Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1235

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 maart 2013
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken van
11 maart 2013.
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-21501-02-1235
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1235

1

Verslag Raad Buitenlandse zaken d.d. 11 maart 2013
Zuiderburen – Egypte, Tunesië, Libië
Egypte
Zoals vermeld in de brief «Egypte, Ontwikkeling en Steun» (nog geen
Kamerstuk beschikbaar, ons kenmerk 2013 122432) die uw Kamer heden
heeft ontvangen met het oog op het plenair debat over Egypte op
woensdag 13 maart a.s., heeft Nederland tijdens de Raad nogmaals, en
met nadruk aan het begin van de discussie, onderstreept dat Egypte
voortgang met de transitie moet laten zien om het mogelijk te maken
Egypte met voldoende publiek draagvlak verdere EU-steun te bieden. Zo
is bijvoorbeeld vooruitgang noodzakelijk ten aanzien de bevordering van
de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld, de verbetering van
de positie en bescherming van vrouwen of op het terrein van economische ontwikkeling. Deze visie werd door de andere leden van de Raad
Buitenlandse Zaken (RBZ) gedeeld. Tegelijkertijd benadrukte de overgrote
meerderheid daarvan dat de EU zich op dit moment met Egypte moet
engageren, om de ontwikkeling in het land in de richting van een stabiele
democratie te bevorderen. Nu Egypte de rug toekeren, zou een contraproductief effect sorteren en de situatie kunnen doen verslechteren.
Ook Hoge Vertegenwoordiger (HV) Ashton was deze mening toegedaan.
Zij sprak haar teleurstelling uit over de ontwikkelingen in Egypte op het
gebied van politieke instabiliteit, werkloosheid en veiligheid. Specifiek
daarbij noemde zij de grote verdeeldheid van de oppositie, het zorgwekkende economische en investeringsklimaat, en de verontrustende stijging
van seksueel geweld tegen vrouwen. Zij benadrukte dat de EU, zoals ook
de VS dat doet, verantwoordelijkheid moet nemen voor het bevorderen
van een gunstige politieke en sociaal-economische ontwikkeling van
Europa’s zuidelijke buurlanden. Dit mede om kwetsbare groepen in deze
landen, zoals vrouwen en minderheden, een steun in de rug te geven. De
HV zal partijen blijven aanmoedigen het transitieproces op inclusieve
wijze te laten verlopen en ervoor te zorgen dat het vertrouwen in het
transitieproces wordt hersteld.
De Raad gaf aan uit te zien naar de ontvangst van de voortgangsrapportage deze maand, met daarin een duidelijke weging van de voortgang
die Egypte maakt en voorstellen voor het verdere traject.
Tunesië
De Raad stond kort stil bij de actuele politieke ontwikkelingen in Tunesië in
het licht van het recente akkoord over de doorstart van de coalitie van
Ennahdha, Ettakatol en CPR. HV Ashton concludeerde dat de EU de
Tunesische autoriteiten zal blijven aansporen de politieke transitie voort te
zetten en dat de Unie hen daarbij samen met de internationale gemeenschap waar opportuun zal ondersteunen.
Libië
Ten aanzien van Libië kwamen vooral de zorgen aan de orde ten aanzien
van de binnenlandse veiligheidssituatie in Libië en de bredere impact
daarvan op de situatie in de Sahel. HV Ashton onderstreepte dat de EU
GVDB-grensbewakingsmissie in Libië, die in juni a.s. van start moet gaan,
een praktische bijdrage kan leveren aan de stabilisatie van het land.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1235

