Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3390
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister-President en de
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het bericht dat de
Koning ten onrechte subsidie ontvangt voor Kroondomein het Loo
(ingezonden 14 mei 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister-President (ontvangen 2 juli 2020). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2931.
Vraag 1
Kent u het bericht «Koning krijgt ten onrechte subsidie voor Het Loo»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat in de subsidiebeschikking voor het Kroondomein, nu in
handen van Zembla, staat dat de Koning niet de gebruikelijke 1 hectare mag
afsluiten ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer maar een gebied
ter grootte van 7.200 hectare? Zo nee, hoe luidt dan de uitzonderingsgrond?
Zo ja, hoe rechtvaardigt u de uitzonderingsgrond en hoe verhoudt zich deze
regeling tot die voor andere eigenaren en/of gebruikers van Natuurschoonwet
(NSW)-landgoederen? Kunt u de betreffende subsidiebeschikking met de
Kamer delen?
Antwoord 2
Op grond van de geldende wet- en regelgeving is de Minister van LNV
bevoegd om bij activiteiten van of namens een lid van het Koninklijk Huis
bevoegdheden van gedeputeerde staten of provinciale staten uit te oefenen.
Dit is historisch verklaarbaar vanuit de ministeriële verantwoordelijkheid voor
het handelen van leden van het Koninklijk huis. Op grond van art. 2 lid 1,
onderdeel g, van de Kaderwet EZ-subsidies (zoals die ten tijde van het besluit
gold) kon de toenmalige Staatssecretaris van Economische Zaken subsidie
verstrekken op het gebied van natuurbeheer. Dat is ook de basis om voor het
Kroondomein op aanvraag subsidie te verlenen om de terreinen in stand te

1

ah-tk-20192020-3390
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NRC Handelsblad, 13 mei 2020, «Koning krijgt ten ontrechte subsidie voor het Loo» https://
www.nrc.nl/nieuws/2020/05/13/koning-krijgt-ten-onrechte-subsidie-voor-het-loo-a3999697

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

kunnen houden en de aanwezige natuurwaarden te beschermen of uit te
breiden. Deze bevoegdheid ligt thans bij de Minister van LNV.
De bevoegdheid tot verlening van de subsidie is beleidsmatig ingevuld door
zo veel mogelijk analoge toepassing van de Subsidieverordening Natuur- en
landschapsbeheer Gelderland 2016 (hierna: SVNL Gelderland 2016). De
subsidie bestaat voor de periode 2016–2021 uit een agrarisch gedeelte,
gericht op de bevordering van natuur en landschap binnen agrarische
percelen, en een natuurgedeelte. Vóór 2016 waren er verschillende regelingen
voor verschillende natuurbeschermingsdoeleinden, waarvoor het Kroondomein individuele aanvragen moest doen. Om deze situatie te stroomlijnen en
versimpelen, is gekozen voor een lump-sum aanvraag.
Het doel van de betreffende subsidie is primair het beheer en onderhoud van
de natuur met het oog op de instandhoudingsdoelen. Voorwaarden als het
beschermingsregime, certificeringseisen, beschikbare bedragen voor het
beheer en monitoringsverplichtingen zijn naar analogie van de SVNL
Gelderland 2016 toegepast. Op het gebied van openstelling is deze regeling
niet gevolgd. In de subsidiebeschikking wordt ruimte gelaten om een groter
gebied af te sluiten dan 1 hectare, indien dit in het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de Kroondrager wordt geacht. Het
Kroondomein valt niet onder de Natuurschoonwet 1928.
Vraag 3
Bent u bereid een gedetailleerd overzicht te geven van alle correspondentie
die in de afgelopen 20 jaar heeft plaatsgevonden tussen de regering en leden
van het Koninklijk Huis over de subsidie en openstelling van het Kroondomein, in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur en in het kader van
de «bestendiging van een lijn die al decennia wordt ingezet» blijkens een
verklaring van het Ministerie van LNV? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Correspondentie tussen leden van het Koninklijk Huis en ministers over de
subsidie en openstelling van het Kroondomein is mij niet bekend. Voor
overige correspondentie verwijs ik u naar het antwoord op vraag 19 van de
vragen van het lid Wassenberg (2020Z10214).
