Stand van de
Uitvoering 2023
De rol van
het CIZ

Toegankelijkheid

Introductie

Het stelsel en
zijn wetgeving

Knop naar pagina 1

De rol van het CIZ
Het zorgstelsel in Nederland wordt geregeld met 4 stelselwetten:
de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. Deze 4 stelselwetten
leggen de basis voor (financiering van) de zorg. De Zvw wordt uitgevoerd door
de zorgverzekeraars, de Wmo en de Jeugdwet worden uitgevoerd door de
gemeenten en het CIZ heeft een rol binnen de Wlz. Het CIZ is een zelfstandig
bestuursorgaan (zbo). Onze belangrijkste opdrachtgever is het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn & Sport (VWS). Het CIZ wordt dan ook voornamelijk
door VWS gefinancierd om onze wettelijke taken uit te voeren.

Wet langdurige zorg

Wet zorg en dwang

Mensen in Nederland die blijvend
permanent toezicht of 24 uur per
dag zorg in de nabijheid nodig
hebben, kunnen gebruik maken
van de Wlz. Het CIZ geeft voor deze
mensen op een landelijk uniforme
manier indicaties af. Cliënten met
een indicatie kunnen die zorg thuis
ontvangen of in een zorginstelling.
Het CIZ toetst hier­voor of cliënten
toegang hebben tot de Wlz op basis
van de criteria die in deze wet zijn
opgenomen.

De Wet zorg en dwang (Wzd) is er
voor mensen met een verstandelijke
beperking, een psychogeriatrische
aandoening, zoals dementie of een
gelijk­gestelde aandoening. De wet
regelt dat zij opgenomen kunnen
worden als dit echt nodig is, maar
zij dit zelf niet willen. Of hier zelf niet
goed (meer) over kunnen beslissen.
Het CIZ beoordeelt een aanvraag
voor een besluit tot opname en
verblijf in het kader van de Wet zorg
en dwang (artikel 21). Ook heeft
het CIZ een rol bij het indienen van
verzoekschriften bij de rechtbank
voor onvrijwillige opname.

Advisering voor dubbele
kinderbijslag
Daarnaast brengt het CIZ een advies
uit aan de Sociale Verzekeringsbank
(SVB) over de zorgbehoefte van
kinderen, wanneer ouders een
aanvraag indienen voor dubbele
kinderbijslag bij intensieve zorg
(DKIZ).

ADL-assistentie
Tot slot kunnen cliënten bij het CIZ
ook een indicatie aanvragen voor
ADL-assistentie (hulp bij algemene
dagelijkse levensverrichtingen in een
ADL-woning).

Overal waar ‘hij’ staat, kunt u ook ‘zij’ of ‘hen’ lezen.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

2

Knop naar pagina 1

Introductie
De zorg in Nederland staat onder grote druk:
burgers doen een steeds groter beroep op de
zorg, er zijn steeds minder zorgverleners die zorg
kunnen leveren en de zorguitgaven blijven maar
stijgen. De wachtlijsten zijn lang. En we krijgen te
maken met een dubbele vergrijzing1, waardoor
het probleem naar verwachting alleen maar groter
zal worden. Het CIZ vindt het belangrijk om bij te
dragen aan het functioneren van het zorgstelsel
door signalen op te halen en knelpunten te signa­
l­eren en te bespreken met het ministerie van
VWS. Deze signalen en knelpunten worden onder
andere aangeleverd door onze medewerkers. Zij
zijn dagelijks in contact met onze cliënten en zien
in de praktijk wat het effect is van het zorgstelsel.

Daarnaast zijn wij in contact met andere
betrokkenen uit het zorgdomein. We gebruiken
hiervoor ook de data die we verzamelen vanuit
onze werkzaamheden. Ook dit geeft een
interessante kijk op signalen en knelpunten.
Een aantal willen we graag toelichten.

In deze Stand van de Uitvoering ziet u dan ook
voorbeelden en citaten vanuit de dagelijkse
praktijk terug.

1 Dubbele vergrijzing is het verschijnsel dat niet alleen de
groep ouderen in ons land steeds groter wordt, maar
daarnaast de gemiddelde leeftijd ook steeds hoger wordt.
Hierdoor neemt de vergrijzing op twee verschillende
manieren toe: een dubbele vergrijzing.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

3

Knop naar pagina 1

Actuele stand van zaken CIZ

Nieuwbouw zaaksysteem

De huidige situatie bij het CIZ kenmerkt zich
door een hoge werkvoorraad, hoge werkdruk
en - net als andere organisaties - een hoog
ziekteverzuim, op het moment van schrijven 7,4%.
CIZ treft de nodige maatregelen, maar die leiden
pas over enige tijd tot het beoogde resultaat.
Daarbij ziet het CIZ zich nu ook in toenemende
mate geconfronteerd met de krapte op de
arbeidsmarkt.

