2010D52457

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft enkele vragen en
opmerkingen over de brief van de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie d.d. 16 november 2010 naar aanleiding van het rapport van de
Inspectie voor de Sanctietoepassing inzake het samenwerkingsmodel
Terugdringen Recidive tussen het gevangeniswezen en de drie reclasseringsorganisaties (Kamerstuk 29 270, nr. 38) ter beantwoording aan de
staatssecretaris voorgelegd.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
De griffier van de commissie,
Nava

nds-tk-2010D52457

1

I. Vragen en opmerkingen uit de commissie
1. Uitkomsten ISt-onderzoek
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de onderhavige brief. Zij zien recidive onder ex-gedetineerden als een
bijzonder groot probleem. De recidive is ontzettend hoog. Binnen vier jaar
na ontslag uit een penitentiaire inrichting blijkt dat zo’n 66 % opnieuw is
vervolgd wegens het plegen van een misdrijf. Deze leden vragen of dit
percentage op dit moment nog steeds zo hoog is. Ook vragen hoe
betrouwbaar de cijfers zijn omdat hen ter ore is gekomen dat recidive
cijfers nog wel eens afwijken als gevolg van de definitie. Is recidive in dit
geval gebaseerd op alle misdrijven of alleen misdrijven van hetzelfde
type?
Vanwege het hoge recidive percentage zijn deze leden zeer bezorgd over
de conclusie in het rapport van de Inspectie voor de Sanctietoepassing
(ISt) dat het samenwerkingsmodel niet goed functioneert. Dit model heeft
tot dusver nog niet kunnen realiseren wat er bij de opzet mee werd
beoogd, te weten het daadwerkelijk bijdragen aan het terugdringen van
recidive. Ook maken zij zich zorgen over het feit dat, doordat er vaak
sprake is van een vertraagd re-integratieplan, er geen volledige risicoinschatting blijkt te zijn bij de selectie naar een inrichting met maandelijks
weekendverlof. De deelconclusie dat het samenwerkingsproces Terugdringen Recidive (TR) te complex is en moet worden vereenvoudigd, leidt
de staatssecretaris tot de terechte conclusie dat vereenvoudiging op korte
termijn noodzakelijk is. Deze leden ondersteunen dit streven.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat het rapport van de ISt een
niet zo’n positief beeld laat zien van de huidige stand van zaken van het
samenwerkingsmodel TR. Deze leden hadden bij de start van het
TR-programma goede hoop dat de samenwerking tussen het gevangeniswezen en de reclasseringsorganisaties een positief effect zou hebben op
het terugdringen van de recidive. In reactie op het rapport en de reactie
van de staatssecretaris hebben deze leden een aantal opmerkingen en
vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de bovengenoemde brief. Zij vragen hoeveel gedetineerden een
TR-traject succesvol hebben doorlopen en inmiddels in de samenleving
zijn teruggekeerd. Zijn er al gevallen van recidive bekend van deze groep?
Is onder de recidivisten een specifieke groep te onderscheiden? Zo ja,
komt die in het vervolg niet meer in aanmerking voor het traject?
Indien het nog te vroeg is om een antwoord te geven op bovenstaande
vragen, vragen deze leden of deze vragen kunnen worden meegenomen
in het volgende onderzoek. Of kan anders een onderzoek worden gedaan
dat specifiek ingaat op de vraag of het samenwerkingsmodel het
gewenste doel realiseert, namelijk het bijdragen aan het terugdringen van
recidive onder ex-gedetineerden?
De leden van de CDA-fractie zijn geschrokken van de uitkomsten van het
onderzoek van de ISt. Die uitkomsten zijn inderdaad zorgelijk en nopen
beslist tot herbezinning op het bestaande samenwerkingsmodel.
Genoemde leden zijn het eens met de wijze waarop de staatssecretaris
invulling wenst te geven aan de uitwerking van de aanbevelingen, maar
hebben nog wel enkele vragen.
De doelgroep van TR betreft een zeer kleine groep binnen de totale
populatie van het gevangeniswezen. Slechts 13% van de totale instroom
komt ervoor in aanmerking maar 10% daarvan weigert eraan deel te
nemen. Waarom weigeren zo veel gedetineerden en wat zijn de mogelijkheden om het percentage weigeraars te laten dalen?

