Mevrouw�Kooiman�(SP):
Voorzitter.�Ik�heb�de�eer�om�vandaag�als�eerste�spreker
mijn�collega's�in�vak-K�te�feliciteren�met�dit�initiatiefwetsvoorstel.�Er�zit�ontzettend�veel�tijd�in�de�voorbereiding
van�een�wetsvoorstel.�Als�het�dan�uiteindelijk�in�de�Tweede�Kamer�wordt�besproken,�is�dat�al�een�heel�mooie,�eerste�stap.�Ik�wens�de�initiatiefnemers�alvast�succes�met�de
beantwoording.
We�bespreken�vandaag�het�voorstel�om�de�alcoholleeftijd�te�verhogen�naar�18�jaar.�In�de�kroeg,�in�de�supermarkt,�in�de�sportkantine�mag�straks�geen�alcohol,
dus�ook�geen�licht�alcoholische�drank,�meer�worden�geschonken�aan�jongeren�onder�de�18�jaar.�De�SP�is�voorstander�van�de�verhoging�van�deze�leeftijdsgrens�en�dus
ook�voorstander�van�dit�wetsvoorstel.�Ik�moet�eerlijk�bekennen�dat�wij�er�niet�altijd�voorstander�van�zijn�geweest.
Ons�argument�tegen�was�altijd�dat�je�eerst�de�handhaving
op�orde�moet�hebben�voordat�je�overgaat�tot�een�verhoging�van�de�leeftijd.�Wij�waren�ertegen,�totdat�ik�een�keer
op�bezoek�was�bij�dr.�Nico�van�der�Lely�van�de�alcoholpoli
in�Delft.�Toen�kwam�ik�tot�de�conclusie�dat�de�wetenschap
mij�had�ingehaald.�Toen�ik�zag�wat�voor�jongeren�daar
werden�binnengedragen�en�merkte�hoezeer�ouders�om
die�leeftijdsverhoging�vroegen,�ben�ik�er�toch�eens�goed
over�gaan�nadenken.
Afgaande�op�de�stand�van�de�wetenschap�en�wat�dr.
Van�der�Lely�mij�destijds�vertelde�en�liet�zien,�zijn�er�heel
veel�zaken�die�wij�moeten�beseffen.�Alcoholgebruik�onder�jongeren�leidt�tot�leerachterstanden,�verslavingsgevoeligheid,�vertraging�in�de�botontwikkeling�en�seksualiteit,�en�blijvende�hersenschade.�Jongeren�die�drinken,
krijgen�meer�ongelukken�en�zijn�agressiever�dan�jongeren
die�niet�drinken.�Het�blijkt�ook�dat�ruim�de�helft�van�alle
comazuipende�jongeren�16�of�17�jaar�zijn,�de�meerderheid
is�zelfs�16�jaar.�Ik�heb�ouders�op�de�poli�gezien�die�huilend
aan�dr.�Van�der�Lely�vroegen�waarom�de�grens�niet�op�18
jaar�ligt.�Ze�kunnen�hun�kind�er�heel�moeilijk�van�overtuigen�dat�het�niet�mag�drinken�op�16-jarige�leeftijd�als�dat

wel�mag�van�de�wet.�Het�kind�kan�het�buiten�op�straat�gemakkelijk�krijgen,�die�ouders�staan�dus�nergens.
Dit�wetsvoorstel�is�dus�een�steuntje�in�de�rug�voor�de
ouders�die�daarom�vroegen.�Door�verhoging�van�de�wettelijke�leeftijd�neemt�ook�de�leeftijd�toe�waarop�jongeren
hun�eerste�alcohol�consumeren.�Invoering�van�de�wet
loont�dus.�Als�overheid�heb�je�dan�een�verantwoordelijkheid�en�het�is�goed�dat�deze�verantwoordelijkheid�vandaag�wordt�genomen.
Ik�kan�mij�voorstellen�dat�iedereen�die�dit�betoog�hoort,
denkt:�waarom�staat�de�naam�van�de�SP�dan�niet�onder
dit�initiatiefwetsvoorstel?�Het�klopt�dat�wij�erg�lovend�zijn,
maar�er�staat�één�zaak�in�dit�wetsvoorstel�waar�de�SP�niet
achter�staat.�Het�gaat�om�het�strafbaar�stellen�van�jongeren�die�alcohol�bij�zich�dragen.�De�SP�is�nooit�blij�geweest
met�het�strafbaar�stellen�of�criminaliseren�van�jongeren
onder�de�16�jaar,�en�nu�dus�ook�niet�van�jongeren�onder
de�18�jaar,�als�zij�alcoholhoudende�dranken�op�zak�hebben
op�publiekelijk�toegankelijke�plaatsen.�Wie�is�nu�de�volwassene?�In�plaats�van�jongeren�te�criminaliseren�heb�ik
liever�dat�de�industrie�verantwoordelijkheid�neemt.
Ik�ben�er�erg�voor�om�te�doen�wat�werkt.�Als�de�minister�destijds�had�kunnen�aantonen�of�de�initiatiefnemers
van�deze�wet�nu�kunnen�aantonen�dat�beboeten�werkt,
dan�zou�ik�hier�misschien�anders�in�staan.�De�initiatiefnemers�verwijzen�enkel�naar�eerdere�antwoorden�van�de
minister�en�daarmee�is�het�klaar.�Dat�snap�ik�niet.�Het�is
een�soort�van�onderbuikgevoel.�De�jongeren�worden�gestraft,�maar�de�industrie�blijft�helaas�in�de�praktijk�nog
vaak�buiten�schot.�Dat�kan�natuurlijk�niet.
Jongeren�komen�nog�steeds�net�zo�gemakkelijk�aan�cola�als�aan�alcohol.�Handhaving�is�dus�een�heel�belangrijke�taak.�Daarom�heb�ik�hiervoor�twee�amendementen
ingediend.�Ik�wil�graag�dat�de�alcoholindustrie�ook�verantwoordelijk�wordt�gehouden�voor�deze�taak,�onder�het
motto�"de�vervuiler�betaalt".�Destijds�hebben�de�Partij�van
de�Arbeid�en�ik�een�voorstel�gedaan�om�de�alcoholbranche�zelf�ook�mee�te�laten�betalen�aan�de�handhaving�bij
de�verkoop�van�alcohol.�Dat�voorstel�doe�ik�vandaag�nog
een�keer.�Ik�hoor�graag�de�mening�van�de�initiatiefnemers
over�de�verantwoordelijkheid�van�de�alcoholindustrie�en
het�voorstel�om�haar�verantwoordelijk�te�houden�voor�het
meebetalen�aan�de�handhaving.�Het�past�volgens�mij�heel
mooi�bij�het�rijtje�preventiemaatregelen�dat�deze�initiatiefnemers�zelf�hebben�opgesteld.
Ik�heb�het�geluk�dat�ik�ook�woordvoerder�politie�ben.�In
de�debatten�met�minister�Opstelten�is�de�politiecapaciteit
altijd�een�van�de�belangrijkste�thema's.�Ik�heb�altijd�veel
discussie�met�minister�Opstelten.�Hij�zegt�dat�er�niet�meer
politiecapaciteit�nodig�is,�maar�ondertussen�komen�er�wel
veel�extra�taken�naar�deze�agenten�toe.�Ook�volgens�de
indieners�heeft�de�politie�geen�extra�capaciteit�nodig�voor
handhaving,�omdat�gemeenten�de�handhaving�zelf�regelen�via�hun�jaarlijkse�plan�en�daarbij�de�boa's,�de�buitengewone�opsporingsambtenaren,�kunnen�inzetten.�Ik�maak
mij�zorgen�over�deze�keuze.�Gemeenten�zien�de�komende
jaren�namelijk�veel�decentralisaties�tegemoet,�met�enorme�budgetkortingen.�Ik�vraag�mij�af�wat�deze�buitengewone�opsporingsambtenaren�gaan�doen.�Gaan�zij�'s�avonds
in�de�kroeg�kijken�of�er�alcohol�wordt�geschonken�aan
minderjarigen?�Gaan�zij�de�straat�op�om�te�controleren
of�er�jongeren�zijn�die�alcohol�in�hun�bezit�hebben?�Gaan
zij�dus�handhavingstaken�van�de�politie�overnemen?�Wat
zijn�precies�hun�bevoegdheden?
Graag�hoor�ik�ook�of�gemeenten�verplicht�zijn�om�de
politie�te�betrekken�bij�het�handhavingsplan�en�de�uitvoe-

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

17
Drank-�en�Horecawet
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�Voorstel�van�wet�van�de�leden�Voordewind,�Van
der�Staaij,�Bouwmeester�en�Bruins�Slot�houdende�wijziging�van�de�Drank-�en�Horecawet�teneinde�enkele�leeftijdsgrenzen�te�verhogen�van�16�naar�18�jaar�en�de�preventie�en�handhaving�te�verankeren�(�33341�).
De�voorzitter:
Wat�dit�wetsvoorstel�betreft,�behandelen�we�vandaag�alleen�de�eerste�termijn�van�de�Kamer.�In�vak-K�heet�ik�welkom�de�initiatiefnemers�en�hun�ondersteuning.�Die�ondersteuning�zal�ik�speciaal�noemen:�mevrouw�Sandra�van
Ginneken,�de�heer�Wouter�Langendoen,�de�heer�Geerlof
de�Jong�en�de�heer�Rico�den�Boer.�Voorts�heet�ik�welkom
in�vak-K�de�staatssecretaris�van�VWS,�die�vandaag�als�adviseur�van�de�Kamer�optreedt.
Het�woord�is�als�eerste�aan�mevrouw�Kooiman�van�de
SP.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

Drank-�en�Horecawet

54-17-36

Kooiman
ring�daarvan.�De�initiatiefnemers�zeggen�terecht�dat�er
een�plan�moet�komen.�Dat�vind�ik�heel�goed.�Wordt�de
politie�daar�ook�in�gekend?
Ik�begon�mijn�betoog�met�de�alcoholpoli's.�Daar�wil�ik
ook�mee�eindigen.�De�SP�heeft�altijd�gepleit�voor�een�landelijk�dekkend�netwerk�van�alcoholpoli's.�De�minister�was
het�hier�destijds�mee�eens�en�heeft�gezegd�dat�zij�het�gaat
regelen.�Tot�mijn�verbazing�is�de�financiering�voor�deze
alcoholpoli's�echter�nog�steeds�niet�goed�geregeld.�De
dbc's�die�de�ziekenhuizen�moeten�gebruiken�voor�deze
behandeling�zijn�nog�steeds�niet�rond.�Toch�gek.�Wanneer
wordt�dit�nu�geregeld?�Misschien�kunnen�de�initiatiefnemers�hier�niets�over�zeggen,�maar�kan�de�staatssecretaris
dat�wel.�Het�zou�toch�goed�zijn�als�we�dit�voor�eens�en�altijd�regelen.
Zo�ben�ik�er�ook�een�groot�voorstander�van�om�in�iedere�alcoholpoli�een�kinderpsycholoog�op�te�nemen.
De�heer�Rutte�(VVD):
Ik�liet�mevrouw�Kooiman�even�verder�praten,�omdat�ik
dacht�dat�ze�nog�verder�zou�ingaan�op�handhaving.�De
VVD�vindt�handhaving�ook�ontzettend�belangrijk.�Mevrouw�Kooiman�zegt�dat�zij�veel�zorgen�heeft�over�alcoholintoxicatie.�Een�belangrijk�onderdeel�uit�de�Drank-�en
Horecawet�met�betrekking�tot�handhaving�is�dat�jongeren
zelf�verantwoordelijk�worden�gehouden�voor�alcoholbezit.
Kan�mevrouw�Kooiman�mij�uitleggen�waarom�zij�dat�nu
juist�wil�schrappen?�Dat�kan�ik�niet�helemaal�volgen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Het�is�goed�dat�de�heer�Rutte�daarop�terugkomt.�Ik�was�al
bij�het�onderwerp�alcoholpoli's.�Ik�vind�het�namelijk�niet
verantwoord�dat�je�de�verantwoordelijkheid�als�overheid
toeschuift�naar�de�jongeren,�terwijl�je�de�alcoholbranche
ongemoeid�laat.�Als�de�minister�en�de�initiatiefnemers�mij
eerder�hadden�kunnen�overtuigen�dat�het�beboeten�van
jongeren�daadwerkelijk�helpt,�hadden�zij�mij�misschien
nog�mee�kunnen�krijgen.�Ik�ben�vandaag�echter�niet�overtuigd�door�de�eerdere�beantwoording�van�de�minister,
maar�ook�niet�door�die�van�de�initiatiefnemers,�die�de�beantwoording�van�de�minister�raakt.�Zij�zeggen:�ja,�beboeten�helpt.�Er�is�echter�nergens�aangetoond�dat�het�helpt.
Ik�vind�het�moreel�verwerpelijk�om�de�jongeren�te�criminaliseren,�terwijl�wij�de�alcoholbranche�buiten�schot�laten.
De�heer�Rutte�(VVD):
Nog�afgezien�van�het�feit�dat�het�wat�vreemd�is�om�nu
een�onderdeel�uit�de�Drank-�en�Horecawet�te�halen�dat
over�drie�jaar�geëvalueerd�gaat�worden�–�wij�weten�dan
pas�of�het�werkelijk�werkt�–�heb�ik�een�aanvullende�vraag
aan�mevrouw�Kooiman.�Als�een�15-jarige�in�een�café�een
18-jarige�vraagt�om�bier�voor�hem�te�kopen�en�de�18-jarige�dit�op�verzoek�van�de�15-jarige�doet,�kan�mevrouw
Kooiman�mij�uitleggen�waarom�de�industrie�daar�dan
voor�verantwoordelijk�is�en�niet�de�15-jarige?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�wil�duidelijk�maken�dat�wij�jongeren�niet�moeten�criminaliseren�en�moeten�beboeten,�terwijl�wij�niet�weten�of
dat�werkt.�Dat�is�wat�de�VVD�graag�wil,�maar�ik�wil�graag
dat�wij�de�alcoholindustrie�zelf�verantwoordelijk�houden.
Daarom�heb�ik�ook�een�voorstel�ingediend.�Ik�hoop�dat
de�VVD�dan�wel�aan�mijn�zijde�staat�en�mij�niet�aanvalt.
Ik�stel�voor�dat�de�alcoholindustrie�zelf�ook�een�duit�in�het

