Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 459

Wijziging van enige belastingwetten
(Belastingheffing excessieve
beloningsbestanddelen)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 30 mei 2008
De vaste commissie voor Financiën1 belast met het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te
brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Vendrik (GL), Blok
(VVD), Voorzitter, Ten Hoopen (CDA), Ondervoorzitter, Weekers (VVD), Gerkens (SP), Van
Haersma Buma (CDA), De Nerée tot Babberich
(CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer Kaya
(D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA),
Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van Dijck
(PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA)
en Vos (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Halsema (GL),
Remkes (VVD), Jonker (CDA), Aptroot (VVD),
Van Gerven (SP), De Vries (CDA), Van Hijum
(CDA), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD), De
Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66),
Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der Veen (PvdA),
Smilde (CDA), Anker (CU), Nicolaï (VVD), De
Roon (PVV), Van Dam (PvdA), Smeets (PvdA),
Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA)
en Roefs (PvdA).

KST119217
0708tkkst31459-5
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

De leden van de fractie van het CDA hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel, dat voorstelt om belastingheffing op te
heffen aan excessieve inkomens. De afgelopen jaren is er door een aantal
bekende incidenten een forse maatschappelijke weerstand ontstaan tegen
hoge beloningen, die in geen relatie lijken te staan tot de geleverde prestaties. Goede beloningen passen bij goede prestaties en de leden van de
CDA-fractie zijn dan ook verheugd dat de regering geen absoluut salarismaximum vastlegt in de Nederlandse wet. Dat past ook niet in een vrije
markteconomie.
Deze leden zijn wel enigszins verbaasd dat er nog stemmen in de Nederlandse samenleving en een hoog college van staat zijn, die lijken te
menen dat er geen probleem is met excessieve beloningen, noch in
Nederland, noch in de Europese Unie.
De maatregel om op pensioenopbouw boven € 185 000 fiscaal te blijven
te faciliteren juichen de leden van de CDA-fractie om twee redenen van
harte toe:
– De aftopping was een mooie manier om belastinginkomsten, die pas
over 20 tot 50 jaar genoten zouden worden, naar voren te halen in de
tijd. Het is beter dat op het hoogtepunt van de vergrijzing de overheid
een belastingclaim heeft op de inkomsten, die dan genoten worden.
Dat werkt de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in de hand. En
zo komt de overheid niet in de verleiding om deze grens elk jaar
opnieuw vast te stellen om de begroting rond te krijgen.
– De overheid legt niet langer impliciet een maximum salaris op aan de
marktsector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

1

In plaats van deze maatregel stelt de regering een drietal gerichte maatregelen tegen excessieve beloningen voor. De leden van de CDA-fractie zijn
verheugd dat de regering zich daarbij heeft laten leiden door de inbreng
van de CDA-fractie in het debat over de algemeen financiële beschouwingen voor het jaar 2008 en de motie-Kortenhorst bij het belastingplan
2008
De leden van de CDA-fractie menen wel dat de aandeelhoudersvergadering effectief het beloningsbeleid moet kunnen controleren, ook in situatie
van overname.
Zij merken op dat de commissie Frijns in zijn derde monitoring rapport
geadviseerd heeft om de vertrekvergoedingen onverwijld te publiceren,
tenzij een zwaarwichtig belang zich daartegen verzet en de change of
control clausules onverwijld openbaar te maken (pagina 99–100 van het
derde rapport over de naleving). De Tweede Kamer heeft gevraagd
middels de aangenomen motie-Omtzigt/Weekers deze aanbevelingen als
wettelijk na te leven code op te nemen. Deze leden merken op dat de
minister deze motie ontraden heeft en zij wachten nog steeds op een
brief, waarin gesteld wordt hoe deze motie wordt uitgevoerd.
Zij merken op dat bij de overname van het staatsbedrijf Connexxion de
100% aandeelhouder niet op de hoogte zegt te zijn geweest van de
overnamebonussen. Dat zou met deze maatregel toch echt voorkomen
zijn.
Fiscale maatregelen topinkomens

1. Werkgeversheffingen bij excessieve vertrekvergoedingen
De leden van de CDA-fractie stellen met de regering vast dat de bepaling
over beloningen bij vertrek onvoldoende werd toegepast en dat het
daarom gepast is om de beloningen, die verder gaan dan de codeTabaksblat te onderwerpen aan een extra werkgeversheffing. Het
toepassingspercentage van 20% op aanbeveling II,2,7 over de vertrekvergoedingen is zo laag dat ingrijpen gerechtvaardigd is en de fiscale
maatregelen zijn daarom gepast.
Wel hebben zij enige vragen, die op een aantal punten vooral technisch
van aard zijn:
– Waarom maakt het verschil van het inkomen tussen het jaar t-1 en het
jaar t-2 deel uit van de basis waarover geheven wordt? (factor a. op
pagina 14)
– Op welke wijze zal worden omgegaan met beloningsbestanddelen die
geheel of gedeeltelijk zijn uitbetaald in het buitenland in de jaren t-2,
t-1 en t?
– De kantonrechterformule kan leiden tot een ontslagvergoeding, die
hoger is dan één jaarsalaris. Daarom had de commissie Tabaksblat al
de aanbeveling aan de wetgever om het arbeidsrecht zo aan te passen,
dat de arbeidsrechterlijke ontslagbescherming niet langer op hen van
toepassing is. Hoe staat de regering tegenover dat voorstel?

2. Werkgeversheffing bij backservice pensioenen
De leden van de CDA-fractie stellen het op prijs wanneer de pensioenregeling van alle mensen binnen een onderneming op dezelfde manier
functioneert. Nu bijna alle eindloonregelingen omgezet zijn in middelloonregelingen is het logisch dat juist mensen met een forse carrièresprong ook een middelloonregeling hebben, zodat hun pensioen niet
gesubsidieerd wordt door mensen zonder carrièresprongen.
Ook bij deze maatregel hebben de leden nog een aantal vragen:
– Kan de regering aangeven op basis van welke actuariële aannames ze
een factor 4 voorstellen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

2

–

Waarom stelt de regering voor om deze maatregel pas op 1 januari
2010 in te laten gaan? Levert dat niet de mogelijkheid op om nog één
jaar een zo’n groot mogelijke backservice te storten of denkt de regering niet dat dat een probleem zal vormen?

3. Carried Interest
De carried interest regeling is buitengewoon ingewikkeld omdat onderscheid gemaakt dient te worden tussen lucratieve belangen en bijvoorbeeld normale regelingen voor personeel. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering of zij voornemens is om op een vast moment te
evalueren of de maatregelen het beoogde effect hebben of dat er
constructies gevonden zijn die onterecht nog in box 3 vallen, omdat zij
buiten de nieuwe definitie vallen.
De regering geeft aan dat zij de uitvoeringsregeling loonbelasting 2001 zal
aanpassen; welke aanpassing staat haar voor ogen?
Nederland is niet het enige land dat maatregelen neemt: kan de regering
een vergelijking geven met de wetgeving (met name: wat wordt belast en
tegen welk tarief) van de ons omringende landen (Duitsland, België en het
Verenigd Koninkrijk)?
In de memorie van toelichting missen de leden van de CDA-fractie een
internationale paragraaf. De voorgestelde wetgeving zal van toepassing
zijn op velen die tijdelijk in Nederland werkzaam zijn, in meerder landen
dit soort inkomsten genieten en tijdens de looptijd van woonland veranderen. Kan de regering ingaan op hoe de wetgeving uitwerkt in deze situaties?
En wanneer een aantal werknemers de mogelijkheid geboden wordt om
in dezelfde instrumenten te investeren als private equity investeerders
vallen die dan onder de carried interest bepalingen of worden die gezien
als werknemersaandelen?

Budgettaire effect
Kan de regering de budgettaire effecten van de afzonderlijke maatregelen
nader duiden, zo vragen de leden van de CDA fractie.
Artikel H, artikel 32bb, onderdeel d
Hoe wordt het salaris berekend dat zou zijn verdiend in een jaar, als de
bestuurder in hetzelfde jaar in dienst treedt als opstapt? Hoe wordt er dan
een onderscheid gemaakt tussen de vaste beloningen, de variabele beloningen en de exit-vergoeding? Is er niet een grote mogelijkheid om tussen
deze drie inkomensbestanddelen te schuiven?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de fractie van de PvdA zijn zeer ingenomen met het voorliggende wetsvoorstel, dat de doelstelling heeft om excessieve beloningen
aan te pakken. Over een aantal aspecten van het wetsvoorstel hebben zij
nog vragen.
De discussie over topinkomens speelt ook in andere landen. Betekent dat
dat de kans dat hoofdkantoren uit Nederland zullen vertrekken hierdoor
helemaal niet zo groot is als door sommige betrokkenen wordt gesuggereerd? Is Nederland het eerste land dat met fiscale en wettelijke maatregelen komt om excessieve beloningen te belasten? Weet de regering
welke landen nog meer wetgeving voorbereiden?
Kan de regering aangeven wat de stand van zaken is van het voorstel dat
bestuurders bij fusie of overname geen eigen belang mogen hebben? Is
het mogelijk om in het wetsvoorstel op te nemen dat variabele beloning
bevroren wordt wanneer zich een mogelijke overname aandient, om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

3

excessen te voorkomen waarbij topmanagers tientallen miljoenen krijgen
vanwege waardevermeerdering van deze pakketten?

