Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 1038

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2022
In het Coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) hebben we
afgesproken om beleid te richten op 60% emissiereductie in Nederland in
2030, en in de EU hebben we met de andere lidstaten afgesproken ten
minste netto 55% emissiereductie in 2030 te realiseren. Hiertoe werkt het
kabinet op dit moment aan maatregelen om uitvoering te geven aan de
afspraken in het Coalitieakkoord, en wordt in de EU onderhandeld over
het zogenaamde «Fit-for-55» pakket met Europese klimaatmaatregelen.
Alle sectoren zullen moeten bijdragen aan het halen van deze aangescherpte doelen, inclusief de zogenaamde niet-ETS sectoren. Dit zijn
sectoren die niet onder het bestaande Europese emissiehandelssysteem
vallen, waaronder de land- en tuinbouw, een deel van de industrie, de
mobiliteit en de gebouwde omgeving. Deze sectoren vallen onder de
Effort Sharing Regulation (ESR). De ESR wordt aangescherpt als
onderdeel van het «Fit-for-55» pakket, en leidt tot een hogere opgave voor
individuele lidstaten. Het is aan de lidstaten zelf om te bepalen op welke
sectoren en op welke type instrumenten (normeren, beprijzen, subsidiëren) de nadruk wordt gelegd bij het vormgeven van beleid dat aanzet
tot de vereiste emissiereductie.
CO2-beprijzing is een belangrijk onderdeel van een gebalanceerde
beleidsmix. Het volgt het principe «de vervuiler betaalt» en draagt bij aan
kosteneffectieve transitie. Productiebedrijven kunnen echter gevoelig zijn
voor koolstoflekkage: als het nationale klimaatbeleid veel strenger is dan
in het buitenland, hebben deze bedrijven een concurrentienadeel ten
opzichte van hun buitenlandse concurrenten, wat een risico geeft dat de
productie naar het buitenland verplaatst waar geen of minder streng
klimaatbeleid wordt gevoerd. Dit ondermijnt de effectiviteit van klimaatbeleid, omdat de uitstoot niet wordt gereduceerd, maar slechts verplaatst
en mogelijk zelfs toeneemt.
Het kabinet heeft daarom onderzocht hoe groot de risico’s op koolstoflekkage zijn voor het brandstofgebruik in de ESR-sectoren, om te

kst-32813-1038
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 813, nr. 1038

1

gebruiken in het verder vormgeven van het nationale en Europese
klimaatbeleid voor deze sectoren. De resultaten van dit onderzoek staan in
bijgevoegd rapport van onderzoeksbureau Trinomics1.
Volgens het rapport is maximaal 8,7 Mton van de emissies van brandstofgebruik in ESR-sectoren in potentie gevoelig voor koolstoflekkage. Dit is
circa 9% van de huidige ESR-emissies. Circa driekwart van deze in
potentie lekkagegevoelige emissies is afkomstig van niet-ETS landbouw,
waarbij emissies zich concentreren in de glastuinbouw. Circa één kwart is
afkomstig van niet-ETS industrie, waarbij emissies verspreid liggen over
een brede groep sectoren, waaronder de voedselverwerkende industrie en
gespecialiseerde plasticsproductie.
Het rapport maakt onderscheid tussen het risico op intra-EU koolstoflekkage (van NL naar andere EU-landen) en het risico op extra-EU
koolstoflekkage (van NL naar niet-EU landen). Bij Europese
CO2-beprijzing, bijvoorbeeld via een Europees emissiehandelssysteem
(ETS), bestaat er geen risico op intra-EU koolstoflekkage, omdat er een
gelijk speelveld bestaat voor alle EU landen. Duurzame Nederlandse
koplopers krijgen dan een eerlijke kans op de Nederlandse én op de
Europese markt, omdat er één CO2-prijs in alle EU-landen geldt.
Het onderzoek concludeert dat de hoeveelheid emissies die potentieel
lekkagegevoelig zijn worden gereduceerd met twee-derde, bij EU-brede
CO2-beprijzing ten opzichte van nationale CO2-beprijzing van niet-ETS
brandstofgebruik. De uitbreiding van de reikwijdte van het nieuw
voorgestelde ETS2 van enkel de gebouwde omgeving en het wegtransport
naar alle brandstoffen, zoals voorgesteld door enkele lidstaten tijdens de
«Fit-for-55» onderhandelingen3, kan het risico op koolstoflekkage voor
Nederlandse niet-ETS bedrijven in de glastuinbouw en industrie daarom
aanzienlijk verlagen ten opzichte van een uitsluitend nationale aanpak. Dit
is goed voor de gelijkheid van het speelveld en maakt investeringen van
individuele bedrijven in verduurzaming aantrekkelijker.
De Minister voor Klimaat en Energie,
R.A.A. Jetten

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
De Europese Commissie publiceerde op 14 juli 2021, als onderdeel van het Fit-for-55-pakket,
een voorstel tot herziening van de richtlijn van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS),
welke onder andere een voorstel voor een nieuw emissiehandelssysteem voor de gebouwde
omgeving en het wegtransport bevat (ETS-BRT). De Commissie heeft een emissiehandelssysteem voor alle fossiele brandstoffen ook overwogen maar niet voorgesteld, omdat dit
mogelijk zou kunnen leiden tot koolstoflekkagerisico’s en de administratieve lasten van
aanvullende maatregelen om deze risico’s te mitigeren niet zouden opwegen tegen de
voordelen.
3
Zie bijvoorbeeld Kamerstuk 22 112, nr. 3311.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 813, nr. 1038

2