Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

139
Vragen van de leden Hijink en Jasper van Dijk (beiden SP) aan de Minister
van Economische Zaken en de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat zelfstandigen door gemeenten van
schuldhulp worden uitgesloten (ingezonden 7 juli 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 9 oktober 2017).
Vraag 1
Kunt u een reactie geven op het artikel «Schuldhulp? Eerst stoppen met je
zaak»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe groot is het aantal zelfstandigen dat om aanspraak te maken op
schuldhulpverlening is gedwongen te stoppen met zijn of haar bedrijf? Welk
deel van hen kon vervolgens aan de slag gaan als werknemer? Welk deel van
hen is de leeftijd van 50 jaar gepasseerd?
Antwoord 2
De gevraagde gegevens worden voor het minnelijk schuldhulpverleningtraject
niet op landelijk niveau geregistreerd. Binnen het wettelijk traject vindt wel
registratie plaats van het aantal (ex-) ondernemers. In gemiddeld 20% van het
totaal aantal wettelijke schuldsaneringen gaat het om een (ex-)ondernemer.
Dat komt voor het laatst geregistreerde jaar neer op ca. 1600 gevallen.
Hiervan is verder niet bekend of zij de onderneming moesten beëindigen,
noch of zij daarna als werknemer aan de slag zijn gegaan.
Wel bestaan zowel binnen het minnelijk als binnen het wettelijk traject cijfers
met betrekking tot de leeftijd van de schuldenaar. Voor door bij de branche
vereniging van schuldhulpverleners (NVVK) aangesloten leden uitgevoerde
minnelijk trajecten gold voor 2016 dat 42% een leeftijd had tussen de 45 en
65 jaar, voor het wettelijk traject bedroeg dit voor 2016 33% waarbij gespecificeerd is naar een leeftijd tussen de 50 en de 65. Hierbij is noch binnen het

1

ah-tk-20172018-139
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://www.ad.nl/economie/schuldhulpverlening-eerst-stoppen-met-je-zaak~ad704955/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

minnelijk traject, noch binnen het wettelijk traject een nader onderscheid
tussen (ex-) ondernemer en particulier gemaakt.
Vraag 3
Wat is het doel van schuldhulpverlening door gemeenten? Is het dwingen
van zelfstandigen om met hun broodwinning te stoppen naar uw mening een
zinvolle manier om dit doel na te streven?
Antwoord 3
De gemeentelijke schuldhulpverlening is erop gericht om samen met de
schuldenaar een duurzame oplossing te vinden voor zijn schuldenproblematiek. Daarbij horen ook gezamenlijke inspanningen om de (arbeids)participatie
van de schuldenaar te behouden dan wel te verhogen. Iemand verplichten
om een onderneming, indien deze rendeert, stop te zetten, staat hier haaks
op.
Bepaalde vormen van onderneming vragen echter om voortdurende
investeringen. Het daarmee samenhangend maken van schulden, in de vorm
van investeringen in het bedrijf, staat op gespannen voet met een eventuele
schuldsanering waarin schuldeisers gevraagd wordt een (aanzienlijk) deel van
hun vordering kwijt te schelden). In die situatie kan het redelijk zijn om vanuit
de schuldhulpverlening stopzetting van de bedrijfsactiviteiten te verlangen.
Specifiek wordt in het voorgaande gesproken over een schuldsanering.
Andere vormen van schuldhulpverlening, denk aan budgetcoaching,
budgetbeheer of informatie en advies, staan hier los van. Het feit dat de
schuldenaar een zelfstandige is, vraagt op bepaalde vlakken om extra met
name boekhoudkundige kennis, maar staat op zichzelf niet op gespannen
voet met de te verlenen dienstverlening.
Vraag 4
Hoeveel gemeenten bieden wel schuldhulpverlening aan zelfstandigen?
Ondervinden zij moeilijkheden bij de uitvoering van de schuldhulpverlening
aan zelfstandigen zoals die in het artikel zijn geschetst?
Antwoord 4
Zoals in vraag 3 is aangegeven, vraagt de hulpverlening aan zelfstandigen op
bepaalde vlakken om extra kennis. In dat kader zijn ook verschillende
aanbieders bekend die beschikken over meer specifieke kennis over schuldhulpverlening aan zelfstandigen bieden. Hoeveel gemeenten zelf dan wel via
genoemde aanbieders schuldhulpverlening aan zelfstandigen bieden is niet
bekend.
Vraag 5
Welke redenen hebben gemeenten om geen schuldhulpverlening te bieden
aan zelfstandigen? Bestaat er bij zelfstandigen een grotere kans op fraude
dan bij niet-zelfstandigen?
Antwoord 5
Gemeenten mogen geen uitsluitinggronden in het kader van de schuldhulpverlening hanteren. Zij moeten, ook in geval van mensen met een onderneming, een individuele afweging maken. Op grond van de individuele
omstandigheden kan vervolgens de toegang tot de schuldhulpverlening
worden geweigerd. Het simpele feit dat er sprake is van een onderneming is
niet voldoende om geen schuldhulpverlening aan te bieden.
De belangrijkste reden die gemeenten kunnen hebben om mensen met een
onderneming niet toe te laten tot de schuldhulpverlening is dat zij van
mening zijn dat het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004)
passend en toereikend is. Het Bbz 2004 is een bijzondere bijstandsregeling
voor startende en gevestigde zelfstandigen bedoeld als tijdelijk sociaal
vangnet en uitstroominstrument. Als een zelfstandige met schulden bij de
gemeente voor hulp aanklopt, stelt de gemeente in het kader van het Bbz
eerst vast of die schulden de continuïteit van het bedrijf bedreigen en of het
bedrijf nog levensvatbaar is. Als het bedrijf levensvatbaar is, maar door
schulden in de problemen is gekomen, kan de gemeente het Bbz inzetten,
bijvoorbeeld door een lening voor herfinanciering te verstrekken. Kern van de
regeling is dat het bedrijf van de gevestigde zelfstandige of het op te starten
bedrijf levensvatbaar moet zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

