Rapp
portagge aan
npak georg
g
anisee
erde
ond
dermijjnend
de crim
minalitteit 20
017

Status:
Datum:

Definitief
D
s
september
20
018

Inhou
ud
1

INL
LEIDING ........................................................................................................................ 3

2

BES
STRIJDING
G VAN GEOR
RGANISEER
RDE ONDER
RMIJNENDE
E CRIMINAL
LITEIT................. 5
2.1
2.2

3

Georgan
niseerde en ondermijn
nende criminaliteit ............................................ 5
De aanp
pak ............................................................................................... 5

HET
T BEELD IN
N CIJFERS .................................................................................................... 7
oeken: doelstelling Veiligheidsage
enda en bre
eder ................................. 7
3.1 Onderzo
3.1.11 Doelstellling Veiligheiddsagenda ............................................................................................................ 7
3.1.22 Totaalressultaat: veilighheidsagenda en
e breder ....................................................................................... 8
3.1.33 Resultaatt naar aandachhtsgebieden: veiligheidsage
v
enda en brederr ......................................................... 9
3.2 Vervolgingsresultatten .............................................................................. 12
3.2.11 Ontnemin
ng en geldboeete ..................................................................................................................... 15

4

ONDERMIJNIN
NG IN BEEL
LD ............................................................................................ 16
Zaakk 1: Jacht op geraffineerde
online drugsddealers ......................................................................................... 16
g
Zaakk 2: “Er hoeft geen bloed tee vloeien om je bedreigd te voelen”................................................................. 18
Zaakk 3: Aanpak criminele
c
Albaanezen: “Effecct belangrijkerr dan mensen achter tralies”” ................................ 20
Zaakk 4: Criminaliiteit in de haveen: “Samen veerleidingen vaan macht, statuus en snel geld doorbreken”” ......... 22
Zaakk 5: Machogedrag lokt verddachten moordd Sven Prins in de val................................................................. 25
Zaakk 6: Zakken vuullen ten koste van mens enn milieu....................................................................................... 27
Zaakk 7: “De vicev
voorzitter van Satudarah waas de baas vann Vak-P” ............................................................... 29

________
___________
____________
___________
____________
____________
___________
____________
________
Verantwo
oording aanpak ondermijnende criminalitteit 2017
p. 2/31

1 Inleiding
Georganiseerde ondermijnende criminaliteit is ontwrichtend voor de samenleving. Het gaat dan om veelal
stelselmatig gepleegde criminaliteit, die onwettige vermogens genereert en leidt tot economische
machtsposities, met corruptie en marktverstoring, en verwevenheid tussen onder‐ en bovenwereld. Deze
criminaliteit is vaak onzichtbaar, maar kan zich ook manifesteren in de publieke ruimte door intimidatie en
geweld. Waar daders vaak bovenregionaal of internationaal opereren, heeft ondermijnende criminaliteit
tegelijkertijd op lokaal niveau veel uitingsvormen en verbindingen.
De aanpak van ondermijnende criminaliteit is een prioriteit van het Openbaar Ministerie (OM) en de politie en
is opgenomen in de nationale Veiligheidsagenda 2015‐2018. De veiligheidsagenda heeft als doel de integrale
samenwerking bij de aanpak van criminaliteit en onveiligheid verder te ontwikkelen. De afspraken in de
veiligheidsagenda zijn hier ondersteunend aan. De veiligheidsagenda richt zich op de aanpak van
maatschappelijke veiligheidsproblemen die landelijk spelen, die (regio) grensoverschrijdend zijn of waar
afstemming in de aanpak op landelijk niveau voor nodig is.
De aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit vraagt de inzet van vele partijen. De strafrechtelijke
inzet is onderdeel van de bredere aanpak, bijvoorbeeld door bestuursrechtelijke en fiscale interventies. Om de
inzet te meten en monitoren zijn afspraken gemaakt over het aantal jaarlijks aan te pakken criminele
samenwerkingsverbanden. In deze rapportage maken het College van procureurs‐generaal en de Korpsleiding
van de politie inzichtelijk op welke manier de ondermijnende criminaliteit in 2017 door inzet van opsporing en
vervolging is aangepakt. Om inzicht te verkrijgen in de ontwikkeling zijn tevens de cijfers over de jaren 2015 en
2016 opgenomen.
Ter bestrijding van georganiseerde ondermijnende criminaliteit worden strafrechtelijke onderzoeken
uitgevoerd die niet meetellen in de realisatie van de in de Veiligheidsagenda vastgelegde doelstelling. Om een
completer beeld van de inspanningen en resultaten van politie, andere opsporingsdiensten en het OM te
geven, zijn in de rapportage zowel de resultaten in het kader van de doelstelling in de Veiligheidsagenda als het
bredere beeld van alle uitgevoerde strafrechtelijke onderzoeken naar georganiseerde ondermijnende
1
criminaliteit opgenomen.
De cijfers bieden slechts een beperkt inzicht in de mate waarin de aanpak effectief is geweest. Om het beeld
achter de cijfers te geven, is daarom tevens een journalistieke beschrijving van zeven zaken opgenomen. Deze
zaken bieden een illustratie van zowel de diversiteit binnen georganiseerde ondermijnende criminaliteit en de
verwevenheid tussen deze criminaliteitsvormen, als van de bestrijding daarvan.
Waardering van inspanningen en resultaten
Net zoals in voorgaande jaren, is de doelstelling uit de Veiligheidsagenda in 2017 behaald. De cijfers in deze
rapportage vertellen slechts een deel van het verhaal. De rol van de opsporing bij de aanpak van
ondermijnende criminaliteit mag beslist niet worden miskend of onderschat. Nog steeds brengt de inzet van
het strafrecht de maatschappelijke afkeuring tot uitdrukking en wordt hiermee de norm bevestigd. Dit is te
meer van groot belang nu duidelijk is dat bepaalde delen van de samenleving er een eigen normenkader op
nahouden. Het strafrechtelijk instrumentarium is daarnaast bij uitstek geschikt om verborgen criminele
fenomenen zichtbaar te maken. Niettemin zijn strafrechtelijke onderzoeken vaak erg arbeidsintensief en
hebben deze een lange doorlooptijd. Onderzoeken nemen soms meerdere jaren in beslag en het aantal

1

In paragraaf 3.1 wordt uiteengezet welke zaken tot welke categorie worden gerekend. In het kort bestaat het bredere
beeld uit niet‐projectmatige of niet‐TGO‐onderzoeken van de politie naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit
alsook onderzoeken naar georganiseerde criminaliteit door andere opsporingsdiensten.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 3/31

verdachten dat aan het einde daarvan tot lange gevangenisstraffen wordt veroordeeld is soms gering. Dit heeft
de afgelopen jaren geleid tot een discussie over de effectiviteit van de strafrechtelijke aanpak, met als vraag of
alle energie en inspanningen op den duur wel genoeg opleveren.
Het bereik van louter strafrechtelijke interventies is dus beperkt. Daarom moet de aanpak van ondermijnende
criminaliteit meer gericht zijn op het bereiken van een breed maatschappelijk effect. De criminele activiteiten
moeten worden bemoeilijkt of onmogelijk worden gemaakt. Het gaat dus niet altijd om strafzaken. Afhankelijk
van het probleem kunnen andere ketenpartners of partijen beter in staat zijn om in te grijpen. In sommige
gevallen zal de politie slechts op de achtergrond aanwezig zijn of uiteindelijk geen enkele rol spelen.
De inspanningen van partners buiten het OM en de politie vallen buiten het bereik van deze rapportage. De
cijfers in deze rapportage hebben enkel betrekking op aantallen strafrechtelijke onderzoeken en zeggen
daarmee weinig over de omvang van de zaken of de grondigheid of integraliteit van de aanpak. Om in deze
lacune te voorzien, zijn verschillende zaken beschreven die een goed beeld van de aanpak van politie en OM
schetsen. De zaaksbeschrijvingen illustreren onder meer hoe opsporingsdiensten en OM het maatschappelijk
effect voorop stellen en kiezen voor een brede aanpak van georganiseerde criminaliteit.
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 geeft een algemeen beeld van de aanpak van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit.
Hoofdstuk 3 is kwantitatief van aard en onder andere gericht op inzichtelijk maken van de mate waarin de
doelstelling is gerealiseerd zoals geformuleerd in de Veiligheidsagenda 2015‐2018. Daarnaast wordt in dit
hoofdstuk ook het totaal aantal onderzoeken naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit in beeld
gebracht. Verder worden cijfers gepresenteerd over vervolgingsresultaten: vrijheidsstraffen, taakstraffen,
ontneming van wederrechtelijk verkregen vermogen en geldboetes.
Hoofdstuk 4 is kwalitatief van aard. Het hoofdstuk bevat acht verhalen van strafrechtelijke onderzoeken en
projecten. De verhalen laten zien welke gezichten de georganiseerde ondermijnende criminaliteit heeft, welke
middelen OM en politie inzetten bij het onderzoeken daarvan, tegen welke obstakels ze daarbij aanlopen en
welke andere wegen dan het strafrechtelijke ze daarbij bewandelen.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 4/31

2 Be
estrijding
g van geo
organise
eerde ondermijne
ende crim
minaliteit
Dit hoofd
dstuk beschrijfft wat wordt verstaan
v
onde
er georganiseeerde ondermijnende crimin
naliteit en op welke
manieren
n OM en politiie die bestrijd
den, ook in sam
menwerking met
m andere paartners.

2.1

Georganis
seerde en
n ondermijjnende criiminaliteit

v financieel‐‐economischee
Onder meeer georganisseerde criminaaliteit, terrorissme en bepaaalde vormen van
criminalitteit worden ondermijnendee criminaliteitt genoemd en vormen een serieuze bedrreiging voor de
samenlevving. Georganiseerde crimin
naliteit kent vele
v verschijningsvormen. In
n deze rapporrtage wordt het begrip
crimineell samenwerkin
ngsverband (ccsv) gehanteerd wanneer sp
prake is van ondermijnende
o
e criminaliteitt met een
2
georganisseerd karakter. Op basis vaan opsporingssonderzoeken
n is de ervaring dat dit doorrgaans niet om
m
samenweerkingsverban
nden met vaste organisatiesstructuren gaaat, maar om fluïde
f
netwerkken van individuen die
al naar geelang de beho
oefte samenw
werkingsrelatie
es aangaan. De term csv is hier
h dan ook bedoeld
b
als
containerrbegrip voor al
a deze criminele samenwerkingsvormen
n.
Csv’s hou
uden zich bijvo
oorbeeld bezigg met ernstige delicten als de productie en handel van drugs (cocaïïne,
heroïne, synthetische drugs,
d
hennep
p), mensenhandel en menssensmokkel, terrorisme, wittwassen, corrruptie,
fraude en
n milieucrimin
naliteit. Soms richt een csv zich exclusief op een bepaaalde vorm van
n criminaliteit,, maar
vaak is sp
prake van verw
wevenheid tussen verschillende vormen van criminaliteit. De zaken
n die in hoofdsstuk 4 zijn
beschreven, illustreren
n dat.
naliteit betreftt veelal stelselmatig gepleeegde criminalitteit. Terwijl daaders vaak lan
ndelijk en
Ondermijjnende crimin
internatio
onaal operereen, is ondermiijnende crimin
naliteit vaak wel
w lokaal veraankerd en zijn
n daarvan op lokaal
niveau veeel uitingsvorm
men en verbin
ndingen. Ondeermijnende crriminaliteit is vaak niet dire
ect zichtbaar en
e heeft
op het eeerste gezicht niet
n altijd directe slachtoffe
ers. Bij een nadere blik zijn de effecten in
n de samenlevving
niettemin
n onmiskenbaaar en manifessteert onderm
mijnende criminaliteit zich in de publiekee ruimte door
intimidatie, geweld, ovverlast, negatieve effecten voor de volkssgezondheid en
e schade aan het milieu.

2.2

D aanpak
De
k

minaliteit en cssv’s vergt een lange adem en
e een stevigee integrale aan
npak, met
De aanpaak van georganiseerde crim
inzet van het strafrech
ht, fiscale maatregelen en bestuurlijke
b
intterventies. Po
olitie en OM werken
w
hiertoee samen
ners en levere
en daar met de
d inzet van he
et strafrecht eeen onmisbare
e bijdrage aan
n.
met partn
naliteit heeft veel
v impact en
n de strafzakeen zijn vaak co
omplex en omvangrijk. Crim
minelen
Ondermijjnende crimin
schermen
n hun handel en wandel af door geavancceerde technissche middelen in te zetten,, wat
opsporinggsonderzoek en bewijsgaring complexerr en tijdrovend
der maakt. Oo
ok kan sprake zijn van grotee

2

Een crimineel samenweerkingsverband bestaat uit min
nimaal twee veerdachten, waarrbij sprake is vaan structurele
samenwerrking en waarbiij de verdachten strafbare feitten plegen:
‐
die eeen ernstig gescchokte rechtsorde veroorzakeen en/of;
‐
waarbij aanmerkeliijk financieel geewin (criminele winst, wederreechtelijk verkreegen voordeel of
o vermogen) iss te
behaalen; en/of
‐
die d
de samenlevingg ondermijnen door
d
verwevenheid van onderrwereld met bo
ovenwereld.