Een belangrijke ontwikkeling voor het CIZ is de
overgang naar een nieuw zaaksysteem. Om
blijvend een goede dienstverlening, passend bij
behoefte van de cliënt, te kunnen garanderen.
Uitrol van dit systeem is beoogd in de loop van
2024, maar dat vraagt de komende tijd eerst nog
veel inspanningen van de medewerkers van het
CIZ. Enerzijds is het van belang dat de toekomstige
gebruikers goed mee kunnen kijken en beslissen
op de nieuwe functionaliteit en anderzijds zien
we ons de komende tijd geconfronteerd met een
zogenaamde “freeze”. Waardoor er geen nieuwe
aanpassingen of verbeteringen in het huidige
systeem kunnen worden toegepast. Tegelijkertijd
moeten we wel aanvragen blijven behandelen.

Veel van de in deze Stand genoemde knelpunten
kennen hun oorzaak buiten het CIZ (zoals tekorten
thuiszorg, wachtlijsten voor opname), maar
hebben wel hun effect op het functioneren van
het CIZ. Deels vormen deze de oorzaken van
een veel hogere aanvraagstroom dan alleen op
basis van demografische ontwikkelingen mag
worden verwacht. Daarmee blijft de druk op de
dienstverlening hoog, lopen de doorlooptijden op
en kan dit consequenties hebben voor de cliënt.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

4

Knop naar pagina 1

Vanuit de vorige Stand van de Uitvoering
Voordat we ingaan op de onderwerpen van deze
Stand, willen we eerst kort terugblikken op de
onderwerpen die we vorig jaar in onze eerste
Stand van de Uitvoering hebben beschreven. Deze
is in juni 2022 aan de Tweede Kamer aangeboden.
Op een aantal onderwerpen hebben we enige
vooruitgang geboekt, maar we zien ook dat veel
onderwerpen hardnekkig zijn. We blijven hier dan
ook aandacht voor houden. Domeinsamenwerking
en privacywetgeving komen in deze Stand daarom
opnieuw aan bod.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

Knelpunt

Ingezette acties

Acties voor de toekomst

De ingangsdatum en hoogte van de
eigen bijdrage in de Wlz vormt een
drempel. Cliënten doen hierdoor geen
aanvraag of trekken de aanvraag na
informatie over de eigen bijdrage in.
Hierdoor krijgen zij niet altijd tijdig de
juiste zorg.

We informeren aanvragers
en zorgaanbieders tijdens
het indicatie-onderzoek actief
over de eigen bijdrage en de
rol van het CAK.

Informatievoorziening verbeteren
vanuit CIZ loopt, maar de drempel
voor cliënten blijft aanwezig.
De aangegeven punten worden
herkend door VWS en zijn een
punt van aandacht. Ze zijn door
het ministerie ook meegenomen in
trajecten, zoals de WOZO.

De ondertekening van de Wlzaanvraag zorgt voor problemen, omdat
onze doelgroep de aanvraag niet
altijd kan ondertekenen. Wettelijke
vertegenwoordiging is niet altijd
geregeld.

Het CIZ en VWS
werken samen aan een
wetswijziging om dit punt te
vergemakkelijken.

We blijven hierover in gesprek met
VWS, een wetswijziging staat op
stapel.

Financiële prikkels in het systeem
zorgen ervoor dat lage zorgprofielen
slecht te verzilveren zijn en cliënten
hierdoor niet altijd de zorg kunnen
krijgen die ze zouden willen ontvangen.
Dit speelt met name bij het zorgprofiel
VV4.

Er werden overleggen
gevoerd tussen de
Nza, het ministerie van
VWS en de betrokken
brancheorganisaties over
het creëren van een passend
zorgaanbod voor cliënten
met een zorgprofiel VV04.

Als CIZ hebben we geen invloed
op het zorgaanbod. De huidige
zorgprofielen zijn onderwerp van
gesprek tussen VWS en het CIZ.
Specifieke zorgprofielen worden
al nader bekeken en eventueel
geherformuleerd, zoals de VG7.

5

Knop naar pagina 1

Toegankelijkheid
Steeds hogere aanvraagstroom
De dubbele vergrijzing zorgt ervoor dat de
aanvraagstroom ook de komende jaren continu
blijft stijgen. De groep ouderen in de samenleving
wordt relatief steeds groter en mensen worden
steeds ouder. Al enkele jaren zien we dat er
steeds meer aanvragen voor een Wlz-indicatie
bij ons worden ingediend. Dit kan als gevolg
hebben dat cliënten langer dan gewenst op
hun indicatiebesluit moeten wachten. Dit is
onwenselijk, mede omdat het indienen van een
aanvraag voor een cliënt en zijn betrokkenen vaak
een onzeker en spannend traject is.

