Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

22 831

De Hoorn van Afrika

Nr. 124

BRIEF VAN DE MINISTERS VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN VAN BUITENLANDSE
ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 oktober 2016
Graag biedt het kabinet u hierbij de reactie aan op het verzoek van de
vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van 16 juni 2016 inzake reactie
PAX-rapport «Sudan alert: the EU’s policy options for Sudan»).
PAX spreekt in het rapport zijn zorgen uit dat migratiebelangen van de EU
onderwerpen als mensenrechten en de langslepende conflicten in Sudan
naar de achtergrond drukken. Om dit te voorkomen roept PAX de EU op
om de toenadering tot Sudan te heroverwegen. Verder betoogt het
rapport dat het versterken van de Sudanese regering op termijn juist tot
groeiende vluchtelingenaantallen kan leiden.
Het kabinet stelt zich consequent kritisch op ten aanzien van Sudan
vanwege de rol van de Sudanese overheid in de aanhoudende conflicten,
de beperkte humanitaire toegang en het schenden van mensenrechten. In
die kritische houding is geen verandering gekomen. In tegendeel, het zijn
juist deze thema’s die belangrijk zijn voor Nederland in de relatie met
Sudan. Het kabinet grijpt dus elke gelegenheid aan, in EU-verband en
bilateraal, om aan te dringen bij de regering in Khartoum op verbeteringen.
Het kabinet is er van overtuigd dat een kritische dialoog met Sudan meer
kans biedt op vooruitgang op de terreinen van mensenrechten, vrede en
veiligheid en humanitaire hulp, dan het isoleren van de regering in
Khartoum. Het door de EU gefinancierde Regional Development and
Protection Programme (RDPP), dat zich richt op betere bescherming van
vluchtelingen en sociaaleconomische perspectieven voor zowel vluchtelingen als hun gastgemeenschappen, is een voorbeeld van een kanaal om
deze kritische dialoog te voeren.
Ook het kabinet heeft met verontrusting kennis genomen van recente
berichten over mogelijk gebruik van chemische wapens in Darfur.

kst-22831-124
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 831, nr. 124

1

Nederland heeft bij de OPCW aangedrongen op een onderzoek. De OPCW
heeft aangegeven dat het, zonder nadere informatie en bewijs, op basis
van de inhoud van het rapport nog geen definitieve conclusie kan trekken.
De Directeur-Generaal van de OPCW zal de kwestie blijven onderzoeken
en heeft Sudan met spoed om nadere informatie verzocht. Tijdens de
Uitvoerende Raad van de OPCW heeft de Nederlandse delegatie de
kwestie aan de orde gesteld. Nederland heeft de OPCW verzocht om
proactief optreden en de Staten Partijen actief over de bevindingen te
informeren. Indien wordt bevestigd dat de Sudanese regering gebruik
heeft gemaakt van chemische wapens in Darfur is dat reden voor het
kabinet om diplomatieke maatregelen te nemen. Het ligt in de rede dat in
dat geval deze kwestie ook aan de orde wordt gesteld in de
VN-Veiligheidsraad.
De EU voert een dialoog met verschillende actoren in Sudan, waaronder
de regering en oppositie. De migratiecrisis heeft deze dialoog verscherpt
en geïntensiveerd. Er zijn geen EU-onderhandelingen over een migratiecompact met de Sudanese overheid, wel is er sprake van een aantal
EU-programma’s dat wordt gefinancierd vanuit het EU Emergency Trust
Fund for Africa, onder strikte voorwaarden en nauw toezicht. Over deze
programma’s is contact met de Sudanese autoriteiten, vooral op
gemeentelijk niveau.
De programma’s bieden ook de kans om stappen te zetten in het
verbeteren van de mensenrechtensituatie. Een concreet voorbeeld hiervan
is de financiering door de EU van maatschappelijk organisaties die werken
aan de bevordering van democratisering en het bieden van bescherming
aan vluchtelingen. Van een uitruil tussen mensenrechtenprioriteiten en
migratiebelangen mag volgens het kabinet hoe dan ook nooit sprake zijn.
PAX doet twee concrete aanbevelingen ten aanzien van het huidige
EU-beleid, waar we hieronder kort op ingaan.
1. PAX roept op tot een strategische dialoog in EU-verband om de
aanpak van de grondoorzaken van migratie te identificeren:
De EU-instellingen en lidstaten zijn deze strategische dialoog al
gestart. Dit heeft geresulteerd in een brede conflictanalyse op basis
waarvan programmamiddelen worden toegewezen aan nietgouvernementele partners. Nederland heeft er in deze besluitvorming
met succes op aangedrongen dat bijdragen nooit via de Sudanese
overheid zullen worden uitbetaald of aan de overheid ten goede zullen
komen.
2. In het rapport uit PAX zijn zorgen over financiële steun van de EU aan
grensbewaking. Hiermee zouden de repressieve krachten in Sudan
ongewenst worden versterkt:
Het kabinet deelt deze zorg en is tegen het gebruik van
EU-ontwikkelingsmiddelen ten behoeven van grensbewaking. Het
Duitse ontwikkelingsagentschap Gesellschaft für Internationale
Zusammenarbeit (GIZ) heeft momenteel de leiding over het door de
EU gefinancierde Better Migration Management(BMM)-programma in
negen landen in de Hoorn van Afrika. Nederland heeft in EU-verband
en in bilateraal contact met GIZ onderstreept dat het BMM-programma
niet mag leiden tot versterking van de «harde hand» in Sudan, zoals de
veiligheidsdiensten.
Tot slot wil het kabinet waardering uitspreken voor de betrokkenheid van
PAX, in het bijzonder door middel van het recente rapport, dat waardevolle informatie bevat en het belang benadrukt om kritisch en welover-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 831, nr. 124

2

wogen om te gaan met de relatie met Sudan. Het kabinet zet in dat licht
graag het regelmatige contact voort met PAX en andere betrokken NGO’s
over de inzet van de EU en Nederland in Sudan.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 831, nr. 124

3