Beoordelingskaders
accreditatiestelsel
hoger onderwijs

8 september 2014

Inhoud
1

Opbouw van het stelsel

6

2

Instellingstoets kwaliteitszorg
2.1
Opzet
2.2
Beoordelingskader voor de instellingstoets
kwaliteitszorg
2.3
Samenstelling van de auditcommissie
2.4
Beoordelingsproces
2.4.1
Bestuurlijk overleg
2.4.2
Accreditatieportret
2.4.3
Kritische reflectie
2.4.4
Locatiebezoek
2.4.5
Beoordelingsprocedure binnen de auditcommissie
2.4.6
Adviesrapport
2.5
NVAO-besluitvorming

8
8

3

4

5

pagina 3

Beperkte opleidingsbeoordeling (accreditatie)
3.1
Opzet
3.2
Beoordelingskader voor de beperkte
opleidingsbeoordeling
3.3
Samenstelling van het visitatiepanel
3.3.1
Visitatiegroepen
3.4
Beoordelingsproces
3.4.1
Kritische reflectie
3.4.2
Gerealiseerd eindniveau
3.4.3
Locatiebezoek
3.4.4
Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
3.4.5
Beoordelingsrapport
3.5
NVAO-besluitvorming

9
10
11
11
11
11
12
13
14
14
16
16
17
18
18
18
18
19
19
20
20
21

Uitgebreide opleidingsbeoordeling (accreditatie)
4.1
Opzet
4.2
Beoordelingskader voor de uitgebreide
opleidingsbeoordeling
4.3
Samenstelling van het visitatiepanel
4.3.1
Visitatiegroepen
4.4
Beoordelingsproces
4.4.1
Kritische reflectie
4.4.2
Gerealiseerd eindniveau
4.4.3
Locatiebezoek
4.4.4
Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
4.4.5
Beoordelingsrapport
4.5
NVAO-besluitvorming

23
25
25
25
25
26
26
27
27
28

Beperkte Toets Nieuwe Opleiding (TNO)
5.1
Opzet
5.2
Beoordelingskader voor de beperkte TNO
5.3
Samenstelling van het visitatiepanel

29
29
30
31

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

22
22

5.4
5.4.1
5.4.2
5.4.3
5.4.4
5.4.5
5.5

pagina 4

Beoordelingsproces
Informatiedossier
Gerealiseerd eindniveau
Locatiebezoek
Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
Adviesrapport
NVAO-besluitvorming

31
31
32
32
33
33
34

6

Uitgebreide Toets Nieuwe Opleiding (TNO)
6.1
Opzet
6.2
Beoordelingskader voor de uitgebreide TNO
6.3
Samenstelling van het visitatiepanel
6.4
Beoordelingsproces
6.4.1
Informatiedossier
6.4.2
Gerealiseerd eindniveau
6.4.3
Locatiebezoek
6.4.4
Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
6.4.5
Adviesrapport
6.5
NVAO-besluitvorming

35
35
36
38
39
39
39
39
40
40
41

7

Bijzondere kenmerken
7.1
Achtergrond
7.2
Criteria voor een bijzonder kenmerk

43
43
43

8

Verplichte documentatie
8.1
Instellingstoets kwaliteitszorg
8.1.1
Basisgegevens over de instelling
8.1.2
Verplichte bijlagen bij de kritische reflectie
8.1.3
Documenten ter inzage tijdens de bezoeken
8.2
Accreditatie
8.2.1
Basisgegevens over de opleiding
8.2.2
Verplichte bijlagen bij de kritische reflectie
8.2.3
Documenten ter inzage tijdens het bezoek ten
behoeve van de beperkte opleidingsbeoordeling
8.2.4
Documenten ter inzage tijdens het bezoek ten
behoeve van de uitgebreide opleidingsbeoordeling
8.3
Toets nieuwe opleiding
8.3.1
Basisgegevens over de opleiding
8.3.2
Verplichte bijlagen bij het informatiedossier
8.3.3
Documenten ter inzage tijdens het bezoek (beperkte
toets nieuwe opleiding)
8.3.4
Documenten ter inzage tijdens het bezoek
(uitgebreide toets nieuwe opleiding)

45
45
45
45
45
46
46
46

49

9

Varianten en locaties
9.1
Varianten en locaties

50
50

10

Beoordelingsschalen voor opleidingen
10.1
Basiskwaliteit
10.2
Onvoldoende

50
50
50

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

47
47
48
48
48
49

10.3
10.4
10.5

51
51
51

11

Beslisregels
11.1
Opleidingsbeoordelingen
11.2
Instellingstoets kwaliteitszorg

52
52
52

12

Herstel en beoordeling onder voorwaarden
12.1
Toets Nieuwe Opleiding en Instellingstoets
Kwaliteitszorg onder voorwaarden
12.2
Herstelperiode accreditatie

53

13

pagina 5

Voldoende
Goed
Excellent

53
54

Samenstelling van commissies en panels
13.1
De auditcommissie voor de instellingstoets
kwaliteitszorg
13.2
Samenstelling van visitatiepanels

56
56

14

Toelating tot het bestel: Verzwaarde, uitgebreide TNO

59

15

Bezwaar en beroep

60

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

56

1 Opbouw van het stelsel
Accreditatie vindt plaats op het niveau van de opleiding. De kwaliteit van individuele
opleidingen staat daarmee onverminderd centraal in het accreditatiestelsel. Een instelling
kan daarnaast een zogeheten instellingstoets kwaliteitszorg laten verrichten door de NVAO.
Wanneer de NVAO bij een dergelijke grondige doorlichting heeft vastgesteld dat de
kwaliteitszorg van een instelling zó goed op orde is dat de kwaliteit van de opleidingen
stelselmatig en waar nodig verbeterd wordt, komt de instelling in een ander
accreditatieregime terecht. In een dergelijk regime geschiedt de accreditatie van opleidingen
op een andere wijze dan wanneer er geen positieve instellingstoets kwaliteitszorg is. In dit
regime beoordeelt een visitatiepanel van onafhankelijke deskundigen een opleiding op een
klein aantal standaarden die het hart van de onderwijskwaliteit betreffen, en accrediteert de
NVAO op basis daarvan al dan niet een opleiding. De docenten kunnen hun aandacht en
energie steken in verbetersuggesties van deskundigen die over de kern van hun onderwijs
gaan en hoeven zich minder bezig te houden met randvoorwaardelijke facetten die meer op
het niveau van de instelling liggen. Op instellingsniveau is immers al aangetoond dat een
instelling voor die onderwerpen vertrouwen verdient. Het is een stelsel waarin:
a. door de instellingstoets kwaliteitszorg de interne kwaliteitscultuur instellingsbreed een
impuls krijgt;
b. bij de opleidingsaccreditatie de aandacht ligt bij de essentie van het onderwijs:
(verbetering van) de inhoudelijke kwaliteit;
c. een goede balans ontstaat tussen de maat nemen van opleidingen enerzijds en de
verbeterfunctie anderzijds.
Het accreditatiestelsel kent de volgende beoordelingskaders:
1
1.
een kader op instellingsniveau voor de ‘instellingstoets kwaliteitszorg’ , de
zogenoemde instellingstoets kwaliteitszorg;
2.
een kader op opleidingsniveau met ‘beperkte beoordelingscriteria accreditatie bij
instellingen die met positief gevolg de instellingstoets kwaliteitszorg hebben
2
doorlopen’ , de zogenoemde beperkte opleidingsbeoordeling;
3.
een kader op opleidingsniveau met ‘uitgebreide beoordelingscriteria voor verlenen van
3
accreditatie’ , de zogenoemde uitgebreide opleidingsbeoordeling (noodzakelijk bij
een negatieve instellingstoets kwaliteitszorg of indien een instelling geen
instellingstoets kwaliteitszorg heeft aangevraagd);
4.
een kader op opleidingsniveau met ‘beperkte beoordelingscriteria toets nieuwe
opleiding bij instellingen die met positief gevolg de instellingstoets kwaliteitszorg
4
hebben doorlopen’ , de zogenoemde beperkte TNO;
5.
een kader op opleidingsniveau met ‘uitgebreide beoordelingscriteria voor verlenen
5
toets nieuwe opleiding’ , de zogenoemde uitgebreide TNO (noodzakelijk bij een
negatieve instellingstoets kwaliteitszorg of indien een instelling geen instellingstoets
kwaliteitszorg heeft aangevraagd);
6.
de kaders voor de Associate Degree;
7.
een beoordelingskader aan de hand waarvan vastgesteld kan worden of een instelling
6
of een opleiding beschikt over een bijzonder kenmerk ;
1 WHW, artikel 5a.13a t/m 13e.
2 WHW, artikel 5a.13f.
3 WHW, artikel 5a. 8.
4 WHW, artikel 5a.13g.
5 WHW, artikel 5a. 10a.
6 WHW, artikel 5a.10.

pagina 6

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

8.

een beoordelingskader voor de verzwaarde, uitgebreide TNO van een rechtspersoon
die een eerste opleiding in het hoger onderwijs wil aanbieden.

In de eerste hoofdstukken zijn de kaders opgenomen voor de beoordeling van instellingen
en opleidingen. Bij ieder beoordelingskader worden achtereenvolgens weergegeven: de
opzet ervan, het kader zelf, de onderdelen van het beoordelingsproces, de mogelijke
NVAO-besluiten. In hoofdstuk 7 worden de achtergrond en de criteria voor toekenning van
een bijzonder kenmerk behandeld. In hoofdstuk 8 wordt de verplichte documentatie bij de
verschillende beoordelingen beschreven, in hoofdstuk 9 zijn bepalingen opgenomen
omtrent varianten en locaties.
In hoofdstuk 10 zijn de beoordelingsschalen bij de opleidingsbeoordeling gedefinieerd en
aan de hand van voorbeelden voorzien van een mogelijke operationalisering. In hoofdstuk
11 zijn beslisregels opgenomen. Hoofdstuk 12 betreft een uitwerking van de regels
betreffende het verlenen van een besluit onder voorwaarden bij de toets nieuwe opleiding
en een instellingstoets kwaliteitszorg en het toekennen van een herstelperiode bij
accreditatie.
In hoofdstuk 13 zijn opgenomen de regels met betrekking tot de samenstelling van
auditcommissies ten behoeve van de instellingstoets kwaliteitszorg en ten aanzien van de
samenstelling van visitatiepanels ten behoeve van de beoordeling van opleidingen.
De kaders voor de verzwaarde, uitgebreide TNO zijn opgenomen in hoofdstuk 14.
Het onderhavige document wordt in hoofdstuk 15 afgesloten met de mogelijkheden voor
bezwaar en (hoger) beroep.
De beoordelingskaders voor de associate degree en het wettelijk verankerde bijzonder
kenmerk ‘kleinschalig en intensief onderwijs’ zijn separaat voorgehangen bij het parlement
en werden al eerder goedgekeurd door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Deze kaders zijn hier niet nogmaals opgenomen.

pagina 7

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

2 Instellingstoets kwaliteitszorg

2.1

Opzet
Het doel van de instellingstoets kwaliteitszorg is vast te kunnen stellen of het bestuur van
een instelling vanuit zijn visie op de kwaliteit van het onderwijs een doeltreffend systeem
van kwaliteitszorg hanteert waarmee het de kwaliteit van de aangeboden opleidingen kan
garanderen. Het gaat bij de instellingstoets kwaliteitszorg uitdrukkelijk niet om de
beoordeling van de kwaliteit van de afzonderlijke opleidingen.
In essentie gaat het bij de instellingstoets kwaliteitszorg om vijf samenhangende vragen:
1.
Wat is de visie van de instelling op de kwaliteit van haar onderwijs?
2.
Hoe wil de instelling deze visie realiseren?
3.
Hoe meet de instelling in hoeverre de visie wordt gerealiseerd?
4.
Hoe werkt de instelling aan verbetering?
5.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Deze vijf vragen zijn vertaald in vijf standaarden. Over elk van deze vijf standaarden geeft
de auditcommissie een gewogen en gemotiveerd oordeel op een driepuntsschaal: voldoet
wel, voldoet niet of voldoet ten dele aan de standaard. Vervolgens geeft de auditcommissie
een gemotiveerd eindoordeel over de vraag of een instelling ‘in control’ is over de kwaliteit
van haar opleidingen. Ook dat oordeel vindt plaats op basis van een driepuntsschaal:
positief, negatief of positief onder voorwaarden.

pagina 8

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

2.2

Standaard 1:

Beoordelingskader voor de instellingstoets kwaliteitszorg
Visie op de kwaliteit van het onderwijs
De instelling beschikt over een breed gedragen visie op de kwaliteit van haar onderwijs en
op het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur.

Toelichting:

Deze visie heeft betrekking op de ambitie van de instelling ten aanzien van de kwaliteit van
haar onderwijs en de eisen die de instelling stelt aan de kwaliteit van haar opleidingen.
Ten behoeve van het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur stimuleert het instellingsbestuur
de opleidingen om hun kwaliteit te monitoren en waar nodig verbeteringen door te voeren.
Een actieve rol van allen die bij het onderwijs betrokken zijn, is hierbij van groot belang.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet niet of voldoet ten dele aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 2:

Beleid
De instelling beschikt over adequaat beleid om de visie op de kwaliteit van haar onderwijs te
realiseren. Dit omvat in elk geval: beleid op het gebied van onderwijs, personeel,
voorzieningen, toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten met een
functiebeperking, verankering van onderzoek in het onderwijs, alsmede de verwevenheid
tussen onderwijs en het (internationale) beroepenveld en vakgebied.

Toelichting:

De te beoordelen beleidsterreinen zijn niet beperkt tot de in de standaard genoemde, maar
zijn afhankelijk van de visie van de instelling op de kwaliteit van haar onderwijs. Adequaat
beleid veronderstelt concrete doelstellingen die voortvloeien uit de visie en veronderstelt
toewijzing van voldoende middelen voor de implementatie van het beleid.
De verankering van onderzoek in het onderwijs is van belang omdat instellingen voor hoger
onderwijs alle in meer of mindere mate te maken hebben met onderzoek, zelfs als ze zelf
geen onderzoek verrichten en de studenten slechts op de hoogte willen brengen van
nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen in het domein van hun opleiding. Het gaat hier
uitdrukkelijk niet om de beoordeling van het onderzoek zelf.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet niet of voldoet ten dele aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 3:

Resultaten
De instelling heeft zicht op de mate waarin haar visie op de kwaliteit van haar onderwijs
wordt gerealiseerd, en meet en evalueert regelmatig de kwaliteit van haar opleidingen bij
studenten, medewerkers, alumni en vertegenwoordigers van het beroepenveld.

Toelichting:

Met betrekking tot de uitvoering van het beleid en de resultaten van haar opleidingen
beschikt de instelling over managementinformatie en hanteert ze een adequaat systeem
van interne evaluaties en externe beoordelingen. De evaluatie- en meetactiviteiten zijn goed
opgezet en leveren geaggregeerde informatie op voor het bestuur van de instelling. Het is
niet noodzakelijk dat de evaluatie- en meetactiviteiten instellingsbreed uniform zijn.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet niet of voldoet ten dele aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 9

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Standaard 4:

Verbeterbeleid
De instelling toont aan dat zij de kwaliteit van haar opleidingen waar nodig systematisch en
tijdig verbetert.

Toelichting:

De instelling voert een actief verbeterbeleid op grond van haar zicht op de verkregen
resultaten. De instelling treedt handelend op indien de resultaten van interne en externe
evaluaties daar aanleiding toe geven. Dit draagt bij aan de kwaliteitscultuur binnen de
instelling.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet niet of voldoet ten dele aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 5:

Organisatie- en beslissingsstructuur
De instelling heeft een effectieve organisatie- en beslissingsstructuur met betrekking tot de
kwaliteit van haar opleidingen, waarin de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
duidelijk zijn afgebakend en waarvan de inspraak van studenten en medewerkers deel
uitmaakt.

Toelichting:

De organisatie- en beslissingsstructuur maakt het mogelijk de visie (standaard 1), het beleid
(standaard 2), de resultaten (standaard 3) en het verbeterbeleid (standaard 4) in
samenhang te realiseren.
De betrokkenheid van medewerkers en studenten blijkt uit de wijze waarop zij worden
geraadpleegd en uit de doorwerking van hun aanbevelingen in de opleidingen. Bij de
beoordeling van deze standaard worden (indien wettelijk vereist) ook de taakstelling en de
positionering van examencommissies en opleidingscommissies betrokken.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet niet of voldoet ten dele aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

Algemeen oordeel
Het bestuur van de instelling hanteert vanuit zijn visie op de kwaliteit van het onderwijs een
doeltreffend systeem van kwaliteitszorg waarmee het de kwaliteit van de aangeboden
opleidingen kan garanderen.
Positief, negatief, of positief onder voorwaarden. (Gewogen en gemotiveerd.)

Oordeel:

Indien de auditcommissie het oordeel positief onder voorwaarden uitspreekt, geeft zij deze
voorwaarden expliciet aan en benoemt ze de termijn waarbinnen deze vervuld moeten
worden. De commissie beslist alleen het oordeel positief onder voorwaarden uit te spreken
indien naar haar oordeel aan de gestelde voorwaarden binnen maximaal twee jaar kan
worden voldaan.

