2014D09686

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Minister van Economische Zaken over de Ontwerpwijziging Besluit
houders van dieren vanwege de overname van de welzijnsvoorschriften
van het Productschap voor Pluimvee en Eieren, toegezonden aan de
Kamer per brief d.d. 5 maart 2014 (Kamerstuk 28 286 nr. 725).
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Hamer
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Thomassen

nds-tk-2014D09686

1

Inhoudsopgave
I

II
III

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Antwoord / Reactie van de Minister
Volledige agenda

2
2
3
3
4
5
6
6

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de Ontwerpwijziging Besluit houders van dieren vanwege de overname van de welzijnsvoorschriften van het Productschap voor Pluimvee en Eieren. Deze leden
hebben hierbij de volgende vragen en opmerkingen. Zij lezen dat de
toenmalig Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit in
2007, mede gezien de groeiende politieke en maatschappelijke aandacht
voor het omgaan met dieren en de dierhouderij, heeft besloten dat
dierenwelzijn als publieke taak zou worden aangemerkt en dat voortaan
welzijnswetgeving door de overheid zou worden vastgelegd. Kan de
Minister aangeven wanneer dit besluit exact is genomen en waar dit
besluit is vastgelegd? Ook lezen deze leden dat het belang van het dier
destijds voor de Productschappen Vee, Vlees en Pluimvee en Eieren
aanleiding is geweest om over te gaan tot het opstellen van de welzijnsvoorschriften voor respectievelijk ouderdieren van vleeskuikens, vleeskalkoenen, konijnen en nertsen. Zij merken op dat het Productschap voor
Pluimvee en Eieren (PPE) uit eigen beweging regelgeving heeft opgesteld
en dat zij hier niet toe verplicht waren. De bedrijven voldoen aan deze
regelgeving. De leden van de VVD-fractie vragen dan ook waarom de
Minister het noodzakelijk vindt om de regelgeving die de sector zelf heeft
vastgelegd via productschapsverordeningen om te zetten in wet- en
regelgeving. Voorts vragen zij hoe deze regelgeving in verhouding staat
tot Europese regelgeving op dit gebied. Kan de Minister per onderdeel
(vleeskuikens, vleeskalkoenen, konijnen en nertsen) aangeven of
Nederland vooruitloopt op EU-regelgeving en zo ja, waarom dit noodzakelijk is? Ook lezen deze leden dat dit besluit zal leiden tot een verhoging
van de regeldruk omdat de inhoudelijke nalevingskosten structureel zullen
stijgen met € 70.725 als gevolg van de aangescherpte huisvestingsvoorschriften voor dek-rijpe en drachtige voedsters. De leden van de
VVD-fractie vinden het heel opmerkelijk dat de regelgeving is aangescherpt terwijl hier geen aanleiding voor bestaat en dat de sector zich
geconfronteerd ziet met een toename van de regeldruk en nalevingskosten terwijl het dierenwelzijn voor de konijnenhouderij in Nederland al
op een hoog niveau ligt, zeker aangezien in Europees verband geen
regelgeving voor deze tak bestaat. Deze leden ontvangen graag een
toelichting van de Minister waarom besloten is om deze extra verplichting
in te voeren. Tot slot nog een algemene opmerking. Vorige week
donderdag heeft de Eerste Kamer laten weten zeer bezorgd te zijn over
het opheffen van de productschappen. De Eerste Kamer heeft schriftelijke
vragen hierover gesteld aan de Minister. De leden van de VVD-fractie
vragen de Minister om de Tweede Kamer een afschrift te sturen van zijn
antwoorden op de vragen van de Eerste Kamer.