Gelijktijdig zien we dat de zorgketen in alle facetten
onder druk staat. Cliënten blijven vaak langer
(noodgedwongen) thuis wonen, maar kunnen daar
niet altijd de benodigde zorg ontvangen doordat
er een tekort is aan zorgverleners. Hierdoor zien
we dat cliënten als oplossing (onterecht) worden
doorverwezen naar de Wlz.

Grafiek Aanvragen 2018-2022
Aanvragen 2018-2022 van WLZ
2020: 25.790
2021: 30.345
2022: 31.090
Aanvragen 2018-2022van Wzd
2018: 116.795
2019: 125.135
2020: 123.435
2021: 141.155
2022: 147.460
Aanvragen 2018-2022 van DKIZ
2018: 18.920
2019: 23.045
2020: 19.675
2021: 20.175
2022: 23.820

Aanvragen 2018 - 2022
141.155
116.795

125.135

CIZ heeft zich gehouden aan de
wettelijke termijn, toch zou het wat
sneller moeten en kunnen. Een termijn
van 6 weken in een stressvolle situatie
is heel lang.’
18.920

23.045

2018

2019

147.460

123.435

25.790

30.345

31.090

19.675

20.175

23.820

2020

2021

2022

WLZ
Wzd
DKIZ

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

6

Knop naar pagina 1

De aanvraagstroom komt al enige tijd hoger uit
dan is meegenomen in het meerjaren financieel
kader. En hoewel er later in het jaar altijd wel
weer aanvullende middelen beschikbaar komen,
staat het CIZ daarmee steeds op achterstand om
de inmiddels opgebouwde werkvoorraden weg
te werken. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt
en de inwerktijd die een nieuwe medewerker
nodig heeft, is dat geen duurzame oplossing.
Onlangs hebben we afspraken met VWS kunnen
maken die zich uitstrekken over meerdere jaren.
En hoewel daarmee de hoge werkvoorraden, de
hoge werkdruk en de grote kans op verzuim niet
direct substantieel zijn verminderd, zijn wij van
mening dat deze nieuwe afspraken kunnen zorgen
voor een betere borging van de dienstverlening
en stabiliteit in onze personele formatie over een
langere periode.

Grafiek Aanvraagstroom versus begroting.
Aantal aanvragen in begroting:
2018: 152500 aantal aanvragen in begroting
2019: 156000 aantal aanvragen in begroting
2020: 162000 aantal aanvragen in begroting
2021: 165800 aantal aanvragen in begroting
2022: 177500 aantal aanvragen in begroting
2023: 178400 aantal aanvragen in begroting
Daadwerkelijke aantal aanvragen:2018: 153127 aantal
daadwerkelijke aanvragen
2019: 160916 aantal daadwerkelijke aanvragen
2020: 150569 aantal daadwerkelijke aanvragen
2021: 173033 aantal daadwerkelijke aanvragen
2022: 179755 aantal daadwerkelijke aanvragen
2023: 188300 aantal daadwerkelijke aanvragen

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

Aanvraagstroom vs. begroting

We kijken naar mogelijkheden om processen
te standaardiseren en te laten ondersteunen
door automatisering. Het digitaal aanvragen
van een indicatie wordt in dit traject dusdanig
vergemakkelijkt dat we verwachten dat de digitale
aanvraag de norm wordt. Daarnaast ondersteunen
we cliënten voor wie het niet mogelijk is om een
digitale aanvraag te doen en blijft er ruimte voor
maatwerk wanneer dit nodig is voor de cliënt.

190.000
180.000
170.000
160.000
150.000
140.000
2018

2019

2020

2021

2022

2023

Aantal aanvragen in begroting
Daadwerkelijke aantal aanvragen

Tegelijkertijd zorgt de toenemende krapte op de
arbeidsmarkt ervoor dat we de continue toename
in de aanvraagstroom niet uitsluitend met alleen
maar extra budget kunnen oplossen, omdat we
niet langer in staat zullen zijn om het benodigde
personeel hiervoor te werven.
Om hier al een stap in te zetten zijn wij
bezig met het inrichten van zoveel mogelijk
standaardprocessen voor de indicatiestelling.
Dit doen wij onder het motto ‘standaard waar
mogelijk, maatwerk waar nodig’. Voor de cliënt
levert dit grote voordelen op, zoals een snellere
aanvraagprocedure, een sneller besluit en
beperking van de administratieve lasten.

