Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 125

Defensie Industrie Strategie

Nr. 81

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 maart 2018
De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Defensie over de brief van 18 januari 2018
inzake Evaluatie basisimplementatie ERP M&F bij Defensie (Kamerstuk
31 125, nr. 80).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 15 maart
2018. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ten Broeke
De griffier van de commissie,
De Lange

kst-31125-81
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

1

1
Om welke redenen wordt gekozen voor de optie «gas geven»,
terwijl er volgens de managementreactie (bijlage 5, bijlage bij
Kamerstuk 31 125, nr. 80) gewichtige redenen zijn om te kiezen
voor een meer beheerst vervolg van de invoering van ERP M&F?
9
Kunt u aangeven hoe het komt dat het onderzoeksrapport stelt
dat het systeem mogelijkheden biedt voor de verbetering van de
besturing van de organisatie en de verbetering van de materiële
gereedheid, maar dat in de managementreactie wordt gesteld dat
de doorontwikkeling van ERP conflicteert met het herstel van de
basisgereedheid?
37
Kunt u nader toelichten op welke manier u concreet gevolg geeft
aan de belangrijkste aanbeveling van de ADR, namelijk gas geven
door een extra impuls van middelen (personeel) en uitbreiding
van de verandercapaciteit, en hoe zich dit verhoudt tot de
managementreactie waarin de beschikbare capaciteit als
uitgangspunt wordt genomen voor te maken keuzes?
40
Kunt u nader toelichten op welke manier u concreet gevolg geeft
aan de belangrijkste aanbeveling van de ADR, namelijk gas geven
door een extra impuls van middelen (personeel) en uitbreiding
van de verandercapaciteit. Hoe verhoudt zich dit tot de managementreactie waarin de beschikbare capaciteit als uitgangspunt
wordt genomen voor te maken keuzes?
Defensie volgt de aanbeveling van de ADR om de doorontwikkeling en
optimalisatie van ERP voort te zetten met meer aandacht op hoog niveau,
maar wel op een manier en in een tempo die passen bij de gestelde
prioriteiten en de beschikbare capaciteit. Daarbij moeten we realistisch
zijn in de verwachtingen die we wekken en deze aanbeveling in de
defensiebrede context plaatsen. «Gas geven» kan pas aan de orde zijn als
«het motorblok» (de capaciteit van de defensieonderdelen om de
doorontwikkeling vooral aan de bedrijfsvoeringskant vorm te geven)
daartoe in staat is. De doorontwikkeling van ERP M&F ondersteunt de
verbetering van de materiële gereedheid, onder meer door het uitbreiden
van management- en stuurinformatie. Voor de verbetering van de
materiële gereedheid is echter meer nodig dan alleen betere ondersteuning van uit ERP M&F. De prioriteit van het herstel van de basisgereedheid is hoger dan de prioriteit voor de doorontwikkeling van ERP. Dit
beperkt de capaciteit die voor de doorontwikkeling van ERP beschikbaar
is. Binnen de beschikbare capaciteit zal evenwel zoveel mogelijk gas
worden gegeven om het momentum dat is ontstaan om ERP beter te
benutten vast te houden.
2
Welke prioriteit, onder meer in termen van personele capaciteit
en budget, wordt toegekend aan de invoering en het gebruik van
ERP M&F ten opzichte van andere IT-programma’s zoals GrIT
(«Grensoverleggende IT»), Vernieuwing TITAAN, FOXTROT,
iCommand en Implementatie FMN?
De invoering en het gebruik van ERP M&F vindt plaats binnen het
materieellogistiek en het financieel domein. De overige genoemde
IT-programma’s betreffen andere domeinen, waardoor deze wat betreft
personele capaciteit niet conflicteren met ERP M&F. Wat betreft budget is
het tot nu toe mogelijk geweest om deze belangrijke programma’s met het
gewenste ambitieniveau te financieren vanuit het voor IT-investeringen
beschikbare budget, zonder dat daarbij een nadere prioriteitstelling tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

2

die programma’s noodzakelijk was. Dit neemt niet weg dat in de toekomst
wellicht keuzes kunnen worden gemaakt om ofwel extra budget toe te
voegen ofwel prioriteiten te stellen.
3
Kunt u aangeven hoe u invulling gaat geven aan de integrale
omsluiting van bedrijfsinformatie, over alle defensieonderdelen
heen?
Zowel centraal als decentraal lopen momenteel verschillende initiatieven
om de ontsluiting van bedrijfsinformatie uit verschillende systemen te
verbeteren. In de markt komen hiervoor steeds betere en flexibelere
oplossingen beschikbaar. Om de samenhang tussen de verschillende
initiatieven te bewaken is er een overkoepelende Business Intelligence
groep (BI-groep) ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van onder
meer de defensieonderdelen. De BI-groep identificeert defensiebrede
informatiebehoeften. Deze behoeften worden vervolgens uit ERP M&F en
andere systemen gehaald en in de vorm van rapportages beschikbaar
gesteld.
4
Kunt u aangeven of de additionele middelen die u als gevolg van
het regeerakkoord hebt gekregen mede ingezet worden om gas te
geven bij de doorontwikkeling van ERP, of blijven de bestaande
capaciteit en budgetten voor de doorontwikkeling gehandhaafd?
Over de besteding van de additionele middelen uit het regeerakkoord
(bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34) wordt u in de Defensienota
geïnformeerd.
5
Wat zijn de redenen geweest om het programma SPEER buiten de
evaluatie te houden, aangezien de eindrapportage uit 2013 die ter
informatie aan de Kamer is aangeboden geen evaluatie was?
De eindrapportage van het programma SPEER in 2013 (Kamerstuk 31 460,
nr. 37) markeert het einde van het programma en het beleggen van de
verantwoordelijkheid voor de rest van de basisimplementatie van ERP
M&F in de lijn. In dat eindrapport wordt een terugblik gegeven op het
verloop van het programma vanaf het eerste begin. De evaluatie van de
ADR geeft vervolgens een terugblik over de periode sindsdien. De ADR
heeft ook onderzocht of de hoofddoelstellingen zijn behaald die met de
basisimplementatie ERP M&F werden beoogd. Dit geeft antwoord op de
vraag wat er met ERP M&F is bereikt.
6
Hoeveel beschikbare personele capaciteit is er om ERP door te
ontwikkelen? Wat betekent het ontbreken van de vereiste
verandercapaciteit voor de implementatie van de nieuwe functionaliteiten van ERP en de doorontwikkeling van ERP?
Binnen het IT-bedrijf van Defensie werken ruim 100 vte’n aan de doorontwikkeling van ERP M&F, waaronder de ontwikkeling en realisatie van
nieuwe functionele modules. Om nieuwe functionele modules bij de
defensieonderdelen te implementeren is capaciteit uit de staande
organisatie benodigd voor bijvoorbeeld procesbegeleiding van de nieuwe
werkwijze, opleiding en nazorg. De beschikbare personele capaciteit en
het absorptievermogen bij de defensieonderdelen is momenteel leidend
voor het tempo en de scope van de doorontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