2.3

Samenstelling van de auditcommissie
De NVAO stelt de auditcommissie samen die de instellingstoets kwaliteitszorg uitvoert en de
NVAO benoemt deze auditcommissie. De te beoordelen instelling heeft het recht
beargumenteerd bezwaren aan te dragen tegen de samenstelling van de auditcommissie.
De samenstelling van de commissie is geregeld in hoofdstuk 13 van dit kader.

pagina 10

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

2.4

Beoordelingsproces

2.4.1

Bestuurlijk overleg
De NVAO wenst maatwerk te leveren en wil rekening houden met de verscheidenheid in
organisatievormen, de gewenste mate van internationalisering van de audit en het
specifieke karakter van een instelling. Het beoordelingsproces start daarom met een
bestuurlijk overleg tussen de instelling en de NVAO. In dit overleg wordt in het bijzonder
gekeken naar de organisatiestructuur van de instelling wat betreft het onderwijs, de
mogelijke (internationale) samenstelling van de auditcommissie, de taal waarin de audit
dient te worden uitgevoerd, het bijbehorende tijdpad en het in de instelling beschikbare
materiaal ten behoeve van de instellingstoets kwaliteitszorg. Indien gewenst kan een
instelling de instellingstoets kwaliteitszorg ook aanwenden voor een beoordeling van de
borging van de kwaliteit van zogenaamde non-degree opleidingen.

2.4.2

Accreditatieportret
Op basis van het bestuurlijk overleg met de instelling start de NVAO met het opstellen van
een ‘accreditatieportret’. Het accreditatieportret is gebaseerd op de besluiten van de NVAO
ten aanzien van nieuwe en bestaande opleidingen in de zes jaren voorafgaande aan de
instellingstoets. Daarbij wordt ook andere informatie die bij de NVAO bekend is, betrokken.
Het accreditatieportret wordt meegegeven aan de auditcommissie. Het wordt vooraf bekend
gemaakt aan de desbetreffende instelling en de instelling krijgt de gelegenheid om erop te
reageren.

2.4.3

Kritische reflectie
De instelling stelt een kritische reflectie op. De kritische reflectie beantwoordt in essentie de
vraag op welke wijze de instelling aantoont dat ze ‘in control’ is over de kwaliteit van de
aangeboden opleidingen. De kritische reflectie volgt de standaarden van het kader voor de
instellingstoets kwaliteitszorg, waarbij de sterke en de zwakke punten van de instelling
worden beschreven aan de hand van aansprekende voorbeelden. De kritische reflectie is
een op zichzelf staand document, dat zelfstandig te lezen is.
De kritische reflectie bevat een aantal basisgegevens over de instelling en haar opleidingen.
Deze stellen de auditcommissie in staat om een globaal beeld over de instelling te
verkrijgen. De omvang van de kritische reflectie is maximaal 50 pagina’s. De kritische
reflectie heeft bovendien een zeer gering aantal bijlagen van beperkte omvang. De
verplichte basisgegevens worden opgesomd in hoofdstuk 8.
Bij de behandeling van de standaarden is het de bedoeling dat de instelling zelf richting
geeft aan haar visie en beleid en dat de auditcommissie beoordeelt in hoeverre de instelling
haar ambities waarmaakt. Dit betekent bijvoorbeeld dat een auditcommissie dient na te
gaan of een instelling die in haar visie aangeeft zich te willen richten op internationalisering
van - of in - de opleidingen, niet alleen beleid dienaangaande ontwikkelt en middelen ter
beschikking stelt, maar dit beleid ook evalueert en het zo nodig bijstelt.
Eenzelfde redenering geldt voor aspecten zoals bijvoorbeeld didactische vormgeving, EVC,
inbreng van het werkveld et cetera. Wanneer deze zijn opgenomen in de visie en het beleid
ten aanzien van de opleidingen, dienen zij ook onderwerp te zijn van de evaluatie en
informatievergaring, van een beoordeling van de behaalde kwaliteit ervan en van eventuele
verbeteracties.

pagina 11

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Wat betreft personeel en voorzieningen gaat het bij de instellingstoets kwaliteitszorg om de
beoordeling van het beleid en de procedures met betrekking tot het personeel en de
voorzieningen en niet om de opleidingsspecifieke realisatie ervan. Dit heeft tot gevolg dat
het beleid en de procedures beschreven moeten worden in de kritische reflectie. De
uitvoering van het beleid komt in de instellingstoets kwaliteitszorg aan de orde, maar
opleidingsspecifiek-inhoudelijke zaken, zoals bijvoorbeeld de inhoudelijke deskundigheid
van docenten, komen alleen in de opleidingsbeoordeling aan de orde.
De auditcommissie beperkt zich in haar beoordeling tot het instellingsbeleid ten aanzien van
de werking van de kwaliteitszorg over de opleidingen. De commissie geeft geen oordeel
over de kwaliteit van de opleidingen.
Ten behoeve van de beschrijving van de resultaten kan de instelling tevens relevante
publieke informatie opnemen, zoals bijvoorbeeld uit de Keuzegids of Studiekeuze 123.

2.4.4

Locatiebezoek
Het locatiebezoek ten behoeve van de instellingstoets kwaliteitszorg bestaat uit twee delen
en duurt in totaal tenminste twee tot in beginsel vijf dagen. Als de omstandigheden dat
vragen kan de commissie de duur van een bezoek verlengen. De standaardopzet is dat de
auditcommissie eerst een bezoek van een dag brengt aan de instelling, gevolgd door een
tweede bezoek aan de instelling dat tussen de twee en de vier weken later plaatsvindt. Van
deze opzet kan in overleg met de instelling en de NVAO worden afgeweken.
Eerste bezoek: verkenning
Voorafgaand aan het eerste bezoek heeft de auditcommissie de kritische reflectie van de
instelling en het accreditatieportret bestudeerd. De commissie bespreekt voorafgaand aan
het eerste bezoek de vragen die zij aan de gespreksdeelnemers gaat voorleggen. Tijdens
deze voorbereidende bijeenkomst bespreekt de auditcommissie tevens een aantal
onderliggende documenten bij de kritische reflectie.
Het eerste bezoek heeft een verkennend karakter. De auditcommissie krijgt inzicht in het
reilen en zeilen van de instelling, de specifieke aandachtspunten van het instellingsbestuur,
de tevredenheid bij studenten, docenten en andere belanghebbenden. Zij identificeert welke
onderwerpen zij nader wil onderzoeken.
De auditcommissie spreekt tijdens het eerste bezoek in elk geval met de volgende
gesprekspartners:
•
raad van toezicht (bij bekostigde instellingen);
•
instellingsbestuur;
•
voor het onderwijs bevoegde management;
•
kwaliteitszorgdeskundigen en andere relevante staffunctionarissen;
•
docenten uit vertegenwoordigende organen;
•
studenten uit vertegenwoordigende organen;
•
indien relevant: vertegenwoordigers van het beroepenveld.
Het bezoekprogramma wordt opgesteld door de procescoördinator van de NVAO in
samenspraak met de voorzitter van de auditcommissie en de contactpersoon van de
instelling. De commissie bepaalt de opzet en vormgeving van het bezoek en beslist naar
eigen inzicht met welke docenten en studenten zij wil spreken en welke documenten zij wil
inzien. Daarbij worden de volgende randvoorwaarden in acht genomen:
•
De gesprekken duren drie kwartier tot een uur.

pagina 12

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

•
•

De delegaties van de instelling bestaan in beginsel uit niet meer dan zes personen.
Tussen de gesprekken door is tijd voor beraadslaging van de auditcommissie.

De commissie stelt tevens een open spreekuur vast. Instelling en commissie geven zowel
voorafgaand als tijdens het bezoek ruime bekendheid aan dit spreekuur.
Aan het einde van het eerste bezoek geeft de voorzitter van de auditcommissie een
beknopte terugkoppeling aan de instelling. In deze terugkoppeling worden de eerste
indrukken weergegeven over de kwaliteitszorg in de instelling. Tevens wordt aangegeven
welke ‘audit trails’ zullen worden uitgevoerd. Audit trails zijn onderzoeken waarbij de
auditcommissie voor de uitvoering van het beleid en/of de hantering van problemen het
spoor volgt van het instellingsniveau naar het uitvoeringsniveau of omgekeerd. De
auditcommissie beslist welke onderwerpen zij in de audit trails aan de orde wil stellen en
welke personen zij in dat kader wil spreken. De instelling kan de auditcommissie
gemotiveerd wijzen op andere mogelijkheden of verzoeken om een extra audit trail uit te
voeren.
Om de werklast voor de instelling zo laag mogelijk te houden geeft de auditcommissie
specifieke aanwijzingen over de in het kader van de audit trails te bestuderen documenten
en de verwachte gesprekspartners.
De instelling bereidt het tweede bezoek voor in samenspraak met de procescoördinator van
de NVAO. De commissie bepaalt uiteindelijk de opzet en vormgeving van het bezoek.
Tweede bezoek: verdieping
Tijdens het tweede bezoek aan de instelling vindt een nadere discussie plaats tussen de
auditcommissie en vertegenwoordigers van de instelling over aandachtspunten naar
aanleiding van de gesprekken en de bestudeerde documentatie tijdens het eerste bezoek.
Deze gesprekken stellen de auditcommissie in staat om na te gaan of haar eerste indrukken
juist waren. De delegaties van de instelling zijn wederom in beginsel niet groter dan zes
personen.
De auditcommissie moet duidelijk maken op welke wijze is nagegaan of de kwaliteitszorg
binnen een instelling werkt. Daarvoor zijn de ‘audit trails’ noodzakelijk. Er zijn verticale en
horizontale audit trails. Hierbij moet worden aangetekend dat het bij de instellingstoets
kwaliteitszorg uitdrukkelijk niet gaat om het beoordelen van opleidingen, maar om het
beoordelen van de werking van de kwaliteitszorg met betrekking tot de opleidingen.
Bij een verticale audit trail wordt bij twee of meer opleidingen onderzocht in hoeverre een
element van de in standaard 1 genoemde visie daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Hierbij
worden alle standaarden van het onderhavige beoordelingskader successievelijk
langsgelopen. De commissie kan bijvoorbeeld onderzoeken of de internationale uitwisseling
van studenten die wordt beoogd, werkelijk plaatsvindt.
Bij horizontale audit trails wordt een standaard (anders gezegd: een onderdeel van de
kwaliteitszorg) onderzocht bij een aantal opleidingen. Te denken valt bijvoorbeeld aan het
functioneren van opleidingscommissies of de opvolging van verbetermaatregelen.
Aan het einde van het tweede bezoek koppelt de voorzitter van de auditcommissie de
bevindingen van de commissie op beknopte en evenwichtige wijze terug aan de instelling.
2.4.5

pagina 13

Beoordelingsprocedure binnen de auditcommissie
De auditcommissie geeft een oordeel over alle in het beoordelingskader opgenomen
standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van de positieve en kritische
elementen uit de bevindingen van de commissie. Het oordeel kan zijn: voldoet wel, voldoet

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

niet of voldoet ten dele aan de standaard. Vervolgens formuleert de commissie een
algemeen, gewogen en gemotiveerd, oordeel over de vraag of een instelling ‘in control’ is
over de kwaliteit van de opleidingen die zij aanbiedt. Ook dat oordeel wordt gegeven op een
driepuntsschaal: positief, negatief, of positief onder voorwaarden.
2.4.6

Adviesrapport
De secretaris van de auditcommissie stelt een adviesrapport op van 20 tot 30 pagina’s. Het
rapport heeft als voornaamste inhoud de oordelen van de commissie op de standaarden.
Het is van belang dat de auditcommissie hierbij een onderbouwing geeft op basis van de
kritische reflectie van de instelling, de gevoerde gesprekken en de onderliggende informatie
uit het bestudeerde materiaal. In het adviesrapport zijn dan ook aansprekende en
representatieve voorbeelden opgenomen.
Het adviesrapport wordt voorafgegaan door een algemene afweging van het oordeel over
de kwaliteitszorg van de instelling van maximaal twee pagina’s. Indien er verbeteracties
mogelijk zijn, dan zijn deze in een aparte paragraaf en in de samenvatting van het
adviesrapport opgenomen. Verder bevat het rapport een scoretabel met de oordelen van de
instellingstoets kwaliteitszorg, informatie over de data van de locatiebezoeken, de namen
van de gespreksdeelnemers, een aantal basisgegevens over de instelling (zie hoofdstuk 8),
een overzicht van het bestudeerde materiaal en de onafhankelijkheidsverklaringen van de
commissieleden en de secretaris. De commissie doet in het rapport verslag van de wijze
waarop zij haar bezoek heeft ingericht en op welke wijze tot de keuze van gesprekspartners
en documenten is gekomen.
De inhoud van het adviesrapport wordt aan het einde van het tweede bezoek besproken en
voorlopig vastgesteld door de commissieleden.
De NVAO stuurt het adviesrapport naar het bestuur van de instelling nadat alle
commissieleden hebben ingestemd met de inhoud van het rapport. De instelling krijgt de
gelegenheid om binnen een termijn van twee weken te reageren op feitelijke onjuistheden in
het rapport, waarna de voorzitter van de auditcommissie het rapport definitief vaststelt nadat
alle commissieleden hebben ingestemd met de inhoud van het rapport. Het rapport wordt
ondertekend door de voorzitter en de secretaris van de commissie en ter besluitvorming
aangeboden aan de NVAO. Indien het rapport vragen oproept bij de NVAO of indien een
instelling dit wenst, kan de NVAO de instelling en/of de auditcommissie uitnodigen voor
nader overleg.

2.5

NVAO-besluitvorming
De NVAO komt op basis van het adviesrapport van de auditcommissie tot een eigenstandig
oordeel.
Een positief besluit heeft een geldigheidsduur van zes jaar. De opleidingsbeoordelingen
mogen dan plaatsvinden via het kader voor de beperkte opleidingsbeoordeling.
7

Het oordeel ‘positief onder voorwaarden’ heeft een geldigheid van maximaal twee jaar. De
opleidingsbeoordelingen mogen gedurende die periode plaatsvinden via het kader voor de
beperkte opleidingsbeoordeling en een positief accreditatiebesluit of positief besluit toets
nieuwe opleiding op grond van het beperkte kader heeft dan een geldigheidsduur van
7

pagina 14

Artikel 5a.13d, zesde lid WHW alsmede het Accreditatiebesluit WHW.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

maximaal twee jaar. Bij het oordeel ‘positief onder voorwaarden’ dient de instelling binnen
de gestelde termijn een positieve beoordeling te verkrijgen, waarbij de NVAO aan de hand
van het oordeel van de auditcommissie beziet of de instelling inmiddels aan de gestelde
voorwaarden heeft voldaan. Indien geen aanvullende beoordeling wordt aangevraagd of
indien niet aan de voorwaarden blijkt te zijn voldaan, vervalt het positieve besluit.
Indien de instelling naar het oordeel van de NVAO heeft voldaan aan de voorwaarden,
gesteld bij het verlenen van de instellingstoets kwaliteitszorg, wordt de geldigheidsduur van
een positief accreditatiebesluit of positief besluit toets nieuwe opleiding verlengd tot in totaal
zes jaar.
De beoordeling van de gestelde voorwaarden wordt uitgevoerd in opdracht van de NVAO
door een auditcommissie. De aanvullende beoordeling volgt op hoofdlijnen de procedure
voor een reguliere instellingstoets kwaliteitszorg. De auditcommissie richt zich in het
8
bijzonder op de eerder gestelde voorwaarden.
Het oordeel ‘negatief’ heeft als gevolg dat de instelling gedurende drie jaar geen
instellingstoets kwaliteitszorg kan aanvragen. Opleidingsbeoordelingen vinden dan plaats
via het regime van de uitgebreide opleidingsbeoordelingen. Opleidingen die gedurende het
9
invoeringsregime op basis van een beperkte beoordeling zijn geaccrediteerd of een toets
nieuwe opleiding hebben verkregen, dienen in geval van onthouding van goedkeuring van
de instellingstoets kwaliteitszorg binnen een jaar een aanvullende beoordeling te
ondergaan. Deze aanvullende beoordeling dient te worden aangevraagd bij de NVAO, zie
daarvoor het protocol voor de aanvullende beoordeling op www.nvao.net.

8
9

pagina 15

Artikel 5a.13d, zesde lid jo. 5a.13e WHW
Artikel 18.32c, vijfde lid, in verbinding met het protocol aanvullende beoordeling.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

3 Beperkte opleidingsbeoordeling (accreditatie)

3.1

Opzet
Het kader voor de beperkte beoordeling van bestaande opleidingen wordt gebruikt als de
10
instelling beschikt over een positief oordeel over de instellingstoets kwaliteitszorg. De
beoordeling komt tot stand op basis van een discussie met ‘peers’ over de inhoud en
kwaliteit van de opleiding en is gericht op drie vragen:
1.
2.
3.

Wat beoogt de opleiding?
Hoe realiseert de opleiding dit?
Worden de doelstellingen bereikt?

Deze vragen zijn vertaald in vier standaarden. Over deze standaarden geeft een
visitatiepanel een gemotiveerd oordeel op een vierpuntsschaal: onvoldoende, voldoende,
goed of excellent. Vervolgens geeft dit panel een gemotiveerd eindoordeel over de kwaliteit
van de opleiding als geheel, ook op de vierpuntsschaal.

