Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 182

Wijziging van de Wet rijonderricht
motorrijtuigen 1993 (wijzigingen naar aanleiding
van evaluatie, nascholing beroepschauffeurs,
bestuursrechtelijke handhaving en enkele
verbeteringen)

Nr. 9

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 31 mei 2016
Met belangstelling heb ik kennis genomen van het nader verslag van de
vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu van 8 maart 2016. In het
navolgende ga ik in op de vragen en opmerkingen uit het nader verslag
waarbij de volgorde van het nader verslag is aangehouden.
De leden van de SP-fractie hebben het bijgevoegde rapport «Betere
kwaliteit rijscholen door echte bijscholing» geschreven met een aantal
concrete voorstellen om de rijschoolbranche te verbeteren, waarvan een
deel raakvlakken heeft met dit wetsvoorstel, zouden graag een reactie
ontvangen op dit rapport en verzochten de regering specifiek in te gaan
op de negen verbetervoorstellen die zij in dit rapport doen.
De eerste aanbeveling luidt: De vijfjaarlijkse bijscholing blijft verplicht, net
zoals bij beroepschauffeurs (code 95). Het niet deelnemen aan de
bijscholing zal leiden tot het verliezen van de lesbevoegdheid.
Dit komt overeen met het bestaande regime van de WRM 1993.
De tweede aanbeveling luidt: De sanctie bij de vijfjaarlijkse praktijkbegeleiding wordt afgeschaft, zodat die niet langer het karakter heeft van een
examen maar van een bijscholing.
Zoals ook al in de nota naar aanleiding van het verslag is opgemerkt meen
ik dat de bijscholing te vrijblijvend wordt als er geen examen en dus ook
geen sanctie aan verbonden is. De sanctie waarborgt dat de rijninstructeurs zich goed voorbereiden op de praktijkbegeleiding. Overigens haalt
slechts ongeveer 1% van de rijinstructeurs de praktijkbegeleiding niet.
De derde aanbeveling luidt: De praktijkbegeleiding wordt meer in lijn
gebracht met hoe een instructeur zelf in de praktijk lesgeeft. Bij het
opstellen van de nieuwe praktijkbegeleiding krijgen de rijinstructeurs een
belangrijke inbreng. Zo sluit de bijscholing beter aan bij de behoefte van
de rijinstructeurs.

kst-34182-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

1

Zoals eerder gemeld in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 2015/16, 34 182, nr. 6) is het exameninstituut in gesprek met de
branche om het realiteitsgehalte van de praktijkbegeleiding te waarborgen
en waar mogelijk te verbeteren.
De vierde aanbeveling luidt: Er komen aanvullende toelatingseisen om te
kunnen starten aan de opleiding tot rijinstructeur. Zo moeten starters
minimaal vijf jaar rijervaring hebben en een Verklaring Omtrent het
Gedrag (VOG) kunnen overleggen.
Het uitgangspunt bij de regulering van de rijschoolbranche is de lasten/
drempels voor het beroep zo beperkt mogelijk te houden, in lijn met het
kabinetsbeleid voor het midden- en kleinbedrijf. Bovendien lijken deze
eisen eerder een (administratieve) drempel op te werpen voor toetreding
dan een verhoging van de kwaliteit op te leveren: 5 jaar rijervaring of het
hebben van een verklaring omtrent het gedrag heeft geen relatie met
goed lesgeven.
De vijfde aanbeveling luidt: De opleiding tot rijinstructeur wordt uitgebreid met een onderdeel over zelfstandig ondernemen. Binnen dit
onderdeel ligt de nadruk op het vergroten van de basiskennis over
ondernemen. Bijvoorbeeld hoe kostprijsberekeningen gemaakt moeten
worden, hoe een administratie eruit moet zien en welke belastingregels er
gelden.
Een dergelijk «ondernemersdiploma» bestaat ook niet voor andere kleine
zelfstandigen en staat haaks op het kabinetsbeleid om de administratieve
lasten voor het midden- en kleinbedrijf beperkt te houden. Bovendien
blijkt er uit onderzoek van SWOV nauwelijks een relatie met de verkeersveiligheid te zijn.
De zesde aanbeveling luidt: De branche wordt gestimuleerd om een CAO
op te stellen zodat de rechten en plichten van rijinstructeurs in loondienst
beter geborgd zijn.
Door het ministerie en door het CBR is in de afgelopen jaren geïnvesteerd
in betere samenwerking binnen en met de branche. Een CAO is iets
tussen de werkgevers en werknemers in de branche, de overheid heeft
geen rol in het tot stand brengen van dergelijke afspraken.
De zevende aanbeveling luidt: De politie en de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) gaan actief controleren of de rijinstructeurs in het bezit zijn
van een geldige lesbevoegdheid.
De politie controleert de rijinstructeurs al. Onderdeel van het wetsvoorstel
is de introductie van bestuursrechtelijke handhaving door de ILT.
De achtste aanbeveling luidt: Leerlingen moeten erop kunnen vertrouwen
dat slagingspercentages van rijscholen kloppen. Daarom komt er een
verbod op spookrijscholen, waarbij rijschoolhouders twee rijscholen
hebben. De goede leerlingen rijden af op de ene school. De matige
leerlingen, zonder dat ze het zelf weten, rijden af op een andere rijschool
met een andere rijschoolnaam.
Het is onmogelijk om een dergelijke «spookrijschool» te identificeren.
Daarom zie ik niets in een verbod.
Om tegen te gaan dat een kandidaat zonder het te weten afrijdt bij een
andere rijschool dan waar hij de opleiding heeft gevolgd, stelt het CBR als
eis dat de naam van de rijschool via welke het examen is aangevraagd bij
dit examen duidelijk op het dan ingezette examenvoertuig vermeld staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