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

zakje�doet�bij�de�handhaving,�zodat�wij�de�verantwoordelijkheid�samen�delen.
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Is�het�onderwerp�strafbaarstelling�van�jongeren�zo�belangrijk�dat�mevrouw�Kooiman,�als�haar�amendement�niet
wordt�aangenomen,�geen�steun�verleent�aan�het�gehele
voorstel?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Nee,�bij�ons�is�het�altijd�heel�belangrijk�om�af�te�wegen�of
er�genoeg�positiefs�overblijft�van�deze�wet,�als�het�er�toch
in�blijft�zitten.�In�essentie�ben�ik�het�met�het�grootste�gedeelte�van�de�wet�eens.�Daarom�begon�ik�ook�heel�positief.�Als�mijn�amendementen�het�mogelijk�helaas�niet�zullen�halen,�zal�ik�alsnog�voor�de�wet�stemmen.
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Mijn�collega�van�de�SP�heeft�het�over�het�criminaliseren
van�jongeren�en�over�handhaving�die�op�dit�moment�nog
niet�werkt.�Ik�vraag�mij�af�of�dit�niet�twee�heel�grote�brokken�zijn�die�op�dit�moment�ontbreken,�waardoor�de�eindconclusie�niet�anders�kan�zijn�dan�dat�de�SP�het�voorstel
niet�steunt,�als�haar�amendement�het�niet�haalt.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�vind�dat�je�als�overheid�een�voorbeeldfunctie�hebt.�Dat
is�een�belangrijke�taak.�De�overheid�moet�zeggen�dat�zij
het�zo�schadelijk�vindt.�Ik�heb�een�hele�lijst�aangegeven.
Die�kun�je�niet�negeren.�Wij�moeten�zelf�de�verantwoordelijkheid�nemen�en�zelf�stellen�dat�jongeren�tot�hun�achttiende�levensjaar�geen�alcohol�mogen.
Ik�was�bij�de�alcoholpoli's.�Ik�heb�aangegeven�dat�er
een�financieringsprobleem�is.�Dit�speelt�ook�bij�de�kinderpsychologen.�Heel�belangrijk�bij�de�alcoholpoli's�is�het
volgende.�Je�ziet�dat�daar�jongeren�binnenkomen�en�dat
zij�voorlichting�krijgen�over�wat�alcohol�doet.�Ik�heb�net
geschetst�hoe�schadelijk�het�kan�zijn.�Ook�is�het�belangrijk
om�eventuele�nazorg�in�te�schakelen.�Dat�kan�een�kinderpsycholoog.�Daarbij�is�het�probleem�dat�die�niet�per�definitie�is�opgenomen�in�de�financiering.�De�initiatiefnemers
gaven�op�mijn�vragen�aan�dat�elke�alcoholpoli�anders
werkt.�Ik�weet�niet�of�daar�een�kinderpsycholoog�aanwezig�moet�zijn.�De�oprichter�van�de�alcoholpoli's�geeft�aan
dat�de�kinderpsycholoog�wel�degelijk�belangrijk�is�en�dat
hij�die�graag�opgenomen�zou�zien.�Ik�hoor�de�initiatiefnemers�dus�graag�over�het�belang�van�zo'n�kinderpsycholoog�bij�de�alcoholpoli's.

Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Voorzitter.�Ook�ik�ben�bij�de�alcholopoli�geweest,�op�het
idee�gebracht�door�de�SP. Ik�heb�daar�toch�een�wat�andere�indruk�gekregen.�Er�komt�nu�dus�een�verhaal�dat�voor
een�deel�wat�tegenovergesteld�is,�maar�dat�mag.�Het�is
immers�een�debat.
Jongeren�worden�steeds�mondiger�en�worden�ook�eerder�als�volwassenen�gezien.�In�de�Wet�op�de�geneeskundige�behandelingsovereenkomst�word�je�vanaf�je�16de�jaar
als�volwassene�beschouwd.�Zo�kunnen�jongeren�zelfstandig�beslissen�of�zij�voor�een�medisch�onderzoek�of�behandeling�toestemming�geven.�Regelmatig�gaan�er�stemmen
op,�bijvoorbeeld�in�het�kader�van�het�stemrecht,�om�de
leeftijd�te�verlagen�naar�16�jaar.�Dit�zijn�voorbeelden�waarbij�de�leeftijdsgrens�wordt�verlaagd.�Vandaag�stelt�een

26 februari 2013
TK�54

54-17-37

Bergkamp
aantal�partijen�een�tegengestelde�beweging�voor:�de�verhoging�van�de�alcoholleeftijd�van�16�naar�18�jaar.
Voor�D66�is�het�vooral�de�vraag�of�dit�een�oplossing�is
voor�het�probleem�dat�jongeren�te�vroeg�en�te�veel�zouden�drinken.�De�onderzoeken�over�de�schade�van�alcohol�voor�de�groei�van�onze�hersenen�zijn�bekend.�Er�is
sprake�van�voortschrijdend�inzicht.�De�wetenschap�heeft
daarbij�de�laatste�decennia�inzichten�opgeleverd.�Voor
ons�speelt�dit�ook�een�belangrijke�rol�in�de�beoordeling
van�de�beleidsvoorstellen�op�dit�gebied.�Wij�willen�beleid
dat�werkt�en�dat�zorgvuldig�tot�stand�is�gekomen.�Tot�ons
24ste�levensjaar�ontwikkelen�onze�hersenen�zich�en�heeft
het�drinken�van�alcohol�hierop�een�schadelijk�effect.�De
vraag�is�of�een�verhoging�van�de�leeftijdsgrens�de�oplossing�is�voor�het�voorkomen�van�schade,�of�dat�er�beter
gekeken�kan�worden�naar�preventie,�de�zelfbeschikking
van�jongeren�en�de�handhaving�van�bestaande�normen.
Op�dit�moment�is�dat�nog�niet�goed�geregeld.�Dat�gaf�de
collega�van�de�SP�zojuist�al�aan.
Sinds�1 januari�2013,�dus�nog�maar�heel�kort,�is�het
strafbaar�om�onder�de�16�jaar�in�openbare�ruimten�alcohol�te�bezitten.�Dat�is�slechts�een�paar�maanden�geleden
ingegaan.�Met�deze�wet�wordt�voorgesteld�om�die�leeftijd
te�verhogen�naar�18�jaar.�De�ene�wijziging�is�nog�niet�ingevoerd�of�de�andere�wordt�alweer�voorgesteld.�Volgens
D66�is�het�ongewenst�om�een�zigzagbeleid�te�hebben.�De
fractie�van�D66�vraagt�dan�ook�aan�de�indieners�of�niet
eerst�moet�worden�afgewacht�wat�de�effecten�zijn�van�de
strafbaarstelling�voor�jongeren�onder�de�16�jaar�alvorens
over�te�gaan�naar�18�jaar.�De�collega�van�de�VVD�zei�net
in�een�interruptie�dat�over�drie�jaar�wordt�gekeken�naar
het�effect.�Voor�de�verkiezingen�was�het�nog�steeds�een
standpunt�van�de�VVD. Ik�ben�benieuwd�naar�het�verhaal
straks�daarover.�Voor�ons�is�het�belangrijk�om�goed�te�kijken�naar�de�effecten�alvorens�die�leeftijd�binnen�een�paar
maanden�te�verhogen.
De�nieuwe�Drank-�en�Horecawet�moet�worden�gehandhaafd�door�de�gemeente.�Geld,�capaciteit,�het�moet�allemaal�beter�worden�geregeld.�Bij�de�groep�waar�het�over
gaat,�is�de�pakkans�nu�immers�minimaal.�Als�we�alleen�de
groep�vergroten�en�geld�uitblijft,�vergroten�we�het�handhavingstekort.�Kunnen�de�indieners�aangeven�hoe�dat
gaat?�We�horen�heel�veel�kritische�geluiden�op�dit�moment.�Moet�niet�eerst�de�handhaving�op�orde�zijn,�alvorens�met�een�wijziging�te�komen?
Bij�de�indieners�is�een�hoop�wensdenken�over�het�terugdringen�van�alcoholgebruik�onder�jongeren,�met�een
verbod�als�tovermiddel.�Wij�delen�de�wens�om�alcoholmisbruik�te�voorkomen,�maar�denken�anders�over�de�realisatie�daarvan.�Laten�we�jongeren�leren�zelfstandig�en
onafhankelijk�te�denken,�waardoor�zij�beter�de�juiste�keuzes�kunnen�maken.�Met�andere�woorden,�laten�we�vooral
inzetten�op�preventie.
D66�vertrouwt�op�de�kracht�van�ouders�en�ziet�een�verantwoordelijkheid�bij�de�opvoeding�van�hun�kinderen.�De
indieners�erkennen�ook�die�verantwoordelijkheid�door
geen�leeftijdsgrens�op�te�nemen�voor�het�gebruik�van�alcohol.�Ouders�bepalen�zelf�of�en,�zo�ja,�op�welke�leeftijd
thuis�alcohol�wordt�geschonken.�De�ouders�zijn�hier�in�de
eerste�plaats�voor�verantwoordelijk�en�normerend,�niet�de
overheid.
Uit�een�recent�internationaal�onderzoek�blijkt�dat�Nederlandse�jongeren�minder�zijn�gaan�drinken,�ook�ten�opzichte�van�andere�Europese�landen.�Dat�geldt�voor�groepen�tot�15�jaar.�In�2005�dronk�een�relatief�hoog�percentage�Nederlandse�15-jarigen�minimaal�eens�per�week�alco-

hol.�In�2009�en�2010�was�het�percentage�gemiddeld.�Uit
onderzoek�van�het�Trimbos-instituut�blijkt�dat�alcoholgebruik�van�scholieren�tussen�de�12�en�16�jaar�systematisch
is�gedaald.�Van�een�strafbaarstelling�voor�jongeren�onder
de�16�jaar�was�toen�nog�geen�sprake.�We�kunnen�ook�niet
zeggen�dat�er�tot�die�tijd�sprake�van�goede�handhaving�is
geweest.�Kunnen�de�indieners�aangeven�hoe�dit�positieve
resultaat�gerealiseerd�is,�hoewel�er�geen�sprake�was�van
goede�handhaving�en�strafbaarstelling?�Welke�rol�heeft
voorlichting�daarin�gespeeld?�Is�het�niet�te�danken�aan
voorlichting�en�allerlei�campagnes�dat�er�een�cultuurnorm
is�ontstaan�om�niet�te�drinken�als�je�jonger�bent�dan�16
jaar?�Tegelijkertijd�is�er�een�toename�van�het�aantal�opnames�in�ziekenhuizen�wegens�alcoholvergiftiging�van�jongeren�onder�de�16�jaar.�Het�aantal�excessen,�althans�de
erkenning�daarvan,�neemt�toe.�Moet�je�niet�kijken�wat�er
aan�de�hand�is�met�die�heel�jonge�comadrinkers�en�maatwerk�leveren,�zoals�de�alcoholpoli's�ook�doen?�Er�is�namelijk�vaak�meer�aan�de�hand.�Toen�ik�bij�de�alcoholpoli�was�heb�ik�ook�doorgevraagd�naar�wat�voor�groep�jongeren�daar�terechtkomt.�Vaak�spelen�er�ook�heel�andere
factoren�een�rol,�bijvoorbeeld�in�de�gezinssituatie,�met
verwaarlozing,�mishandeling�en�noem�het�allemaal�maar
op.�Dat�wil�niet�zeggen�dat�iedereen�die�daar�terechtkomt,
een�slechte�levenssituatie�heeft,�maar�het�valt�wel�op�dat
er�vaak�meer�aan�de�hand�is.�Ik�maak�me�daar�grote�zorgen�over.�Ook�het�aantal�meisjes�in�deze�groep�neemt�toe.
Wat�is�er�aan�de�hand?�Moeten�we�niet�veel�meer�kijken
naar�maatwerk�en�meer�onderzoek�doen�om�dit�beter�te
kunnen�aanpakken?�De�alcoholpoli�verricht�wat�dat�betreft
buitengewoon�goed�werk.
Het�fors�drinken�in�hokken�en�keten�en�het�comazuipen�zijn�maatschappelijke�problemen.�Opvallend�is�dat�de
meeste�comazuipers�vanwege�hun�leeftijd�nu�al�onder�de
wet�vallen.�Daarnaast�vindt�de�verstrekking�van�alcohol
in�hokken�en�keten�vooral�plaats�via�vrienden�en�in�de�privésfeer.�Daaraan�verandert�niets�met�de�verhoging�van�de
leeftijdsgrens.�Ook�wordt�drank�vaak�ingekocht�door�16plussers�voor�jongere�vriendjes�en�vriendinnetjes.�Worden�dit�geen�18-plussers�als�de�wijziging�doorgaat?�Welke
aanwijzingen�hebben�de�indieners�dat�deze�rol�niet�wordt
overgenomen�door�18-plussers?�Met�andere�woorden:�is
het�verbod�niet�makkelijk�te�ontduiken?
Sommige�maatschappelijke�problemen�en�fenomenen
zijn�niet�weg�te�denken.�Denken�dat�de�samenleving�op
deze�manier�maakbaar�is,�leidt�niet�zelden�tot�negatieve
effecten�die�groter�zijn�dan�het�oorspronkelijke�probleem,
in�dit�geval�drinken�in�keten�en�op�plekken�zonder�toezicht.�Kunnen�de�indieners�aangeven�waarom�ze�verwachten�dat�een�verhoging�van�de�leeftijd�naar�alle�waarschijnlijkheid�een�oplossing�is�voor�deze�genoemde�problemen?
Leidt�een�verbod�niet�juist�tot�meer�verborgen�excessief
drankgebruik?�En�als�dat�niet�werkt,�gaan�we�dan�de�leeftijd�over�een�halfjaar�weer�verhogen,�naar�21�jaar?�Ik�ben
ook�heel�benieuwd�of�de�indieners�überhaupt�hebben
overwogen�om�de�leeftijd�op�te�hogen�naar�21�jaar�als�dit
niet�voldoende�oplevert.
Sinds�1 januari�geldt�de�gewijzigde�Drank-�en�Horecawet.�De�fractie�van�D66�wil�eerst�handhaving�en�een
goede�evaluatie�van�deze�nieuwe�wet.�Dan�weten�we�of
de�bestaande�normen�door�gemeenten�in�de�toekomst
worden�nageleefd�en�of�de�preventie�helpt.�De�inkt�van
de�ene�wet�is�nog�niet�droog�of�de�andere�wet�is�alweer
klaar.�Dat�is�een�slechte�zaak�als�je�als�overheid�betrouwbaar�en�geloofwaardig�wilt�zijn.�D66�vindt�het�belangrijk
dat�we�jongeren�leren�om�onafhankelijk�te�denken�en�dat

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Drank-�en�Horecawet

54-17-38

Bergkamp
ze�in�toenemende�mate�zelfbeschikking�krijgen�en�weloverwogen�hun�eigen�keuzes�kunnen�maken.�Als�liberale�partij,�vandaag�misschien�wel�de�enige�liberale�partij,
willen�we�niet�inzetten�op�een�verbod�voor�allen�maar�op
preventie�en�handhaving�van�bestaande�normen�en�op
maatwerk�voor�een�groep�die�overmatig�drinkt.�Daar�valt
nog�een�wereld�te�winnen.