Fiscale maatregelen topinkomens
1. Werkgeversheffing bij excessieve vertrekvergoeding
In de media is door verschillende commentatoren opgemerkt dat personen die net onder de grens van 500 duizend euro blijven, geen belastingheffing over hoge vertrekvergoedingen hoeven te betalen. Wat is hierop
de reactie van de regering? Wat gebeurt er als iemand een «excessieve»
vertrekvergoeding krijgt op basis van een uitspraak van de rechter?
2. Werkgeversheffing voor backservice voor hoge inkomens
Heeft de regering overwogen om in plaats van de voorgestelde maatregel
de maximale pensioengrondslag te beperken tot 500 duizend euro, om
daarmee het voorstel eenvoudiger te maken?
3. Carried interest
De leden van de PvdA-fractie vragen of het waar is dat de extra belastingheffing op aandelenpakketten als beloning nadelig uitpakt voor gewone
werknemers. Denkt de regering dat de in de wet gemaakte uitzondering
voor werknemers juridisch houdbaar is? In hoeverre is de regering
beducht voor constructies waardoor deze belasting kan worden ontweken?
Is de regering bereid om de werking van de wet na een aantal jaar te
evalueren? Zo ja, na hoeveel jaar zou dat moeten gebeuren?
Ten slotte zijn de leden van de PvdA-fractie erg benieuwd naar de reactie
van de regering op de opmerkingen van de NOB op onderhavig wetsvoorstel. Daarnaast stellen deze leden het op prijs een reactie te krijgen op de
oratie van dhr. Henk Vording, die hij op 30 mei 2008 in Leiden heeft
gehouden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen van het wetsvoorstel Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. Alhoewel deze leden de intentie achter de drie voorstellen
steunen, missen zij een integrale aanpak van de topinkomens die echt
hout snijdt. De voorstellen richten zich slechts op specifieke deelproblemen en zullen dan ook niet zorgen voor een ommekeer in de toenemende scheefgroei. Zelfs nadat in de afgelopen 25 jaar de salariskloof
tussen topbestuurders en werknemers is verdrievoudigd, zegt ook deze
minister net als zijn voorgangers hoofdzakelijk in zetten op zelfregulering.
Een echte analyse en integrale oplossingen die het effectiefst zijn voor het
probleem van de topinkomens ontbreken.
De toename van de topinkomens vorig jaar met gemiddeld 24 procent
werd voornamelijk veroorzaakt door stijging van de variabele inkomens
van topbestuurders. Kees Cools, lid van de Monitoring Commissie
Corporate Governance Code en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit
Groningen, noemde in een onderzoek in 2005 excessieve optiebeloningen,
een variabele beloningsvorm dus, als oorzaak voor boekhoudschandalen,
zoals bij Enron en Ahold. De waarde van de aandelenopties van de
bestuursvoorzitters van frauderende ondernemingen was gemiddeld 10
keer hoger dan de waarde van de optiepakketten bij de 25 eerlijke ondernemingen, terwijl de basisbeloning ongeveer gelijk was. Ook nu hebben
we bij de kredietcrisis de onwenselijke kanten gezien van prestatieafhankelijke bonussen. Zolang de minister niet bereid is iets te doen aan
excessieve variabele beloningen, vrezen de leden van de SP-fractie dat er
weinig terecht zal komen van zijn eigen verkiezingsbelofte. Deelt de rege-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

4

ring de mening dat prestatie-afhankelijk in de praktijk betekent dat de
salarissen van topmanagers nog meer afhankelijk worden van de winst of
van de aandeelhouderswaarde? Of gaat de regering er van uit dat de
variabele beloningen bij de meeste organisaties voor een belangrijk deel
afhankelijk zullen worden gemaakt van maatschappelijke belangen of de
belangen van werknemers? Zo ja, op welke studie baseert de regering
haar bevindingen? Deelt de regering de mening dat het noemen van één
of twee goede voorbeelden niet hetzelfde is als het constateren van een
maatschappelijke tendens? Eén zwaluw, hoe welkom die ook is, maakt
nog geen zomer.
In 2003 stelde de commissie Tabaksblat voor de variabele beloningen te
maximeren op 50 procent van het totale inkomen. Kan de regering
aangeven wat zij vindt van zo’n maximering? Vindt zij ook dat de recente
grote stijging van de variabele beloningen van topbestuurders daartoe
extra aanleiding geeft?
De leden van de SP-fractie betreuren het feit dat de aftopping van de
omkeerregel bij pensioenen is komen te vervallen. Daardoor blijft hier
sprake van een subsidie die vooral te goede komt aan het rijkste deel van
de bevolking. Ook betreuren ze het intrekken van de maatregel om
30-procentregeling aan te pakken, waar veel topbestuurders van profiteren.
De drie in deze wet genoemde maatregelen hebben niet zozeer betrekking
op de inkomens van topbestuurders, maar eerder op hoge inkomens in
het algemeen in enkele specifieke situaties. Erkent de regering dat er juist
wel een reden is om maatregelen specifiek op bestuurders te richten,
omdat zij zich dichter bevinden bij de besluitvorming over de topinkomens?
De leden van de SP-fractie ondersteunen de 30 procent heffing over
excessieve vertrekvergoedingen. Vergoedingen die voortkomen uit uitoefening of vervreemding van aandelenoptierechten die voor het jaar t-1 zijn
gemaakt vallen niet onder deze heffing. Dat betekent dat topbestuurders
nog steeds met een grote hoeveelheid geld kunnen vertrekken zonder
extra heffing, zolang de aandelenoptierechten maar enige tijd geleden zijn
toegekend. Houdt de regering er rekening mee dat als gevolg van deze
maatregel de aandelenoptierechten simpelweg eerder worden toegekend?
De werkgeversheffing voor backservice voor hoge inkomens is mogelijk
een goede maatregel om excessieve eindloonregelingen aan te pakken. Is
het niet effectiever en eenvoudiger om wettelijk vast te leggen dat
bestuurders niet kunnen profiteren van een eindloonstelsel indien het
eigen personeel is overgaan op een middelloon stelsel? Is de minister het
er mee eens dat deze maatregel niet als vervanging kan worden gezien
van de aftopping van de omkeerregel?
Waarom is er maatregelen voor de excessieve vertrekvergoedingen en de
backservice gekozen voor een grens van 500 000 terwijl bij de maatregel
in het belastingplan over de omkeerregel nog werd uitgegaan van
185 000? Heeft de pseudo-eindheffing op enigerlei wijze effect op het
bedrag dat een bedrijf aan vennootschapsbelasting moet afdragen? Zo ja,
op welke wijze?

1

Aanhangsel Handelingen, nr. 2258, vergaderjaar 2006–2007.
Aanhangsel Handelingen nr. 519, vergaderjaar 2007–2008.

2

De leden van de SP-fractie steunen in principe ook de voorgestelde regeling voor carried interest. Het is niet meer dan logisch om in essentie
variabel loon ook gewoon als loon te belasten. Uit de beantwoording van
Schriftelijke Vragen van het lid Irrgang van 28 juni 20071 en 7 augustus
20072 over carried interest bleek al dat de belastingdienst op dit moment
genoodzaakt is met vaststellingsovereenkomsten te werken voor carried
interest; het was in de praktijk namelijk niet duidelijk of hier in box 1
belasting over kon worden geheven. De minister geeft in de Memorie van
Toelichting aan de onduidelijkheid weg te willen nemen en naar een even-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

5

wichtiger belastingheffing op carried interest te streven. Dit geeft volgens
de leden van de SP-fractie al aan dat ontvangers van dit soort vormen van
beloning er waarschijnlijk fiscaal gemakkelijk vanaf komen. Daarom willen
de leden van de SP-fractie de centrale vraag uit eerder vermelde Schriftelijke Vragen nogmaals stellen aan de minister: betaalt een schoonmaakster in Nederland naar verhouding meer belasting dan een private equity
manager?
De leden van de SP-fractie vragen echter wel hoe effectief deze regeling
gaat worden. Het totale pakket aan maatregelen heeft betrekking op ten
hoogste 2000 personen. De reikwijdte van deze regeling is mogelijk nog
beperkter. Kan de regering aangeven hoeveel personen er onder dit specifieke deel zullen vallen?
Bij de bepaling of er sprake is van een verband tussen lucratief belang en
werkzaamheden zijn de feiten en omstandigheden bepalend waarbij de
belastingdienst de bewijslast heeft. Bestaat er niet het gevaar, zo vragen
de leden van de SP-fractie, dat in de praktijk de belastingdienst dat
verband moeilijk zal kunnen bewijzen en op die manier deze beloningsvormen alsnog buiten schot blijven? Bestaat er ook niet het gevaar dat
uiteindelijk de rechter zal moeten beoordelen wat die feiten en omstandigheden precies zijn en dat daarmee deze regeling zijn doel mist, namelijk
vooraf duidelijkheid verschaffen? Waar denkt de minister aan bij deze
feiten en omstandigheden en komt hij eventueel met richtsnoeren?
Uit de praktijk komen bovendien geluiden op dat de regeling te breed zou
zijn. Ook aandelenregeling voor «gewone» werknemers zouden onder de
regeling vallen. De leden van de SP-fractie vragen de regering dan ook of
er niet ergens in de wettekst of toelichting dient opgenomen te worden
dat degene die de beloning ontvangt direct invloed moet kunnen uitoefenen op management- of aandeelhoudersdoelen. Veel werknemers
hebben natuurlijk niet direct invloed op de winstgevendheid of een overname. Het bestuur heeft dat wel.
Het NOB heeft vragen gesteld met betrekking tot terugwerkende kracht en
overgangsrecht. Hoewel de leden van de SP-fractie de mening van het
NOB hierover niet op voorhand delen, moet wel worden voorkomen dat
de regeling vroegtijdig kan worden afgeschoten door de rechter wegens
strijd met het EVRM. Graag een reactie van de regering.
Meer in zijn algemeenheid vragen de leden van de SP-fractie of de regering sowieso in kan gaan op de vragen opgeworpen door de NOB.
Hoe verhouden de gedane voorstellen zich tot EU-wetgeving en belastingverdragen? De leden van de SP-fractie ondersteunen de regering in zijn
intenties voor een internationale aanpak van de topinkomens. Kan de
regering aangeven welke concrete voorstellen zijn gedaan in EU-verband?
Kan de regering bovendien aangeven welke maatregelen in andere landen
worden genomen, in het bijzonder in het Verenigd Koninkrijk?
De leden van de SP-fractie vragen deze regering welke meetbare doelen
het eigenlijk heeft gesteld aan zichzelf ten aanzien van de topinkomens?
Kan dit worden uitgedrukt in concrete getallen? Ook ten aanzien van het
voorliggende wetsvoorstel vragen de leden van de SP-fractie hoe kan
worden getoetst in welke mate de excessieve beloningen van bestuurders
zijn aangepakt? Kan de regering aangeven welke concrete toetsingscriteria er komen voor de mate van gedragsverandering bij bedrijven?
Gaat zij bijvoorbeeld onderzoeken in welke mate er in nieuwe contracten
andere afspraken zullen worden gemaakt over vertrekvergoedingen?
Er wordt geschat dat de nieuwe voorstellen gezamenlijk 60 miljoen
opbrengen. Een lagere opbrengst dan verwacht kan wijzen op een succes-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

