Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

579
Vragen van het lid Van den Hul (PvdA) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de uitsluiting van
maatschappelijke organisaties door de Pakistaanse overheid (ingezonden
8 oktober 2018).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 9 november 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Aid charities ActionAid and Plan «to be turfed
out» of Pakistan»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u in contact met Action Aid en Plan, die onder de achttien gedupeerde
maatschappelijke organisaties behoren? Zijn er meer organisaties waar
Nederland banden mee heeft, die getroffen worden? Zo ja, welke? En bent u
daar ook mee in contact?
Antwoord 2
Ja. Naast Action Aid en Plan International, hebben ook Rutgers en Saferworld
bericht ontvangen dat hun registratieaanvraag wordt afgewezen. Met alle vier
organisaties heeft het Kabinet contact.
Vraag 3, 5
Kunt u toelichten of de organisaties die binnen zestig dagen Pakistan moeten
verlaten wel of geen mogelijkheid hebben om zich binnen diezelfde zestig
dagen opnieuw te registreren, en daarmee alsnog in aanmerking komen om
te mogen blijven? Indien die mogelijkheid er is, hoe groot acht u de kans van
slagen op een vergunning voor de organisaties waar Nederland banden mee
heeft?
Wat gaat u, al dan niet in Europees verband, doen om te voorkomen dat de
Pakistaanse overheid maatschappelijke organisaties die Nederland ondersteunt vanwege hun belangrijke werk, uitsluit?

