Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

28 286

Dierenwelzijn

Nr. 1217

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 september 2021
In deze brief voorzie ik uw Kamer, zoals toegezegd in het tweeminutendebat «voortgang verbeteren slachtsysteem» van 8 juli jl. van de evaluatie
over cameratoezicht alsmede een appreciatie van die evaluatie (Handelingen II 2020/21, nr. 99, Tweeminutendebat Verbeteren van het slachtssysteem). Tevens informeer ik uw Kamer over de aangehouden motie van
de leden Vestering en Beckerman die beoogt dat camerabeelden uit
slachthuizen eigendom worden van de overheid (Kamerstuk 28 286, nr.
1203), de aangehouden motie van het lid Tjeerd de Groot om als
voorwaarde voor heropening van de slachterij Gosschalk te stellen dat
slimme camera’s worden geïnstalleerd die het toezicht op dierenwelzijn
voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vergemakkelijken en tevens een plan van aanpak op te stellen om het cameratoezicht
in slachthuizen in Nederland effectiever te maken in het voorkomen van
dierenwelzijnsmisstanden, waarbij de mogelijkheden van slimme
camera’s worden meegenomen (Kamerstuk 28 286, nr. 1204), de motie
van de leden Lodders en Geurts (Kamerstuk 33 835, nr. 153) waarin wordt
gevraagd om met een uitgewerkt voorstel te komen waarbij cameratoezicht op afstand (door de NVWA) onderdeel wordt van een (kosten)effectiever en efficiënter toezicht op slachthuizen, de motie van de leden
Vestering en Beckerman over een verbod op het gebruik van drijfmiddelen
die pijn of stress kunnen veroorzaken bij dieren (Kamerstuk 28 286, nr.
1202) en de gewijzigde motie van het lid Van der Plas over het niet later
dan 1 januari 2022 capaciteit bij de NVWA beschikbaar maken voor de
inzet van Mobiele Dodingsunits (Kamerstuk 28 286, nr. 1206).
Cameratoezicht
Evaluatie cameratoezicht
Naar aanleiding van de gewijzigde motie van het lid Ouwehand
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1008) van 12 april 2017, die verzocht om in te
zetten op cameratoezicht in alle slachthuizen, zijn gesprekken met het

kst-28286-1217
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 286, nr. 1217

1

bedrijfsleven gevoerd om op basis van vrijwillige afspraken met het
bedrijfsleven te komen tot het benutten van «closed circuit tv» (CCTV) bij
het toezicht door de NVWA. De NVWA heeft hier samen met het bedrijfsleven invulling aan gegeven en de inzet van dit vrijwillige cameratoezicht
is recentelijk door de NVWA geëvalueerd. De uitkomsten zijn als bijlage bij
deze brief opgenomen1.
Belangrijkste uitkomsten evaluatie cameratoezicht
De NVWA is positief over de waarde van cameratoezicht in slachthuizen
voor het dierenwelzijn. Met de inzet van cameratoezicht is de aandacht
voor dierenwelzijn toegenomen en het toezicht door de NVWA versterkt.
De toezichthouder heeft het beeld dat een groot deel van de slachthuizen
de camerasystemen zelf ook gebruikt voor bijvoorbeeld monitoring van
medewerkers en voor kwaliteitsborging. Het bedrijfsleven en de NVWA
werken goed samen op dit dossier. Wel ervaren slachthuizen het toezicht
op dierenwelzijn als een sterke verzwaring van de toezichtsdruk- en lasten.
Uit de cijfers van 2020 blijkt dat het aantal geconstateerde overtredingen
in slachthuizen met cameratoezicht verhoudingsgewijs bij roodvleesslachthuizen hoger is dan bij regulier fysiek toezicht. De NVWA is van
mening dat cameratoezicht (op termijn) nog meer kan bijdragen aan de
naleving en het efficiënter inrichten van het toezicht en doet aanbevelingen om in de toekomst het positieve effect van cameratoezicht te
behouden en vergroten.
Wettelijke verplichting cameratoezicht
De NVWA geeft in de evaluatie aan dat een wettelijke verplichting voor
cameratoezicht ervoor zal zorgen dat de zij meer risicogericht en
efficiënter kan werken. Uw Kamer heeft deze wens tijdens het debat van
8 juli jl. ook uitgesproken. Gelet hierop zal ik een wetsvoorstel inzake een
wettelijke verplichting van cameratoezicht voorbereiden. Welke vorm deze
verplichting zal krijgen, verdient nader onderzoek.
Van belang is dat er een analyse wordt gemaakt van de impact van
dergelijke wetgeving op bijvoorbeeld de privacy. Daarnaast dient er
voldoende aandacht voor technische en praktische uitvoerbaarheid te zijn.
Ik zal de NVWA en het bedrijfsleven nauw bij de voorbereiding van het
wetsvoorstel betrekken.
Een zorgvuldige voorbereiding van dit wetsvoorstel, met aandacht voor
bovenstaande, kost tijd. Ik streef naar indiening van een wetsvoorstel bij
uw Kamer in het najaar van 2022. De overige aanbevelingen uit de
evaluatie zal ik meenemen in de voorbereiding van het wetsvoorstel en bij
de ontwikkeling van mogelijke verbeteringen van het huidige vrijwillige
cameratoezicht op korte termijn.
Slim cameratoezicht
Op dit moment is regulier cameratoezicht gebaseerd op honderden uren
aan videobeelden per dag van de vele camera’s die zijn gericht op locaties
in het slachthuis waar risico’s zijn voor het dierenwelzijn. Middels
zogenaamd slim cameratoezicht kunnen relevante video-opnames worden
uitgeselecteerd die mogelijk problemen met het omgaan met dieren
bevatten. In de afgelopen jaren heeft dit slimme cameratoezicht zich
ontwikkeld tot een volwaardig systeem dat geïnstalleerd is in een aantal
slachterijen in Nederland.
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 286, nr. 1217