2

Deze leden vragen voor hoeveel gedetineerden reeds een reclasseringsadvies beschikbaar is.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de onderhavige brief. Zij hebben de volgende vragen en opmerkingen.
Deze leden constateren dat de conclusies van de ISt behoorlijk hard zijn.
De doelstellingen van het programma TR zijn natuurlijk goed, maar TR is
in de praktijk een papieren tijger gebleken. De mooie plannen werken in
de praktijk niet of nauwelijks, het TR-proces is complex georganiseerd,
verloopt over teveel schijven en kent daardoor vertragingen. De ISt
concludeert dat het samenwerkingsmodel TR daarom nog steeds niet kan
realiseren wat het bij de opzet heeft beoogd. Deze leden vragen de
staatssecretaris hierop te reageren. Zij vragen welk nut TR tot nu toe
concreet heeft gehad. Welke concrete effecten heeft het programma TR
daadwerkelijk gehad op gedetineerden en daarmee de veiligheid in de
maatschappij? Welke bijdrage heeft TR daadwerkelijk geleverd aan het
terugdringen van recidive? Hoe kan het nu dat TR de hooggespannen
verwachtingen en alle beloftes niet waarmaakt?
De leden van de SP-fractie hebben vragen over de doelgroep die in
aanmerking komt voor TR. Feitelijk gezien is die doelgroep uiterst beperkt.
Het totale aantal gedetineerden in 2009 was 40 000. Daarvan kwamen
uiteindelijk slechts 3 400 gedetineerden in aanmerking voor TR. Dat is 8,5
%. Was het nu de oorspronkelijke bedoeling van het programma dat er
voor 8,5 procent relatief kansrijke gedetineerden een programma gemaakt
zou worden? De leden lezen in het ISt-rapport dat ook de gedetineerden
die een kortere straf dan vier maanden hebben, maar na hun detentie
reclasseringstoezicht ondergaan, onderdeel uitmaken van de
TR-doelgroep. Met dit aspect rekening houdend, hoe groot is de
TR-doelgroep dan op papier?
De leden van de D66-fractie hechten zeer aan een goede samenwerking
tussen gevangeniswezen en reclassering, omdat deze bij kan dragen aan
het duurzaam veiliger maken van de samenleving. De conclusie dat het
samenwerkingsmodel tot dusverre niet heeft bijgedragen aan het
terugdringen van recidive onder ex-gedetineerden is dan ook verontrustend.
2. Reactie op de bevindingen en aanbevelingen
2.1 Algemeen
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat alleen een persoonsgerichte aanpak de recidive kan verminderen. Dat kan alleen als de samenwerking tussen de ketenpartners goed is en passende zorg, arbeid en
onderwijs geboden worden. Dit programma moet tijdig beginnen om de
recidivist een toekomst te kunnen bieden. Het TR-programma had dit in
zich, maar moet bijgesteld worden om effectief te zijn. In het rapport van
de ISt is dit uitgangspunt terug te vinden, namelijk het geven van
perspectief voor de toekomst. Deze leden willen dit punt benadrukken
omdat alleen bij het hebben van een toekomstperspectief
(ex-)gedetineerden hun criminele carrière zullen beëindigen en omzetten
in een maatschappelijke carrière. Deelt de staatssecretaris deze mening?
2.2 Ambitie
De leden van de VVD-fractie hebben instemmend kennisgenomen van het
streven van de staatssecretaris om de groep weigeraars te verkleinen. Hoe
zal de staatssecretaris dit bewerkstelligen? Deelt hij de mening dat TR een
verplichtend karakter zou moeten krijgen?