________
___________
____________
___________
____________
____________
___________
____________
________
Verantwo
oording aanpak ondermijnende criminalitteit 2017
p. 5/31

aantallen getuigen en slachtoffers die moeten worden gehoord. Verder gaat het vaak om internationale zaken,
waarbij het uitvoeren van de vele rechtshulpverzoeken veel tijd en doorzettingsvermogen kost.
De strafrechtelijke bestrijding van ondermijning vindt plaats op twee niveaus: regionaal onder het gezag van de
betrokken hoofdofficier en landelijk onder gezag van de hoofdofficier van het Landelijk Parket of het
Functioneel Parket. De opsporing van deze zaken vindt plaats door de regionale eenheden en de landelijke
eenheid van de politie, de bijzondere opsporingsdiensten en de Koninklijke Marechaussee.
Met de strafzaak wordt allereerst de norm bevestigd, naar verdachten en samenleving. In het optreden wordt
gezocht naar het bereiken van maximaal effect. Niet alleen wordt afgewogen wat binnen de strafzaak een
passende reactie op criminaliteit is, ook wordt bezien welke interventie nodig is om criminaliteit duurzaam te
beëindigen. Het strafrecht kan daarbij meerdere functies vervullen. Naast normbevestiging en vergelding
worden door een strafrechtelijke aanpak plegers van georganiseerde ondermijnende criminaliteit voor kortere
of langere tijd uit het criminele circuit gehaald. Door daarbij in te zetten op het afpakken van crimineel
vermogen, worden de mogelijkheden om te investeren in nieuwe criminele initiatieven beperkt. Het strafrecht
kent de meest ingrijpende opsporingsmiddelen om de waarheid boven tafel te krijgen. Op basis daarvan
kunnen het OM en de politie een diepgaand beeld van criminele fenomenen verkrijgen. Dat beeld is van belang
voor de verdere aanpak van dergelijke criminaliteit door OM en politie. Ook worden de door de
opsporingsonderzoeken verkregen inzichten, bijvoorbeeld over systeemmisstanden, binnen de geldende
kaders zoveel mogelijk gedeeld met partners. Dat is de signalerende en agenderende werking van het
strafrecht.
Zoals de zaken in hoofdstuk 4 illustreren, is de opsporing en vervolging van georganiseerde ondermijnende
criminaliteit capaciteitsintensief en vraagt het grote vasthoudendheid, creativiteit en expertise om de
criminaliteit te doorzien. De aanpak van politie en het OM varieert vanuit de problematiek tussen
projectmatige onderzoeken en snelle interventies.
In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat de aanpak van ondermijning een lange adem vergt en er vaak
sprake is van complexe onderzoeken, met grote aantallen verdachten en langdurige inzet van bijzondere
opsporingsmiddelen en een internationale dimensie. Naast de planmatige benadering, moeten politie en OM
altijd in staat zijn om op de actualiteit te reageren. Het gaat bijvoorbeeld om niet‐projectmatige onderzoeken
die, bij het niet oppakken daarvan, dreiging opleveren voor de Nederlandse samenleving. De werkzaamheden
hoeven niet persé gericht te zijn op een strafrechtelijke vervolging, maar kunnen ook gericht zijn op het puur
wegnemen van een dreiging. Dat kan gaan om een terreurdreiging waarbij op voorhand diverse scenario’s en
voorstelbare dilemma’s worden uitgewerkt, het inzetten van getuigenbeschermingstrajecten, het
onderscheppen van drugstransporten, het voorkomen van liquidaties, maar ook om inkomende
rechtshulpverzoeken. Dit is als het ware de ‘brandweerfunctie’ van politie en OM, die om een 24‐uurs
paraatheid vraagt.
De aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit is kostbaar. In het regeerakkoord zijn extra
middelen beschikbaar gesteld, deels structureel, om de integrale aanpak van ondermijning een nieuwe impuls
te geven. De verwachting is dat vanaf het najaar van 2019 duidelijkheid omtrent de besteding van deze
middelen ontstaat. Een evenwichtige verdeling van geld over landelijk en regionaal opererende partners is
belangrijk om tot een effectieve aanpak te komen.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 6/31

3 He
et beeld in
i cijfers
s
dstuk bevat eeen kwantitatieef beeld van de strafrechtellijke aanpak van
v georganiseeerde criminaliteit.3
Dit hoofd
Deze rapportage blikt terug
t
op 2017
7. Om een verrgelijking met het voorgaan
nde jaar moge
elijk te maken,, zijn
tevens dee prestaties ovver 2016 en 2015
2
in de tabellen verwerkkt.
In paragraaf 3.1 wordtt de doelstellin
ng van de Veilligheidsagend
da toegelicht. Daarna wordtt zowel het reesultaat
op de doeelstelling uit de
d Veiligheidsagenda in beeeld gebracht aals het brederre beeld van alle uitgevoerd
de
onderzoeeken naar ond
dermijnende georganiseerd
g
de ondermijneende criminaliteit. In paragrraaf 3.2 zijn de
vervolgin
ngsresultaten cijfermatig
c
in beeld gebracht. Ook wordtt kort aandacht besteed aaan het in 2016
6 behaalde
afpakresu
ultaat.

3.1

Onderzoe
eken: doellstelling Veiligheids
Ve
sagenda en
n breder

3.1.1

Doelstelling
g Veiligheidssagenda

da is de afspraak van de min
nister van Veiligheid en Justitie, de regio
oburgemeesteers, de
In de Veilligheidsagend
politie en
n het OM vastgelegd dat jaaarlijks ten min
nste 950 csv’s worden aanggepakt door middel
m
van
strafrechtelijk onderzo
oek. Deze doelstelling is nad
der gepreciseeerd voor wat betreft de onderzoeken diee
n. Het gaat om
m onderzoekeen naar csv’s, uitgevoerd do
oor de politie onder gezag van
v het OM:
meetellen
‐ Bij de arrondissementsparkketten en regiionale eenhed
den van de po
olitie gaat het om alle projeectmatige
o
onderzoeken
naar georgan
niseerde ondermijnende criminaliteit en TGO’s4 met een link naar
g
georganiseerd
de ondermijneende criminalliteit die in het betreffendee kalenderjaarr gelopen hebben.
O
Onder
‘gelope
en’ worden zaaken verstaan die zich in dee tactische fasse en/of in de vervolgingsfaase
hebben bevon
nden.5
‐ Bij het Landelijk Parket (LP)) en de Landelijke eenheid gaat het om alle
a onderzoeken naar
g
georganiseerd
de ondermijneende criminalliteit die in het betreffendee jaar tactisch zijn gestart en
n/of zijn
6
a
afgerond.
‐ Bij het Functio
oneel Parket (FP)
(
gaat het om
o alle milieu
uonderzoeken
n die in het beetreffende jaar hebben
g
gelopen.
Onder ‘gelopen’ worden
w
zaken verstaan die zich in de tactische fase en
n/of in de
v
vervolgingsfas
se hebben bevonden.
Ook de bijzondere opssporingsdienstten (BOD’en) en de Koninkllijke Marechaussee (KMar) sporen
mijnende crim
minaliteit op. Die
D prestatiess tellen niet mee
m bij het reaaliseren van dee VA‐
georganisseerde onderm
doelstelling maar word
den in deze raapportage wel separaat meeegenomen om
m een breder beeld te scheetsen van

3

Bij het geenereren van het cijfermateriaaal over aantallen onderzoekeen en opgelegdee vrijheidsstrafffen is gebruik gemaakt
g
van het reegistratiesysteem Landelijk Zicht op Zaken/Landelijk Overzicht Georganiseeerde Criminaliteeit (LZOZ/LOGC
C). Indien
sprake is van
v een csv, dieenen behandelaaars dit in dat syysteem aan te ggeven. Voor waat betreft de op
pgelegde straffeen is een
koppeling gemaakt met het
h zaaksregistrratiesysteem CO
OMPAS/GPS.
4
TGO staaat voor Team Grootschalige Op
psporing. Een TGO
T
is een tijdeelijke hulpstructtuur, ingericht door
d
politie en OM bij de
acute aanp
pak van compleexe rechercheo
onderzoeken, diie door de grote maatschappe
elijke impact dee inzet van een deskundig
en omvanggrijk team vereeisen en waarbijj geen verdachtte bekend is. Veelal gaat het hierbij
h
om leven
nsdelicten. In de context
van deze rrapportage gaatt het dan bijvoo
orbeeld om liqu
uidaties in het criminele
c
circuit. Voor de samenstelling van een
e TGO
worden tijjdelijk recherch
heurs aan anderre opsporingsteeams toegevoegd.
5
Het enigee aandachtsgeb
bied dat niet meetelt is Kinderrporno.
6
De aandaachtsgebieden High Tech Crim
me, Kinderporno
o en Internation
nale misdrijven tellen niet mee.

________
___________
____________
___________
____________
____________
___________
____________
________
Verantwo
oording aanpak ondermijnende criminalitteit 2017
p. 7/31

de strafrechtelijke inzet . Voor de politie geldt dat georganiseerde ondermijnende criminaliteit ook door middel
van reguliere onderzoeken en snelle interventies wordt aangepakt. Ook deze prestaties vallen buiten het bereik
van de VA‐doelstelling, maar worden separaat wel meegenomen in het bredere beeld.7

3.1.2

Totaalresultaat: veiligheidsagenda en breder

Overzicht 1: resultaat doelstelling Veiligheidsagenda (VA) en breder
OM / Opsporingsdienst

Onderzoeken
2017

VA

Overig

totaal
1.197

951

246

Functioneel Parket /Politie / BOD

519

87

432

Landelijk Parket / Politie / KMAR / BOD

420

323

97

2.136

1.361

775

1.099

881

218

Functioneel Parket/Politie / BOD

492

88

404

Landelijk Parket / Politie / KMAR/ BOD

490

400

90

2.081

1.369

712

Arrondissementsparketten/ Politie / KMAR/ BOD

931

775

156

Functioneel Parket/Politie / BOD

413

90

323

Landelijk Parket / Politie / KMAR/ BOD

421

323

98

1.765

1.188

577

Arrondissementsparketten / Politie / KMAR/ BOD

Totaal
2016
Arrondissementsparketten/ Politie / KMAR/ BOD

Totaal
2015

Totaal

Ook voor 2017 was de doelstelling om 950 onderzoeken naar csv’s te verrichten. Evenals voorgaande jaren, is
de doelstelling ruimschoots gehaald met in totaal 1.361 onderzoeken. Hoewel deze niet meetellen in het VA‐
resultaat, hebben daarnaast nog eens 775 onderzoeken van onder andere de KMar en de BOD’en gelopen. Ook
politieonderzoeken die niet‐projectmatig of niet in TGO‐verband worden verricht, tellen in deze categorie mee.
Het aantal VA‐onderzoeken was in 2017 nagenoeg gelijk aan dat in 2016. Ten opzichte van 2016 is het aantal
overige onderzoeken met circa 9% gestegen, waardoor het totaal aantal onderzoeken naar georganiseerde
ondermijnende criminaliteit een lichte toename 2,6% laat zien.
Onderzoeken naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit kennen vaak een internationale component.
Door middel van internationale rechtshulpverzoeken wordt dan de bijstand van een ander land gevraagd. Soms
werken meerdere landen samen om misdrijven op te lossen. Wanneer landen een gezamenlijk opsporingsdoel
hebben, kan een Joint Investigation Team worden gevormd; een gemeenschappelijk onderzoeksteam. Dat
gebeurde in 2017 in totaal 7 keer, waarvan zes binnen het kader van de VA. Bij parallelle onderzoeken
verrichten de strafrechtelijke autoriteiten in verschillende landen een eigen onderzoek, maar kunnen de

7

Reguliere strafrechtelijke onderzoeken zijn niet‐projectmatige, korter durende onderzoeken waarbij wordt door
gerechercheerd op een incident. Snelle interventies, bijvoorbeeld het onderscheppen van een drugstransport of het
ontruimen van een MDMA‐lab, kunnen gericht zijn op het verstoren van een crimineel samenwerkingsverband of een
crimineel proces en kunnen deel uitmaken van een overkoepelende strategie.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 8/31

resultaten – binnen de kaders van de wet – worden uitgewisseld. In 2017 was sprake van 5 parallelle
onderzoeken.

3.1.3

Resultaat naar aandachtsgebieden: veiligheidsagenda en breder

De overzichten in deze paragraaf laten het aantal onderzoeken zien per aandachtsgebied van ondermijnende
criminaliteit, wederom vanuit de doelstelling uit de Veiligheidsagenda als in bredere zin. Overzicht 2 heeft
betrekking op de onderzoeken die zijn uitgevoerd onder gezag van de arrondissementsparketten. Overzicht 3
geeft de onderzoeken die onder gezag van het LP zijn uitgevoerd weer, terwijl overzicht 4 dat weergeeft voor
het FP. De totalen van de overzichten 2, 3 en 4 tellen op tot de 2.136 onderzoeken (totaal) en 1.361
onderzoeken (VA) uit overzicht 1.
Om de cijfers in de navolgende overzichten goed te kunnen duiden, moeten enkele overwegingen in het
achterhoofd worden gehouden. Zo is de uitsplitsing naar aandachtsgebieden gemaakt op basis van het eerste
geregistreerde aandachtsgebied van ieder onderzoek. In een substantieel aantal gevallen is ook een tweede
aandachtsgebied geregistreerd. Zo kennen drugsonderzoeken, onderzoeken naar gewelds‐ en
vermogensdelicten, onderzoeken naar Outlaw Motor Gangs (OMG’s) en onderzoeken naar Hollandse
netwerken als tweede aandachtsgebied regelmatig witwassen of vuurwapens en explosieven. Witwassen komt
omgekeerd vaak voor in combinatie met drugs of mensenhandel. En vuurwapens en explosieven zijn vaak een
combinatie met levensdelicten. Dit onderstreept dat veel csv’s op verschillende criminele terreinen actief zijn.
Overigens tellen alleen de eerst geregistreerde aandachtsgebieden mee, zodat elk onderzoek in de overzichten
maar een keer meetelt.
Deze rapportage geeft geen volledig beeld van het totaal aantal strafrechtelijke onderzoeken op bepaalde
thema’s. Het betreft een deelverzameling ervan, namelijk die onderzoeken naar een thema binnen het
overkoepelende thema ‘georganiseerde criminaliteit’. Onderzoeken naar bijvoorbeeld een thema als
synthetische drugs of mensenhandel waarin géén sprake is van een csv, zijn niet opgenomen.8