Voor oudere mensen die zelf een
aanvraag moeten doen, is het heel
moeilijk om dit op de juiste manier
te doen.’
We houden hierbij rekening met het
‘doenvermogen’ van onze cliënten, omdat niet
iedereen digivaardig is. We leveren hier onder
andere een bijdrage aan door deel te nemen aan
het project ‘Digitale inclusie’. Voor dit project zijn
er fysieke loketten ingericht om mensen die niet
digitaalvaardig zijn, te helpen met het digitale
contact met de overheid.

7

Knop naar pagina 1

Gegevensuitwisseling
Op dit moment maakt de AVG gegevens­
uitwisseling tussen partijen maar beperkt mogelijk.
Terwijl gegevensuitwisseling tussen organisaties
het voor de cliënt juist makkelijker kan maken.
De cliënt wordt dan niet steeds gevraagd naar
(medische) informatie die hij al eerder heeft
gegeven, en hij hoeft deze niet opnieuw op te
zoeken en versturen. Ook voor de zorgaanbieder
en voor ons kan dit een lastenverlichting
betekenen. Wij hoeven de gegevens van de
cliënt niet opnieuw op te vragen en in te voeren,
waardoor we sneller tot een besluit kunnen
komen, wat in het voordeel van de cliënt is.

Als wij een cliënt afwijzen voor de
Wlz en terugverwijzen naar de Wmo,
hebben wij geen mogelijkheid om
de aangeleverde informatie direct
door te sturen naar de gemeente.
Cliënten moeten dan opnieuw een
aanvraag indienen bij de Wmo en
opnieuw precies dezelfde informatie
aanleveren.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

We zien het knelpunt van beperkt kunnen
uitwisselen van gegevens ook bij het uitwisselen
van signalen over onrechtmatigheid en fraude.
Het CIZ werkt bij de aanpak van fraude in de zorg
samen met de ketenpartijen. In de praktijk blijkt
het ontzettend ingewikkeld om vermoedelijke
fraude goed te onderzoeken, vast te stellen en aan
te pakken. Huidige wetgeving is niet altijd sluitend
genoeg om onze vaak kwetsbare cliënten tegen
frauduleuze zorgaanbieders te beschermen.
Daarbij komt dat de Centrale Raad van Beroep
in een aantal uitspraken over het intrekken van
een Wlz-indicatie heeft geoordeeld dat het CIZ
bij een herindicatie niet mag toetsen aan de
toegangscriteria van de Wlz. Eenmaal toegang
tot de Wlz, betekent levenslang toegang tot
de Wlz en tot de zorg die op basis van de Wlz
wordt bekostigd. Een indicatiebesluit mag alleen
worden ingetrokken of herzien als er sprake is
van aantoonbare fraude of foutieve informatie.
Omdat fraude in de indicatiestelling door het
CIZ vrijwel niet kan worden vastgesteld, worden
door deze uitspraken de mogelijkheden om
daad­werkelijk een indicatie in trekken ernstig
beperkt. Het CIZ is met het ministerie van VWS in
gesprek over de kaders en beperkingen van deze
uitspraken, de mogelijke gevolgen en de te nemen
vervolgstappen.

Als CIZ mogen wij wel signalen van
fraude ontvangen van gemeenten,
maar we mogen onze fraudesignalen
niet met hen delen.

Om efficiënt en effectief te kunnen samenwerken
bij de aanpak van fouten en fraude in de zorg,
zijn wettelijke grondslagen voor het delen van
(persoons)gegevens tussen de ketenpartners een
noodzakelijke randvoorwaarde. Wetgeving om
dit te verbeteren is in de maak, al biedt ook deze
wetgeving niet voor alle partijen een grondslag om
gegevens uit te wisselen. De nieuwe Verzamelwet
biedt wel de mogelijkheid dat gegevens binnen het
CIZ hergebruikt kunnen worden.

8

Knop naar pagina 1

Gegevensuitwisseling moet natuurlijk wel veilig
worden gedaan en de cliënt moet goed weten
wat er met zijn gegevens gebeurt. Het CIZ maakt
zich er hard voor om ondanks de beperkingen die
wetgeving met zich mee brengt, het belang van de
cliënt voorop te zetten.