2

Ik ben van mening dat het gebruik van uitgeselecteerde beelden videomonitoring in slachthuizen aanzienlijk effectiever maakt en ik volg deze
ontwikkeling dan ook op de voet. Uw Kamer vroeg mij in het debat van
8 juli jl. naar de uitwerking van de motie van de leden Lodders en Geurts
(Kamerstuk 33 835, nr. 153) waarin wordt gevraagd om met een uitgewerkt voorstel te komen waarbij cameratoezicht op afstand (door de
NVWA) onderdeel wordt van een (kosten)effectiever en efficiënter toezicht
op slachthuizen. De komende tijd zal ik, onder andere in relatie tot de
voorbereiding van eerdergenoemde wetsvoorstel, onderzoeken hoe slim
cameratoezicht bij kan dragen in toezicht op naleving op de normen over
dierenwelzijn zoals de aangehouden motie van het lid Tjeerd de Groot
(Kamerstuk 28 286, nr. 1204) en de motie Lodders-Geurts vragen. Ik moet
er wel bij vermelden, zoals ik in mijn brief van 17 juni jl. aangaf
(Kamerstuk 28 286, nr. 1199), dat het complex is om te organiseren en om
het binnen de Europese regels te laten plaatsvinden. Daar waar toezicht
op de naleving uitsluitend fysiek kan worden gesteld, kan dat uiteraard
niet door (slim) cameratoezicht gebeuren. Ik houd uw Kamer op de hoogte
van de ontwikkelingen.
Ik realiseer me dat er veel variatie mogelijk is tussen zogenaamde slimme
cameravideosystemen, op het gebied van functionaliteiten, maar ook op
het gebied van gehanteerde attentiegrenzen en betrouwbaarheid. Hoe een
selectie van beelden tot stand komt, is als buitenstaander lastig te
doorgronden, er moet vertrouwen zijn in de gebruikte algoritmes.
Daarnaast vormt een belangrijke factor voor succesvolle implementatie
van slim cameratoezicht de acties die een slachthuis neemt in reactie op
de aangeboden beelden. Ik zal, mede in het kader van de te ontwikkelen
regelgeving, bezien welke rol van de overheid nodig is om de kwaliteit en
betrouwbaarheid van dergelijke systemen te borgen.
Slim cameratoezicht bij slachthuis Gosschalk
In mijn brief van 30 augustus jl. (Kamerstuk 28 286, nr. 1214) heb ik uw
Kamer aangegeven dat het slachthuis Gosschalk op dinsdag 31 augustus
2021 de slachtwerkzaamheden onder verscherpt toezicht mocht hervatten
en heb ik aangegeven hoe ik heb voldaan aan de voorwaarde uit de
aangehouden motie van het lid Tjeerd de Groot dat voor de heropening
van slachterij Gosschalk slimme camera’s worden geïnstalleerd die het
toezicht op dierenwelzijn voor de NVWA vergemakkelijken (Kamerstuk
28 286, nr. 1204).
Drijfmiddelen
Aanleiding motie verbod drijfmiddelen
Tijdens het debat van 8 juli jl. heeft uw Kamer de motie van de leden
Vestering (PvdD) en Beckerman (SP) aangenomen, die de regering
oproept een verbod in te stellen op het gebruik in slachthuizen van
drijfmiddelen die pijn of veel stress kunnen veroorzaken bij dieren, zoals
elektrische prikkers waarmee stroomschokken worden gegeven
(Kamerstuk 28 286, nr. 1202).
Juridische grondslag
Het gebruik van prikstokken of andere puntige voorwerpen is reeds
verboden in de verordening 1099/2009 inzake de bescherming van dieren
bij doden. Het gebruik van apparaten waarmee elektrische schokken
worden toegediend is niet verboden, maar expliciet toegestaan onder
specifieke voorwaarden. Bij de aankomende herziening van de Europese
welzijnswetgeving wil ik mij inzetten om tot betere voorschriften voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 286, nr. 1217

