Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2455
Vragen van de leden Koerhuis (VVD) en Ronnes (CDA) aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht «Corporaties laten
vergoeding NOM-woning links liggen» (ingezonden 1 april 2019).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 26 april 2019)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Corporaties laten vergoeding NOM-woning
links liggen: te ingewikkeld»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is de reden dat u de evaluatie van de Wet Energieprestatievergoeding
(EPV) zonder beleidsreactie naar de Kamer heeft gestuurd?
Antwoord 2
De evaluatie is in maart 2019 afgerond. Het evaluatierapport is, conform het
kabinetsbeleid met betrekking tot openbaarmaking van adviezen, direct na
afronding op de site van de rijksoverheid gepubliceerd. De Cobouw heeft er
vervolgens een artikel over geschreven. Daarin maakte zij er melding van dat
ik het rapport zonder beleidsreactie naar uw Kamer zou hebben gestuurd. Op
dat moment had ik het rapport echter nog niet aan uw Kamer gestuurd. Dat
heb ik op 5 april 2019 (Kamerstukken 2018–2019, 34 228 nr. 25) met een
begeleidende brief gedaan.
Vraag 3
Bent u voornemens om nog een beleidsreactie naar de Kamer te sturen? Zo
ja, bent u dit op korte termijn van plan? Zo nee, kunt u dat alsnog op korte
termijn doen?

1

ah-tk-20182019-2455
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.cobouw.nl/bouwbreed/nieuws/2019/03/prijs-nom-daalt-niet-maar-stijgtenergieprestatievergoeding-rijk-te-ingewikkeld101270953?utm_source=Vakmedianet&utm_medium=email&utm_campaign=20190319cobouw-std&tid=TIDP643082X19024EF1583248958B614CEFD56C4385YI4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
In mijn brief van 5 april jongstleden geef ik aan dat ik in de komende periode
over de evaluatie en de aanbevelingen in gesprek ga met de belangrijkste
stakeholders: Aedes, de Woonbond en de vereniging Stroomversnelling. Zo
wil ik bezien welke aanpassingen wenselijk en mogelijk zijn. Enkele aanbeveling van CE Delft zijn complex in hun eventuele uitwerking, zoals bijvoorbeeld
deze drie: »overweeg een «EPV-light» in te voeren», «overweeg meer
flexibiliteit bij toepassing eigen opwek» en «onderzoek of de administratieve
lasten vermindert kunnen worden». Ik wil daarbij zorgen voor zo veel
mogelijk draagvlak bij de belangrijkste stakeholders voor de eventuele
aanpassingen. Ik verwacht uw Kamer eind dit jaar over de uitkomst te kunnen
informeren.
Vraag 4
Hoe verklaart u dat slechts 6.000 NOM (Nul op de meter)-woningen zijn
gerealiseerd?
Antwoord 4
Uit de evaluatie komt naar voren dat de EPV in belangrijke mate heeft
bijgedragen aan de realisatie van nul-op-de-meter woningen, maar dat het
aantal achterblijft bij de ambities van de initiële partijen van de vereniging
Stroomversnelling. CE Delft geeft als redenen de sterk gestegen kosten door
krapte op de bouwmarkt en het feit dat corporaties de EPV zien als een
ingewikkelde regeling die substantiële personele ondersteuning vraagt.
Vraag 5
Op basis van welke aannames is het doel van 100.000 NOM-woningen
vastgesteld en welke van deze aannames blijken met de kennis van nu
onjuist? Hoe verklaart u dat er zo’n groot verschil is tussen het doel en het
gerealiseerde aantal woningen?
Antwoord 5
Het was het doel van de tien ondertekenaars (vier bouwpartijen en zes
corporaties) van de eerste samenwerkingsovereenkomst van de Stroomversnelling in 2013 om «gezamenlijk te innoveren [{] zodat op sectorniveau
condities gecreëerd worden voor [het renoveren van] tenminste 111.000
woningen.»Deze tien initiële partijen verplichtten elkaar destijds om 11.000
woningen te realiseren. Deze aantallen zijn volgens de vereniging Stroomversnelling nog niet gerealiseerd maar wel al vergund. De 100.000 woningen
daar bovenop zouden van partijen die aanhaken moeten komen.