10

Een instelling met een positieve instellingstoets kwaliteitszorg kan er ook voor kiezen gebruik te maken van het kader voor de

uitgebreide opleidingsbeoordeling uit hoofdstuk 4.

pagina 16

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

3.2

Standaard 1:

Beoordelingskader voor de beperkte opleidingsbeoordeling
Beoogde eindkwalificaties
De beoogde eindkwalificaties van de opleiding zijn wat betreft inhoud, niveau en oriëntatie
geconcretiseerd en voldoen aan internationale eisen.

Toelichting:

De beoogde eindkwalificaties passen wat betreft niveau en oriëntatie (bachelor of master;
hbo of wo) binnen het Nederlandse kwalificatieraamwerk. Ze sluiten bovendien aan bij de
actuele eisen die in internationaal perspectief vanuit het beroepenveld en het vakgebied
worden gesteld aan de inhoud van de opleiding. Voor zover van toepassing zijn de beoogde
eindkwalificaties tevens in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 2:

Onderwijsleeromgeving
Het programma, het personeel en de opleidingsspecifieke voorzieningen maken het voor de
instromende studenten mogelijk de beoogde eindkwalificaties te realiseren.

Toelichting:

De inhoud en vormgeving van het programma stellen de toegelaten studenten in staat de
beoogde eindkwalificaties te bereiken. De kwaliteit van het personeel en van de
opleidingsspecifieke voorzieningen is daarbij essentieel. Programma, personeel en
voorzieningen vormen een voor studenten samenhangende onderwijsleeromgeving.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 3:

Toetsing
De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing.

Toelichting:

De toetsen en de beoordeling zijn valide, betrouwbaar en voor studenten inzichtelijk. De
examencommissie van de opleiding borgt de kwaliteit van de tentaminering en examinering.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 4:

Gerealiseerde eindkwalificaties
De opleiding toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd.

Toelichting:

Het gerealiseerde niveau blijkt uit de resultaten van tussentijdse en afsluitende toetsen, de
eindwerken en de wijze waarop afgestudeerden in de praktijk of in een vervolgopleiding
functioneren.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 17

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Algemene conclusie
De kwaliteit van de opleiding is
Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Oordeel:

Bij de beoordeling worden de definities en regels gehanteerd uit de hoofdstukken 10, 11 en
12. De definities hebben betrekking op de scores van de standaarden en die van de
opleiding als geheel.

3.3

Samenstelling van het visitatiepanel
Het is van belang dat het visitatiepanel op een dusdanige manier wordt samengesteld dat
een zinvolle discussie tussen ‘peers’ kan ontstaan, waarbij het panel voldoende
onafhankelijk is. Het panel wordt samengesteld door de instellingen die samen een
visitatiegroep vormen. De instellingen wijzen een secretaris aan en dragen het panel
vervolgens ter instemming voor aan de NVAO. De instellingen leveren hiervoor op een door
de NVAO vastgestelde wijze gegevens aan over de deskundigheden en onafhankelijkheid
van de panelleden en de secretaris. De samenstelling van het visitatiepanel is geregeld in
hoofdstuk 13 van dit kader.

3.3.1

3.4
3.4.1

Visitatiegroepen
Opleidingen worden door de NVAO op grond van WHW artikel 5a.2 lid 3a op voorstel van
de desbetreffende instellingen ingedeeld in visitatiegroepen. Alvorens de NVAO een besluit
neemt over de indeling in een visitatiegroep, wordt het desbetreffende instellingsbestuur in
de gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen.

Beoordelingsproces
Kritische reflectie
De opleiding presenteert ten behoeve van de beoordeling door het visitatiepanel een
kritische reflectie over de opleiding. De kritische reflectie dient de standaarden van het
kader voor de beperkte opleidingsbeoordeling te volgen, waarbij de sterke en de zwakke
punten van de opleiding worden beschreven. Tevens wordt aangegeven welke
verbetermaatregelen zijn genomen naar aanleiding van de vorige visitatie. De kritische
reflectie is een op zichzelf staand document, dat zelfstandig te lezen is.
In het beoordelingskader voor de beperkte opleidingsbeoordeling is gekozen voor een opzet
die veel ruimte laat voor de opleiding om haar eigenheid te benadrukken. In de kritische
reflectie kan de opleiding van deze ruimte gebruik maken. De kritische reflectie is bij uitstek
het handvat om docenten en ‘peers’ te laten spreken over de inhoud van de opleiding. Het
moet dan ook een document zijn waarin docenten en studenten de opleiding herkennen.
Bij het schrijven van de kritische reflectie en bij de uitvoering van de visitatie is het van
belang dat er geen overlap optreedt met de beoordeling in het kader van de instellingstoets
kwaliteitszorg. Indien het nodig is te refereren aan instellings- of bijvoorbeeld facultair
beleid, gaat het bij de beoordeling van de opleiding strikt om de ‘fitness for purpose’ van het

pagina 18

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

beleid voor de desbetreffende opleiding. Randvoorwaardelijke zaken, zoals de opzet van de
kwaliteitszorg of het personeelsbeleid van de instelling behoren hier niet toe, omdat deze
onderwerp zijn van de instellingstoets kwaliteitszorg.
De omvang van de kritische reflectie is maximaal 15 pagina’s. In hoofdstuk 8 zijn de bijlagen
limitatief opgesomd.
3.4.2

Gerealiseerd eindniveau
Teneinde te kunnen beoordelen of de beoogde eindkwalificaties worden behaald,
bestudeert het panel een selectie van eindwerken overeenkomstig de NVAO richtlijn
‘beoordeling eindwerken’ (www.nvao.net).
In veel gevallen vormt de eindscriptie de eindtoets van de opleiding. Naast, of soms in
plaats van, de eindscriptie komen ook andere eindwerken voor zoals een portfolio, een
beroepsproduct, een (reeks van) tentamen(s), artikel, een artistieke prestatie, o.i.d. De
opleiding beschrijft hoe zij de realisatie van het eindniveau toetst. Het panel bepaalt
uiteindelijk welke producten of welk ‘palet van eindprestaties’ als eindwerken van de
opleiding worden beoordeeld.
De opleiding stelt het panel een complete en geanonimiseerde overzichtslijst ter
beschikking van alle afstudeerders van de laatste twee studiejaren. In ieder geval is daarop
vermeld: het studentnummer, titel van het eindwerk, de afstudeerdatum, de variant en de
locatie van de opleiding, de behaalde resultaten in de afstudeerfase [bijvoorbeeld: cijfer
beoordeling eindwerk(en), cijfer mondelinge verdediging, eindcijfer afstuderen]. Het panel
selecteert minimaal 15 eindwerken uit deze lijst. Het panel beoordeelt de eindwerken
voorafgaand aan het locatiebezoek. Tijdens het locatiebezoek wordt gesproken met
beoordelaars/examinatoren van de opleiding om een goed inzicht te krijgen in de wijze
waarop de beoordeling tot stand is gekomen.

3.4.3

Locatiebezoek
Het verplichte locatiebezoek ten behoeve van de beperkte opleidingsbeoordeling duurt in
beginsel een dag. Indien vergelijkbare opleidingen van een instelling tezamen worden
beoordeeld, kan er een relatieve reductie van de bezoektijd plaatsvinden.
De panelleden vormen voorafgaand aan het bezoek een voorlopig oordeel over de opleiding
en formuleren vragen voor het locatiebezoek. Het panel betrekt, indien relevant, het
resultaat van de instellingstoets kwaliteitszorg bij zijn oordeelsvorming.
Het visitatiepanel spreekt tijdens het locatiebezoek in elk geval met het
opleidingsmanagement, leden van de examencommissie en de opleidingscommissie (indien
wettelijk vereist), docenten, studenten, alumni en waar relevant vertegenwoordigers van het
beroepenveld. Daarnaast bestudeert het panel het door de opleiding ter inzage gelegde
materiaal. De precieze omvang van de gesprekken, de mogelijke clustering van de
gespreksdeelnemers en de verdere inrichting van het bezoek worden bepaald door het
panel. Het panel beslist naar eigen inzicht met welke docenten en studenten het wil
spreken. De delegaties van de opleiding bestaan in beginsel uit niet meer dan zes
personen. Het panel stelt een open spreekuur vast. Opleiding en panel geven zowel
voorafgaand als tijdens het bezoek ruime bekendheid aan dit spreekuur.

pagina 19

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Het panel kan tevens in overleg met de opleiding een representatieve onderwijsleersituatie
bezoeken.
Aan het einde van het locatiebezoek koppelt de voorzitter van het visitatiepanel de
bevindingen van het panel op beknopte en evenwichtige wijze terug aan de opleiding.
3.4.4

Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
Het visitatiepanel geeft een oordeel over alle in het beoordelingskader opgenomen
standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van de positieve en kritische
elementen uit de bevindingen van het panel.
De beoordeling gaat uit van de huidige stand-van-zaken en berust niet op een beoordeling
van nog in te voeren maatregelen.
Het oordeel kan zijn: onvoldoende, voldoende, goed of excellent. Vervolgens formuleert het
panel een algemeen, gewogen en gemotiveerd, oordeel over de kwaliteit van de opleiding.
Ook dat oordeel wordt gegeven op een vierpuntsschaal, variërend van onvoldoende tot
excellent.

3.4.5

Beoordelingsrapport
De secretaris van het visitatiepanel stelt een conceptbeoordelingsrapport op van ongeveer
15 pagina’s. Het rapport heeft als voornaamste inhoud de oordelen van het panel op de
standaarden. Het panel geeft daarbij een onderbouwing op basis van de kritische reflectie
van de opleiding, de gevoerde gesprekken en de onderliggende data uit het ter inzage
liggende materiaal. In het rapport zijn aansprekende en representatieve voorbeelden
opgenomen. Het panel doet in het rapport verslag van de wijze waarop het zijn bezoek heeft
ingericht en op welke wijze tot de keuze van gesprekspartners en documenten is gekomen.
Het beoordelingsrapport wordt voorafgegaan door een samenvattend oordeel over de
kwaliteit van de opleiding van maximaal twee pagina’s. Indien er verbeteracties mogelijk
zijn, dan neemt het panel in een aparte paragraaf en in de samenvatting aanbevelingen op.
Verder bevat het rapport een scoretabel met de paneloordelen, informatie over de datum /
data van het locatiebezoek, een korte functiebeschrijving van de panelleden, de namen van
de gespreksdeelnemers, de basisgegevens over de opleiding (zie hoofdstuk 8) en een
overzicht van het bestudeerde materiaal.
Het visitatiepanel toetst of de naam van de opleiding voldoende inzicht biedt in de inhoud
van de opleiding en aansluit bij hetgeen gebruikelijk is binnen de visitatiegroep of sector
waartoe de opleiding behoort.
Voor opleidingen in het hoger beroepsonderwijs geeft het panel tevens een oordeel over de
11
te hanteren toevoeging aan de graad. De referentielijst uit de ministeriële regeling en de
uitwerking daarvan door de NVAO is daarbij leidend (Stcrt. 2013, 35337). Afwijkingen
moeten door het panel conform de ministeriële regeling beargumenteerd worden aan de
hand van de internationale herkenbaarheid van de te gebruiken toevoeging aan de graad.
De secretaris van het visitatiepanel stuurt het rapport naar het bestuur van de instelling
nadat alle panelleden hebben ingestemd met de inhoud van het rapport. De instelling krijgt
de gelegenheid om te reageren op feitelijke onjuistheden in het rapport, waarna de
11

pagina 20

WHW artikel 5a.2, lid 2a, onder a.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

voorzitter van het panel het rapport definitief vaststelt nadat alle panelleden hebben kennis
genomen van en ingestemd met de inhoud van het rapport. Het rapport wordt ondertekend
door de voorzitter en de secretaris van het panel.

3.5

NVAO-besluitvorming
Het instellingsbestuur vraagt op basis van het beoordelingsrapport accreditatie aan bij de
NVAO. De NVAO kan besluiten de opleiding te accrediteren, niet te accrediteren of een
herstelperiode toe te kennen. In artikel 5a.12a van de WHW, het Accreditatiebesluit WHW
en hoofdstuk 12 van dit kader is geregeld op welke manier, op welke gronden en onder
welke voorwaarden de NVAO een herstelperiode kan toekennen.
Het beperkte karakter van de beoordeling betekent tevens dat de NVAO het
beoordelingsrapport op een terughoudender manier toetst dan bij de uitgebreide
opleidingsbeoordeling. De positieve instellingstoets geeft immers het vertrouwen dat de
kwaliteitszorg met betrekking tot de kwaliteit van het onderwijs binnen de instelling afdoende
is gewaarborgd. Daarnaast biedt het feit dat de NVAO vooraf heeft ingestemd met de
visitatiepanels en dat de voorzitters en secretarissen van deze panels zijn getraind
voldoende context en zekerheid om te kunnen volstaan met een terughoudender toetsing
van het beoordelingsrapport. In deze toetsing staan de volledigheid en deugdelijkheid van
het beoordelingsrapport centraal.

pagina 21

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

4 Uitgebreide opleidingsbeoordeling (accreditatie)

4.1

Opzet
Het kader voor de uitgebreide beoordeling van bestaande opleidingen wordt gebruikt als de
instelling niet beschikt over een positief oordeel over de instellingstoets kwaliteitszorg. De
beoordeling komt tot stand op basis van een discussie met ‘peers’ over de inhoud en
kwaliteit van de opleiding en is gericht op zes vragen:
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Wat beoogt de opleiding?
Met welk programma?
Met welk personeel?
Met welke voorzieningen?
Hoe wil de opleiding de kwaliteit borgen?
Worden de doelstellingen bereikt?

Deze zes vragen zijn vertaald in zes onderwerpen en elf standaarden. Over de standaarden
geeft een visitatiepanel een gemotiveerd oordeel op een vierpuntsschaal: onvoldoende,
voldoende, goed of excellent. Vervolgens geeft dit panel een gemotiveerd eindoordeel over
de kwaliteit van de opleiding, ook op de vierpuntsschaal.

pagina 22

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

4.2

Standaard 1:

Beoordelingskader voor de uitgebreide opleidingsbeoordeling
Beoogde eindkwalificaties
De beoogde eindkwalificaties van de opleiding zijn wat betreft inhoud, niveau en oriëntatie
geconcretiseerd en voldoen aan internationale eisen.

Toelichting:

De beoogde eindkwalificaties passen wat betreft niveau en oriëntatie (bachelor of master;
hbo of wo) binnen het Nederlandse kwalificatieraamwerk. Ze sluiten bovendien aan bij de
actuele eisen die in internationaal perspectief vanuit het beroepenveld en het vakgebied
worden gesteld aan de inhoud van de opleiding. Voor zover van toepassing zijn de beoogde
eindkwalificaties tevens in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 2:

Programma
De oriëntatie van het programma waarborgt de ontwikkeling van vaardigheden op het
gebied van wetenschappelijk onderzoek en/of de beroepspraktijk.

Toelichting:

Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het
beroepenveld en het vakgebied.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 3:

De inhoud van het programma biedt studenten de mogelijkheid om de beoogde
eindkwalificaties te bereiken.

Toelichting:

De eindkwalificaties zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het
programma. Studenten volgen een inhoudelijk samenhangend studieprogramma.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 4:

De vormgeving van het programma zet aan tot studeren en biedt studenten de mogelijkheid
om de beoogde eindkwalificaties te bereiken.

Toelichting:

Het didactisch concept is in lijn met de beoogde eindkwalificaties en de werkvormen sluiten
aan bij het didactisch concept. Factoren, die betrekking hebben op het programma en die
de studievoortgang belemmeren worden zoveel mogelijk weggenomen. Studenten met een
functiebeperking krijgen bovendien op dit aspect extra studieloopbaanbegeleiding.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 5:

Het programma sluit aan bij de kwalificaties van de instromende studenten.

Toelichting:

De gehanteerde toelatingseisen zijn realistisch met het oog op de beoogde
eindkwalificaties.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 23

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Standaard 6:

Personeel
Het personeel is gekwalificeerd en de omvang er van is toereikend voor de inhoudelijke,
onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma.

Toelichting:

De feitelijk bij het personeel aanwezige expertise sluit aan bij de eisen gesteld aan een hboof een wo-opleiding.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 7:

Voorzieningen
De huisvesting en de materiële voorzieningen zijn toereikend voor de realisatie van het
programma.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 8:

De studiebegeleiding en de informatievoorziening aan studenten bevorderen de
studievoortgang en sluiten aan bij de behoefte van studenten.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 9:

Kwaliteitszorg
De opleiding wordt periodiek geëvalueerd, mede aan de hand van toetsbare streefdoelen.

Toelichting:

De opleiding bewaakt de kwaliteit van de beoogde eindkwalificaties, het programma, het
personeel, de voorzieningen, de toetsing en de gerealiseerde eindkwalificaties via
regelmatige evaluaties. De uitkomsten van deze evaluatie vormen de basis voor
aantoonbare verbetermaatregelen die bijdragen aan realisatie van de streefdoelen. Bij de
interne kwaliteitszorg worden de opleidings- en examencommissie, medewerkers,
studenten, alumni en het afnemend beroepenveld van de opleiding actief betrokken.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 10:

Toetsing
De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing.

Toelichting:

De toetsen en de beoordeling zijn valide, betrouwbaar en voor studenten inzichtelijk. De
examencommissie van de opleiding borgt de kwaliteit van de tentaminering en examinering.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 24

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Standaard 11:

Gerealiseerde eindkwalificaties
De opleiding toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd.