3

borgen van dierenwelzijn te komen, bijvoorbeeld door te specificeren
welke spanning maximaal mag worden afgegeven door apparaten die
elektrische schokken afgeven.
Gesprek met de slachthuizen
Uw Kamer heeft, bovenstaand in acht nemend, ingestemd met het feit dat
ik een dringend gesprek met de slachthuizen aanga over het gebruik van
drijfmiddelen om te horen hoe de branche zelf de mogelijkheden ziet om
de middelen te gaan uitfaseren, ook daar waar de verordening het gebruik
wel toestaat.
Een eerste gesprek heeft 19 augustus jl. plaatsgevonden met branchevereniging Centrale organisatie voor de Vleessector (COV). Er zijn nog geen
definitieve afspraken gemaakt zijn, maar mijn beeld is dat er draagvlak is
bij de leden van COV om te gaan werken aan het verder beperken van het
gebruik van apparaten waarmee elektrische schokken kunnen worden
toegediend. Ook het beperken van andere drijfmiddelen die pijn en stress
kunnen veroorzaken wanneer ze verkeerd gebruikt worden, zoals de
«rammelaars» of peddels, zal ik bij het vervolg betrekken. Er zijn leden van
Branchevereniging COV die het gebruik van apparaten waarmee
elektrische schokken kunnen worden toegediend al uit eigen beweging
hebben verboden binnen hun slachthuis. Ook zijn er slachthuizen die zijn
overgestapt op alternatieve drijfmiddelen. Zij kunnen als voorbeeld
dienen voor andere slachthuizen. Ik zal het overleg met COV voorzetten en
erop aandringen dat andere slachthuizen ook stoppen met het gebruik van
dergelijke apparaten en drijfmiddelen die pijn en stress veroorzaken,
indien verkeerd gebruikt.
Mobiele Dodingsunit
Van 2018 tot 2020 heeft een slachthuis een pilot uitgevoerd met een
Mobiele Dodingsunit (MDU). Hierbij werden runderen die niet transportwaardig, maar wel slachtwaardig waren onder toezicht van de NVWA, op
het bedrijf van herkomst gedood, om vervolgens in het slachthuis verder
verwerkt te worden.
Deze pilot is geëvalueerd en ik heb uw Kamer op 23 oktober 2020 over de
verdere inzet van de MDU geïnformeerd (Kamerstuk 28 286, nr. 1130).
De gedelegeerde verordening, waarmee verordening (EG) nr. 853/2004
betreffende hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke
oorsprong gewijzigd wordt, is op 17 augustus jl. definitief vastgesteld. Dit
betekent dat deze vanaf 6 september, 20 dagen na publicatie, van kracht
zal zijn. Vanaf dat moment is structurele inzet van de MDU in Nederland
toegestaan. Dit is later dan de datum 12 april 2021, die ik uw Kamer
abusievelijk heb vermeld in de beantwoording van de vragen die gesteld
zijn tijdens het SO «Voortgang verbeteren slachtsysteem» van 17 juni jl.
Op 8 juli van dit jaar is de gewijzigde motie aangenomen van het lid Van
der Plas over niet later dan 1 januari 2022 capaciteit bij de NVWA
beschikbaar maken voor de inzet van MDU’s (Kamerstuk 28 286, nr. 1206).
Per 1 januari 2022 zal capaciteit bij de NVWA ingezet worden voor de
keuringswerkzaamheden ten behoeve van de inzet van minimaal 1 MDU.
Verdere mogelijkheden zijn afhankelijk van de schaarse capaciteit bij de
NVWA en daarmee onderdeel van het jaarplan van de NVWA voor 2022. Ik
beschouw hiermee motie 28 286, nr. 1205 als afgedaan.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 286, nr. 1217

4