2

De negende aanbeveling luidt: De sanctie van het kwijtraken van de
lesbevoegdheid komt los te staan van de praktijkbegeleiding maar wordt
verbonden aan een minimum slagingspercentage: rijinstructeurs met een
slagingspercentage onder dat minimum verliezen hun lesbevoegdheid.
Omdat slagingspercentages worden bijgehouden voor rijscholen en niet
voor individuele rijinstructeurs is dit niet mogelijk. Het bijhouden van de
slagingspercentages voor individuele rijinstructeurs (circa 15.000) leidt tot
hogere lasten voor de branche en voor het CBR. Daar komt bij dat het
slagingspercentage van meer factoren, o.a. demografische en sociale
kenmerken van leerlingen, aantal gevolgde rijlessen, afhankelijk is dan de
kwaliteit van de rijinstructeur. Dit is ook de reden dat de meningen in de
branche over de slagingspercentages als kwaliteitscriterium erg verdeeld
zijn. Overigens heeft de BOVAG dit wel als kwaliteitseis: de bij haar
aangesloten rijscholen moeten een minimum slagingspercentage halen.
Wetsbehandeling
De leden van de PvdA-fractie constateerden dat de regering veel tijd nodig
heeft gehad om te reageren op de vragen en opmerkingen over de
voorliggende wet die de commissie heeft gesteld in haar verslag d.d.
20 mei 2015 en vroegen wat de reden hiervoor is en welk belang de
regering aan tijdige implementatie hecht.
Dit had te maken met het grote aantal vragen dat was gesteld en de
noodzaak om met een aantal betrokken partijen te overleggen, met name
het exameninstituut IBKI en de ILT. De belangrijkste elementen van dit
wetsvoorstel vormen de optimalisatie van het bijscholingstraject en het
introduceren van bestuursrechtelijk toezicht door de ILT. Hoewel deze
wijzigingen niet zeer spoedeisend zijn – de conclusie naar aanleiding van
de evaluatie in 2013 was immers dat het stelsel van de WRM 1993 in het
algemeen voldoet – is een spoedige inwerkingtreding wel gewenst vanuit
het belang van de rijinstructeurs die vanaf volgend jaar hun bijscholing
zullen moeten afleggen en voor het verbeteren van het toezicht op het
onbevoegd gebruik van de WRM-passen.
Het verbaast de leden van de SP-fractie dat er een wetsbehandeling
gaande is terwijl nog niet duidelijk is hoe het bijscholingstraject voor
rijinstructeurs er concreet uit gaat zien en zij vroegen of dan niet het risico
bestaat dat er daarna weer iets aan de wet moet veranderen.
De voorgenomen verbeteringen van het bijscholingtraject zijn in de
memorie van toelichting van dit wetsvoorstel uiteengezet en zijn
opgenomen in het wetsvoorstel voor zover een wijziging op wetsniveau
nodig is. Voor de overige aanpassingen zal de lagere regelgeving voor de
inwerkingtreding van de voorgestelde wetswijziging worden aangepast.
Bijscholing
De leden van de VVD-fractie vroegen, nu een rijinstructeur die zijn
bijscholing niet met succes afrondt nog acht weken rijles kan geven, hoe
de regering het belang van de continuïteit van een rijschool versus de
verkeersveiligheid weegt, of leerlingen hier direct van op de hoogte
dienen te worden gesteld en zo ja, op welke wijze zal dit worden
vormgegeven.
Vooropgesteld moet worden dat de bevoegdheid van een rijinstructeur
die de bijscholing niet met succes heeft afgerond, hoe dan ook eindigt na
afloop van de termijn waarvoor het certificaat is afgegeven. Slechts indien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