Mevrouw�Keijzer�(CDA):
Voorzitter.�Namens�de�CDA-fractie�complimenten�aan�de
indieners,�met�name�aan�de�heer�Voordewind,�die�met�dit
initiatief�is�begonnen.�Dank�ook�aan�alle�andere�partijen.
De�snelheid�van�de�verdere�behandeling�van�dit�initiatief
zal�erdoor�bevorderd�worden.�Namens�de�CDA-fractie�ook
dank�aan�Sabine�Uitslag,�die�hier�nu�niet�aanwezig�is.�Zij
heeft�als�eerste�initiatiefnemer�in�onze�fractie�met�haar
aanvalsplan�Jongeren�en�alcohol�weer�duidelijk�gemaakt
hoe�het�CDA�denkt�over�dit�heel�belangrijke�onderwerp.
We�hopen�dat�een�aantal�andere�ideeën�uit�dit�plan�mogen�volgen,�zoals�het�verbieden�van�het�aanbieden�van
alcohol�onder�een�bepaalde�prijs,�de�zogenoemde�happy�hours,�alsook�minder�reclamemogelijkheden�en�een
landelijke�dekking�van�nazorg�en�alcoholpoli's.�Het�CDA
hoopt�dat�we�de�snelheid�erin�kunnen�houden.�Bij�dit�onderwerp�geldt:�hoe�sneller,�hoe�beter.�Het�is�hier�al�gememoreerd:�de�effecten�van�alcohol�op�de�hersenen�van�jongeren�zijn�heel�erg�schadelijk.�Het�wordt�één�grens�van
18�jaar�en�met�dank�aan�de�staatssecretaris,�vandaag�hier
aanwezig�in�een�andere�rol,�wordt�het�roken�hierbij�ook
meegenomen.�Dit�was�ook�een�wens�van�het�CDA.�Het
is�denk�ik�goed�om�daarbij�ook�de�vraag�te�stellen�of�het
handhaven�van�het�rookverbod�in�de�horeca�ook�overgaat
naar�de�gemeentes.�Wij�mogen�er�toch�van�uitgaan�dat�er
straks�gehandhaafd�gaat�worden?
Nog�steeds�drinken�te�veel�jongeren�te�veel�alcohol.
Dat�is�ook�een�kwestie�van�voorlichting.�In�de�vele�mails
die�wij�hierover�ontvangen�hebben,�gaat�het�vaak�over
de�leeftijdsgrens,�de�handhaving,�maar�ook�over�de�voorlichting�over�de�effecten�van�alcohol�op�de�hersenen�van
jonge�mensen.�En�dat�is�niet�niks,�zoals�hier�al�gezegd�is.
Dit�is�geen�totaalverbod.�Het�wetsvoorstel�betekent�niet
dat�wij�achter�de�voordeur�gaan�controleren�of�er�onder
de�18�jaar�gedronken�wordt.�En�dat�is�op�zich�goed.�Daarmee�zou�de�overheid�een�stap�te�ver�gaan.�Het�is�wél�een
steun�in�de�rug�aan�al�die�opvoeders�om�het�gesprek�hierover�met�hun�kinderen�aan�te�gaan.�Opvoeding�is�daarbij
van�het�allergrootste�belang.�Ouders�moeten�het�gesprek
daarover�aangaan.�Ik�ben�net�terug�uit�Oostenrijk.�Ik�was
in�de�buurt�van�Gerlos,�naar�ik�heb�begrepen�nummer�één
après-ski.�Ik�hoorde�'s�avonds�allemaal�geluiden�in�mijn
hotelkamer.�Het�klonk�heel�gezellig.
Mevrouw�Bouwmeester�(PvdA):
In�úw�hotelkamer?
Mevrouw�Keijzer�(CDA):
Maakt�u�zich�geen�zorgen,�mevrouw�Bouwmeester,�de
geluiden�kwamen�van�buiten�mijn�slaapkamer.�Ook�daar
vraag�je�je�natuurlijk�wel�af�wat�de�leeftijd�is�van�de�mensen�die�daar�drinken.�Ook�daar�is�het�van�het�allergrootste
belang�dat�duidelijk�wordt�wat�de�effecten�op�hersenen
zijn�en�dat�het�ook�op�een�andere�manier�kan.�Het�moet
gehandhaafd�worden.�Zoals�ik�al�zei,�gaat�het�ook�om�een
steun�in�de�rug�aan�al�die�ouders�om�het�gesprek�hierover

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

aan�te�gaan.�Daarmee�wil�ik�niet�zeggen�dat�je�het�voorkomt,�maar�opvoeden�is�het�stoppen�van�jouw�adviezen
in�het�geweten�van�je�kinderen.
Het�is�een�duidelijk�signaal�aan�gemeentes�die�de�handhaving�en�preventie�moeten�oppakken.�Het�CDA�heeft�alle�vertrouwen�in�gemeentes,�ook�omdat�zij�na�de�laatste
wijziging�van�de�Drank-�en�Horecawet�en�het�niet�doorgaan�van�het�experimenteerartikel�–�dat�was�een�amendement�van�het�CDA�–�een�duidelijk�signaal�hebben�gegeven
aan�het�parlement.�Wat�was�de�strekking�van�dat�experimenteerartikel?�Het�bood�de�mogelijkheid�aan�gemeentes�om�vooruitlopend�op�deze�wet�in�de�eigen�gemeente
de�leeftijd�al�op�18�jaar�te�zetten.�Dit�amendement�haalde�het�niet,�maar�het�heeft�wel�geleid�tot�een�lobby�van
gemeenten�richting�het�parlement�om�ons�erop�te�wijzen
dat�er�echt�iets�moest�veranderen.�CDA-wethouder�Hugo
de�Jonge�heeft�in�Rotterdam�gewerkt�met�het�programma�Drugs�&�Alcohol,�waarin�de�norm�wordt�gesteld�op�18
jaar.�Hij�is�daar�in�gesprek�gegaan�met�ouders�om�te�laten�zien�dat�het�gebruik�van�alcohol�onder�die�leeftijd�niet
wenselijk�is.�De�werkelijke�effecten,�zoals�onderprestatie,
schooluitval�en�verslaving,�worden�later�zichtbaar.�In�Rotterdam�krijgen�ouders�van�professionals�op�scholen�en
in�de�Centra�voor�Jeugd�en�Gezin�bij�de�verschillende�periodieke�geneeskundige�onderzoeken�te�horen�dat�zij�erop�moeten�toezien,�dat�het�hun�verantwoordelijkheid�en
functie�is�om�hun�kinderen�te�laten�zien�dat�drinken�voor
je�achttiende�niet�goed�is.�Hiermee�wordt�voorrang�gegeven�aan�welzijn�en�kansen�van�de�jeugd.
Ook�elders�zien�wij�duidelijke�signalen�aan�ouders.
Voor�velen�is�dat�een�steun�in�de�rug.�Ik�verwijs�naar�een
stuk�in�Trouw�van�Beatrijs�Ritsema�in�reactie�op�een�vraag
van�een�ouder�of�het�oké�is�om�thuis�een�feestje�te�geven�waarbij�15-�en�16-jarigen�aanwezig�zijn,�waarbij�alcohol�geschonken�wordt�en�waarbij�de�ouders�op�verzoek
van�de�kinderen�even�elders�bivakkeren.�Het�zal�velen�niet
onbekend�in�de�oren�klinken.�Terecht�was�het�advies�van
mevrouw�Ritsema�aan�de�ouders�dat�je�dat�op�die�manier
niet�moet�doen.�Het�is�aan�ouders�om�een�norm�te�stellen.�In�het�artikel�werd�gerefereerd�aan�dit�wetsvoorstel.
Zo�was�het�ook�toen�al�een�steun�in�de�rug�aan�ouders.
Het�CDA�hoopt�dat�de�voorlichting�over�deze�maatregel�net�zo�goed�zal�gaan�als�de�voorlichting�over�het�in�bezit�hebben�van�alcohol.�Ik�denk�aan�stickers�in�supermarkten�en�aan�folders.�Overigens�zal�deze�nieuwe�grens�gemakkelijker�te�handhaven�en�te�controleren�zijn,�omdat�er
straks�nog�maar�één�grens�is.�Pas�vanaf�18�jaar�mag�men
wat�drinken�maar�dan�uiteraard�wel�met�mate.�Veel�17-jarigen�vragen�zich�overigens�af�of,�wanneer�ze�vóór�de�inwerkingtreding�van�de�wet�nog�geen�18�jaar�zijn,�ze�dan
geen�alcohol�mogen�nuttigen.�Ik�hoor�ook�daarop�graag
een�antwoord.�Ik�vermoed�al�te�weten�wat�het�antwoord
is,�maar�het�is�misschien�goed�om�dat�van�de�initiatiefnemers�zelf�te�horen.
De�heer�Rutte�(VVD):
Mevrouw�Keijzer�geeft�aan,�zoals�ook�de�indieners�hebben
gezegd,�dat�handhaving�gemakkelijker�gaat�worden�omdat�er�nog�maar�één�grens�geldt,�namelijk�die�van�18�jaar.
Gaat�zij�daarbij�dan�niet�voorbij�aan�het�feit�dat�als�we�op
korte�termijn�de�leeftijdsgrens�van�16�jaar�in�een�keer�op
18�jaar�stellen,�de�300.000�jongeren�die�nu�nog�wel�alcohol�mogen�drinken,�dat�van�de�ene�op�de�andere�dag�dan
niet�meer�mogen?�Dat�leidt�toch�tot�extra�handhavingsinspanningen,�zeker�bij�deze�ingewikkelde�doelgroep?

26 februari 2013
TK�54

54-17-39

Keijzer
Mevrouw�Keijzer�(CDA):
De�heer�Rutte�gaat�er�dus�van�uit�dat�al�die�300.000�jongeren�drinken,�maar�dat�is�natuurlijk�nog�maar�de�vraag.
Er�zijn�er�vast�een�heleboel�bij�die�er�wel�verstandig�mee
omgaan.�Het�is�natuurlijk�ook�niet�zo�dat�je�het�van�de�ene
op�de�andere�dag�doet.�Dit�komt�in�de�krant�terecht.�We
krijgen�allemaal�mails�van�jongeren�en�ook�thuis�aan�de
keukentafel�krijgen�we�die�vraag.�Er�zal�dus�goede�voorlichting�moeten�zijn�en�bovendien�zal�er�een�goede�termijn�afgesproken�moeten�worden�waarbinnen�het�ingevoerd�gaat�worden.�De�vraag�waar�het�hier�overigens�echt
over�gaat,�is�of�we�onze�jeugd�willen�beschermen�en�of
we�hier�wetgeving�willen�die�de�jeugd�beschermt.

De�heer�Rutte�(VVD):
Voorzitter.�Het�heeft�een�tijdje�geduurd�sinds�de�installatie�in�dit�huis�op�20 september�2012,�maar�nu�is�het�dan�zo
ver:�ik�mag�hier�voor�het�eerst�spreken.�Ik�heb�er�enorm
naar�uitgezien�en�hoop�dat�er�nog�vele�keren�zullen�volgen�dat�ik�in�deze�zaal�mag�spreken�en�debatteren.�Ik�vind