Toelichting:

Het gerealiseerde niveau blijkt uit de resultaten van tussentijdse en afsluitende toetsen, de
eindwerken en de wijze waarop afgestudeerden in de praktijk of in een vervolgopleiding
functioneren.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Algemene conclusie
De kwaliteit van de opleiding is
Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Oordeel:

Bij de beoordeling worden de definities en regels gehanteerd uit de hoofdstukken 10, 11 en
12. De definities hebben betrekking op de scores van de standaarden en die van de
opleiding als geheel.

4.3

Samenstelling van het visitatiepanel
Het is van belang dat het visitatiepanel op een dusdanige manier wordt samengesteld dat
een zinvolle discussie tussen ‘peers’ kan ontstaan, waarbij het panel voldoende
onafhankelijk is. Het panel wordt samengesteld door de instellingen die samen een
visitatiegroep vormen. De instellingen wijzen een secretaris aan en dragen het panel
vervolgens ter instemming voor aan de NVAO. De instellingen leveren hiervoor op een door
de NVAO vastgestelde wijze gegevens aan over de deskundigheden en onafhankelijkheid
van de panelleden en de secretaris. De samenstelling van het visitatiepanel is geregeld in
hoofdstuk 13 van dit kader.

4.3.1

4.4
4.4.1

pagina 25

Visitatiegroepen
Opleidingen worden door de NVAO op grond van WHW artikel 5a.2 lid 3a op voorstel van
de desbetreffende instellingen ingedeeld in visitatiegroepen. Alvorens de NVAO een besluit
neemt over de indeling in een visitatiegroep, wordt het desbetreffende instellingsbestuur in
de gelegenheid gesteld zijn zienswijze naar voren te brengen.

Beoordelingsproces
Kritische reflectie
De opleiding presenteert ten behoeve van de beoordeling door het visitatiepanel een
kritische reflectie over de opleiding. De kritische reflectie dient de standaarden van het
kader voor de uitgebreide opleidingsbeoordeling te volgen, waarbij de sterke en de zwakke
punten van de opleiding worden beschreven. De opleiding maakt in de kritische reflectie
melding van de wijze waarop zij student- en docenttevredenheid onderzoekt en doet verslag
van de resultaten daarvan. Onderliggende documentatie wordt ter inzage gelegd voor het
visitatiepanel. Tevens wordt aangegeven welke verbetermaatregelen zijn genomen naar

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

aanleiding van de vorige visitatie. De kritische reflectie is een op zichzelf staand document,
dat zelfstandig te lezen is.
De kritische reflectie is bij uitstek het handvat om docenten en deskundigen te laten spreken
over de kwaliteit van de opleiding. Het moet dan ook een document zijn waarin docenten en
studenten de opleiding herkennen.
De omvang van de kritische reflectie is maximaal 20 pagina’s. In hoofdstuk 8 zijn de bijlagen
limitatief opgesomd.
4.4.2

Gerealiseerd eindniveau
Teneinde te kunnen beoordelen of de beoogde eindkwalificaties worden behaald,
bestudeert het panel een selectie van eindwerken overeenkomstig de NVAO richtlijn
‘beoordeling eindwerken’ (www.nvao.net).
In veel gevallen vormt de eindscriptie de eindtoets van de opleiding. Naast, of soms in
plaats van, de eindscriptie komen ook andere eindwerken voor zoals een portfolio, een
beroepsproduct, een (reeks van) tentamen(s), artikel, een artistieke prestatie, o.i.d. De
opleiding beschrijft hoe zij de realisatie van het eindniveau toetst. Het panel bepaalt
uiteindelijk welke producten of welk ‘palet van eindprestaties’ als eindwerken van de
opleiding worden beoordeeld.
De opleiding stelt het panel een complete en geanonimiseerde overzichtslijst ter
beschikking van alle afstudeerders van de laatste twee studiejaren. In ieder geval is daarop
vermeld: het studentnummer, titel van het eindwerk, de afstudeerdatum, de variant en de
locatie van de opleiding, de behaalde resultaten in de afstudeerfase [bijvoorbeeld: cijfer
beoordeling eindwerk(en), cijfer mondelinge verdediging, eindcijfer afstuderen]. Het panel
selecteert minimaal 15 eindwerken uit deze lijst. Het panel beoordeelt de eindwerken
voorafgaand aan het locatiebezoek. Tijdens het locatiebezoek wordt gesproken met
beoordelaars/examinatoren van de opleiding om een goed inzicht te krijgen in de wijze
waarop de beoordeling tot stand is gekomen.

4.4.3

Locatiebezoek
Het verplichte locatiebezoek ten behoeve van de uitgebreide opleidingsbeoordeling duurt
een dag. Indien vergelijkbare opleidingen van een instelling tezamen worden beoordeeld,
kan er een relatieve reductie van de bezoektijd plaatsvinden.
De panelleden vormen voorafgaand aan het bezoek een voorlopig oordeel over de opleiding
en formuleren vragen voor het locatiebezoek.
Het visitatiepanel spreekt tijdens het locatiebezoek in elk geval met het
opleidingsmanagement, leden van de examencommissie en de opleidingscommissie (indien
wettelijk vereist), docenten, studenten, alumni en waar relevant vertegenwoordigers van het
beroepenveld. Daarnaast bestudeert het panel het door de opleiding ter inzage gelegde
materiaal. De precieze omvang van de gesprekken, de mogelijke clustering van de
gespreksdeelnemers en de verdere inrichting van het bezoek worden bepaald door het
panel. Het panel beslist naar eigen inzicht met welke docenten en studenten het wil
spreken. De delegaties van de opleiding bestaan in beginsel uit niet meer dan zes
personen. Het panel stelt een open spreekuur vast. Opleiding en panel geven zowel
voorafgaand als tijdens het bezoek ruime bekendheid aan dit spreekuur.

pagina 26

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Het panel kan tevens in overleg met de opleiding een representatieve onderwijsleersituatie
bezoeken.
Aan het einde van het locatiebezoek koppelt de voorzitter van het visitatiepanel de
bevindingen van het panel op beknopte en evenwichtige wijze terug aan de opleiding.
4.4.4

Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
Het visitatiepanel geeft een oordeel over alle in het beoordelingskader opgenomen
standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van de positieve en kritische
elementen uit de bevindingen van het panel.
De beoordeling gaat uit van de huidige stand-van-zaken en berust niet op een beoordeling
van nog in te voeren maatregelen.
Het oordeel kan zijn: onvoldoende, voldoende, goed of excellent. Vervolgens formuleert het
panel een algemeen, gewogen en gemotiveerd, oordeel over de kwaliteit van de opleiding.
Ook dat oordeel wordt gegeven op een vierpuntsschaal, variërend van onvoldoende tot
excellent.

4.4.5

Beoordelingsrapport
De secretaris van het visitatiepanel stelt een beoordelingsrapport op van ongeveer 20
pagina’s. Het rapport heeft als voornaamste inhoud de oordelen van het panel op de
standaarden. Het panel geeft daarbij een onderbouwing op basis van de kritische reflectie
van de opleiding, de gevoerde gesprekken en de onderliggende informatie uit het ter inzage
liggende materiaal. In het rapport zijn aansprekende en representatieve voorbeelden
opgenomen. Het panel doet in het rapport verslag van de wijze waarop het zijn bezoek heeft
ingericht en op welke wijze tot de keuze van gesprekspartners en documenten is gekomen.
Het beoordelingsrapport wordt voorafgegaan door een samenvattend oordeel over de
kwaliteit van de opleiding van maximaal twee pagina’s. Indien er verbeteracties mogelijk
zijn, dan neemt het panel in een aparte paragraaf en in de samenvatting aanbevelingen op.
Verder bevat het rapport een scoretabel met de paneloordelen, informatie over de datum /
data van het locatiebezoek, een korte functiebeschrijving van de panelleden, de namen van
de gespreksdeelnemers, de basisgegevens over de opleiding (zie hoofdstuk 8) en een
overzicht van het bestudeerde materiaal.
Het visitatiepanel toetst of de naam van de opleiding voldoende inzicht biedt in de inhoud
van de opleiding en aansluit bij hetgeen gebruikelijk is binnen de visitatiegroep of sector
waartoe de opleiding behoort.
Voor opleidingen in het hoger beroepsonderwijs geeft het panel tevens een oordeel over de
12
te hanteren toevoeging aan de graad. De referentielijst uit de ministeriële regeling en de
uitwerking daarvan door de NVAO is daarbij leidend (Stcrt. 2013, 35337). Afwijkingen
moeten door het panel conform de ministeriële regeling beargumenteerd worden aan de
hand van de internationale herkenbaarheid van de te gebruiken toevoeging aan de graad.

12

pagina 27

WHW artikel 5a.2, lid 2a, onder a.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

De secretaris van het visitatiepanel stuurt het beoordelingsrapport aan het bestuur van de
instelling nadat alle panelleden hebben ingestemd met de inhoud van het rapport. De
instelling krijgt de gelegenheid om te reageren op feitelijke onjuistheden in het rapport,
waarna de voorzitter van het panel het rapport definitief vaststelt nadat alle panelleden
hebben kennis genomen van en ingestemd met de inhoud van het rapport. Het rapport
wordt ondertekend door de voorzitter en de secretaris van het panel.

4.5

NVAO-besluitvorming
Het instellingsbestuur vraagt op basis van het beoordelingsrapport accreditatie aan bij de
NVAO. De NVAO kan besluiten de opleiding te accrediteren, niet te accrediteren of een
herstelperiode toe te kennen. In het Accreditatiebesluit WHW is geregeld op welke manier,
op welke gronden en onder welke voorwaarden de NVAO een herstelperiode kan
toekennen.

pagina 28

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

5 Beperkte Toets Nieuwe Opleiding (TNO)

5.1

Opzet
Het kader voor de beperkte beoordeling van nieuwe opleidingen wordt gebruikt als de
13
instelling beschikt over een positief oordeel over de instellingstoets kwaliteitszorg. De
beoordeling komt tot stand op basis van een discussie met ‘peers’ over de inhoud en
kwaliteit van de opleiding en is gericht op vier vragen:
1.
2.
3.
4.
5.

Wat beoogt de opleiding?
Hoe wil de opleiding dit realiseren?
Hoe wil de opleiding dit toetsen?
14
Indien van toepassing: Worden de doelstellingen bereikt?
Zijn er voldoende financiële middelen?

Deze vier vragen zijn vertaald in vier standaarden. Over de standaarden geeft een
visitatiepanel een gemotiveerd oordeel op een driepuntsschaal: voldoet wel, voldoet ten
dele of voldoet niet. Vervolgens geeft het panel een gemotiveerd eindoordeel over de
kwaliteit van de opleiding, ook op een driepuntsschaal: positief, negatief of positief onder
voorwaarden.

13

Een instelling die beschikt over een positieve instellingstoets kwaliteitszorg kan ook vragen om de uitgebreide TNO uit hoofdstuk 6 van

deze beoordelingskaders.

14

pagina 29

Indien de opleiding reeds afgestudeerden heeft opgeleverd, wordt het gerealiseerd eindniveau beoordeeld.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

5.2

Standaard 1:

Beoordelingskader voor de beperkte TNO
Beoogde eindkwalificaties
De beoogde eindkwalificaties van de opleiding zijn wat betreft inhoud, niveau en oriëntatie
geconcretiseerd en voldoen aan internationale eisen.

Toelichting:

De beoogde eindkwalificaties passen wat betreft niveau en oriëntatie (bachelor of master;
hbo of wo) binnen het Nederlandse kwalificatieraamwerk. Ze sluiten bovendien aan bij de
actuele eisen die in internationaal perspectief vanuit het beroepenveld en het vakgebied
worden gesteld aan de inhoud van de opleiding.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 2:

Onderwijsleeromgeving
Het programma, het personeel en de opleidingsspecifieke voorzieningen maken het voor de
instromende studenten mogelijk de beoogde eindkwalificaties te realiseren.

Toelichting:

De inhoud en vormgeving van het programma stellen de toegelaten studenten in staat de
beoogde eindkwalificaties te bereiken. De kwaliteit van het personeel en van de
opleidingsspecifieke voorzieningen is daarbij essentieel. Programma, personeel en
voorzieningen vormen een voor studenten samenhangende onderwijsleeromgeving.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 3:

Toetsing
De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing.

Toelichting:

Dit blijkt uit de tussentijdse en afsluitende vormen van toetsing. De toetsen en de
beoordeling zijn valide, betrouwbaar en voor studenten inzichtelijk.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 4:

Afstudeergarantie en financiële voorzieningen
De instelling geeft aan studenten de garantie dat het programma volledig kan worden
doorlopen en stelt toereikende financiële voorzieningen beschikbaar.

Toelichting:

De afstudeergarantie beslaat een redelijke termijn die is gerelateerd aan de studieduur van
de opleiding.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 30

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

15

Standaard 5:

Indien van toepassing: Gerealiseerde eindkwalificaties
De opleiding toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd.

Toelichting:

Het gerealiseerde niveau blijkt uit de resultaten van tussentijdse en afsluitende toetsen, de
eindwerken en de wijze waarop afgestudeerden in de praktijk of in een vervolgopleiding
functioneren.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Algemene conclusie
Het visitatiepanel beantwoordt de vraag of de opleiding voldoet aan de kwaliteit die in
internationaal perspectief redelijkerwijs verwacht mag worden van een bachelor- of
masteropleiding binnen het hoger onderwijs.
Positief, negatief of positief onder voorwaarden. (Gewogen en gemotiveerd.)

Oordeel:

Indien het panel het oordeel positief onder voorwaarden uitspreekt, geeft het deze
voorwaarden en de termijn waarbinnen deze vervuld moeten worden expliciet aan. Het
panel beslist alleen het oordeel positief onder voorwaarden uit te spreken indien naar het
oordeel van het panel aan de gestelde voorwaarden binnen maximaal twee jaar kan worden
voldaan. Bij de beoordeling worden de beslisregels gehanteerd uit hoofdstuk 11.
Indien een opleiding niet volledig nieuw is of omgevormd wordt, worden bij de
oordeelsvorming ook de gerealiseerde eindkwalificaties betrokken.

5.3

Samenstelling van het visitatiepanel
De NVAO stelt het visitatiepanel samen dat de TNO uitvoert en de NVAO benoemt dit
visitatiepanel. De te beoordelen opleiding heeft het recht beargumenteerd bezwaren aan te
dragen tegen de samenstelling van het visitatiepanel.
Het is van belang dat het visitatiepanel op een dusdanige manier wordt samengesteld dat
een zinvolle discussie tussen ‘peers’ kan ontstaan, waarbij het panel voldoende
onafhankelijk is. De samenstelling van het visitatiepanel is geregeld in hoofdstuk 13 van dit
kader.

5.4
5.4.1

Beoordelingsproces
Informatiedossier
De opleiding presenteert ten behoeve van de beoordeling door het visitatiepanel een
informatiedossier over de opleiding. Het informatiedossier dient de standaarden van het
kader voor de beperkte TNO te volgen. De opleiding wordt gepositioneerd ten opzichte van

15

pagina 31

Indien de opleiding reeds afgestudeerden heeft opgeleverd, wordt het gerealiseerd eindniveau beoordeeld.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

bestaande (en nieuwe) opleidingen in binnen- en buitenland. Het informatiedossier is een
op zichzelf staand document, dat zelfstandig te lezen is.
In het beperkte TNO-kader is gekozen voor een opzet die veel ruimte laat voor de opleiding
om haar eigenheid te benadrukken. In het informatiedossier kan de opleiding van deze
ruimte gebruik maken. Het informatiedossier is bij uitstek het handvat om docenten en
‘peers’ te laten spreken over de inhoud van de opleiding. Het moet een document zijn
waaraan de belanghebbenden zich gecommitteerd hebben.
Bij het schrijven van het informatiedossier en bij de uitvoering van de visitatie is het van
belang dat er geen overlap optreedt met de beoordeling in het kader van de instellingstoets
kwaliteitszorg. Indien het nodig is te refereren aan instellings- of bijvoorbeeld facultair
beleid, gaat het bij de beoordeling van de opleiding strikt om de ‘fitness for purpose’ van het
beleid voor de desbetreffende opleiding. Randvoorwaardelijke zaken, zoals de opzet van de
kwaliteitszorg of het personeelsbeleid van de instelling behoren hier niet toe, omdat deze
onderwerp zijn van de instellingstoets kwaliteitszorg.
De omvang van het informatiedossier is maximaal 15 pagina’s, exclusief bijlagen.
5.4.2

Gerealiseerd eindniveau
Indien de opleiding reeds afgestudeerden heeft opgeleverd, wordt ook bij de TNO het
gerealiseerd eindniveau beoordeeld.
Teneinde te kunnen beoordelen of de beoogde eindkwalificaties worden behaald,
bestudeert het panel een selectie van eindwerken overeenkomstig de NVAO richtlijn
‘beoordeling eindwerken’ (www.nvao.net).
In veel gevallen vormt de eindscriptie de eindtoets van de opleiding. Naast, of soms in
plaats van, de eindscriptie komen ook andere eindwerken voor zoals een portfolio, een
beroepsproduct, een (reeks van) tentamen(s), artikel, een artistieke prestatie, o.i.d. De
opleiding beschrijft hoe zij de realisatie van het eindniveau toetst. Het panel bepaalt
uiteindelijk welke producten of welk ‘palet van eindprestaties’ als eindwerken van de
opleiding worden beoordeeld.
De opleiding stelt het panel een complete en geanonimiseerde overzichtslijst ter
beschikking van alle afstudeerders van de laatste twee studiejaren. In ieder geval is daarop
vermeld: het studentnummer, titel van het eindwerk, de afstudeerdatum, de variant en de
locatie van de opleiding, de behaalde resultaten in de afstudeerfase [bijvoorbeeld: cijfer
beoordeling eindwerk(en), cijfer mondelinge verdediging, eindcijfer afstuderen]. Het panel
selecteert minimaal 15 eindwerken uit deze lijst. Het panel beoordeelt de eindwerken
voorafgaand aan het locatiebezoek. Tijdens het locatiebezoek wordt gesproken met
beoordelaars/examinatoren van de opleiding om een goed inzicht te krijgen in de wijze
waarop de beoordeling tot stand is gekomen.

