Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2019

Nr. 121

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 juni 2019)
Inleiding
Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, over recente ontwikkelingen op het gebied van
screening en de Verklaring Omtrent het Gedrag (hierna VOG). Ik bericht u
over de laatste cijfers betreffende het aantal VOG-aanvragen, Europese
samenwerking en het gebruik van bestuurlijke boetes in de
VOG-screening. Tot slot geef ik mijn reactie op het WODC-onderzoek naar
het aantal jongeren in het mbo dat uit angst voor een weigering geen
VOG durft aan te vragen; het zogenaamde «dark number».
Aantallen
Met het aanvragen van een VOG bekijkt screeningsautoriteit Justis of het
justitiële verleden van de aanvrager relevant is voor de functie of het doel
waarvoor de VOG wordt aangevraagd. Sinds de centralisatie van de
afgifte van de VOG in 2004, is het aantal VOG-aanvragen ieder jaar
gestegen. In 2017 werden er circa één miljoen VOG’s aangevraagd. Vorig
jaar nam screeningsautoriteit Justis ruim 1,2 miljoen VOG-aanvragen in
behandeling, waarvan 0,27% werd afgewezen. De VOG is de laatste jaren
uitgegroeid tot een veelgebruikt screeningsinstrument, dat door tal van
sectoren wordt ingezet. In de VOG zijn twee doelen verenigd; het
beschermen van de samenleving tegen het herhaald plegen van strafbare
feiten enerzijds en de re-integratie van justitiabelen anderzijds.
De VOG en Europese bronnen
Ik vind het van groot belang dat de samenleving wordt beschermd tegen
herhaald plegen van strafbare feiten. Het screenen van (toekomstig)
medewerkers op eventuele justitiële antecedenten uit het land van
nationaliteit, kan hiertoe bijdragen.

kst-35000-VI-121
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VI, nr. 121

1

Wanneer een niet-Nederlandse Europeaan een VOG aanvraagt bij
screeningsautoriteit Justis, dient het land van nationaliteit te worden
bevraagd om een compleet beeld van alle Europese onherroepelijke
veroordelingen te krijgen.
Alleen voor functies waarbij uit het functieprofiel blijkt dat met kinderen
gewerkt zal worden, geldt momenteel een Europese verplichting tot het
leveren van informatie als hierom wordt verzocht door één van de
lidstaten.1 Nederland vraagt sinds 2013 standaard informatie via het
European Criminal Record Information System (ECRIS) wanneer
Europeanen in Nederland een VOG aanvragen om te werken met
minderjarigen.
Ik heb mij de afgelopen periode in Benelux-verband ingezet om op het
gebied van werkgelegenheidsscreening ook voor andere doeleinden
justitiële informatie te kunnen uitwisselen. Ik kan u mededelen dat de
gesprekken met België en Luxemburg succesvol zijn verlopen.2 Sinds
1 april 2019 vraagt en ontvangt screeningsautoriteit Justis via ECRIS
justitiële documentatie uit België en Luxemburg wanneer personen met
een nationaliteit uit één van die landen een VOG aanvragen in het kader
van werkgelegenheid. De samenwerking is vastgelegd in een
Memorandum of Understanding (MoU) dat ik samen met de justitieministers uit België en Luxemburg op 6 juni jl. heb ondertekend.
Met het MoU hebben de Benelux-landen de intentie uitgesproken om
justitiële informatie uit te wisselen ten behoeve van alle vormen van
werkgelegenheidsscreening, waarbij justitiële informatie wordt gebruikt.
Met het MoU wordt voorts aandacht gevraagd voor het belang van
informatie-uitwisseling wanneer er wordt gewerkt met kinderen. Ik
beschouw het MoU als een waardevolle stap voor verdere samenwerking
in Europees verband op het gebied van werkgelegenheidsscreening.
Bestuurlijke boetes en de VOG
Op dit moment is het alleen mogelijk de VOG af te wijzen op basis van
justitiële gegevens. In 2015 liet mijn ambtsvoorganger een verkenning
uitvoeren naar het gebruik van bestuurlijke boetes als extra bron bij de
VOG-screening.3 Naar aanleiding van deze verkenning werd geconcludeerd dat de privacy-eisen die worden gesteld aan het registreren, delen
en bewaren van persoonsgegevens in de vorm van bestuurlijke antecedenten, niet van hetzelfde niveau zijn als bij justitiële documentatie.
Daarnaast zou het toevoegen van bestuurlijke boetes niet leiden tot
aanvullende preventie. Het betrekken van bestuurlijke boetes zou
bovendien disproportioneel veel inzet te vergen, onder meer omdat er
geen centraal boeteregister bestaat. In 2015 werd daarom besloten
bestuurlijke boetes vooralsnog niet toe te voegen als additionele bron aan
de VOG-screening.
Inmiddels heeft het WODC naar aanleiding van het ongevraagd advies
van de Raad van State4 een onderzoek aangekondigd naar bestuurlijke
boetes en de VOG-screening. Het WODC laat onderzoeken welke
bestuurlijke boetes, van welke bestuursorganen, in aanmerking zouden
komen om te betrekken bij de VOG-screening. Ik verwacht dat het
onderzoek in 2020 gereed is.
1

