Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 405

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2012
Op 7 juni jongstleden heb ik het rapport van de commissie Evaluatie
Risicoverevening Zvw (ook wel: commissie Don) over de risicoverevening
ontvangen en direct aan u toegestuurd (Tweede Kamer vergaderjaar
2011–2012, 29 689, nr. 391). Deze onafhankelijke commissie had tot taak
mij van advies te dienen over de vraag of het risicovereveningssysteem
van de Zorgverzekeringswet aan zijn beleidsdoel voldoet, te weten het
compenseren voor gezondheidsverschillen in verzekerdenportefeuilles en
het daardoor creëren van een gelijk speelveld voor verzekeraars. Ik heb
uw Kamer met mijn brief van 8 november 2011 (Tweede Kamer vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 363) hierover geïnformeerd. Bijgaand treft u
conform mijn toezegging (Tweede Kamer vergaderjaar 2011–2012,
nr. 388), mijn standpunt aan over dit rapport en de aanbevelingen.
Ik heb de commissie op uw verzoek gevraagd om expliciet in te gaan op
een aantal vragen. De commissie heeft deze vragen in haar rapport
beantwoord.
De commissie heeft in een aantal maanden tijd een analyse gedaan van
het risicovereveningssysteem. Daarbij hebben zij de relatie met risicoselectie expliciet gelegd.
Spanningsveld gelijke speelveld, prikkels voor doelmatigheid en
voorkomen van risicoselectie
Voordat ik op de bevindingen en aanbevelingen van de commissie inga,
wil ik ingaan op de relatie die de commissie legt tussen de risicoverevening en risicoselectie. Het risicovereveningssysteem heeft in eerste
instantie als doel het creëren van een gelijk speelveld voor verzekeraars.
In de vormgeving van de risicoverevening moet rekening worden
gehouden met een tweede doel, namelijk het bevorderen van de
doelmatigheid van verzekeraars. Risicoverevening heeft niet primair tot
doel risicoselectie te voorkomen. De Zorgverzekeringswet legt verzekeraars een acceptatieplicht op en een verbod op premiedifferentiatie naar