3

de acht weken eerder eindigen dan de termijn waarvoor het certificaat is
afgegeven, speelt die termijn van acht weken een rol.
Overigens is gedurende de termijn van acht weken geen sprake van
onbevoegd lesgeven; de lesbevoegdheid eindigt volgens het voorstel pas
na de genoemde acht weken.
Zoals gesteld in de nota naar aanleiding van het verslag is een afweging
gemaakt tussen het verkeersveiligheidsbelang en het belang dat een
instructeur op een verantwoorde manier zijn leerlingen kan voorbereiden
op de beëindiging van zijn activiteiten. Daarnaast is de wens dat de
termijn in de nieuwe opzet voldoende lang is om eventueel via het
herintrederstraject opnieuw de kwijtgeraakte bevoegdheid te behalen.
Gelet op de bijscholingstermijn van vijf jaar komt een periode van acht
weken mij niet onevenredig lang voor.
De leden van de VVD-fractie vroegen een reactie van de regering op hun
verwachting dat leerlingen een vertraging in hun scholingstraject
verkiezen boven rijles van een onbevoegde instructeur en wat de
verwachting is van het aantal instructeurs dat op enig moment
onbevoegd rijles geeft.
Van onbevoegd lesgeven is zoals hiervoor is opgemerkt in deze situatie
geen sprake. Het aantal rijinstructeurs dat de lesbevoegdheid verliest als
gevolg van een onvoldoende voor de laatste praktijkbegeleiding is zeer
beperkt (circa 1%).
Al eerder heb ik uw Kamer naar aanleiding van vragen van het lid Bashir
bericht dat er geen aanwijzingen zijn dat onbevoegd lesgeven op grote
schaal voorkomt (Aanhangsel Handelingen 2013/14, nr. 746).
De leden van de VVD-fractie vroegen of de stelling dat wanneer iemand
geschikt wordt verklaard en er in de looptijd van zijn WRM-bevoegdheid
(Wet rijonderricht motorrijtuigen 1993) iets misgaat met bijvoorbeeld zijn
gezondheid of anderszins, er geen middel beschikbaar is om de
bevoegdheid in te trekken en daarmee te verliezen, klopt en zo ja of dat
wenselijk is.
Hierbij spelen twee aspecten een rol. Het eerste aspect is dat een
rijinstructeur over een geldig rijbewijs moet beschikken voor de categorie
waarin rijles wordt gegeven. Indien het rijbewijs wordt ingetrokken als
gevolg van gezondheidsproblemen, kan de betrokkene geen rijles meer
geven.
Het tweede aspect zijn de maatregelen vakbekwaamheid. Als er bij
opsporingsambtenaren aanleiding is om te veronderstellen dat een
rijinstructeur niet meer in staat is om naar behoren rijles te geven, kunnen
ze een melding doen bij IBKI. Als na onderzoek wordt vastgesteld dat de
betrokkene niet (meer) voldoet aan de eisen die gesteld worden aan
rijinstructeurs, dan kan de bevoegdheid worden ingetrokken.
De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom voor praktijkscholing wel
een sanctie bestaat en voor theoriescholing niet.
Op zichzelf is er ook bij de theoriescholing sprake van een sanctie met
ingrijpende gevolgen. Als een instructeur niet tijdig zijn theorielessen
volgt, dan verliest hij uiteindelijk zijn bevoegdheid. Het huidige systeem
van praktijkbegeleiding waarbij een voldoende beoordeling gehaald moet
worden is sinds 1999 in de wet opgenomen. De gedachte hierachter is dat
een praktijkbegeleiding waarbij een instructeur beoordeeld wordt op de
manier waarop hij in de praktijk rijles geeft aan een leerling de beste
manier is om de vakbekwaamheid te beoordelen; deze beoordeling moet
dan ook beslissend zijn voor de vraag of hij de bevoegdheid weer voor vijf
jaar krijgt toegekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