In gevallen waarbij het inzetten van het Bbz niet tot de mogelijkheden
behoort, komt de schuldhulpverlening door de gemeente in beeld. In dat
kader behoren verschillende vormen van dienstverlening tot de mogelijkheden, allen erop gericht dat de betrokkene op termijn zijn financiën weer
verantwoord zelf ter hand kan nemen. Denk hierbij aan stabilisatie,
budgetadvies/-beheer of het treffen van een schuldregeling met schuldeisers.
Als het gaat om het treffen van een schuldregeling (zowel minnelijk, als
wettelijk) mag van de schuldenaar worden verwacht dat hij geen nieuwe
schulden maakt en dat hij een (in zekere mate) stabiel inkomen heeft
waarmee hij een deel van zijn schulden kan aflossen. Voor mensen met een
onderneming kan het lastig zijn aan deze voorwaarden te voldoen. Als niet
aan de voorwaarden kan worden voldaan, behoort een schuldregeling niet tot
de mogelijkheden en is de schuldenaar aangewezen op andere vormen van
dienstverlening.
Ik beschik niet over signalen dat bij zelfstandigen een grotere kans op fraude
is dan bij niet-zelfstandigen.
Vraag 6
Is de Bijstandverlening voor zelfstandigen (Bbz) een volwaardig alternatief
voor schuldhulpverlening door de gemeente? Welk deel van de zelfstandigen
die diep in de schulden zitten en via de Bbz een commercieel schuldhulptraject volgen heeft daadwerkelijk een lagere schuld na afronding van dit traject?
Antwoord 6
Het Bbz biedt voor een deel van de zelfstandigen een passende oplossing in
geval van financiële problemen. Een ander deel zal meer geholpen zijn met
dienstverlening in het kader van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Het is
aan de gemeenten om hierin een beslissing te nemen. Er zijn geen gegevens
beschikbaar over het aantal zelfstandigen dat na afloop van een via het Bbz
gefinancierd schuldhulptraject een lagere schuld heeft.
Vraag 7
Bent u bereid in overleg met de Vereniging Nederlandse Gemeenten te
treden om de regels die gemeenten hanteren bij schuldhulpverlening aan
zelfstandigen aan te passen?
Antwoord 7
Ik ben bereid bij de VNG aandacht hiervoor te vragen. Daarbij is de verbetering van de toegang tot de schuldhulpverlening ook een prioriteit binnen het
ondersteuningsprogramma «Schouders eronder» van de VNG, Divosa,
Sociaal werk Nederland, Landelijke Cliëntenraad en NVVK. Ook daar zal ik
vragen om voor de geschetste problematiek extra aandacht te hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3