Het realiseren van 111.000 nul-op-de-meter woningen was geen doel van het
kabinet. De vereniging Stroomversnelling gaat er vanuit dat dankzij innovatie
en opschaling kostenreducties gerealiseerd kunnen worden en daarmee grote
aantallen nul-op-de-meter woningen binnen bereik kunnen komen. Voor een
verklaring voor het grote verschil tussen het doel en het gerealiseerde aantal
woningen verwijs ik u naar het antwoord op vraag 4.
Vraag 6
Bent u het eens met de CE Delft onderzoekers die constateren dat vooral de
laatste stap van NOM-maatregelen duur is en dat de NOM-eis leidt tot het
afdwingen van dure maatregelen in met name installaties («last mile»)? Zo ja,
welke consequenties verbindt u hieraan? Zo nee, welke constateringen van de
CE Delft onderzoekers zijn in uw ogen onjuist?
Antwoord 6
Het onderzoekbureau concludeert dat vanuit kosteneffectiviteitsoverwegingen
met name de laatste stap van NOM-maatregelen duur is. Dat betreft vooral
de investeringskosten voor de warmtebron (bij all electric doorgaans de
warmtepomp) en aanpassing van de afgiftesystemen aan de lage temperatuurverwarming.
De Regeling energieprestatievergoeding huur kent nu al de mogelijkheid om
deze laatste stap niet te zetten. De energieprestatievergoeding is ook mogelijk
voor een woning die voor verwarming en warm tapwater gebruik maakt van
aardgas. Wel dient dit gebruik dan «gecompenseerd» te worden met extra
opwek van duurzame energie op of aan de woning. Omdat de huurder een
rekening behoudt voor het gebruik van aardgas in de woning is de EPV die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

de huurder en verhuurder overeen mogen komen in dat geval lager. CE Delft
concludeert over deze variant van de EPV dat het door het grote aantal
compenserende zonnepanelen zeer lastig is om te voldoen aan de wettelijke
eis met betrekking tot de hoeveelheid op of aan de woning op te wekken
duurzame energie. Hierover ga ik in gesprek met de betrokken stakeholders.
Vraag 7
Bent u het met de CE Delft onderzoekers eens dat het zinvol kan zijn om de
eis van eigen energieopwekking los te laten voor woningen met een beperkt
of minder geschikt dakoppervlakte? Zo nee, welke maatregelen neemt u dan
tegen het onderliggende probleem dat projecten duurder worden of zelfs
afvallen vanwege de businesscase?
Antwoord 7
Indertijd is er beredeneerd gekozen voor de eis van op de woning duurzaam
opgewekte energie. Het helemaal loslaten van de eis van opwek van
duurzame energie, bijvoorbeeld voor woningen met een beperkt of minder
geschikt dakoppervlak, ligt niet in de rede. De eis van op de woning
duurzaam opgewekte energie, in combinatie met de goede isolatie, is een
belangrijk onderdeel van de wettelijke regeling. Mede hierop is het onderscheid tussen de EPV en de overige betalingsverplichtingen, die in het kader
van de huur van woonruimte kunnen worden overeengekomen, gebaseerd.
Ik ben bereid met de genoemde stakeholders te kijken of het zinvol is de eis
te heroverwegen. Tegelijk wil ik zorgen dat de regeling niet complexer wordt
en huurders afdoende beschermd blijven tegen woonlastenstijgingen.
Vraag 8
Onderschrijft u de verwachting van de CE Delft onderzoekers dat de
kosteneffectiviteit van NOM de komende jaren verslechtert? Zo ja, welke
maatregelen neemt u hier tegen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De Stroomversnelling is bezig zicht te krijgen op de hoogte van de «algemene» prijsstijging in de bouw en de prijsstijging van nul-op-de-meter
renovatieconcepten. Hun eerste indruk is dat nul-op-de-meter (zowel
nieuwbouw als renovatieconcepten) duurder worden, maar dat de prijsstijging significant lager is dan algemeen in de bouw.
