Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

28 807

Vogelpest (Aviaire influenza)

Nr. 215

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 december 2017
Met deze brief informeer ik u over een vogelgriepbesmetting in Nederland
en het instellen van de maatregelen.
Op 7 december jl. is bij een bedrijf met vleeseenden in Biddinghuizen
(gemeente Dronten) melding gedaan van verhoogde sterfte. In de
genomen monsters is bij onderzoek door Wageningen Bioveterinary
Research (WBVR) vogelgriepvirus van het type H5 aangetoond. Het betreft
een bedrijf met twee stallen met in totaal 16.000 vleeseenden. Het bedrijf
wordt geruimd. Op grond van het grote aantal dode eenden en de
klinische verschijnselen is het zeer aannemelijk dat het hierbij om de
hoogpathogene variant van vogelgriep gaat. In de loop van dit weekend
zal dit duidelijk worden.
Maatregelen beschermings- en toezichtsgebied
Conform Europese regelgeving is om het besmette bedrijf een beschermingsgebied van drie kilometer en een toezichtsgebied van tien kilometer
ingesteld. In het beschermingsgebied liggen vier andere pluimveebedrijven.
De dieren zullen worden getest op aanwezigheid van het virus. In het
beschermingsgebied liggen 23 andere pluimveebedrijven. In het
beschermingsgebied en het toezichtsgebied zijn op 8 december 2017
verschillende vervoersverboden ingesteld, waaronder voor pluimvee,
eieren, pluimveemest en gebruikt strooisel, maar ook voor andere dieren
en dierlijke producten afkomstig van inrichtingen met commercieel
gehouden gevogelte. Ook geldt in het beschermings- en toezichtsgebied
een jachtverbod.
Landelijke maatregelen
In mijn brief van 6 december jl. heb ik aangegeven dat gezien de
epidemiologische situatie en de conclusies van de deskundigen ik het op

kst-28807-215
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 807, nr. 215

1

dat moment niet nodig vond om – aanvullend op de bestaande hygiënemaatregelen – andere landelijke maatregelen, zoals een ophokplicht, in te
stellen (Kamerstuk 28 807, nr. 214). Met de huidige uitbraak op het bedrijf
in Biddinghuizen is de epidemiologische situatie gewijzigd en het risico op
introductie en verspreiding van het vogelgriepvirus aanzienlijk toegenomen.
Ik heb daarom besloten tot het per direct instellen van de volgende
landelijke maatregelen om de risico’s van introductie en verspreiding van
het vogelgriepvirus te verkleinen:
• Er geldt een landelijke ophokplicht voor alle commercieel gehouden
gevogelte, met uitzondering van fazanten en loopvogels. Voor
hobbymatig gehouden risicovogels geldt in heel Nederland een
afschermplicht, zodat deze dieren niet in contact komen met wilde
watervogels of hun uitwerpselen. Risicovogels zijn in gevangenschap
gehouden of gefokte watervogels, loopvogels of pluimvee. Het
afschermen kan gebeuren door de dieren in een volière te houden of in
een ren onder te brengen.
• Het bestaande hygiëneprotocol voor bezoekers om commerciële
pluimveebedrijven te betreden wordt uitgebreid. Dit betekent onder
meer dat bezoekers alleen nog de stal en het erf mogen betreden na
het nemen van strenge hygiënemaatregelen. Het betreden van de stal
is alleen toegestaan als dat noodzakelijk is voor diergezondheid,
dierenwelzijn of gezondheid van personen.
• Voor hobbyhouders zijn ook alleen bezoekers in de vogelverblijfplaatsen toegestaan als dat noodzakelijk is voor diergezondheid, dierenwelzijn of gezondheid van personen. Zo mogen bezoekers bij hobbyhouders, kinderboerderijen en dierentuinen geen toegang krijgen tot de
hokken, maar is het wel mogelijk om van achter een afscheiding naar
de dieren te kijken.
• Er geldt een registratieplicht voor bezoekers aan de vogelverblijfplaatsen.
• Pluimvee moet klinisch geïnspecteerd worden door een dierenarts
binnen 24 uur voor vervoer naar een ander pluimveebedrijf.
• Omdat eenden- en kalkoenenbedrijven een groter risico lopen om
vogelgriep in te slepen, gelden voor deze bedrijven extra maatregelen.
Ten eerste mogen eenden of kalkoenen alleen worden vervoerd naar
een slachthuis na een klinische inspectie van de dieren op het bedrijf
door de dierenarts, binnen 24 uur voor vervoer.
Ook worden voorwaarden gesteld aan transporten van of naar
bedrijven met eenden en kalkoenen: per transport mag maximaal één
bedrijf met gehouden pluimvee worden bezocht en onder de voorwaarde dat een hygiëneprotocol wordt nageleefd.
De specifieke werkwijze van de eendenhouderij, waarbij regelmatig
strooisel dat op het erf wordt opgeslagen de stal in wordt gebracht,
vormt een extra risico op de insleep van vogelgriep. Daarom zullen
extra hygiëne-eisen worden gesteld aan de eendenhouderij. Eendenbedrijven moeten een hygiëneprotocol naleven voor strooisel,
waaronder het afdekken van de strooiselopslag en het schoonmaken
van het materieel dat wordt gebruikt om het strooisel de stal in te
brengen.
• Het is niet meer toegestaan om risicovogels te verzamelen, bijvoorbeeld op tentoonstellingen.
Het huidige draaiboek geeft de mogelijkheid voor het instellen van een
landelijke standstill. Een standstill houdt in dat alle vervoer van en naar
veehouderijen verboden is. Een standstill «bevriest» daarmee de situatie
en geeft tijd om een inschatting te maken van de situatie, voor het
inventariseren van de (risicovolle) contacten en het inrichten van de
crisisorganisatie. De uitbraak heeft plaatsgevonden in een gebied met
relatief weinig pluimvee en de contactbedrijven zijn in beeld. Er zijn op dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 807, nr. 215