kst-29689-405
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

1

verzekerdenkenmerken. Door de wettelijke acceptatieplicht wordt directe
risicoselectie uitgesloten. Echter, omdat voor alle verzekerden met
eenzelfde polis een gelijke nominale premie moet worden geheven, is er
een prikkel tot indirecte risicoselectie. Immers als de premie per verzekerde niet aangepast kan worden aan het bijbehorende risicoprofiel van
de verzekerde, leidt een zorgverzekeraar verlies op verzekerden met een
ongunstig risicoprofiel. Dit kan ertoe leiden dat zorgverzekeraars, ondanks
de acceptatieplicht, zullen trachten ongezonde verzekerden te mijden.
Zorgverzekeraars moeten worden gecompenseerd voor voorspelbaar
verliesgevende en winstgevende verzekerden. Als zorgverzekeraars niet
voldoende worden gecompenseerd voor voorspelbaar verliesgevende
verzekerden dan wel worden overgecompenseerd waardoor er
voorspelbaar winstgevende verzekerden ontstaan, dan ontstaat een
prikkel tot risicoselectie.
Deze vanuit het oogpunt van toegankelijkheid ongewenste prikkel tot
(indirecte) risicoselectie wordt gemitigeerd door een systeem van
risicoverevening. Er is dus zeker een relatie tussen de kwaliteit van het
risicovereveningssysteem en prikkels voor risicoselectie. De commissie
wijst echter terecht op het spanningsveld tussen het doel van het gelijke
speelveld, de prikkels voor doelmatigheid en het voorkomen van
risicoselectie. Ik verantwoord mij daarom jaarlijks over de keuzes die
gemaakt zijn in de vaststelling van het ex ante deel en het ex post deel
van het risicovereveningssysteem. In de jaren voor invoering van de
Zorgverzekeringswet was de risicoverevening vooral gericht op het gelijke
speelveld tussen ziekenfondsen. Vanaf 2006 is het accent in de ontwikkeling van het risicovereveningssysteem verlegd naar het stimuleren van
verzekeraars tot inkoop van doelmatige zorg. Ik heb hier vorig jaar forse
stappen in gezet, door de afbouw van ex post compensatiemechanismen,
in het bijzonder de afschaffing van de macronacalculatie. Ik heb ook de
indruk dat deze stappen hun vruchten afwerpen. Met het rapport van de
commissie Don wordt de aandacht verlegd op het mitigeren van de
prikkel tot risicoselectie. Ik herken deze accentverschuiving in de verdere
ontwikkeling van het risicovereveningssysteem. Deze accentverschuiving
moet, zoals gezegd, wel plaats vinden binnen de voorwaarden die «het
behouden van gelijke speelveld» en «bevorderen van de doelmatigheid»
aan het risicovereveningssysteem stellen.
Reactie op de bevindingen van de commissie
Geen doelbewuste risicoselectie
De constatering door de commissie dat er geen doelbewuste strategieën
van verzekeraars zijn om tot risicoselectie over te gaan, vind ik van groot
belang. En ook belangrijk is dat er geen aanwijzingen zijn dat verzekeraars
op grote schaal groepen verzekerden ontmoedigen zich bij hen te
verzekeren, ook die waarop wellicht verlies zou worden geleden. Ik had dit
al eerder vernomen. Het bleek ook al uit onderzoeken van de NZa. Maar
het is goed dat ook de commissie dit nog eens goed heeft bekeken en ook
constateert. Dit sterkt mij in mijn mening dat het Nederlandse risicovereveningssysteem goed functioneert.
De commissie heeft twee uitzonderingen aangetroffen op de constatering
dat een marketingbeleid met doelgroepenpolissen niet schadelijk hoeft te
zijn. De eerste betreft een budgetpolis met de mogelijkheid van tussentijds opzeggen. De commissie vindt deze ongeclausuleerde tussentijdse
opzegmogelijkheid een verkapte methode om het risico op het ontstaan
van schade op de concurrenten af te wentelen. De tweede uitzondering
betreft het via tussenpersonen op de markt zetten van gesloten collectiviteiten die uitsluitend toegankelijk zijn voor aantrekkelijke verzekerden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