5.4.3

pagina 32

Locatiebezoek
Het verplichte locatiebezoek ten behoeve van de beperkte TNO duurt in beginsel een dag.
Hierbij wordt als werkwijze gehanteerd dat het visitatiepanel gezamenlijk vooraf een
voorlopig oordeel heeft gevormd over de opleiding en de vragen voor het locatiebezoek
heeft geformuleerd. Het panel betrekt het resultaat van de instellingstoets kwaliteitszorg bij
zijn oordeelsvorming.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Het visitatiepanel spreekt tijdens het locatiebezoek met het (beoogde)
opleidingsmanagement, de (beoogde) leden van de examencommissie en de
opleidingscommissie (indien wettelijk vereist), (beoogde) docenten en waar relevant
vertegenwoordigers van het beroepenveld. Daarnaast bestudeert het panel het door de
opleiding ter inzage gelegde materiaal. De precieze omvang van de gesprekken, de
mogelijke clustering van de gespreksdeelnemers en de verdere inrichting van het bezoek
worden bepaald door het panel. Het panel beslist naar eigen inzicht met welke docenten en
studenten het wil spreken. De delegaties van de opleiding bestaan in beginsel uit niet meer
dan zes personen.
Aan het einde van het locatiebezoek koppelt de voorzitter van het visitatiepanel de
bevindingen van het panel op beknopte en evenwichtige wijze terug aan de opleiding.
5.4.4

Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
Het visitatiepanel geeft een oordeel over alle in het beoordelingskader opgenomen
standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van de positieve en kritische
elementen uit de bevindingen van het panel. Vervolgens formuleert het panel een
algemeen, gewogen en gemotiveerd, oordeel over de kwaliteit van de opleiding.
Het visitatiepanel toetst of de naam van de opleiding voldoende inzicht biedt in de inhoud
van de opleiding en aansluit bij hetgeen gebruikelijk is binnen de visitatiegroep of sector
waartoe de opleiding toe gaat behoren.
Voor opleidingen in het hoger beroepsonderwijs geeft het panel tevens een oordeel over de
16
te hanteren toevoeging aan de graad. De referentielijst uit de ministeriële regeling en de
uitwerking daarvan door de NVAO is daarbij leidend (Stcrt. 2013, 35337). Afwijkingen
moeten door het panel conform de ministeriële regeling beargumenteerd worden aan de
hand van de internationale herkenbaarheid van de te gebruiken toevoeging aan de graad.
Daarnaast beoordeelt het panel het voorstel van de opleiding inzake de Croho
sectorindeling.

5.4.5

Adviesrapport
De secretaris van het visitatiepanel stelt een adviesrapport op van ongeveer 15 pagina’s.
Het rapport heeft als voornaamste inhoud de oordelen van het panel op de standaarden.
Het panel geeft daarbij een onderbouwing op basis van het informatiedossier van de
opleiding, de gevoerde gesprekken en de onderliggende informatie uit het ter inzage
liggende materiaal. In het rapport zijn aansprekende en representatieve voorbeelden
opgenomen. Het panel doet in het rapport verslag van de wijze waarop het zijn bezoek heeft
ingericht en op welke wijze tot de keuze van gesprekspartners en documenten is gekomen.
Het adviesrapport wordt voorafgegaan door een samenvattend oordeel over de kwaliteit van
de opleiding van maximaal twee pagina’s. Indien er eventuele verbeteracties mogelijk zijn,
dan zijn deze in een aparte paragraaf van het rapport opgenomen. Verder bevat het rapport
een scoretabel met de paneloordelen, informatie over de datum / data van het
locatiebezoek, de namen van de gespreksdeelnemers, de basisgegevens over de opleiding

16

pagina 33

WHW artikel 5a.2, lid 2a, onder a.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

(zie hoofdstuk 8), een overzicht van het bestudeerde materiaal en de
onafhankelijkheidsverklaringen van de panelleden en de secretaris.
De NVAO stuurt het adviesrapport aan het bestuur van de instelling nadat alle panelleden
hebben ingestemd met de inhoud van het rapport. De instelling krijgt de gelegenheid om
binnen een termijn van twee weken te reageren op feitelijke onjuistheden in het rapport,
waarna de voorzitter van het panel het rapport definitief vaststelt nadat alle panelleden
hebben kennisgenomen van en ingestemd met de inhoud van het rapport. Het rapport wordt
ondertekend door de voorzitter en de secretaris van het panel en ter besluitvorming
aangeboden aan de NVAO. Indien het rapport vragen oproept bij de NVAO of indien een
instelling dit wenst, kan de NVAO de opleiding en/of het visitatiepanel uitnodigen voor nader
overleg.

5.5

NVAO-besluitvorming
De NVAO kan op hoofdlijnen drie mogelijke besluiten nemen: een positief oordeel, een
oordeel positief onder voorwaarden of een negatief oordeel over de toets nieuwe opleiding.
De NVAO kan voorwaarden verbinden aan het besluit. In dat geval dient de opleiding
binnen maximaal twee jaar een aanvullende beoordeling aan te vragen, waarbij de NVAO
beziet of de opleiding inmiddels aan de gestelde voorwaarden heeft voldaan. Indien geen
herbeoordeling wordt aangevraagd of indien niet aan de voorwaarden blijkt te zijn voldaan,
vervalt het positieve besluit. De beoordeling van de gestelde voorwaarden wordt uitgevoerd
in opdracht van de NVAO door een beoordelingspanel. De aanvullende beoordeling volgt op
hoofdlijnen de procedure voor een reguliere TNO. Het beoordelingspanel richt zich met
name op de eerder geconstateerde tekortkomingen binnen de opleiding.
Indien de Toets nieuwe opleiding is aangevraagd voor een opleiding waaraan op het
moment van de aanvraag al feitelijk onderwijs wordt verzorgd, worden eveneens het
gerealiseerde niveau van de studenten beoordeeld overeenkomstig standaard 4 van het
beoordelingskader van de beperkte Toets nieuwe opleiding .

pagina 34

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

6 Uitgebreide Toets Nieuwe Opleiding (TNO)

6.1

Opzet
Het kader voor de uitgebreide beoordeling van nieuwe opleidingen (uitgebreid TNO-kader)
wordt gebruikt als de instelling niet beschikt over een positief oordeel over de
instellingstoets kwaliteitszorg. De beoordeling komt tot stand op basis van een discussie
met ‘peers’ over de inhoud en kwaliteit van de opleiding en is gericht op zeven vragen:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Wat beoogt de opleiding?
Met welk programma?
Met welk personeel?
Met welke voorzieningen?
Hoe wordt de kwaliteit geborgd?
Hoe wil de opleiding dit toetsen?
17
Indien van toepassing: Worden de doelstellingen bereikt?
Zijn er voldoende financiële middelen?

Deze zeven vragen zijn vertaald in acht onderwerpen en twaalf standaarden. Over de
standaarden geeft een visitatiepanel een gemotiveerd oordeel op een driepuntsschaal:
voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. Vervolgens geeft het panel een gemotiveerd
eindoordeel over de kwaliteit van de opleiding, ook op een driepuntsschaal: positief,
negatief of positief onder voorwaarden.

17

pagina 35

Indien de opleiding reeds afgestudeerden heeft opgeleverd, wordt het gerealiseerd eindniveau beoordeeld.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

6.2

Standaard 1:

Beoordelingskader voor de uitgebreide TNO
Beoogde eindkwalificaties
De beoogde eindkwalificaties van de opleiding zijn wat betreft inhoud, niveau en oriëntatie
geconcretiseerd en voldoen aan internationale eisen.

Toelichting:

De beoogde eindkwalificaties passen wat betreft niveau en oriëntatie (bachelor of master;
hbo of wo) binnen het Nederlandse kwalificatieraamwerk. Ze sluiten bovendien aan bij de
actuele eisen die in internationaal perspectief vanuit het beroepenveld en het vakgebied
worden gesteld aan de inhoud van de opleiding.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 2:

Programma
De oriëntatie van het programma waarborgt de ontwikkeling van vaardigheden op het
gebied van wetenschappelijk onderzoek en/of de beroepspraktijk.

Toelichting:

Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het
beroepenveld en het vakgebied.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 3:

De inhoud van het programma biedt studenten de mogelijkheid om de beoogde
eindkwalificaties te bereiken.

Toelichting:

De eindkwalificaties zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het
programma. Studenten volgen een inhoudelijk samenhangend studieprogramma.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 4:

De vormgeving van het programma zet aan tot studeren en biedt studenten de mogelijkheid
om de beoogde eindkwalificaties te bereiken.

Toelichting:

Het didactisch concept is in lijn met de beoogde eindkwalificaties en de werkvormen sluiten
aan bij het didactisch concept. Factoren, die betrekking hebben op het programma en die
de studievoortgang belemmeren worden zoveel mogelijk weggenomen. Studenten met een
functiebeperking krijgen bovendien op dit aspect extra studieloopbaanbegeleiding.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 5:

Het programma sluit aan bij de kwalificaties van de instromende studenten.

Toelichting:

De gehanteerde toelatingseisen zijn realistisch met het oog op de beoogde
eindkwalificaties.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 36

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Standaard 6:

Personeel
Het personeel is gekwalificeerd en de omvang ervan toereikend voor de inhoudelijke,
onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma.

Toelichting:

De feitelijk bij het personeel aanwezige expertise sluit aan bij de eisen gesteld aan een hboof een wo-opleiding.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 7:

Voorzieningen
De huisvesting en de materiële voorzieningen zijn toereikend voor de realisatie van het
programma.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 8:

De studiebegeleiding en de informatievoorziening aan studenten bevorderen de
studievoortgang en sluiten aan bij de behoefte van studenten.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 9:

Kwaliteitszorg
De opleiding wordt periodiek geëvalueerd, mede aan de hand van toetsbare streefdoelen.

Toelichting:

Standaard 10:

De opleiding bewaakt de kwaliteit van de beoogde eindkwalificaties, het programma, het
personeel, de voorzieningen, de toetsing en de gerealiseerde eindkwalificaties via
regelmatige evaluaties. De opleiding verzamelt tevens managementinformatie met
betrekking tot de rendementen en de staf-studentratio. Bij de interne kwaliteitszorg zijn de
opleidings- en examencommissie, medewerkers, studenten, alumni en het afnemend
beroepenveld van de opleiding actief betrokken.

Toetsing
De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing.

Toelichting:

Dit blijkt uit de tussentijdse en afsluitende vormen van toetsing. De toetsen en de
beoordeling zijn valide, betrouwbaar en voor studenten inzichtelijk.

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 11:

Afstudeergarantie en financiële voorzieningen
De instelling geeft aan studenten de garantie dat het programma volledig kan worden
doorlopen en stelt toereikende financiële voorzieningen beschikbaar.

Toelichting:

pagina 37

De afstudeergarantie beslaat een redelijke termijn die is gerelateerd aan de studieduur van
de opleiding.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Oordeel:

Voldoet wel, voldoet ten dele of voldoet niet. (Gewogen en gemotiveerd.)

Standaard 12:

Indien van toepassing: Gerealiseerde eindkwalificaties
De opleiding toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd.

18

Toelichting:

Het gerealiseerde niveau blijkt uit de resultaten van tussentijdse en afsluitende toetsen, de
eindwerken en de wijze waarop afgestudeerden in de praktijk of in een vervolgopleiding
functioneren.

Oordeel:

Onvoldoende, voldoende, goed, excellent. (Gewogen en gemotiveerd.)

Algemene conclusie
Het visitatiepanel beantwoordt de vraag of de opleiding voldoet aan de kwaliteit die in
internationaal perspectief redelijkerwijs verwacht mag worden van een bachelor- of
masteropleiding binnen het hoger onderwijs.
Positief, negatief of positief onder voorwaarden. (Gewogen en gemotiveerd.)

Oordeel:

Indien het panel het oordeel positief onder voorwaarden uitspreekt, geeft het deze
voorwaarden en de termijn waarbinnen deze vervuld moeten worden expliciet aan. Het
panel beslist alleen het oordeel positief onder voorwaarden uit te spreken indien naar het
oordeel van het panel aan de gestelde voorwaarden binnen maximaal twee jaar kan worden
voldaan. Bij de beoordeling worden de beslisregels gehanteerd uit hoofdstuk11..
Indien een opleiding niet volledig nieuw is of omgevormd wordt, worden bij de
oordeelsvorming ook de gerealiseerde eindkwalificaties betrokken. Zie hiervoor ook
paragraaf 6.5.

6.3

Samenstelling van het visitatiepanel
De NVAO stelt het visitatiepanel samen dat de TNO uitvoert en de NVAO benoemt dit
visitatiepanel. De te beoordelen opleiding heeft het recht beargumenteerd bezwaren aan te
dragen tegen de samenstelling van het visitatiepanel.
Het is van belang dat het visitatiepanel op een dusdanige manier wordt samengesteld dat
een zinvolle discussie tussen ‘peers’ kan ontstaan, waarbij het panel voldoende
onafhankelijk is. De samenstelling van het visitatiepanel is geregeld in hoofdstuk 13 van dit
kader.

18

pagina 38

Indien de opleiding reeds afgestudeerden heeft opgeleverd, wordt het gerealiseerd eindniveau beoordeeld.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

6.4
6.4.1

Beoordelingsproces
Informatiedossier
De opleiding presenteert ten behoeve van de beoordeling door het visitatiepanel een
informatiedossier over de opleiding. Het informatiedossier dient de standaarden van het
kader voor de uitgebreide TNO te volgen. De opleiding wordt gepositioneerd ten opzichte
van bestaande (en nieuwe) opleidingen in binnen- en buitenland. Het informatiedossier is
een op zichzelf staand document, dat zelfstandig te lezen is.
Het informatiedossier is bij uitstek het handvat om docenten en ‘peers’ te laten spreken over
de inhoud van de opleiding. Het moet dan ook een document zijn waaraan de
belanghebbenden zich gecommitteerd hebben.
Het TNO-kader biedt daarnaast de mogelijkheid om het gesprek tijdens de visitatie over de
ambities van de opleiding. Wat zijn de keuzes voor de toekomst, waar wil de opleiding
heen? Om een dergelijk gesprek te kunnen voeren, wordt van het visitatiepanel verwacht
dat het ook in staat is met de opleiding over haar toekomstplannen te reflecteren.
De omvang van het informatiedossier is maximaal 20 pagina’s, exclusief bijlagen.

6.4.2

Gerealiseerd eindniveau
Indien de opleiding reeds afgestudeerden heeft opgeleverd, wordt ook bij de TNO het
gerealiseerd eindniveau beoordeeld.
Teneinde te kunnen beoordelen of de beoogde eindkwalificaties worden behaald,
bestudeert het panel een selectie van eindwerken overeenkomstig de NVAO richtlijn
‘beoordeling eindwerken’ (www.nvao.net).
In veel gevallen vormt de eindscriptie de eindtoets van de opleiding. Naast, of soms in
plaats van, de eindscriptie komen ook andere eindwerken voor zoals een portfolio, een
beroepsproduct, een (reeks van) tentamen(s), artikel, een artistieke prestatie, o.i.d. De
opleiding beschrijft hoe zij de realisatie van het eindniveau toetst. Het panel bepaalt
uiteindelijk welke producten of welk ‘palet van eindprestaties’ als eindwerken van de
opleiding worden beoordeeld.
De opleiding stelt het panel een complete en geanonimiseerde overzichtslijst ter
beschikking van alle afstudeerders van de laatste twee studiejaren. In ieder geval is daarop
vermeld: het studentnummer, titel van het eindwerk, de afstudeerdatum, de variant en de
locatie van de opleiding, de behaalde resultaten in de afstudeerfase [bijvoorbeeld: cijfer
beoordeling eindwerk(en), cijfer mondelinge verdediging, eindcijfer afstuderen]. Het panel
selecteert minimaal 15 eindwerken uit deze lijst. Het panel beoordeelt de eindwerken
voorafgaand aan het locatiebezoek. Tijdens het locatiebezoek wordt gesproken met
beoordelaars/examinatoren van de opleiding om een goed inzicht te krijgen in de wijze
waarop de beoordeling tot stand is gekomen.