8

Dan gaat het om onderzoeken die in de systemen niet als csv zijn aangemerkt. Zie ook voetnoten 2 en 3.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 9/31

Overzicht 2: onderzoeken onder gezag van arrondissementsparketten (AP’s) per aandachtsgebied
2017
Aandachtsgebied

Onder‐
zoeken
totaal

2016

VA

Overig

Onder‐
zoeken
totaal

2015

VA

Overig

Onder‐
zoeken
totaal

VA

Overig

Grootschalige hennepteelt

124

109

15

111

95

16

111

90

21

Cocaïne & Heroïne

151

100

51

135

96

39

92

80

12

Synthetische drugs

118

89

29

105

92

13

57

44

13

Mensenhandel

117

104

13

106

100

6

128

117

11

Mensensmokkel

37

4

33

38

8

30

7

6

1

Wapens & Explosieven

40

35

5

48

39

9

40

28

12

Witwassen

153

134

19

147

129

18

140

130

10

OMG's

39

36

3

40

32

8

34

25

9

Hollandse Netwerken

1

1

0

3

2

1

4

3

1

Ideologische misdaad

36

25

11

35

20

15

19

9

10

Kinderporno

2

09

2

1

0

1

2

0

2

Geweld & Zeden

48

35

13

37

31

6

37

30

7

Levensdelicten

111

100

11

112

97

15

105

90

15

Cybercrime

36

31

5

31

24

7

19

19

0

Fraude

72

63

9

68

62

6

63

57

6

Vermogensdelicten

64

54

10

54

41

13

52

43

9

Overig

48

32

16

28

13

15

21

4

17

Totaal

1.197

952

245

1.099

881

218

931

775

156

Zoals weergegeven in overzicht 2, zijn in 2017 regionaal 952 onderzoeken verricht die binnen het kader van de
doelstelling van de Veiligheidsagenda vallen. Dat is een toename van 8% onderzoeken ten opzichte van 2016.
Naast de onderzoeken die betrekking hebben op de VA zijn nog 245 onderzoeken naar georganiseerde
criminaliteit onder het gezag van de arrondissementsparketten verricht. Dit is ten opzichte van 2016 een
toename van 12%. Daarvan zijn 62 onderzoeken verricht door de KMar, de FIOD, de Douane en de
Rijksrecherche. De resterende zaken zijn uitgevoerd door de politie en dit betreffen vooral reguliere en
kortstondige onderzoeken.

9

Zie voetnoot 5.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 10/31

Overzicht 3: onderzoeken onder gezag van het LP per aandachtsgebied
2017
Aandachtsgebied

Onder‐
zoeken
totaal

2016

VA

Overig

Onder‐
zoeken
totaal

2015

VA

Overig

Onder‐
zoeken
totaal

VA

Overig

Grootschalige hennepteelt

0

0

0

7

6

1

4

4

0

Cocaïne & Heroïne

66

60

6

49

47

2

33

31

2

Synthetische drugs

55

47

8

69

51

18

44

36

8

Mensenhandel & Mensensmokkel

19

4

15

19

5

14

23

4

19

Wapens & Explosieven

20

20

0

21

21

0

4

4

0

Witwassen

53

52

1

71

69

2

142

139

3

OMG's

3

3

0

6

6

0

5

5

0

Hollandse Netwerken

4

3

1

3

3

0

11

11

0

Ideologische misdaad

82

8210

0

152

152

0

58

57

1

Internationale misdaad

19

18

1

12

12

0

6

6

0

Kinderporno

15

011

15

7

0

7

11

0

11

Cybercrime

46

0

46

43

0

43

48

0

48

Levensdelicten

6

6

0

8

8

0

8

8

0

Fraude

2

2

0

7

7

0

0

0

0

Vermogensdelicten

3

3

0

2

2

0

12

10

2

Geweld & Zeden

4

3

1

3

2

1

0

0

0

Overig

23

20

3

11

9

2

12

8

4

Totaal

420

323

97

490

400

90

421

323

98

Onder het gezag van het LP zijn in 2017 323 onderzoeken verricht die vallen binnen de doelstelling van de
Veiligheidsagenda. Dit is een afname van 19% ten opzichte van 2016.Daarnaast zijn 97 onderzoeken uitgevoerd
die buiten het kader van de Veiligheidsagenda vallen. Afgezet tegen 2016 is dit een stijging van 8%.

10
Zoals vermeld in de inleiding tot deze paragraaf, gaat het om een weergave van zaken die in de registratiesystemen van
het OM zijn aangemerkt als ‘georganiseerde criminaliteit’ en die in deze systemen zijn geregistreerd onder het thema
‘ideologische misdaad’. Onder de noemer ‘ideologische misdaad’ vallen ook de onderzoeken op het terrein van
gewelddadig Jihadisme. In totaal hebben in 2017 414 onderzoeken naar terrorisme en radicalisering gelopen, waarvan 318
tegen csv’s. Daarbij zijn ook zaken meegenomen die onder een thema zijn geregistreerd, bijvoorbeeld wapens en
explosieven, maar wel zagen op terrorisme en radicalisering.
11
Zie voetnoot 6.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 11/31

Figuur 4: onderzoeken onder gezag van het FP peer aandachtsg
gebied
2017
Aan
ndachtsgebied
d

Onder‐

2016

VA

Overig

Onder‐

20
015

VA

Overig

O
Onder‐

zoeken

zoeken

zo
oeken

totaal

totaal

totaal

V
VA

Ove
erig

Fraude

394
4

‐

394

365

‐

365

286

‐

286

Milieu
u

125

87

38

127

88

39

124

90

34

Overigg

‐

‐

‐

‐

‐

‐

3

‐

3

Totaaal

519
9

87

432

492

88

404

413

90

323

nderzoeken die
d onder gezaag van het FP worden
w
verriccht, vallen alleeen de onderzzoeken naar
Van de on
milieucrim
minaliteit doo
or de politie onder het bere
eik van de Veilligheidsagend
da. Dat aantal onderzoeken is met 87
in 2017, 88
8 in 2016 en 90 in 2015 min
m of meer geelijk gebleven. Daarnaast zijjn onder het gezag
g
van het FP nog
432 ondeerzoeken naarr ondermijnen
nde criminaliteeit verricht. A
Afgezet tegen 2016
2
is dit een toename vaan 7%.
Hierbij gaat het om veerticale fraudee‐ en milieuon
nderzoeken do
oor de BOD’en.12 Voor onderzoeken naar
dt een aparte afspraak en indicator in dee Veiligheidsagenda, waaro
over in de
horizontaale fraude geld
Fraudemonitor wordt gerapporteerrd.

3.2

Vervolgingsresultaten

In deze paragraaf word
dt een overziccht geboden van
v de vonnisssen en strafop
pleggingen diee voortkomen
n uit
oeken. Waar in
n de vorige paaragraaf de cijjfers het aantal strafrechtelijke onderzoeeken
ondermijningsonderzo
n, geven de ge
etallen in de overzichten
o
in deze paragraaf de aantalleen verdachten
n weer. Een on
nderzoek
betreffen
in het kad
der van onderrmijning heeftt veelal meerd
dere verdachtten.

12

Voor een uitgebreide beschrijving
b
van
n de strafrechteelijke prestatiess in het kader van fraudebestrrijding wordt veerwezen
naar de Frraudemonitor van
v het OM.

________
___________
____________
___________
____________
____________
___________
____________
________
Verantwo
oording aanpak ondermijnende criminalitteit 2017
p. 12/31

Overzicht 5: vonnissen VA en breder
OM‐onderdeel
Arrondissementsparketten ‐ VA

Schuldig

Overig13

Vrijspraak

Totaal

2017

2016

2015

2017

2016

2015

2017

2016

2015

2017

2016

2015

458

413

309

99

70

47

49

37

50

606

520

406

Functioneel Parket ‐ VA

44

45

50

11

6

9

0

5

8

55

56

67

Landelijk Parket ‐ VA

165

195

147

32

35

16

24

33

14

221

263

177

Totaal VA

667

653

506

142

111

72

73

75

72

882

839

650

Arrondissementsparketten ‐ Overig

132

82

69

24

9

9

8

1

0

164

92

78

Functioneel Parket ‐ Overig

113

146

166

32

21

20

25

13

8

170

180

194

Landelijk Parket ‐ Overig

47

50

24

3

5

7

4

2

3

54

57

34

Totaal overig

292

278

259

59

35

36

37

16

11

388

329

306

Totaal

959

931

765

201

146

108

110

91

83 1.270 1.168

956

Overzicht 5 geeft een beeld van de aantallen en soorten vonnissen die in 2017 in eerste aanleg zijn
uitgesproken aan verdachten uit ondermijningsonderzoeken. Het gaat daarbij zowel om verdachten uit
onderzoeken die onder het bereik van de Veiligheidsagenda vallen als breder. Daarbij geldt dat niet alle
onderzoeken die in 2017 liepen – zoals weergegeven in de overzichten in de vorige paragraaf – zich in de
vervolgingsfase bevonden. Met andere woorden, de verdachten waarover de rechter in 2017 een uitspraak
heeft gedaan, zijn veelal niet de verdachten die voorwerp van onderzoek zijn in de in 2017 lopende
onderzoeken.
In de overzichten 6,7 en 8 wordt inzichtelijk gemaakt welke straffen bij de schuldigverklaringen uit overzicht 5
zijn opgelegd, uitgesplitst naar vrijheidsstraffen en taakstraffen. Van belang daarbij is dat een
schuldigverklaring niet altijd gepaard gaat met een strafoplegging. Ook worden soms meerdere soorten
straffen in combinatie opgelegd. Dit verklaart waarom de aantallen opgelegde straffen in de overzichten 6, 7 en
8 niet optellen tot de totalen in overzicht 5.

13

Onder de categorie overig vallen onder meer ontslag van alle rechtsvervolging, niet ontvankelijkheid van het OM, zaken
waarin de rechter onbevoegd is of zaken die ter zitting worden gevoegd.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 13/31

Overzicht 6: vrijheidsstraffen uit onderzoeken VA en breder
OM‐onderdeel

<= 1 jaar

1 ‐ 2 jaar

2 ‐ 5 jaar

> 5 jaar

Totaal

2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015
Arrondissementsparke
tten ‐ VA
Functioneel Parket ‐
VA

156

164

121

76

89

44

8

15

17

1

6

2

105

78

61

36

36

22

373

367

248

3

0

0

0

0

9

24

19

Landelijk Parket ‐ VA

60

77

74

23

23

16

48

49

24

19

15

6

150

164

120

Totaal VA
Arrondissements‐
parketten ‐ Overig
Functioneel Parket ‐
Overig
Landelijk Parket ‐
Overig

224

256

212

100

118

62

153

130

85

55

51

28

532

555

387

40

33

21

30

17

9

42

25

12

9

2

6

121

77

48

52

58

60

19

24

24

8

11

10

1

0

0

80

93

94

11

7

15

9

12

2

15

21

0

4

1

0

39

41

17

Totaal overig

103

98

96

58

53

35

65

57

22

14

3

6

240

211

159

Totaal

327

354

308

158

171

97

218

187

107

69

54

34

772

766

546

In overzicht 7 is het totaal aan vrijheidsstraffen, zoals weergegeven in overzicht 6, uitgesplitst naar
aandachtsgebied.14
Overzicht 7: vrijheidsstraffen uit onderzoeken VA en breder uitgesplitst naar aandachtsgebied
Aandachtsgebied

<= 1 jaar

1 ‐ 2 jaar

2 ‐ 5 jaar

> 5 jaar

Totaal

2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015
Productie en handel drugs
Mensenhandel &
Mensensmokkel

102

101

56

68

68

20

108

81

32

24

25

11

302

275

119

41

36

45

15

17

16

20

19

15

1

4

0

77

76

76

Wapens & Explosieven

7

5

18

5

2

4

3

2

13

2

0

4

17

9

39

Witwassen

31

51

43

17

13

10

20

17

15

3

4

1

71

85

69

OMG's

11

2

8

1

2

0

2

1

0

0

0

0

14

5

8

Hollandse netwerken

7

12

10

2

5

1

1

9

0

0

0

1

10

26

12

Geweld en Zeden

20

10

3

10

2

2

13

5

2

6

4

3

49

21

10

Levensdelicten

2

9

5

0

3

0

9

8

3

20

13

9

31

33

17

Cybercrime

9

8

2

1

4

1

9

7

0

1

0

0

20

19

3

Vermogensdelicten

9

24

19

4

14

11

8

9

8

0

0

0

21

47

38

Fraude

62

70

64

27

30

29

11

13

15

1

0

0

101

113

108

Milieu

12

17

22

1

7

3

0

3

0

0

0

0

13

27

25

Overig

14

9

13

7

4

0

14

13

4

11

4

5

46

30

22

Totaal

327

354

308

158

171

97

218

187

107

69

54

34

772

766

546

Overzicht 8 geeft het aantal taakstraffen dat in 2017 is opgelegd. Iets meer van de helft van de taakstraffen is
opgelegd in combinatie met een vrijheidsstraf.