6

volle maatregel, maar kan ook wijzen op belastingontwijkend gedrag. Hoe
kunnen de belastingautoriteiten zien in hoeverre daar sprake van is en hoe
wordt dit inzichtelijk gemaakt naar de Tweede Kamer? Hoeveel moet elke
van de drie maatregelen afzonderlijk gaan opleveren?
Hoe gaat de handhaving er uit zien van deze wetgeving? Deelt de regering
de mening dat de populatie van belastingbetalers die onder deze regels
vallen dusdanig klein is dat ze gemakkelijk over het hoofd kunnen worden
gezien wanneer er gewerkt wordt met algemene steekproeven? Kan de
regering aangeven hoe hoog de geschatte uitvoeringskosten zijn voor de
belastingdienst, ook indien ze worden opgevangen binnen de begroting
van de belastingdienst zelf?
Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie de regering zich in scherpe
bewoordingen uit te laten over de dreigementen die zijn geuit door enkele
topbestuurders om ons land met hoofdkantoor en al te verlaten wanneer
hun topinkomens in gevaar zouden komen. De aanpak van topinkomens
moet de uitkomst zijn van een democratisch proces waarin iedereen kan
meepraten, niet de uitkomst van chantage van een kleine groep topbestuurders.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met grote zorg kennis genomen van
onderhavig wetsvoorstel. Het wetsvoorstel omvat drie fiscale maatregelen
die zijn gericht op het voorkomen van excessen in beloningsbeleid, aldus
de regering. De aan het woord zijnde leden zijn met de Raad van State van
mening dat het wetsvoorstel een probleemdefinitie en analyse van excessieve beloningen ontbeert, achten het tijdstip van overheidsingrijpen
evenals instrumentkeuze onjuist, wijzen op technische mankementen en
complexiteit, signaleren dat de consistentie van het fiscale recht en de
betrouwbaarheid van de Nederlandse fiscale wetgever hiermee (verder)
onder druk komt te staan, signaleren dubbele belastingheffing die de
Staat tot dusverre in verdragen met andere naties juist placht te voorkomen en missen overgangsrecht. Al met al vinden zij dit wetsvoorstel
geen beste beurt van de regering: technisch onduidelijk en onvolkomen
waarmee de belastingdienst en fiscale praktijk slecht mee uit de voeten
kan; fiscale justitiabelen worden overgeleverd aan de goedheid van de
instecteur en schadelijk voor het vestigingsklimaat. Opvallend is dat de
regering de Raad van State erkentelijk is voor de voortvarendheid
waarmee het advies is uitgebracht. De leden van de VVD-fractie hadden
liever gezien dat de regering serieuzer was ingegaan op de vernietigende
kritiek van de Raad van State en tot heroverweging was overgegaan.
Daarin had de regering kracht kunnen tonen door zich kwetsbaar op te
stellen. Maar dat kan alsnog. Beter ten halve gekeerd dan ten hele
gedwaald. De aan het woord zijnde leden hebben vooralsnog vertrouwen
in een constructieve dialoog tussen regering en parlement.
De leden van de VVD-fractie vinden de benadering van de regering die
«excessieve beloningen» met de werkgeversheffing goed meent te
hebben «aangepakt» kinderachtige symboolpolitiek. Zij zijn er nog niet uit
of deze maatregel de naam: «symbooltax» (wegens de hoge symbolische
waarde), «graaitax» (namelijk «graaien» door de staat middels dubbele
heffing) of: «broddeltax» (wegens het technische werk dat is afgeleverd)
de annalen in gaat. Zij vragen de regering welke van de drie benamingen
zij zelf het meest toepasselijk acht. De aan het woord zijnde leden achten
een principiële discussie over ingrijpen in de beloningen in de markt
gewenst. Waarom doet de overheid dit? De overheid zou haar aandacht
moeten vestigen op de topinkomens in de publieke sector, waaronder
overheidsbedrijven, aangezien dat om belastinggeld gaat. Daarnaast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

7

moeten de checks & balances in de corporate governance zodanig zijn
geregeld dat het zelfreinigend vermogen van de markt zijn werk kan doen.
Hieronder gaan zij daar nader op in.
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de toelichtende stukken
sprake is van grove taalvervuiling: excessieve beloningen en topinkomens
worden als synoniemen gehanteerd. Dit bevestigd het beeld van Nederland dat veel verdienen niet mag. Is dat ook de bedoeling van de regering? Zo neen, op welke wijze gaat zij dit beeld corrigeren? Kan de regering aangeven wat voor impact dit beeld heeft op het Nederlandse
vestigingsklimaat? Kan de regering aangeven wat zij onder topinkomen
verstaat en wat zij als excessief beoordeelt en dit vervolgens ook goed
motiveren? Zij wijzen erop dat de regering in de miljoenennota 2008 en de
algemene financiële beschouwingen de «topinkomens» nog wilde
aanpakken met het aftoppen van de aftrekbaarheid van pensioenpremies
op € 185 000,– en het zwaarder belasten van dure huizenbezitters. Thans
is kennelijk die definitie van «topinkomens» losgelaten en richt de regering zich op andere groepen. Kan de regering exact definiëren wat zij
onder «topinkomen» verstaat, en welk «topinkomen» zij onder welke
omstandigheden nog wel, en wanneer niet maatschappelijk aanvaardbaar
acht. Wat vindt de regering in dit geval van de beloning van «topartiesten» en «topsporters»?
De minister van Financiën heeft aangegeven inmiddels ook in Europa
steun te ondervinden voor zijn benadering. Waaruit bestaat die steun? Zo
vragen de leden van de VVD-fractie. En hoe wordt in de respectieve
EU-lidstaten het fenomeen «topinkomen» gedefinieerd en wanneer
spreekt men daar van een exces? In dit kader is de grote publieke steun
van premier Juncker van Luxemburg om in EU iets te doen aan inkomensexcessen wel van twijfelachtige waarde. Immers Luxemburg is een land
met bankgeheim en steunt hierdoor belastingvlucht. Hoe rijmt de regering
deze 2 dossiers? Is zij blij met de steun van een dergelijk land? En ziet de
regering een einde aan het bankgeheim in Luxemburg?
De aan het woord zijnde leden zijn van mening dat een topinkomen niet
noodzakelijkerwijs excessief hoeft te zijn. Een topprestatie mag volgens de
aan het woord zijnde leden ook top beloond worden. Met een topinkomen
is in dit geval dan ook niets mis. Zij vragen de regering daarop te reflecteren. Er is in de ogen van de aan het woord zijnde leden pas sprake van
excessen, wanneer de beloning niet te rechtvaardigen valt aan de hand
van de geleverde prestaties, uiteraard gegeven de arbeidsmarktspecifieke
situatie. Het systeem van checks & balances binnen een onderneming
moet zodanig uitgerust zijn dat dit soort excessen worden voorkomen. Zij
wijzen op de recente ontwikkelingen waarbij bedrijven zich rekenschap
geven van de best-practices in het kader van de corporate governance
discussie alsmede de nog recentere ontwikkelingen waarbij de aandeelhoudersvergadering de voorgestelde beloningspakketten heeft afgewezen. Om deze reden achten de aan het woord zijnde leden – nog los
van de inhoud van de maatregel – overheidsingrijpen thans erg voorbarig.
Zij vragen of de regering zich heeft gerealiseerd dat de aandeelhoudersvergadering pas op 1 oktober 2004 het wettelijke vaststellingsrecht heeft
gekregen om in te grijpen in de beloningsstructuur? Zou het niet voor de
hand hebben gelegen te inventariseren in welke gevallen daarvan inmiddels gebruik is gemaakt. Ware het niet beter deze ontwikkeling te stimuleren dan aandeelhouders nu af te straffen door hen – naast een mogelijke
te hoge gouden handdruk, al dan niet opgelegd of afgedwongen door de
Nederlandse rechtspraktijk – ook nog een op hun rendement te korten
middels een werkgeversheffing? Ziet de regering dat uiteindelijk de
aandeelhouders deze strafheffing betalen? Is de regering bereid om
aandeelhoudersvergaderingen meer mogelijkheden te bieden om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