3

De leden van de PvdA-fractie willen allereerst de staatssecretaris prijzen
met de toegezegde ambitie om eind 2011 75% van de gedetineerden die
geïndiceerd zijn voor een gedragsinterventie deze ook daadwerkelijk te
laten volgen. Tevens is de staatssecretaris van plan het aantal recidivisten
die weigeren mee te werken aan het TR-programma terug te dringen.
Deze leden willen daarnaast weten welke ambitie de staatssecretaris heeft
in het terugdringen van de recidive voor de komende kabinetsperiode.
Kan dit ook rekenen op eenzelfde enthousiasme?
De leden van de SP-fractie vragen waarom de oorspronkelijke belofte, te
weten het najaar van 2010, niet is gehaald. De aan het woord zijnde leden
vragen vanaf welke datum voor iedere gedetineerde bij aanvang van de
detentie een detentie- en reïntegratieplan zal worden opgesteld, zoals
voorzien in het programma Modernisering Gevangeniswezen.
Deze leden begrijpen niet waarom de staatssecretaris ernaar streeft dat
eind 2011 minimaal 75% van de gedetineerden die in aanmerking komen
voor en meewerken aan een TR-traject tijdig een reïntegratieplan krijgen
en de in het plan opgenomen gedragsinterventies ook daadwerkelijk
volgen. Waarom is dit niet 100%?
De staatssecretaris schrijft dat de inspanningen er op gericht zullen zijn
om de groep weigeraars te verkleinen. Hoe zal dat gaan gebeuren? Hoe
worden de weigeraars alsnog gemotiveerd?
De leden van de D66-fractie zeggen verheugd te zijn dat de staatssecretaris de gesignaleerde problemen serieus neemt en maatregelen voorstelt
om het samenwerkingsverband succesvol te laten verlopen. Kan de
staatssecretaris aangeven met welk percentage hij zijn streven dat in 2011
75% van de gedetineerden, die in aanmerking komen voor en meewerken
aan een TR-traject tijdig een re-integratieplan krijgen en – indien geïndiceerd – de in het plan opgenomen gedragsinterventies ook daadwerkelijk
volgen, wil verhogen. Op hoeveel fte wil de staatssecretaris inzetten om
de uitvoering van het programma TR te concentreren?
De leden van de D66-fractie waarderen de ambitie om het aantal TR
weigeraars terug te brengen. Op welke wijze wil hij de groep weigeraars
verkleinen, met name binnen de groep kortgestraften? Welke van de
aanbevelingen van de ISt neemt de staatssecretaris in deze over? Welke
streefpercentages stelt de staatssecretaris voor die ambitie?
Deze leden constateren dat de staatssecretaris niet expliciet ingaat op de
conclusie van de ISt dat de randvoorwaarden voor een succesvolle
uitvoering van de reïntegratieplannen op alle onderdelen matig zijn. Op
welke wijze gaat de staatssecretaris voorkomen dat de randvoorwaarden
die nu niet in orde zijn bij het invoeren van een nieuw samenwerkingsmodel wel voldoende gewaarborgd zijn?
2.3 Korte termijn maatregelen
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de staatssecretaris maatregelen voorstelt die het TR-programma weer succesvol moet maken. Deze
leden missen daarbij een visie die de aanpak moet verbeteren.
Vereenvoudiging en versnelling van het proces
De leden van de VVD-fractie zien de voordelen van een verkorting van de
doorlooptijd, maar zij zouden graag van de staatssecretaris vernemen hoe
de doorlooptijd kan en zal worden verkort.
Deze leden vragen of er een oplossing voorhanden is voor het probleem
dat TR-uitvoerders en functionarissen in de penitentiaire instellingen te
weinig gegevens registreren en dat functionarissen in de penitentiaire
instellingen hun voortgang in een ander systeem registeren.