2

Vragen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige Ontwerpwijziging. Deze leden verzoeken de Minister om op een
aantal vragen in te gaan. Zij vragen waarom het niet werkbaar is om de
streefnormen voor het stalklimaat van kalkoenen als harde eisen over te
nemen. Ook vragen zij wanneer de uitkomsten bekend zijn van het
onderzoek naar de overgang van donker naar licht voor konijnen. Deelt de
Minister de mening dat het welzijn van de voedsters bij het later spenen
van de konijnen een goede reden kan zijn voor aanpassing van de
minimale speenleeftijd maar dat de bedrijfsvoering en economische
gevolgen voor de sector dat niet zijn?
Vragen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
Ontwerpwijziging. Deze leden vinden het een goede zaak dat de welzijnsvoorschriften voor vleeskuikenouderdieren, vleeskalkoenen en konijnen
blijven bestaan. Zij vragen de Minister hoe op korte termijn verbeterstappen gemaakt gaan worden betreffende de welzijnsproblemen
(chronische honger) bij vleeskuikenouderdieren? Welke structurele
oplossing heeft de Minister voor ogen? Wat gaat de Minister doen om de
welzijnsproblemen (verenpikkerij e.d.) bij vleeskalkoenen op te lossen? Is
de Minister bereid meer afleidingsmateriaal voor te schrijven? Deze leden
vragen of de Minister bekend is met de publicatie «Scheiden van dieren»
van de Wageningen University (WUR) waarin het volgende wordt
geconcludeerd: «het aanhouden van 11 weken als minimale speenleeftijd
in plaats van het noemen van een datum zal voorkomen dat nertsen op
een te jonge leeftijd worden gespeend.» Onderschrijft de Minister dat
spenen op 11 weken in plaats van zeven-acht weken het optreden van
staart- en pelsbijten fors vermindert van gemiddeld 20% naar slechts
1–2%? Neemt de Minister het natuurlijke gedrag van het dier als
uitgangspunt van het beleid? In de natuurlijke situatie verlaten jonge
nertsen het territorium van hun moeder gemiddeld rond de 12 weken.
Waarom wordt het beleid niet gespiegeld aan de natuurlijke situatie? De
leden van de SP-fractie vinden het wenselijk dat er een aantal weken
genoemd wordt voor het spenen van nertsen in plaats van een datum.
Deze dieren worden immers geboren in de periode eind april-eind mei (en
soms later), dus geeft een datum veel bandbreedte en weinig garanties.
Daarnaast hebben deze leden grote bezwaren tegen het gegeven dat het
minimum van acht weken voor het spenen van nertsen een feitelijke
afzwakking van de regelgeving inhoudt. In de literatuur is al lang bekend
dat te vroeg spenen ernstige welzijnsproblemen geeft; Mason (1994) vond
een negatieve correlatie tussen staartbijten en de leeftijd van spenen en
Jepessen et al. (2000) noemt een verband tussen vroeg spenen en
stereotypieën). Is de Minister bereid de speenleeftijd voor nertsen aan te
passen naar 11 tot 12 weken in het besluit houders van dier? In de
winterperiode worden nertsen beperkt gevoerd. Hierdoor vertonen de
dieren stereotiep gedrag zoals langdurig in de kooien op en neer lopen of
ronddraaien. De hoeveelheid stereotiep gedrag neemt toe naarmate de
voerbeperking sterker is. Is de Minister bereid regels af te spreken om
welzijnsproblemen te voorkomen het onthouden van afdoende voer
mogelijkheden voor nertsen in de winter? Is de Minister daarnaast ook
bereid om met de sector afspraken te maken over een jaarrondfourageerbeleid dat beter aan de natuurlijke jaag behoefte van de nerts tegemoet
komt en verveling tegengaat bijvoorbeeld het gebruik van een voer-bal?
De leden van de SP-fractie vragen wat de plannen op langere termijn zijn
om het welzijn van vleeskuiken ouderdieren, vleeskalkoenen en konijnen
te verbeteren. Met het wegvallen van de productschappen verdwijnen ook
onderzoeksgelden ten behoeve van het verbeteren van het welzijn van