Europese Richtlijn ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en
kinderpornografie (2011/EC/93)
2
Kamerstuk 35 000-VI, nr. 9
3
Kamerstuk 34 300-VI, nr. 78
4
Advisering van de Raad van State, Advies van 13 juli 2015, W03.15.0138/II, Stcrt. 2015, nr.
30280.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VI, nr. 121

2

Dark-number
In 2015 zegde de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid toe onderzoek
te doen naar het aantal jongeren dat – al dan niet terecht – uit angst voor
een weigering geen VOG durft aan te vragen; het zogenaamde «dark
number».5 Hierbij zend ik u het onderzoek «Het aanvragen van een
Verklaring Omtrent het Gedrag door jongeren als dilemma» toe dat recent
is afgerond door het WODC. 6
De onderzoekers laten zien dat er een relatief kleine groep jongeren
bestaat die uit angst voor een weigering geen VOG aanvraagt.7De
omvang van deze groep jongeren, die in het kader van een middelbare
beroepsopleiding bewust geen aanvraag indient bij screeningsautoriteit
Justis, bedraagt naar schatting 2,1% van 438.000 jongeren (circa 8.900–
9.200 jongeren van schooljaar 2016/17). Circa 80% van deze jongeren
heeft geen justitieel verleden en zou altijd een VOG krijgen als deze wordt
aangevraagd. Minder dan één vijfde van deze jongeren (circa 1.550–1.700
jongeren) staat geregistreerd in het justitieel documentatiesysteem. De
onderzoekers concluderen dat een groot deel van de
«VOG-aanvraagmijders» (zowel zonder als met een justitieel verleden)
hun kans op het verkrijgen van een VOG te laag inschat. Justis wijst
immers alleen een VOG-aanvraag af als er voor een functie relevante
justitiële antecedenten staan geregistreerd in het Justitieel Documentatiesysteem (JDS).
Verkeerde beeldvorming over de VOG leidt ertoe dat jongeren onterecht
kunnen worden belemmerd in hun maatschappelijke carrière. Steeds
meer stage-bedrijven en werkgevers vragen immers om een VOG. Vorig
jaar heeft Justis al een campagne ontwikkeld speciaal gericht op jongeren
met een justitieel verleden. Via de website www.watdevog.nl kunnen
jongeren de kans op het krijgen van een VOG inschatten. Ik zal deze
website onder de aandacht blijven brengen bij risicojongeren en
jeugdprofessionals, zodat er een goede inschatting kan worden gemaakt
op het krijgen van een VOG.
De Minister van OCW en ik vinden het ongewenst dat er ook jongeren zijn
zonder justitiële antecedenten die geen VOG durven aanvragen. Daarom
bekijken wij gezamenlijk de mogelijkheden om verkeerde beeldvorming
over de VOG onder jongeren in het mbo aan te pakken door onder andere
de kennis van de VOG-screening te verhogen onder mbo-studenten.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

5
6
7

Kamerstuk 35 000-VI, nr. 9
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
P. Boekhoorn, T. Verhaegh en M. Wolbers, «Het aanvragen van een Verklaring Omtrent het
Gedrag door jongeren als dilemma. Een schatting van het «dark number» van niet-aanvragers
van een VOG voor opleidingen in het middelbaar beroepsonderwijs» (Nijmegen 2019)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VI, nr. 121

3