8

voortaan nog effectiever te kunnen reageren op een onbevredigend
bezoldigingsvoorstel, zoals certrificaathouders altijd de mogelijkheid te
bieden te kunnen stemmen over het bezoldigingsbeleid? Zo neen,
waarom niet? Zo ja, wanneer en in welk wetsvoorstel gaat de regering
artikel 2:118a BW leden 2,3 en 4 schrappen? Geeft dit aanleiding het wetsvoorstel te heroverwegen? Zo neen, is de regering bereid een horizonbepaling op te nemen om de zelfregulering wel een kans te geven?
Ook kan in de ogen van de leden van de VVD-fractie sprake zijn van een
exces in geval van «payment for failure». Maar dit is juist door de overheid in de hand gewerkt door de rigide en achterhaalde ontslagbescherming en kantonrechtersformule die «gouden handdrukken» tot excessieve
omvang in de hand heeft gewerkt. Wanneer het ontslagrecht zou worden
versoepeld, kantonrechtersformule afgeschaft c.q. gehalveerd en gemaximeerd tot een jaarsalaris en bovendien de bestuurder van een onderneming uit het arbeidsrecht wordt gehaald, zal aan het verwerpelijke fenomeen «payment for failure» ras een einde komen. Zeker gecombineerd
met de grotere betrokkenheid van de aandeelhoudersvergadering zoals
hiervoor geschetst. Bovendien kan het wetsvoorstel ervoor zorgen dat de
werkgever een strafheffing krijgt indien een werknemer wordt ontslagen
(om welke reden dan ook; hoeft niet slecht functioneren te zijn) en van de
kantonrechter een schadevergoeding krijgt toegewezen. Dit hoeft niet te
gaan om een lid van de RvB maar kan een «normale» werknemer zijn die
goed verdient. Hier botsen twee wettelijke regelingen; hier zal een keuze
moeten worden gemaakt en voorkeur gaat uit naar het niet fiscaal verder
afstraffen van de werkgever. Waarom heeft de regering niet de versoepeling van het ontslagrecht, versobering van de ontslagvergoeding en het
uit het arbeidsrecht halen van bestuurders prioriteit gegeven boven dit
wetsvoorstel?
Eveneens kan er in de ogen van de leden van de VVD-fractie sprake zijn
van een exces in geval van een topbeloning in verband met de overname
van een bedrijf terwijl de belangen van de bestuurder niet parallel lopen
met die van de eigenaar(s) (tegenstrijdig belang). Dit kan worden tegengegaan met specifieke wetgeving die tegenstrijdige belangen van bestuurders bestrijdt. Dit wetsvoorstel heeft de regering thans in voorbereiding.
Waarom heeft de regering niet eerst de tegenstrijdige belangen geregeld
alvorens fiscale maatregelen als de onderhavige – die overigens totaal
niet passen binnen het Nederlandse fiscale stelsel – in overweging te
nemen?
Tenslotte zien de leden van de VVD-fractie een exces in geval van werknemers op de werkvloer loonmatiging wordt verlangd, mede in het licht van
de concurrentiepositie en de top niet het goede voorbeeld geeft. Maar
tegen dit soort excessen is de vakbeweging als CAO-partner zeer wel in
staat het bestuur een koekje van eigen deeg te geven.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering in te gaan op de door
hen genoemde excessen en de instrumenten om deze excessen te
bestrijden. Voorts vragen zij de regering aan te geven welke excessen zij
nog meer ziet en waarom dan toch nodig is, en wel nu, van de voorgestelde maatregelen.

Dubbele belasting
De Raad van State snijdt volgens de leden van de VVD-fractie terecht het
punt aan dat de regering met dit wetsvoorstel dubbele belastingen introduceert. MvT: «In reactie op de opmerking van de Raad dat de voorgestelde werkgeversheffingen leiden tot een dubbele heffing over bepaalde
beloningsbestanddelen kan worden gezegd dat er in economische zin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

9

weliswaar sprake is van een dubbele heffing, maar in juridische zin niet.
Er is namelijk geen sprake van een dubbele heffing over dezelfde grondslag bij dezelfde belastingplichtige.»
De leden van de VVD-fractie leiden hieruit af dat de usance van een
teleologische interpretatie voor de NL fiscale regels niet meer geldt; de
regering geeft aan dat een grammaticale interpretatie de teleologische
opzij zet. Waarom heeft de regering niet gewoon eerlijk aangegeven dat
economische dubbele belasting inderdaad de bedoeling is? En op welke
terreinen overweegt de regering verder nog economische dubbele belasting te introduceren? Welke gevolgen heeft dit voor het beleid inzake
verdragen ter vermijding van dubbele belasting? Door de aanval van RvS
proberen te ontzenuwen impliceert de regering dat agressieve tax planning in NL mogelijk is zolang er maar een juridische tekst is die de transactie ondersteunt ook al is het in strijd met doel van de wet. Dit kan toch
niet de bedoeling zijn? De aan het woord zijnde leden geven de regering
in overweging de economisch dubbele belasting te heroverwegen en
weer zuiver in de fiscale leer te worden.

Carried interest
De leden van de VVD-fractie zijn met de Raad van State van mening dat
het opnemen van de regeling voor beloningen uit hoofde van carried
interest in dit wetsvoorstel nadere toelichting behoeft. Dit is namelijk een
onderdeel dat weinig van doen heeft met het rapport inzake Corporate
Governance; de enige overeenkomst is dat het om hoge inkomens gaat.
De aan het woord zijnde leden vinden het dan ook onbegrijpelijk dat de
regering deze maatregel in hetzelfde wetsvoorstel heeft gegoten als de
andere maatregelen.
De leden van de VVD-fractie zijn met de Vereniging van Participatiemaatschapijen van mening dat een einde gemaakt moet worden aan de situatie
van onzekerheid voor Nederlandse en buitenlandse investeringsmaatschappijen en managers ten aanzien van belastingheffing over carried
interest regelingen en dat een duidelijke en evenwichtige heffing van
carried interest regelingen moet worden geintroduceerd, in lijn met regelgeving hieromtrent in het buitenland, zodat het Nederlandse vestigingsklimaat als concurrerend en betrouwbaar wordt beschouwd.
Voor zover de regeling een anti-misbruik of anti-ontwijk oogmerk vinden
de leden van de VVD-fractie de gedachte erachter dus niet zo vreemd.
Momenteel wordt namelijk inkomen belast in box 1 (arbeidsinkomen,
winst uit onderneming, resultaatgenieter) of box 2 (aanmerkelijk belanghouder in een vennootschap) of box 3 (vermogen). Juist box 1 inkomen
wordt zwaar belast; arbeid leidt tot inkomen en dat wordt tegen progressief tarief belast. Ook winst uit onderneming, waarbij de ondernemer bij
uitstek risicodragend vermogen verstrekt, wordt als zodanig belast.
Inspanningen die niet als loon of winst kunnen worden aangemerkt, maar
wel enige inspanning/toepassen kennis vereisen, worden als resultaat uit
overige werkzaamheid belast. In box 3 wordt het inkomen forfaitair belast.
Hierbij geldt dat hoge rendementen niet zwaar worden belast omdat
tussen inkomen (o.a. waardestijging) en ter beschikking stellen van
vermogen geen verband bestaat (geen invloed).
Van carried interest beloningen, die tot dusver soms in box 3 werden
belast, vragen de leden van de VVD-fractie zich af of dit onder huidige
jurisprudentie en wetgeving niet al onder resultaat uit overige werkzaamheid dienen te vallen. Tenslotte is bij private equity managers wel degelijk
sprake van inspanning om een bovengemiddeld resultaat te behalen,
waarbij soms geen tot weinig risicodragend kapitaal wordt verstrekt. De
manier van vormgeven van deze beloningen verhindert echter een aanpak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

10

en het wetsvoorstel pakt dit nu wel aan. De aan het woord zijnde leden
zien op zichzelf niet zoveel bezwaren tegen de gedachte hierachter. Wel
vragen zij hoe in New York en Londen dergelijke beloningen nu belast
worden c.q. welke pogingen hiertoe worden gedaan. De leden van de
VVD-fractie zijn met de regering van mening dat het niet acceptabel is dat
dergelijke private equity managers zo weinig belasting betalen, terwijl
ondernemers die echte risico’s dragen tot 52% belast worden. Een
toptarief dat de aan het woord zijnde leden overigens te hoog vinden,
maar dat terzijde. De voorgestelde regeling voorziet in 52% heffing. Dit
loopt internationaal uit de pas, mede door het ontbreken van een corresponderende aftrek (VPB) bij de vennootschap. Kan de regering hierop
ingaan? Is in dit licht een kwalificatie als fictief ab overwogen? De voorgestelde regeling houdt geen rekening met het investeringskarakter. Alle
rendementen worden belast met 52%. Is het niet evenwichtiger indien
alleen het overrendement dat wordt gerealiseerd door de hefboomwerking belast wordt als resultaat overige werkzaamheden? De private
equity branche is zeer internationaal van karakter. Nederland moet zich
met zijn fiscaal vestigingsklimaat niet uit de markt prijzen. Zij vragen of de
regering dit onderschrijft. De leden van de VVD-fractie vragen de regering
dan ook in een fiscaal-rechtsvergelijkend overzicht aan te geven hoe zowel
de systematiek als de belastingdruk van het Wetsvoorstel zich kan meten
met de belastingheffing van carried interest regelingen binnen Europa.
Klopt het dat binnen Europa de belastingheffing over de met een carried
interest regeling gerealiseerde rendementen gemiddeld rond 20–25%
liggen, maar is de regelgeving anders is vormgegeven?
Qua bereik van de maatregel zijn er kritische noten te kraken. De criteria
zijn te zacht, de voorgestelde wettekst geeft aanleiding tot talloze vragen
en het wetsvoorstel bevat te veel «overkill». De leden van de VVD-fractie
kunnen alleen akkoord gaan met een sterk afgeslankt voorstel waarvan de
tekst zorgvuldiger is geformuleerd en waar beter over is nagedacht.
De leden van de VVD-fractie merken op dat in het wetsvoorstel geen
eerbiedigende werking is opgenomen. Omdat ook dient te worden afgerekend over de waarde van de investering die is aangegroeid voor de datum
inwerkingtreding van het wetsvoorstel, is er effectief sprake van terugwerkende kracht. Bovendien wordt geen rekening gehouden met al afgedragen Box 3 belasting, wat dubbele heffing tot gevolg heeft. De leden
van de VVD-fractie vinden dit onaanvaardbaar. Zij vragen de regering bij
nota van wijziging een overgangsregeling in te bouwen zoals eerbiedigende werking voor belangen die al werden gehouden voor 13 mei 2008
of een step-up regeling. Ook een eventuele fiscale afrekening bij immi- en
emigratie van personen die een lucratief belang houden ondervinden
genoemde onrechtvaardigheid. Ook hier zou een step-up regeling van
toepassing moeten zijn. De aan het woord zijnde leden geven de regering
in overweging zulks alsnog bij nota van wijziging te regelen.
Het onderbrengen van de opbrengsten uit een lucratief belang onder het
resultaatregime, leidt ook tot veel onduidelijkheid bij toepassing van de
belastingverdragen en kan tot dubbele heffing leiden. De aan het woord
zijnde leden wensen van de regering te vernemen of in voorkomende
gevallen van dubbele heffing Nederland bereid is om terug te treden of
een creditering van de buitenlandse belasting toe te staan.
De initiële reikwijdte van het Wetsvoorstel betrof zogenaamde carried
interest regelingen. Onder de voorgestelde wettekst vallen niet alleen
carried interest regelingen maar ook reguliere management participaties
en zelfs medewerkerparticipaties binnen een private equity of venture
capitalist omgeving. Middels een persbericht op 22 mei 2008 heeft de
minister bestreden dat de regeling ook ziet op medewerkerparticipaties en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

