succesvolle veroordeling heeft geleid van één gedagvaarde verdachte, in een situatie in Arnhem, dus na Haren,.

4
Vragenuur
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Dijkhoff aan de minister van Veiligheid
en Justitie over het bericht "Het opruien blijft onbestraft".

De heer Dijkhoff (VVD):
Voorzitter. Mijn vragen gaan over de Facebookrellen in
Haren, die volgens mij bij iedereen bekend zijn. Nederland was toen zelfs even wereldnieuws, maar helaas niet
op een manier die wij graag willen. Het begon met een
fout aangeklikt hokje op Facebook en het eindigde met
ernstige rellen en een flink geschokte gemeenschap. Iedereen was het er toen over eens dat we de relschoppers
voor de schade moeten laten opdraaien, dat we duidelijk
moeten maken dat dit soort bezopen gedrag onacceptabel
is.
Nu meldt nrc.next vorige week dat juist bij deze Facebookrellen politie en justitie eigenlijk geen gebruik hebben gemaakt van de openbare uitingen op Facebook en
Twitter en dat eigenlijk alleen is gekeken naar de geweldpleging op de avond zelf. De krant put daarbij uit een backup van een softwarebedrijf met meer dan 50.000 berichten die ooit op de openbare Facebookpagina Project X
Haren te zien waren. Die berichten zijn inmiddels verwijderd. Uit die berichten blijkt al dat voorafgaand aan die
verschrikkelijke avond en nacht de boel flink wordt opgejut. Ik vraag de minister daarom of politie en justitie zelf
een dergelijke backup hebben gemaakt of in ieder geval
daarover en dus over mogelijk bewijsmateriaal beschikken. Het is namelijk best de moeite waard om te onderzoeken of er sprake is van opruiing in de juridische zin
van het woord. In het verleden zijn ook mensen vervolgd
voor opruiing als zij opriepen tot rellen die gelukkig niet
ontstonden. Dan verwacht je in het geval van de rellen in
Haren zeker dat we duidelijk maken dat opruiing onacceptabel is. Ik vraag de minister of hij dit met de VVD eens is.
Als dit bericht klopt, waarom is er dan geen werk van gemaakt? Zal dit alsnog gebeuren?

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank de heer Dijkhoff voor zijn vragen. De
items in de social media die over Haren zijn verschenen
en die Clockwork heeft veiliggesteld, kunnen beschikbaar
komen voor onderzoek van het OM en de politie. Zij hebben daar reeds een beroep op gedaan. Het OM heeft laten weten dat er vier verdachten met betrekking tot Haren zijn gedagvaard voor opruiing. Het OM heeft ook nadrukkelijk naar buiten gebracht dat het prioriteit heeft gegeven aan de dagvaarding en veroordeling van de daders
van gewelddadigheden gedurende de avond en de nacht.
Daarvoor zijn er 107 in aanmerking gekomen en 35 veroordeeld. Dat is een kwestie van daadwerkelijke prioriteitstelling. Dat was de juiste prioriteitstelling en het maakt
ook de relatie duidelijk met slachtoffers en schadevergoeding. Verder kan ik zeggen dat daarna opruiing tot een

Tweede Kamer

Vragenuur

De heer Dijkhoff (VVD):
Ik begrijp dat het aanpakken van geweldplegers prioriteit
heeft. U heeft me ook niet horen vragen om dat te laten
vallen en alleen voor de opruiers te gaan. Geweldplegers
zijn een graad erger dan opruiers, maar nog een graad erger zijn opruiers die later zelf geweld hebben gepleegd.
Door het bericht lijkt het alsof het opruiend gedrag niet is
onderzocht, terwijl dit wel een belangrijke rol kan spelen
bij de zaak en voor de zwaarte van de straf die de rechter
uiteindelijk oplegt. Het artikel schetst een beetje het beeld
van verdachten die voor de rechter met een onschuldig
gezicht zeggen dat het hun eigenlijk is overkomen, dat
zij naar Haren kwamen voor een gezellige avond, een
paar biertjes te veel dronken, en daarna zomaar, ineens
en spontaan, in de massa opgingen om de boel kort en
klein te slaan, agenten aan te vallen en winkels te plunderen. Uit de database van die openbare Facebookberichten blijkt dat diezelfde mensen al vóór die bewuste avond
zinspeelden op rellen en een voorschotje namen op wat
ze tegen de politie zouden doen als deze hen aan de wet
wilde houden. Dit gegeven kan voor de rechter, als hij dit
meeweegt, een groot verschil maken tussen een paar uur
schoffelen of een serieuze straf. Ik wil de minister dus vragen of het klopt wat in het bericht staat, dat ook bij die zaken van geweldpleging, die prioriteit hebben, de opruiende teksten vooraf niet zijn meegenomen in de zaak, en of
hij dit niet ook een gemiste kans vindt. Vindt de minister
dat politie en justitie in het algemeen voldoende oog hebben voor wat op internet en in de social media gebeurt?
Zijn ze voldoende toegerust om daar bewijsmateriaal te
vergaren en te doorgronden? Ziet hij naar aanleiding van
Haren aanleiding om dit te intensiveren? Het is moeilijk te
verkopen aan de rechter om net te doen alsof al die teksten op internet er niet zijn geweest, terwijl iedereen ze zo
kan zien.
Minister Opstelten:
Op de twee laatste vragen is mijn antwoord: de politie als
zodanig is goed geëquipeerd op dat terrein. Wij hebben
vorige week daarover in een AO gesproken. Dat kan natuurlijk beter. Daarvoor is een heel programma ontwikkeld. De 105 miljoen die beschikbaar is voor de politie zal
daarbij ook een rol spelen. Het materiaal van OM en politie is beschikbaar. De prioriteit is gelegd bij de daadwerkelijk op de avond gepleegde gewelddadigheden, omdat zo snelrecht kan plaatsvinden. Dat is ook de wens van
de slachtoffers en verder iedereen; dat hebben we ook
in de Kamer besproken. Dat is natuurlijk ook een kwestie
van prioriteiten stellen. Dit betekent niet dat het materiaal
niet kan leiden tot dagvaarding. Het heeft in vier gevallen, waarin het overduidelijk meteen zichtbaar was, aanleiding gegeven tot dagvaarding. Ik weet niet of de veroordeling al heeft plaatsgevonden. Dat zijn de feiten; dat
is de situatie. Ook opruiing krijgt dus altijd aandacht. Ik
heb het voorbeeld gegeven dat er in Arnhem aanleiding
is geweest om iemand direct – ik geloof na twee dagen –
aan te pakken en te dagvaarden.
De heer Dijkhoff (VVD):
Mij is nog niet helemaal duidelijk of in de zaken waarin
geweldpleging en opruiing gecombineerd zijn, geen gebruik is gemaakt van het bewijsmateriaal over opruiing
vooraf door de geweldplegers. Ik krijg graag opheldering