1

ah-tk-20182019-579
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

BBC, 4 oktober 2018; https://www.bbc.com/news/world-asia-45753446

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3, 5
Op 9 oktober jl. vond in Islamabad een ontmoeting plaats tussen de EU
ambassadeur, die betrokken lidstaten vertegenwoordigde, en de ambassadeurs van Australië, Canada, Noorwegen en Zwitserland met de Pakistaanse
Minister van Staat, Shehryar Afridi. Zorgen werden uitgesproken over het
besluit en er werd gevraagd om opheldering omtrent het proces en de
besluitvorming. Dit gesprek bood enige, maar beperkte hoop. Vervolggesprekken met andere betrokken ministers en op ambtelijk/technisch niveau
zullen nog plaatsvinden. In die gesprekken zal o.a. worden verwezen naar het
Generalised System of Preferences (GSP+) van de Europese Unie en de
gevolgen van het Pakistaanse besluit hierop. Totdat deze gesprekken hebben
plaatsgevonden, is het te vroeg om te kunnen bevestigen of gedupeerde
maatschappelijke organisaties binnen de zestig dagen in aanmerking komen
voor een nieuwe registratie.
Vraag 4
Wat heeft u, al dan niet in Europees verband, ondernomen om de positie van
maatschappelijke organisaties te beschermen tegen de repressieve houding
van de Pakistaanse overheid, die zich verschuilt achter het nationale belang
van monitoring?
Antwoord 4
Met regelmaat is de krimpende ruimte voor maatschappelijke organisaties in
Pakistan, zowel bilateraal als in EU-verband, aan de orde gesteld. Zo is het
onderwerp bij het bezoek van de mensenrechtenambassadeur, laatstelijk in
april 2017, aan Pakistan bij diverse gesprekspartners, waaronder vertegenwoordigers van de regering, aan de orde gesteld. Ook in gesprekken van de
Nederlandse ambassadeur in Pakistan met vertegenwoordigers van de
regering en tijdens ander (hoog)ambtelijk overleg is dit het geval. Daarnaast
is hiervan sprake tijdens gesprekken in EU-verband met Pakistaanse
vertegenwoordigers van de regering, zoals tijdens de subcommissie
mensenrechten in november 2017, en in de VN-mensenrechtenraad. De EU
zal dit ook in de komende weken en maanden blijven doen.
Vraag 6
Op welke wijze monitort u de onder druk staande ruimte voor maatschappelijke organisaties en hun strijders voor onder meer mensenrechten in
Pakistan?
Antwoord 6
Monitoring vindt plaats door de Nederlandse ambassade in Islamabad door
het onderhouden van een breed netwerk onder lokale en internationale
maatschappelijke organisaties in Pakistan en individuele activisten. Via
beschikbare middelen uit het mensenrechtenfonds ondersteunt de post
daarnaast een divers aantal organisaties uit het maatschappelijk middenveld
in hun activiteiten. Ook neemt de ambassade deel aan een regelmatig overleg
met EU en gelijkgezinde landen, waarin informatie en de laatste stand-vanzaken wordt gedeeld. In Nederland vinden op ambtelijk niveau halfjaarlijks
gesprekken plaats met vertegenwoordigers van het maatschappelijk
middenveld, waarbij hiernaar wordt geïnformeerd alsmede naar de voortgang
op registratie.
Vraag 7
Bent u verrast door het nieuws van de BBC? Zo ja, hoe kunt u voortaan beter
op de hoogte zijn van dergelijke ontwikkelingen?
Antwoord 7
Nee, ik ben hierdoor niet verrast. De kwestiespeelt al sinds 2015 toen in
Pakistan een nieuw registratiebeleid werd ingevoerd naar aanleiding van de
vermeende rol van Save the Children in het bevestigen van de aanwezigheid
van Osama bin Laden in de stad Abbotabad in Pakistan. Eind november 2017
zouden volgens de Pakistaanse pers 31 internationale NGO’s (15 bevestigd)
per brief zijn geïnformeerd dat hun registratie-verzoek was afgewezen. Naar
aanleiding daarvan vond op 10 januari 2018 een gesprek in Islamabad plaats
tussen vertegenwoordigers van de EU-delegatie, Duitsland, het Verenigd
Koninkrijk, Nederland, Australië, Noorwegen en Canada met de toenmalige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Minister van Binnenlandse Zaken, Ahsan Iqbal. In dat gesprek zegde de
Minister toe dat de betrokken organisaties, hangende de beroepsprocedure,
in Pakistan konden blijven. Achttien van deze organisaties hebben nu een
negatieve reactie gekregen op hun beroep.
Vraag 8
Hoe beschrijft u de consequenties voor de Pakistaanse bevolking als de
Pakistaanse overheid daadwerkelijk het werk van deze achttien organisaties in
Pakistan verbiedt en daarmee de ruimte voor maatschappelijke organisaties
verder verkleint?
Antwoord 8
Indien de maatschappelijke organisaties hun werk daadwerkelijk niet meer
mogen voortzetten, zou dit besluit op de eerste plaats Pakistani’s treffen die
het voordeel van deze programma’s genieten en bijna allemaal behoren tot
de meest kwetsbaren onder de Pakistaanse bevolking (vrouwen, kinderen en
minderheden). Tegelijkertijd heeft een aantal internationale organisaties de
afgelopen jaren wel een registratie ontvangen en is zo in staat om het werk
voort te zetten. Daarnaast kenmerkt Pakistan zich door een actief lokaal
maatschappelijk middenveld.
Vraag 9
Indien Pakistan doorgaat met het verkleinen van het maatschappelijk
middenveld, bent u dan bereid via de Nederlandse handelsrelatie druk op te
voeren? Zo ja, op welke manier en termijn? Zo nee, waarom niet? Kunt u
daarbij expliciet ingaan op het Generalised Preferences Scheme Plus?
Antwoord 9
Het is beter het gesprek met Pakistan aan te gaan en er daarbij op te wijzen
dat door Nederland gefinancierde maatschappelijke organisaties een
belangrijke rol spelen bij capaciteitsopbouw en bij het behalen van de
duurzame ontwikkelingsdoelen. Eind oktober jl. heeft een delegatie van de
Europese Commissie Pakistan bezocht om een monitoringmissie uit te voeren
in het kader van het Generalised System of Preferences Plus (GSP+). Tijdens
deze monitoringmissie heeft de Commissie het Pakistaanse besluit aan de
orde gesteld.
Krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld wordt meegewogen
bij de beoordeling door de monitoringsmissie, net zoals dit in de monitoringperiode 2016–2017 is gebeurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3