11

alleen bedoeld is voor regelingen die voorzien in bijzondere condities,
zoals een hefboomwerking. De leden van de VVD-fractie juichten dit in
beginsel toe maar vragen om een vastlegging en verduidelijking hiervan
in de wettekst. Wat gebeurt er bijvoorbeeld in situaties waarbij aan medewerkers de mogelijkheid wordt geboden om in dezelfde instrumenten te
investeren als de private equity investeerders (de zogenaamde Strip) met
hetzelfde verwachte rendement? Het is gebruikelijk dat op een dergelijke
investering een aanbiedingsregeling bij einde dienstverband van toepassing is. Deze regelingen worden voornamelijk aan een brede groep werknemers aangeboden en er is geen sprake van een hefboomwerking ten
opzichte van de investeerders. Vallen op basis van de wettekst dergelijke
regelingen binnen het bereik van de wetgeving?
Daarnaast wijkt onder het Wetsvoorstel de regeling voor vergelijkbare
rechten af van de regeling zoals van toepassing op een investering in
aandelen. Dit betekent dat indien werknemers een winstafhankelijke
lening verstrekken aan hun werkgever, deze lening in beginsel onder het
bereik van het Wetsvoorstel valt ongeacht of er sprake is van een
hefboom effect of een disproportioneel rendement. Is dit een beoogd
effect van het Wetsvoorstel?
Naast bovengenoemde situaties zijn er volgens de leden van de
VVD-fractie nog tal van andere onbedoelde situaties die onder de reikwijdte van het voorstel vallen. Is het de intentie van de minister om,
bijvoorbeeld, een zelfstandig ondernemer die voor de uitbreiding van zijn
onderneming een investering in preferente aandelen aantrekt van een
durfinvesteerder (venture capitalist) onder deze wetgeving te laten vallen?
Op dit moment bestaan er veel onduidelijkheden in het Wetsvoorstel. Dat
komt door de gehanteerde begrippen en doordat de Memorie van Toelichting een veel ruimere interpretatie geeft dan blijkt uit de voorgestelde
wettekst. De leden van de VVD-fractie vragen verduidelijking ten aanzien
van begrippen als «het beogen van een beloning te zijn», «aandelenkapitaal», het verschil tussen middellijke en onmiddellijke belangen en de
reikwijdte van de regeling voor «vergelijkbare rechten». Dit is van belang
omdat de private equity branche zeer internationaal van aard is en hierdoor gebruik wordt gemaakt van uiteenlopende rechtsvormen (bijvoorbeeld: coöperaties, LLP’s, Luxemburgse holdingvennootschappen etc.) en
verschillende financiële instrumenten (Preferred Equity Certificates, Loan
Stock, Shareholder loans etc.). De gebezigde begrippen dienen daarom
nader te worden geobjectiveerd om onzekerheid voor de praktijk te voorkomen.
Een investering bestaat bovendien veelal uit verschillende instrumenten.
Op basis van de voorgestelde tekst is het onduidelijk of deze instrumenten
gescheiden dienen te worden beoordeeld of dat de totale investering als
een pakketinvestering dient te worden aangemerkt. Dit is bijvoorbeeld van
belang indien een zogenaamde ratchet regeling van toepassing is.

Vertrekvergoeding
Voor de toepassing van artikel 32bb wordt de vertrekvergoeding forfaitair
berekend. Uit het volgende voorbeeld blijkt dat salarisstijgingen in de 2
jaar voor ontslag niet alleen als ontslagvergoeding worden aangemerkt
(dat is al vreemd) maar dat deze stijging zelfs 2 keer wordt meegenomen:
Loon in jaar t-2: 600 000
Loon in jaar t-1: 650 000
Loon in jaar t: 650 000 + 1 000 000 ontslagvergoeding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

12

A: 1 650 000 (t) – 600 000 (t-2) = 1 050 000
B: 650 000 (t-1) – 600 000 (t-2) = 50 000
Vertrekvergoeding: 1 100 000. Excessieve deel: 1 100 000 – 600 000 =
500 000.
De salarisstijging van 50 000 in t-1 ten opzichte van t-2 wordt dus dubbel
bij de ontslagvergoeding opgeteld. Beter zou zijn voor A (t) -/- (t-1) te doen
en voor B (t-1) -/- (t-2). De leden van de VVD-fractie vragen de regering of
dit de bedoeling is en zo ja waarom. Zo neen, dan vragen zij met een nota
van wijziging te komen.

Administratieve lasten
Doelstelling van regeringsbeleid is vermindering van administratieve
lastendruk met 25%. De wetsvoorstellen vanuit het ministerie van Financiën die de leden van de VVD-fractie afgelopen jaar hebben gezien leiden
daarentegen zonder uitzondering tot administratieve lastenverzwaring in
plaats van -verlichting. Zo ook dit wetsvoorstel. De leden van de VVD-fractie vragen nader in te gaan op de administratieve lastendruk van dit wetsvoorstel en vragen gelijktijdig met welke «dekking»de regering komt om
dit zodanig te compenseren dat per saldo 25% reductie ook merkbaar
wordt gehaald.

Effectiviteit versus budgettaire haalbaarheid
De leden van de VVD-fractie vragen welk doel de regering met dit wetsvoorstel primair nastreeft: alternatieve dekking van € 60 mln. wegens het
niet doorgaan van de aftopping pensioenaftrek en fiscale behandeling
dure eigen woning of aanpak excessieve beloningsbestanddelen?
Wanneer de door de regering beoogde gedragseffecten zich effectueren,
wordt er een gat geslagen in de begroting. Hoe denkt de regering dat te
dekken? Wanneer de begrotingstaakstelling wordt gehaald, is het wetsvoorstel in termen van preventie mislukt. Het heeft dan louter een «punitief karakter» zoals de Raad van state stelt en zou getoetst moeten worden
aan artikel 6 EVRM.

Ten slotte
Wegens de zeer korte tijd tussen aanbieding wetsvoorstel en het verslag
hebben de leden van de VVD-fractie onvoldoende gelegenheid uitputtend
commentaar te geven. Zij verwachten van de regering dat serieus op de
ingebrachte punten wordt ingegaan. Voor zover nog niet aan de orde
gesteld verzoeken zij teven in te gaan op het commentaar van de Nederlandse Orde van belastingadviseurs dat vooral technisch van aard is.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met enige verbazing
kennis genomen van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden zijn vooral
verbaasd over de slechte inhoudelijke argumentatie bij het wetsvoorstel
en daaruit voortvloeiende stevige kritiek van de Raad van State. Verder
waren deze leden verbaasd door de ondertekening van de minister. Kan
de regering aangeven wanneer de staatssecretaris ondersteund wordt
door de minister bij fiscale wetsvoorstellen? Al veel eerder, bij de behandeling van het Belastingplan 2008, was de fractie van GroenLinks
verbaasd en teleurgesteld met de snelheid waarmee de regering en de
PvdA, het eigen voorstel om de omkeerregel bij hoge inkomens niet
langer toe te passen, lieten vallen. Deelt de regering de mening dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

13

onderhavige wetsvoorstel een andere doelstelling, te weten het ontmoedigen van bepaalde beloningsexcessen, heeft dan het beperken van de
omkeerregel. Het beperken van de omkeerregel had naar het idee van
deze leden veeleer de doelstelling om te komen tot een rechtvaardiger
fiscaal stelsel, waarbij fiscale subsidies voor hoge pensioenen niet langer
gewenst zijn. Daarmee zouden veel meer topinkomens door het oorspronkelijke voorstel geraakt worden. Kan de regering dit bevestigen? En
daarbij aangeven hoeveel mensen naar schatting door de beperking van
de omkeerregel zouden zijn geraakt, en hoeveel mensen met onderhavig
wetsvoorstel (uitgesplitst naar de 3 onderdelen).

ALGEMEEN
Inleiding
De leden van de fractie van GroenLinks vragen aan het regering om nog
eens kort en krachtig de maatregelen op te schrijven die de regering al in
gang heeft gezet, en waar de maatregelen in onderhavig wetsvoorstel een
aanvulling op zijn. De regering stelt dat de Code draagvlak kent bij het
bedrijfsleven, hoe staat het volgens de regering met het draagvlak onder
de bevolking van de topbeloningen en de jaarlijks voortdurende hoge
stijgingen van deze topbeloningen? De leden van de fractie van GroenLinks constateren met teleurstelling dat de regering de beloningshoogte
zelf en de hoge stijgingen volledig overlaat aan zelfregulering, terwijl juist
deze de afgelopen jaren als excessief kunnen worden gekwalificeerd. Is
het voor de regering denkbaar dat in de toekomst ook de hoogte en stijging van de beloning zelf reden kan zijn om met nieuwe fiscale maatregelen te komen?
De leden van de fractie van GroenLinks vinden het goed dat de regering
dit onderwerp op de Europese agenda heeft geplaatst. Kan de regering
aangeven wat de verwachting is van Europese onderhandelingen. Is het
reëel om op afzienbare termijn enig resultaat op Europees niveau te
bereiken?
De regering beschrijft dat de geschetste maatregelen tot stand zijn
gekomen na zorgvuldige afweging en dat daarbij verschillende aspecten
zijn beoordeeld. De leden van de fractie van GroenLinks zijn echter teleurgesteld in de argumentatie van de regering bij het wetsvoorstel. Deze
leden kunnen uit de Memorie van Toelichting niet aflezen dat het wetsvoorstel zorgvuldig en na afweging tot stand is gekomen. Deze leden
menen dat het er eerder op lijkt dat het wetsvoorstel een vluggertje was
waarbij de budgettaire opbrengst voorop stond. Is de regering van
mening dat het nadenken over mogelijke fiscale maatregelen tegen excessieve beloningen gebaat is bij een van tevoren vaststaande opbrengst die
als uitgangspunt wordt genomen? Gezien de jarenlange discussie over
topinkomens en excessieve beloningen en de jarenlange dreiging met de
fiscale route zouden we denken dat de regering de keuze heeft tussen
verschillende goed voorbereide opties op dit terrein. Graag hadden deze
leden ook in de Memorie van toelichting meerdere opties gezien die in de
afweging zijn betrokken en een benadering waarbij het budgettaire aspect
secundair zou zijn geweest. Indien de regering ook andere opties heeft
overwogen, kan zij die beschrijven alsmede een argumentatie waarom
deze opties het niet hebben gehaald.
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat de regering stelt
dat lastenverzwarende maatregelen gericht op excessieve beloningen per
definitie geen positieve invloed zullen hebben op het vestigingsklimaat.
De leden van de fractie van GroenLinks menen dat er zeer vele en belangrijkere factoren zijn voor een goed vestigingsklimaat en meent dat bijvoorbeeld stabiele arbeidsverhoudingen van groot belang zijn voor de aantrek-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

14

kelijkheid van een land. Is de regering het met deze leden eens dat het dan
goed is om niet te rechtvaardigen verschillen in beloning en niet uit te
leggen excessieve beloningen te voorkomen?
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat de regering stelt
dat het van belang is voor het draagvlak dat de maatregelen specifiek
worden gericht. Deze leden gaan ervan uit dat de regering het hier heeft
over het draagvlak onder het bedrijfsleven en toch niet het draagvlak
onder de bevolking?

