Het strafvorderlijk belang
weegt in dit geval volgens de advocaat-generaal zwaarder dan het
persoonlijk belang van verdachte.
Uiteindelijk stemt de advocaat-generaal evenwel – na bevraging door het
gerechtshof, waarbij werd gewezen op het standpunt van de advocaatgeneraal ter zitting van 18 juni 2009 – toch in met een schorsing van 2
dagen onder de voorwaarden die op 18 juni door de advocaat-generaal
zijn voorgesteld.
Het gerechtshof heeft vervolgens beslist tot een schorsing van zeven
dagen, ingaande op 7 september onder de bijzondere voorwaarden:
– dat de verdachte zijn paspoort inlevert;
– dat de verdachte zich dagelijks meldt op het politiebureau.
In het persbericht van het hof licht het deze beslissing als volgt toe: «Het
gerechtshof heeft het verzoek toegewezen, mede omdat Saban B. volgens
de wettelijke bepalingen meer dan de helft van de door de rechtbank
opgelegde straf al in voorarrest had uitgezeten. Ook nam het gerechtshof
in aanmerking dat de zaak pas in de loop van 2010 tot een afronding zal
komen».
Kort voordat betrokkene de inrichting op 7 september mocht verlaten,
heeft het ressortsparket het Landelijk Parket geïnformeerd. Aan de Nationale Recherche is onmiddellijk gevraagd oog te houden op de veiligheid
van de slachtoffers. Daartoe zijn enkele maatregelen getroffen, waarop ik,
met het oog op de effectiviteit ervan, hier niet verder in kan gaan.
Ook is de Nationale Recherche gevraagd de slachtoffers te informeren
over de schorsing. Met hun advocaten wordt contact gehouden. Helaas is
gebleken dat niet alle slachtoffers op tijd konden worden bereikt, waardoor een van de slachtoffers onverwacht oog in oog is komen te staan
met de verdachte.
Op dinsdag 8 september ontving het Openbaar Ministerie informatie van
een getuige dat verdachte wilde vluchten. Naar aanleiding van deze informatie heeft het Openbaar Ministerie dezelfde dag nog opdracht gegeven
betrokkene aan te houden en zijn opsporingsmiddelen ingezet. Verdachte
is vervolgens op 9 september aangehouden.
De hoofdadvocaat-generaal heeft op 9 september een vordering tot opheffing van de schorsing van de voorlopige hechtenis gedaan. Op grond van
artikel 82 Wetboek van Strafvordering had het gerechtshof de schorsing,
op grond van de informatie die voorhanden was, kunnen opheffen. Art. 82
geeft de rechter hiertoe te allen tijde de bevoegdheid. Dit geldt niet alleen
bij overtreding van de schorsingsvoorwaarden, maar bijvoorbeeld ook bij
gewijzigde omstandigheden, zoals een toegenomen vluchtgevaar.
Het hof heeft de zaak op donderdag 10 september 2009 behandeld. Deze
zitting vond plaats met andere raadsheren dan de zitting van 4 september.
Het hof heeft het verzoek tot opheffing van de schorsing afgewezen en
verdachte weer op vrije voeten gesteld. Daaromtrent overwoog het: «Het
hof is na onderzoek gebleken dat het aan verdachte, door het hof op
4 september 2009 gestelde vertrouwen, niet aantoonbaar is geschonden.
Het aan de vordering gehechte proces-verbaal van bevindingen bevat
slechts informatie uit anonieme bron die op geen enkel punt nader geverifieerd is. De vordering tot opheffing van de schorsing van de voorlopige
hechtenis dient daarom te worden afgewezen. (...)»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 143, nr. 6