3

deze dieren. Hoe wordt de financiering van het onderzoek alsnog mogelijk
gemaakt? Deze leden zijn bezorgd over de handhavingscapaciteit van de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Hoe zal invulling
gegeven worden aan handhaving? Komt er extra capaciteit beschikbaar?
Zo nee, hoe wordt dit dan belegd gezien de toch al hoge werkdruk bij de
NVWA? Hoe wordt een achteruitgang in controle voorkomen? Onderschrijft de Minister dat in het huidige systeem jonge konijntjes lange
perioden, tot wel 48 uur, zonder eten (moedermelk) worden gehouden
omdat de moeder opnieuw gedekt moet worden? Vindt de Minister dit
een wenselijke situatie? Is de Minister bereid een einde te maken aan de
situatie waarin jonge konijnen zonder voeding worden gelaten? Wanneer
is er een einde gemaakt aan de kooihuisvesting voor konijnen? Erkent de
Minister dat de huidige situatie in de konijnenhouderij niet voldoet aan
punt 7 van de bijlage bij Richtlijn 98/58/EG inzake de bescherming van
voor landbouwdoelen gehouden dieren waarvan de tekst als volgt luidt:
de bewegingsvrijheid die past bij het dier, met inachtneming van de soort
en overeenkomstig de bestaande ervaring en de wetenschappelijke
kennis, mag niet op zodanige wijze worden beperkt dat het dier daardoor
onnodig lijden of letsel wordt toegebracht? Zijn de «welzijnshokken» /
«verrijkte kooien» voor konijnen, die vanaf 2016 geïmplementeerd moeten
zijn, een eindstation waarbij dierenwelzijn afdoende is gewaarborgd of
wordt er gestreefd naar volledige groepshuisvesting? Wanneer wordt
deze volledige groepshuisvesting bereikt? Hoe zien de verrijkte kooien er
uit? Wat voor bodem hebben deze? Hoe staat het met het toepassen van
verrijkingsmaterialen? Wat valt onder verrijkingsmateriaal? Hoeveel
houderijen hebben dit nu? Hoeveel van de productiekonijnen zitten nu
nog in de gazen kooihuisvesting? Hoeveel ruimte hebben ze daar en
hoeveel afleidingsmateriaal? Is het bedwelmen en doden van konijnen
meegenomen in het plan van aanpak 2010–2016 van de konijnensector?
Vragen van de leden van de fractie van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
Ontwerpwijziging. Ten aanzien van deze wijziging hebben zij nog enkele
vragen. Deze leden stellen vast dat de wijzing van het besluit houders van
dieren een stijging van de kosten voor de konijnenhouderij met zich
meebrengen. Is deze wijziging van de huisvestingsregels goed afgestemd
met de sector? Ook willen zij weten of de productschapsregels voor
dierenwelzijn, die overgenomen worden met de voorgelegde wijziging
van het besluit, strengere en hogere eisen omvatten dan de Europese
regels voor dierenwelzijn. Deelt de Minister de mening dat ten behoeve
van de concurrentiepositie van de Nederlandse dierhouders, de Europese
dierenwelzijnsregels te prefereren zijn boven nationale regels? Hoe is de
Minister voornemens om Europese uniforme regels voor dierenwelzijn te
realiseren? Momenteel moeten pluimveehouders voor drie verschillende
informatiesystemen grotendeels dezelfde gegevens opgeven, namelijk
voor het Identificatie- en Registratiesysteem (I&R)-pluimvee, voor het
formulier voedselketeninformatie (VKI) en voor het RVO-vleeskuikenbesluit. Al langer is er sprake van het versimpelen van deze
data-aanleveringsverplichtingen. Maakt de overname van het PPE het
mogelijk om op korte termijn deze data-aanleveringsverplichting voor
pluimveehouders te versimpelen? Op welke termijn is de Minister
voornemens dit te realiseren? De leden van de CDA-fractie verzoeken de
Minister om het besluit houders van dieren met betrekking tot het houden
van nertsen beter aan te laten sluiten bij de praktijk.
Bedrijven met uitgeselecteerde fokdieren kunnen fokdieren hebben die
ouder dan een jaar zijn, maar die niet gebruikt worden in het fokproces. Is
de Minister bereid om een werkbare oplossing voor dit, met name
administratieve probleem te bewerkstellingen?