FISCALE MAATREGELEN TOPINKOMENS
1. Werkgeversheffing bij excessieve vertrekvergoedingen
De leden van de fractie van GroenLinks vinden de hoogte van het als
vertrekvergoeding in aanmerking te nemen bedrag een zeer grove benadering van de feitelijke vertrekvergoeding. Tevens vragen deze leden aan
de regering of er niet toch een onderscheid te maken valt tussen vast en
variabel en hiermee in de fiscale behandeling rekening te houden. De
leden willen van de regering weten of het klopt dat er vertrekvergoedingen van meer dan 500 000 euro worden gegeven welke niet onder dit
voorstel vallen. Deze leden zouden dan toch de regering in overweging
willen geven om ook een absoluut bedrag te nemen waarboven vertrekvergoedingen worden belast.
2. Werkgeversheffing bij backservice voor hoge inkomens
De leden van de fractie van GroenLinks vinden het vreemd dat de regering
bij dit voorstel niet kiest voor de grens van 185 000 die zij ook bij het
oorspronkelijke voorstel van de beperking van de omkeerregel hanteerde.
Kan de regering aangegeven waarom daar niet voor is gekozen? Kan
tevens aangegeven wat het budgettaire effect zou zijn indien wel voor de
185 000 euro grens zou zijn gekozen? Kan de regering tevens aangeven
waarom gekozen is voor een heffing van 15% en of deze hoogte voldoende afschrikwekkend effect zal hebben. Wat zou het effect zijn indien hier
ook voor een 30% tarief zou zijn gekozen?
De leden van de fractie van GroenLinks willen van de regering weten of zij
het rechtvaardig vindt dat het nog steeds mogelijk is dat werknemers met
inkomens van meer dan 500 000 euro pensioen op basis van eindloon toe
te passen en erboven middelloon of beschikbare premie. De leden van de
fractie van GroenLinks menen dat het systeem dan echt nog te ruim is en
dat het niet rechtvaardig als werknemers in het hoogste segment in tegenstelling tot alle andere werknemers nog steeds een zeer groot gedeelte op
basis van eindloon fiscaal gefacilieerd krijgen. De leden van de fractie van
GroenLinks willen weten of de regering heeft overwogen om voor deze
hoge inkomens alleen nog middelloon fiscaal te faciliëren.
De leden van de fractie van GroenLinks zijn het met de Raad van State
eens dat de forfaitair berekende backservice-premies zodanig ruw bepaald
zijn doordat in geen enkel opzicht rekening wordt gehouden met diensttijd
en levensverwachting, dat zij tot een willekeurige heffing zal leiden. De
leden van de fractie van GroenLinks vinden de beperkte aanvulling naar
aanleiding van het commentaar niet toereiken. Zij willen van de regering
weten of het volgens haar onmogelijk is om bij de werkgeversheffing
rekening te houden met diensttijd en levensverwachting waardoor de
heffing minder willekeurig wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

15

3. Met een werkzaamheid verband houdende lucratieve belangen
(carried interest)
De leden van de fractie van GroenLinks willen van de regering weten of de
beschrijving van de Raad van State «het wegnemen van onduidelijkheden
bij de belastingheffing over zogenoemd carried interest» een juist verwoording is van hetgeen in onderhavig wetsvoorstel is opgenomen.
4. Budgettaire aspecten
De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat met onderhavig
wetsvoorstel een structurele budgettaire opbrengst van 60 miljoen euro
gemoeid is. Deze leden gaan ervan uit dat dit dus het ex post bedrag na
gedragseffecten is. Kan de regering aangeven hoeveel de ex ante
opbrengst is van het onderhavige wetsvoorstel.
5. Nalevingseffecten voor bedrijfsleven en burger
De leden van de fractie van GroenLinks vinden 0,2 miljoen euro structurele verzwaring van de nalevingseffecten voor burgers veel aangezien de
heffingen vooral de werkgevers raken. Kan de regering aangeven wat de
huidige totale (geschatte) out-of-pocket kosten van het gehele fiscale
systeem zijn?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66

Algemeen
De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling van dit wetsvoorstel kennis genomen. Zij merken op dat topinkomens in het particuliere bedrijfsleven in beginsel geen zaak van de overheid zijn, maar van de
ondernemingen zelf. Dat de regering «excessieve beloningen» toch wil
aanpakken, is uit politieke en maatschappelijke overwegingen begrijpelijk.
Maar de vraag naar de effectiviteit is hierbij wel aan de orde. Het afromen
van topinkomens langs fiscale weg kan namelijk een averechts effect
hebben. Het is twijfelachtig of het remmend werkt; het is niet onaannemelijk dat topbestuurders alleen maar hogere beloningen zullen claimen om
het fiscale verlies te compenseren. Dan profiteert de schatkist mee, maar
het verandert niets aan het buitensporige karakter van de beloningen,
inclusief extraatjes als bonussen. Het profijt voor de fiscus is bovendien
beperkt; de groep met zulke hoge salarissen wordt geschat op een paar
duizend werknemers en de belastingopbrengst op maar 60 miljoen euro
per jaar.
Het belangrijkste argument dat de regering heeft voor de aanpak van
hoge beloningen in het particuliere bedrijfsleven is psychologisch van
aard. Het komt tegemoet aan in de maatschappij gevoelde ergernis, zo
niet jaloezie. Er is ook een praktisch belang: als de stand van de economie
in het algemeen of de situatie van een bepaald bedrijf in het bijzonder
weer eens noopt tot loonmatiging, is het klimaat daarvoor op voorhand
verpest wanneer aan de top bovenmatig wordt geïnd. Toch zijn de salarissen en de bonussen in beginsel primair een zaak van zelfbeheersing en
van degenen die er in een bedrijf op moeten toezien: de raad van commissarissen, de aandeelhouders en de ondernemingsraad, die er straks een
adviserende rol over krijgt.
De leden van de fractie van D66 zijn met de Raad van State van mening
dat de regering onvoldoende heeft gemotiveerd waarom het extra
belasten van excessieve vertrekvergoedingen rechtvaardig is en waarom
dit via het systeem van de pseudo-eindheffing dient plaats te vinden. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

16

leden van de fractie van D66 menen net als de Raad van State dat de
pseudo-eindheffing niet past in de structuur van de Wet op de loonbelasting 1964.
Evenals de Raad van State missen ook de leden van de fractie van D66
een tegenbewijsregeling in het wetsvoorstel, aan de hand waarvan een
werkgever in de gelegenheid wordt gesteld aannemelijk te maken dat een
hoog loon in het jaar van ontslag of in het jaar dat daaraan vooraf gaat,
geen relatie heeft met het ontslag van de werknemer. De leden van de
fractie van D66 pleiten er voor om als de voorgestelde regeling wordt
gehandhaafd, de regeling in deze zin aan te passen. Is de regering daartoe
bereid?
Volgens de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (hierna: de Orde) is
de regeling bijzonder complex en kan economisch gezien tot dubbele
heffing leiden. De Orde illustreert dit met het volgende voorbeeld: Stel
een werknemer wordt ontslagen en valt onder de voorgestelde wetgeving
met betrekking tot excessieve vertrekvergoedingen. Over de excessieve
vertrekvergoeding wordt een pseudo-eindheffing geheven bij de werkgever van 30% (in het wetsvoorstel artikel 32bb Wet op de loonbelasting
1964). Het is niet uit te sluiten dat de vertrekvergoeding kan worden
aangemerkt als een Regeling voor vervroegde uittreding (RVU) (thans art.
32aa Wet op de loonbelasting 1964, in het wetsvoorstel vernummerd tot
artikel 32ba Wet op de loonbelasting 1964). Als de vertrekvergoeding kan
worden aangemerkt als een RVU, dan is de werkgever een eindheffing
verschuldigd van 26% (na 2010 is dat 52%). Kortom aan eindheffingen is
de werkgever dan 56% (tot en met 2010) c.q. 82% (na 2010) verschuldigd.
Niettegenstaande de eindheffingen bij de werkgever, betaalt de werknemer over de vertrekvergoeding ook nog eens 52% loonheffing. Het is
derhalve mogelijk dat over een deel van de ontslagvergoeding maximaal
108% belasting verschuldigd is (en na 2010 134%!), aldus de Orde. De
leden van de fractie van D66 zijn van mening dat er in het hiervoor
besproken voorbeeld sprake is van overkill. Kan de regering daar nader op
in gaan?