4

De leden van de PvdA-fractie vroegen of het mogelijk is om direct na het
behalen van de instructeursbevoegdheid reeds de bijscholing te volgen en
of dit betekent dat een rijinstructeur die hiervoor kiest, gedurende tien jaar
geen bijscholing hoeft te volgen.
Het is op zichzelf niet verboden om direct na het behalen van het
certificaat de bijscholing te volgen. Indien de bijscholing met goed gevolg
wordt afgerond, kan de betrokkene na afloop van de geldigheid van het
certificaat een nieuw certificaat aanvragen. De bijscholing moet binnen de
geldigheidstermijn van het certificaat worden afgerond om een nieuw
certificaat te kunnen krijgen. Op de geschetste wijze kan een rijinstructeur
tien jaar lang rijinstructie geven zonder na het behalen van het certificaat
en het direct aansluitend volgen van de bijscholing nog een keer
bijscholing te volgen. In dat geval eindigt de bevoegdheid onherroepelijk
na die tien jaar.
Bij de wijziging van de WRM 1993 in 2009 is overwogen om een stringentere regeling in de wet op te nemen. Door bijvoorbeeld voor te
schrijven dat elk jaar één onderdeel van de bijscholing wordt gevolgd,
loopt de rijinstructeur jaarlijks het risico zijn lesbevoegdheid te verliezen.
Het geschetste patroon wordt in de praktijk nauwelijks waargenomen –
waarom zou men ook het risico willen lopen de bevoegdheid te verliezen
door snel na het behalen/verlengen van het certificaat de praktijkbegeleiding (wederom) af te leggen. Bovendien werd en wordt dit, vanwege de
met een dergelijke regeling gemoeide lasten voor het bedrijfsleven,
beschouwd als een onevenredige maatregel.
De leden van de SP-fractie vroegen of het niet beter is om een ander
sanctiemiddel, dan de sanctie bij het bijscholingstraject, in het leven te
roepen dat effectiever is, zoals het sturen op slagingspercentage en of de
regering bereid is om nader te onderzoeken of het mogelijk is om te
sturen op slagingspercentage en om instructeurs met een zeer laag
slagingspercentage hun bevoegdheid te laten verliezen.
De afwegingen rond de sanctie bij het bijscholingstraject zijn reeds
uitgebreid aan de orde gekomen in de reactie op de evaluatie van de
WRM 1993 (brief van 26 september 2013 (Kamerstukken II 2013/14, 29 398,
nr. 379)) en de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van
het verslag bij het wetsvoorstel.
Zoals hiervoor al in reactie op de aanbevelingen van de leden van de
SP-fractie is opgemerkt, zijn er veel andere aspecten van invloed op het
slagingspercentage, zoals de doelgroep en de «financiële» druk van
rijbewijsleerlingen of hun ouders om snel examen te doen. Het CBR heeft
op dit moment geen zicht op de slagingspercentages van individuele
rijinstructeurs, maar alleen op het niveau van rijscholen.
Herintreding
De leden van de VVD-fractie vroegen of er alternatieven zijn onderzocht
waarmee de continuïteit van de lessen voor de leerling en de rijschool als
onderneming gedurende het herintrederstraject geborgd kan worden, zo
ja, waarom deze zijn afgevallen en zo nee, waarom niet en of de regering
alsnog bereid is deze alternatieven te onderzoeken en de Kamer hierover
voor de mondelinge behandeling van dit wetsvoorstel te informeren.
Bij de analyse van deze kwestie zijn geen andere alternatieven onderzocht
naast het variëren van de tijdsduur. Gelet op het geringe aantal rijinstructeurs dat jaarlijks de bevoegdheid verliest lijken alternatieve voorzieningen op dit punt niet nodig te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