14

Bij het duiden van deze cijfers zijn de overwegingen uit paragraaf 3.1.3 eveneens van toepassing.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 14/31

Overzicht 8: opgelegde taakstraffen
OM‐onderdeel

Taakstraf Totaal
Taakstraf VA
Taakstraf Overig
2017 2016 2015 2017 2016 2015 2017 2016 2015

Arrondissementsparketten

138

99

90

125

92

77

13

7

13

Functioneel Parket

49

77

80

13

20

20

36

57

60

Landelijk Parket

43

49

46

27

36

39

16

13

7

Totaal

230

225

216

165

148

136

65

77

80

3.2.1

Ontneming en geldboete

In 2017 kregen 105 verdachten in ondermijningszaken door de rechter een geldboete opgelegd, ter waarde van
circa 4 miljoen euro. Dat betreft de onderzoeken uit de VA en breder. Dat kan in combinatie met andere
straffen zijn geweest. In 2016 kregen 83 verdachten geldboetes ter waarde van ongeveer 4,2 miljoen euro. In
2015 was sprake van 69 geldboetes met een waarde van circa 1,1 miljoen euro.
In 2017 is vanuit het strafrecht voor een totaalbedrag van 221 miljoen euro aan crimineel vermogen
geïncasseerd en voor 359 miljoen waardebeslag gelegd Daarmee zijn de doelstellingen uit de
Veiligheidsagenda van 115,6 miljoen incassoresultaat en een waardebeslag 270 miljoen behaald. In 2016 was
het incassoresultaat ruim 416 miljoen euro en het bedrag aan waardebeslag 344 miljoen Aangetekend moet
worden dat enkele grote afpakopbrengsten zeer bepalend zijn geweest voor het eindresultaat.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 15/31

4 Ondermijning in beeld
In de volgende zeven verhalen over onderzoeken wordt zichtbaar hoe de aanpak van georganiseerde
ondermijnende criminaliteit er in de praktijk uitziet. In de verhalen komen onderwerpen als drugscriminaliteit,
liquidaties, geweld, witwassen, fraude, high tech crime, corruptie of hoe criminelen zich machtsposities
verwerven aan bod. De zaken illustreren de verwevenheid van verschillende vormen van criminaliteit. Zo
moeten bijvoorbeeld criminele verdiensten worden witgewassen en is er bijvoorbeeld hulp nodig van mensen
die in de haven werken bij het invoeren van drugs.
De zaken worden verteld vanuit perspectief van de politie‐ en OM‐medewerkers die deze zaken behandelen.
De in de beschrijvingen geuite opvattingen zijn persoonlijk en verwoorden niet per se het standpunt van het
OM of de politie. De zaken zijn opgetekend in de eerste helft van 2018.

Zaak 1: Jacht op geraffineerde online drugsdealers
Na meldingen van overlast in twee Tilburgse woningen, stuit de politie op grote hoeveelheden verdovende
middelen. Het oog van de agenten valt ook op stempels en verpakkingsmateriaal. Ze ontdekken dat de
bewoners de drugs per post versturen in opdracht van twee broers, die actief zijn op het darkweb. “Ons doel
is om de hoofdverdachten op heterdaad achter de computer te betrappen.”
De eerste woning waar de Tilburgse politie aanbelt na een klacht van de buren is de woning van een jonge
man. Het is de zomer van 2016. Bij binnenkomst zien de agenten dat de man zich bezighoudt met duistere
zaken. Ze stuiten op een grote hoeveelheid synthetische drugs, hennep, verpakkingsmateriaal en stempels. De
Tilburgse recherche pakt de zaak op. Ondanks sterke aanwijzingen dat de drugs verhandeld worden via het
darkweb, is er tot grote frustratie van de speurders niet voldoende capaciteit om daar op door te rechercheren.
Postverzendingen
De politie in Tilburg krijgt in februari 2017 dezelfde soort overlastmelding. De bewoonster, een verslaafde
vrouw, klampt direct de politie aan. Ze klapt uit de school over een verdovende middelenopslag die ze in haar
bewoning in beheer heeft voor twee broers. “Ook in die woning vinden we tientallen kilo’s verdovende
middelen ”, vertelt de operationeel specialist bij de politie. “Verder ontdekken we hetzelfde
verpakkingsmateriaal en dezelfde stempels als bij de eerste zaak. We vermoeden daarom dat het om
postverzendingen van drugs via het darkweb gaat.”
De politie ontvangt informatie uit België die dat vermoeden versterkt. De Belgen hebben bij een
postsorteercentrum in Turnhout verschillende postpakketten geretourneerd gekregen. Bij het openen van de
pakketten treffen ze tot hun verbazing drugs aan. “De pakketten zijn verstuurd vanuit een postbus nabij de
Belgisch‐Nederlandse grens”, licht zaaksofficier van justitie Karlijn Gimbrère toe. “Die postbus is in observatie
genomen. Al snel komt daar de partner van de verslaafde vrouw aanlopen. Hij verstuurt de pakketjes vanaf die
postbus.” Nederlandse drugscriminelen versturen drugs steeds vaker via België om zo de strenge controles van
de Nederlandse post te omzeilen. Amerika bijvoorbeeld controleert alle post uit Nederland. De omweg via
België maakt de kans op betrapping kleiner.
Marokkaanse broers
De bewoners van de Tilburgse adressen verklaren allebei dat ze de drugs per post versturen voor twee
Marokkaanse broers. Karlijn Gimbrère en twee operationeel specialisten willen graag weten wie dat zijn. De
officier, de agent en de agente kans om een criminele groepering te ontmaskeren, die geraffineerd sociaal
zwakkere katvangers inzet om zelf weinig risico te lopen. De insteek van het onderzoek: het darkweb‐verhaal
helder krijgen en hopelijk bij een actiedag een nieuwe stashlocatie ontdekken. Omdat de honderden

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 16/31

aangetroffen enveloppen met gebruikershoeveelheden pilletjes dezelfde layout hebben, vermoedt het
onderzoeksteam dat het met dezelfde verkopers te maken heeft. Om de online drugsdealers op te kunnen
sporen, klopt het team aan bij de digitale afdeling van de politie.
Vendor
Al snel komt zo de eerste ‘vendor’, een verkoper op het darkweb, in beeld. Die blijkt nog dagelijks positieve
recensies op het darkweb te ontvangen, wat betekent dat hij erg actief is. “We vermoeden daarom dat nog
ergens een grote drugsvoorraad moet zijn”, zegt Gimbrère. “De eerste vendor kunnen we koppelen aan de
drugs uit de woningen en de drugs uit België. De logo’s op de pillen zijn hetzelfde. De grootste uitdaging is om
de vendor te koppelen aan onze verdachten, de Marokkaanse broers.”
De nickname van de vendor is ‘Mario Superstore’. De agent vertelt dat hij de foto’s van de doorzoekingen in de
Tilburgse woningen later nog eens goed bekijkt. Op de foto’s van de woning van de vrouw, valt zijn oog plots
op een rood hoedje in een kast. Hij zoemt in en ziet een Super Mario poppetje. “Mijn mond viel open van
verbazing”, memoreert de speurder. “Dat poppetje zetten ze altijd met de drugs op de foto, als een uniek
handelsmerk.” De bewoonster geeft aan dat het poppetje van de broers is. Ze komt ook met een Kingkong
poppetje aanzetten. Dat weten digitale speurders aan een tweede vendor te linken: ‘Gorilla Store’.
Heterdaad
“Die poppetjes zijn een mooie eerste aanwijzing, maar het is niet genoeg”, erkent de officier van justitie. “Ons
doel is om de hoofdverdachten op heterdaad te betrappen. Als ze drugs aan het verhandelen zijn op het
darkweb.” De verdachten beveiligen hun online handel en wandel echter zorgvuldig. Een groot risico van de
heterdaadsituatie is dat de verdachten hun computer op afstand uitschakelen om zo cruciaal bewijs te wissen.
Dat kan met één druk op de knop en kan zelfs in een horloge ingebouwd zijn.
Om beter zicht te krijgen op de internetbewegingen van de verdachten, sluit de politie juni 2017 een
internettap aan op het ouderlijk huis van de hoofdverdachten, waar zij vaak verblijven. De agent zegt hierover
“Een internettap geeft zicht op alle internetverkeer vanaf dat aansluitingsadres. We hebben alleen geen zicht
op beveiligde netwerken, maar krijgen wel mee dat gebruikers daar verbinding mee maken. Een belangrijke
indicatie.”
Digitale rechercheurs zien de verdachten regelmatig verbinding maken met een beveiligd netwerk. Ook zien ze
dat ze gebruik maken van bitcoinwallets. De internettap geeft de politie goed zicht op wanneer de verdachten
online zijn zodat ze een stap dichter bij de heterdaadsituatie komen. De politie heeft ook camera’s buiten bij de
woning geplaatst om in de gaten te kunnen houden of de verdachten thuis komen. Een collega kijkt de
camerabeelden live uit. Het observatieteam houdt zich op een ochtend schuil in de buurt. Het arrestatieteam
staat in de startblokken. “We staan die dag allemaal op scherp, maar twaalf uur lang gebeurt er niets. De
broers maken geen verbinding met een beveiligd netwerk”, verzucht de agente. “We hebben de actie
afgeblazen. De kans om hen op heterdaad te betrappen was te klein, we wilden het niet verpesten.”
Pseudokoop
De herkansing van de actie vindt precies één week later plaats, 12 juli 2017. De verdachten maken die week
weer verbinding met een beveiligd netwerk. Die wetenschap geeft het onderzoeksteam nieuwe moed.
Gimbrère: “Om de verdachten te triggeren, doen we een pseudokoop. We krijgen een nickname en bitcoins en
al snel happen de verdachten toe.” De politie probeert het contact met de vendor zo lang mogelijk te rekken.
‘Als ik nu pillen bestel, heb ik ze dan voor weekend?’, vraagt de pseudokoper.
De dag van de actie krijgt de agente al vroeg in de ochtend telefoon van haar collega. Die ziet live op de camera
dat een van de broers naar binnen gaat. De agente belt meteen met de digitale rechercheur, die meldt dat hij
de verdachten inderdaad online ziet op een beveiligde verbinding. Ze twijfelt geen seconde en waarschuwt
snel het arrestatieteam. Ze moeten meteen in actie komen. Om de verdachten online te houden, doen digitale
de rechercheurs een tweede pseudokoop.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 17/31

Het arrestatieteam rijdt die ochtend met gierende banden de straat in. “Ik vergeet het nooit meer”, zegt de
agente . “De politie klapt de deur eruit en slechts een paar seconden later liggen de jongens met de armen in
de lucht op de grond. Het arrestatieteam biedt de mannen geen gelegenheid om bewijs te wissen.” De agente
kruipt razendsnel achter de openstaande laptop en ziet precies waar ze zo lang op heeft gehoopt. De
verdachten zijn ingelogd op het darkweb. De verkooppagina met de vraag van de pseudokoop staat nog open.
“Een Eureka‐moment”, vat de agente samen. Ze heeft goud in handen, zoveel is duidelijk.
96 kilo xtc‐pillen
Na de reuring van de actiedag, ervaart het drietal serene rust. “Het was een kleine kans dat het plan zou
slagen”, benadrukt de officier. “Maar het is gelukt.” Tijdens de observatiefase waren nog twee mogelijke
stashlocaties in Tilburg in beeld gekomen. Ook daar is de politie tijdens de actiedag binnengevallen. Niet
zonder reden, ze vinden boodschappentassen vol met drugs. Onder andere 96 kilo xtc‐pillen en 30 kilo mdma‐
kristal. Dozen vol, met een waarde van een paar ton.
De broers zijn in december 2017 geschorst in afwachting van de inhoudelijke behandeling van hun zaak. De
Tilburgse verdachten die de drugs vanuit hun woning hebben verstuurd, brengt de officier van justitie apart
voor de rechter. De gemeente heeft hun woningen gesloten.
In de zomer van 2018 staat de zaak naar verwachting inhoudelijk op zitting.

Zaak 2: “Er hoeft geen bloed te vloeien om je bedreigd te voelen”
Drugshandel, afpersingen, het stimuleren van geweld en een vergaande zwijgplicht. De Bandidos Motorcycle
club creëert een cultuur van geweld en angst en plaatst zich buiten de wet. Getuigen houden de kaken stijf
op elkaar waardoor strafzaken vaak spaak lopen. Het Landelijk Parket (LP) en de politie gooien het daarom
over een andere boeg. Op 14 november 2017 vraagt het LP een civiel verbod aan op de Bandidos MC bij de
rechtbank Utrecht.
De kater van een eerdere mislukte poging om de Hells Angels te verbieden dreunt lange tijd na binnen de
overheid. Toch kunnen OM en politie niet toestaan dat outlaw motorcycle gangs (OMG) een gewelddadige
strijd met elkaar uitvechten in de openbare ruimte. In onze samenleving is bovendien geen ruimte voor
verenigingen die hun leden met geweld dwingen om te zwijgen tegen de politie. Ook niet voor clubs die
opzegging van het lidmaatschap beantwoorden met afpersing en vergaande intimidatie. Bandidos MC doet dat
allemaal wel en moet om die reden verboden worden in Nederland.
Naar aanleiding van signalen van ernstige criminaliteit en ordeverstoringen door verschillende OMG’s heeft
een officier van justitie bij het LP bekeken waar nieuwe mogelijkheden zouden kunnen liggen voor een verbod
van OMG’s. Eerder werd bij de Hells Angels alleen de bij de KvK ingeschreven vereniging en de stichting van de
chapters aangesproken. De rechter maakte destijds echter een scherp onderscheid tussen de club Hells Angels
en de aangesproken rechtspersonen van de Hells Angels. Daarom is bij de Bandidos gekozen voor een andere
insteek die nieuwe mogelijkheden biedt, namelijk: het verbod op de informele vereniging en de buitenlandse
corporatie.
Bandidos verheerlijkt geweld
“Aan ons de taak om allereerst aan te tonen dat Bandidos MC een vereniging is”, legt de projectleider van de
politie uit. “We zijn gaan kijken naar wat de club onderscheidend maakt zoals de logo’s en de gezamenlijke
website.” Een verbod op de informele vereniging heeft kans van slagen als het onderzoeksteam, onder leiding
van het Landelijk Parket, kan bewijzen dat de werkzaamheid van de vereniging in strijd is met de openbare