Het afgelopen jaar heeft het CIZ zich
samen met het ministerie van Sociale
zaken, ministerie van Volksgezondheid en de SVB ingezet om het moge­
lijk te maken om ouders die recht
hebben op dubbele kinderbijslag hier
actief op te wijzen. De AVG maakte dit
onmogelijk. Door een zeer zorgvuldig
en transparant proces in te richten,
is er een manier gevonden om het
belang van de cliënt het zwaarst te
laten wegen en gegevensuitwisseling
toch mogelijk te maken. De vaste
commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid heeft op 26 januari
2023 haar steun uitgesproken om de
gegevensvergelijking uit te voeren.
Inmiddels heeft de specifieke groep
ouders een brief ontvangen.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

De beperkingen en onmogelijkheden ten
aanzien van gegevensuitwisseling, kunnen
voor organisaties verlammend werken. In het
komende jaar willen we graag met VWS en
andere dienstverleners in gesprek om met
elkaar tot concrete voorstellen en ideeën te
komen hoe gegevensuitwisseling, als dat nodig
en gewenst is, juist wél kan. Wij zien bijvoorbeeld
mogelijkheden voor de toekomst met persoonlijke
gezondheidsdossiers (en/of Europese initiatieven).
De cliënt hoeft dan alleen aan te klikken dat hij
deze gegevens wil delen en met wie.

9

Knop naar pagina 1

Het stelsel en zijn wetgeving
Wachtlijsten
De afgelopen jaren zien we de wachtlijsten
voor verschillende zorgvormen toenemen.
De toegenomen vraag naar zorg en beperkte
beschikbaarheid van personeel spelen hierbij een
belangrijke rol. Er ontstaat hierdoor een verschil
tussen wat wij vanuit het CIZ bepalen welke zorg
het best passend is en de mogelijkheden die een
cliënt vervolgens heeft om de zorg daadwerkelijk
te ontvangen. Vanuit de praktijk ontvangen wij
signalen dat de cliënt wel recht heeft op zorg uit
de Wlz, maar deze zorg niet altijd volledig ontvangt
door wachtlijsten of personeelstekorten. Hoewel
de cliënt de verwachting heeft opgenomen te
worden in een instelling krijgt hij een vorm van
overbruggingszorg thuis. De cliënt die zorg thuis
ontvangt krijgt vanuit de Wlz soms minder zorg
dan hij vanuit de Zvw kon declareren.

Het is niet uit te leggen aan de betrokken
mantelzorgers dat hun familie geen
gebruik meer kan maken van de
vertrouwde hulp omdat deze niet
gecontracteerd is in het juiste systeem,
en dat tegelijkertijd in dat juiste systeem
geen nieuwe hulp beschikbaar is.’

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

In sommige gevallen raken zij daarbij ook nog de
vaste hulpverleners kwijt omdat niet alle partijen
een Wlz-contract hebben.
Een tekort aan beschikbare woonvormen voor
mensen met een Wlz-indicatie, speelt hierin een
grote rol. We zien dit met name bij de indicaties
voor de laagste en de hoogste zorgprofielen.

Vanuit het gehele land ontvangen we
signalen dat de zorg behorende bij
de ‘GGZ Wonen 5-indicatie’ weinig is
ingekocht door zorgkantoren, mede
door de hoge eisen die het profiel
stelt aan de locatie en zorgverlening.
Met als gevolg dat een groep zeer
kwetsbare cliënten hun zorgindicatie
niet kan verzilveren. In de praktijk
leidt dit in sommige gevallen tot een
aanvraag voor een lager zorgprofiel,
zodat zij toch zorg kunnen ontvangen.

Samen met het ministerie van VWS en andere
betrokken partijen, zoekt het CIZ naar oplossingen
om de GGZ wonen 5 wel beschikbaar te maken
voor cliënten die deze zorg nodig hebben.

Als je een indicatiebesluit krijgt voor
beschermd wonen en intensieve zorg
denk je: ‘’Ik wacht op een plaatsing’’
- echter blijkt bij contact met het
verpleegtehuis dat er een hogere
indicatie nodig is voor opname.’
Dit veroorzaakt dat meer mensen zich ‘preventief’
aanmelden voor de Wlz, in de hoop dat zij bij
achteruitgang wel in een zorginstelling kunnen
gaan wonen. Zonder Wlz-indicatie kom je niet
op de wachtlijst. Mensen vragen dus alvast een
Wlz-indicatie aan terwijl zij nog niet voldoen
aan de criteria van de Wlz. Met als gevolg dat zij
het hele aanvraagproces doorlopen en op een
later moment opnieuw een aanvraag moeten
doen omdat zij dan wél voldoen aan de criteria.
Daarnaast is dit één van de oorzaken van de
hogere aanvraagstroom.

10

Knop naar pagina 1

Als mensen in aanmerking komen voor een plek
in het verpleeghuis blijkt dat er in veel gevallen
geen plek is voor hun partner. Dit veroorzaakt dat
echtparen noodgedwongen gescheiden leven.
We merken dat er steeds minder plekken voor
partnerverblijf beschikbaar zijn. Dit komt doordat
het voor zorginstellingen financieel ingewikkeld
is om de plekken bekostigd te krijgen. Met name
wanneer de cliënt met een hoge zorgvraag over­
lijdt, en de partner met een lage zorgbehoefte in
de instelling achter blijft.