5

De leden van de VVD-fractie vroegen wat de regering vindt van de
mogelijkheid dat er onbeperkt herkanst mag worden.
Bij de praktijkbegeleiding mag niet onbeperkt maar maximaal twee keer
worden herkanst. Bij de eerste examens om rijinstructeurs te worden en
bij herintreding mag inderdaad onbeperkt worden herkanst. De praktijk
leert dat daarvan slechts heel beperkt sprake is. Daarom is er geen reden
om hiervoor nadere regels te stellen.
De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering kan aangeven op
welke wijze iemand in een herintrederstraject wordt getoetst volgens de
nieuwste inzichten.
Het nieuwe herintrederstraject wordt – conform de wens van de branche –
praktischer ingericht dan voorheen. Naast de eigen rijvaardigheid worden
ook de didactische vaardigheden straks in de praktijk geëxamineerd.
Uitgangspunt voor alle examens in het herintrederstraject is het actuele
competentieprofiel voor de rijinstructeur.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of er enige mogelijkheid is om
wenselijke wijzigingen van het herintrederstraject in de wet mee te nemen
in het nu voorliggende voorstel, mede gezien de reeds ontstane
vertraging in de behandeling van dit voorstel.
Het herintrederstraject is vastgelegd in de het Besluit rijonderricht
motorrijtuigen 2009. Er is geen noodzaak om de WRM 1993 te wijzigen
omdat die wet slechts regelt dat er een herintrederstraject is dat bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur wordt ingevuld (artikel 12c).
Het voornemen is om de wenselijke wijzigingen van het herintrederstraject tegelijk met de inwerkingtreding van de voorgestelde wijzigingen
van de Wet rijonderricht motorrijtuigen 1993 in werking te laten treden.
Kwaliteitscontrole
De leden van de VVD-fractie vroegen nogmaals hoe de kwaliteit met de
huidige voorstellen wordt verbeterd en of dit volgens de regering
voldoende is en zo ja, waar dat uit blijkt en wanneer is volgens de
regering sprake van een succes.
Naar aanleiding van de evaluatie van de WRM 1993 in 2013 is geconcludeerd dat de wet over het algemeen voldoet. Het wetsvoorstel verbetert
het stelsel op onderdelen zoals het optimaliseren van de bijscholing en
het verbeteren van het toezicht op onbevoegd lesgeven, onder meer door
de ILT bevoegd te maken als handhavingsinstantie. Mijns inziens is
hiermee het stelsel van de kwaliteitsborging van de rijinstructie afdoende
geregeld.
De leden van de VVD-fractie vroegen wat de regering onder competente
instructeurs verstaat, welke rol didactische vaardigheden en beheersing
van de Nederlandse taal hierin spelen en op welke wijze dit wordt
getoetst.
De competente rijinstructeur staat beschreven in de competentiegerichte
examenopzet die ten behoeve van de wijziging van de WRM 1993 in 2009
is ontwikkeld (zie ook paragraaf 1.4 van de memorie van toelichting bij die
wijziging (Kamerstukken II 2007/08, 31 278, nr. 3, blz. 2–3)). Didactische
vaardigheden zijn de kern van het beroep en daarmee ook van het
WRM-examen. Beheersing van de Nederlandse taal wordt niet afzonderlijk
getoetst, maar is voorwaardelijk voor het kunnen behalen van de
examens, die alleen in het Nederlands worden afgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

6

De leden van de VVD-fractie vroegen op welke punten het stelsel van
rijinstructie inhoudelijk verder verbeterd kan worden en wat hierin de
zelfstandige bevoegdheid van het IBKI is.
IBKI bekijkt in overleg met branchepartijen voortdurend of er mogelijkheden zijn om de uitvoering van de WRM 1993 te verbeteren. Dit is dus
een beperktere scope dan «het stelsel van rijinstructie». Daarbij wordt
inderdaad naar zowel de theoretische als de praktische kant gekeken. IBKI
heeft hierin een zelfstandige bevoegdheid binnen de grenzen van de weten regelgeving.
De leden van de VVD-fractie vroegen welke rol het Centraal Bureau
Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) en het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu spelen in het verbeteren van het stelsel van rijinstructie en op
welke wijze de onafhankelijkheid van alle partijen wordt geborgd.
Het CBR neemt deel aan de vergaderingen van de Centrale Examencommissie WRM die IBKI adviseert. Ook het Ministerie van Infrastructuur
en Milieu is bij deze vergaderingen vertegenwoordigd, maar heeft daar
formeel geen rol in de advisering. Uiteraard stemmen IBKI en het
ministerie eventuele verbetervoorstellen onderling af. IBKI kan hierin
onafhankelijk opereren, maar probeert uiteraard wel voeling te houden
met de wensen en behoeften van de rijschoolbranche en gebruik te
maken van de aanwezige expertise.
De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering de signalen inzake
«het verplichte toneelstuk» heeft besproken met betrokken partijen als het
IBKI, de Bond van Autohandelaren en Garagehouders (BOVAG), CBR, de
Vereniging Rijschool Belang (VRB) en de Federatie Autorijschool
Management (FAM).
De beeldvorming over de praktijkbegeleiding is regelmatig onderwerp van
gesprek geweest tussen ministerie, brancheorganisaties en IBKI.
De leden van de VVD-fractie vroegen of het mogelijk is om een systeem
van mystery guests te introduceren, waarmee een rijinstructeur niet weet
dat er een controle plaatsvindt en er een getrouwer beeld van de
daadwerkelijke kwaliteit kan ontstaan in plaats van dat er – om met de
woorden van sommige instructeurs te spreken – een kunstje wordt
opgevoerd.
Zoals eerder aangegeven is naar aanleiding van de evaluatie geconcludeerd dat het stelsel van de WRM 1993 in het algemeen voldoet en
waarborgt dat de vakbekwaamheid van instructeurs op een voldoende
peil is.
Deze optie is daarom niet eerder onderzocht. De huidige wet- en regelgeving biedt hiervoor overigens geen basis.
Met circa 15.000 rijinstructeurs zou dit bovendien een omvangrijke en
waarschijnlijk ook kostbare logistieke operatie zijn. Alle mystery guests
moeten immers worden opgeleid om betrouwbaar te kunnen beoordelen.
De kosten daarvan komen uiteindelijk bij de branche terecht. In combinatie met praktische belemmeringen – de mystery guests zullen betrekkelijk jong moeten zijn om geen argwaan te wekken en toch over een
hoog competentieniveau moeten beschikken – lijkt dit een weinig
interessante optie.
De leden van de VVD-fractie vroegen hoe, buiten het herscholingstraject
om, gecontroleerd kan worden of een rijinstructeur zijn lessen naar
behoren uitvoert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