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 18/31

orde. “Wij hebben ons gericht op een aantal elementen”, vertelt hij. “Veelzeggend is het verheerlijken van
geweld. Bandidos‐leden die geweld plegen voor de club kunnen op onvoorwaardelijke steun van hun
‘broeders’ rekenen. Ze krijgen zelfs een speciale onderscheiding voor bloedvergieten voor de club.” Ook heeft
het team gekeken naar de gewelddadige rivaliteit met andere motorclubs en het gevaar dat gewone burgers
lopen.
“Wie de afgelopen jaren het nieuws heeft gevolgd, weet waar we het over hebben”, stelt officier van justitie
Ward Ferdinandusse. “De gewelddadige strijd tussen Bandidos MC en andere clubs is uitgebreid belicht. Van
handgranaten in woonwijken in Nieuwstad en Heemskerk tot het aantreffen van automatische vuurwapens bij
leden en bestuursleden. Maar ook de dreigende confrontaties in Sittard en Alkmaar die hebben geleid tot
grootschalige politie‐inzet, noodverordeningen en zelfs het afgelasten van evenementen.” Burgemeesters
drongen om die reden al langer aan op een verbod van outlaw motorcycle clubs.
Expect no mercy
Het onderzoeksteam heeft veel gelezen en het nodige bewijs verzameld om zo tot een overtuigend
verzoekschrift voor een verbod op de Bandidos te komen. De gewelddadigheid en de outlaw mentaliteit die
voorschrijft dat leden zich niet aan de regels hoeven te houden, vormen de kern. “Een van de opmerkelijkste
voorbeelden van de gewelddadige subcultuur van de Bandidos is de expect no mercy patch”, aldus
Ferdinandusse. “Een clubonderscheiding in de vorm van een stuk stof dat op de colors (hesjes) van een lid
bevestigd kan worden. Leden kunnen die verdienen als zij namens de club grof geweld plegen, het liefst tegen
rivaliserende clubs.”
Ook het ‘bad standing’ uitzetten van leden (oneervol vaak gewelddadig ontslag) is typerend voor dit soort
clubs. Door de zwijgplicht die de clubregels voorschrijven, durven getuigen niet te verklaren. Er zijn
voorbeelden bekend bij verschillende OMG’s van leden in bad standing die in elkaar geslagen in het ziekenhuis
belanden en toch de kaken stijf op elkaar houden. Met alleen het strafrecht los je dit probleem niet op. Als je
een poppetje van zijn plek haalt, staat de volgende al klaar om zijn plek in te nemen. “Alle leden hebben eigen
functies. Dat maakt deze structuur zo handig voor georganiseerde criminaliteit. Iedereen weet hoe de
verhoudingen liggen. Het strafrechtelijk aanpakken van individuele leden maakt niet dat de club weg is”, legt
de politieman uit.
Boksbeugel
Bandidos MC is een ondermijnende club die naar buiten treedt met colors aan. Die uitstraling vormt vaak de
trigger voor confrontaties met rivaliserende clubs. “Voor de gewone burger die ongewild met deze strijd wordt
geconfronteerd, hoeft er geen bloed te vloeien om zich bedreigd te voelen”, licht Ferdinandusse toe. “Zo heeft
een moeder in mei 2015 nog net haar kind mogen weghalen voordat een Bandido gewapend met mes en
boksbeugel op de markt in Valkenswaard de confrontatie zocht met de Hells Angels.” De colors werken
intimiderend. Ze gebruiken de agressieve uitstraling om mensen onder druk te zetten. Privé conflicten van
individuele leden kunnen ook ineens een clubzaak worden. Confrontaties escaleren snel in excessief geweld.
Leden krijgen altijd back‐up van een vaak grote groep ‘broeders’ die ook bereid zijn om geweld te gebruiken.
Belangrijk signaal
Na ruim twee jaar hard werken heeft het onderzoeksteam een clubcultuur in beeld kunnen brengen die geweld
en andere vormen van criminaliteit uitlokt, aanmoedigt, verwacht en faciliteert. Het is op 14 november 2017
aan de officieren van justitie Ferdinandusse en Frits van Straelen om ook de rechtbank te overtuigen op zitting.
Dat lukt. De rechtbank Utrecht gaat op alle punten mee in de visie van het OM en verbiedt Bandidos MC op 20
december 2017. Het vonnis is van grote betekenis omdat het aantoont dat het dus wél kan om een outlaw
motorcycle club in ons land te verbieden. Na de Bandidos is ook de kleinere club Catervarius verboden en in
mei 2018 volgt de procedure tegen Satudarah. Inmiddels tonen ook andere landen interesse in deze aanpak die
tot een verbod heeft geleid.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 19/31

Het verbod op de Bandidos MC geldt voor de hele club en alle chapters, maar is nog niet onherroepelijk. Dat
betekent dat de Bandidos niet meer mogen rondrijden in hun colors. Maar mogelijkheden om het verbod
strafrechtelijk te handhaven zijn er nog niet. Dat kan pas bij een onherroepelijk verbod. Door de Bandidos is
inmiddels hoger beroep aangetekend. Een procedure die nog jaren kan duren, tot de Hoge Raad aan toe.
“Frustrerend”, erkent de projectleider van de politie. Het is volgens hem belangrijk dat het uiteindelijk lukt om
de vereniging met logo’s en colors uit het straatbeeld te verdrijven. Die uitstraling heeft immers een sterk
intimiderende werking en aantrekkingskracht op nieuwe leden.
Buiten de gebaande paden
Zowel de politie als het OM kijkt terug op een uitdagend, maar ook lastig project. De politie is erg op het
strafrecht gericht en heeft in de civiele procedure anders moeten leren kijken. Het vechten tegen de scepsis én
het pionieren met het verzoekschrift dat nog nooit zo gedaan was, is een uitdaging gebleken. Toch geloofden
de betrokkenen er steeds meer in dat het zou lukken om buiten de gebaande paden te treden en zo tot een
verbod te komen.
De projectleider legt uit dat ze de nadelen die bij de civiele procedure komen kijken ook goed op de kaart
hebben gezet. “We hebben geprobeerd duidelijk te maken dat er wetgeving moet komen die het mogelijk
maakt om adequater en sneller tot een verbod te komen. Het kan niet zo zijn dat bendes die zo fundamenteel
in strijd zijn met de beginselen van de rechtstaat feitelijk kunnen doorgaan met hun werkzaamheden tot na
een behandeling van de zaak bij de Hoge Raad. Daarom ligt is er goede wetgeving nodig en ligt er nu een
concept wetsvoorstel klaar voor een bestuurlijk verbod. Dit soort clubs moet niet nog drie jaar door kunnen
gaan. De samenleving is gebaat bij een snel en onherroepelijk verbod van dit soort ondermijnende clubs.”

Zaak 3: Aanpak criminele Albanezen: “Effect belangrijker dan mensen achter tralies”
De politie en het OM in Amsterdam zien twee jaar geleden een groot probleem opdoemen in de stad: de
opmars van criminele Albanezen. Ze trekken massaal naar de drukke hoofdstad waar ze zich in anonimiteit
kunnen toeleggen op de internationale drugshandel. De goed georganiseerde criminelen weten lang onder
de radar te blijven. Nu hebben politie, OM, gemeente en Belastingdienst hen op de korrel. Zij slaan de
handen ineen met één doel voor ogen: Amsterdam minder aantrekkelijk maken voor criminelen.
De bal gaat twee jaar geleden rollen als politie en OM zich meer willen richten op de achterliggende problemen
van incidenten. De informatiediensten van de politie inventariseren fenomenen in Amsterdam die opvallen en
die het verdienen om uitgediept te worden. Ze maken lijstjes uit alle stadsdelen en presenteren die. “Wat
schetst onze verbazing”, zegt informatie officier van justitie Otto van der Bijl. “Ze komen allemaal met
criminaliteit door Albanezen op de proppen.”
De opkomst van Albanezen op de Nederlandse drugsmarkt blijkt van ongekende omvang te zijn. Om die
ontwikkeling een halt toe te roepen, richt de politie januari 2017 een speciaal politieteam op: ‘Eagle Eye’. Het
team wil het eens anders aanpakken. In plaats van zich toe te leggen op klassieke opsporingsonderzoeken en
zich enkel te focussen op het delict, hebben ze een breder doel voor ogen: Amsterdam en Nederland minder
aantrekkelijk maken voor criminele Albanezen. “Effect vinden we belangrijker dan mensen achter de tralies
krijgen”, benadrukt een rechercheur. Maar dat redt het team niet alleen, daarom werken ze vanaf april 2017
samen met het OM, de gemeente Amsterdam en de Belastingdienst.
Uit de anonimiteit
Het valt de politie op dat Albanezen ook oververtegenwoordigd zijn in internationale rechtshulpverzoeken.
“Veel landen hebben opsporingsonderzoeken met Albanezen in de hoofd‐of bijrol die naar Amsterdam
vertrekken. Een verrassend inzicht”, meent de rechercheur. Daarnaast scoren criminele Albanezen hoog bij

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 20/31

‘spookburgeracties’, controleacties die agenten in woningen doen. De speurders werken daarbij nauw samen
met de gemeente. Ze kloppen aan bij woningen waar signalen bekend zijn van ondermijnende criminaliteit.
Bijvoorbeeld als niemand staat ingeschreven, maar er wel iemand woont. Ook dan gaat het bij meer dan de
helft om Albanezen.
Wonen zonder in te schrijven, is een manier van criminelen om onder de radar te blijven. Criminele Albanezen
bivakkeren door heel Amsterdam in de duurdere huurwoningen. Vaak met een eigen ondergrondse
parkeergarage zodat ze ongezien naar binnen kunnen glippen. Met dit soort acties wil de politie criminelen uit
de anonimiteit halen. Als rechercheurs doorpakken en de woningen doorzoeken, vinden ze vaak grote
geldbedragen, drugs en vuurwapens.
Sleutelplaatsen
Om de waan van anonimiteit verder te ondermijnen, bezoekt de politie zogeheten ‘sleutelplaatsen’. Locaties
waarvan bekend is dat er veel Albanese criminelen komen, zoals cafés. Ze houden zich van den domme, doen
zich voor als toerist. De naam van het hotel waar ze overnachten, is hen plots ontschoten. Ook bij
verkeerscontroles komt de politie veel criminele Albanezen tegen. “Zij hebben vaak duizenden euro’s cash op
zak, die pakken we meteen af als ze daar geen goede verklaring voor hebben”, vertelt de rechercheur. Die
zakbedragen leveren begin dit jaar in één maand alleen al ruim één ton cash op.
Steeds vaker beweren Albanezen een schoonmaakbedrijf te hebben. Daarop heeft de belastingdienst en ISZW
deze bedrijven gecontroleerd, maar ook daar blijkt niet veel van te kloppen. Deze bedrijfjes zijn opgericht om
de schijn van een legaal inkomen te wekken. Het valt op dat de meesten zich vlak na de controle uitschrijven bij
de Kamer van Koophandel.
De opmars van Albanezen op de Nederlandse drugsmarkt is zo groot dat het de concurrentie volledig om zeep
kan helpen. Bij de Britten is dat al gebeurd. Die zijn zelfs naar Nederland gekomen om de politie te
waarschuwen. In Engeland is meer dan de helft van de drugsmarkt al in handen van Albanese netwerken.
“Spectaculair”, benadrukt Van der Bijl, “Vooral als je bedenkt dat dat tien jaar geleden nog helemaal niet zo
was.”
Nederland ziet het nu van verre aankomen. In de integrale samenwerking komen de partijen tot de belangrijke
conclusie dat het probleem nog te beheersen is. “We moeten voorkomen dat deze groep een monopolypositie
krijgt in de onderwereld en de drugswinsten gaat witwassen. Dat heeft een vergaande ondermijnende werking.
De criminelen mogen zich niet verankeren in onze maatschappij”, bepleit de rechercheur.
Afrekeningen
De speurder steekt van wal over de werkwijze van criminele Albanezen, die professioneel is. De criminelen
werken binnen de eigen gelederen, dat maakt infiltratie lastig. Verder hebben Albanezen een gewelddadige
reputatie, maar gedragen zij zich desondanks buitengewoon beheerst. “De vele liquidaties zoals we zien bij de
zogeheten ‘Mocro maffia’ is niet de stijl van de Albanezen. In Rotterdam en Amsterdam hebben wel enkele
liquidaties binnen het Albanese milieu plaatsgevonden. Toch denken we dat de meeste afrekeningen in Albanië
plaatsvinden.” Ook hoort de politie in afgeluisterde gesprekken dat Albanezen elkaar waarschuwen om na tien
uur ’s avonds niet meer de straat op te gaan. En zeker niet in groepen groter dan twee. “Ze rijden niet in dure
auto’s, maar gaan juist op in het straatbeeld. Ze fietsen met fietstassen, maar daar zit wél de cocaïne in”, vult
Van der Bijl aan. Het team ziet ook dat de Albanezen gebruik maken van professioneel ingebouwde geheime
ruimtes in auto’s en in woningen.
Herinvoering visumplicht
Om hoeveel Albanezen gaat het? Dat is onderdeel van het probleem, erkent het duo. Ze reizen eenvoudig en
anoniem in‐en uit Schengengebied. Ze maken bovendien gebruik van valse documenten en naamswijzigingen.
Om toch een schatting te kunnen maken, is er een maand lang een meting van het aantal unieke mobiele
telefoons gedaan dat vanaf Nederlands grondgebied surfte op Albanese websites. Het bleken er 36.000 te zijn.
“Dat is veel”, zegt Van der Bijl. “Albanië heeft drie miljoen inwoners.” Het tweetal pleit daarom voor de