Het is niet goed te voorspellen hoe de kosten in de markt zich zullen
ontwikkelen. Op korte termijn zal ik met de betrokken stakeholders overleggen op welke wijze aanpassingen aan de EPV kunnen bijdragen aan het
verminderen van de kosten van nul-op-de-meter renovaties, zonder dat dit
ten koste van de bescherming van de huurder gaat. Daarnaast zijn in het
ontwerpKlimaatakkoord verschillende afspraken opgenomen om via
opschaling en grotere aantallen renovatiekosten te verlagen.
Voor een meer complete afweging van kosten en baten van een nul-op-demeter renovatie moeten ook aspecten als wooncomfort en levensduurverlening van de woning in ogenschouw worden genomen. Die kunnen per
woning en woningtype verschillen. De verhuurder en huurder kunnen die
afweging het beste samen maken.
Vraag 9
Onderschrijft u de stelling van de CE Delft onderzoekers dat het feit dat de
kosten voor verNOMmen, die 60.000 euro hoger zijn dan verwacht, een
struikelblok vormen voor de opschaling van NOM-renovaties en nieuwbouw?
Antwoord 9
Hogere kosten zorgen voor een slechtere businesscase voor de verhuurder
van een nul-op-de-meter renovatie. Het kabinet heeft immers via de EPV de
inkomsten voor de verhuurder wettelijk gemaximeerd om zo de huurder te
beschermen. Ik onderschrijf dat hogere renovatiekosten tot minder nul-op-demeter renovaties zullen leiden.
Vraag 10 en 11
Bent u het met de CE Delft onderzoekers eens dat de oorzaak van deze
hogere kosten ligt in een combinatie van krapte op de bouw- en installatiemarkt, een beperkt aantal aanbieders en onvoldoende innovatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Deelt u de mening dat u geen invloed heeft op de oorzaken van de hogere
kosten voor verNOMmen? Zo nee, welke maatregelen heeft u genomen om
deze kosten te verlagen en waarom heeft dit tot op heden niet geleid tot een
kostenreductie?
Antwoord 10 en 11
Ik zie geen reden om aan de inschattingen van CE Delft te twijfelen. Wat
betreft de maatregelen die ik neem verwijs ik u naar het antwoord op vraag 8
en de afspraken die hierover gemaakt zijn in het kader van het ontwerpklimaatakkoord.
Vraag 12
Deelt u de mening dat het bestaan van deze hogere kosten -welke u in ieder
geval op korte termijn niet kunt beïnvloeden- reden geeft de korte termijn
ambities ten aanzien van verNOMmen te temperen en naar meer betaalbare
alternatieven te kijken die leiden tot evenveel verduurzaming en CO2reductie?
Antwoord 12
Het kabinet heeft geen specifieke ambities als het gaat over het tot nul-op-demeter renoveren van huurwoningen. Wat betreft het klimaatbeleid in de
gebouwde omgeving staan de CO2-reductiedoelstellingen voorop. Enkele
corporaties en marktpartijen hebben wel ambities ten aanzien van het tot
nul-op-de-meter renoveren van woningen. Daarmee helpen zij de kabinetsdoelstellingen te realiseren. Waar huurder en verhuurder samen tot het
oordeel komen, dat het tot nul-op-de-meter renoveren van de woning
gewenst is, wil ik die ambitie graag blijven faciliteren.
Zoals aangegeven in mijn antwoorden bij vragen 6 en 7 ben ik bereid met de
stakeholders te kijken of het zinvol is ook renovaties met minder hoge initiële
investeringskosten via de EPV te faciliteren. Daarbij wil ik voorkomen dat «op
weg naar aardgasvrij» verhuurders spijtmaatregelen treffen, zoals isolatie die
later onvoldoende blijkt te zijn.
Vraag 13
Kunt u binnen de Wet EPV drie alternatieven voor de NOM-voorwaarden
schetsen met een betere kosteneffectiviteit?
Antwoord 13
Het is te vroeg om nu al alternatieven te schetsen. Er zijn bij eventuele
aanpassingen meerdere uitdagingen. Deze hebben bijvoorbeeld te maken met
de juridische kaders, de wisselwerking met ander beleid zoals het woningwaarderingsstelsel (WWS), de bescherming van de huurder en de wens de
regeling te vereenvoudigen. Deze zaken wil ik eerst met de betrokken
stakeholders bespreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4