2

zoals studenten en hoogopgeleiden. Beide marketingpraktijken acht de
commissie onwenselijk.
Ik kom op de doelgroepenpolis en het dagelijks opzeggen bij mijn reactie
op de aanbevelingen Zorgverzekeringswet terug.
Voorspelbare winsten en verliezen ondanks risicoverevening
Tegelijkertijd constateert de commissie dat er groepen verzekerden zijn,
waarop voorspelbaar verlies of winst kan worden geleden. Identificatie
van deze groepen door verzekeraars is vooral voor de korte termijn
mogelijk; de informatie die verzekeraars verzamelen geeft op langere
termijn minder inzicht in mogelijke winst of verlies. De commissie is van
mening dat deze identificatie op termijn de beoogde solidariteit in het
verzekeringsstelsel kan ondermijnen. Ik ben het eens met de commissie
dat dit ongewenst is, maar verwacht met de continue aandacht die ik heb
voor de ontwikkelingen op de zorgverzekeringsmarkt en voor verbetering
van het risicovereveningssysteem dat dit risico klein is.
Dat er groepen verzekerden zijn waarop verzekeraars winst of verlies
maken, verbaast mij niet. Uit onderzoek is dit meermalen naar voren
gekomen. Er is dus een prikkel voor zorgverzekeraars tot risicoselectie.
Deze groepen moeten echter wel identificeerbaar zijn voor verzekeraars.
De commissie ziet ook tal van mogelijkheden voor risicoselectie en geeft
daarom aan dat het van groot belang is om te blijven monitoren hoe de
markt zich ontwikkelt en daarop in te spelen. Dit heb ik de afgelopen jaren
ook gedaan. En ik ben continu bezig geweest met het inspelen op
ontwikkelingen en aanpassen van de regelgeving. Tot nu toe heeft het
bestaan van dergelijke groepen verzekerden dan ook geen problemen
opgeleverd. De commissie geeft voor de komende jaren een aantal
aangrijpingspunten waarmee voorkomen kan worden dat de prikkels voor
risicoselectie in de toekomst toenemen.
De commissie onderscheidt maatregelen op het terrein van de risicoverevening en andere maatregelen. Dit sluit aan bij mijn eerdere
opmerking dat een goed risicovereveningssysteem niet het enige middel
is om risicoselectie tegen te gaan.
Ook wil ik benadrukken dat een belangrijke prikkel om risicoselectie te
voorkomen zal liggen in de reputatie die een verzekeraar heeft en wil
hebben. Het ontzeggen van een verzekering aan bepaalde verzekerden, is
niet alleen tegen de wet. Het levert ook grote reputatieschade op als een
verzekeraar dat doet. Ik ga er dan ook van uit dat dit ook een belangrijke
bijdrage levert aan het voorkomen van risicoselectie, maar op zichzelf niet
voldoende is om risicoselectie te voorkomen.
Reactie op de aanbevelingen aanpassingen risicovereveningssysteem
Een adequaat model van risicoverevening is een belangrijk fundament
onder de Zorgverzekeringswet. Door de acceptatieplicht en het verbod op
premiedifferentiatie in de Zorgverzekeringswet kan zonder aanvullend
beleid het gelijke speelveld tussen zorgverzekeraars aangetast worden.
Door de risicoverevening worden zorgverzekeraars gecompenseerd voor
kosten die samenhangen met de gezondheidstoestand van hun verzekerdenpopulatie en wordt het gelijke speelveld geborgd. Van jaar op jaar
wordt gewerkt aan het op peil houden en waar mogelijk verbeteren van
de kwaliteit van het ex ante risicovereveningsmodel. De kwaliteit van het
ex ante model heeft het mogelijk gemaakt om in 2012 een aanzienlijke
stap te kunnen zetten in het afbouwen van de ex post compensaties. Dat
neemt niet weg dat een duurzaam goede werking van het risicovereve-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

3

ningssysteem vereist dat voortdurend wordt gezocht naar verdere
jaarlijkse verbeteringen van het ex ante systeem, teneinde de prikkels tot
risicoselectie voor verzekeraars te minimaliseren.
Aanbevelingen over concrete verbeteringen ex ante risicovereveningsmodel
De commissie constateert dat verbeteringen aan het risicovereveningsmodel wenselijk en mogelijk zijn. De commissie doet een aantal concrete
aanbevelingen. U ontvangt voor het algemeen overleg van 3 juli
aanstaande een brief waarin wordt ingegaan op het ex ante vereveningsmodel voor 2013 (Kamerstuk 29 689, nr. 403). De aanbevelingen die de
commissie doet over het introduceren van een vereveningscriterium op
basis van AWBZ-indicaties, een vereveningscriterium gebaseerd op
hulpmiddelengebruik en een aanpassing van het vereveningscriterium
gebaseerd op diagnose-informatie (DKGs), zullen in die brief worden
behandeld.
Er is in het verleden gekeken naar een manier waarop verzekerden met
een beperkt zorggebruik, zeer gezonde verzekerden, expliciet in het
risicovereveningssysteem zouden kunnen worden opgenomen. Dit zou
bijvoorbeeld mogelijk zijn door de introductie van een criterium
«meerjarige lage kosten» (MLK), zoals de commissie ook aanbeveelt.
Hiernaar is een aantal jaren geleden onderzoek gedaan en het bleek dat
aan zo’n criterium een aantal nadelen kleefden. MLK leidt tot een
negatieve prikkel voor kostenbeheersing en preventie. Verzekeraars
zouden namelijk een afslag krijgen opgelegd wanneer hun verzekerden in
goede gezondheid verkeren en dus meerjarig geen tot zeer lage kosten
hebben. Er zouden drempelbedragen gehanteerd moeten worden die
relatief laag zijn. Hierdoor ontstaat de perverse prikkel om ervoor te
zorgen dat verzekerden kosten maken. Een ander nadeel is dat deze groep
niet stabiel is af te bakenen. Bovendien wordt het systeem van premiekortingen bij het hebben van een vrijwillig eigen risico uitgehold. Ik ben dan
ook niet voornemens nogmaals onderzoek naar dit criterium te doen.