4

De leden van de PvdA-fractie merken op dat de staatssecretaris heeft
besloten om reeds beschikbare reclasseringsadviezen als startpunt van
het re-integratietraject te zien om de doorlooptijd voor het
re-integratietraject te verkorten. Welke tijdswinst is hiermee te behalen?
Hoe verhoudt dit besluit zich tot de constatering van de ISt dat reclasseringsorganisaties niet in staat zijn om binnen de voorgeschreven termijn
een adviesrapport af te ronden? Wordt door een reclasseringsadvies als
startpunt van het re-integratietraject te nemen de door de ISt geconstateerde oorzaken (namelijk de lange lijn van de opdrachtverstrekking via
CBTR en reclasseringsbalie, de slechte aanlevering van processen verbaal,
de noodzaak tot verdiepingsdiagnostiek, de krappe bezetting van
reclasseringsmedewerkers, een onregelmatige instroom van
TR-opdrachten) weggenomen? Zo nee, wil de staatssecretaris op elk van
voornoemde knelpunten ingaan en aangeven hoe beleid gemaakt kan
worden om deze knelpunten weg te nemen dan wel te verminderen?
Waarom zijn de doorlooptijden nog steeds te lang? Is er voldoende ruimte
voor de medewerkers bij de drie reclasseringsorganisaties om hun werk
goed uit te voeren? Heeft de staatssecretaris overleg gehad met (de
medewerkers van) de drie reclasseringsorganisaties om te komen tot een
praktischer manier van werken om zo te komen tot een betere
doorstroming. Zo ja, welke suggesties hebben de medewerkers aangedragen? Zo nee, gaat u nog in overleg treden met (de medewerkers van)
de drie reclasseringsorganisaties?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de RISc als instrument voldoende
is doorontwikkeld om ook gebruikt te kunnen worden voor mensen met
bijvoorbeeld een laag IQ? Zo nee, wat is de stand van zaken? Zo ja, zijn er
nog meer problemen die aandacht verdienen?
De doelgroep die in het TR-programma zitten is klein. Heeft de staatssecretaris overwogen om die te vergroten? Zo ja, wat was de uitkomst van
die afweging? Zo nee, is het zinvol om hier verder naar te kijken en de
doelgroep op te rekken? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de risico-inschatting in de
huidige situatie wordt gebaseerd op de inbreng van verschillende
disciplines binnen de inrichting. Deze leden hebben gelezen dat de
verschillende disciplines elkaar niet altijd goed kunnen vinden (onvoldoende overleg). Op welke wijze denkt de staatssecretaris dit probleem te
kunnen oplossen?
De leden van de SP-fractie hebben vragen over de RISc. Op dit instrument
komt al zolang als het bestaat zeer veel kritiek uit de praktijk. Veel mensen
die hier dagelijks mee moeten werken, zijn hier ontevreden over. De RISc
haalt de professionele ruimte van de professional bijna weg en dat is
volgens deze leden geen goede zaak. Ziet de staatssecretaris het
instrument RISc als een hulpmiddel naast het professionele oordeel of is
de RISc in alle gevallen allesbepalend?
Deze leden constateren dat niet alle gedetineerden bij aanvang van de
detentie een RISc hebben ondergaan. Zij vragen de staatssecretaris of het
gevangenispersoneel, bijvoorbeeld de trajectbegeleider, de RISc kan
afnemen, waarna de reclassering of de GGZ (een deel van) de daarop
volgende interventies verzorgt. Zou dit niet efficiënter zijn en zorgen voor
minder overdrachtsmomenten?
De leden van de SP-fractie lezen in het ISt-rapport dat een goede
verslaggeving noodzakelijk is. Ook lezen zij dat de TR-uitvoerders en ook
andere functionarissen in penitentiaire instellingen te weinig registreren.
Deze leden begrijpen dat goede registratie handig is voor een soepel
verloop van het TR-traject, maar waarschuwen ervoor dat reclasseringswerkers en gevangenispersoneel nog meer dan nu het geval is moeten
gaan registreren. Die grens is voor beide groepen echt bereikt, vinden zij.
Nog meer verantwoordingsplichten en registratiedrift bij de reclassering