7

Het stelsel van de WRM 1993 houdt in dat eens in de vijf jaar via de
bijscholingverplichtingen een controle plaatsvindt van de vakbekwaamheid van de rijinstructeur, aan de hand van het beoordelen van een
praktijkles. Naar aanleiding van de evaluatie van de wet is geconcludeerd
dat dit stelsel over het algemeen voldoet.
Het in het leven roepen van additionele tussentijdse controles op de
manier waarop een rijinstructeur rijles geeft, brengt aanzienlijke administratieve lasten en uitvoeringslasten met zich mee die via de tarieven van
IBKI weer bij de sector zullen belanden. Dit roept bovendien de vraag op
wat het gevolg zou moeten zijn wanneer een tussentijds gecontroleerde
rijles niet aan de eisen voldoet.
Daarbij valt nog op te merken dat binnen de branche ook instrumenten
worden gehanteerd om de kwaliteit van instructeurs inzichtelijk te maken,
zoals het hanteren van een klachtensysteem bij rijscholen die zijn
aangesloten bij een brancheorganisatie.
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat recente casuïstiek,
waarbij rijles in ruil voor seks werd aangeboden, zeer onwenselijk is en
vroegen hoe dergelijk ongewenst gedrag door rijinstructeurs, hoewel in
lijn met de letter van de wet, kan worden aangepakt.
De Minister van Veiligheid en Justitie is mede namens mij op deze kwestie
ingegaan in antwoord op de vragen het lid Segers (Aanhangsel Handelingen 2015/16, nr. 831). Zoals in de antwoorden is gemeld, biedt de WRM
1993 in dit kader slechts een handvat om op te treden indien de verkeersveiligheid in het geding is. Een recente enquête om het 2toDriveexperiment te evalueren wees uit dat geen van de ondervraagde
2toDrive-jongeren zich ongemakkelijk heeft gevoeld bij de rijinstructeur. Er
zijn geen aanwijzingen dat dit in de rijschoolbranche meer dan zeer
incidenteel voorkomt. Ik zie dan ook geen aanleiding voor verdere acties.
De leden van de VVD-fractie vroegen welke instantie, buiten het bijscholingstraject om, op de kwaliteit van rijlessen controleert en handhaaft en
of het in dezen toch niet verstandig zou zijn om de toets te handhaven.
Zoals hierboven al aangegeven kent het stelsel van de WRM 1993 alleen
de periodieke bijscholing en geen tussentijdse controle op de kwaliteit van
de rijlessen. Zoals eerder aangegeven stelt de regering, in lijn met het
algemene beleid om de administratieve lasten voor het midden- en
kleinbedrijf beperkt te houden, geen kwaliteitseisen aan de rijlessen.
Wanneer met «de toets handhaven» wordt gedoeld op de maatregelen
vakbekwaamheid, dan geldt dat deze toets in de praktijk geen bijdrage
levert aan de oplossing van het probleem. Wanneer de politie een ernstig
vermoeden heeft dat een rijinstructeur niet langer vakbekwaam is, dan
gaat het meestal om verslavingen of andere gedragsproblemen. De toets
van IBKI toetst de vakbekwaamheid «in enge zin». Een psychisch
onderzoek geeft een betrouwbaardere basis voor een eventueel intrekking
van de lesbevoegdheid.
De leden van de VVD-fractie vroegen naar de uitkomsten van het gesprek
dat het exameninstituut met de branche heeft over nadere eisen aan de
mee te nemen leerling.
Het overleg over nadere eisen aan de leerling bij de stagebeoordeling of
de praktijkbegeleiding is nog gaande. Op dit moment kunnen daarover
nog geen mededelingen worden gedaan.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom de regering ervoor gekozen
heeft om de huidige situatie inzake de kosten bij een onderzoek te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

