Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 156

Monumentenzorg

Nr. 16

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 april 2010
In het aanvullend beleidsakkoord van 25 maart 2009, «Werken aan
toekomst», heeft het kabinet aangegeven hoe het de gevolgen van de
economische crisis het hoofd wil bieden. Eén van de voorgestelde
maatregelen betreft het stimuleringsbudget woningbouw, waarvoor bij
het Ministerie voor Wonen, Wijken en Integratie (WWI) € 395 mln is
uitgetrokken. Een deel van dat stimuleringsbudget, een bedrag van
€ 44 mln, kon worden ingezet voor de restauratie van monumenten.
Voormalig minister voor WWI Van der Laan heeft hieraan al eerder
gerefereerd in de brieven waarin hij uw Kamer heeft geïnformeerd over
de uitwerking van de verschillende tranches van het stimuleringsbudget
woningbouw.
Dit eenmalige stimuleringsbudget staat los van het bedrag van € 23 mln
dat per 2010 structureel aan de begroting van OCW is toegevoegd voor
restauratie van rijksmonumenten, en waarover mijn ambtsvoorganger uw
Kamer per brief van 9 februari jl. heeft ingelicht (kamerstuk 32 156, nr. 14).
Ik bied u hierbij ter informatie een tweetal regelingen aan waarmee ik uw
Kamer laat zien op welke wijze ik tot nog toe de crisismiddelen voor
monumenten heb besteed.1 Daarmee doe ik de toezegging aan Uw Kamer
af, gedaan op 22 september 2009 tijdens het Algemeen Overleg Stedenbeleid van voormalig minister Van der Laan met de algemene commissie
voor WWI (kamerstuk 30 136, nr. 27 ). In dat Overleg is uw Kamer
toegezegd dat zij een overzicht krijgt van de monumenten die subsidie
krijgen toegekend uit het stimuleringsbudget. Hierbij wordt de subsidiëring van één beschermd monument in de Tijdelijke subsidieregeling
restauratie speciale projecten expliciet aan uw kamer overgelegd. Aan het
eind van deze brief wordt deze overlegging nader toegelicht.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-32156-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 156, nr. 16

1

Aansluiting bij WWI
Ik heb bij de besteding van de middelen voor monumenten zoveel
mogelijk aansluiting gezocht bij de wijze waarop WWI invulling wilde
geven aan de crisismaatregelen. Vanwege de noodzaak om de middelen
gericht en op korte termijn (2009 en 2010) in te zetten heeft de minister
voor WWI gekozen voor een specifieke (tijdelijke) regeling, die in drie
tranches wordt uitgevoerd in 2009 en 2010. De plannen die voor subsidie
in aanmerking kwamen, moesten kort gezegd direct (in 2009 en 2010)
effect hebben op de werkgelegenheid in Nederland, bijdragen aan de
(langere termijn) ambities op het gebied van duurzaamheid en bijdragen
aan het weer vlottrekken van woningbouw- of herstructureringsprojecten.
Voor monumenten is mijn uitgangspunt dat de monumentenprojecten
direct effect moeten hebben op de werkgelegenheid in Nederland en
zoveel mogelijk aansluiten bij de criteria «wonen» en «herbestemming».
Daarmee geef ik ook invulling aan mijn intentie om de monumentenzorg
in een breder perspectief te plaatsen en meer aan te haken bij ontwikkelingen op andere beleidsterreinen.
Bij de besteding van de middelen voor monumenten heb ik gekozen voor
een selectie van zes monumenten tijdens de eerste WWI tranche, en een
tweetal regelingen tijdens de tweede tranche: de Subsidieregeling
restauratie en herbestemming cultureel erfgoed en de Tijdelijke subsidieregeling restauratie speciale projecten. Over de zes monumenten uit de
eerste tranche bent u al eerder geïnformeerd door voormalig minister
voor WWI Van der Laan (Kamerstukken II 2008–2009, 27 562, nr. 36 ); zo
ook over de uitgangspunten van de besteding van het resterend budget
tijdens de tweede tranche. (Kamerstukken II 2008–2009, 27 562, nr. 43).
Monumenten eerste tranche: selectie van zes projecten
Voor de eerste subsidieronde (juli–augustus 2009) is omwille van de
snelheid een selectie gemaakt van plannen voor rijksmonumenten die in
het verleden al zijn ingediend en waarvan de subsidiabele kosten al waren
vastgesteld. Daarbij is als criterium gehanteerd dat het moest gaan om
rijksmonumenten met een herbestemming tot wonen of woongerelateerde functie, die gelegen zijn in een herstructureringsgebied en waarbij
de restauratie nog in 2009 kan starten. De totale inzet voor monumenten
in deze eerste ronde kwam op circa € 13 mln uit.
Monumenten tweede tranche: twee regelingen
De Subsidieregeling restauratie en herbestemming cultureel erfgoed
Van het resterende budget is € 15 mln ingezet in een regeling voor
restauratie en herbestemming van religieus en industrieel erfgoed. Deze
regeling, op grond van art. 43 van het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding Monumenten (Brim), is op 2 oktober 2009 in de Staatscourant
gepubliceerd. Op basis van deze regeling konden eigenaren van
beschermde monumenten een subsidieaanvraag indienen bij de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed tot en met 15 november 2009. Het
betreft subsidie voor de restauratie van industriële en kerkelijke
monumenten die (gedeeltelijk) een woonbestemming krijgen. Projecten
met subsidiabele kosten tussen € 300.000 en € 3 mln, die in 2010 kunnen
starten konden een aanvraag indienen. In dit traject is aan 18 projecten
subsidie toegekend. De Regeling en een lijst met begunstigde projecten
vindt u als bijlage bij deze brief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 156, nr. 16