11 december 2012
TK 33

33-4-6

Opstelten
hierover. Verder hoop ik dat er de komende weken grote
alertheid is op opruiende teksten, met name op social media, omdat oud en nieuw voor de deur staat. Dat schijnt
toch altijd een populair moment te zijn om elkaar op te
jutten of erger. We hebben de laatste jaren helaas ook de
ervaring dat hele wijken na het vuurwerk een nieuwe traditie lijken te introduceren: met de oliebol in de hand de
politie onheus bejegenen. Elke rel die we de kop kunnen
indrukken door opruiende teksten aan te pakken, is er een
extra.
Minister Opstelten:
Het antwoord op de laatste vraag is natuurlijk "ja". We
hebben verschillende malen kunnen zien dat wanneer er
situaties dreigden te ontstaan zoals die in Haren, daarop concreet is ingespeeld. Ik zeg nog een keer tot de heer
Dijkhoff dat de prioriteit door het OM is gelegd bij de feiten die ik heb genoemd. In dat geval zijn de berichten uit
de social media dus niet meegenomen. Dat betekent niet
dat het niet gebeurt, want in vier gevallen, die duidelijk
waren, is dat wel gebeurd. Als we dat wel zouden hebben
gedaan, waren we niet in staat gebleken om tot snelrecht
over te gaan. Dat was een absolute prioriteit die ik het OM
heb gesteld. Dat gaat voor, want wij kiezen ervoor om aan
degenen die de feiten hebben gepleegd, direct duidelijk te
maken dat men niet weg kan gaan en dat het geen maanden duurt. Ook het slachtoffer ziet dan dat er het nodige
aan wordt gedaan. Dat zijn de middelen waarmee we hebben moeten en kunnen werken. Verder zal de commissie-Cohen uiteraard haar rapportage hieraan wijden.

krijgt. De dader daarvan komt weg met een taakstraf. Kan
de minister daarop reageren, gezien het feit dat er inmiddels een wet is?
Minister Opstelten:
Ik heb daar geen oordeel over, omdat ik de concrete situatie niet kan beoordelen. Wij wachten even af wat er gebeurt en of het OM in concrete gevallen in beroep is gegaan. Ik weet dat op dit moment niet. Ik denk dat het passend is om over de totale situatie in Haren het rapport van
de commissie-Cohen af te wachten. Die zal wellicht op dit
soort aspecten ingaan. Daarna zal ik natuurlijk commentaar geven op het rapport.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar wat we
wel eens het leerstuk van de deelneming noemen. Het is
altijd ingewikkeld om vast te stellen of iemand heeft uitgelokt of opgejut, medeplichtig is geweest of echt heeft
deelgenomen. Daarover is een proefschrift verschenen.
Er is veel onderzoek naar gedaan. Vervolgens heeft het
WODC bekeken of het in de praktijk aanleiding geeft tot
problemen. Toen leek dat niet zo te zijn. De CDA-fractie
vraagt de minister om hier toch nog even naar te kijken.
Juist in dit informatietijdperk zie je nieuwe verschuivingen. Wij vragen de minister om opnieuw aandacht te besteden aan de vraag of het onderscheid in de deelnemersregeling in de praktijk toch problemen oplevert wanneer
het gaat om internet.
Minister Opstelten:
Ik ben er gaarne toe bereid om de informatie die mevrouw Van Toorenburg geeft, alsmede het onderzoek dat
zij noemt, door te geleiden naar de commissie-Cohen. Laten we daar nu even gebruik van maken. Daar zit iedereen
aan boord. De commissie zal onderzoeken hoe de politie
en het OM ermee zijn omgegaan en hoe de social media
een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van deze
rellen. Ik zal het genoemde onderzoek aan hen ter hand
stellen.
Mevrouw Helder (PVV):
In de vorige kabinetsperiode, dus met steun van de PVV,
is een wetsvoorstel aangenomen dat ertoe strekt dat geen
taakstraffen meer worden opgelegd voor ernstige geweldsmisdrijven. Rechters passen de wet toe. Hoe kan het
dan dat er toch taakstraffen zijn opgelegd voor deze ernstige geweldsmisdrijven? Laat ik het voorbeeld eruit lichten van een ME'er die een steen rakelings langs zijn hoofd

Tweede Kamer

Vragenuur

11 december 2012
TK 33

33-4-7