1

In het rapport worden ook nog buitenlandse
verzekerden, zoals seizoensarbeiders,
genoemd als groep die mogelijk voorspelbare
winsten oplevert. De commissie doet hierover
geen aanbevelingen.
2
Zie oa. pagina 16 van bij het advies
gevoegde onderzoek van SEO.

Ik ben me, mede door de constatering van de commissie, er wel van
bewust dat op de groep gezonde verzekerden mogelijk voorspelbare
winsten zouden kunnen worden gemaakt. Aangezien MLK geen goede
optie is, kan gekeken worden naar de andere concrete verbeteringen die
de commissie aanbeveelt, namelijk de introductie van «student» of
«opleiding»1. De commissie schetst het dilemma over het opnemen van
niet gezondheidsgerelateerde vereveningscriteria versus andere factoren
die het zorggebruik beïnvloeden. Eigenlijk zouden criteria die in het
risicovereveningssysteem worden gehanteerd alleen gezondheidsgerelateerd moeten zijn. Dit is theoretisch een juiste keuze, maar praktisch
moeilijk vorm te geven. Bij de criteria «student» en «opleiding» speelt
voor mij de vraag of dergelijke criteria gezondheidsgerelateerd zijn.
Daarnaast moet ik ook oog hebben voor de uitvoeringstechnische
aspecten.
Ik wil bekijken of het criterium «student» een geschikt criterium is om op
te nemen in het risicovereveningssysteem. Hierbij zal ik zowel aandacht
besteden aan de principiële vraag in hoeverre dit criterium als gezondheidsgerelateerd is te beschouwen als de mogelijkheden om deze groep
objectief te identificeren. Ik ben voornemens om nader onderzoek te doen
naar een mogelijke introductie van een dergelijk criterium.
Voor het criterium «opleiding» is de uitvoeringstechnische kant echter een
bottle-neck. Er is geen eenduidige informatie over de opleiding van iedere
Nederlander beschikbaar2. Ik ben dan ook niet voornemens onderzoek te
doen naar een introductie van het criterium «opleiding».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

4

Aanbevelingen introductie ex post compensaties
De commissie geeft ter overweging mee om als alternatief voor oplossingen in het ex ante vereveningsmodel om voorspelbare winsten en
verliezen te voorkomen, bepaalde ex post compensaties toe te passen. De
introductie van nieuwe ex post compensaties heeft zeker niet mijn
voorkeur. Dergelijke compensaties verminderen de prikkels voor inkoop
van doelmatige zorg door verzekeraars. Ook voor zwangeren en geboortegevende verzekerden kan doelmatige zorg ingekocht worden door
verzekeraars.
De introductie van een hoge kosten compensatie achteraf is volgens mij
een stap terug in de ontwikkeling van het risicovereveningssysteem.
Met de introductie van het criterium «meerjarig hoge kosten» (MHK), in
het vereveningsmodel 2012, is het voorspelbare verlies voor verzekerden
met meerjarig de hoogste kosten danig beperkt. De maximale vergoeding
binnen de MHK is € 65 000. Er blijft een zeer beperkte groep (circa
0,002 procent van de verzekerden heeft kosten van meer dan € 65 000)
over met zeer hoge kosten. Voor hen zal de vereveningsbijdrage naar
verwachting lager zijn dan de feitelijke kosten. Bij de introductie van het
criterium MHK heb ik aandacht besteed aan deze groep. Er is toen
geconstateerd dat het niet mogelijk is om hiervoor een voorziening te
treffen in het ex ante model. Ook is toen geconstateerd dat dergelijke
verzekerden niet scheef verdeeld zijn over verzekeraars. De meerkosten
voor deze groep zie ik als verzekeraarsrisico.
Reactie op de aanbevelingen Zorgverzekeringswet
Risicoselectie door tussentijds opzeggen zorgverzekering
De Commissie heeft opgemerkt dat zij de mogelijkheid van het tussentijds
opzeggen van een verzekering in de loop van een kalenderjaar onwenselijk acht, vanwege het risico op kostenafwenteling. Een verzekeraar
heeft een acceptatieplicht en moet bij een overschrijving accepteren dat
de kosten meekomen met de betreffende verzekerde. Hierover heb ik
eerder1 het standpunt ingenomen dat het tussentijds opzeggen voldoet
aan de eisen die in het Burgerlijk Wetboek worden gesteld. Daarnaast
heeft de NZa tot op heden geen signalen ontvangen dat er sprake is van
afwenteling.
Er is echter nog een andere reden waarom dit punt mijn aandacht heeft. In
het licht van de opsporing van verzekeringsplichtige onverzekerden merk
ik op dat deze mogelijkheid van tussentijds opzeggen wel tot ongewenste
effecten kan leiden. Immers, op deze manier kan een verzekeringsplichtige
verzekerde op elk moment opzeggen en gedurende een periode van drie
tot maximaal zes maanden onverzekerd zijn. Ik ga bezien op welke wijze ik
deze ongewenste situatie kan voorkomen.
Risicoselectie via gesloten collectiviteiten

