Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

671
Vragen van het lid Jansen (SP) aan de minister van Economische Zaken over
de omgewaaide hoogspanningsmasten tussen Doetinchem en Ulft
(ingezonden 20 juli 2010).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 2 december 2010) Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2009–2010, nr. 2905.
Vraag 1
Voldeden de vijf hoogspanningsmasten die op 14 juli jl. zijn omgewaaid aan
de constructieve eisen van de nieuwe Europese norm voor hoogspanningsmasten?
Antwoord 1
Tennet heeft onmiddellijk na de gebeurtenis bij Vethuizen de oorzaak laten
onderzoeken door KEMA. Op 18 november jl. heeft TenneT de onderzoeksresultaten gepubliceerd («Rapportage storingsonderzoek 150kv-lijn DoetinchemUlft/Dale», KEMA, oktober 2010).
Het onderzoek heeft aangetoond dat het omwaaien van de masten is
veroorzaakt door extreme weersomstandigheden waarbij windsnelheden zijn
bereikt tussen de 150 en 200 km/u. KEMA raamt dat de betreffende masten
zijn bezweken bij een windbelasting van ca. 180 km/u. Deze windsnelheden
zijn niet meer te vatten in de bekende schaal van Beaufort: windkracht 12
«orkaan» (117 km/h).
De nieuwe Europese normen voor het hoogspanningsnet gelden voor
nieuwbouw vanaf mei 2002. Elke mast die na die datum is geplaatst, moet
voldoen aan deze norm. In deze nieuwe norm wordt vereist dat de masten
een windbelasting van maximaal 144 km/h kunnen doorstaan.
De omgewaaide masten zijn gebouwd in 1970 en voldeden volgens KEMA
aan de constructienormen van dat moment. KEMA heeft de ontwerpberekeningen van de masten tevens getoetst aan de nieuwe Europese norm en
daaruit blijkt dat de bezweken onderdelen van de masten ook voldeden aan
de ontwerpspecificaties van de nieuwe Europese norm. Ondanks het feit dat
de betreffende onderdelen van de masten voldeden aan de constructieve
eisen van de nieuwe Europese norm, zijn zij bezweken onder de in Vethuizen
opgetreden windsnelheden. Deze waren dermate extreem, dat ook nieuwe
masten ver boven de ontwerpsterkte zouden zijn belast.
Het 100% uitsluiten van dit soort risico’s is onmogelijk. Uiteraard moeten de
constructie-eisen zodanig zijn, dat de infrastructuur van TenneT bestand is

ah-tk-20102011-671
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

tegen bepaalde weersomstandigheden, maar ook tegen andere risico’s. Indien
ons klimaat structureel verandert, waardoor zich frequenter extreme situaties
zouden kunnen voordoen, kan dat aanleiding zijn de normen verder aan te
scherpen. Echter, een woonhuis dat in 1960 is gebouwd, wordt ook niet
gerenoveerd telkens als de bouwverordening wordt aangepast. Waar het om
gaat is dat de leveringszekerheid wordt gewaarborgd. Daarvoor is het niet
nodig, maar ook niet economisch en maatschappelijk verantwoord, om bij
elke gewijzigde of aangescherpte norm de hele Nederlandse hoogspanningsinfrastructuur te vervangen of aan te passen. Het beleid van TenneT en de
regionale netbeheerders is er op gericht, daar waar mogelijk en noodzakelijk,
de robuustheid van verbindingen te vergroten en onverhoopt optredende
storingen zo snel mogelijk te verhelpen. Ook in het geval van Vethuizen was
de stroomvoorziening binnen een uur hersteld.
Vraag 2
Hoeveel procent van de Nederlandse masten voldoet aan de Europese norm?
Antwoord 2
De nieuwe Europese norm (EN 50341) bestaat sinds 2002. Deze is hoofdzakelijk gebaseerd op de Nederlandse normen zoals die in 1995 zijn aangescherpt
(NEN 1060). Voor circa 5 procent van de masten in het Nederlandse transportnet geldt dat ze na 1995 zijn gebouwd.
Dit houdt niet in dat 95% van de hoogspanningsmasten onveilig zou zijn en
voortijdig vervangen zouden moeten worden. Het onderzoek van KEMA toont
immers aan dat ook de onderzochte masten uit 1970 op de essentiële punten
blijken te voldoen aan de nieuwe norm.
Vraag 3
Is het waar dat de masten die niet voldoen, meer dan 40 jaar oud zijn? Wat is
de afschrijvingsduur van deze masten?
Antwoord 3
De omgevallen masten dateerden uit 1970. Ze waren dus 40 jaar oud, terwijl
hoogspanningsmasten zo’n 50 tot 100 jaar mee kunnen gaan. De masten
worden tweemaal per jaar visueel gecontroleerd door TenneT, en daar waar
nodig zal door TenneT actie worden ondernomen. Iedere zes jaar komt elke
mast aan de beurt voor een uitgebreide inspectie. De betrokken masten zijn
recent uitgebreid geïnspecteerd. Eenmaal per 15 jaar wordt een mast
geschilderd. KEMA heeft in het hierboven genoemde onderzoek vastgesteld
dat het onderhoud aan de masten geen onregelmatigheden heeft laten zien
en dat er geen defecten of verborgen defecten aangetoond konden worden.
Vraag 4
Hoeveel procent van de masten die niet aan de norm voldoen bevindt zich in
een tracé dat gebaseerd is op het n-1 principe, waardoor omwaaien niet
automatisch tot totale stroomuitval in het achterliggende gebied leidt? Indien
dat percentage groter is dan 0, vindt u dat acceptabel?
Antwoord 4
De risico’s van stroomuitval is in een aantal gebieden in Nederland hoger dan
wenselijk is. Hierover is de afgelopen jaren regelmatig gedebatteerd met uw
Kamer. Dit heeft geleid heeft tot wettelijk verankerd beleid voor deze
zogenaamde uitlopers van het hoogspanningsnet, waar het «n-1» principe
niet gehanteerd kan worden. In dat kader werkt TenneT thans aan maatregelen die de risico’s in 11 uitlopers zullen verminderen. De leveringszekerheid
zal hierdoor worden vergroot. De gebeurtenissen in Vethuizen onderstrepen
de noodzaak van dit beleid.
Vraag 5
Welke investering is gemoeid met de vervanging van de masten, die niet
voldoen aan de constructieve eisen?
Antwoord 5
Alle masten voldoen aan de constructieve eisen waarvoor ze ontworpen zijn
en worden regelmatig geïnspecteerd. Daar komt bij dat de masten in
Vethuizen ook blijken te hebben voldaan aan de nieuwste constructieve eisen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Ik begrijp van TenneT dat er geen apart programma is om bestaande masten
aan te passen aan nieuwe normen.
Vraag 6
Is de vervanging/versterking van deze masten al ingepland? Op welke termijn
zal dit geschieden?
Antwoord 6
Bij de aanleg van nieuwe hoogspanningsmasten houdt TenneT vanzelfsprekend rekening met de nieuwste eisen die worden gesteld aan de bouw van
nieuwe verbindingen. De energiesector is zelf ook nauw betrokken bij de
totstandkoming van nieuwe (internationale) normen, bijvoorbeeld in relatie
tot klimatologische veranderingen. Ik verwijs hier ook nogmaals naar mijn
antwoord op vraag 1.
Bestaande masten worden regelmatig geïnspecteerd en vervangen indien
daar de noodzaak toe bestaat. Ik zie geen reden dat Tennet deze benadering
zou moeten wijzigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3