2

Gesprek met de speciaal vertegenwoordiger van de VN en de
Arabische Liga Lakhdar Brahimi over Syrië
De Raad besprak met speciaal gezant van de VN en de Arabische Liga
Lakhdar Brahimi de situatie in Syrië. De heer Brahimi uitte zijn zorgen
over de situatie in Syrië, in het bijzonder de humanitaire omstandigheden.
Van toenadering tussen de partijen is geen sprake; zowel krachten
rondom Assad als de extremistische oppositie leken ervan uit te gaan dat
een eenzijdige overwinning mogelijk was. Brahimi wees tevens op een
zorgelijk toenemend aantal personen van niet-Syrische afkomst dat zich in
het conflict mengt. Hij sloot regionalisering van het conflict niet uit.
De ministers herhaalden hun steun aan Brahimi’s inspanningen om tot
een politieke oplossing voor de situatie in Syrië te komen. Zij bevestigden
de voorman van de Coalitie, Moaz Al-Khatib, te blijven steunen en hun
diplomatiek offensief richting Rusland, om constructief bij te dragen aan
een oplossing van de crisis, voort te zetten. Naast Brahimi hebben de EU
en haar lidstaten hierin een taak.
Velen spraken tijdens de Raad hun ernstige zorgen uit over de verslechterde humanitaire situatie, in Syrië, maar ook in de buurlanden, waar
inmiddels ruim een miljoen mensen een heenkomen hebben gezocht.
Europees Commissaris Füle deed verslag van zijn recente bezoek aan
Libanon en wees erop dat het aantal daarheen gevluchte Syriërs snel
opliep en de situatie verslechterde.
HV Ashton bevestigde dat zij de Arabische landen zal aanspreken op de
noodzaak de door hen gedane toezeggingen om hulp te verlenen, na te
komen.
Rusland
Mede ter voorbereiding op de Europese Raad van 14-15 maart a.s.
concentreerde de bespreking van het strategische partnerschap met
Rusland zich op drie thema’s: de binnenlandse ontwikkelingen in Rusland,
de samenwerking met Rusland op het terrein van het buitenlands beleid
en de relatie EU-Rusland.
De Raad was eensgezind in zijn zorgen over de binnenlandspolitieke
situatie in Rusland en over de noodzaak om deze zorgen bij de Russische
autoriteiten aan de orde te blijven stellen. Ministers beoordeelden de
buitenlandspolitieke samenwerking op meerdere terreinen – bijvoorbeeld
ten aanzien van Iran en Afghanistan – als positief, maar constateerden
tegelijkertijd dat deze op het Syrië-dossier uiterst moeizaam is. Zij
onderstreepten het belang van een toekomstig Nieuw Akkoord met
Rusland.
Nederland bracht tijdens de discussie in dat de EU moet zoeken naar een
realistische samenwerking waar beide partners baat bij hebben, zonder
dat problemen uit de weg worden gegaan. Een duidelijke boodschap over
bijvoorbeeld de vrijheid van vergadering, de Magnitsky-zaak en
LGBT-rechten – zoals ook overgebracht door de minister van Buitenlandse
Zaken tijdens het recente bezoek aan zijn Russische counterpart Lavrov –
dwingt respect af en kan effect sorteren wanneer deze consequent en
eensgezind wordt uitgedragen, ook op het niveau van regeringsleiders en
staatshoofden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1235

3

EU-Japan top
Vooruitblikkend naar de EU-Japan Top, die op 25 maart a.s. in Tokio zal
plaatsvinden, benadrukte HV Ashton het belang van verbreding van de
oorspronkelijk vooral op economische samenwerking gerichte relatie met
Japan, naar een relatie gebaseerd op gedeelde waarden, waaronder
mensenrechten en internationale rechtsorde. De start van de onderhandelingen over een politiek kaderakkoord en een vrijhandelsakkoord tijdens
de aanstaande EU-Japan Top biedt hiertoe de kans en werd door de
lidstaten verwelkomd, onder andere vanwege de mogelijkheden die dit
kan creëren voor verbetering van toegang tot de Japanse markt.
Irak
HV Ashton vroeg aandacht voor de toenemende (sektarische) spanningen
in Irak, radicalisering en de mogelijkheid van spill over van het conflict in
Syrië naar Irak. Ministers deelden deze zorgen. De HV riep de lidstaten op
zich meer te engageren. Op EU-niveau kon dit vorm worden gegeven door
de politieke dialoog te intensiveren en door de EU-Irak Partnership and
Cooperation Agreement snel te implementeren. Zij herhaalde het belang
van een bijdrage van de EU aan de stabiliteit van Irak, in nauwe samenwerking met onder andere de VS, de VN, Turkije en de Golfstaten.
Stand van zaken kennisgevingsbrief EU trainingsmissie in Mali
(EUTM Mali).
Op 18 januari jl. stuurde het kabinet uw Kamer een kennisgevingsbrief
(Kamerstuk 29 521, nr. 202) betreffende de GVDB-missie EUTM Mali,
gericht op training en hervorming van het Malinese leger, inclusief de
commandostructuur. Met deze brief kondigde het kabinet aan dat het de
wenselijkheid en mogelijkheid van een Nederlandse bijdrage aan deze
missie zou bezien. In de eerste behoefte aan personele ondersteuning van
EUTM Mali is op dit moment grotendeels voorzien. Op korte termijn is
daarom geen besluit te verwachten over een Nederlandse bijdrage.
Nederland houdt evenwel een vinger aan de pols ten aanzien van de
behoefte aan ondersteuning van EUTM Mali en de situatie in Mali in het
algemeen. Uw Kamer zal daarover te zijner tijd worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-02, nr. 1235

4