1

Kamervragen 18 januari 2012; Aanhangsel
Handelingen II, 2011/12, nr. 1142.

De commissie heeft daarnaast opgemerkt dat zij het onwenselijk acht dat
een verzekeraar via een tussenpersoon zelf collectiviteiten kan vormen,
om zo de acceptatieplicht te omzeilen. Ten aanzien van collectiviteiten heb
ik uw Kamer regelmatig op de hoogte gesteld van mijn standpunten. In
een eerdere reactie op kamervragen1 over collectiviteiten als Besured en
Promovendum, heb ik aangegeven dat ik het van belang vind om te weten
of een grootscheeps gebruik van doelgroepcollectiviteiten, afbreuk doet
aan de toegankelijkheid van de zorgverzekering. Om die reden heb ik de
NZa gevraagd hieraan expliciet aandacht te besteden. De NZa geeft in
haar toezicht op de rechtmatige uitvoering van de Zorgverzekeringswet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

5

2012 dan ook extra aandacht aan de naleving van de acceptatieplicht en
de toepassingen van risicoselectie.
Reactie op de aanbevelingen procedurele en institutionele
verbetermogelijkheden
Alternatieve vormgeving risicovereveningsmodel
De suggestie van de commissie om in de eerste fase een zo volledig en
sterk mogelijk verklarend vereveningsmodel te schatten, waarna in de
tweede fase wordt besloten welke variabelen moeten worden
opgenomen, klinkt op zich interessant. Maar het Nederlandse risicovereveningssysteem wordt als (een van) de beste van de wereld gezien1.
Het Nederlandse systeem is al zeer volledig, veel van de verklarende
variabelen zijn al opgenomen. Een dergelijke nieuwe aanpak lijkt mij
daarom niet nodig. De institutionele inbedding en de technische mogelijkheden, zowel uitvoeringstechnische aspecten als onderzoeksmogelijkheden, zouden daarop ook moeten worden aangepast. Natuurlijk zal ik
continu bekijken welke aanpassingen nodig en mogelijk zijn. En ben ik
alert op signalen uit de wereld van de zorg en van de wetenschap. Maar ik
ben niet voornemens de wijze waarop de vormgeving van en besluitvorming over het risicovereveningssysteem nu plaatsvindt, aan te passen.
Beter onderscheid technische advisering en raadpleging van belanghebbenden
De commissie beveelt aan om een duidelijk onderscheid aan te brengen
tussen technische advisering en raadpleging van belanghebbenden. Met
de invoering van aanbevelingen uit eerder onderzoek van PwC op dit vlak
ben ik van mening dat dit onderscheid de laatste jaren voldoende is
gemaakt. De WOR (werkgroep ontwikkeling risicoverevening) adviseert
over de technische aspecten van het ex ante vereveningsmodel.
Daarnaast is er een bestuurlijk traject, waarin de beleidsmatige en
uitvoeringstechnische aspecten en de inbreng van belanghebbenden
wordt behandeld. Ik verwijs u hiervoor naar de rapportage van PwC die ik
u eerder heb toegestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012,
nr. 380).
Betrekken patiëntenorganisaties bij besluitvorming risicovereveningssysteem
Het betrekken van de patiëntenorganisaties is tot nu toe niet gebeurd, met
name vanwege het technische karakter van de risicoverevening. Vanwege
de relatie tussen risicoverevening en risicoselectie van verzekerden, doet
de commissie de aanbeveling te kijken hoe de patiëntenorganisaties
betrokken kunnen worden bij de risicoverevening. Ik zal mij daarover
buigen en in overleg treden met de patiëntenorganisaties.
Gebruik signalen risicoselectie bij verbeteren risicovereveningssysteem