het�extra�bijzonder�dat�ik�mijn�maidenspeech�mag�houden
bij�de�behandeling�van�een�initiatiefwet.�Het�recht�op�het
maken�van�een�initiatiefwet�is�een�van�de�meest�bijzondere�rechten�van�een�Tweede�Kamerlid.�Ik�heb�groot�respect
voor�de�parlementariërs�die�het�vele�werk�kunnen�verzetten�om�te�komen�tot�een�initiatiefwet.�Dat�is�bepaald�geen
sinecure.�Daarvoor�wil�ik�de�initiatiefnemers�van�deze�wet
een�groot�compliment�geven.
Voordat�ik�overga�tot�de�behandeling�van�de�voorliggende�initiatiefwet,�wil�ik,�als�u�mij�dat�toestaat,�graag
wat�vertellen�over�mijn�drijfveren�als�politicus.�Ik�ben
opgegroeid�in�Twente,�in�het�prachtige�dorp�Haaksbergen,�waar�mijn�fractiegenoot�Han�ten�Broeke�nog�steeds
woont.�Bij�ons�thuis�ging�geen�maaltijd�voorbij�zonder
stevige�debatten�over�de�politieke�actualiteit�van�dat�moment.�Dat�werd�versterkt�toen�mijn�vader�Nico�zich�in
1982�kandideerde�voor�de�gemeenteraad.�Ik�vond�het�geweldig.�Ik�kan�mij�nog�tot�de�dag�van�vandaag�herinneren
hoe�ik�als�tienjarig�jongetje�aan�de�hand�van�mijn�vader
meegenomen�werd�op�campagne.�Of�het�nu�aan�mij�lag
of�aan�mijn�vader,�hij�werd�gekozen.�De�VVD�kreeg�bij�die
verkiezingen,�voor�het�eerst�in�de�historie,�vier�zetels�in�de
raad�van�Haaksbergen�en�ik�was�ontzettend�trots�op�mijn
vader.�Gedurende�de�vier�jaar�dat�mijn�vader�in�de�raad
zat,�ben�ik�vele�keren�naar�hem�wezen�luisteren�en�kijken
en�ik�genoot�van�ieder�debat.
Mijn�vader�hield�het�raadswerk�helaas�maar�vier�jaar
vol.�Hij�kon�het�niet�combineren�met�zijn�werk.�In�1990�–�ik
was�inmiddels�voor�mijn�studie�naar�Groningen�verhuisd
–�nam�mijn�moeder�Leonie�zitting�in�de�gemeenteraad.
Vier�jaar�later�werd�zij�zelfs�wethouder.�Opnieuw�vond�ik
het�geweldig.�Mijn�moeder�is�overigens�nog�steeds�gemeenteraadslid.�Een�prachtige�lokale�politieke�carrière
van�maar�liefst�23�jaar.
Ik�kan�wel�zeggen�dat�politiek�en�liberalisme�mij�dus
met�de�paplepel�zijn�ingegoten.�Een�liberalisme�waarbij
voor�mijn�ouders�vooropstond�dat�je�zelf�verantwoordelijk�bent�om�het�maximale�uit�je�leven�te�halen.�Wat�dat
maximale�is,�dat�verschilt�per�persoon,�aangezien�mensen
nu�eenmaal�niet�gelijk�zijn.�Tegelijk�werd�mij�van�kindsbeen�af�aan�duidelijk�gemaakt�dat�mensen�weliswaar�niet
gelijk�zijn,�maar�wel�gelijkwaardig.�Een�kundige�timmerman�verdient�minstens�evenveel�lof�als�een�vermaarde
hoogleraar.�Voor�mijn�ouders�stond�voorop�dat�de�overheid�geen�taak�heeft�om�voor�je�levensgeluk�te�zorgen.
Dat�moet�je�zelf�doen.�De�overheid�moet�wel�een�baken
zijn�voor�mensen�die,�al�dan�niet�tijdelijk,�het�echt�niet�zelf
kunnen�rooien.�Een�maatschappij�waarin�mensen�wachten�tot�de�overheid�hun�probleem�of�de�problemen�van
een�ander�oplost,�was�voor�mijn�ouders,�en�ook�voor�mij,
een�gruwel.�Dat�was�toen�zo�en�dat�is�nog�steeds�zo.
Naast�de�verantwoordelijkheid�voor�jezelf�heb�je�ook
een�sterke�verantwoordelijkheid�voor�een�ander,�zo�leerde�ik�als�kind.�Voor�mijn�ouders�ging�die�verantwoordelijkheid�voor�anderen�ver.�Zij�hebben�zich�jarenlang�ingezet�voor�de�Stichting�Hulp�aan�Polen.�In�verband�met�dat
vrijwilligerswerk�zijn�wij�midden�jaren�tachtig,�toen�Polen
nog�een�communistisch�regime�kende,�een�aantal�keren
in�dat�mooie�land�geweest.�Wat�ik�daar�zag�–�de�volkomen
verpaupering�van�een�rijk�land,�de�grote�onvrijheid,�de�alomtegenwoordige�repressie,�de�angst�van�mensen�om
zich�uit�te�spreken�en�de�onmogelijkheid�om�zelf�invulling
aan�je�leven�te�geven�–�heeft�op�mij�als�tiener�een�grote
indruk�gemaakt.�Het�heeft�mij�gesterkt�in�de�overtuiging
dat�een�goede�overheid�haar�burgers�waar�mogelijk�vrijlaat;�vrij�om�hun�leven�zo�in�te�vullen�als�zij�zelf�willen;�vrij

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

De�heer�Rutte�(VVD):
Het�gaat�in�totaal�om�400.000�jongeren,�van�wie�aangetoond�is�dat�300.000�alcohol�gebruiken�en�die�dat�straks
niet�meer�mogen�doen.�Dat�is�gewoon�een�feit.�Mevrouw
Keijzer�zei�zo-even�aanvullend�iets,�wat�ik�toch�wel�interessant�vind,�namelijk�dat�we�het�niet�zomaar�doen�en�dat
we�de�tijd�moeten�nemen�voor�invoering�en�voorlichting.
Wat�vindt�zij�dan�een�goede�termijn�voordat�we�deze�wet
in�werking�zouden�moeten�laten�treden?
Mevrouw�Keijzer�(CDA):
De�heer�Rutte�doet�nu�net�alsof�over�hetgeen�wij�hier�aan
het�doen�zijn�en�over�alle�discussies�over�dit�onderwerp,
nooit�iets�in�de�kranten�heeft�gestaan.�Terecht�krijgen�we
heel�veel�vragen�van�jongeren�hierover.�Dit�is�een�onderwerp�dat�leeft.�Er�moet�goede�voorlichting�over�komen.
Daar�wordt�natuurlijk�ook�al�aan�gewerkt.�Juist�omdat�het
gaat�over�de�gezondheid�van�onze�kinderen�is�het�wel�van
belang�om�de�wet�snel�in�te�voeren.�Blijkbaar�gaat�het
dan�om�300.000�jongeren�die�drinken.�De�vraag�is�wat�de
VVD-fractie�dan�liever�heeft:�het�beschermen�van�onze
jeugd�of�meegaan�in�andere�belangen�die�hier�ook�een�rol
spelen?�Voor�de�CDA-fractie�geldt�uiteindelijk�de�gezondheid�van�onze�jongeren.�Dan�zullen�ze�dus�maar�wat�langer�moeten�wachten�voordat�ze�legaal�mogen�drinken.
Voorzitter.�Ik�heb�verder�nog�een�vraag�over�de�boetes.�Klopt�het�dat�men�onder�de�16�jaar�een�boete�van
€ 45�krijgt�en�onder�de�18�jaar�een�boete�van�€ 90�en�zo�ja,
waarom�is�dat�dan?
Wat�betreft�de�handhaving�zal�er�op�gemeentelijk�niveau�op�dit�vlak�niet�alleen�in�de�horeca�het�een�en�ander
moeten�gebeuren�maar�ook�in�supermarkten�en�slijterijen.
Ik�sluit�af.�Zoals�hier�terecht�al�is�gezegd,�gaat�het�om
voorlichting,�handhaving�en�de�leeftijd�naar�18�jaar,�in�het
belang�van�onze�kinderen.
De�voorzitter:
Dan�geef�ik�het�woord�aan�de�heer�Arno�Rutte�van�de
VVD. Mijnheer�Rutte�mag�hier�voor�het�eerst�in�deze�zaal
spreken.�Hij�heeft�zijn�maidenspeech�en�mag�dus�voor
één�keer�genieten�van�het�voorrecht�dat�hij�niet�onderbroken�mag�worden�door�zijn�collega's�in�de�eerste�termijn.
Ik�zou�zeggen:�geniet�ervan.

Drank-�en�Horecawet

54-17-40

Rutte
zodat�er�verschil�tussen�mensen�mag�zijn;�vrij�zodat�mensen�ook�echt�verantwoordelijk�kunnen�zijn�voor�hun�eigen
leven�en�dat�van�anderen.
Mijn�leven�in�Haaksbergen�ging�over�in�een�studentenleven�in�de�door�mij�zo�geliefde�stad�Groningen.�Ik�stortte
mij�naast�mijn�studie�ook�op�mijn�kleine�studentenvereniging�Cleopatra.�Daar�vormde�ik�bijvoorbeeld�samen�met
mijn�vrienden�de�rock�and�rollband�Harige�Harry�en�de�Ladyshavers,�waarmee�ik�aanstaande�zaterdag�weer�mag
optreden.�Zij�hebben�mij�speciaal�gevraagd�om�dat�te�zeggen,�zodat�het�hier�in�de�annalen�van�de�Tweede�Kamer
vermeld�wordt,�en�zo�ben�ik�dan�ook�wel�weer.
In�Groningen�ontmoette�ik�in�1991�mijn�lieve�vrouw
Ymke.�Groningen�is�echt�mijn�stad.�Het�is�de�stad�waar
Ymke�en�ik�afstudeerden;�zij�medische�biologie�en�ik�strafrecht;�de�stad�waar�wij�in�1998�trouwden;�de�stad�waar
Ymke�in�2000�promoveerde;�de�stad�waar�in�2003�mijn
dochter�Rosa�en�in�2005�mijn�dochter�Amber�geboren
werden;�en�de�stad�waar�ik�in�2010�gemeenteraadslid
werd,�want�het�politieke�bloed�kruipt�kennelijk�waar�het
niet�gaan�kan.
Ik�had�mijn�verkiezing�in�de�gemeenteraad�dolgraag
met�mijn�vader�willen�delen.�Helaas�was�dat�niet�mogelijk.
Mijn�vader�overleed�in�februari�2007�na�een�kort�ziekbed
aan�kanker.�Hij�overleed�tweeënhalve�maand�nadat�mijn
broer�Nico�ook�aan�kanker�overleden�was.�Mijn�broer�was
meer�dan�een�jaar�ziek,�een�jaar�met�vele�ups�en�downs;
een�jaar�waarin�eerst�de�schok�van�de�ziekte�kwam,�toen
de�schok�van�de�definitieve�diagnose,�de�hoop�van�twee
medicijnstudies�waar�hij�enorm�van�opknapte�maar�die
hem�niet�konden�genezen�en�uiteindelijk�toch�zijn�onverwachte�overlijden,�de�dag�nadat�zijn�dochtertje�2�was�geworden.
De�periode�waarin�mijn�broer�en�mijn�vader�ziek�waren�en�overleden,�hebben�mijn�leven�en�het�leven�van
mijn�moeder,�mijn�schoonzus,�mijn�nichtje�en�iedereen
die�nauw�betrokken�was�bij�deze�mensen,�zeer�ingrijpend
veranderd.�Voor�mijzelf�betekende�dit�dat�ik�na�een�aantal�maanden�van�diepe�rouw�een�paar�ingrijpende�keuzes�maakte.�De�eerste�was�dat�ik�mij�vanaf�dat�moment
ging�inzetten�voor�het�verbeteren�van�de�zorg.�Ik�zocht�en
vond�een�baan�bij�een�middelgrote�zorgverzekeraar,�waar
ik�dagelijks�werkte�aan�het�in�kaart�brengen�van�de�problemen�van�patiënten�en�de�mensen�rondom�de�patiënt
en�aan�het�omzetten�van�die�problemen�in�concrete�oplossingen.�Daarnaast�besloot�ik�dat�het�tijd�werd�om�datgene�te�doen�wat�ik�altijd�al�had�willen�doen:�politiek�actief�worden.�Dat�bracht�mij�veel�sneller�dan�gedacht,�zoals
ik�zojuist�al�zei,�in�2010�in�de�gemeenteraad�van�Groningen�en�in�2012�zelfs�hier,�in�de�Tweede�Kamer.�Ik�kan�dat
niet�anders�omschrijven�dan�als�"stormachtig".
Ik�ben�gelukkig�dat�ik�hier�in�de�Tweede�Kamer�verder
mag�werken�aan�een�goede�zorg�in�Nederland,�want�de
zorg�gaat�mij�aan�het�hart.�Ik�wil�werken�aan�een�zorg
waarin�niet�het�systeem�of�de�arts�centraal�staat,�maar�de
patiënt�en�de�mensen�rondom�de�patiënt.�Ik�wil�werken
aan�een�zorg�waarin�de�patiënt�iets�te�kiezen�heeft.�Mijn
grote�hart�voor�de�zorg�maakt�ook�dat�ik�mij�wil�inzetten
voor�de�betaalbaarheid�van�de�zorg.�Als�we�geen�keuzes
maken,�nemen�de�kosten�van�de�zorg�zo�sterk�toe�dat�de
zorg�verschraalt�of�niet�meer�goed�beschikbaar�zal�zijn
voor�de�mensen�die�de�zorg�het�hardst�nodig�hebben.�Dat
leidt�niet�tot�makkelijke�keuzes,�maar�het�uit�de�weg�gaan
van�die�keuzes�maakt�dat�we�de�betaalbaarheid�en�de�beschikbaarheid�van�kwalitatief�hoogwaardige�zorg�in�ons
land�in�gevaar�brengen.�Dat�vind�ik�niet�acceptabel.

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

Zorg�gaat�niet�alleen�over�het�verzorgen�van�mensen
die�ziek�of�gehandicapt�zijn.�Steeds�belangrijker�wordt�gelukkig�ook�het�gezond�houden�van�mensen.�Hoe�zorgen
we�ervoor�dat�mensen�langer�gezond�en�daarmee�over
het�algemeen�ook�gelukkiger�blijven?�Die�vraag�staat,�mede�dankzij�het�huidige�regeerakkoord,�prominent�op�de
agenda.�Het�gaat�daarbij�om�vragen�over�preventie�en
leefstijl.�Dat�zijn�geen�gemakkelijke�vragen,�want�ze�raken
vol�aan�de�spanning�tussen�de�eigen�verantwoordelijkheid�en�de�zorg�van�de�overheid�voor�de�gezondheid�van
burgers.�Laat�duidelijk�zijn:�voor�mij�staat�de�eigen�verantwoordelijkheid�voorop.�Ik�wil�niet�dat�de�overheid�burgers�voorschrijft�hoe�zij�moeten�leven.�Ik�voel�niets�voor
een�maatschappij�waarin�de�overheid�met�ge-�en�verboden�de�leefstijl�van�mensen�in�het�gareel�houdt�en�voor
een�overheid�die�haar�burgers�betuttelt.�Toch�is�het�niet
zo�dat�de�overheid�op�het�gebied�van�de�leefstijl�geen�taak
heeft.�Zeker�met�betrekking�tot�de�leefstijl�van�kinderen
en�jongeren�schiet�het�paradigma�van�eigen�verantwoordelijkheid�tekort.�Volwassenen�kunnen�op�hun�eigen�verantwoordelijkheid�aangesproken�worden;�voor�kinderen
geldt�dit�in�veel�mindere�mate�en�bij�heel�jonge�kinderen
zelfs�helemaal�niet.�Dan�hebben�ouders�de�belangrijkste
rol,�maar�de�overheid�is�een�belangrijke�tweede.
Dat�brengt�mij�bij�het�voorliggende�initiatiefwetsvoorstel,�dat�de�leeftijd�waarop�alcohol�verstrekt�mag�worden,�verhoogt�van�16�naar�18�jaar.�Alcohol�is�ongeschikt
voor�kinderen.�Het�is�geen�kinderspel.�Alcohol�heeft�op
het�kinderbrein�een�verwoestende�werking,�zeker�als�er�te
veel�alcohol�wordt�gedronken.�Voor�het�al�dan�niet�drinken�van�alcohol�kunnen�kinderen�niet,�zoals�volwassenen
dat�wel�kunnen,�zelf�de�volledige�verantwoordelijkheid�nemen.�Vandaar�dat�de�Drank-�en�Horecawet�een�leeftijdsgrens�hanteert�van�16�jaar.�Ondanks�die�grens�blijkt�dat
nog�steeds�veel�jongeren�onder�de�16�alcohol�drinken.
Enerzijds�is�de�handhaving�van�ons�alcoholbeleid�kennelijk�nog�niet�voldoende�op�orde�om�te�voorkomen�dat�jongeren�aan�alcohol�kunnen�komen.�Anderzijds�is�er�sprake
van�een�behoorlijk�ruime�maatschappelijke�acceptatie�van
alcoholgebruik�onder�jongeren,�zelfs�als�de�jongeren�de
leeftijd�van�16�jaar�nog�niet�bereikt�hebben.�Dat�is�zorgelijk.
Ook�zorgelijk�is�de�toename�van�het�aantal�alcoholintoxicaties�onder�jongeren.�In�de�volksmond�is�dit�beter�bekend�als�"comazuipen".�De�kater�komt�niet�veel�later.�Een
jongere�met�een�alcoholintoxicatie�kan�zichzelf�in�één�keer
blijvend�twee�schoolniveaus�omlaag�drinken.�Dat�is�onacceptabel.
De�indieners�van�het�voorliggende�initiatiefwetsvoorstel�willen�de�alcoholproblematiek�onder�jongeren�terugdringen�door�de�leeftijd�waarop�alcohol�verstrekt�mag
worden,�te�verhogen�naar�18�jaar.�Die�verhoging�zal,�zo
stellen�zij�in�de�memorie�van�toelichting,�leiden�tot�een
verandering�van�de�sociale�norm�en�vervolgens�ook�tot
een�latere�leeftijd�waarop�jongeren�daadwerkelijk�gaan
drinken.�Onderzoek�uit�de�VS�zou�daarop�wijzen.�Laat�duidelijk�zijn,�het�is�absoluut�beter�als�jongeren�op�een�latere�leeftijd�beginnen�met�het�consumeren�van�alcohol.�Hoe
hoger�de�leeftijd�waarop�wordt�begonnen�met�alcoholconsumptie,�hoe�kleiner�de�kans�op�permanente�hersenschade.�Alcohol�is�een�volwassen�product,�het�is�niet�geschikt�voor�kinderen�of�jongeren.�Alcohol�is,�ik�herhaal,
geen�kinderspel.�Daarom�heeft�de�VVD�zich�ook�altijd�hard
gemaakt�voor�het�stringent�handhaven�van�de�leeftijdsgrens�van�16�jaar.�In�het�regeerakkoord�zijn�wij�akkoord