5

en in de gevangenissen mag niet worden ingevoerd wanneer daar niets
tegenover staat. Met andere woorden, eerst moet overtollige bureaucratie
verdwijnen voordat nieuwe regels worden ingevoerd. Deelt de staatssecretaris die mening? Is de staatssecretaris bereid om geen nieuwe
registratieplichten in te voeren zonder andere bureaucratische regels te
schrappen? Is de staatssecretaris bereid eventuele nieuwe registratieplichten in zeer nauw overleg met de mensen die hier dagelijks mee
moeten werken, in te voeren ? Zo nee, waarom niet?
Optimaliseren uitvoering gedragsinterventies
De leden van de VVD-fractie vragen wat precies bedoeld wordt met het
flexibeler omgaan met het aantal deelnemers per trainingsgroep en de
frequentie per week van trainingen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of met de voorstellen die de
staatssecretaris in zijn brief benoemd de interventies die zijn omschreven
in TR-trajecten wel zullen worden uitgevoerd daar waar dat nu slechts ten
dele gebeurt?Waarom niet? Hoe kan de staatssecretaris garanderen dat
dat wel gebeurt?
De staatssecretaris stelt voor om flexibeler om te gaan met het aantal
deelnemers per trainingsgroep en de frequentie per week van trainingen.
Deze leden willen weten of dit ook tot gevolg kan hebben dat de groep
van deelnemers groter wordt dan het huidige aantal en de frequentie
omlaag. Zij willen benadrukken dat dat niet de uitkomst mag zijn van deze
flexibilisering. Kan de staatssecretaris dat toezeggen?
De staatssecretaris stelt terecht voor dat detentiefasering en deelname
aan TR beter op elkaar afgestemd moet worden. De aan het woord zijnde
leden menen echter dat dit slechts kan als de samenwerking tussen de
verschillende partners goed verloopt. Dit is tevens het belangrijkste
kritiekpunt van de ISt. Hoe gaat de staatssecretaris bewerkstelligen dat de
verschillende partijen elkaar weten te vinden en elkaar versterken in plaats
van tegenwerken?
De leden van de CDA-fractie vragen de staatssecretaris nader toe te
lichten op welke wijze de uitvoering van de gedragsinterventies zullen
worden geconcentreerd in een beperkt aantal inrichtingen. Komt hiermee
de regionaliseringsgedachte niet in de verdrukking en neemt hierdoor het
aantal weigeraars mogelijk niet toe?
De leden van de SP-fractie doen de staatssecretaris de suggestie het
detentie- en re-integratieplan, dat (op termijn) voor iedere gedetineerde
gemaakt gaat worden, leidend te maken worden voor wat betreft de
inkoop van interventies en behandeling. De vestigingsdirecteuren zouden
een grotere rol kunnen spelen bij de inkoop van deze producten bij de
partners in de regio. De inkoop wordt dan gestuurd door de noodzaak,
vastgesteld door de professionals op basis van het aanbod vanuit de
directe woonplaats (door instellingen die betrokkene vaak al kennen) in de
omgeving en sluit dus veel beter aan bij het vervolg na detentie. Wat is de
reactie van de staatssecretaris hierop?
Deze leden vragen de staatssecretaris wat wordt bedoeld met de
opmerking dat de uitvoering van gedragsinterventies in 2011 wordt
geconcentreerd in een beperkt aantal inrichtingen. Waarom? Welke
inrichtingen betreft het?
De aan het woord zijnde leden hebben ook vragen over de andere pijlers
van het programma TR, waar dit onderzoek weliswaar niet specifiek over
gaat maar die wel degelijk zeer relevant zijn voor het al dan niet succesvol
zijn van het programma TR. Hoe vindt de staatssecretaris dat het gaat met
de advisering op basis van diagnostiek en de inzet van erkende gedragsinterventies? Hoeveel interventies zijn op dit moment officieel erkend? Deelt