1

De Nederlandse hoogleraar Wynand van de
Ven in Zorgvisie: «Het Nederlandse systeem is
wereldtop, maar het is nog niet goed
genoeg». De directeur van ZN, Pieter
Hasekamp, op Skipr: «Het belang van een
goede risicoverevening wordt breed erkend en
Nederland heeft dan ook een in internationaal
perspectief zeer geavanceerd
vereveningssysteem»

Alert zijn op signalen van risicoselectie is een aanbeveling zie ik als een
ondersteuning van mijn beleid en neem dan ik ook zeker over. Zoals ik
reeds heb aangegeven besteedt de NZa in 2012 extra aandacht aan
risicoselectie. Eventuele signalen hoeven echter niet direct te leiden tot
aanpassingen in het risicovereveningssysteem. Zoals ik hiervoor heb
aangegeven, zal steeds gekeken moeten worden of de risicoverevening
daarvoor het geschikte middel is, of dat wellicht andere maatregelen
nodig zijn. Aanvullend op de signalen van de NZa is het interessant om
bepaalde groepen verzekerden specifiek te onderzoeken. Dit gebeurt nu al
door VWS of door onafhankelijke onderzoekers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

6

Signalen over verliezen en winsten uit onafhankelijke onderzoeken of
onderzoeken in WOR-verband worden reeds gebruikt om gericht factoren
te identificeren waarmee het risicovereveningsmodel verbeterd kan
worden.
Maak werking en kwaliteit vereveningsmodel toegankelijk en begrijpelijk
De voorspelkracht en kwaliteit van het risicovereveningsmodel wordt
inderdaad in vrij moeilijke begrippen, zoals R-kwadraat en GGAA,
gepresenteerd. Ik heb de laatste tijd al ingezet op verduidelijk voor
niet-statistici, en zal daar ook mee doorgaan.
Reactie op de aanbevelingen toezicht en transparantie in de
markt
Toezicht zorgcontractering richten op transparantie en zorgplicht
Over de suggestie van de commissie dat de NZa ook zou moeten letten op
ongewenste ontwikkelingen in de zorgcontractering, waardoor er een
negatieve selectie van verzekerdengroepen plaats vindt, zal ik met de NZa
in overleg treden.
De commissie wijst op de mogelijkheid dat zorgverzekeraars om
verliesgevende groepen kwijt te raken mogelijk minder zorg of zorg van
suboptimale kwaliteit zullen inkopen. De commissie doet daarom de
suggestie om de NZa in haar toezicht op de zorgcontractering specifiek te
laten letten op het feit of selectieve zorginkoop door zorgverzekeraars
voldoende transparant is en of daar ongewenste ontwikkelingen optreden.
In reactie daarop wil ik aangeven dat de wijze waarop zorgverzekeraars
zorg inkopen hun eigen verantwoordelijkheid is, mits de zorgplicht wordt
nageleefd. Naleving van de zorgplicht houdt in dat wordt geborgd dat
kwalitatieve, bereikbare en tijdige zorg wordt geleverd en dat de zorg
tijdig en voor de juiste hoeveelheid wordt vergoed. De NZa heeft de taak
om toe te zien op deze borging, kan een analyse geven van de zorginkoop
en kan handhavend optreden.
Inzicht geven in zorgkwaliteit van polissen
Een andere suggestie is dat verzekeraars de zorgkwaliteit in hun contractportfolio inzichtelijk moeten maken. Het is van belang dat zorgverzekeraars de criteria op basis waarvan zij zorg inkopen transparant maken. Ik
ondersteun deze suggestie en ik zie dat verzekeraars dit ook willen doen
en hier reeds stappen in zetten. Zorgverzekeraars publiceren hun
zorginkoopbeleid en overwegingen voor kwaliteitscriteria die een rol
spelen bij contractering steeds vaker op een meer toegankelijke wijze op
hun websites, zodat ook hun verzekerden hiervan kennis kunnen nemen.
Er is echter nog niet altijd voldoende kwaliteitsinformatie over het
zorgaanbod beschikbaar. Meer inzicht in de kwaliteit van zorg is noodzakelijk. Ik verwacht dat hierin het Kwaliteitsinstituut ook een belangrijke rol
gaat spelen.