4

Vragen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de PvdD-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige Ontwerpwijziging. Zij hebben vragen en opmerkingen die zij de
Minister graag willen voorleggen. Deze leden vragen waarom de Minister
er niet voor gekozen heeft om – nu het besluit toch gewijzigd wordt- de
welzijnsnormering aan te scherpen op grond van de meest recente
onderzoeksgegevens over de welzijnsproblematiek bij vleeskuikens,
kalkoenen en konijnen. Een aantal van deze welzijnsregels zijn gebaseerd
op gedateerd wetenschappelijk onderzoek. Zij vragen de Minister de te
wijzigen welzijnsregels opnieuw te bekijken en hierin hogere ambities te
stellen. De leden van de PvdD-fractie constateren dat de welzijnsnormen
voor ouderdieren van vleeskuikens gebaseerd zijn op conclusies van de
Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) uit 1996 en dat daardoor in de
voorgenomen wijziging van het onderhavige Ontwerpwijziging, nieuwe
wetenschappelijke inzichten ontbreken. In 1996 concludeerde de RDA dat
ouderdieren van vleeskuikens chronisch honger lijden omdat ze sterk
beperkt worden in hun voer- en drinkgedrag vanwege de hoge productiviteit in het eieren leggen. Dit ernstige ongerief, wat zich uit in agressief
gedrag tijdens voermomenten, is nog steeds aanwezig. Welke maatregelen gaat de Minister treffen om de chronische honger onder ouderdieren van vleeskuiken te stoppen? In recentere wetenschappelijke
onderzoeken, uitgevoerd door bijvoorbeeld Animal Science Group (ASG)
(2007), pleiten wetenschappers voor een systeemaanpassing en een traag
groeiend ras. Is de Minister bereid om deze recentere wetenschappelijke
inzichten om te zetten in regelgeving? Is de Minister bereid om toe te
werken naar een verbod op de plofkip? Is de Minister bereid om kooihuisvesting uit te faseren en, naast het verbod op de verrijkte kooi, tevens per
1 januari 2021 een verbod op koloniehuisvesting in te stellen? Zo nee,
waarom niet? Verder constateren deze leden dat de Minister het te
accepteren uitvalspercentage onder kalkoenen één op één overneemt van
de productschappen. Pas bij een uitval hoger dan 10% bij mannelijke
dieren en 6% bij vrouwelijke dieren volgen verbetermaatregelen. Zij
vinden deze percentages ethisch niet aanvaardbaar. Is de Minister bereid
tot een verlaging van deze percentages zodat verbetermaatregelen voor
het welzijn en de gezondheid van kalkoenen eerder genomen worden? De
leden van de PvdD-fractie vragen ook waarom de Minister bij de categorie
vleeskalkoenen uitgaat van regelgeving die gebaseerd is op een rapport
uit 2000 terwijl er recentere wetenschappelijke publicaties zijn over het
ongerief bij kalkoenen. Zo heeft de ASG (2009) geïdentificeerd dat ook in
deze sector er sprake is van een snelle groeisnelheid wat leidt tot
plofkalkoenen. Onderzoeksresultaten in Duitsland wijzen uit dat bij
overdekte uitlopen het uitvalspercentage en bewegingsstoornissen
afnamen en een vermindering optrad van huid- en veerbeschadigingen
(Berk, 2006). Is de Minister bereid om binnen de voorgenomen wijziging
recente wetenschappelijke adviezen over te nemen en binnen de
aangekondigde wijziging eisen op te nemen voor een uitloop met goede
strooiselkwaliteit voor kalkoenen? Deze leden lezen verder dat de Minister
bij het onderhavige Ontwerpwijziging uit wil gaan van het plan van
aanpak 2010–2016 dat de konijnensector heeft opgesteld. Waarom gaat de
Minister niet uit van het onafhankelijke onderzoek van de Wetenschapswinkel Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Utrecht (2002) waarin
geconcludeerd wordt dat het welzijn van konijnen in kooisystemen
onaanvaardbaar wordt aangetast? Deze leden maken hierbij de vergelijking met de leghennen in batterijsystemen waar inmiddels ook een
verbod op geldt vanwege ernstige dierenwelzijnsaantasting. Zij constateren dat binnen dit plan van aanpak welzijnsverbeteringen worden
aangebracht binnen het onnatuurlijke systeem van kooihuisvesting.
Vanwege de hoge mate van ernstig ongerief in de konijnenhouderij
(eendagskonijnen, afwijkend stereotiep gedrag, apathie, voetzoolaandoe-