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 21/31

herinvoering van de visumplicht voor Albanezen. De controle op het maximale verblijf van negentig dagen is
nauwelijks te doen. Ze blijven vaak langer. “Die verankering is een probleem. Daarom zou de visumplicht een
mooie barrière zijn.” In een informatierapport voor de politiek onderbouwt het team hun standpunten, het is
verder een politieke kwestie.
Het rapport gaat in de zomervakantie van 2017 naar de minister. Het komt echter ook in handen van de
Telegraaf, die groot uitpakt met het verhaal. Die media‐aandacht speelt het onderzoeksteam door aan
Albanese journalisten en zo komt ook in Albanië veel aandacht voor het gelekte rapport. “Alle aanhoudingen
van Albanezen delen we met Albanië inclusief foto’s. Zo willen we de perceptie van Albanezen over Nederland
beïnvloeden. In Albanië zien ze ons land als een soort vrijstaat waar je eindeloos je gang kunt gaan. Dat is een
paar jaar helaas ook zo geweest”, erkent de rechercheur.
De Amsterdammers zijn er bovendien achter gekomen dat criminele Albanezen vaak hun naam wijzigen, ook al
is dat officieel niet toegestaan in Albanië. Dat gegeven is het duo een doorn in het oog. “Criminelen doen dat
om hun signalering te ontlopen. Als ze ergens in Europa een strafbaar feit hebben begaan, mogen zij het
Schengengebied niet in. Maar als je zo listig bent om je naam te wijzigen, kun je gewoon inreizen”, weet van
der Bijl. Sinds 2010 tot heden staat de teller van in Nederland gesignaleerde Albanezen al op tweeduizend. Als
de Albanese regering ervoor zorgt dat de naamswijzigingen afnemen, kunnen veel meer personen worden
geweigerd en eventueel uitgezet. In‐en uitreizen voor hun illegale business wordt dan moeilijk.
Effect
Nu, ruim één jaar later, heeft de probleemgerichte aanpak al effect, blijkt uit een recent TCI‐verbaal van de
Koninklijke Marechaussee (KMar). Een criminele bron verklaart dat criminele Albanezen weg willen uit
Nederland. Ze voelen zich niet meer anoniem. Ook in een lopend onderzoek horen rechercheurs dat twee
Albanezen bespreken dat het te heet onder de voeten wordt in Nederland. Het zijn niet alleen de
opsporingsonderzoeken, maar juist ook de interventies die dit effect teweeg brengen.
De uitdaging voor 2018 is om dat effect ook op lange termijn te bereiken. De verankering daadwerkelijk
voorkomen. De focus ligt daarom op het in beweging krijgen van de vreemdelingenketen zoals de KMar
(grenscontroles), IND en de vreemdelingenpolitie. Het duo ziet nu dat steeds meer Albanezen bij de IND
verblijfsrecht proberen aan te vragen. Op basis van EU verblijfsrecht proberen zij zich via een relatie met een
Roemeense prostituee te vestigen in Nederland. De criminele Albanezen zullen bovendien hun misdaadgeld
investeren in bedrijven en vastgoed om een schijnbaar legaal inkomen te creëren. “Eenmaal ingenesteld in
onze maatschappij is de ondermijnende werking van deze razendsnel opkomende groep in de onderwereld
veel moeilijker aan te pakken”, stelt van der Bijl. “Dáár schuilt het gevaar van verankering en daar verzetten wij
ons tegen.”

Zaak 4: Criminaliteit in de haven: “Samen verleidingen van macht, status en snel geld
doorbreken”
In de Rotterdamse haven zoeken criminelen voortdurend naar zwakke plekken in het logistieke proces om
grote partijen cocaïne het land binnen te smokkelen. Ze sluizen de criminele verdiensten weg met behulp
van de bovenwereld en zetten kansarme jongeren in om de vijand te liquideren. “We zien een wirwar van
mensen uit boven‐en onderwereld die bewust of onbewust bijdragen aan het faciliteren van
drugscriminelen.”
Het OM en de politie in Rotterdam spreken over het Rotterdamse ‘drieluik’, de haven is het vliegwiel.
Criminelen misbruiken de reguliere logistieke processen om grote hoeveelheden cocaïne te verschepen. Die
invoer vertoont in de basis parallellen met de legale handelsmarkt: iemand levert iets en krijgt er (veel) geld

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 22/31

voor terug. “In de haven vinden allerlei logistieke processen plaats die je als groot ‘zakenman’ zo veel mogelijk
onder controle moet houden”, legt rechercheofficier Henk van der Meijden uit. “Om dat zo goed mogelijk te
doen, maakt hij gebruik van corrupte havenmedewerkers of overheidspersoneel.”
Speld in hooiberg
Wie door de haven rijdt, ziet de miljoenen containers, duizenden bedrijfjes en net zo veel onderaannemers.
Daar liggen de kansen om partijen drugs binnen te halen. Door die enorme bedrijvigheid is het zoeken naar de
juiste container als het zoeken naar een speld in een hooiberg. Om toch wegwijs te worden en de kostbare
vracht ongehinderd de haven te laten passeren, kopen de drugscriminelen sleutelfiguren om. Ze verzinnen
steeds nieuwe ingangen. De methode waar ze twee jaar geleden mee gepakt zijn, is alweer vervangen of
aangevuld met nieuwe methoden. “De criminelen hebben mensen nodig die de controlesystemen kennen, die
weten hoe het werkt. Als ze daar grip op hebben, kunnen ze hun werkwijze aanpassen. Totdat wij hen weer
hebben ingehaald”, laat de rechercheofficier weten.
De handel in cocaïne genereert illegale geldstromen. Het tweede luik. Uit een onderzoek in Rotterdam Zuid, op
papier een van de armste wijken van Nederland, blijkt dat op één dag transacties plaatsvinden van 52.000
euro. “Het gemiddelde jaarinkomen in die wijk is 17.000 euro”, vertelt het diensthoofd van de Dienst Regionale
Recherche. “Dan weet je dat het foute boel is.” In Rotterdam Zuid zitten tientallen Money Transfer Offices
(MTO’s) waar kleine bedragen per keer, in de optelsom dus 52.000 euro per dag, aan verdachte transacties
wordt uitgevoerd. Die bedragen zijn niet te verklaren uit legale inkomsten.
Dekmantels
De politieman schetst een beeld van winkelstraten waar de A‐merken al lang uit het straatbeeld verdwenen
zijn. Een goed voorbeeld is de Beijerlandselaan in Rotterdam Zuid, waar naast de MTO’s maar liefst acht
bruidswinkels het straatbeeld domineren. Hetzelfde geldt voor de talloze belwinkels. “Men vermoedt dat veel
bedrijven dekmantels zijn. Wij staan voor de uitdaging om zicht te krijgen op die geldstromen en in te grijpen.”
Dat is lastig, want de criminelen zijn gewiekst. Zij maken bij het wegsluizen van het drugsgeld gebruik van
zogeheten facilitators. “We zien in die wijk dat notabelen (zoals notarissen) die een meldplicht hebben voor
ongebruikelijke transacties nog nooit één melding hebben gedaan. Dat is ongeloofwaardig. Het is een wirwar
van mensen uit boven‐en onderwereld die bewust of onbewust meewerken aan het faciliteren.”
Op de legale markt in de haven heeft de een zich gespecialiseerd in het repareren van containers, de ander
doet iets anders. In de illegale wereld zie je weer dezelfde bedrijfsmatigheid ontstaan. Rond de grote crimineel
die bezig is met grootschalige drugsimport, zie je mensen die zich specialiseren in geweld, in diefstal van auto’s
voor liquidaties of mensen die zich specialiseren in het creëren van verborgen ruimtes. “Het zijn ZZP’ers die
voortdurend gelegenheidscoalities bouwen”, zegt Van der Meijden. “Je hebt niet de enkele crimineel die door
drugs een rijk leven leidt. Er zit een wereld van bedrijvigheid om hem heen die een steentje bijdraagt en daar
beter van wordt.”
Excessief geweld
Het derde luik is het excessieve geweld dat onmiskenbaar bij de drugsimport komt kijken. Ook hier zie je weer
de weerspiegeling met de reguliere markt. Want ook daar komen geschillen voor als iemand niet betaalt
binnen de afgesproken termijn. Van der Meijden: “In de legale wereld schakel je een deurwaarder of een
advocaat in. In de criminele wereld escaleren geschillen snel in excessief vuurwapengeweld. Een persoon
liquideren is eigenlijk het wegstrepen van de schuld. De kogel is in feite een bedrijfsrisico.”
De schutters zijn steeds vaker relatief jonge jongens. Onlangs nog zijn twee zeventienjarigen aangehouden voor
een koelbloedige dubbele liquidatie. Door de ruime beschikbaarheid van automatische wapens en de
onbezonnenheid van de jeugd, verwacht het duo dat het voorlopig een fors probleem blijft. “Het hebben van
een wapen en het liquideren van mensen wordt te veel als normaal gezien. We moeten het tij zien te keren,
dat kost jaren”, weet het diensthoofd van de recherche. Kansarme jongeren worden expliciet geworven voor
liquidaties. Ze zijn makkelijk beïnvloedbaar: ze doen alles voor een AK47 met wat geld erbij.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 23/31

Verkeerde lijstjes
In Rotterdam Zuid leven families die zich al jaren met drugshandel bezig houden. Zij specialiseren zich en
verwerven vergaande macht in de wijk. Die status stralen zij uit naar jongeren. “Dat is zo ondermijnend”,
benadrukt de ervaren politieman. “Waarom zou ik naar school gaan? Mijn buurjongen heeft veel meer geld en
die heeft nog nooit zijn best gedaan op school.” Rotterdam Zuid scoort hoog op de verkeerde lijstjes. Denk aan
opleidingsniveau, gemiddeld inkomen en het werkloosheidspercentgage. De cultuur in die wijken aanpakken, is
een zaak van lange adem. Het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, waar ook de gemeente een actieve partij
is, zal zich daar de komende twintig jaar op richten.
De rechercheofficier richt zich bij de selectie van zaken meestal op het drieluik: havencriminaliteit, illegale
geldstromen en excessief geweld. “Zo proberen we de criminaliteit die grote impact heeft op de lokale
omgeving aan te pakken. Het is een hardnekkig probleem. We hebben voorbeelden dat mensen hun jaarsalaris
verdienen met één handeling.” Hij noemt als voorbeeld een havenmedewerker en zijn vrouw die graag op
vakantie willen naar Zuid‐Afrika. De havenmedewerker zwicht voor het snelle geld, neemt de klus aan en
iedereen is blij. Maar één klus bestaat niet voor criminelen, eenmaal hun prooi, laten ze niet meer los.
Sportschool
Het tweetal probeert samen met de havenbedrijven de goedwillende, eerlijke medewerkers te beschermen en
te waarderen als zij het goede doen. “We willen de mensen weerbaar maken. Drugscriminelen houden hun
prooi nauwlettend in de gaten: op social media, in het café en in de sportschool. Als zij een kwetsbaar
slachtoffer op het oog hebben, iemand met financiële problemen of een gokverslaving, slaan ze toe”, schetst
het diensthoofd van de recherche. Politie en OM weten vaak meer dan bedrijven, andersom geldt hetzelfde.
Daarom komen die twee werelden samen in de publiek‐private samenwerking binnen het programma Integere
Haven.
De havenomgeving is dynamisch, snel en uitdagend. De tijd dat de politie in de haven lag te wachten tot de
drugsboot binnen komt varen, is voorbij. Nu kijkt men naar het logistieke proces en wie daar invloed op
uitoefent. Door die manier van kijken, komen plots de corrupte contacten boven drijven, vroeger zag de politie
die niet. Veel interventies doen verstoort niet alleen de criminele processen, het levert ook gouden informatie
op.
Drugsboot
Rotterdam is in sommige opzichten rauwer dan andere steden. Ook criminelen zien en gebruiken de kwaliteit
van de logistiek en de economische betekenis van de haven. Financiële hebzucht is het belangrijkste motief.
“We zetten ons samen met andere partijen in om ‘op Zuid’ de positieve ontwikkelingen te stimuleren en de
goedwillende burgers de helpende hand te reiken. Dat is hard werken. Vertrouwen in de overheid en de
effectiviteit van het strafrecht zijn geen vanzelfsprekendheid”, erkent de rechercheofficier. Een positieve
benadering is belangrijk, denkt het duo. Om de goedwillende Rotterdamse gemeenschap iets terug te geven, is
een nieuw initiatief bedacht: het herbestemmen van beslag. In november 2017 is daarom een in beslag
genomen drugsboot geschonken aan het Rotterdamse Scheepvaart en Transport College.
De politie, het OM en de gemeente willen de samenwerking met private partijen de komende jaren verder
uitbouwen en intensiveren. Van der Meijden: “Alleen met elkaar kunnen we een cultuurverandering op gang
brengen en de verleidingen van macht, status en snel geld doorbreken.”