26 februari 2013
TK�54

54-17-41

Rutte
gegaan�met�een�verhoging�van�die�leeftijdsgrens�naar�18
jaar.
Dit�neemt�niet�weg�dat�de�VVD�vraagtekens�plaatst�bij
de�aanname�dat�de�sociale�norm�verandert�door�het�aanpassen�van�de�wettelijke�norm.�Sterker�nog,�zou�het�niet
zo�moeten�zijn�dat�wij�eerst�inzetten�op�het�aanpassen
van�de�sociale�norm�en�die�vervolgens�bekrachtigen�en
handhaven�met�een�wettelijke�norm?�Dat�lijkt�de�VVD�een
betere�weg,�zeker�als�wij�kijken�naar�de�praktijk�van�de�alcoholverstrekking�aan�jongeren�op�dit�moment.�De�Universiteit�Twente�heeft�vorig�jaar�aangetoond�dat�iedere
15-jarige�die�alcohol�wil�aanschaffen,�daar�ook�in�slaagt.
Als�het�niet�bij�de�eerste�poging�lukt,�dan�wel�zeker�bij�de
tweede�of�derde�poging.�Supermarkten�en�slijterijen�maken�op�dit�moment�wel�een�forse�slag�in�de�handhaving,
maar�het�is�de�vraag,�als�het�nu�al�moeilijk�is�om�de�grens
van�16�jaar�te�handhaven,�hoeveel�groter�de�problemen
zullen�zijn�als�wij�plotsklaps�overgaan�naar�een�grens�van
18�jaar.�Dit�zijn�problemen�die�niet�als�sneeuw�voor�de�zon
zullen�verdwijnen�nu�de�handhaving�van�de�Drank-�en�Horecawet�sinds�1 januari�in�handen�van�de�gemeenten�ligt.
De�realiteit�van�vandaag�is�ook�dat�de�meeste�jongeren�hun�eerste�slok�alcohol�in�een�privésituatie�krijgen�op
een�leeftijd�die�lager�is�dan�16�jaar.�Kennelijk�is�de�huidige
wettelijke�norm�van�16�jaar�niet�voldoende�om�een�sociale
norm�van�16�jaar�te�realiseren.�Het�overgrote�deel�van�de
alcoholintoxicaties�vindt�plaats�in�privésituaties,�niet�in�de
horeca.�Hoe�denken�de�indieners�te�kunnen�voorkomen
dat�jongeren�die�alcohol�willen�drinken�zich,�nog�meer
dan�nu�het�geval�is,�terugtrekken�in�hokken�en�keten�op
privéterrein�waar�geen�enkele�handhaving�plaatsvindt�en
de�kans�op�excessen�het�grootst�is?�Lopen�wij�door�een
snelle�verhoging�van�de�leeftijd�waarop�alcohol�mag�worden�verstrekt�niet�het�risico�dat�het�aantal�alcoholintoxicaties�toeneemt�in�plaats�van�afneemt?�De�VVD�maakt�zich
daarover�in�elk�geval�zorgen.�Ik�hoor�graag�van�de�indieners�hoe�zij�denken�dit�te�kunnen�voorkomen.
De�indieners�van�de�wet�geven�zelf�aan�dat�minstens
twee�jaar�nodig�is�om�werkelijk�tot�een�nieuwe�sociale
norm�te�komen.�Zijn�zij�het�met�de�VVD�eens�dat�het�daarom�verstandig�is�om�aan�de�inwerkingtreding�van�de
nieuwe�alcoholleeftijd�een�periode�van�twee�jaar�intensieve�voorlichting�vooraf�te�laten�gaan?�Voorlichting�die�is
gericht�op�jongeren�die�wellicht�nu�nog�wel�mogen�drinken,�maar�straks�niet�meer.�Voorlichting�gericht�op�ouders
om�duidelijk�te�maken�dat�zij�als�opvoeder�misschien�wel
de�belangrijkste�taak�hebben�om�deze�norm�te�handhaven.�Voorlichting�aan�iedere�alcoholconsument�om�duidelijk�te�maken�dat�het�normaal�is�dat�je�je�ID-kaart�laat�zien
als�je�alcohol�koopt.
Ik�heb�de�afgelopen�tijd�met�allerlei�betrokken�partijen�gesproken,�van�drankenleveranciers�tot�supermarktorganisaties.�Zij�blijken�allemaal�bereid�een�dergelijke
voorlichtingscampagne�mede�vorm�te�geven,�zeker�als
de�overheid�daar�ook�een�steentje�aan�bijdraagt.�Laat
het�succes�van�de�bob-campagne�een�voorbeeld�zijn�hoe
goede�campagnes�werkelijk�aan�de�basis�kunnen�staan
van�het�veranderen�van�sociale�normen,�niet�betuttelend,
maar�wel�positief�normerend.�Ik�ben�benieuwd�hoe�de�indieners�denken�over�het�belang�van�intensieve�voorlichting�voorafgaand�aan�het�in�werking�treden�van�de�wet.
De�groep�jongeren�die�nu�nog�wel�mag�drinken,�maar
na�de�inwerkingtreding�van�de�wet�niet�meer,�bedraagt
400.000.�Van�die�groep�drinkt�driekwart�daadwerkelijk
alcohol.�Het�invoeren�van�de�wet�zorgt�er�daarom�voor
dat�van�het�ene�op�het�andere�moment�voor�maar�liefst

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

300.000�jongeren�aanvullende�handhavinginspanningen
nodig�zijn.�De�VVD�vindt�het�essentieel�dat�de�nieuwe�wet
ook�werkelijk�gehandhaafd�kan�worden.�Wij�zijn�niet�zo
van�symboolwetgeving.
Zo�is�de�verhoging�van�de�alcoholleeftijd�ook�omschreven�in�het�regeerakkoord.�Daar�staat�dat�deze�gepaard
zal�gaan�met�intensieve�voorlichting�en�adequate�handhaving.�De�VVD�is�bevreesd�dat�de�handhaving�kan�falen
als�de�wet�te�snel�wordt�ingevoerd�zonder�de�benodigde,
daaraan�voorafgaande�intensieve�voorlichting.
De�verplichting�voor�gemeenten�om�eens�in�de�vier�jaar
een�handhavingplan�op�te�stellen,�zoals�in�het�initiatiefvoorstel�wordt�voorgeschreven,�doet�aan�die�zorg�niets
af.�Meer�beleid�lost�het�probleem�van�de�grote�en�ingewikkelde�doelgroep�waarvoor�de�handhaving�geldt,�immers�niet�op.�Overigens,�kunnen�de�indieners�hier�mondeling�bevestigen�dat�dit�handhavingplan�onderdeel�mag
zijn�van�het�gemeentelijk�gezondheidsplan?�Dit�om�onnodige�extra�regeldruk�te�voorkomen.�Als�de�handhaving
faalt,�zal�dit�initiatiefwetsvoorstel�geen�nieuwe�sociale
norm�brengen,�maar�de�oude�norm�–�drinken�mag�vanaf�16�jaar�en�eigenlijk�al�iets�eerder�–�juist�bevestigen.�Dat
wil�de�VVD�absoluut�niet�en�volgens�mij�willen�de�initiatiefnemers�dat�ook�niet.
We�moeten�dit�nuchter�bekijken.�Ik�hoor�daarom�graag
van�de�initiatiefnemers�of�zij�het�met�de�VVD�eens�zijn�dat
het�met�het�oog�op�de�handhaafbaarheid�van�de�nieuwe
leeftijd,�verstandig�is�om�deze�pas�over�twee�jaar�in�te�laten�gaan.�Op�die�manier�kan�de�nieuwe�norm�met�intensieve�campagnes�door�alle�betrokkenen�duidelijk�worden�gemaakt�en�kunnen�de�handhavende�gemeenten�zich
voorbereiden�op�een�adequate�handhaving�onder�goed
voorgelichte�jongeren.�Op�die�manier�zal�de�nieuwe�wettelijke�norm�van�18�jaar�op�het�moment�dat�deze�gaat�gelden,�ook�daadwerkelijk�en�veel�meer�dan�nu�het�geval�is,
de�nieuwe�sociale�norm�zijn.�Daarmee�bereiken�we�wat
de�indieners�willen:�een�hogere�leeftijd�waarop�jongeren
voor�het�eerst�alcohol�drinken.�Zo�zorgen�we�ook�voor
een�wet�die�adequaat�kan�worden�gehandhaafd.�Daar
ging�het�ons�toch�om?
(applaus)
De�voorzitter:
Meneer�Rutte,�ik�mag�u�als�eerste�hartelijk�feliciteren�met
uw�maidenspeech.�Ik�hoop�dat�u�hier�nog�vaak�mag�spreken.
Ik�schors�de�vergadering,�zodat�andere�leden�u�ook
kunnen�feliciteren.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.

Mevrouw�Dik-Faber�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Al�zes�jaar�pleit�de�ChristenUnie,�samen�met
vele�andere�organisaties�zoals�Trimbos,�STAP�en�Jellinek
alsmede�professionals�uit�het�veld�en�vele,�vele�ouders,
ervoor�om�de�leeftijdsgrens�voor�de�verkoop�van�alcohol
te�verhogen.�Dit�is�dus�een�bijzondere�dag�voor�mijn�fractie�en�voor�iedereen�die�zich�hiervoor�hard�heeft�gemaakt.
Deze�wet�is�een�doorbraak�op�het�gebied�van�preventie.
Ik�spreek�mijn�complimenten�uit�voor�het�vele�werk�dat
collega's�van�de�fracties�van�de�Partij�van�de�Arbeid,�het
CDA�en�de�SGP�en�mijn�fractie�hebben�verricht�om�deze
wetswijziging�te�bewerkstelligen.�Het�is�mooi�om�te�zien