5

ningen door draadgazenbodems, hoge uitval, onvoldoende bewegingsruimte) willen zij benadrukken dat het nemen van grotere stappen dan die
het plan van aanpak voorziet, essentieel is voor het welzijn en de
gezondheid van konijnen. Is de Minister bereid om toe te werken naar
welzijnssystemen waarin de konijnen niet in kooien worden gehuisvest?
Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet? De leden van de
PvdD-fractie hebben geconstateerd dat de Minister voor het welzijn van
nertsen uitgaat van de artikelen van de Wet verbod Pelsdierhouderij,
waarbij nertsenhouders tot 1 januari 2024 de mogelijkheid krijgen om hun
bedrijf uit te blijven oefenen. In het onderhavige ontwerpwijziging gaat de
Minister uit van een speenleeftijd van acht weken. Wetenschappelijke
inzichten van ASG (2007) geven aan dat een dergelijke vroege speenleeftijd leidt tot een hoge mate van stress met gevolgen als staart- en
vachtbijten en andere stereotiepen. Is de Minister bereid om de speenleeftijd te verhogen naar natuurlijke normen van 11–14 weken? Zo nee,
waarom niet?
Deze leden constateren ook dat de Minister in het onderhavige zich alleen
maar richt op een beperkt aantal diercategorieën. Is de Minister bereid om
tevens te kijken naar verbeteringen voor het welzijn binnen andere
diercategorieën zoals geiten, schapen, waterbuffels, struisvogels of
eenden? Zo ja, op welke wijze en op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PvdD-fractie constateren dat productschappen zich
tevens richten op thema’s als het transport en het slachten cq. het doden
van dieren. Kan de Minister aangeven wanneer hij voornemens is deze
onderdelen van de Wet dieren in werking te laten treden? Kan de Minister
aangeven wat het percentage kalkoenen is, zwaarder dan zeven kilo en
bestemd voor internationaal transport, die vervoerd worden in
containers? Deze leden constateren dat er over het welzijn van konijnen
tijdens transport weinig bekend is. Is de Minister bereid om daar specifiek
onderzoek naar uit te laten voeren? Is de Minister bereid om wettelijke
eisen te stellen aan het verstrekken van voer en water aan eendagskuikens
tijdens het transport zodat de sterfte onder eendagskuikens afneemt? Is de
Minister bereid om eisen te stellen aan het doden van kalveren enkel en
alleen omdat zij te licht zijn? Is de Minister bereid om het doden van
eendagskuikens en het doden van eendagskonijnen tegen te gaan? Op
welke wijze gaat het kabinet de aangenomen motie Thieme (TK 28 286 nr.
688) uitvoeren over een verbod op het levend aanhangen van pluimvee?
II Antwoord / Reactie van de Minister
III Volledige agenda
Ontwerpwijziging Besluit houders van dieren vanwege de
overname van de welzijnsvoorschriften van het Productschap
voor Pluimvee en Eieren
Brief regering d.d. 05-03-2014, Minister van Economische Zaken, H.G.J.
Kamp, Kamerstuk 28 286, nr. 725

6