6.4.3

pagina 39

Locatiebezoek
Het verplichte locatiebezoek ten behoeve van de uitgebreide TNO duurt in beginsel een
dag. Hierbij wordt als werkwijze gehanteerd dat het visitatiepanel vooraf gezamenlijk een
voorlopig oordeel heeft gevormd over de opleiding en de vragen voor het locatiebezoek
heeft geformuleerd.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Het visitatiepanel spreekt tijdens het locatiebezoek met het (beoogde)
opleidingsmanagement, de (beoogde) leden van de examencommissie en de
opleidingscommissie (indien wettelijk vereist), (beoogde) docenten en waar relevant
vertegenwoordigers van het beroepenveld. Daarnaast bestudeert het panel het door de
opleiding ter inzage gelegde materiaal. De precieze omvang van de gesprekken, de
mogelijke clustering van de gespreksdeelnemers en de verdere inrichting van het bezoek
worden bepaald door het panel. Het panel beslist naar eigen inzicht met welke docenten en
studenten het wil spreken. De delegaties van de opleiding bestaan in beginsel uit niet meer
dan zes personen.
Aan het einde van het locatiebezoek koppelt de voorzitter van het visitatiepanel de
bevindingen van het panel op beknopte en evenwichtige wijze terug aan de opleiding.
6.4.4

Beoordelingsprocedure binnen het visitatiepanel
Het visitatiepanel geeft een oordeel over alle in het beoordelingskader opgenomen
standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van de positieve en kritische
elementen uit de bevindingen van het panel. Vervolgens formuleert het panel een
algemeen, gewogen en gemotiveerd, oordeel over de kwaliteit van de opleiding.
Het visitatiepanel toetst of de naam van de opleiding voldoende inzicht biedt in de inhoud
van de opleiding en aansluit bij hetgeen gebruikelijk is binnen de visitatiegroep of sector
waartoe de opleiding toe gaat behoren.
Voor opleidingen in het hoger beroepsonderwijs geeft het panel tevens een oordeel over de
19
te hanteren toevoeging aan de graad. De referentielijst uit de ministeriële regeling en de
uitwerking daarvan door de NVAO is daarbij leidend (Stcrt. 2013, 35337). Afwijkingen
moeten door het panel conform de ministeriële regeling beargumenteerd worden aan de
hand van de internationale herkenbaarheid van de te gebruiken toevoeging aan de graad.
Daarnaast beoordeeld het panel het voorstel van de opleiding inzake de Croho
sectorindeling.

6.4.5

Adviesrapport
De secretaris van het visitatiepanel stelt een adviesrapport op van ongeveer 20 pagina’s.
Het rapport heeft als voornaamste inhoud de oordelen van het panel op de standaarden.
Het panel geeft daarbij een onderbouwing op basis van het informatiedossier van de
opleiding, de gevoerde gesprekken en de onderliggende informatie uit het ter inzage
liggende materiaal. In het rapport zijn aansprekende en representatieve voorbeelden
opgenomen. Het panel doet in het rapport verslag van de wijze waarop het zijn bezoek heeft
ingericht en op welke wijze tot de keuze van gesprekspartners en documenten is gekomen.
Het adviesrapport wordt voorafgegaan door een samenvattend oordeel over de kwaliteit van
de opleiding van maximaal twee pagina’s. Indien er eventuele verbeteracties mogelijk zijn,
dan zijn deze in een aparte paragraaf en in de samenvatting van het rapport opgenomen.
Verder bevat het rapport een scoretabel met de paneloordelen, informatie over de datum /
data van het locatiebezoek, de namen van de gespreksdeelnemers, de basisgegevens over

19

pagina 40

WHW artikel 5a.2, lid 2a, onder a.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

de opleiding (zie hoofdstuk 8), een overzicht van het bestudeerde materiaal en de
onafhankelijkheidsverklaringen van de panelleden en de secretaris.
De NVAO stuurt het adviesrapport naar het bestuur van de instelling nadat alle panelleden
hebben ingestemd met de inhoud van het rapport. De instelling krijgt de gelegenheid om
binnen een termijn van twee weken te reageren op feitelijke onjuistheden in het rapport,
waarna de voorzitter van het panel het rapport definitief vaststelt nadat alle panelleden
hebben kennisgenomen van en ingestemd met de inhoud van het rapport. Het rapport wordt
ondertekend door de voorzitter en de secretaris van het panel en ter besluitvorming
aangeboden aan de NVAO. Indien het rapport vragen oproept bij de NVAO of indien een
instelling dit wenst, kan de NVAO de opleiding en/of het visitatiepanel uitnodigen voor nader
overleg.

6.5

NVAO-besluitvorming
De NVAO kan op hoofdlijnen drie mogelijke besluiten nemen: een positief oordeel, een
oordeel positief onder voorwaarden of een negatief oordeel over de toets nieuwe opleiding.
De NVAO kan voorwaarden verbinden aan het besluit. In dat geval dient de opleiding
binnen maximaal twee jaar een aanvullende beoordeling aan te vragen, waarbij de NVAO
beziet of de opleiding inmiddels aan de gestelde voorwaarden heeft voldaan. Indien geen
herbeoordeling wordt aangevraagd of indien niet aan de voorwaarden blijkt te zijn voldaan,
vervalt het positieve besluit. De beoordeling van de gestelde voorwaarden wordt uitgevoerd
in opdracht van de NVAO door een beoordelingspanel. De aanvullende beoordeling volgt op
hoofdlijnen de procedure voor een reguliere TNO. Het beoordelingspanel richt zich met
name op de eerder geconstateerde tekortkomingen binnen de opleiding.
Indien de Toets nieuwe opleiding is aangevraagd voor een opleiding waaraan op het
moment van de aanvraag al feitelijk onderwijs wordt verzorgd, worden eveneens het
gerealiseerde niveau van de studenten beoordeeld overeenkomstig standaard 11 van het
beoordelingskader van de uitgebreide Toets nieuwe opleiding .
Indien de Toets nieuwe opleiding is aangevraagd voor een opleiding waaraan op het
moment van de aanvraag nog geen feitelijk onderwijs wordt verzorgd en de opleiding wordt
verzorgd door een instelling die niet beschikt over een instellingstoets kwaliteitszorg of een
20
instellingstoets kwaliteitszorg onder voorwaarden , wordt drie jaar nadat de toets nieuwe
opleiding is verleend het gerealiseerde niveau beoordeeld, gelet op hetgeen internationaal
gewenst en gangbaar is (overeenkomstig standaard 11 van het beoordelingskader van de
uitgebreide Toets nieuwe opleiding).
In beginsel zal het oorspronkelijke panel de aanvullende toets uitvoeren.

20

Instellingen die deelnemen aan het Invoeringsregime ten behoeve van de introductie van
de instellingstoets kwaliteitszorg als bedoeld in artikel 18.32c van de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en nog geen besluit instellingstoets kwaliteitszorg
bezitten hoeven geen tussentijdse, aanvullende toets nieuwe opleiding op de twee hiervoor
genoemde aspecten te ondergaan.

pagina 41

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Valt deze toets negatief uit voor beide dan wel een van de twee aspecten dan vervalt de
toets nieuwe opleiding. De NVAO heeft in dat geval wel de bevoegdheid een herstelbesluit
te nemen overeenkomstig het bepaalde in hoofdstuk 10 van dit kader.

pagina 42

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

7 Bijzondere kenmerken

7.1

Achtergrond
De bijzondere kenmerken zijn opgenomen in het accreditatiestelsel omdat deze kunnen
bijdragen aan de nationale en internationale profilering van opleidingen in het hoger
onderwijs. Het bijzondere kenmerk biedt instellingen de mogelijkheid zich te profileren op
aspecten die niet direct gerelateerd zijn aan het niveau van de opleiding, maar bijvoorbeeld
te maken hebben met de oriëntatie (zoals onderzoeksmasters), met doelstellingen als
duurzaamheid, of met het residentiële karakter.
De uitgangspunten bij de beoordeling van een bijzonder kenmerk zijn:
1.

2.

3.
4.
5.
6.

7.

7.2

Criterium 1:

Een bijzonder kenmerk ziet niet op een aspect dat ook wordt beoordeeld op grond van
een reguliere beoordeling in het kader van een instellingstoets kwaliteitszorg, een
accreditatie of TNO.
De auditcommissie of het visitatiepanel toetst een bijzonder kenmerk aan de hand van
het daarvoor relevante kader in combinatie met onderstaande criteria. De commissie
of het panel beoordeelt hierbij of een instelling of een opleiding met een bijzonder
kenmerk waarmaakt wat ze belooft.
De commissie of het panel stelt hiertoe in samenspraak met de instelling of opleiding
vast aan welke standaarden precies aandacht zal worden besteed bij de beoordeling.
De noodzakelijke vergelijking met andere relevante instellingen of opleidingen wordt
uitgevoerd door de instelling of opleiding zelf.
De samenstelling van de beoordelende commissie of het panel is adequaat met het
oog op de beoordeling van het bijzondere kenmerk.
Uitgangspunt is dat de beoordeling van een bijzonder kenmerk door de instelling of
opleiding op ieder moment kan worden aangevraagd, maar dat de accreditatietermijn
ervan de einddatum van de oorspronkelijke aanvraag niet overschrijdt.
Een bijzonder kenmerk moet voldoen aan de volgende criteria:

Criteria voor een bijzonder kenmerk
Onderscheidend karakter
Het bijzondere kenmerk is onderscheidend voor de instelling of opleiding in relatie tot
relevante instellingen of opleidingen in het Nederlandse hoger onderwijs.

Toelichting:

De instelling of opleiding toont aan dat het bijzondere kenmerk een onderscheidend, maar
niet noodzakelijk uniek, karakter heeft ten opzichte van relevante instellingen of opleidingen
in het Nederlandse hoger onderwijs.

Oordeel:

Voldoet wel of voldoet niet aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

pagina 43

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Criterium 2:

Concretisering
De gevolgen van het bijzondere kenmerk voor de kwaliteit van het onderwijs zijn
geoperationaliseerd aan de hand van de relevante standaarden van het desbetreffende
beoordelingskader.

Toelichting:

De beoordelende auditcommissie of het visitatiepanel geeft aan welke standaard(en)
waarom relevant geacht worden voor de realisatie van het kenmerk. In de beoordeling moet
de operationalisering van het bijzondere kenmerk aangetoond worden voor de relevante
standaard(en). Indien een bijzonder kenmerk inhoudelijk samenhangt met meerdere
standaarden van het desbetreffende kader, dan moet voor al die standaarden een concrete
en afgeronde beoordeling van het kenmerk opgenomen zijn.

Oordeel:

Voldoet wel of voldoet niet aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

Criterium 3:

Relevantie
Het bijzondere kenmerk is van wezenlijk belang voor het profiel van de instelling of de aard
van de opleiding.

Toelichting:

Het bijzonder kenmerk is voldoende herkenbaar binnen de instelling of opleiding en levert
een relevante bijdrage aan de vergroting en verscherping van de keuzemogelijkheden voor
studenten en de arbeidsmarkt.

Oordeel:

Voldoet wel of voldoet niet aan de standaard. (Gewogen en gemotiveerd.)

Algemene conclusie
Het bijzondere kenmerk wordt
Oordeel:

pagina 44

Wel, niet toegekend. (Gewogen en gemotiveerd.)

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

8 Verplichte documentatie

8.1

Instellingstoets kwaliteitszorg
Tijdens het beoordelingsproces verstrekt de instelling een beperkt aantal documenten aan
de auditcommissie. De NVAO gaat ervan uit dat het bestaande documenten zijn, die binnen
de instelling voorhanden zijn en niet speciaal voor de instellingstoets kwaliteitszorg worden
opgesteld. De documenten dienen ter onderbouwing en eventueel ter verificatie. Ander
materiaal is slechts noodzakelijk als de commissie expliciet daarom vraagt of als de
instelling een bepaalde profilering wil aantonen.

8.1.1

Basisgegevens over de instelling
(De basisgegevens worden opgenomen in de kritische reflectie, het adviesrapport en het
besluit van de NVAO.)
1.
2.
3.
4.

8.1.2

Verplichte bijlagen bij de kritische reflectie
(De lijst met bestudeerde bijlagen wordt opgenomen in het adviesrapport.)
1.
2.
3.

8.1.3

missie en/of visie ten aanzien van het onderwijs en, indien aanwezig, het meest
recente strategische beleidsplan van de instelling;
organigram;
kwaliteitszorgplan.

Documenten ter inzage tijdens de bezoeken
(De lijst met bestudeerd materiaal wordt opgenomen in het beoordelingsrapport.)
1.
2.
3.
4.

pagina 45

naam instelling;
status instelling (bekostigd of rechtspersoon voor hoger onderwijs);
locatie(s);
overzicht met alle opleidingen, studenten- en docentenaantallen.

onderwijsbeleidsplan of soortgelijk(e) document(en);
personeels(beleid)plan of soortgelijk(e) document(en);
beleidsplan op het gebied van de toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten
met een functiebeperking
actuele voorbeelden van relevante managementinformatie.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

8.2

Accreditatie
Tijdens het beoordelingsproces verstrekt de opleiding een beperkt aantal documenten aan
het visitatiepanel. Het gaat daarbij om bestaande documenten, die binnen de opleiding of
instelling voorhanden zijn en niet speciaal voor de opleidingsbeoordeling worden opgesteld.
De documenten dienen ter adstructie en eventueel ter verificatie.

8.2.1

Basisgegevens over de opleiding
(De basisgegevens worden opgenomen in de kritische reflectie, het beoordelingsrapport en
het besluit van de NVAO.)
Administratieve gegevens van de opleiding
1.
naam opleiding zoals in CROHO;
2.
oriëntatie en niveau opleiding;
3.
voor opleidingen in het hoger beroepsonderwijs de te hanteren toevoeging aan de
graad. Zie de ministeriële regeling en de daarin vervatte referentielijst en de uitwerking
daarvan door de NVAO (Stcrt. 2013, 35337). Afwijkingen moeten worden gevalideerd
door het visitatiepanel;
4.
aantal studiepunten;
5.
afstudeerrichtingen;
6.
locatie(s);
7.
variant(en) voltijd, deeltijd, duaal, 3 jarig traject voor VWO bij een hbobacheloropleiding;
8.
joint programme, met opgave van de betrokken partnerinstellingen (indien van
toepassing);
9.
onderwijstaal;
10. registratienummer in CROHO.
Administratieve gegevens van de instelling
1.
naam instelling;
2.
status instelling (bekostigd of rechtspersoon voor hoger onderwijs);
3.
resultaat instellingstoets kwaliteitszorg.

8.2.2

Verplichte bijlagen bij de kritische reflectie
(Bijlagen kunnen ook alleen digitaal beschikbaar worden gesteld. De lijst met bestudeerde
bijlagen en de kwantitatieve gegevens worden opgenomen in het beoordelingsrapport.)
1.
2.
3.

domeinspecifiek referentiekader en de eindkwalificaties van de opleiding;
schematisch programmaoverzicht;
inhoudsbeschrijving (op hoofdlijnen) van de programmaonderdelen, met vermelding
van eindkwalificaties, leerdoelen, werkvorm(en), wijze van toetsing, literatuur
(verplicht/aanbevolen), docent en studiepunten;
4.
onderwijs- en examenregeling (OER);
(Punt 2 t/m 4 zijn veelal opgenomen in een studiegids, in dat geval kan deze als bijlage
worden opgenomen of digitaal ter beschikking gesteld.)

pagina 46

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

5.

overzicht van het ingezette personeel met naam, functie, omvang aanstelling, graad en
deskundigheid;
6.
een complete en geanonimiseerde overzichtslijst van alle afstudeerders van de laatste
twee studiejaren. In ieder geval is daarop vermeld: het studentnummer, titel van het
eindwerk, de afstudeerdatum, de variant en de locatie van de opleiding, de behaalde
resultaten in de afstudeerfase [bijvoorbeeld: cijfer beoordeling eindwerk(en), cijfer
mondelinge verdediging, eindcijfer afstuderen]. (zie voor de wijze van selecteren en
beoordelen de ‘richtlijn beoordeling eindwerken’ op www.nvao.net);
7.
uitval, rendement, en/of gemiddelde studieduur van gediplomeerden;
8.
gerealiseerde docent-student ratio;
9.
docentkwaliteit (aandeel van docenten met een mastergraad en aandeel
gepromoveerde docenten);
10. gemiddeld aantal contacturen per studiejaar.
8.2.3

Documenten ter inzage tijdens het bezoek ten behoeve van de beperkte
opleidingsbeoordeling
(Bijlagen kunnen ook alleen digitaal beschikbaar worden gesteld. De lijst met bestudeerd
materiaal wordt opgenomen in het beoordelingsrapport.)
1.
2.
3.

het jaarverslag van de examencommissie en de verslagen van de
opleidingscommissie (indien een opleidingscommissie vereist is);
toetsopgaven met bijbehorende beoordelingscriteria en normering
(antwoordmodellen);
een representatieve selectie van handboeken en overig studiemateriaal;

Het gaat hierbij steeds om reeds bestaande documenten. Bovenstaande documenten
volstaan. Het is niet nodig meer dan bovengenoemde documenten ter inzage te leggen.