Vraag 4
Deelt u de mening van emeritus hoogleraar notarieel recht Martin Jan van
Mourik, die spreekt over «juridische belazerij»? Zo nee, kunt u gedetailleerd
uiteenzetten waarom u meent dat de verleende subsidie op de juiste gronden
is verstrekt? Zo ja, bent u bereid de subsidie terug te vorderen?
Antwoord 4
Nee. De subsidie is rechtmatig en zorgvuldig verstrekt, en ik zie dan ook geen
enkele grond om tot terugvordering over te gaan. Voor een nadere toelichting
verwijs ik u naar het antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Deelt u de mening van hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans
dat de vrijstellingen een deugdelijke onderbouwing missen en dat de
voorkeursbehandeling van de Koning in strijd is met de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur? Zo nee, kunt u gedetailleerd onderbouwen in welk
opzicht u meent dat er wel sprake is van een deugdelijke onderbouwing en
behoorlijk bestuur? Zo ja, bent u bereid de subsidie op die gronden met
terugwerkende kracht terug te vorderen en voor welke periode?
Antwoord 5
Nee. Zie hiervoor het antwoord op de vragen 2 en 4.
Vraag 6
Deelt u de mening van professor Voermans dat er geen andere verklaring
voor de constructie te bedenken is dan dat « het staatshoofd ongestoord wil
kunnen jagen»? Zo nee, waarom niet en kunt u een gedetailleerde andere
verklaring geven? Zo ja, bent u bereid de constructie per direct te herzien,
zodat het Kroondomein vanaf 15 september 2020 opengesteld zal blijven voor
het publiek, temeer daar het Kroondomein sinds 1958 publiek bezit is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Nee. Zoals in antwoord op vraag 2 is aangegeven, dient de gedeeltelijke
openstelling van delen van het gebied om de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de Kroondrager te kunnen waarborgen. Het beheer van
het Kroondomein, waaronder ook de openstelling valt, is, binnen de grenzen
van de wet, aan de Kroondrager.
Vraag 7
Is het waar de op de website www.koninklijkhuis.nl een verklaring heeft
gestaan dat de drijfjacht op wilde zwijnen als « niet effectief» kan worden
beschouwd en dat de koninklijke familie om die reden, vooruitlopend op een
wettelijk verbod daarop, vrijwillig stopte met de drijfjacht? Zo nee, hoe luidde
dan de verklaring op genoemde website? Zo ja, vindt er geen enkele vorm
van bewegingsjacht plaats in het Kroondomein, dus naast drijfjacht ook geen
drukjacht, bersjacht, riegeljacht of enige vorm waarbij wilde zwijnen in de
richting van de hofjagers gedreven worden?
Antwoord 7
Het faunabeheer wordt uitgevoerd door faunabeheerders van het Departement Faunabeheer of door houders van een jachtakte onder toezicht van het
Departement Faunabeheer. Het faunabeheer vindt plaats binnen de grenzen
van de geldende wet- en regelgeving. Er vindt geen jacht plaats in de strikte
zin van die term, namelijk op de vijf jachtsoorten (konijn, haas, houtduif,
wilde eend of fazant). Wel vindt er beheer van de populaties groot wild plaats
(wild zwijn, ree, edelhert en damhert), om die populaties in evenwicht te
houden met de draagkracht van het gebied. Hiervoor wordt alleen gebruik
gemaakt van bersjacht (sluipend benaderen van het wild) of aanzitjacht (op
dezelfde plek wachten tot het wild zich vertoont) en niet van drukjacht,
riegeljacht of enige andere vorm waarbij dieren worden opgejaagd, noch
gebeurt dit in groepen. Ten aanzien van de vragen over teksten die op de
website www.koninklijkhuis.nl zouden hebben gestaan, verwijs ik naar het
antwoord dat mijn ambtsvoorganger hierop heeft gegeven in 2007 (Kamerstuk 2007–2008, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 779).