6

de staatssecretaris de mening dat op zichzelf wetenschappelijk onderbouwde interventies wenselijk zijn, maar dat dit niet het enige criterium
mag zijn waarop interventies beoordeeld mogen worden? Het resultaat is
nu namelijk dat bepaalde goede interventies in de prullenbak (dreigen te)
verdwijnen omdat die onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd
kunnen worden. Is dat hiermee beoogd?
Monitoring voortgang
De leden van de VVD-fractie merken op dat de staatssecretaris aangeeft
de voortgang nauwlettend te volgen. Zij vragen of de Kamer tussentijds
op de hoogte zal worden gesteld van de voortgang.
De leden van de PVV-fractie vragen of de staatssecretaris erop zal toezien
dat het TR-programma met de aanpassingen effectief verloopt en, indien
nodig, tussentijds zal bijsturen als de effectiviteit te wensen over laat. Is
de staatssecretaris bereid de Kamer te voorzien van een tussentijdse
evaluatie om te voorkomen dat over twee jaar wederom moeten worden
geconcludeerd dat een en andere niet naar behoren verloopt.
De leden van de D66-fractie constateren dat de ISt concludeert dat tijdige
signalering en benadering van gedetineerden te wensen over laat. De ISt
adviseert op lokaal niveau te monitoren en de registratie zodanig in te
richten dat het proces van signalering en benadering ook gecontroleerd
kan worden. Hoe past dit advies binnen de door de staatssecretaris
omschreven maatregelen wat betreft de monitoring van de voortgang van
de gestelde ambities?
3. Overige aspecten
De leden van de VVD-fractie vragen aan de staatssecretaris een kosten- en
batenanalyse te maken van het TR-programma. Wat kost deze aanpak en
wat levert de aanpak op als het optimaal zou functioneren? Hoe worden
de recidive cijfers naar verwachting concreet beïnvloed?
De aan het woord zijnde leden hechten grote waarde aan een versterking
van de positie van slachtoffers. Zij vragen of slachtoffers tijdig van
informatie worden voorzien bij een weekendverlof en dan vooral het
verlof uit de groep weigeraars van TR. Is het niet ook wenselijk dat bij een
vertrek uit de penitentiaire inrichting aan de slachtoffers wordt gemeld dat
de gestrafte weer op vrije voeten is? Is in dat kader ook mogelijk of al
gebruikelijk dat de burgemeester van de gemeente waar de betrokkene
zich vestigt dan wel het slachtoffer woont wordt geïnformeerd? Bovengenoemde leden vragen hoe de veiligheid van de maatschappij ondanks de
invrijheidstelling of het verlof van de veroordeelde kan worden gewaarborgd. Zij verzoeken de staatssecretaris hier nader op in te gaan.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de staatssecretaris het
PvdA-voorstel kent, inhoudende dat jongeren die in detentie zitten worden
verplicht onderwijs te genieten en een diploma moeten halen, de
zogenaamde terbeschikkingstelling aan het onderwijs (TBO)? Is in het
TR-programma voor jongvolwassenen ruimte voor het TBO? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat ervoor gezorgd moet
worden dat aan alle gedetineerden een aanbod van activiteiten moet
worden gedaan. Het dagprogramma moet voor iedereen van voldoende
niveau zijn. Er moet door iedereen gewerkt kunnen worden om aan een
dagritme te wennen en verantwoordelijkheid te leren nemen. Ook zou
iedereen die daar baat bij zou hebben deel moeten kunnen nemen aan
therapieën, zoals agressieregulering of verslavingsbehandeling. Op al die

7

belangrijke programma’s is de laatste jaren bezuinigd. Deels zijn ze zelfs
weggesaneerd. Komen al deze mogelijkheden weer terug met het
programma Modernisering Gevangeniswezen? Zo nee, waarom niet?
Wanneer zal het programma Modernisering Gevangeniswezen volledig en
in alle penitentiaire inrichtingen zijn ingevoerd?
Deze leden ontvangen signalen dat de avondopenstelling in penitentiaire
inrichtingen geen prioriteit krijgt en misschien pas in de tweede helft van
2011 ingevoerd zal worden. Klopt dit? Is de reden hiervan dat er onvoldoende personeel is? Hoe kan dat, gelet op alle sluitingen en ontslagen in
het gevangeniswezen en bij de justitiële jeugdinrichtingen?
De aan het woord zijnde leden hebben eveneens vernomen dat van de
plannen om gedetineerden regionaal te gaan plaatsen in diverse
penitentiaire instellingen weinig terecht komt. Wanneer zal dit nu vorm
gaan krijgen en op welke wijze? Zullen alle gedetineerden (mannen en
vrouwen) met uitzondering van de langgestraften regionaal geplaatst
gaan worden? Worden langgestraften dan de laatste vier maanden
regionaal geplaatst? Realiseert de staatssecretaris zich dat vier maanden
eigenlijk te kort is om allerlei zaken te regelen? Zou het niet beter zijn de
laatste achttien maanden van een lange straf in de eigen regio door te
brengen?
De leden van de SP-fractie merken op dat een van de pijlers van het
programma TR de aansluiting op de nazorg is. Ook hier geldt dat er
volgens deze leden nog heel veel werk verzet moet worden. Nog steeds
krijgen zij veel signalen uit de praktijk dat het vaak nog niet goed gaat. Dat
blijk ook uit het rapport «Stand van zaken Implementatie Samenwerkingsmodel Nazorg binnen het Gevangeniswezen en binnen gemeenten» van
de implementatieadviseurs. Wat is de reactie van de staatssecretaris op de
aanbevelingen van deze implementatieadviseurs? Wat gaat de staatssecretaris bijvoorbeeld doen met de constatering dat in vrijwel alle
vestigingen wordt aangegeven dat de huidige formatie medewerkers
maatschappelijke diensteverlening ontoereikend is om de steeds meer
uitbreidende werkzaamheden goed uit te voeren?
Ook lezen deze leden in het rapport van de implementatieadviseurs
nazorg dat het realiseren van huisvesting een probleem blijft. Gemeenten
beschikken vaak niet over (passende) woningen voor ex-gedetineerden
en/of hebben een moeizame relatie met woningcorporaties. Bovendien
zijn er naast ex-gedetineerden nog veel andere woningzoekenden. Het
bevreemdt deze leden daarom des te meer dat het naar verluidt zeer
succesvolle «prison-gate-office» (PGO) van het Leger des Heils gestopt
gaat worden. Klopt dit bericht? Uit het onderzoek van de implementatieadviseurs blijkt nu juist dat de penitentiaire inrichtingen het «prison-gateoffice» ervaren als een concrete (korte termijn) oplossing voor de
problemen op het gebied van huisvesting. De aan het woord zijnde leden
hebben vernomen dat het «prison-gate-office» weliswaar tijdelijk was,
maar dat dit project nu juist de behoefte aan nazorg in de vorm van
woonruimte moest dekken voor de periode dat de gemeentes het via de
Wet maatschappelijke ondersteuning geregelde nazorgverhaal nog niet op
poten hebben. Nu gaat de stekker er al uit gaat nog voordat alle
gemeenten de nazorg goed gerealiseerd hebben. Hoe kan dit? Kan de
staatssecretaris er voor zorgen dat het «prison-gate-office»pas stopt zodra
de nazorg in de gemeenten volledig op orde is, hetgeen nu nog zeker niet
het geval is? Graag ontvangen deze leden een reactie hierop.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat er ten aanzien van
ex-gedetineerden zoveel mogelijk gezorgd moet worden voor directe,
fysieke opvang na detentie door vrijwilligers, beroepskrachten en/of door
middel van projecten, zoals het «prison-gate-office». Het gaat hier heel
vaak over een groep mensen die meerdere problemen tegelijk heeft
(verslaving, verstandelijke beperking, persoonlijkheidsstoornis) en dat zijn
nu juist precies de mensen die relatief vaak voor overlast zorgen in de
maatschappij en die het snelste terugvallen in recidive. Wanneer hierop