2

De Tijdelijke subsidieregeling restauratie speciale projecten
Vervolgens heeft mijn ambtsvoorganger samen met voormalig Minister
Van der Laan een bedrag van € 16 mln bestemd voor speciale monumentenprojecten. Van dit bedrag is € 7 miljoen gereserveerd voor de
restauratie van het Paleis op de Dam (Kamerstukken II 2009–2010, 27 562,
nr. 46 ). De overige € 9 miljoen heb ik besteed aan projecten waarvan de
restauratie noodzakelijk is, die in 2010 kunnen starten en die buiten de
criteria van de Subsidieregeling restauratie en herbestemming cultureel
erfgoed vallen. In totaal zijn 10 projecten geselecteerd. Subsidiëring van
deze projecten geschiedt door middel van de Tijdelijke subsidieregeling
restauratie speciale Projecten, die ik ter informatie bij deze brief voeg.
Justus van Effencomplex
Een van de beschermde monumenten in de regeling is het Justus van
Effencomplex te Rotterdam, een «volkswoningbouwcomplex» met 264
woningen en een centraal bad/washuis. Dit project past goed binnen de
doelstellingen van het crisisbudget. De ingrijpende restauratie van dit
complex betekent een belangrijke positieve impuls voor Spangen, een van
de 40 aandachtswijken van de minister voor WWI.
De subsidiëring van dit project wordt aan uw kamer overgelegd.
Woonhuismonumenten komen niet voor subsidie op grond van het Brim
in aanmerking, tenzij het monumenten betreft die in beheer zijn van
aangewezen organisaties voor monumentenbehoud. Van een dergelijke
organisatie is hier geen sprake. Omdat ik het beschermde monument wel
graag in aanmerking wil laten komen voor subsidie, is voor deze
subsidiëring een grondslag in de Wet overige OCW-subsidies gekozen.
Omdat hierbij afgeweken wordt van de Monumentenwet 1988, dient de
betreffende subsidie op grond van artikel 3, derde lid, van de Wet overige
OCW-subsidies eerst vier weken overgelegd te worden aan beide kamers
der Staten-Generaal, en voor zover gedurende die periode niet door een
der kamers de wens te kennen wordt gegeven dat de subsidie bij wet
geregeld wordt, voordat de regeling voor die subsidieverstrekking in
werking kan treden.
Ik wil benadrukken dat slechts in uitzonderlijke situaties van deze
mogelijkheid in de Wet overige OCW-subsidies gebruik wordt gemaakt.
Dit project vormt een dergelijke uitzonderlijke situatie, gezien het doel van
dit eenmalig stimuleringsbudget en omdat het Brim vanuit financiële
overwegingen subsidies voor woonhuismonumenten beperkt.
Ik heb u in deze brief willen informeren over de stand van zaken van de
besteding van de crisismiddelen voor monumentendoeleinden. Omdat
een en ander soms onder hoge druk moet worden uitgewerkt en de
middelen snel moeten worden ingezet, kan het zijn dat zich nog verschuivingen bij de projecten voordoen. Projecten kunnen op een bepaald
moment, bijvoorbeeld door stagnatie of door veranderingen in eigendomsverhoudingen, niet meer voldoen aan de criteria. Indien daardoor
budget mocht resteren zullen die middelen in de geest van het stimuleringsbudget ingezet worden.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 156, nr. 16

3