Tijdsevenredige herleiding van het vergelijkingsloon (p. 22)
De Orde geeft in haar commentaar voorts aan dat zij verwacht dat ontslag
van een werknemer in januari in veel gevallen tot een hogere eindheffing
zal leiden ingevolge het voorgestelde artikel 32bb Wet op de loonbelasting
1964 dan ontslag in december. De oorzaak van dit verschil is gelegen in de
methode waarop het vergelijkingsloon wordt berekend op de voet van het
voorgestelde artikel 32bb, vierde lid, Wet op de loonbelasting 1964.
Een voorbeeld:
Een werknemer is tien jaar in dienst bij een inhoudingsplichtige en wordt
ontslagen. Het vaste maandloon van de werknemer bedraagt vanaf het
begin van jaar T-2 onveranderd € 30 000. De jaarlijkse bonus bedraagt
onveranderd € 240 000. Het toetsloon van de werknemer bedraagt
derhalve € 600 000. Er wordt een ontslagvergoeding toegekend van € 1
miljoen, maar in het jaar van ontslag wordt geen bonus toegekend.
Bij ontslag in januari bedraagt het vergelijkingsloon € 50 000 (dat is
€ 600 000 x 1/12). Via eindheffing wordt belast «A» – het vergelijkingsloon, dat is € 1 030 000 – € 50 000, ofwel € 980 000.
Bij ontslag in december bedraagt het vergelijkingsloon € 600 000. Met
eindheffïng wordt belast «A» – het vergelijkingsloon, dat is € 1 360 000 –
€ 600 000, ofwel € 760 000. De leden van de fractie van D66 vragen om
een nadere onderbouwing van de redelijkheid van dit verschil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

17

Internationaal
De Orde meent dat Nederland geen eindheffing op de voet van het voorgestelde artikel 32bb Wet op de loonbelasting 1964 kan toepassen, indien
en voor zover Nederland geen heffingsrecht heeft over de ontslagvergoeding van de desbetreffende werknemer, met inachtneming van de toepasselijke verdragen ter voorkoming van dubbele belasting. Hierbij wordt
verwezen naar de jurisprudentie van de Hoge Raad van 11 juni 2004, BNB
2004/344 en 345. De leden van de fractie van D66 vernemen graag de
mening van de regering hieromtrent.
Artikel 32bc Wet op de loonbelasting 1964, eindheffing bij backservice
voor hoge inkomens (blz. 27)
Krachtens het eerste lid van het voorgestelde artikel 32bc Wet op de loonbelasting 1964 is de eindheffing van 15% uitsluitend van toepassing
indien er sprake is van een op het eindloonstelsel gebaseerde pensioenregeling. De eindheffing is dus niet van toepassing als sprake is van een
pensioenregeling op basis van een middelloonsysteem of beschikbare
premie. In de praktijk is het niet altijd duidelijk hoe een regeling moet
worden gekwalificeerd omdat elementen uit meerdere systemen in een
pensioenregeling kunnen worden gecombineerd. Is bijvoorbeeld sprake
van een situatie als bedoeld in artikel 61, tweede lid. Uitvoeringsregeling
loonbelasting 2001, dan is naar het oordeel van de leden van de fractie
van D66 niet duidelijk of het voorgestelde artikel 32bc Wet op de loonbelasting 1964 van toepassing is. De vraag is immers of, indien slechts een
onderdeel van de pensioenregeling een eindloonkarakter heeft, dit leidt
tot de volledige toepassing van voornoemd artikel. Kan de regering daar
nader op in gaan?
De Orde geeft in haar commentaar aan dat het belang van de geschetste
problematiek groot is gelet op de forfaitaire wijze waarop de belaste
waarde wordt vastgesteld. Volgens de Orde is dit forfait gebaseerd op een
aantal veronderstellingen. De belangrijkste daarvan luiden:
• fiscaal maximale eindloonregeling;
• leeftijd van betrokken werknemer; en
• achterliggende diensttijd.
De forfaitair vastgestelde waarde op basis van factor 4 kan zeer fors
afwijken van de werkelijke waarde van de backserviceaanspraken. Zo kan
immers sprake zijn van een niet fiscaal maximale regeling, een relatief
jonge werknemer (jonger dan 45) en een beperkte hoeveelheid mee te
nemen achterliggende diensttijd (bijvoorbeeld ten gevolge van artikel 61,
vierde lid, Uitvoeringsregeling loonbelasting 2001).
Het is de Orde niet duidelijk waarom niet is gekozen voor een heffing over
de werkelijke backservicekoopsom zoals die door de pensioenuitvoerder
veelal becijferd zal moeten worden. In dat geval zou sprake zijn van een
meer rechtvaardige en reële belastingheffing. Ook zou, aldus de Orde, nog
een alternatief denkbaar zijn waarbij een gestaffelde forfaitaire factor
wordt vastgesteld die voor wat betreft de hoogte afhankelijk is van de
leeftijd van de werknemer en/of achterliggende diensttijd. De leden van de
fractie van D66 zouden graag een nadere toelichting hierover zien. Is de
regering daartoe bereid?
In het voorgestelde art. 32bc, tweede lid. Wet op de loonbelasting 1964
vindt een uitbreiding van de regeling plaats. Onder de regeling wordt
tevens de situatie gebracht waarin iemand van dienstverband verandert
en bij zijn nieuwe werkgever een hoger pensioengevend loon ontvangt.
Wordt door de nieuwe werkgever een aanspraak toegekend ter zake van
het verschil tussen het actuele loon en het loon in een eerder dienstverband dan is ook ten aanzien van dit verschil een factor 4 van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

18

Hoewel de tekst van het wetvoorstel naar het oordeel van de Orde op dit
punt niet duidelijk is, mag worden aangenomen dat het voorgestelde
artikel 32bc Wet op de loonbelasting 1964 niet van toepassing is als de
werknemer enkel gebruik maakt van zijn wettelijk recht op waardeoverdracht. Besluit de werkgever in aanvulling daarop om extra fictieve
dienstjaren toe te kennen dan zal de regeling wel van toepassing zijn. De
leden van de fractie van D66 vragen de regering om hierop nader in te
gaan.
Het forfait kan ook in dit geval onevenredig afwijken van de werkelijke
waarde van de backserviceaanspraken. Zo is het genoemde tweede lid
ook van toepassing op dienstverbanden die al lange tijd geleden zijn
beëindigd. Veelal zullen de daarin opgebouwde aanspraken vervolgens
door indexatie waardevast zijn gehouden. Een nieuwe werkgever moet bij
inkoop van extra pensioen met deze bijgeschreven indexaties rekening
houden. De wettelijke regeling doet dat echter niet. Het pensioengevend
loon in een eerdere dienstbetrekking wordt immers op het oorspronkelijke
(niet geïndexeerde) niveau vastgesteld. Dat betekent dat de wettelijke
regeling uitgaat van een hogere pensioenaanvulling dan feitelijk veelal het
geval kan zijn. De Orde vindt dit onredelijk en verzoekt de regeling op dit
punt aan te passen. Is de regering daartoe bereid?
De regeling is alleen van toepassing indien en voor zover het pensioengevend loon meer bedraagt dan € 500 000. Jaarlijks zal dit bedrag worden
aangepast met de tabelcorrectiefactor. Reguliere salarisstijgingen (in het
kader van een algemene loonindex) vallen ook onder de regeling. Hoewel
bij dergelijke salarisstijgingen bijvoorbeeld een middelloonregeling veelal
meer pensioenaanspraken oplevert dan een eindloonregeling, leidt alleen
de toepassing van de laatstgenoemde regeling tot een extra heffing ad
15%. Uit een oogpunt van rechtvaardigheid en gelijke behandeling stelt de
Orde voor alleen een stijging van het pensioengevend loon te belasten
voor zover het salaris meer stijgt dan de gemiddelde loonindex voor
CAO-lonen vermeerderd met 2%. Op deze wijze kan bovendien worden
aangesloten bij de reeds bestaande norm uit artikel 10b Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965, waardoor een meer uniforme regelgeving ontstaat.
Kan de regering daar nader op in gaan?

Belastingheffing lucratieve belangen (pp. 9–16)
De regering geeft aan dat de onderhavige voorstellen naar hun mening
een zeer beperkte werking hebben. Volgens de Memorie van Toelichting
wordt een groep van slechts 1000 tot 2000 personen door dit voorstel
getroffen. Hierbij wordt in het bijzonder gedacht aan een zeer specifieke
groep investment managers aan wie de mogelijkheid wordt geboden te
participeren in de investeringen van hun werkgever via een zogenoemde
carried interest structuur. Kan de regering aangeven waarop de genoemde getallen zijn gebaseerd.
In het eerste tot en met vierde lid van het voorgestelde artikel 3.92b Wet
inkomstenbelasting 2001 wordt bepaald wanneer sprake is van een lucratief belang. Het eerste lid bepaalt wanneer bepaalde vermogenstitels
onder de reikwijdte van de regeling vallen. In het tweede tot en met vierde
lid wordt vervolgens een onderscheid gemaakt tussen de normaal belaste
vermogenstitels en de lucratieve belangen.
De letterlijke tekst van het voorgestelde artikel 3.92b, tweede en derde lid.
Wet inkomstenbelasting 2001 geeft zeer specifiek aan welke vermogenstitels onder welke voorwaarden moeten worden aangemerkt als een lucratief belang. Het vierde lid van hetzelfde artikel is echter zeer ruim geschreven en brengt daarmee ook overige rechten onder de werking van het
wetsvoorstel. De Memorie van Toelichting voegt hier vervolgens een zeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