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 24/31

Zaak 5: Machogedrag lokt verdachten moord Sven Prins in de val
In een voortuin in Heerlen blaast de zwaargewonde Sven Prins (30) zijn laatste adem uit. Zijn lichaam is
doorzeefd met kogels. De politie en het OM in Limburg tasten maandenlang in het duister. De zaak komt pas
in een stroomversnelling als de politie een infiltrant inzet. De undercover weet het vertrouwen van de drie
verdachten snel te winnen. Hij koopt zware wapens van het drietal, niet veel later bekennen twee van hen
betrokkenheid bij de koelbloedige afrekening.
Sven Prins en zijn maat Nicky gaan in de avond van 25 september 2015 op stap. Wat ze niet weten, is dat ze
even verderop worden opgewacht door drie zwaarbewapende mannen. De auto’s kruisen elkaar. Wat volgt is
een wild west tafereel op de openbare weg, dat getuigen nooit zullen vergeten. Vanuit een Volkswagen Golf
schieten twee mannen op Sven en Nicky. De kogels vliegen in het rond. De auto’s rijden langs een restaurant
waar de gasten wegduiken onder de tafels. Voetgangers verschuilen zich met hun hondjes achter stilstaande
auto’s.
Verscholen achter auto
Een paar honderd meter verder komt de doorzeefde auto van Sven tot stilstand. De band is lek, waardoor de
mannen noodgedwongen uitstappen en rennen voor hun leven. Nicky sprint weg, terwijl Sven gewond een
voortuin in strompelt. De schutters volgen hem genadeloos. Ze rijden dwars door een heg de tuin in. Nog één
oorverdovende kogelregen galmt door de wijk. Daarna is het angstvallig stil. Een wandelaar die zich heeft
verscholen achter een auto durft pas na vijftien minuten de ogen te openen om te zien wat zich heeft
afgespeeld.
Sven zijn lichaam is doorboord met twintig kogels. Forensisch onderzoek wijst uit dat de daders met twee
wapens hebben geschoten: op de plaats delict liggen hulzen van een automatisch wapen en een
handvuurwapen. Eén uur na de liquidatie wordt de gestolen Volkswagen Golf van de schutters volledig
uitgebrand aangetroffen in België. “Prins was een bekende van de politie”, weet officier van justitie Leonard
Geuns. “Hij was een speler op de drugsmarkt, geen grote. Maar hij heeft ook een celstraf uitgezeten voor een
poging doodslag.”
Bijna de perfecte misdaad
Het doelwit van die schietpartij was Xionel B. Het onderzoeksteam ontdekt dat er sprake was van een vete
tussen Sven Prins, Xionel B. en zijn handlangers Jurandy T. en Sergio K. “Die vete komt na een paar weken
onderzoek steeds naar boven als de meest levensvatbare onderzoeksrichting”, legt Geuns uit. Het onderzoek
heeft in november 2015 nog niets opgeleverd. De liquidatie is in potentie de perfecte misdaad, zegt de officier.
De verdachten zijn weggekomen, het voertuig is verbrand, de sporen gewist en het moordwapen is nooit
gevonden. Achteraf herkende Nicky, die de aanval overleeft, een van de daders. Maar omdat Sven en Nicky zelf
in het drugsmilieu zitten, wil hij in eerste instantie niets met de politie te maken hebben.
Na een paar maanden de telefoons van de verdachten te hebben afgetapt, komt het onderzoeksteam tot de
conclusie dat het onderzoek vastloopt. Ze krijgen wel mee dat het drietal bezig is met zaken die het daglicht
niet verdragen zoals wapenhandel en overvallen. “Ik wilde het over een andere boeg gooien”, legt Geuns uit.
“Een politie infiltrant zou het vertrouwen van de verdachten moeten winnen om zo bewijs te vergaren dat het
drietal betrokken is bij de moord op Prins. Mogelijk waren zij ook nog in het bezit van de moordwapens.”
In maart 2016 zoekt de undercover agent voor het eerst contact met Melvin W., een Antilliaan met een
bouwbedrijf. Hij is een belangrijke ingang om bij de verdachten uit te komen. Melvin W. is een kameraad van
Jurandy T. Het tweetal spreekt regelmatig over wapens, zo hoort de politie over de telefoontap.
Valkuil
De dienst Werken Onder Dekmantel (WOD) komt met een slim doordacht scenario voor de undercover. Hij

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 25/31

heeft Melvin W. nodig voor een schimmige verbouwingsklus. Melvin hapt toe. “Tot mijn grote verbazing lukt
het de infiltrant om al in de eerste week over wapens te praten. Melvin, een Amsterdammer, geeft aan dat hij
jongens kent in het zuiden van het land die wapens kunnen regelen.” Het feit dat de verdachten graag praten
over hun zaakjes, is volgens Geuns hun grootste valkuil. Het machogedrag lokt hen regelrecht in de val.
De infiltrant doet zich voor als een spreekwoordelijk grote vis. De verdachten kijken tegen hem op. De eerste
keer dat de infiltrant de Limburgse verdachten ontmoet, verkopen twee van hen hem zware wapens. “Het is
echt ongekend dat de undercover zó snel een poot aan de grond krijgt”, laat Geuns weten. De infiltrant koopt
eerst een halfautomatisch wapen, later ook een handgranaat. “Die moet de infiltrant meenemen in de auto. Zo
snel hij kon heeft hij de gevaarlijke wapens overgedragen aan zijn team. Ontzettend knap werk.”
Moord
Het lukt de undercover om met Xionel B. en Jurandy T. over de moord te spreken. Afzonderlijk van elkaar.
Nadat hem zelfs Kalasjnikovs zijn aangeboden, zegt hij dat ze kunnen oefenen op een schietbaan. ‘Dat hoeft
niet’, reageert Jurandy T. kordaat. ‘Ik heb pas nog geschoten.’ Vervolgens doet hij zijn betrokkenheid bij de
moord op Prins uit de doeken. Hij sluit trots af met de woorden dat hij ‘altijd klaarstaat met een Kalasjnikov’.
Het lukt de undercover om door te vragen. De verdachten vertellen hem welke wapens en munitie bij de
moord zijn gebruikt. Cruciale informatie die alleen de dader kan weten.
De infiltrant komt nog iets interessants ter oren. De verdachten spreken over corrupte contacten bij de politie
waar ze informatie op kunnen vragen. Om er achter te komen welke agent dat is, geeft de infiltrant aan dat hij
ook graag wil weten wat er over hem in de politiesystemen staat. De laatste dag van het infiltratietraject, als
het onderzoeksteam voldoende bewijs voor de moord heeft, ontvangt de undercover inderdaad de gevraagde
informatie. Via het politielek. De infiltrant koopt ook een politie‐uniform en een politieportofoon. De
verdachten hadden die ook tot hun beschikking en konden live meeluisteren op de politiekanalen. “Een zeer
ondermijnende actie waarmee de operationele veiligheid van agenten gevaar loopt”, meent Geuns. “Het is
verontrustend hoe eenvoudig de verdachten aan de spullen en informatie konden komen.”
Inhoudelijke behandeling
Op 8 augustus 2016 valt een arrestatieteam de woningen van de verdachten binnen. Ook de politiemol is
tijdens de actiedag aangehouden. De politie heeft de moordwapens helaas niet gevonden. De inhoudelijke
behandeling van de zaak tegen het drietal start op 27 november 2017. Xionel B. en Sergio K. ontkennen hun
betrokkenheid bij de moord, Jurandy T. zwijgt. De wapens zouden zij hebben geleverd omdat ze bang waren
voor de infiltrant. “Onzin”, meent Geuns. “Ze hadden de wapens al klaarliggen op de dag van de eerste
ontmoeting.” Ook de alibi’s van de verdachten vallen door tegenstrijdigheden door de mand.
De officier van justitie eist samen met zijn collega officier Dävid van Kuppeveld drie keer 25 jaar celstraf voor de
moord op Sven Prins en de poging tot moord op zijn vriend Nicky. Op 23 januari doet de rechtbank uitspraak in
de zaak. Het vonnis verrast de officier van justitie. “De rechtbank komt tot een veel hogere straf voor de drie
verdachten. Jurandy T. krijgt zelfs levenslang opgelegd. Hij heeft op Antillen al eens tien jaar vastgezeten voor
gewelddadige overvallen. Over de tap hoor je duidelijk dat hij geen enkele aarzeling heeft voor zware wapens
en geweld. De andere twee verdachten krijgen dertig jaar.”
Levenslang
De rechtbank heeft naast de moord, zwaar geoordeeld over de wapenhandel. De rechtbank wil een wereld
waar je zo makkelijk aan zware wapens komt, bestrijden. De rechters hebben ook veel gewicht toegekend aan
de poging tot moord op Nicky. Geuns: “Wij hebben de schietpartij waarbij Sven is omgekomen en Nicky is
gevlucht als hetzelfde plaatje gezien. De rechtbank ziet de moord op Prins (30 jaar), de poging moord op Nicky
(15 jaar), de wapenhandel én het feit dat de verdachten geen respect hebben voor andermans leven als aparte
feiten. Ze hebben de straffen gestapeld en komen tot een levenslange celstraf.”

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 26/31

Levenslang voor een enkelvoudige moord is niet gebruikelijk in Nederland. Volgens de officier is het
strafklimaat van rechters dat dat vaak niet haalbaar is. “Achteraf gezien hebben we in de eis als OM wellicht te
veel rekening gehouden met wat volgens ons haalbaar zou zijn”, denkt de officier. Jurandy T. laat
doorschemeren dat hij zijn levenslange celstraf heeft zien aankomen. Geuns denkt dat de samenleving gebaat
is bij de lange gevangenisstraffen. De verdachten hebben zich veilig gewaand en Prins middenin een woonwijk
doodgeschoten. Ze schrikken nergens voor terug. De ooggetuigen die op een gewone septemberavond
wegdoken voor kogels en vreesden voor hun leven zijn daar het bewijs van.
Niet de perfecte misdaad
“Je kunt je misdaad nog zo perfect voorbereiden, plannen en uitvoeren, maar als je achteraf je mond niet weet
te houden tegenover buitenstaanders, loop je alsnog tegen de lamp”, sluit Geuns af.
De zaak tegen de politiemol komt apart voor de rechter. De drie moordverdachten zijn in appel. De datum van
het hoger beroep is nog niet bekend.

Zaak 6: Zakken vullen ten koste van mens en milieu
Mestfraude is een lucratieve business en een actueel, ondermijnend probleem. Door het stelselmatig
negeren van de geldende regels voor de afvalverwerking, hebben de verdachten in de zaak Work hun zakken
goed kunnen vullen. Volgens de officieren van justitie van het Functioneel Parket nemen de betrokkenen de
grote risico’s voor de volksgezondheid en de milieuschade op de koop toe. “De verdachten waren uit op
eigen gewin ten koste van de veiligheid van mens en milieu.”
De zaak komt aan het licht na een bespreking van actuele zaken met het RIEC (Regionaal Informatie en
Expertise Centrum). De aanleiding is een lozing in het oppervlaktewater in de buurt van een co‐vergister. Bij co‐
vergisters worden allerlei afvalstoffen vermengd en verwerkt. Volgens de wet moet dat minimaal 50% dierlijke
mest zijn, daarnaast mogen er toegestane organische afvalstoffen aan worden toegevoegd. Dat gaat gisten en
zo wek je energie op. Als het proces klaar is, houd je digestaat (vergiste mest) over als eindproduct. Als het
product aan de eisen voldoet mag het als mest worden uitgereden op de akkers.
De zaak is gestart op een co‐vergister waar metingen zijn gedaan waaruit blijkt dat er iets niet in de haak is.
Door de stromen te volgen, komt het onderzoeksteam uit bij een afvalstoffenverwerkingsbedrijf in Putten. “Het
bedrijf ontvangt de afvalstoffen en krijgt daar vaak een zak geld bij. Het bedrijf moet het afval op legale wijze
verwerken”, licht de zaaksofficier van justitie Danielle van Ieperen toe. “Maar dat gebeurt niet. Ze hutsen en
klutsen de stoffen, geven het een nieuwe naam en zetten het af als afvalstof voor de co‐vergisters. Ook van die
partij ontvangt het bedrijf daar weer geld voor.”
Risicofactoren
Afvalverwerking is aan veel regels gebonden. Het Puttense afvalverwerkingsbedrijf heeft die echter allemaal
aan zijn laars gelapt. De projectleider van de zaak Work bij de milieupolitie heeft de nodige informatie over het
bedrijf verzameld. Hij heeft al eens eerder een onderzoek tegen de onderneming gedraaid. “We besloten de
zaak dit keer anders aan te vliegen door een tactische analyse te maken van alle ingaande en uitgaande
stromen van het bedrijf. Op basis van die analyse zijn risicofactoren in beeld gekomen.” De belangrijkste is het
risico voor de volksgezondheid. Als het besmette eindproduct uit de co‐vergisters komt en als mest over het
land wordt uitgereden, kan het immers in onze bloemkolen en aardappels terecht komen.
Als chemische stoffen op deze manier bij ons voedsel komen, kun je niet meer garanderen dat het gezond is,
benadrukt de politieman. Ook de veiligheid van het vergistingsproces kan onder druk komen te staan. “Het is
een gevoelig proces. Als daar verkeerde stoffen in komen, kan dat reacties veroorzaken. Zoals gevaarlijke