8

bezuinigd wordt, zal dat op korte en langere termijn veel meer kosten
veroorzaken. Graag ontvangen zij een duidelijke reactie hierop van de
staatssecretaris.
Deze leden lezen ook in het rapport van de implementatieadviseurs dat
het in vijftien van de 43 centrumgemeenten nog niet goed gaat met de
nazorg. Het is zelfs zo erg dat de implementatieadviseurs inschatten dat in
zeven regio’s geen regionale afspraken tot stand zullen komen indien er
niet nadrukkelijk hulp van buitenaf komt. Er zijn zelfs twee regio’s die deze
hulp van buitenaf niet willen ontvangen. Welke regio’s zijn dit? Is bekend
waarom zij deze hulp weigeren?
De aan het woord zijnde leden hebben vernomen dat er nog heel veel
werk verzet moet worden door de gemeenten. Hoe gaat de staatssecretaris stimuleren dat dit beter zal gaan? Welke termijn stelt de staatssecretaris daarbij?
De implementatieadviseurs schrijven nadrukkelijk dat er een groot risico
bestaat dat, nu de tijdelijke financiering (van jaarlijks € 6 miljoen) na 2011
ophoudt, de tijdelijk aangestelde krachten (de nazorg coördinatoren in de
gemeenten) weer verdwijnen als na 2011 de middelen niet worden
gecontinueerd. Ziet de staatssecretaris dit risico ook? Hoe wordt nu
voorkomen dat alle inspanningen voor niets zijn geweest en dat men weer
opnieuw kan beginnen met het vormgeven van de nazorgtaak door de
gemeenten? Hoe houdt de staatssecretaris in de gaten of in 2011
daadwerkelijk in alle gemeenten de nazorgtaak zo wordt vervuld zoals dit
is afgesproken in het Samenwerkingsmodel Nazorg? Hoe worden
gemeenten hierop aangesproken die de afspraken niet nakomen? Graag
ontvangen de leden van de SP-fractie een toelichting hierop.
II. Reactie van de staatssecretaris

9