8

handhaven, of er andere alternatieven zijn onderzocht en om welke kosten
het hier op jaarbasis gaat.
Sinds 1995 (maar feitelijk sinds 2009) zijn ongeveer 10 meldingen gedaan
van een ernstig vermoeden van rijinstructeurs die niet langer vakbekwaam zijn. Wanneer we uitgaan van gemiddeld 2 onderzoeken per jaar,
bedragen de totale kosten ongeveer € 5.000 per jaar. Zoals gemeld in de
nota naar aanleiding van het verslag was een vraag van de leden van de
PvdA-fractie aanleiding om de kostenverdeling nader te bezien. Hierbij
worden alternatieve modellen bezien. Een van de elementen in de
oorspronkelijk voorgestelde wijziging zou zijn dat de rijinstructeur bij een
negatieve uitkomst van het onderzoek ook de kosten daarvan zou moeten
dragen. Dit betekent dat er een mogelijk grote druk wordt gelegd op de
deskundige die het onderzoek doet, wat als ongewenst wordt beschouwd.
De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom rijinstructeurs zelf hun
leerlingen mogen uitzoeken, voor wie zij de praktijkbegeleiding afleggen,
of dit niet het opvoeren van toneelstukjes in de hand werkt en waarom
niet wordt gekozen voor een onbekende leerling, zodat daadwerkelijk een
praktijksituatie wordt nagebootst.
IBKI is in overleg met de branche over het zo realistisch mogelijk laten zijn
van de praktijkbegeleiding. Daaruit komt naar voren dat een echte leerling
uit het klantenbestand van de betrokken rijinstructeur zinvoller is, door het
realistisch aan kunnen (en moeten) sluiten op een bekend vaardigheidsniveau van de eigen leerling, dan een geheel onbekende leerling / acteur.
Een onbekende leerling sluit dus juist niet aan op de praktijksituatie. Het
werken met pseudoleerlingen brengt ook veel hogere kosten met zich
mee.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of onaangekondigde steekproeven
op theoretische bijscholingscursussen een wettelijke borging behoeven
en zo ja of dat nog kan worden meegenomen in het lopende wetstraject.
Het doen van steekproeven is mogelijk binnen de bestaande regelgeving
en vindt als eerder in de nota naar aanleiding van het verslag opgemerkt
ook plaats. Uit de uitgevoerde steekproeven blijkt dat de meeste
aanbieders van de theoriebijscholing aan de kwaliteitseisen voldoen. Er
lijkt geen aanleiding om de regelgeving op dit punt te herzien.
Rijscholenkiezer
De leden van de VVD-fractie vroegen of de rijscholenkiezer voldoende
functioneert.
De mogelijkheden van beginnende leerlingen om de kwaliteit van een
rijschool te boordelen worden op dit moment voldoende geacht.
Beginnende leerlingen kunnen zich in de eerste plaats bij vrienden en
bekenden naar ervaringen informeren bij de keuze van een rijschool.
Daarnaast heeft TeamAlert samen met de branche de rijscholenkiezer
ontwikkeld, een website die sinds oktober 2014 actief is en op onafhankelijke wijze en zonder winstoogmerk wordt beheerd. Uit het overleg dat
TeamAlert met de branche voert, blijkt de branche tevreden over het
functioneren van de Rijscholenkiezer. Daarnaast blijkt uit de bezoekersaantallen dat de Rijscholenkiezer goed functioneert: elke maand zijn er rond
de 10.000 unieke websitebezoekers en er zijn nu in totaal 7.000 reviews
geplaatst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