8.2.4

Documenten ter inzage tijdens het bezoek ten behoeve van de uitgebreide
opleidingsbeoordeling
(De lijst met bestudeerd materiaal wordt opgenomen in het beoordelingsrapport.)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

8.

pagina 47

onderwijsbeleidsplan of soortgelijk(e) document(en);
kwaliteitszorgplan;
beleidsplan ten aanzien van de toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten
met een functiebeperking;
een samenvatting en analyse van recente evaluatieresultaten en een actueel voorbeeld
van relevante managementinformatie;
documentatie over student- en docenttevredenheid;
verslagen van overleg in relevante commissies / organen;
toetsopgaven met bijbehorende beoordelingscriteria en normering (antwoordmodellen)
en een representatieve selectie van feitelijk gemaakte toetsen (zoals presentaties,
stages, assessments of portfolio’s) en beoordelingen;
een representatieve selectie van handboeken en overig studiemateriaal.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

8.3
8.3.1

Toets nieuwe opleiding
Basisgegevens over de opleiding
(De basisgegevens worden opgenomen in het informatiedossier, het adviesrapport en het
besluit van de NVAO.)
Administratieve gegevens van de opleiding
1.
naam opleiding;
2.
oriëntatie en niveau opleiding;
3.
voorstel voor indeling in een visitatiegroep;
4.
de te hanteren toevoeging aan de graad. Voor opleidingen in het hoger
beroepsonderwijs zie de ministeriële regeling en de daarin vervatte referentielijst en de
uitwerking daarvan door de NVAO (Stcrt. 2013, 35337). Afwijkingen moeten worden
gevalideerd door het visitatiepanel;
5.
voorstel inzake de Croho sectorindeling (gevalideerd door het visitatiepanel);
6.
aantal studiepunten;
7.
afstudeerrichtingen;
8.
locatie(s);
9.
variant(en).
Administratieve gegevens van de instelling
1.
naam instelling;
2.
status instelling (bekostigd of rechtspersoon voor hoger onderwijs);
3.
resultaat instellingstoets kwaliteitszorg.

8.3.2

Verplichte bijlagen bij het informatiedossier
(De lijst met bestudeerde bijlagen en de kwantitatieve gegevens worden opgenomen in het
adviesrapport.)
1.
2.
3.

4.
5.
6.
7.
8.
9.

pagina 48

domeinspecifiek referentiekader en de eindkwalificaties van de opleiding;
schematisch programmaoverzicht;
een gedetailleerde beschrijving van het curriculum van het eerste jaar, waarin per
opleidingsonderdeel de doelstellingen, onderwijsvorm, didactisch concept,
studieomvang, beoordelingsvorm alsmede de relatie met onderzoek of werkveld zijn
beschreven., met vermelding van eindkwalificaties, leerdoelen, werkvorm(en), wijze
van toetsing, literatuur (verplicht/aanbevolen), docent en studiepunten;
onderwijs- en examenregeling (OER);
overzicht van het in te zetten personeel met naam, functie, omvang aanstelling, graad
en deskundigheid;
indien vereist het besluit macrodoelmatigheid;
overzicht van de contacten met het werkveld (indien relevant);
beoogde docent-studentratio;
beoogd aantal contacturen per studiejaar.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

8.3.3

Documenten ter inzage tijdens het bezoek (beperkte toets nieuwe opleiding)
(De lijst met bestudeerd materiaal wordt opgenomen in het adviesrapport.)
1.

8.3.4

Documenten ter inzage tijdens het bezoek (uitgebreide toets nieuwe opleiding)
(De lijst met bestudeerd materiaal wordt opgenomen in het adviesrapport.)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

pagina 49

handboeken en overig studiemateriaal.

onderwijsbeleidsplan of soortgelijk(e) document(en);
beleidsplan op het gebied van onderzoek in relatie tot de aangeboden opleidingen of
soortgelijk(e) document(en);
personeels(beleid)plan of soortgelijk(e) document(en);
voorzieningenplan of soortgelijk(e) document(en);
beleidsplan ten aanzien van de toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten
met een functiebeperking;
kwaliteitszorgplan;
verslagen van overleg in relevante commissies / organen;
handboeken en overig studiemateriaal.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

9 Varianten en locaties

9.1

Varianten en locaties
Wanneer er sprake is van verschillende varianten van een opleiding (bijvoorbeeld: voltijd,
deeltijd, duaal of een driejarig traject voor vwo’ers in de hbo-bachelor), dan moet uit de
beoordeling blijken dat voor elke variant en/of traject de basiskwaliteit is gewaarborgd op
grond van de standaarden uit het desbetreffende beoordelingskader om te komen tot een
positief eindoordeel over de opleiding.
Indien een opleiding onder één CROHO-registratie wordt aangeboden op meerdere
locaties, kan de opleiding alleen voor accreditatie in aanmerking komen als uit de
beoordeling blijkt dat elke locatie voldoet aan de in het betreffende kader genoemde
standaarden voor basiskwaliteit.

10 Beoordelingsschalen voor opleidingen
Bij de beoordeling van opleidingen worden de volgende definities gehanteerd. Deze
definities hebben zowel betrekking op de scores van de standaarden als op de scores van
de opleiding als geheel.
Bij ieder oordeel wordt een aantal voorbeelden gegeven dat dienstig kan zijn als
operationalisering.
Bij voorbeelden die enkel gelden voor de uitgebreide opleidingsbeoordeling of uitgebreide
staat ‘UOB’. vermeld.

10.1

Basiskwaliteit
De kwaliteit die in internationaal perspectief redelijkerwijs verwacht mag worden van een
bachelor- of masteropleiding binnen het hoger onderwijs.

10.2

Onvoldoende
De opleiding voldoet niet aan de gangbare basiskwaliteit en vertoont op meerdere vlakken
ernstige tekortkomingen.
Er kan hierbij gedacht worden aan de volgende operationalisering:
•
De eindkwalificaties passen qua niveau en/of oriëntatie niet binnen de (inter)nationale
kwalificatieraamwerken en zijn niet geconcretiseerd in domein- of opleidingsspecifieke
leerresultaten.
•
Programma, personeel en voorzieningen vormen samen geen faciliterende
leeromgeving.
•
Er is geen opleidingsbreed, transparant en coherent toetsbeleid.
•
De beoogde eindkwalificaties worden niet gerealiseerd.
•
De kwaliteitszorg in de opleiding is niet systematisch en vertaalt zich in een gebrek
aan verbeterbeleid. (UOB).

pagina 50

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

10.3

Voldoende
De opleiding voldoet aan de gangbare basiskwaliteit en vertoont over de volle breedte een
acceptabel niveau.
Er kan hierbij gedacht worden aan de volgende operationalisering:
•
De eindkwalificaties passen qua niveau en/of oriëntatie binnen de (inter)nationale
kwalificatieraamwerken en zijn geconcretiseerd in domein- of opleidingsspecifieke
leerresultaten.
•
Programma, personeel en voorzieningen vormen samen een faciliterende
leeromgeving die toelaat de eindkwalificaties te realiseren.
•
Er is een opleidingsbreed, transparant en coherent toetsbeleid. De beoogde
eindkwalificaties worden gerealiseerd.
•
De kwaliteitszorg in de opleiding is systematisch en vertaalt zich in een consequent
verbeterbeleid. (UOB).

10.4

Goed
De opleiding steekt systematisch uit boven de gangbare basiskwaliteit.
Er kan hierbij gedacht worden aan de volgende operationalisering:
•
De beoogde eindkwalificaties passen qua niveau en/of oriëntatie binnen de
(inter)nationale kwalificatieraamwerken en zijn geconcretiseerd in domein- of
opleidingsspecifieke leerresultaten die uitsteken boven de gangbare normen.
•
De combinatie van programma en personeel zorgt voor een uitdagende leeromgeving.
•
Er is een opleidingsbreed, transparant en coherent toetsbeleid dat andere opleidingen
ten voorbeeld strekt.
•
De gerealiseerde eindkwalificaties vertalen zich in producten die systematisch
bovengemiddeld zijn.
•
De kwaliteitszorg in de opleiding is systematisch en vertaalt zich in een consequent
verbeterbeleid dat zicht uit in een groeiende kwaliteitscultuur. (UOB).

10.5

Excellent
De opleiding steekt systematisch ver uit boven de gangbare basiskwaliteit en geldt als een
internationaal voorbeeld.
Er kan hierbij gedacht worden aan de volgende operationalisering:
•
De eindkwalificaties passen qua niveau en/of oriëntatie binnen de (inter)nationale
kwalificatieraamwerken en zijn geconcretiseerd in domein- of opleidingsspecifieke
leerresultaten. Vanuit een geëxpliciteerde en unieke visie geeft de opleiding er een
specifieke invulling aan en fungeert zij internationaal als een voorbeeld.
•
Programma en personeel vormen samen een uitdagende, innovatieve en originele
leeromgeving.
•
De gerealiseerde eindkwalificaties zijn van uitmuntende kwaliteit en vertalen zich in
awards en (inter)nationale publicaties.
•
De kwaliteitszorg in de opleiding is systematisch en vertaalt zich in een consequent
verbeterbeleid en sterk zelfevaluerend vermogen van de opleiding, wat zich uit in een
sterke kwaliteitscultuur. (UOB).

pagina 51

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

11 Beslisregels

11.1

Opleidingsbeoordelingen
Beperkte opleidingsbeoordeling
•
Het eindoordeel over een opleiding is in elk geval ‘onvoldoende’ indien standaard 1, 3
of 4 als ‘onvoldoende’ beoordeeld wordt. Een onvoldoende bij standaard 1 kan niet
leiden tot het toekennen van een herstelperiode door de NVAO.
•
Het eindoordeel over een opleiding kan alleen ‘goed’ zijn indien tenminste twee
standaarden als ‘goed’ worden beoordeeld; waaronder in elk geval standaard 4.
•
Het eindoordeel over een opleiding kan alleen ‘excellent’ zijn indien tenminste twee
standaarden als ‘excellent’ worden beoordeeld; waaronder in elk geval standaard 4.
Uitgebreide opleidingsbeoordeling
•
Het eindoordeel over een opleiding is in elk geval ‘onvoldoende’ indien standaard 1, 10
of 11 als ‘onvoldoende’ beoordeeld wordt. Een onvoldoende bij standaard 1 kan niet
leiden tot het toekennen van een herstelperiode door de NVAO.
•
Het eindoordeel over een opleiding kan alleen ‘goed’ zijn indien tenminste 5
standaarden als ‘goed’ worden beoordeeld; waaronder in elk geval standaard 11.
•
Het eindoordeel over een opleiding kan alleen ‘excellent’ zijn indien tenminste 5
standaarden als ‘excellent’ worden beoordeeld; waaronder in elk geval standaard 11.
Beperkte TNO
•
Het eindoordeel over een opleiding is in elk geval ‘onvoldoende’ indien standaard 1, 3
of 5 (indien van toepassing) als ‘onvoldoende’ beoordeeld wordt. Een onvoldoende bij
standaard 1 of 3 kan niet leiden tot het toekennen van een TNO onder voorwaarden.
Uitgebreide TNO
•
Het eindoordeel over een opleiding is in elk geval ‘onvoldoende’ indien standaard 1, 10
of 12 (indien van toepassing) als ‘onvoldoende’ beoordeeld wordt. Een onvoldoende bij
standaard 1 of 10 kan niet leiden tot het toekennen van een TNO onder voorwaarden.

11.2

Instellingstoets kwaliteitszorg
•

pagina 52

Het eindoordeel bij de instellingstoets kwaliteitszorg is in elk geval ‘negatief’ indien
standaard 1 of 4 als ‘voldoet niet’ beoordeeld wordt.

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

12 Herstel en beoordeling onder voorwaarden
In dit hoofdstuk geeft de NVAO uitwerking aan de regels die bij algemene maatregel van
bestuur (amvb) gesteld zijn aan het verlenen van een besluit onder voorwaarden en aan het
toekennen van een herstelperiode. De WHW schrijft voor dat er bij amvb voorschriften
worden gegeven omtrent de voorwaarden waaronder en de gevallen waarin sprake kan zijn
van het toekennen van een herstelperiode bij het verlenen van accreditatie (artikel 5a.12a,
eerste lid), een toets nieuwe opleiding onder voorwaarden (artikel 5a.11, vierde lid) en een
instellingstoets kwaliteitszorg onder voorwaarden (artikel 5a.13d, zesde lid). Deze amvb
wordt hier aangehaald als: Accreditatiebesluit WHW (Stb. 2011, 536).

12.1

Toets Nieuwe Opleiding en Instellingstoets Kwaliteitszorg onder voorwaarden
De NVAO kan aan een toets nieuwe opleiding of een instellingstoets kwaliteitszorg
voorwaarden verbinden als zij op grond van het overgelegde advies van een commissie van
deskundigen tot de conclusie komt dat bepaalde kwaliteitsaspecten weliswaar onvoldoende
zijn, maar redelijkerwijs binnen een periode van maximaal twee jaren zijn weg te nemen.
Wat betreft de toets nieuwe opleiding geldt dit zowel voor de uitgebreide als de beperkte
beoordeling (artikel 5a.10a, tweede lid, en artikel 5a.13g, eerste lid). Als een toets nieuwe
opleiding of een instellingstoets kwaliteitszorg onder voorwaarden wordt verleend, hebben
de bedoelde voorwaarden betrekking op de inspanningen die van het instellingsbestuur
worden verwacht om te bereiken dat de kwaliteitsaspecten, die onvoldoende zijn, worden
verbeterd en de wijze waarop deze moeten worden uitgevoerd, de wijze waarop en de
termijn waarbinnen uiterlijk door het instellingsbestuur aan de NVAO wordt gerapporteerd,
en de communicatie van het instellingsbestuur over de gestelde voorwaarden met
studenten en andere belanghebbenden. Wat betreft de rapportagetermijn geldt dat deze
logischerwijs moet zijn gelegen na de termijn die wordt gegund om de verbeteringen te
realiseren. De periode kan korter zijn dan twee jaar als de NVAO van mening is dat het
herstel sneller te realiseren valt. De communicatie is van belang omdat studenten volledig
geïnformeerd moeten zijn als zij kiezen voor een studie. Voor anderen, zoals werkgevers
waarmee de instelling een bijzondere relatie heeft en waarbij veel studenten in dienst
treden, is die informatie ook relevant.
Een aanvraag voor een toets nieuwe opleiding moet worden afgewezen als het oordeel over
de standaard ‘Beoogde eindkwalificaties’ of over de standaard ‘Toetsing’ onvoldoende is.
Een aanvraag voor een toets nieuwe opleiding gevraagd voor een opleiding waaraan ten
tijde van de aanvraag al feitelijk onderwijs wordt verzorgd moet worden afgewezen indien
beide aspecten:
1. het gerealiseerde niveau, gelet op hetgeen internationaal gewenst en gangbaar is, en
2. de deugdelijkheid van beoordeling, toetsing en examinering van de studenten.
negatief zijn beoordeeld.
Een aanvullende toets nieuwe opleiding als bedoeld in hoofdstuk 6. valt negatief uit als deze
beide aspecten met een onvoldoende worden beoordeeld. In dat geval vervalt de toets
nieuwe opleiding. Overigens heeft de NVAO alsdan wel de bevoegdheid tot het toekennen
van een herstelperiode van ten hoogste twee jaren. Zie in dat verband hieronder onder
herstel.

pagina 53

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

Een aanvraag voor een instellingstoets kwaliteitszorg moet worden afgewezen indien het
oordeel over de standaard ‘Visie op de kwaliteit van het onderwijs’ of de standaard
‘Verbeterbeleid’ onvoldoende is. In die gevallen is een toets nieuwe opleiding of
instellingstoets kwaliteitszorg onder voorwaarden niet mogelijk.