1

Brief d.d. 26 maart 2012 aan de TK (Kamerstuk 29 689, nr. 383)

Voorts houdt de NZa toezicht op een transparante informatieverstrekking
door de zorgverzekeraar, dat wil zeggen dat de verzekeraar duidelijke
informatie aan zijn verzekerden moet verstrekken over het gecontracteerde zorgaanbod. Een aandachtspunt daarbij is dat de contractering van
zorgaanbieders nu deels pas plaats vindt na aanvang van het polisjaar,
waardoor verzekerden bij het afsluiten van hun polis nog onvoldoende
inzicht hebben in het gecontracteerde zorgaanbod. Een versnelling van de
contractering en helderheid over de gesloten contracten is een breed
gedeelde wens binnen de zorg. Ik heb in mijn brief d.d. 26 maart 20121

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

7

aangekondigd hierin stappen te willen zetten. In deze brief heb ik een
wijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet aangekondigd, zodat
verzekeraars voor in natura verzekerde zorg, in volledige vrijheid de
hoogte van de vergoeding vast kunnen stellen indien een verzekerde naar
een niet-gecontracteerde zorgaanbieder is gegaan. Deze vergoeding kan
ook nul zijn. Een voorwaarde daarbij is dat het voor de verzekerde, op het
moment waarop hij zijn zorgverzekering sluit of verlengt, duidelijk is
welke zorgaanbieders zijn verzekeraar heeft gecontracteerd.
Specifieke opmerking
Afsluitend wil ik nog een specifieke opmerking maken over de inhoud van
het rapport. Ten aanzien van het overstappen chronisch zieken geeft de
commissie aan dat deze groep vaak niet durft over te stappen, omdat ze
bang zijn niet geaccepteerd te worden voor de aanvullende verzekeringen.
De commissie geeft aan dat verzekeraars in de toekomst mogelijk vaker
medische selectie voor de aanvullende verzekering zullen gaan toepassen,
waardoor ook informele selectie op de basisverzekering kan plaatsvinden.
Voor de aanvullende verzekering mogen zorgverzekeraars inderdaad
medische selectie toepassen of een gezondheidsverklaring vragen. Dit
wordt tot op heden echter maar beperkt door zorgverzekeraars toegepast
en is voornamelijk het geval bij tandpakketten en de zeer uitgebreide
pakketten. Uit onderzoek1 blijkt dat 70 procent van de verzekeraars geen
medische selectie toepast voor de aanvullende verzekeringen. Op dit
moment is er dus nog voldoende vrije keuze. Daarmee zijn er volgens mij
voldoende mogelijkheden om over te stappen, ook voor de aanvullende
verzekering. Ik zal blijven monitoren hoe de markt van de aanvullende
verzekeringen zich ontwikkelt. Ten overvloede merk ik nog op dat voor de
basisverzekering dergelijke eisen niet mogen worden gesteld en dat daar
een acceptatieplicht geldt.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

1

Verzekeringssite.nl d.d. 27 december 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 405

8