2

moment geen andere verdenkingen van vogelgriep gemeld. Ook is de
pluimveesector bekend met de risico’s van de mogelijke dreiging vanuit
de wilde vogels. Daarmee is de epidemiologische situatie goed in beeld.
Ook de crisisorganisatie is ingericht. Daarom acht ik het instellen van een
landelijke standstill nu niet noodzakelijk.
Oproepen
Ik wil daarnaast de volgende oproepen doen.
• Het is zaak dat iedereen bij de uitoefening van activiteiten in de natuur
zoveel mogelijk verstoringen van wilde watervogels voorkomt. Ik roep
iedereen op hier rekening mee te houden.
• Daarnaast roep ik de gehele pluimveesector met klem op om de
hoogst mogelijke bioveiligheid in acht te nemen om mogelijke
introductie en verspreiding van het dit virus te voorkomen. Ook is
alertheid geboden op mogelijke symptomen bij gehouden pluimvee.
Onderzoek dode wilde vogels
Onderzoek van wilde watervogels kan extra informatie opleveren over de
verspreiding van het vogelgriepvirus in de Nederlandse wilde watervogelpopulatie. Het is daarom van belang dat dood gevonden wilde watervogels onderzocht worden op de aanwezigheid van vogelgriepvirus. Aan
Sovon, Rijkswaterstaat en de waterschappen is extra alertheid gevraagd
voor gevonden dode wilde vogels. Bij de vondst van meerdere dode wilde
vogels op een locatie zullen zij contact opnemen met de NVWA. Ook
particulieren kunnen vondsten van meerdere dode watervogels melden
bij het Dutch Wildlife Health Centre (https://www.dwhc.nl/
meldingsformulier/).
Welzijnscommissie dierziekten
Vandaag heb ik de welzijnscommissie dierziekten gevraagd om naar het
besmette bedrijf te gaan. De commissie heeft tot taak na te gaan of de
maatregelen die invloed kunnen hebben op dierenwelzijn op een
verantwoorde wijze worden uitgevoerd. Daarnaast kan de commissie
aanbevelingen doen voor oplossingen van welzijnsproblemen mochten
die zich voordoen.
Evaluatie vogelgriepuitbraken 2016/207 en aanpassing draaiboek
De evaluatie van de vogelgriepuitbraken in 2016/2017 is deze week door
Bureau Berenschot afgerond.
Ik zal uw Kamer hierover op zeer korte termijn informeren.
Naar aanleiding van deze evaluatie en de ervaringen uit de vorige
uitbraken is het beleidsdraaiboek vogelgriep aangepast. Dit heb ik ter
consultatie voorgelegd aan de betrokken externe partijen.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 807, nr. 215

3