Houdbaarheid zorgprofielen
Als het CIZ heeft vastgesteld dat iemand voldoet
aan de toegangscriteria voor de Wlz, stelt het
CIZ het best passende zorgprofiel vast. Deze
zorgprofielen staan beschreven in de Regeling
langdurige zorg (Rlz). In de basis loopt de zorg­
zwaarte op naarmate het zorgprofiel hoger
wordt. Dat geldt ook voor het tarief dat aan het
zorgprofiel is gekoppeld.
De vastgestelde profielen zijn gebaseerd op de
mensen die zorg in een instelling ontvingen in
het begin van deze eeuw. In de tussentijd zijn
de profielen niet meer als geheel geëvalueerd of
aangepast.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

De verouderde profielen kunnen leiden tot een
knelpunt in de veranderende maatschappij en het
nabije toekomstbeeld. Zo zijn er in het WOZOprogramma 3 uitgangspunten afgesproken waar
die verandering uit gaat bestaan: zelf als het kan,
thuis als het kan en digitaal als het kan. De rode
draad hierbij is dat het altijd ‘samen’ is: samen met
naasten, met de samenleving, met de informele
zorgverleners (mantelzorgers en vrijwilligers)
en samen met andere professionals (over de
domeinen heen). De sociale context wordt binnen
de indicatiestelling Wlz juist niet meegewogen. Dit
staat in schril contrast tot de andere stelselwetten.

Daarnaast veroorzaken de tarief- en bekostigings­
verschillen tussen de stelselwetten of binnen de
Wlz-zorgprofielreeksen, en de mogelijkheid van
meerzorg, druk op specifieke profielen.

Er zijn 2 soorten revalidatie voor kwets­bare ouderen. Geriatrische revalidatiezorg (GRZ)
vanuit de Zorgverzekeringswet en Herstelgerichte behandeling vanuit de Wlz (indicatie VV9B).
Wanneer iemand al aan­gewezen is op de Wlz of ook na revalidatie voldoet aan de Wlz-criteria,
wordt de revalidatie bekostigd vanuit de Wlz. In alle andere gevallen wordt revalidatie vanuit de
Zvw bekostigd. Inhoudelijk zou de revalidatie­zorg vanuit de Wlz en de Zvw het­zelfde moeten
zijn en mogen beide 6 maanden duren. Echter in de praktijk zorgt de bekostigingswijze vanuit
de Zvw ervoor dat er niet voldoende financiële middelen gekoppeld worden aan een traject om
6 maanden revalidatie van te betalen. Dit kan ervoor zorgen dat zorgaanbieders een patiënt
liever opnemen met een VV9B vanuit de Wlz, zodat zij langer de tijd hebben voor de revalidatie.
We krijgen signalen dat de samen­werking tussen pro­fessionals hier­door regelmatig onder
spanning komt te staan omdat zij de bekostiging van de vervolgplek niet rond krijgen. Gevolg
hiervan is dat cliënten langer in het ziekenhuis moeten blijven en niet de best passende zorg
ontvangen.

11

Knop naar pagina 1

We zien regelmatig verzoeken om een herindicatie.
Niet omdat de beschrijving in het zorgprofiel niet
meer passend is, maar omdat de zorg die de cliënt
voor het bijbehorende tarief kan ontvangen vanuit
het zorgprofiel, niet meer passend en toereikend
is. Bijvoorbeeld omdat de frequentie van de
verpleeg­kundige zorg niet meer geleverd kan
worden vanuit een ander, ‘lager’ profiel.
Verder horen wij de vraag naar tijdelijke indicaties
vanuit de bracheorganisaties. Langdurige
behandel­ing is voor de Wmo en Zvw financieel
niet aantrekkelijk, waardoor er naar de Wlz wordt
gewezen om dergelijke behandeling te bekos­
tigen. Binnen de huidige wet- en regelgeving
geldt echter dat Wlz-indicaties voor onbepaalde
tijd zijn met uitzondering van de GGZ-B, VV9B
en de SGLVG-indicaties. Dit maakt dat de burger
die een langdurige behandeling toch nodig
heeft voor be­paalde tijd, hier nu geen gebruik
van kan maken. Of lang moet wachten voordat
is bepaald wie ervoor zal gaan betalen. Op dit
moment voeren het CIZ en VWS gesprekken over
oplossingen van de knelpunten op verschillende
individuele zorgprofielen, echter de zorgprofielen
kun je eigenlijk niet los van elkaar zien. We vragen
daarom om onderhoud op alle zorgprofielen,
rekening hou­dend met de verschillende doel­
groepen en criteria in samenspraak met de
brancheorganisaties, het ministerie van VWS, ZINL
en de NZa.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