Vraag 8
Kunt u een gedetailleerd overzicht geven van de delen van het Kroondomein
die jaarrond zijn opengesteld en de delen die dat niet zijn, en kunt u
aangeven op welke momenten die delen zijn gesloten voor het publiek en om
welke reden?
Antwoord 8
Van het eigenlijke Kroondomein is ongeveer 1.300 hectare het hele jaar door
toegankelijk voor het publiek. Het gebied dat jaarlijks van 15 september tot en
met 25 december niet opengesteld is, beslaat ongeveer 5.000 hectare. De
overige 400 hectare bestaat uit landbouwgronden.
Vraag 9
Kunt u een gedetailleerd overzicht geven van alle overheidssubsidies die aan
de beheerders of gebruikers van het Kroondomein worden verstrekt,
vergezeld van een gedetailleerde kaart op welk deel van het gebied de
subsidies betrekking hebben en de reden van de subsidie?
Antwoord 9
Hiervoor verwijs ik u naar de bijgevoegde beschikking2. In de subsidiebeschikking staat een gedetailleerd overzicht van de verschillende toegekende
subsidieonderdelen.
Vraag 10
Deelt u de mening dat subsidieregelingen moeten worden uitgevoerd zonder
aanzien des persoons, en dat voor de Koning dus geen andere maatstaven
mogen worden gehanteerd dan voor anderen? Zo nee, waarom niet en kunt u
specifiek zijn in uw verklaring daarvoor? Zo ja, op welke termijn en wijze wilt
u een einde maken aan deze ongelijke behandeling?
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Voor het Kroondomein worden dezelfde eisen gesteld aan het natuurbeheer,
tegen eenzelfde vergoeding als aan vergelijkbare natuurgebieden die onder
de SVNL Gelderland 2016 vallen. Voor de niet jaarrond opengestelde
gebieden wordt geen openstellingssubsidie verstrekt. In het antwoord op
vraag 2 staat omschreven waarom in de subsidie aan het Kroondomein op
het punt van de openstelling wordt afgeweken van de generieke voorwaarden
zoals deze in de SVNL Gelderland 2016 worden toegepast. De huidige
subsidie loopt door tot en met 31 december 2021. Mocht er sprake zijn van
een nieuwe aanvraag, dan zal ik de Kamer voorafgaande aan de eventuele
toekenning van een nieuwe subsidie informeren.
Vraag 11
Bevestigt u dat u de Koning bij de verstrekking van de NSW-openstellingssubsidie anders behandeld heeft dan andere grondeigenaren? Zo ja, bent u
bereid tot het afgeven van een verklaring en een terugvordering van alle ten
onrechte verleende subsidies? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Het Kroondomein valt niet onder de Natuurschoonwet 1928; het doet geen
beroep op de fiscale faciliteiten van die wet en de specifieke voorwaarden die
daaraan worden gesteld zijn dus niet van toepassing. De natuurbeheersubsidie is rechtmatig en zorgvuldig verstrekt; ik zie dan ook geen enkele grond
om tot terugvordering over te gaan.
Vraag 12
Bent u bereid de motie van het lid Arissen (Kamerstuk 33 576, nr. 123),
waarin de Kamer verzoekt het Kroondomein jaarrond open te stellen, met
onmiddellijke ingang uit te voeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Zoals geconcludeerd in reactie op de motie Arissen (Kamerstuk 33 576, nr.
133), is er voor het kabinet geen grond om invloed uit te oefenen op
specifieke keuzes die in het kader van het beheer van het eigenlijke Kroondomein zijn gemaakt. Ik zie geen aanleiding om deze conclusie te herzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4