19

ruime, niet limitatieve opsomming aan toe, waardoor een ruim scala van
werknemers- en managementparticipatie-instrumenten onder de werking
van het wetsvoorstel wordt gebracht.
De hierdoor opgerekte werking van het wetsvoorstel, alsmede de
gecreëerde onzekerheid achten de leden van de fractie van D66 onwenselijk, een nadere (limitatieve) toelichting, dan wel een aangescherpte definitie is gewenst. Is de regering daartoe bereid?
Dat de voorgestelde regeling niet deugt blijkt ook uit het volgende:
Volgens een artikel in de Telegraaf van 22 mei 2008 «Werknemer dupe
belasting van Bos» worden werknemers die werknemersaandelen als loon
hebben ontvangen met terugwerkende kracht belast. Dit zou worden
veroorzaakt door het wetsvoorstel Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. Daarbij citeert de Telegraaf Jan Bertram Rietveld van
Belastingadvieskantoor Ernst & Young. Dit is echter een onjuiste weergave van het wetsvoorstel, aldus het ministerie van Financiën in een persbericht van eveneens 22 mei. Op de weblog van Aertjan Grotenhuis
(www.nrc.nl/geld) merkt Rietveld hierover het volgende op: «Een
verkeerde weergave van het wetsvoorstel? Ik ben bang van niet. Waarop
baseer ik mijn standpunt dat het wetsvoorstel «belastingheffing excessieve beloningen» ook «gewone» werknemersaandelenplannen zou
raken? Mijn zorg richt zich op de «overige rechten of verplichtingen
waarvan het waardeverloop in enigszins belangrijke mate afhankelijk is
van managementdoeleinden of aandeelhoudersdoeleinden (...)», die in lid
4 van het voorgestelde 3.92b Wet IB zijn opgenomen.
Op grond van de wettekst lijkt het voor de hand te liggen, dat onder
«overige rechten» niet aandelenplannen zijn te verstaan, die zijn namelijk
al behandeld in het tweede lid van dit artikel.
Echter, de toelichting bij het vierde lid noemt
– aandelenplannen met de bepaling dat de werknemer die uit dienst
gaat een bonus krijgt (komt zelden voor),
– aandelenplannen met ratchet (af en toe op directieniveau),
– aandelenplannen met reverse ratchet (idem)
– aandelenplannen met de bepaling dat de werknemer die tijdens de
looptijd van het plan vertrekt een deel zijn winst moet inleveren, in de
praktijk de bad-leaver bepaling genoemd. En bij dit voorbeeld zit het
probleem.
Een in de praktijk gehanteerde beloningsvorm is, dat een werknemer
aandelen krijgt of koopt van zijn werkgever, met de afspraak dat hij ze
bijvoorbeeld na vijf jaar tegen de dan geldende waarde aan zijn werkgever
terug kan verkopen. De winst (koersstijging) is voor de werknemer en is
tot nu toe onbelast. Een bad-leaver bepaling houdt in, dat de werknemer
die in de looptijd van de regeling (dus tijdens de vijf jaar van dit voorbeeld) uit dienst treedt, niet de volledige koerswinst krijgt, maar de
aandelen moet terugverkopen voor de oorspronkelijke koopprijs, of
bijvoorbeeld voor 90% van de waarde op moment van uitdiensttreding.
Een bad-leaverbepaling komt in praktisch alle werknemersparticipatieplannen voor. Dat is ook logisch: een aandelenplan is een bindingsinstrument, en het niet volledig waar kunnen maken van de opgebouwde
waardestijging moet als prikkel werken om in dienst bij de werkgever te
blijven. En werknemersparticipatieplannen zijn niet alleen maar aan de
directie voorbehouden. Er zijn bedrijven die het gehele personeel bij het
wel en wee van de onderneming willen betrekken en aan werknemers op
ieder niveau aandelen verkopen/uitreiken. Uit de toelichting blijkt, dat een
aandelenregeling met zo’n bad-leaver bepaling ook onder het wetsvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

20

stel valt en dat de werknemer met zo’n regeling belasting moet betalen
over de winst die hij met dit aandelenplan behaalt. In mijn inschatting zijn
dat er aanzienlijk veel meer dan de 1000 werknemers die het wetsvoorstel
noemt.
Het Ministerie stelt, dat slechts aandelenplannen met bijzondere voorwaarden onder de nieuwe regeling vallen. De bad-leaverbepaling is
kennelijk bijzonder in de opvatting van de toelichting bij het wetsvoorstel,
maar juist die bepaling wordt vaak gebruikt. De terugwerkende kracht
volgt uit artikel VI van het wetsvoorstel, waaruit ook blijkt, dat eerder
betaalde box 3-heffing niet teruggegeven wordt. Het commentaar van de
Nederlands Orde van Belastingadviseurs op het wetsvoorstel bevat
zorgen in dezelfde richting. De leden van de fractie van D66 verzoeken de
regering om ook op deze argumentatie nader in te gaan.

Overgangsrecht (p. 30)
Voorgesteld wordt om de invoering van de werkzaamheidsheffmg van
maximaal 52% over lucratieve belangen in werking te laten treden met
ingang van 1 januari 2009. Dat betekent dat bestaande lucratieve belangen
die nu onderdeel uitmaken van de rendementsgrondslag van Box 3 overgaan naar Box 1. Deze materieel terugwerkende kracht heeft een confiscerend karakter, omdat de overgang niet «accessible, precise and foreseeable» is. Onder verwijzing naar onder meer het arrest M.A. versus Finland
van het EVRM van 10 juni 2003 is dan sprake van strijd met artikel 1,
eerste protocol van het EVRM. Met name de voorzienbaarheid van een
maatregel weegt zwaar voor het EVRM. Dit probleem kan worden voorkomen door een goede overgangsregeling in de wet op te nemen. Is de
regering daartoe bereid en hoe kijkt de regering aan tegen de voorstellen
van de Orde op dit punt?
Tenslotte
Tenslotte verzoeken de leden van de fractie van D66 de regering in te gaan
op de punten die door de Orde zijn aangedragen voor zover ze in deze
bijdrage niet aan de orde zijn gesteld.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. Zij danken de regering voor de snelheid waarmee het
wetsvoorstel is ingediend. Deze leden constateren dat er maatschappelijke
onrust bestaat over de beloningsstructuur in sommige ondernemingen,
met name wanneer de relatie tussen een geleverde prestatie en de daarbij
behorende beloning zoek lijkt. Met dit wetsvoorstel wordt naar de mening
van de leden van de ChristenUnie-fractie getracht meer balans aan te
brengen in deze beloningsstructuur.

Algemeen
De regering neemt diverse maatregelen om excessieve beloningen
(zwaarder) te belasten, zo constateren de leden van de ChristenUniefractie. Het gaat hier gedeeltelijk om het belasten van variabele of nietlooncomponenten. In hoeverre is te verwachten dat het belasten van deze
vergoedingen een loonopdrijvend effect heeft, om eventuele negatieve
inkomensgevolgen voor de betreffende werknemers/bestuurders te ondervangen, zo vragen deze leden. En zo ja, kan de regering een inschatting
geven in hoeverre de lonen door deze maatregelen zullen stijgen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

21

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering een
beloning als excessief aanmerkt wanneer deze meer bedraagt dan
€ 500 000,–. Hierbij wordt aangegeven dat rekening is gehouden met het
mogelijke effect van de maatregel op het vestigingsklimaat. Kan de regering de relatie tussen de hoogte van de inkomensgrens en het vestigingsklimaat nader onderbouwen, zo vragen de leden van de ChristenUniefractie. Voorts vragen zij of er nog andere overwegingen bestaan om de
grens bij € 500 000,– te leggen.
Bij vertrekvergoedingen komt het excessieve karakter, volgens de regering, tot uitdrukking in de verhouding tussen de hoogte van de vertrekvergoeding en het jaarloon, zo constateren de leden van de ChristenUniefractie. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen vaste en variabele
beloningsbestanddelen. Betekent dit dat er geen onderscheid gemaakt
wordt tussen beloningsbestanddelen bij a)de vaststelling van de hoogte
van de vertrekvergoeding b)de vaststelling van de hoogte van het jaarloon
van het vergelijkingsjaar of c)bij beiden, zo vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie?
De mogelijkheid wordt opengehouden om aanvullende voorstellen te
doen, bijvoorbeeld om onbedoeld ontwijkgedrag te voorkomen, zo
merken de leden van de ChristenUnie-fractie op. Als er sprake is van
onbedoeld ontwijkgedrag, kan er dan ook sprake zijn van bedoeld ontwijkgedrag, zo vragen deze leden? En op welke termijn wil de regering vaststellen of aanvullende voorstellen nodig zijn?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de maatregelen uit
het wetsvoorstel verschillende ingangsdata kennen. Zo wordt bijvoorbeeld de werkgeversheffing bij excessieve vertrekvergoedingen per
1 januari 2009 ingevoerd, maar de werkgeversheffing bij backservice per
1 januari 2010. Waarom is hiervoor gekozen, zo vragen deze leden? En is
de regering niet van mening dat het duidelijker is om één ingangsdatum
na te streven?

1. Werkgeversheffing bij excessieve vertrekvergoedingen
Om te bepalen of er sprake is van een excessieve vertrekvergoeding,
wordt gewerkt met een toetsloon. Hierbij wordt uitgegaan van het loon
van het tweede kalenderjaar voorafgaande aan het kalenderjaar waarin de
dienstbetrekking is beëindigd. Wat wordt het toetsloon wanneer sprake is
van een zeer korte dienstbetrekking, van bijvoorbeeld een jaar, zo vragen
de leden van de ChristenUnie-fractie?
Om te bepalen of er een werkgeversheffing moet worden opgelegd, is het
jaarloon leidend en niet de vertrekvergoeding, zo constateren de leden
van de ChristenUnie-fractie. Kan de situatie zich dan voordoen dat geen
werkgeversheffing verschuldigd is wanneer het loon € 499 000,–
bedraagt, maar de vertrekvergoeding € 750 000,– zo vragen deze leden?
En wat is de onderbouwing van de keuze om de vertrekvergoeding als
leidend criterium aan te merken en niet de vertrekvergoeding, zo vragen
zij?

2. Werkgeversheffing bij backservice voor hoge inkomens
De regering kiest voor een forfaitaire benadering van de backservicepremie. Wordt het forfait jaarlijks vastgesteld, zo vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie, of telkens opnieuw wanneer sprake is van een loonsverhoging?
4. Budgettaire aspecten
Het totale pakket aan maatregelen leidt tot een stucturele budgettaire
opbrengst van € 60 mln. Hoe verhoudt de inboeking van een structureel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

22

bedrag zich tot de wens om de topinkomens te verlagen, zo vragen de
leden van de ChristenUnie-fractie?
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Blok
De wnd. griffier van de commissie,
Vente

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 459, nr. 5

23