Eigen bijdrage
Voor zowel de Wlz als de Wmo geldt dat cliënten
een eigen bijdrage moeten betalen om zorg en
ondersteuning te ontvangen. De hoogte van de
eigen bijdrage in de Wlz is afhankelijk van de
leveringsvorm en het inkomen en vermogen van
een cliënt. De Wlz kent een hoge en een lage eigen
bijdrage. Cliënten die intramuraal in een instelling
wonen of meer dan 20 uur per week zorg thuis
ontvangen, betalen de hoge eigen bijdrage.
Cliënten die thuis wonen en minder dan 20 uur
per week zorg ontvangen betalen de lage eigen
bijdrage. Het CAK is verantwoordelijk voor het
vaststellen en innen van deze bijdrage.

Cliënten krijgen het advies om alvast
een Wlz-indicatie aan te vragen in
verband met de wachtlijsten voor
een zorginstelling. Zij voldoen aan
de criteria van de Wlz en ontvangen
een indicatie, maar willen de zorg op
dat moment nog niet in een instelling
ontvangen. Het gevolg hiervan is dat
hun zorg niet per se verandert, maar
zij hier wel een hogere eigen bijdrage
voor betalen.

12

Knop naar pagina 1

Cliënten die thuis blijven wonen met een Wlzindicatie, kunnen geconfronteerd worden met
een veel hogere eigen bijdrage voor vergelijkbare
zorg die zij eerder vanuit de Wmo/Zvw ontvingen.
Daarnaast horen we van medewerkers dat thuis­
wonende cliënten geregeld het CIZ verzoeken om
de Wlz-indicatie te beëindigen vanwege de hogere
eigen bijdrage. Dit is in de meeste gevallen echter
niet meer mogelijk, omdat de cliënt van­wege zijn
zorgbehoefte wel toegang heeft tot de Wlz.
Verder krijgen we signalen dat de hogere eigen
bijdrage in de Wlz een drempel kan vormen voor
cliënten om überhaupt een Wlz-indicatie aan te
vragen. We krijgen tijdens de aanvraagprocedure
verzoeken van cliënten om het onderzoek af te
breken nadat zij zijn geïnformeerd over de hoogte
van de eigen bijdrage die zij moeten betalen als
zij een indicatie krijgen. Het gevolg is dat deze
cliënten niet de best passende zorg ontvangen.
Wij informeren (potentiële) aanvragers tijdens de
aanvraagprocedure actief over de eigen bijdrage.
Echter, dit kunnen we maar tot op zekere hoogte
doen, omdat wij geen gegevens hebben over het
inkomen en dus geen zicht hebben op de hoogte
van de eigen bijdrage. Het informeren doen we
daarnaast via onze website, waar naast algemene
informatie over de eigen bijdrage, ook een verwij­
zing naar de website van het CAK staat. Op deze
website is een rekentool te vinden voor het
berekenen van de hoogte van de eigen bijdrage.
CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

Toch blijft het zorgstelsel complex voor de
cliënt. Er zijn vaak veel verschillende partijen,
zorgverleners en instanties betrokken bij een
cliënt. En vaak in een korte tijd. Het is voor een
cliënt dan niet altijd duidelijk wie welke informatie
heeft of hoort te geven.

Voor een cliënt is het geen geheel.
Het zijn hokjes; dat wordt niet goed
uitgelegd. Zorginstellingen zien een
stukje, het CIZ ziet een stukje. Het CAK
ziet een stukje. Ze kunnen niet voor
elkaar praten. Daardoor zien cliënten
bijvoorbeeld pas na het ingaan van
de indicatie wat er financieel gebeurt.
Terwijl de hele wereld anders in elkaar
zit. Er is eigenlijk geen keus, je kan
maar 1 kant op.’

Het CIZ vindt het daarom ook van belang
dat zorgaanbieders en onafhankelijke cliënt­
ondersteuners cliënten goed informeren over
de (mogelijke) gevolgen van een Wlz-indicatie
wanneer zij de indicatie als voorwaarde stellen
om op de wachtlijst geplaatst te worden. We
vragen hier aandacht voor in ons relatiebeheer
met zorgaanbieders. We merken dat het geven
van informatie cliënten bewust maakt van de
eigen bijdrage; het blijft echter een drempel voor
cliënten om de overgang te maken naar de Wlz.

13

Knop naar pagina 1

Domeinoverstijgende samenwerking
Het CIZ hecht veel belang aan een goede
samenwerking over de domeinen heen (Jeugdwet,
Wmo, Zvw, Wlz). Op die manier kunnen we de
cliënt zo snel als mogelijk passende hulp bieden.
Voor cliënten en professionals is het stelsel met de
verschillende wetten best ingewikkeld.