26 februari 2013
TK�54

54-17-42

Dik-Faber
dat�de�blauwe�knoop�van�onze�fractie�vandaag�in�de�blauwe�bankjes�van�vak-K�zit.
Iedereen�heeft�zo�zijn�eigen�redenen�om�juist�wel�of
juist�niet�te�drinken.�Hieraan�zal�na�deze�wetswijziging
niets�veranderen.�Wat�wel�gaat�veranderen�is�de�wijze
waarop�jongeren�in�de�toekomst�omgaan�met�de�vraag�of
ze�wel�of�geen�alcohol�drinken.�Het�wordt�voor�jongeren
onder�de�18�jaar�niet�meer�vanzelfsprekend�om�alcohol
te�drinken.�Het�zal�steeds�gemakkelijker�worden�om�nee
te�durven�zeggen.�Dat�geldt�voor�de�jongeren�maar�zeker
ook�voor�hun�ouders.
Jongeren�van�16�en�17�jaar�drinken�vaak�en�veel.�We
kennen�allemaal�de�cijfers:�19%�van�de�jongens�en�6%
van�de�meisjes�drinkt�meer�dan�twintig�glazen�alcohol�in
het�weekend.�We�weten�dat�dit�slecht�is�voor�hun�gezondheid.�De�hersenen�van�jongeren�ontwikkelen�zich�door�tot
ongeveer�het�24ste�levensjaar.�Alcohol�verstoort�deze�ontwikkeling�en�heeft�een�onomkeerbare�achterstand�in�de
hersenontwikkeling�tot�gevolg.�Drank�beïnvloedt�schoolprestaties.�Eind�2010�publiceerden�kinderarts�Nico�van�der
Lely�en�jeugdpsycholoog�Mireille�de�Visser�het�rapport
Voorkom�alcoholschade�bij�jongeren.�Daarvoor�werden
365�jongeren�onder�de�18�jaar�onderzocht�die�met�een�alcoholvergiftiging�in�het�ziekenhuis�waren�opgenomen.
Over�een�periode�van�zes�maanden�werden�verschillende�testen�afgenomen.�41%�van�deze�jongeren,�die�meer
dan�vijf�eenheden�alcohol�op�een�avond�drinken,�scoorde
een�lager�intelligentieniveau�dan�bij�hun�score�op�de�Cito-toets�of�het�schooladvies�van�de�basisschool.
Jaarlijks�worden�naar�schatting�24.000�jongeren�in�de
leeftijd�van�10�tot�en�met�24�jaar�op�een�spoedeisendehulpafdeling�van�een�ziekenhuis�behandeld�als�gevolg
van�aan�alcohol�gerelateerde�ongevallen.�In�16.000�gevallen�had�het�slachtoffer�drie�of�meer�glazen�gedronken�in
de�zes�uren�voor�het�incident.�40%�van�de�geregistreerde
slachtoffers�is�10�tot�en�met�19�jaar�oud.�Alcohol�speelt
een�rol�in�bijna�10%�van�door�de�politie�geregistreerde�incidenten�met�jongeren,�zo�bleek�ook�uit�de�recente�studie.�Ik�wil�daarom�de�argumenten�voor�het�verhogen�van
de�leeftijdsgrenzen�nog�eens�duidelijk�onderstrepen.�Het
wordt�tijd�dat�we�progressie�boeken�als�het�gaat�om�de
gezondheidswinst�voor�jongeren.�Het�wordt�tijd�dat�we
gehoor�geven�aan�de�wens�van�een�meerderheid�van�de
gemeenten�en�een�meerderheid�van�de�Nederlandse�bevolking.�Het�wordt�tijd�om�daadwerkelijk�beleid�te�voeren�om�ervoor�te�zorgen�dat�minder�jongeren�in�het�ziekenhuis�terechtkomen�als�gevolg�van�aan�alcohol�gerelateerde�ongevallen�en�dat�er�minder�alcoholincidenten
zijn.�Natuurlijk�zijn�ouders�het�beste�in�staat�om�hun�kinderen�een�goede�en�gezonde�leefstijl�aan�te�leren.�Zij�mogen�daarom�juist�van�de�overheid�verwachten�dat�zij�hierin�worden�ondersteund.�Deze�wet�is�dus�geen�verbodswet,�maar�een�steun�in�de�rug�van�ouders.�Wie�nu�achttien�jaar�als�grens�wil�hanteren,�heeft�de�publiekscampagnes�en�de�verkoop�in�horeca�en�supermarkten�tegen�zich.
Een�eenduidige�boodschap�vanuit�de�overheid�die�wetenschappelijk�is�onderbouwd,�is�hard�nodig.
Zijn�er�dan�geen�vragen�meer�te�stellen?�Die�zijn�er�zeker.�Zo�schrok�ik�van�de�week�van�een�onderzoek�in�Rotterdam�waarin�gekeken�is�naar�de�naleving�van�de�huidige�wetgeving.�Wat�bleek?�Sportkantines�houden�zich
massaal�niet�aan�de�regel�om�jongeren�onder�de�16�jaar
geen�alcohol�te�schenken.�In�90%�van�de�gevallen�krijgen
kinderen�gewoon�een�biertje�of�andere�alcoholhoudende
drank�geserveerd.�Hoe�denken�de�indieners�dat�de�handhaving�met�dit�wetsvoorstel�zal�verbeteren?

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

Ik�heb�ook�een�vraag�aan�de�staatssecretaris.�Supermarkten�merken�dat�minderjarige�klanten�regelmatig
agressief�reageren�als�zij�geen�alcohol�meekrijgen.�Ik�lees
in�de�krant�dat�ze�een�grote�mond�opzetten�en�caissières
uitschelden,�en�dat�caissières�te�beïnvloeden�zijn,�hoe�getraind�ze�ook�zijn.�Hoewel�de�regels�helder�zijn,�is�de�praktijk�anders.�Supermarkten�zijn�nog�steeds�zo�lek�als�een
mandje.�Uit�antwoorden�van�de�staatssecretaris�op�schriftelijke�vragen�van�mijn�collega�Joël�Voordewind�blijkt
dat�de�staatssecretaris�denkt�dat�dit�gaat�veranderen.�Dat
klinkt�hoopvol,�maar�mijn�fractie�vraagt�zich�af�of�dit�zomaar�zal�gebeuren.
Dan�kom�ik�op�het�punt�van�de�comazuipers,�dat�anderen�ook�al�naar�voren�hebben�gebracht.�Het�aantal�jongeren�dat�met�acute�alcoholvergiftiging�in�het�ziekenhuis
wordt�opgenomen,�blijft�stijgen.�Met�dit�wetsvoorstel�hopen�wij�hier�een�kentering�in�te�bewerkstelligen.�Maar�hoe
denken�de�indieners�om�te�gaan�met�het�gegeven�dat�wat
verboden�is,�nu�eenmaal�extra�aantrekkelijk�is�voor�pubers,�juist�als�zij�in�een�fase�zitten�waarin�zij�zich�afzetten
tegen�hun�ouders?
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Ik�heb�een�vraag�over�handhaving,�het�vorige�punt.�De
ChristenUnie-fractie�heeft�twijfels�over�de�handhaving
en�vraagt�zich�af�of�het�allemaal�wel�goed�komt.�Ik�vraag
mij�af�of�een�verandering�in�de�wetgeving�de�oplossing
is,�aangezien�nu�al�wordt�gesteld�dat�de�handhaving
niet�in�orde�is�en�waarschijnlijk,�als�ik�het�verhaal�van�de
ChristenUnie-fractie�zo�beluister,�ook�niet�goed�komt.
Mevrouw�Dik-Faber�(ChristenUnie):
Mevrouw�Bergkamp�heeft�gelijk�dat�ik�mij�zorgen�maak
over�de�handhaving.�Het�ophogen�van�de�leeftijd�van�alcoholconsumptie�moet�los�worden�gezien�van�de�handhaving.�De�handhaving�is�nu�heel�erg�lastig.�Straks�gaan
wij�de�leeftijd�verhogen�naar�18�jaar.�Ook�dan�is�er�een�risico.�Dat�ben�ik�met�mevrouw�Bergkamp�eens.�Daarom
stelde�ik�de�vraag�aan�de�indieners�van�dit�wetsvoorstel:
hoe�denken�zij�dat�de�handhaving�op�een�adequaat�niveau�zal�komen?�Dat�punt�is�voor�ons�in�ieder�geval�niet
een�reden�om�te�zeggen:�wij�gaan�het�nu�niet�doen.�Ik�kan
mij�zelfs�voorstellen�dat�de�handhaving�iets�gemakkelijker�gaat�worden,�omdat�er�nu�een�onderscheid�is.�Als�je
16�bent,�mag�je�lichte�alcoholische�dranken�gebruiken,�als
je�18�bent,�wat�zwaardere�alcoholische�dranken.�Er�komt
wat�meer�eenduidigheid�in�het�beleid.
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Is�mijn�collega�van�de�ChristenUnie�het�met�mij�eens�dat
verandering�van�wetgeving�alleen�maar�zin�heeft�als�er
goed�wordt�gehandhaafd?
Mevrouw�Dik-Faber�(ChristenUnie):
Wetgeving�en�handhaving�kunnen�niet�los�van�elkaar
worden�gezien.�Handhaving�is�op�dit�moment�een�punt.
Handhaving�is�bij�verandering�van�de�wet�een�punt.�Daarom�heb�ik�de�vraag�aan�de�indieners�gesteld�hoe�zij�dat
willen�gaan�regelen.
De�heer�Rutte�(VVD):
Als�de�groep�jongeren�voor�wie�gehandhaafd�moet�worden,�met�400.000�uitbreidt�–�laten�wij�zeggen�dat�er
300.000�daadwerkelijk�drinkende�jongeren�zijn�–�is�mevrouw�Dik�het�dan�met�mij�eens�dat�de�handhaving�daardoor�niet�makkelijker�wordt�maar�juist�ingewikkelder?

26 februari 2013
TK�54

54-17-43

Dik-Faber
Mevrouw�Dik-Faber�(ChristenUnie):
Het�beleid�wordt�eenduidiger.�Het�wordt�duidelijk:�tot�je
18de�drink�je�niet,�of�het�nou�gaat�om�licht�alcoholische
dranken�of�om�zwaardere�alcoholische�dranken.�Dat�is
een�stukje�duidelijkheid�in�het�beleid:�duidelijkheid�voor
jongeren,�duidelijkheid�voor�hun�ouders.�Daar�moet�op
gehandhaafd�worden.�De�groep�wordt�absoluut�groter,
maar�ik�wil�niet�op�voorhand�zeggen�dat�de�handhaving
daardoor�moeilijker�wordt.�Er�komt�ook�een�stuk�duidelijkheid�in�het�beleid.�Dat�kan�ook�tot�gevolg�hebben�dat�de
handhaving�eenduidiger�en�makkelijker�wordt.
De�heer�Rutte�(VVD):
Die�onduidelijkheid�speelt�toch�helemaal�niet�in�–�om
maar�eens�wat�te�noemen�–�de�supermarkten�die�mevrouw�Dik�net�zo�lek�als�een�mandje�noemde?�Overigens
is�dat�mijns�inziens�wat�te�sterk�gezegd.�In�de�supermarkt
vallen�dan�in�een�keer�veel�meer�jongeren�in�de�doelgroep�van�mensen�die�geen�alcohol�mogen�kopen.�Daar
neemt�de�handhavingsinspanning�toch�juist�toe?�Of�zie�ik
dat�verkeerd?
Mevrouw�Dik-Faber�(ChristenUnie):
Ik�denk�dat�het�voor�supermarkten�makkelijker�wordt�als
er�duidelijkheid�komt�via�deze�wetgeving.
Ik�was�bijna�aan�het�einde�van�mijn�betoog.�De�gemeenten�hebben�voldoende�voorbereidingstijd�nodig�om
een�preventie-�en�handhavingsplan�op�te�stellen.�Wat�is
nodig�om�ervoor�te�zorgen�dat�de�wet�wel�op�1 juli�aanstaande�in�werking�treedt?

Mevrouw�Hilkens�(PvdA):
Voorzitter.�Allereerst�feliciteer�ik�collega�Rutte�van�de�VVD
met�zijn�maidenspeech.�Ik�zie�uit�naar�het�moment�waarop�ik�hem�wel�mag�interrumperen.
De�Partij�van�de�Arbeid�is�blij�met�het�wetsvoorstel�dat
wij�vandaag�bespreken.�De�maatschappij�vraagt�breed
om�de�voorgenomen�leeftijdsverhoging�van�16�naar�18
jaar�voor�de�verkoop�van�alle�soorten�alcohol.�De�snelheid�waarmee�dit�onderwerp�nu�door�de�Kamer�wordt
geregeld,�is�een�mooi�voorbeeld�van�een�parlementair
initiatief.�Het�wetsvoorstel�werd�vorig�jaar�juli�ingediend
in�de�Kamer�en�staat�nu�op�het�punt�om�hopelijk�aangenomen�te�worden.�Ik�complimenteer�de�indieners�van
ChristenUnie,�Partij�van�de�Arbeid,�CDA�en�SGP�voor�al
hun�harde�en�zorgvuldige�werk.�Wij�zijn�ook�blij�dat�de�regeringsfracties�dit�belangrijke�onderwerp�in�het�regeerakkoord�hebben�omarmd.�Ik�kijk�hierbij�expres�even�naar�de
heer�Rutte.
Wat�wij�vandaag�bespreken�is�niet�niks:�de�wet�op�basis
waarvan�is�toegestaan�dat�jongeren�vanaf�16�jaar�drank
met�minder�dan�15%�alcohol�mogen�drinken,�dateert�uit
de�jaren�dertig�van�de�vorige�eeuw.�De�laatste�jaren�is�er
echter�terecht�steeds�meer�aandacht�gekomen�voor�de�nadelige�effecten�van�het�drinken�op�jonge�leeftijd.�Bovendien�heeft�er�wetenschappelijk�onderzoek�plaatsgevonden�over�de�gezondheidseffecten�van�drinken�op�jonge
leeftijd.�Het�gevolg�is�dat�wij�een�norm�in�de�samenleving
aanscherpen�die�80�jaar�lang�zijn�functie�heeft�gehad.�Het
is�goed�om�dat�even�te�markeren.
Voor�de�PvdA�zijn�er�enkele�doorslaggevende�argumenten�om�nu�te�pleiten�voor�een�hogere�leeftijd�voor�het
drinken�van�alcohol.�Het�belangrijkste�argument�is�dat�wij
ervan�overtuigd�zijn�dat�dit�in�het�grote�belang�van�jonge-