12.2

Herstelperiode accreditatie
Als de NVAO een aanvraag tot hernieuwing van een al bestaande accreditatie of
accreditatie na afloop van een besluit toets nieuwe opleiding beoordeelt en vaststelt dat de
opleiding niet voldoet aan alle vereiste kwaliteitsaspecten, kan zij besluiten de
geldigheidsduur van een bestaande accreditatie, respectievelijk toets nieuwe opleiding, te
verlengen en een zogenaamde ‘herstelperiode’ toekennen. Dit geldt zowel voor de
uitgebreide als beperkte opleidingsbeoordeling. Deze bevoegdheid heeft de NVAO ook in
het kader van een aanvullende toets als bedoeld in artikel 5a.10a, vierde lid, van de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Een herstelperiode kan alleen maar
worden toegekend als de NVAO van mening is dat de gebreken redelijkerwijs binnen een
periode van ten hoogste twee jaar zijn te herstellen. Het beoordelingsrapport van het
visitatiepanel is daarbij van groot belang. Als het oordeel over de standaard ‘Beoogde
eindkwalificaties’ onvoldoende is, kan evenwel nooit een herstelperiode worden toegekend
en moet de accreditatieaanvraag worden afgewezen. De reden daarvan is dat het
ambitieniveau tenminste op orde moet zijn. Op het moment dat het nagestreefde eindniveau
onder de maat is, ontbreekt aan de opleiding de garantie van basiskwaliteit, en daarmee
samenhangend, een kritische kwaliteitscultuur en visie, het beginpunt van kwalitatief goed
hoger onderwijs van internationale klasse. Toekenning van een herstelperiode is in zo’n
geval niet op zijn plaats.
Voordat de NVAO besluit tot het toekennen van een herstelperiode stelt zij de instelling in
de gelegenheid een herstelplan op te stellen. De instelling laat dit plan beoordelen door een
commissie van onafhankelijke deskundigen, vaak kan dit dezelfde commissie zijn die eerder
de visitatie uitvoerde. Bekostigde instellingen leggen het herstelplan ter advies voor aan de
opleidingscommissie van de desbetreffende opleiding en voegen het advies van de
opleidingscommissie bij het herstelplan. Een besluit tot verlenen van een herstelperiode
gaat in op de dag dat het genomen is.
De NVAO kan bij het verlenen van de herstelperiode voorwaarden stellen. Deze
voorwaarden komen qua inhoud en functie overeen met de voorwaarden die aan de toets
nieuwe opleiding en de instellingstoets kwaliteitszorg kunnen worden verbonden. Het
verschil met de toets nieuwe opleiding en de instellingstoets kwaliteitszorg onder
voorwaarden is echter dat het instellingsbestuur ten minste een half jaar voor afloop van de
herstelperiode een nieuwe aanvraag bij de NVAO moet indienen, namelijk een aanvraag om
een besluit tot vaststelling dat de opleiding alsnog aan het accreditatiekader voldoet (artikel
5a.12a, vierde en vijfde lid, van de wet).
Net als bij de toets nieuwe opleiding of instellingstoets kwaliteitszorg onder voorwaarden
geldt ook ten aanzien van de herstelperiode dat deze korter kan zijn dan twee jaar als de
NVAO van mening is dat het herstel sneller te realiseren valt. Het visitatiepanel buigt zich
over de wijze waarop de instelling de door de NVAO vastgestelde tekortkomingen heeft

pagina 54

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

verbeterd en oordeelt of de opleiding inmiddels op alle wettelijke kwaliteitsaspecten
voldoende scoort.
Net als het visitatiepanel, dat oorspronkelijk de opleiding heeft beoordeeld, behoeft het
visitatiepanel, dat zich buigt over het herstel, naar analogie van artikel 5a.2, tweede lid, van
de wet, instemming van de NVAO. Het visitatiepanel dat zich buigt over het herstel wordt in
elk geval gevuld met twee vakdeskundigen uit het panel dat oorspronkelijk de opleiding
heeft beoordeeld.

pagina 55

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

13 Samenstelling van commissies en panels
13.1

De auditcommissie voor de instellingstoets kwaliteitszorg
De NVAO stelt de auditcommissie samen die de instellingstoets kwaliteitszorg uitvoert en de
NVAO benoemt deze auditcommissie. De te beoordelen instelling heeft het recht
beargumenteerd bezwaren aan te dragen tegen de samenstelling van de auditcommissie.
Aan de auditcommissie worden de volgende eisen gesteld:
1.
de commissie bestaat uit tenminste vier leden, onder wie een student;
2.
de commissie beschikt over bestuurlijke deskundigheid, onderwijsdeskundigheid en
auditdeskundigheid, is op de hoogte van ontwikkelingen in de hoger onderwijssector in
binnen- en buitenland en is gezaghebbend;
3.
een van de leden met bestuurlijke deskundigheid treedt op als voorzitter;
4.
de commissie is onafhankelijk (de leden hebben tenminste vijf jaar geen banden
gehad met de te beoordelen instelling).
De auditcommissie wordt begeleid door een procescoördinator van de NVAO en
ondersteund door een secretaris. Ook de secretaris en de procescoördinator zijn
onafhankelijk van de desbetreffende instelling. De secretaris en de procescoördinator zijn
geen lid van het panel.
Alle commissieleden en de secretaris verklaren voorafgaand aan het eerste bezoek geen
relaties of banden met de desbetreffende instelling te onderhouden, privé noch zakelijk, die
een onafhankelijke oordeelsvorming over de instelling ten positieve of ten negatieve zouden
kunnen beïnvloeden, alsmede dat zij zodanige relaties of banden met de instelling de
afgelopen vijf jaar niet hebben gehad.
Naast de feitelijke onafhankelijkheid, zoals hiervoor uitgedrukt in de aard van de relatie en
het aantal jaren, is het essentieel dat een beoogd commissielid of secretaris zich ook
onafhankelijk voelt. Het is mogelijk dat een onafhankelijkheid van meer dan vijf jaar niet
voldoende garantie is voor een onafhankelijke opstelling; een beoogd commissielid of
secretaris zou nog een te sterke band met de instelling kunnen ervaren, of door bijvoorbeeld
familiebanden te nauw bij een instelling of opleiding betrokken kunnen zijn. In dat geval kan
een beoogd commissielid of secretaris geen deel uit maken van het panel. Het
lidmaatschap van een panel vereist dientengevolge een professionele houding. De NVAO
heeft hiertoe een gedragscode voor commissieleden en secretarissen opgesteld.
Commissieleden en secretarissen ondertekenen de gedragscode vooraf en ondertekenen
na afloop van het beoordelingsproces een door de NVAO voorgelegde verklaring dat de
beoordeling in onafhankelijkheid heeft plaatsgevonden.
Indien er tijdens het beoordelingsproces zaken plaatsvinden die de onafhankelijkheid van
de beoordeling kunnen beïnvloeden, kunnen belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld
commissieleden, medewerkers of studenten, dit melden bij de NVAO.

13.2

Samenstelling van visitatiepanels
Het visitatiepanel dat een bestaande opleiding beoordeelt in het kader een beperkte of
uitgebreide opleidingsbeoordeling wordt samengesteld door de instellingen die samen een

pagina 56

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

visitatiegroep vormen. De instellingen wijzen een secretaris aan en dragen het panel
vervolgens ter instemming voor aan de NVAO. De instellingen leveren hiervoor op een door
de NVAO vastgestelde wijze gegevens aan over de deskundigheden en onafhankelijkheid
van de panelleden en de secretaris.
Instellingen kunnen ook een evaluatiebureau opdracht geven om het panel samen te stellen
voor de beoordeling van een bestaande opleiding. In dat geval moet het panel eveneens ter
instemming worden voorgedragen aan de NVAO. Wanneer de voordracht gebeurt door het
evaluatiebureau, dient het daartoe schriftelijk gemachtigd te zijn door de instelling(en).
De aanvraag voor goedkeuring van een panel wordt gedaan tenminste drie maanden
voorafgaande aan het eerste bezoek van het panel. De NVAO neemt binnen vier weken
een besluit over deze aanvraag.
Indien het instellingsbestuur er niet in slaagt in samenwerking met andere instellingen
binnen een visitatiegroep een commissie van deskundigen samen te stellen, doet de NVAO
een bindende voordracht voor de samenstelling van het visitatiepanel.

De NVAO stelt het visitatiepanel samen dat de toets nieuwe opleiding uitvoert in het kader
van een beperkte of uitgebreide TNO. De NVAO benoemt dit visitatiepanel. De te
beoordelen opleiding heeft het recht beargumenteerd bezwaren aan te dragen tegen de
samenstelling van het visitatiepanel.
Voor een gedegen beoordeling van de kwaliteit van bestaande opleidingen en de toetsing
van nieuwe opleidingen is het belangrijk dat het visitatiepanel op een deskundige manier is
samengesteld zodat een zinvolle discussie tussen ‘peers’ kan ontstaan, waarbij het panel
voldoende onafhankelijk is.
Aan de panels van deskundigen worden de volgende eisen gesteld:
1.

het panel bestaat uit ten minste vier leden, onder wie ten minste twee
21
gezaghebbende domeindeskundigen en een student;

2.

het panel beschikt in zijn geheel over de volgende deskundigheden:
a. vakdeskundigheid: deskundigheid ten aanzien van de ontwikkelingen in
het vakgebied,
b. internationale deskundigheid,
c. werkvelddeskundigheid in het voor de opleiding relevante beroepenveld
(indien van toepassing),
d. onderwijsdeskundigheid: actuele ervaring met het geven of ontwikkelen
van onderwijs alsmede toetsdeskundigheid op het desbetreffende
opleidingsniveau en oriëntatie (hbo of wo) en deskundigheid ten aanzien
22
van de door de opleiding gehanteerde onderwijsvorm(en) ,
e. studentgebonden deskundigheid,
f. visitatie- of auditdeskundigheid;

21

Onder domeindeskundigheid wordt verstaan vakdeskundigheid, internationale deskundigheid of werkvelddeskundigheid.

22

Hieronder worden bijvoorbeeld afstandsonderwijs, werkplekgerelateerd onderwijs, flexibel onderwijs, competentiegericht onderwijs of
onderwijs voor excellente studenten verstaan. Toetsdeskundigheid kan bijvoorbeeld worden aangetoond aan de hand van certificaten
zoals BKO/SKO/BKE/SKE of lidmaatschappen van bijvoorbeeld toets- en examencommissies.

pagina 57

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

3.

het panel is onafhankelijk (de leden hebben ten minste vijf jaar geen banden gehad
met de instelling waartoe de opleiding behoort);

4.

De voorzitter van het panel is door de NVAO getraind.

5.

het panel wordt bijgestaan door een onafhankelijke secretaris die getraind is door
de NVAO. De secretaris is geen lid van het panel.

Alle panelleden en de secretaris verklaren voorafgaand aan het bezoek geen relaties of
banden met de desbetreffende instelling te onderhouden, als privépersoon, onderzoeker /
docent, beroepsbeoefenaar of als adviseur, die een onafhankelijke oordeelsvorming over de
kwaliteit van de opleiding ten positieve of ten negatieve zouden kunnen beïnvloeden,
alsmede dat zij zodanige relaties of banden met de instelling de afgelopen vijf jaar niet
hebben gehad.
Naast de feitelijke onafhankelijkheid, zoals hiervoor uitgedrukt in de aard van de relatie en
het aantal jaren, is het essentieel dat een panellid of secretaris zich ook onafhankelijk voelt.
Het is mogelijk dat een onafhankelijkheid van meer dan vijf jaar niet voldoende garantie is
voor een onafhankelijke opstelling; een beoogd panellid of secretaris zou nog een te sterke
band met de instelling of opleiding kunnen ervaren, of bijvoorbeeld door familiebanden te
nauw bij een instelling of opleiding betrokken kunnen zijn. In dat geval kan een beoogd
panellid of secretaris geen deel uit maken van het panel. Het lidmaatschap van een panel
vereist dientengevolge een professionele houding. De NVAO heeft hiertoe een gedragscode
voor panelleden en secretarissen opgesteld. Deze gedragscode bevat elementen ten
aanzien van de onafhankelijkheid en geheimhouding alsmede ten aanzien van de houding
van de panelleden en de secretaris tijdens het beoordelingsproces.
Panelleden en secretarissen ondertekenen een onafhankelijkheids- en
geheimhoudingsverklaring voorafgaand aan het beoordelingsproces. Hierin is opgenomen
dat zij kennis hebben genomen van de gedragscode. De voorzitter en de secretaris
ondertekenen na afloop van het beoordelingsproces het beoordelingsrapport nadat alle
panelleden kennis hebben genomen van het rapport en daarmee hebben ingestemd. In het
rapport is tevens een verklaring opgenomen dat de beoordeling in onafhankelijkheid heeft
plaatsgevonden.
De NVAO heeft een leidraad ‘Eisen aan de panelsamenstelling’ vastgesteld, waarin een
nadere uitwerking van de eisen aan panelsamenstelling is gegeven. De leidraad bevat ook
een procedure voor indiening, een door de instelling in te vullen formulier en een
gedragscode voor panelleden en secretaris.
Indien er tijdens het beoordelingsproces zaken plaatsvinden die de onafhankelijkheid van
de beoordeling kunnen beïnvloeden of die betrekking hebben op andere klachten ten
aanzien van de panels en secretarissen, kunnen belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld
panelleden, medewerkers of studenten, dit melden bij de NVAO.

pagina 58

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

14 Toelating tot het bestel: Verzwaarde, uitgebreide TNO
Met de inwerkingtreding van de wet versterking besturing is de oude aanwijzingsprocedure
vervallen. Daarvoor is in de plaats gekomen een procedure voor de rechtspersoon die voor
de eerste maal een geaccrediteerde (initiële dan wel postinitiële) opleiding wil gaan
aanbieden. Wanneer de opleiding de eerste is die door de rechtspersoon in kwestie wordt
23
aangeboden geldt een zogenoemde verzwaarde, uitgebreide toets nieuwe opleiding.
Het gaat hierbij dus om een procedure die onderdeel is van het proces om toelating tot het
WHW-bestel. De rechtspersoon dient in dat geval naast de vereisten die gelden voor een
uitgebreide toets nieuwe opleiding aan te tonen dat de kwaliteit en de continuïteit van de
desbetreffende opleiding waarvoor de toets nieuwe opleiding wordt gevraagd zijn
gewaarborgd. Gewaarborgd moet dus zijn dat deze nieuw tot het bestel toe te laten
rechtspersoon continuïteit heeft, wettelijke bepalingen naleeft en (bewezen) kwaliteit levert.
De te beoordelen rechtspersoon moet dus al enige tijd daadwerkelijk onderwijs verzorgen
(de zogeduide volledige cyclus-eis).
De NVAO zal de (eerste) opleiding van de rechtspersoon die toelating wenst tot het WHWbestel beoordelen langs de weg van een uitgebreide toets nieuwe opleiding, waarbij echter
in ieder geval ook zal worden gekeken naar de gerealiseerde kwaliteit. Het is dus geen
zuivere plantoetsing. Immers, het gaat om bewezen kwaliteit. Daarin zit dus de verzwaring.
De NVAO beoordeelt de kwaliteit van de desbetreffende opleiding; de Inspectie van het
Onderwijs beoordeelt de kwaliteit en continuïteit van de rechtspersoon, waaronder de
naleving van wet- en regelgeving. Nadat deze procedure is doorlopen zal vervolgens de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een besluit nemen over toetreding tot het
stelsel van hoger onderwijs (WHW-bestel).
Algemene uitgangspunten:
– De procedure ziet op instellingen (rechtspersonen) die nog geen geaccrediteerd/positief
getoetst (nieuwe opleiding) onderwijs (initieel dan wel postinitieel) verzorgen; vereist is
dat de rechtspersoon zelf daadwerkelijk het onderwijs aanbiedt;
– NVAO beoordeelt de opleiding via een zogenoemde verzwaarde, uitgebreide toets
nieuwe opleiding;
– De verzwaring zit in het feit dat het geen plantoetsing is, maar dat er sprake moet zijn van
bewezen kwaliteit (volledige cyclus-eis), er wordt ook gekeken naar de gerealiseerde
kwaliteit;
– Met het positieve oordeel van de NVAO dient de rechtspersoon vervolgens een verzoek
24
in om graden te mogen verlenen bij de minister van OCW ;
– De minister van OCW vraagt vervolgens advies aan de Inspectie van het onderwijs over
de continuïteit en de kwaliteit van de rechtspersoon.
– Na ontvangst van dit advies neemt de minister van OCW een beslissing op het verzoek
om graden te mogen verlenen (= verzoek om toetreding tot het stelsel).

23
24

pagina 59

Nieuw artikel 5a.8 van de WHW. Inmiddels vernummerd tot artikel 5a.10a, vijfde lid.
Zie ook de Beleidsregel bevoegdheid graadverlening hoger onderwijs, Staatscourant 2010, nr. 14710

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014

15 Bezwaar en beroep
Alvorens het besluit vast te stellen over een instellingstoets kwaliteitszorg, een beperkte
opleidingsbeoordeling, een uitgebreide opleidingsbeoordeling, een beperkte TNO of een
(verzwaarde) uitgebreide TNO dan wel een aanvullende TNO-toets stelt de NVAO het
instellingsbestuur in de gelegenheid om binnen twee weken zijn zienswijze over het
voornemen tot besluit naar voren te brengen. Deze twee weken vallen binnen de wettelijke
termijn van zes maanden (voor de instellingstoets kwaliteitszorg, de beperkte TNO en de
uitgebreide TNO) dan wel van drie maanden (voor de beperkte opleidingsbeoordeling en de
uitgebreide opleidingsbeoordeling) waarbinnen de NVAO tot een besluit moet komen.
De NVAO zendt na definitieve vaststelling het besluit onverwijld aan het instellingsbestuur
en maakt het besluit tegelijkertijd openbaar door middel van plaatsing op de website van de
NVAO.
Daarbij bestaat ook de mogelijkheid van bezwaar en beroep:
Het maken van bezwaar geschiedt door het indienen van een bezwaarschrift door een
belanghebbende bij de NVAO. De termijn voor het indienen van bezwaar bedraagt zes
weken. In het kader van de behandeling van het bezwaar vindt in beginsel een hoorzitting
plaats. De NVAO beslist binnen twaalf weken na ontvangst van het bezwaarschrift. De
beslissing op bezwaar kan voor ten hoogste zes weken worden verdaagd. Hiervan wordt
schriftelijk mededeling gedaan. Op de bezwaarschriftenprocedure is van toepassing de
Algemene wet bestuursrecht en de Regeling bezwaarschriftenprocedure Awb NVAO.
Tegen een beslissing op bezwaar van de NVAO staat beroep open bij de bestuursrechter
en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De termijn
voor het indienen van beroep bedraagt zes weken. Hangende de bezwaar- en/of
beroepsprocedure kan aan de bevoegde bestuursrechter worden verzocht een voorlopige
voorziening te treffen indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.

pagina 60

NVAO | Beoordelingskaders accreditatiestelsel hoger onderwijs | 8 september 2014