9

De leden van de VVD-fractie vroegen waarom het CBR hier geen rol in kan
spelen en op welke wijze er met betrokkenheid van het CBR een drempelverhogend effect optreedt.
Sinds december is de Rijscholenkiezer een gesloten systeem. Het is
hierdoor alleen mogelijk om een review te schrijven op de rijscholenkiezer
na het ontvangen van een uitnodiging voor het schrijven van een review.
Deze uitnodiging wordt verstuurd door een koppeling met de systemen
van het CBR. De betrouwbaarheid van de reviews is hiermee toegenomen.
Echter het CBR kan als ZBO geen drempels opwerpen voor nieuwe
toetredende rijscholen omdat het kabinetsbeleid als uitgangspunt heeft
dat het opzetten van MKB-bedrijven zo min mogelijk drempels mag
kennen.
De leerling/kandidaat ontvangt een uitnodiging voor het schrijven van een
review nadat deze de rijschool op mijncbr.nl gemachtigd heeft. Die
machtiging is nodig zodat de rijschool een examen aan kan vragen voor
de kandidaat/leerling. Na het machtigen wordt door het CBR automatisch
een bericht verzonden naar de leerling. Door het koppelen van de leerling
aan de review neemt de betrouwbaarheid van de reviews nog verder toe
en kunnen er geen onterechte reviews meer geschreven worden.
De leden van de VVD-fractie vernamen dat de Rijscholenkiezer niet naar
behoren functioneert en vroegen of de regering bereid is een evaluatie uit
te voeren naar het functioneren van en de beoordeling door leerlingen
van de Rijscholenkiezer en op welke termijn de Kamer de resultaten
tegemoet kan zien.
Ik herken mij niet in het beeld dat de Rijscholenkiezer niet naar behoren
zou functioneren. Sinds de start van de rijscholenkiezer in het najaar van
2014 heeft TeamAlert wel in overleg met de rijschoolbranche een aantal
verbeteringen doorgevoerd. Ook het «sluiten» van het reviewsysteem
door te werken met een unieke code via het CBR was op verzoek van de
branche en functioneert naar wens.
Elk jaar brengt TeamAlert een verslag uit van de activiteiten die zij in dat
kader heeft verricht. Deze gesprekken en rapportages geven een
voldoende basis om het functioneren van de rijscholenkiezer te beoordelen. Een evaluatie op dit punt acht ik dan ook niet nodig.
Verbetering kwaliteit rijschoolbranche
De leden van de VVD-fractie vroegen op welke signalen de Inspectie
Leefomgeving en Transport zich zal richten, wat er nu gebeurt met deze
signalen en in hoeverre het niet bevoegd rijinstructie geven in de praktijk
wordt gehandhaafd.
Het gaat bij de handhaving van de WRM 1993 vooral om signalen van
onbevoegd lesgeven. Een ieder die een vermoeden heeft van onbevoegd
lesgeven kan op grond hiervan een melding doen. De ILT heeft ervaring
met het verzamelen van signalen via haar Meld- en Informatiecentrum
(MIC) en het MIC kan ook voor de WRM 1993 worden ingezet. Het eerste
jaar na inwerkingtreding zal de ILT zich concentreren op het verzamelen
en analyseren van de signalen. Op basis daarvan kan vervolgens bepaald
worden of gerichte actie richting rijinstructeurs nodig is en bezien of
nadere handhavingsacties nodig zijn ten aanzien van een ongeldige
WRM-pas. Daarnaast kunnen partijen aangifte doen bij de politie.
De leden van de SP-fractie vroegen of de regering de mening deelt dat
elke rijschool een zekere basiskwaliteit moet bieden en zo ja, welke
concrete stappen de regering dan nog zal zetten om dit te bewerkstelligen
en op welke wijze deze kwaliteit geborgd kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

10

Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik mede naar de beantwoording van de vragen van de leden van de VVD-fractie hierboven. De
evaluatie heeft aangetoond dat het stelsel van de WRM 1993 in het
algemeen voldoet. Naast de regulering van het beroep van rijinstructeur
worden in lijn met het kabinetsbeleid voor het midden- en kleinbedrijf
geen eisen aan de rijschoolbranche gesteld. Ik acht het in de eerste plaats
aan de rijschoolbranche zelf om de kwaliteit van dienstverlening te
waarborgen. De goede bekendheid van een rijschool, mond-totmondreclame in eigen stad of dorp en het lidmaatschap van een
brancheorganisatie blijken in de praktijk belangrijke prikkels te zijn voor
een kwalitatief goede dienstverlening door een rijschool.
Rijscholen die zich schuldig maken aan strafbare feiten, zoals onbevoegd
lesgeven, dienen via de geëigende kanalen van politie en justitie te
worden aangepakt. Daarnaast kan er nog op worden gewezen dat de
belastingdienst zich de afgelopen jaren actief op de branche heeft gericht
en 22 miljoen euro aan niet-opgegeven omzet heeft geïnd. De belastingdienst blijft zich inzetten om fraude in de branche te voorkomen.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 182, nr. 9

11