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 27/31

ontploffingen. Juist daarom is de afvalstoffenverwerking aan strenge regels gebonden.” Die gevaren zijn niet
alleen theoretisch. Bij het Puttense bedrijf is in 2008 een dodelijk ongeluk gebeurd omdat het zich niet aan de
regels hield. Het bedrijf heeft destijds een aangescherpte vergunning onder strikte regels gekregen.
Dubbel verdienen
Geld is het belangrijkste motief voor het sjoemelen met afvalstoffen. Als het bedrijf de regels zou volgen,
zouden zij een groot deel van de afvalstoffen niet binnen hun inrichting mogen ontvangen. Ook zouden veel
van deze afvalstoffen, bijvoorbeeld van een tankcleaning bedrijf, nooit naar de co‐vergisters mogen. De
afvalverwerker zou de afvalstoffen bij speciale verwerkingsbedrijven moeten afleveren die de stoffen wél
mogen verwerken. Het bedrijf zou daardoor dubbel geld mislopen: van de bedrijven die van hun afval af
moeten en van de co‐vergisters die het afnemen en gebruiken in de co‐vergister.
De risicoanalyse vormt een belangrijke basis om de zaak behapbaar te houden, legt Martina Groeneboer,
tweede zaaksofficier van het onderzoek, uit. “Wat hebben we nodig om tot een veroordeling te komen? Die
vraag staat in deze zaak steeds centraal. Ons hoofddoel is het stoppen van het afvalverwerkingsbedrijf en de
bestuurders.” De zaaksofficieren en de politie hebben bij de ketenpartners aangeklopt om ook hen te
betrekken. Om maximaal effect te hebben, is het belangrijk om de zaak breed in te steken.
Actiedag
Tijdens een grote actiedag neemt het onderzoeksteam de handhavingspartners daarom mee. De
Omgevingsdienst is aanwezig en heeft ook twee medewerkers toegevoegd aan het onderzoeksteam. Dit geldt
ook voor de NVWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit) en de ILT (Inspectie Leefomgeving en
Transport). Van Ieperen: “Alle organisaties pakken hun eigen rol, dat is de kracht van die dag. De
Omgevingsdienst voert controles uit tijdens de actie en de NVWA neemt de co‐vergisters onder de loep. Zij
ontdekken inderdaad digestaat die door vermenging met niet toegestane stoffen niet meer over het land
uitgereden mag worden.”
Degenen die het digestaat toch hebben uitgereden, zijn los van de strafzaak vervolgd. Die hebben een
ontneming aan de broek hangen. De grote strafzaak heeft zich specifiek gericht op het bedrijf en de
bestuurder. Het bedrijf hield zich voornamelijk bezig met foute zaken. Het heeft ook stoffen ingenomen die wel
zijn toegestaan, maar omdat die worden gemengd, ontstaat er een samenvloeisel van afvalstoffen dat niet
meer in de co‐vergisters mag. Dat gebeurde wel.
1,7 miljoen ontneming
Het bedrijf heeft goed aan de illegale business verdiend. Het OM heeft een periode van twee jaar ten laste
gelegd. De ontneming is over vier jaar berekend op ruim 1,7 miljoen euro. De zaak staat november 2017 op
zitting. Het OM eist forse straffen tegen het bedrijf en de leidinggevende. “Wij hebben naast een celstraf, een
beroepsverbod gevraagd. De rechtbank is daar in meegegaan. Als het verbod onherroepelijk is, mag de
verdachte drie jaar lang geen leidinggevende functie meer bekleden in de afvalbranche”, legt Van Ieperen uit.
De rechtbank veroordeelt de leidinggevende ook tot een gevangenisstraf van twaalf maanden, waarvan zes
voorwaardelijk. Hij heeft hoger beroep aangetekend.
De officieren zien het beroepsverbod als een belangrijk signaal naar de branche. Het FP draait tientallen
strafzaken naar mestfraude. Grote en kleinere. Duidelijk is dat de zaak Work illustratief is voor een groter,
ondermijnend probleem. “Er valt ontzettend veel geld te verdienen in deze branche”, benadrukt de
projectleider van de politie. “Deze illegale business zet andere bedrijven, die het wel zuiver willen doen, buiten
spel. De frauderende bedrijven nemen de afvalstoffen voor een veel goedkoper tarief aan.”
Ondermijnende criminaliteit
Het drietal benadrukt dat de fraude een ernstige vorm is van ondermijnende criminaliteit. De betrokkenen
waren uit op eigen gewin en hebben daarbij de grote risico’s voor de volksgezondheid voor lief genomen. De
bodem van Nederland raakt op deze manier vervuild, vrezen de officieren. Het FP vraagt voortdurend aandacht

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 28/31

bij de departementen en toezichthouders voor het niet naleven van wet‐ en regelgeving in de agrarische
sector.
In ons land poppen ook steeds meer co‐vergisters op. Die krijgen subsidie omdat ze groene energie opwekken.
Omdat er zo gesjoemeld wordt, komt er volgens Van Ieperen een gebrek aan legale afvalstoffen die er wél in
mogen. “De co‐vergisters gooien afvalstoffen in het proces die er niet in mogen. Toch krijgen ze een veel hoger
rendement op groene energie waar ze veel geld mee verdienen. Onze overheid betaalt enorme bedragen voor
groene energie, subsidieert de bouw van co‐vergisters, maar je kunt je afvragen of er nog wel sprake is van
groene energie.”
Wakker schudden
Het toezicht op de branche is erg gefragmenteerd. Dat kan een probleem zijn, stellen de officieren. Juist
daarom hebben politie en OM in dit onderzoek de krachten gebundeld samen met de ketenpartners en met
één mond gepraat. De ingewikkelde wet‐ en regelgeving bemoeilijkt het versnipperde toezicht. Groeneboer
denkt dat het toezicht gebaat is bij meer eenduidigheid. “Een betere leidraad voor de controle van
vergunningen bijvoorbeeld. Ook is het goed om beter beeld te krijgen bij wat voor natuurlijke personen er
achter bedrijven zitten. Mogelijk is een integriteitstoets een goede barrière.”
Naast het stoppen van de mestfraude door het Puttense bedrijf via het strafrecht, is het gelukt om een sterk
signaal af te geven aan de branche. Zo zijn ook de producenten van het afval als verdachten aangemerkt en
wakker geschud. Zij verkozen goedkoop immers ook boven verantwoord.
De datum van het Hoger Beroep van de zaak is nog niet bekend. De ontnemingszaak van 1,7 miljoen voor
bedrijf komt apart op zitting, naar verwachting rond de zomer.

Zaak 7: “De vicevoorzitter van Satudarah was de baas van Vak-P”
De Twentse politie ontvangt langere tijd zorgwekkende berichten uit Vak‐P waar de harde kern van FC
Twente zit. In Vak‐P en het suppertershome zou op grote schaal drugs worden verhandeld door leden van
motorclubs Satudarah en Saudarah. De mannen regelen zelf in ‘full color’ het deurbeleid en slaan ongenode
gasten hardhandig de deur uit. Geleidelijk lijkt een parallelle wereld te ontstaan waarbij FC Twente niet
meer zelf de baas is in het home van Vak P en op de tribune van de harde kern. Wegkijken is niet langer een
optie voor de politie, het OM en de gemeente Enschede. April 2017 valt de politie tijdens een grootschalige,
risicovolle operatie het supportershome binnen.
Hoewel de berichten over drugshandel in het stadion binnenstroomden bij de politie, lukte het slecht om grip
te krijgen op het probleem. De drugshandel in Vak‐P. werd goed afgeschermd, de politie vakkundig buiten spel
gezet. De leden van de harde kern voerden zelf controles uit in de ruimtes waar gedeald werd. Zo konden zij
lange tijd ongestoord hun gang gaan en groeide de zorgelijke situatie uit tot een haast onbeheersbaar
probleem. De toegangscontrole bij het supportershome gebeurde ook door leden van Satudarah. Het was een
besloten club, niemand kwam daar zomaar in. De ramen waren afgedekt met folie zodat van buiten geen zicht
was op wat zich binnen afspeelde.
TCI‐informatie
“In de zomer van 2016 kwamen de eerste harde signalen van het Team Criminele Inlichtingen (TCI) binnen over
drugshandel in Vak‐P”, vertelt de recherchechef van district Twente. “Voor het eerst werd ook hardop gezegd
dat Satudarah en de supportclub Saudarah de scepter in het home en op de tribune van Vak P zouden
zwaaien.” Het bestuur van Vak‐P zou volgens de berichten onder druk staan van de Outlaw Motorcycle Gang
(OMG). Niet de voetbalclub zelf, maar Satudarah bepaalde het toegangsbeleid in dit deel van het stadion.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 29/31

Na het zorgwekkende beeld van de vergaande ondermijnende criminaliteit in het Twentse stadion is de
‘driehoek’ samengekomen. De burgemeester van Enschede, de officier van justitie en de politiechef
concludeerden gezamenlijk dat ze de situatie in het stadion niet langer konden en wilden accepteren. De tijd
voor daadkrachtig overheidsoptreden was aangebroken. “Een politieagent heeft de camerabeelden van zes
thuiswedstrijden bekeken om te zien wat er gebeurde op de tribune van Vak‐P. De politie moest het van de
camera’s hebben, het was immers een no go area. De bevindingen waren veelzeggend: er werd op grote schaal
gedeald. De mannen trokken zich bovendien niets aan van de camera’s.” De machtsovername in het stadion
door Satudarah gebeurde geleidelijk. De mannen zaten eerst aan de deur met een spijkerjasje aan, de volgende
keer was het een Satudarah‐hesje.
Rotste club
Dat FC Twente te kampen had met een groot veiligheids‐ en integriteitsprobleem was duidelijk. De voetbalclub
stond met Vak‐P landelijk bekend als de rotste club. “Als er een incident was waar Vak‐P bij betrokken was, was
de camera die we nodig hadden altijd defect”, weet officier van justitie Smink, die samen met zijn collega
officier Grooters bij de zaak betrokken is. Ondertussen waren er twijfels over de integriteit van de oud‐
voorzitter van Vak P. Hij was dus geen gesprekspartner voor de politie. Erg ondermijnend. Zo kon de macht van
Satudarah in Vak‐P verder groeien.”
De officier van justitie en het politieteam zijn december 2016 gestart met het strafrechtelijk onderzoek. “We
hadden een helder doel voor ogen: een einde maken aan het plegen van strafbare feiten door supporters in en
rond het stadion, het stoppen van de drugshandel en de zeggenschap en controle over het home terugkrijgen.”
Voordat de gemeente echter tot sluiting van het pand over kon gaan, moest het onderzoeksteam eerst drugs in
het home aantreffen.
Sfeer grimmiger
Om dat doel te behalen, was samenwerking nodig. De officier van justitie en de teamchef van de politie hebben
met de directie van FC Twente gesproken en voorzichtig gepolst of zij het probleem ook zien. “Dat is een
risico”, erkent de recherche‐chef. “Maar het home is maximaal beveiligd. Zonder hulp van de club kwamen we
nergens.” Tot hun grote opluchting erkende FC Twente het probleem. De OMG schoof steeds verder op, nam
steeds meer ruimte in het stadion in en de sfeer werd grimmiger. Satudarah hield een angstcultuur in stand,
mensen durfden geen aangifte te doen. De directie besefte dat dat een probleem was dat ze niet alleen konden
oplossen. Vak‐P bestaat niet alleen uit harde kern supporters, er zitten ook vaders met hun kinderen die niet
meer wilden komen.
In het stadion was de sfeer alles behalve prettig en veilig. Leden van de OMG’s pleegden regelmatig geweld
tegen mensen die ze niet dulden. De mannen in hesjes hadden een intimiderende uitstraling. De combinatie
met veel drank‐ en drugsgebruik zorgde voor agressie. “Een gewone supporter uit Vak‐P liep nietsvermoedend
naar het toilet in Satudarah gebied. Hij werd in zijn gezicht geslagen”, vertelt officier Smink. “Eén iemand was
de baas in Vak‐P: de vicevoorzitter van Satudarah. Hij bepaalde voor een groot deel van de mensen wat daar
gebeurde.” In het supportershome zat een verborgen ruimte, waar dubbel deurbeleid gold. Volgens Smink
werd vanuit deze ruimte de drugshandel georganiseerd.
In Vak‐P zit ongeveer vijfduizend man, soms opgefokt en onder invloed. “Hoe konden we daar in hemelsnaam
een interventie doen?”, schetst de recherchechef het dilemma waar ze voor stonden. Op donderdag 6 april
2017 kwam het toch zover. Een grote, zwaarbewapende politiemacht viel die avond bij de wedstrijd FC
Twente‐PSV het home van Vak‐P binnen. Bijna drie voetbalteams van de Dienst Speciale Interventies (DSI)
hielden zich de eerste helft buiten het zicht op. “Als het home vol staat met mensen is het onmogelijk om
interventie te doen. Het moest gebeuren vlak nadat de tweede helft begon. Volgens onze berekening is het
home na drie a vier minuten leeg en gaan de roldeuren dicht. De meeste supporters gaan dan weer de tribune
op met nieuwe drugs. Dat was het moment om binnen te stormen”, legt de politiechef uit.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 30/31

Woedende supporters
Zo gezegd, zo gedaan. De DSI‐mannen renden achter elkaar in een trein naar binnen. In het stadion stonden
hun collega’s van de Mobiele Eenheid paraat. “We waren op veel voorbereid”, laat de recherche‐chef weten.
“De situatie is niet te overzien als vijfduizend, woedende, snuivende supporters zich tegen je keren.” De
zoekploeg onder leiding van de officier van justitie snelde naar het home om daar de drugs te zoeken. Hoewel
het geen schokkende hoeveelheid was, troffen ze die avond inderdaad drugs aan. Voldoende om het pand te
sluiten.
Op het moment dat de harde kern lucht kreeg van de politieactie en massaal naar het supportershome
stormde, was de zoekploeg nog volop bezig. Als een roedel wilde beesten trapten ze tegen de stalen roldeuren
in een poging bij de politie te komen en hun werk te saboteren. De officier en de recherchechef benadrukken
dat het gemakkelijk verkeerd had kunnen aflopen. “De situatie was zeer dreigend”, aldus de politieman . Zeker
als het de supporters uiteindelijk lukt om een van de roldeuren een stuk omhoog te krijgen. De mannen van de
DSI twijfelden geen seconde en schoten met zogeheten beanbags, een klein zakje met loden kogeltjes, op de
grond en benen van hun belagers. Pas daarna trokken de supporters zich terug.
Totale chaos
Op de tribunes van Vak‐P was het inmiddels ook een totale chaos. Studenten die voor de muntverkoop nog in
hun hokjes zaten, beleefden angstige momenten. Ook buiten het stadion braken rellen los. Politie en OM
waren voorbereid op veel, maar dit was extreem. De (politie)beelden van de spraakmakende operatie
domineerden het nieuws een week lang. Plots werd duidelijk wat zich soms letterlijk achter de schermen in het
stadion heeft afgespeeld.
Na de actie heeft de burgemeester het supportershome direct voor een jaar gesloten. De politie hield die
avond vijf verdachten aan, allen lid van Saudarah. Nu, ruim een jaar verder, mag het home weer open, onder
strikte voorwaarden en er geldt vrije toegang voor hulpverleners en politie. De officier van justitie en
politiechef vermoeden dat deze vergaande ondermijnende criminaliteit voor meer voetbalclubs geldt. De
intimidatie en machtsovername van de OMG bij FC Twente was onacceptabel. Door daadkrachtig op te treden
in het hol van de leeuw is de macht teruggebracht naar waar die hoort. Bij de voetbalclub en de autoriteiten.
17 juli 2018 staat de zaak inhoudelijk op zitting. De vijf verdachten staan terecht voor drugshandel en het
vormen van een criminele organisatie.

_________________________________________________________________________________________
Verantwoording aanpak ondermijnende criminaliteit 2017
p. 31/31