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

ren�zelf�is.�Meerdere�onderzoeken�laten�zien�dat�mensen
die�vroeg�beginnen�met�drinken,�meer�kans�lopen�op�verslavingsproblemen�in�de�toekomst.�Hoe�hoger�de�wettelijke�leeftijd�waarop�alcohol�drinken�in�een�land�is�toegestaan,�hoe�later�jongeren�aldaar�met�experimenteren�beginnen.�Hoe�later�iemand�met�het�drinken�van�alcohol�begint,�hoe�kleiner�de�kans�op�negatieve�gezondheidseffecten.�Kortom,�er�zijn�redenen�genoeg�om�voor�deze�leeftijdverhoging�te�pleiten.
Voor�de�Partij�van�de�Arbeid�is�het�ook�van�groot�belang�dat�deze�wet�duidelijkheid�schept.�De�grens�van�15%
alcoholpromillage�zorgde�voor�een�vagere�norm�en�onduidelijkheid�voor�consumenten.�Met�dit�voorstel�wordt
een�heel�eenduidige�grens�getrokken.�Drinken�kun�je�vanaf�je�achttiende.�Wij�moeten�overigens�niet�de�illusie�hebben�dat�die�norm�meteen�na�de�ingangsdatum�van�deze
wet�bij�iedereen�in�het�hoofd�zit�en�nageleefd�–�hiermee
kom�ik�D66�en�de�VVD�een�beetje�tegemoet�–�en�gehandhaafd�wordt.�De�norm�zal�moeten�landen�en�bevochten
worden.�Wij�zijn�ervan�overtuigd�dat�het�met�consequente�handhaving�en�voorlichting�en�met�medewerking�van
gemeenten,�drankverstrekkers�en�betrokken�organisaties
over�een�aantal�jaren�steeds�vanzelfsprekender�zal�zijn�dat
het�drinken�van�alcohol�echt�iets�is�voor�jongeren�boven
de�18.
Dit�is�meteen�een�brug�naar�het�grootste�punt�van�zorg
dat�ook�ik�nog�wel�heb�bij�dit�wetsvoorstel:�de�al�veel�genoemde�handhaving.�Om�de�leeftijdsverhoging�effectief
te�laten�zijn,�moet�er�meer�aan�preventie�en�handhaving
van�de�regels�worden�gedaan.�Dat�moet�beter.�Sinds�dit
jaar�is�dat�een�lokale�verantwoordelijkheid.�In�dit�wetsvoorstel�wordt�vastgelegd�dat�gemeenten�verplicht�zijn
om�een�lokaal�preventie-�en�handhavingsplan�op�te�stellen.�Dit�biedt�alleen�geen�garanties.�Het�is�niet�zo�dat�wij
geen�vertrouwen�hebben�in�de�gemeenten,�maar�de�Partij�van�de�Arbeid�zou�graag�wat�extra�waarborgen�hebben
voor�de�handhaving�van�de�nieuwe�leeftijdsgrens�en�de
werking�daarvan.�Welke�stappen�zet�de�regering�bijvoorbeeld�om�ondersteunend�te�zijn�bij�voorlichting�en�handhaving?�Hoe�kijken�de�indieners�zelf�en�de�regering�tegen�het�mogelijke�probleem�van�preventie�en�handhaving
aan?�Voelen�zij�er�bijvoorbeeld�iets�voor�om�best�practices�te�gaan�monitoren?�Wij�gaan�voor�deze�leeftijdsverhoging�staan,�maar�niet�voordat�we�nog�even�over�de�handhaving�doorpraten.�Ik�zie�mevrouw�Kooiman�en�mevrouw
Bergkamp�namelijk�al�klaarstaan�voor�een�interruptie.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
De�Partij�van�de�Arbeid�en�de�SP�hebben�ten�tijde�van
de�behandeling�van�het�wetsvoorstel�om�de�handhaving
van�alcoholcontroles�naar�de�gemeentes�over�te�hevelen�ervoor�gepleit�dat�de�alcoholindustrie�zelf�ook�een
duit�in�het�zakje�moet�doen�om�het�toezicht�op�het�wel�of
niet�verkopen�van�alcohol�aan�jongeren�te�regelen.�Ik�wil
graag�van�de�Partij�van�de�Arbeid�weten�of�zij�nog�steeds
samen�met�ons�ervoor�strijdt�om�de�alcoholindustrie�medeverantwoordelijk�te�maken�voor�de�handhaving.
Mevrouw�Hilkens�(PvdA):
Het�antwoord�op�die�vraag�is�simpel.�Ik�ben�ervan�op�de
hoogte�dat�mijn�collega�Bouwmeester,�vandaag�een�van
de�indieners,�dat�in�het�verleden�samen�met�mevrouw
Kooiman�heeft�bevochten.�Ik�ben�niet�van�die�lijn�afgeweken,�maar�ik�wacht�graag�even�het�antwoord�van�de�indieners�in�eerste�termijn�af�op�de�vragen�die�mevrouw

26 februari 2013
TK�54

54-17-44

Hilkens
Kooiman�zelf�stelde.�Ik�verwacht�echter�dat�ik�haar�zal
steunen.
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Ik�vraag�me�af�of�de�PvdA�niet�te�snel�dingen�wil�verbieden.�Als�ik�het�verhaal�van�de�PvdA�goed�beluister,�is
handhaving�belangrijk,�maar�is�die�nog�niet�op�orde.�De
gemeente�heeft�een�verantwoordelijkheid,�maar�er�zijn
een�paar�vraagtekens.�De�PvdA�vraagt�namelijk�ook�gericht�naar�de�verantwoordelijkheid�van�het�Rijk.�De�PvdA
doet�ook�een�soort�handreiking�naar�de�VVD�en�D66.�Ik
verwijs�daarbij�naar�het�voorstel�van�de�VVD�om�iets
meer�tijd�te�nemen�om�goed�te�kijken�naar�de�evaluatie
van�de�net�gewijzigde�wetgeving,�om�de�sociale�norm
eerst�te�realiseren�en�dan�pas�het�wettelijke�verbod�uit�te
breiden.�Ik�vraag�mij�dus�af�waarom�de�PvdA�zo�snel�dingen�wil�verbieden�–�dat�valt�mij�de�laatste�tijd�wel�meer
op�–�in�plaats�van�zorgvuldig�te�bekijken�wat�juist�is.
Mevrouw�Hilkens�(PvdA):
Ik�ben�benieuwd�op�welke�verboden�mevrouw�Bergkamp
allemaal�doet.�Bij�het�belangrijkste�verbod�waarbij�ik�althans�betrokken�was,�de�rookvrije�horeca,�speelde�D66
namelijk�zelf�een�belangrijke�voortrekkersrol.�Daarbij
speelde�het�argument�van�handhaving�ook�een�rol,�want
die�laat�ook�bij�het�verbod�op�roken�in�de�kleine�horeca
nog�te�wensen�over.�Dat�was�voor�D66�echter�geen�reden
om�niet�meteen�achter�het�afschaffen�van�de�uitzonderingsmaatregel�te�gaan�staan.�Ik�vind�dus�dat�D66�selectief�winkelt.�Mijn�handreiking�naar�de�VVD�en�D66�houdt
in�dat�ik�hun�zorg�deel.�Dat�is�voor�mij�echter�geen�aanleiding�om�het�wetsvoorstel�twee�jaar�uit�te�stellen,�zoals�de
VVD�voorstelt.�Ik�geef�nu�voorrang�aan�de�gezondheidsvoordelen�van�deze�maatregel�en�ben�ervan�overtuigd�dat
hoe�eerder�wij�hiermee�beginnen,�hoe�eerder�wij�de�cultuurverandering�voor�de�leeftijd�waarop�je�gaat�drinken,
bewerkstelligen.
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Ik�krijg�nog�geen�antwoord�op�de�vraag�waarom�je�niet
eerst�de�sociale�norm�zou�wijzigen�en�ervoor�zou�zorgen
dat�de�handhaving�op�orde�is,�gelet�op�de�groep�die�het
betreft,�om�vervolgens�te�bekijken�of�een�verplichting
noodzakelijk�is.�Ik�snap�die�volgorde�niet.
Mevrouw�Hilkens�(PvdA):
Mijn�antwoord�was�vrij�helder.�Ik�kies�namelijk�voor�het
gezondheidsbelang�dat�met�deze�leeftijdsverhoging�gepaard�gaat.�Wat�mij�betreft�is�iedere�maand�die�wij�wachten�er�een�te�veel.�Wij�weten�vandaag�veel�meer�dan�gisteren�over�de�negatieve�invloed�van�alcohol�op�jongeren.
Ik�omarm�daarom�de�leeftijdsverhoging�en�vraag�de�indieners�om�met�D66�goed�te�bekijken�hoe�wij�de�handhaving�kunnen�waarborgen,�maar�ik�zie�geen�aanleiding�om
de�invoering�van�de�wet�met�twee�jaar�te�vertragen.
Volgens�mij�was�ik�al�heel�tevreden�met�mijn�inbreng.
Ik�wens�de�indieners�heel�veel�succes�bij�het�beantwoorden�van�al�onze�vragen�in�eerste�termijn.

merlid.�Dit�wetsvoorstel�is�volgens�mij�in�recordsnelheid
gemaakt�en�dat�verdient�extra�complimenten.�Het�wetsvoorstel�is�volgens�mij�vlak�voor�de�zomer,�in�een�paar
maanden�tijd,�in�elkaar�gezet.�Dat�is�ook�in�een�drukke�tijd
gebeurd.�Mijn�complimenten�daarvoor.
Hoewel�GroenLinks�eerder�geen�voorstander�was�van
verhoging�van�de�alcoholleeftijd,�zullen�wij�voor�het�initiatiefwetsvoorstel�stemmen.�De�afgelopen�tijd�is�er�immers�steeds�meer�bekend�geworden�over�het�effect�van
alcohol�op�een�jong�brein.�Vaak�denken�mensen�aan�een
toenemend�aantal�comazuipers,�maar�ook�het�aantal�minderjarigen�dat�regelmatig�drinkt,�neemt�toe.�Dat�heeft�grote�effecten�die�levenslang�doorwerken.�Inmiddels�weten
wij�ook�dat�campagnes�niet�voldoende�werken.�Kinderen�drinken�te�jong�en�te�veel.�Artsen,�wethouders,�burgemeesters,�ouders,�wetenschappers�en�vele�anderen�wijzen�ons�keer�op�keer�op�de�effecten�in�de�praktijk.�De�feiten�liegen�er�niet�om.�Met�preventie�alleen�komen�we�er
niet.�Maar�met�een�verhoging�van�de�leeftijdsgrens�alleen
komen�we�er�ook�niet.
Wij�vinden�een�aantal�zaken�daarom�nog�van�belang.
De�indieners�kennende�hebben�zij�daar�vast�ook�ideeën
over.�Ik�grijp�dit�debat�dan�ook�graag�aan�om�hierover�met
hen�van�gedachten�te�wisselen.�Zo�belanden�er�nu�ook
jongeren�van�onder�de�16�op�de�spoedeisende�hulp.�Uit
diverse�onderzoeken�blijkt�dat�ook�zij�regelmatig�drinken.
Ouders�onderschatten�vaak�het�drinkgedrag�van�hun�kinderen.�Vaak�krijgen�zij�ook�de�eerste�alcohol�van�hun�ouders.�Wat�denken�de�indieners�hieraan�te�kunnen�doen?
Delen�zij�de�mening�van�GroenLinks�dat�alleen�de�verhoging�van�de�alcoholleeftijd�niet�genoeg�is?
Het�tweede�punt�betreft�de�communicatie.�De�vorige
wetswijziging�is�op�1 januari�jongstleden�ingegaan.�Het
kabinet�gaf�in�zijn�beleidsvoornemen�aan�de�verhoging
van�de�alcoholleeftijd�tegelijk�met�het�voorstel�voor�de
aanpassing�van�de�leeftijd�voor�tabak�te�willen�behandelen.�Ik�neem�aan�dat�de�indieners,�gezien�het�feit�dat�het
voorstel�nu�aan�de�orde�komt,�hier�afstand�van�nemen.
Graag�een�reactie�van�het�kabinet�en�van�de�indieners
hierop.
GroenLinks�steunt�dit�voorstel.�Als�het�deze�Kamer�passeert,�wensen�wij�de�indieners�veel�succes�met�de�verdediging�ervan�in�de�Eerste�Kamer.

Mevrouw�Voortman�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ik�begin�graag�met�het�uitspreken�van�mijn
complimenten�aan�de�indieners�voor�hun�noeste�arbeid.
Het�maken�van�een�wetsvoorstel�kost�namelijk�veel�tijd�en
is�hard�werken.�Het�is�de�kroon�op�het�werk�van�een�Ka-

De�heer�Bisschop�(SGP):
Voorzitter.�Een�kwartet�indieners,�een�groot�maatschappelijk�probleem,�een�regeerakkoord�dat�hetzelfde�voorstelt
als�de�indieners.�Je�zou�zeggen�dat�er�dan�maar�weinig
woorden�voor�nodig�zijn�om�warme�steun�voor�dit�voorstel�uit�te�spreken.�Voorzitter,�ik�moet�u�echter�teleurstellen,�want�wij�hebben�toch�reden�gevonden�om�het�voorstel�nog�eens�kritisch�tegen�het�licht�te�houden.�Ik�heb�dus
wat�meer�spreektijd�nodig.
Eerst�wil�ik�echter�de�indieners�van�het�voorstel,�afkomstig�uit�de�fracties�van�de�ChristenUnie,�de�SGP,�de
PvdA�en�het�CDA�van�harte�gelukwensen�met�het�prachtige�werk�dat�zij�hebben�afgeleverd.�Ik�dank�hen�en�hun
medewerkers�voor�het�werk�dat�is�verricht,�om�op�deze
manier�een�jongerenprobleem�nadrukkelijk�op�de�agenda
te�houden.�Het�is�een�probleem�van�jongeren�maar�niet
minder�ook�van�hun�ouders.�Ik�waardeer�de�inspanning
om�dat�onder�de�aandacht�te�brengen.
Langs�twee�lijnen�wil�ik�mijn�bijdrage�leveren.�Allereerst�ga�ik�in�op�het�probleem�en�vervolgens�bespreek