Wanneer een cliënt psychische
problemen heeft en langdurig
behoefte heeft aan begeleid wonen
en behandeling is het vaak een zoek­
tocht vanuit welke wet de zorg betaald
moet worden. Voor de bekost­iging
van de GGZ-behandeling staat de
zorgverzekeraar aan de lat. Begeleid
wonen kan vanuit de Wmo worden
bekostigd, maar de lang­durige zorg­
behoefte maakt dat cliënten en
professionals bij deze combinatie van
zorg ook vaak denken aan de Wlz.

We merken dat er gemeenten zijn die cliënten
die een Wmo-aanvraag doen, in eerste instantie
doorverwijzen naar het CIZ. Zij stellen als
voorwaarde dat de cliënt een afwijzing nodig
heeft voor een Wlz-indicatie om in aanmerking
te komen voor hulp vanuit de Wmo.
CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

Dit komt door artikel 2.3.5 lid 6 Wmo 20151
waarin staat dat de Wlz voorliggend is op de Wmo
2015. Vervolgens wijst het CIZ de indicatie voor
deze cliënten in 9% van de gevallen af omdat zij
niet voldoen aan de criteria van de Wlz. Na deze
afwijzing voor de Wlz moet de cliënt opnieuw een
aanvraag voor de Wmo indienen bij de gemeente.
Cliënten voelen zich hierdoor van het kastje naar
de muur gestuurd.
Niet alleen de neiging vanuit de gemeentelijke
teams om mensen eerst door te sturen naar het
CIZ voor een beoordeling op de Wlz, maar ook de
eerder genoemde tekorten en wachtlijsten, maken
dat er meer aanvragen bij het CIZ worden gedaan
dan eerder geprognotiseerd. Dat zorgt ervoor dat
de doorlooptijden oplopen waardoor de cliënt
langer moet wachten op zijn indicatiebesluit.
Gemeenten, Zvw en CIZ moeten meer investeren
in de samenwerking om een cliënt direct toe te
leiden naar het juiste domein. Het vergroten van
de kennis van professionals over de verschillende

wetten is hierbij nodig. Het is van belang dat we
elkaar tijdig weten te vinden en laagdrempelig
met elkaar afstemmen.
Investeren in betere samenwerking kost tijd. Zo
kunnen de verschillende domeinen elkaar beter
begrijpen en samen tot de juiste zorg voor de
cliënt komen. We willen voorkomen dat cliënten
een aanvraag doen bij het verkeerde loket of
tussen wal en schip terecht komen.

Op de website ciz.nl is een Wlz-check
gemaakt. Door een aantal vragen te
beantwoorden, wordt zichtbaar of
een aanvraag voor de Wlz zinvol is.
Als dat niet het geval is, geven we aan
waar de cliënt wel terecht kan met
zijn vraag.

1 Artikel 2.3.5 lid 6: Het college kan een maatwerkvoorziening
weigeren indien de cliënt aanspraak heeft op verblijf en
daarmee samenhangende zorg in een instelling op grond
van de Wet langdurige zorg, dan wel er redenen zijn om aan
te nemen dat de cliënt daarop aanspraak kan doen gelden
en weigert mee te werken aan het verkrijgen van een besluit
dienaangaande.
14

Knop naar pagina 1

Het CIZ zoekt de domeinoverstijgende samen­
werking met gemeenten en zorgverzekeraars op
wanneer een cliënt mogelijk wel toegang heeft tot
de Wlz maar de zorg uit een ander domein beter
passend lijkt te zijn, of omdat dit nadrukkelijk de
wens is van de cliënt.

Het CIZ werkt mee aan Werk aan Uitvoering
(de WaU) een overheidsbreed programma ter
verbetering van de publieke dienstverlening. De
WaU biedt de mogelijkheid om verbinding te
zoeken en een lerend platvorm te ontwikkelen,
bijvoorbeeld ten aanzien van het omgaan met
maatwerksituaties.

Een cliënt die een lage indicatie (LG2)
had ontvangen, kwam erachter dat
veel van haar vaste zorgverleners
geen Wlz-contract hadden. Hierdoor
moest de cliënt noodgedwongen
andere zorgverleners gaan zoeken,
terwijl zij graag haar eigen zorg­
verleners wilde houden. Op verzoek
van de cliënt heeft het CIZ contact
opgenomen met de gemeente, om te
onderzoeken of de cliënt terug kon
naar de Wmo/Zvw.

CIZ - Stand van de Uitvoering 2023

15

Colofon
CIZ
Orteliuslaan 1000
3528 BD Utrecht
www.ciz.nl
2e editie Stand van de Uitvoering
Uitgave mei 2023
Auteur: CIZ
Ontwerp: OSAGE