3

Hierbij dient aangetekend te worden dat er geen sprake was van een
anonieme bron zoals het hof stelde. De getuige was bekend bij de politie
en werd betrouwbaar geacht, zoals door het Openbaar Ministerie ter
zitting is gemeld.
Het ressortsparket heeft onmiddellijk na deze beslissing het Landelijk
Parket ingelicht. In het licht van de motivering van de beslissing van het
hof, konden toen geen opsporingsmiddelen ten aanzien van verdachte
meer worden ingezet, omdat een wettelijke basis daarvoor ontbreekt.
Op vrijdag 11 september heeft verdachte zich nog om 13.00 uur op het
politiebureau gemeld. Op 12 en 13 september meldde betrokkene zich niet
meer. Hierover is het Openbaar Ministerie door de politie pas op maandag
14 september geïnformeerd. Op 14 september informeerde het ressortsparket vervolgens het Landelijk Parket. Verdachte is onmiddellijk nationaal
gesignaleerd (op de telex gezet) en er is contact opgenomen met de
liaison officers in Belgrado, Boekarest en Ankara.
Op dinsdag 15 september 2009 is een EAB (Europees Arrestatie Bevel)
uitgevaardigd. Dit kon niet eerder, omdat het daarvoor noodzakelijk was
dat het hof de schorsing van de voorlopige hechtenis had beëindigd.
Verdachte is eveneens bij Interpol gesignaleerd.
De hernieuwde vordering van het Openbaar Ministerie tot opheffing van
de schorsing is op 15 september behandeld. De behandelend advocaatgeneraal van deze zitting had de zaak vooraf doorgesproken met de
hoofdadvocaat-generaal. Laatstgenoemde had over de zaak contact gehad
met het landelijk parket. Ditmaal is het verzoek tot opheffing van de schorsing wel ingewilligd.
Verder heeft het Landelijk Parket op 15 september een team GOO (team
Groep Opsporing en Onttrekkingen) van het KLPD op de zaak gezet
teneinde verdachte op te sporen en aan te houden. Op woensdag
16 september werd dit team operationeel en is ook de Interpolsignalering
geëffectueerd.
Op 18 september 2009 is door mijn ministerie contact met Turkije opgenomen om het belang van deze zaak onder de aandacht te brengen.
De getuige die op 8 september heeft bericht over vluchtplannen van
verdachte, heeft inmiddels meegedeeld dat verdachte vrijdag
11 september zou zijn vertrokken naar Turkije.
Nader onderzoek
Het gebeurde als hierboven omschreven is voor mij aanleiding om te
bezien hoe – al dan niet binnen het bestaande kader van de wet – beleid
gericht op het al dan niet toestaan van een schorsing van voorlopige
hechtenis, kan worden aangescherpt. Daarbij zullen elementen worden
betrokken als de weging van de belangen van slachtoffers bij de beoordeling van schorsingsverzoeken, de op te leggen voorwaarden (specifiek
toegespitst op de mogelijkheden om toezicht te houden op de verdachte
en het risico op vlucht verder te beperken) en de mogelijkheden voor het
Openbaar Ministerie om verdachten in de gaten te houden los van opgelegde voorwaarden. Indien tijdens dit onderzoek blijkt dat op onderdelen
het wettelijk systeem een veilige uitvoering van de voorlopige hechtenis
belemmert, zal ik tevens een wetswijziging overwegen.
Ook zal worden bezien of deze zaak aanleiding geeft, bovenop het actieplan tweede lijn, binnen het Openbaar Ministerie vastomlijnd beleid te
maken met betrekking tot informatie-uitwisseling en nauwere samenwerking tussen 1e- en 2e-lijns parketten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 143, nr. 6

4

De ernst van de zaak rechtvaardigt een zorgvuldige en voortvarende
bestudering van het gebeurde. Over de resultaten van dit nader onderzoek
zal ik u voor de behandeling van de Justitiebegroting berichten.
Evaluatie
Bovenop het onderzoek dat ertoe strekt het wettelijk kader en het op basis
daarvan gevoerde beleid tegen het licht te houden, hebben het College
van procureurs-generaal en de Raad voor de rechtspraak mij desgevraagd
meegedeeld deze zaak gedegen te zullen evalueren. Ook over de resultaten hiervan zal ik u voor de behandeling van de Justitiebegroting informeren.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 143, nr. 6

5