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Drank-�en�Horecawet

54-17-45

Bisschop
ik�de�oplossingsrichting�die�in�het�voorstel�wordt�aangereikt.
Allereerst�het�probleem.�Het�is�bepaald�niet�voor�het
eerst�dat�de�SGP�aandacht�vraagt�voor�overmatig�alcoholgebruik.�Datzelfde�geldt�in�meer�of�mindere�mate�voor�de
fracties�van�de�andere�indienende�partijen.�Het�is�ook�niet
toevallig�dat�de�passage�over�overmatig�alcoholgebruik
in�het�regeerakkoord�is�terechtgekomen�onder�het�kopje�veiligheid.�Het�is�helder�dat�overmatig�alcoholgebruik
maar�al�te�vaak�een�relatie�heeft�met�geweld�in�het�uitgaansleven.�Die�relatie�moeten�wij�zeker�helder�voor�ogen
houden.�Datzelfde�geldt�voor�het�geweld�tegen�publieke
gezagsdragers�en�voor�veiligheid�in�het�verkeer.�Het�probleem�wordt�dus�gevormd�door�situaties�van�onveiligheid
op�verschillende�terreinen.�Dat�is�een�reden�om�dit�punt
nadrukkelijk�onder�de�aandacht�te�houden.
Een�andere�reden�om�dit�onder�de�aandacht�te�houden,
heeft�betrekking�op�de�jongeren�zelf.�Bij�overmatig�alcoholgebruik�gaat�het�in�de�eerste�plaats�om�de�gezondheid
van�de�jongeren�zelf,�om�hun�eigen�leven.�Op�die�leeftijd
kunnen�keuzes�worden�gemaakt�die�schadelijk�zijn�voor
hun�gezondheid.�Dat�geldt�uiteraard�ook�voor�drugs.�Ik
hoef�daar�niet�op�in�te�gaan,�want�de�collega's�hebben�uitvoerig�en�minder�uitvoerig�uiteengezet�hoezeer�de�hersenontwikkeling�aangetast�wordt�op�het�moment�dat�er
sprake�is�van�alcoholgebruik�en�zeker�overmatig�alcoholgebruik.
Wat�ons�betreft�mogen�wij�best�een�beetje�moralistisch
zijn.�Wij�mogen�als�overheid�best�zeggen:�alcohol�zorgt
voor�veel�kwaad;�wij�vinden�als�overheid�dat�daar�wat�aan
moet�worden�gedaan�en�wij�doen�daar�ook�iets�aan.�Wat
ons�betreft�is�strafbaarstelling�van�het�bezit�van�alcohol�in
openbare�ruimten�tot�een�bepaalde�leeftijd�zeker�in�beeld,
al�is�dat�niet�het�enige�waaraan�gedacht�hoeft�te�worden.
Wij�signaleren�dat�de�aandacht�voor�het�thema�de�laatste�decennia�in�ieder�geval�steeds�meer�is�toegenomen.
Daar�zijn�wij�blij�mee,�ook�met�de�campagnes�die�zijn�gevoerd�"Wie�is�de�bob?"�en�"Drank�maakt�meer�kapot�dan
je�lief�is".�Ik�herinner�mij�van�een�jaar�of�dertig�geleden�–
ja,�zo�oud�ben�ik�al!�–�een�campagne�die�ook�een�heel�pakkende�titel�had,�namelijk�"alcohol�in�het�verkeer,�al�gauw
een�misdrijf".�Daarmee�zijn�de�problemen�die�met�overmatig�alcohol�samenhangen,�nadrukkelijk�en�voldoende
onderstreept.�Het�is�zo�langzamerhand�in�ieder�geval�normaler�geworden�om�te�zeggen�dat�je�niet�drinkt�omdat�je
nog�moet�rijden.�De�alcoholnorm�voor�jongeren�is�eveneens�behoorlijk�geaccepteerd�en�geldt�feitelijk�al�als�een
sociale�norm.
Toch�heeft�dit�nog�onvoldoende�vruchten�afgeworpen.
Wij�weten�allemaal�dat�de�lobby�van�de�drankindustrie
groot�is.�Er�staan�nog�steeds�geen�waarschuwende�stickers�op�drankflessen,�zoals�die�wel�op�tabakproducten
staan.�Wij�weten�allemaal�dat�er�grote�financiële�belangen
op�het�spel�staan.�Wij�hoeven�maar�te�kijken�naar�de�advertentiebudgetten�die�eraan�besteed�worden�om�drank,
gezelligheid,�"vakmanschap�is�meesterschap"�en�dat�soort
dingen�te�promoten.�Dat�zijn�zeker�allemaal�factoren�van
betekenis.
Toch�peilen�wij�het�probleem�niet�voldoende,�als�wij
alleen�met�een�uitgestrekte�vinger�naar�de�industrie�wijzen.�Met�alle�waardering�voor�het�betoog�van�collega
Kooiman,�maar�als�ik�mij�niet�vergis,�gaat�haar�betoog
toch�wat�te�veel�uit�van�de�zielige�jongere�die�het�slachtoffer�is�van�de�alcoholindustrie.�Het�heeft�soms�ook�gewoon
te�maken�met�het�maken�van�heel�bewuste,�onverstandige�en�tegendraadse�keuzes,�ondanks�waarschuwingen.

De�eigen�verantwoordelijkheid�van�jongeren�op�dit�punt
moet�wel�degelijk�voor�het�voetlicht�worden�gebracht.�Het
probleem�ligt�inderdaad�bij�jongeren�en�hun�ouders,�die
het�nog�steeds�normaal�lijken�te�vinden�dat�een�feestje�op
school,�thuis�of�waar�dan�ook,�niet�compleet�is�zonder�dat
er�een�overvloed�aan�alcohol�beschikbaar�is.�Zolang�het
nog�stoer�is�om�te�zeggen�hoeveel�alcohol�je�in�de�achterliggende�dagen�of�het�achterliggende�weekend�hebt�gedronken�en�zolang�dat�nog�normaal�is,�is�een�duidelijk�beleid�een�noodzakelijk�en�gewenst�signaal.
Ik�kom�op�de�gekozen�oplossingsrichting.�Ik�kijk�naar
het�wetsvoorstel.�Bereikt�dit�wetsvoorstel�het�beoogde
doel?�Is�het�voldoende�om�jongeren�minder�te�laten�drinken?�Wij�moeten�ons�geen�illusie�maken.�Het�zal�geen
eind�maken�aan�het�alcoholgebruik�onder�jongeren,�maar
de�SGP�heeft�wel�de�indruk�dat�het�wetsvoorstel�er�in
ieder�geval�toe�kan�bijdragen�dat�het�nog�minder�normaal�wordt�om�al�jong�alcohol�te�drinken.�Je�kunt�natuurlijk�twisten�over�de�vraag�op�welke�leeftijd�de�grens�precies�gesteld�moet�worden,�maar�de�eenduidigheid�van�de
norm�van�18�jaar�kan�in�ieder�geval�helpen�om�één�heldere,�duidelijke�boodschap�uit�te�stralen,�namelijk�voor
je�18de�drink�je�niet,�wat�voor�soort�drank�het�dan�ook�is.
Het�is�naar�onze�overtuiging�een�betere�norm�dan�de�experimenteervoorstellen�van�eerdere�kabinetten�om�gemeenten�de�vrijheid�te�geven�om�te�kiezen�tussen�16�of
18.�Dat�schept�alleen�een�stuk�onduidelijkheid.�Het�is�ook
goed�dat�gemeenten�hun�alcoholbeleid�moeten�inbedden
in�een�bredere�visie.�Dat�kan�naar�onze�overtuiging�bijdragen�aan�de�sociale�acceptatie�van�de�nieuwe�wettelijke
norm.
De�indieners�wijzen�er�terecht�op�dat�het�voorstel�de
handhaving�eerder�gemakkelijker�dan�moeilijker�maakt,
hoezeer�de�handhaving�naar�onze�waarneming�misschien
ook�nog�tekort�mag�schieten.�Er�worden�niet�zozeer�extra�regels�gesteld,�maar�een�onduidelijk�verschil�in�leeftijdsgrenzen�wordt�afgeschaft.�Dat�is�wat�ons�betreft�een
prima�zaak.�Zeker�nu�gemeenten�meer�zelf�verantwoordelijk�zijn�om�de�handhaving�goed�te�regelen,�is�handhaving�een�zaak�die�heel�dicht�bij�de�lokale�handhavers�van
veiligheid�en�gezondheid�en�bij�het�beleid�daaromtrent
ligt.�De�gemeentelijke�opsporingsambtenaren�hebben�die
taak�al�gekregen�met�een�recente�wetswijziging.�Nu�is�het
voor�een�gemeente�de�taak�om�hier�invulling�aan�te�geven,�maar�daaraan�verandert�dit�voorstel�feitelijk�niets.
Is�de�wetswijziging�adequaat�vormgegeven?�In�het�kader�van�deze�vraag�wil�ik�stilstaan�bij�de�uitzondering�op
de�leeftijdsgrens�voor�personeel�dat�in�de�horeca�werkt�of
barvrijwilliger�is.�De�SGP�vraagt�zich�wel�af�of�het�logisch
is�om�te�accepteren�dat�een�16-jarige�alcohol�schenkt�of
juist�moet�weigeren�om�alcohol�te�verkopen�aan�iemand
die�even�oud�is.�Ook�al�zit�het�onderscheid�tussen�verkoper�en�koper�al�in�de�wet,�door�de�algemene�leeftijdsgrens�van�18�jaar�wordt�dat�wel�een�groter�probleem.�Zijn
er�toch�geen�mogelijkheden�om,�afgezien�van�stageplekken�en�beroepsopleidingen,�tot�een�heldere�regel�te�komen?�De�indieners�komen�met�indrukwekkende�aantallen,
maar�hoeveel�jongeren�zouden�daadwerkelijk�in�de�problemen�komen�als�zij�18�moeten�zijn�om�in�de�horeca�of
bij�een�slijterij�te�werken?�Dat�zouden�we�graag�nader�gemotiveerd�zien.
Al�met�al�kunnen�we�de�visie�van�collega�Van�der�Staaij,
die�mede-indiener�van�dit�voorstel�is,�delen�dat�dit�wetsvoorstel�een�verbetering�van�de�wet�is.�Ik�zal�mijn�fractie
dan�ook�adviseren�dit�voorstel�te�steunen.�Ik�verwacht�dat
de�leden�van�de�SGP-fractie�unaniem�voor�zullen�stem-

Tweede�Kamer

26 februari 2013
TK�54

Drank-�en�Horecawet

54-17-46

Bisschop
men.�Wellicht�is�dit�voorstel�een�goed�begin�om�met�een
vergelijkbare�coalitie�een�einde�te�maken�aan�het�gedoogbeleid�in�de�drugssector.
De�voorzitter:
Ik�merk�dat�u�klaar�bent,�mijnheer�Bisschop,�maar�u�mag
nog�heel�even�blijven�staan,�want�mevrouw�Bergkamp�wil
u�een�vraag�stellen.
Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Ik�heb�een�heel�korte�vraag.�Waarom�18�jaar�en�waarom
geen�21�jaar?�Ik�ben�heel�erg�benieuwd�naar�de�onderbouwing�van�die�keuze.
De�heer�Bisschop�(SGP):
Dat�is�een�terechte�vraag.�In�mijn�verhaal�heb�ik�daar�ook
al�even�aan�gerefereerd.�Je�kunt�erover�twisten�wat�de
beste�leeftijd�is,�maar�in�ieder�geval�voor�18�jaar�zijn�…
Ik�zie�dat�ik�moet�afronden,�voorzitter.�Het�lampje�knippert�heftig.
Uit�het�onderzoek�naar�de�hersenontwikkeling�blijkt�dat
de�hersenen�tot�18�jaar�en�misschien�nog�wel�later�heel
kwetsbaar�blijven.�Dan�kies�je�ergens�een�grens.�Die�moet
je�zeker�niet�lager�dan�18�jaar�stellen.�Maar�het�lijkt�mij
zeer�de�moeite�waard�om�door�te�spreken�over�de�suggestie�van�mevrouw�Bergkamp�om�de�leeftijdsgrens�tot
21�jaar�te�verhogen.�Ik�meen�dat�ook�wel�een�beetje�serieus.�Als�het�onderzoek�uitwijst�dat�de�kwetsbaarheid�langer�aanwezig�blijft,�moet�je�met�dat�verbeterde�inzicht�vervolgstappen�durven�nemen.�Die�onbevangenheid�zou�ik
graag�met�mevrouw�Bergkamp�willen�delen.
De�voorzitter:
Mevrouw�Bergkamp,�tot�slot.

Ik�wil�ook�mijn�collega�Rutte�feliciteren�met�zijn�maidenspeech,�een�zeer�persoonlijk�en�aimabel�verhaal.�Ik
wens�hem�veel�goede�debatten�toe.�Dat�zal�in�deze�commissie�zeker�lukken.�Het�is�ook�fijn�om�weer�een�heer�te
mogen�verwelkomen.
Het�moge�duidelijk�zijn�uit�de�debatten�in�het�verleden:
mijn�fractie�kan�geen�steun�geven�aan�het�voorstel.�Waarom�niet?�Veruit�de�meeste�kinderen�in�ons�land�doen�het
gewoon�heel�erg�goed,�evenals�hun�ouders.�Excessen
worden�niet�opgelost�met�een�leeftijdverhoging.�Als�we
kijken�naar�de�gemiddelde�leeftijd�van�kinderen�die�in�het
ziekenhuis�worden�opgenomen,�dan�is�dat�niet�16�jaar�of
ouder.�Die�kinderen�zijn�gemiddeld�13,5�jaar.�Het�zal�ook
niets�oplossen�omdat�het�hier�gaat�om�verkoop�vanuit
professionele�hoek,�terwijl�de�kinderen�die�worden�opgenomen�voor�bingedrinken,�in�het�algemeen�thuis�of�bij
vrienden�hebben�gedronken.
Eigenlijk�gaat�deze�wet�over�symboolpolitiek.�Met�die
opmerking�wil�ik�niet�mijn�collega's�grieven.�Ik�denk�echter�dat�ondanks�de�beste�bedoelingen�deze�wet�niets
zal�veranderen�aan�de�realiteit.�Nogmaals,�ik�prijs�mijn
collega's,�want�er�zit�veel�werk�in�de�initiatiefwet,�maar�ik
vind�dat�we�nu�moeten�overgaan�tot�belangrijker�zaken.
Immers,�ons�land�verkeert�in�een�crisis�en�de�sluiting�van
verzorgingshuizen�is�ook�niet�al�te�best.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geschorst.
De�voorzitter:
Komende�donderdag�zullen�de�initiatiefnemers�in�hun
eerste�termijn�antwoord�geven�op�de�vele�vragen.
De�vergadering�wordt�van�17.55�uur�tot�19.30�uur�geschorst.

Mevrouw�Bergkamp�(D66):
Het�was�geen�suggestie�maar�een�open�vraag�om�te�bekijken�of�het�een�willekeurige�leeftijd�is,�of�dat�de�SGP�overweegt�om�het�te�verhogen�naar�21�jaar.�Waar�ik�bang�voor
was,�blijkt�waar�te�zijn:�het�had�ook�21�jaar�kunnen�zijn�of
kunnen�worden.
De�heer�Bisschop�(SGP):
We�willen�daarbij�wel�de�uitkomsten�van�voortgezet�onderzoek�verdisconteren.�Het�is�niet�zo�dat�wij�het�willekeurig�willen�verhogen�naar�21,�24�of�27�jaar�en�maar�wat
roepen�of�doen.�Nee,�het�heeft�wel�een�relatie�met�voortschrijdend�inzicht.�Die�openheid�zullen�wetgevers�altijd
moeten�hebben.

Mevrouw�Agema�(PVV):
Voorzitter.�Ik�geef�de�heer�Bisschop�mee�dat�ondergetekende�niet�had�kunnen�studeren�en�haar�studie�niet�had
kunnen�bekostigen�als�jongeren�onder�de�18�jaar�geen
pilsje�hadden�mogen�tappen.�Ondanks�het�feit�dat�ik�helemaal�geen�drinker�ben,�heb�ik�altijd�met�plezier�een�pilsje
getapt.
Ik�wil�allereerst�mijn�collega's�prijzen�voor�hun�inzet.
We�hoeven�het�niet�altijd�met�elkaar�eens�te�zijn,�maar�als
de�Kamer�het�initiatief�neemt�tot�het�maken�van�wetten,
dan�laat�dat�altijd�de�dynamiek�en�de�levendigheid�van�de
Kamer�zien.�We�zouden�dat�veel�vaker�moeten�doen.�Ik
denk�dat�ik�ook�nog�maar�eens�een�initiatiefwet�ga�afstoffen.

Tweede�Kamer

Drank-�en�Horecawet

26 februari 2013
TK�54

54-17-47