Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 798

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 december 2019
Voor de zomer heb ik u geïnformeerd de motie van de leden Van der
Molen (CDA) en Tielen (VVD)1 te zullen uitvoeren en over de concrete
vormgeving eerst in overleg te treden met de betrokken organisaties.
Middels deze brief informeer ik u nader over de uitvoering van de motie.
Daarvoor zal ik eerst kort terugblikken op de wijziging van de financiering
van de ambtsopleidingen die eind 2016 heeft plaatsgevonden.2 Waar
voorheen de seminaries een individuele bijdrage ontvingen voor de
financiering van hun ambtsopleiding, ontvangt de Vrije Universiteit
Amsterdam (VU) sindsdien een structurele lumpsum voor de aan haar
verbonden ambtsopleidingen.3 Dit lumpsumbedrag is gebaseerd op de
individuele bijdragen die de ambtsopleidingen onder de voorgaande
regeling ontvingen en wordt jaarlijks indien van toepassing aangepast
voor loon- en prijsbijstelling. Voor de drie ambtsopleidingen verbonden
aan de Universiteit Utrecht (UU) en de Protestantse Theologische
Universiteit (PThU) werd een maatwerkoplossing gevonden.4
Met de wijziging in 2016 werden verschillende doelen beoogd, zoals het
maximeren van en duidelijkheid over de financiering, meer synergie en
meer samenwerking en afstemming binnen het theologisch onderwijs in
Nederland. Zo kunnen er op inhoudelijk en financieel vlak synergiën
ontstaan tussen de ambtsopleidingen en met het geaccrediteerde
theologische onderwijs aan de VU. Verschillende seminaries verzorgen
1

Kamerstuk 31 288, nr. 768
Kamerstuk 31 288, nr. 566
3
De ambtsopleidingen van de Algemene Doopsgezinde Sociëteit, de Baptisten Unie Nederland,
de Remonstrantse Broederschap, het Nederlands-Israëlitisch Seminarium, de Islam, het
Boeddhisme, het Hindoeïsme en de Orthodoxie.
4
De ambtsopleidingen van Oud-Katholieke Kerk aan de UU en van de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten en Evangelisch-Lutherse Kerk aan de PThU.
2

kst-31288-798
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 798

1

namelijk al een deel van het onderwijs binnen de geaccrediteerde initiële
theologische opleidingen van de VU. De VU heeft met de wijziging
bovendien de zorg op zich genomen om zich samen met de seminaries in
te zetten voor een dekkend aanbod aan ambtsopleidingen in Nederland,
en om de opleidingen te ondersteunen in hun academische kwaliteitsontwikkeling.
Tevens werd met deze wijziging afgesproken dat het seminaries vrijstaat
om zich eventueel te verbinden aan een andere onderwijsinstelling dan de
VU, maar niet met medeneming van individuele financiering. De wijziging
zal bovendien vijf jaar na invoering van de wijziging worden geëvalueerd.
Sinds de wijziging in 2016 is het aanbod ambtsopleidingen dat binnen de
afgesproken lumpsum van de VU wordt gefinancierd met twee ambtsopleidingen uitgebreid naar tien ambtsopleidingen.5 Dat betekent dat het
geld van de lumpsum nu over meer ambtsopleidingen wordt verdeeld.
De motie van de leden Van der Molen en Tielen is in strijd met de
gemaakte afspraken uit 2016, zoals deze hierboven zijn beschreven. De
motie verzoekt de regering, om ambtsopleidingen die overstappen de
oorspronkelijke financiering uit 2016 exclusief indexatie structureel mee te
geven en de uitkering van de lumpsum aan de VU daarop aan te passen.
Voor de zomer is de motie aangenomen en heb ik toegezegd de motie uit
te zullen voeren.
Om de motie van de leden Van der Molen en Tielen uit te kunnen voeren,
komt de volgende passage uit de brief van 2016 «Het staat seminaries vrij
om zich in de toekomst eventueel te verbinden aan een andere onderwijsinstelling dan de VU, maar niet met medeneming van individuele
financiering.» te vervallen. Met ingang van deze brief zal het voor
seminaries mogelijk zijn om zich eventueel te verbinden aan een andere
onderwijsinstelling, met medeneming van de oorspronkelijke individuele
financiering die gold onder de regeling vóór de wijziging in 2016, exclusief
indexatie en op structurele voet. De lumpsum van de VU zal hier dan op
worden aangepast.
In het geval een seminarie dit wenst te doen, zal het seminarie hiertoe een
verzoek moeten indienen bij de Minister van OCW, met daarin het
gewenste overstapmoment en met medeondertekening van de onderwijsinstelling waaraan zij zich zal verbinden.
In verband met deze motie heb ik de afgelopen tijd gesprekken gevoerd
met de VU en met de tien seminaries van de ambtsopleidingen die
verbonden zijn aan de VU. Ik ben blij te constateren dat de samenwerking
tussen de VU en de aan haar verbonden seminaries in het algemeen naar
wens verloopt. Ook worden er gezamenlijk stappen gezet om de eerder
beoogde synergie en samenwerking tussen de ambtsopleidingen verder
vorm te geven. Er is een seminarieraad opgezet en de seminaries zoeken
elkaar steeds meer op om in hun onderwijs meer met elkaar samen te
werken. De VU en de seminaries zien daarin nog wel ruimte voor
verbetering en zullen zich de komende jaren inzetten op een verdere
uitbouw van de onderlinge synergie en samenwerking.
Tot slot wil ik u erop wijzen dat door deze nieuwe wijziging van de
financiering verschillende doelen die met de wijziging in 2016 werden
beoogd, zoals meer synergie en samenwerking tussen de ambtsopleidingen en het zorgen voor een landelijk dekkend aanbod van ambtsopleidingen, aandachtspunten kunnen worden. Het vertrek van een seminarie
5

Het gaat om de ambtsopleidingen van de Hersteld Hervormde Kerk en de Migrantenkerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 798

2

bij de VU met medeneming van financiering, zal consequenties hebben
voor de financiering van de overige ambtsopleidingen aan de VU. Naar
aanleiding van nader gesprek hierover met de VU heb ik besloten de VU
incidenteel te compenseren voor de jaren 2020 en 2021 voor doorlopende
vaste kosten. Conform de afspraak in 2016, zal ik eind 2021 / begin 2022 de
wijze van financiering van de ambtsopleidingen evalueren. Ik zal in dat
verband ook het eventuele vertrek van andere seminaries, alsmede de
verdeling tussen de seminaries binnen het gegeven lumpsumbedrag
meenemen bij de evaluatie. Overigens zijn er, blijkend uit gesprekken met
de faculteit Religie en Theologie van de VU, op dit moment geen
indicaties voor een eventueel vertrek van andere seminaries.
Vooralsnog ben ik, gegeven de gesprekken die ik op facultair niveau met
de VU en de seminaries heb gevoerd, in het algemeen positief gestemd
over de synergie, samenwerking en solidariteit tussen de VU en de
seminaries en de seminaries onderling.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 798

3