3

7
Welke onderdelen gaan wel verder uitgevoerd worden en welke
onderdelen niet?
8
Welke ontwikkelingen zijn er komende tijd in het domein van
ERP?
Er zijn twee belangrijke ontwikkelingen in het domein van ERP die van
direct belang zijn voor de doorontwikkeling van ERP M&F. De eerste is dat
de leverancier van het ERP-systeem een nieuwe versie van het
ERP-softwarepakket heeft aangekondigd. De ondersteuning van de
bestaande versie, die Defensie momenteel gebruikt zal volgens de huidige
verwachting van de leverancier in 2025 worden beëindigd. De tweede
ontwikkeling betreft de tendens dat niet alle functionaliteiten in één groot,
geïntegreerd softwarepakket worden onder gebracht. Voor specialistische
functionaliteiten wordt steeds vaker de voorkeur gegeven aan specifieke
software die koppelbaar is met ERP. ERP levert in die gevallen de
benodigde broninformatie.
Met inachtneming van bovenstaande ontwikkelingen zijn in doorontwikkeling van ERP M&F de komende jaren onder meer de volgende activiteiten voorzien:
– De assortimenten munitie, kleding, crypto, klein kaliber wapens en
operationele catering worden in ERP M&F opgenomen;
– IT-ondersteuning van de verbetering van de materiële gereedheid door
het uitbreiden van de management- en stuurinformatie;
– Een meer gerichte IT-ondersteuning van het operationeel optreden en
oefenen;
– Onderzoek naar en mogelijke migratie naar een nieuwe versie van ERP
M&F.
9
Kunt u aangeven hoe het komt dat het onderzoeksrapport stelt
dat het systeem mogelijkheden biedt voor de verbetering van de
besturing van de organisatie en de verbetering van de materiële
gereedheid, maar dat in de managementreactie wordt gesteld dat
de doorontwikkeling van ERP conflicteert met het herstel van de
basisgereedheid?
Zie het antwoord op vraag 1.
10
Hoeveel jaren duurt het nog voordat de Defensieorganisatie is
overgestapt op het nieuwe ERP-systeem?
43
Kunt u nader toelichten welke besluiten bij het «eerste besluitvormingsmoment» over de nieuwe versie van ERP in het voorjaar
van 2018 aan de orde zullen komen? Kunt u nader toelichten
welke besluiten dit eerste besluitvormingsmoment over de
nieuwe versie van ERP behelst?
46
Kunt u de verwachte impact van het al dan niet overgaan op een
nieuwe versie van ERP op de organisatie, de verandercapaciteit
en de doorontwikkeling nader toelichten?
De nieuwe versie van de ERP-software betreft een ingrijpende
vernieuwing die voor een belangrijk deel nog in ontwikkeling is. Het
betreft onder meer een geheel vernieuwde gebruiksinterface en een
andere databasestructuur. Een overgang zal daarom de nodige inspanningen vergen. Defensie heeft een eerste analyse uitgevoerd resulterend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

4

in een aantal scenario’s. Voor een afgewogen keuze hiertussen is echter
meer informatie, uitwerking en dus tijd nodig. De komende tijd voert
Defensie, net als veel andere bedrijven en organisaties die deze software
gebruiken, onderzoek uit naar de wenselijkheid, impact en timing van een
overgang. Defensie wil hierbij niet voorop lopen, maar leren van de
ervaringen van de andere bedrijven en internationale bondgenoten.
Definitieve besluitvorming over een overgang zal daarom nog enige jaren
op zich laten wachten.
11
Welke gevolgen heeft de ontwikkeling en implementatie van GRIT
voor het ERP-systeem?
GrIT voorziet in de vernieuwing van de IT-infrastructuur en de migratie
van de applicaties. Het ERP systeem zal worden gemigreerd naar de
nieuwe IT-infrastructuur.
12
Kunt u toelichten hoe het verandervermogen van Defensie kan
worden verbeterd, zodat nieuwe functionaliteiten ook geïmplementeerd kunnen worden?
15
Wat is uw reactie op het advies van de ADR om de doorontwikkeling en optimalisatie van ERP meer centraal en topdown te
regisseren?
32
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om meer te gaan
sturen op concrete baten en voordelen (batenmanagement) en de
verantwoordelijkheid voor te bereiken baten in één hand op
centraal niveau te beleggen?
41
Kunt u toelichten wat het concreet betekent dat op hoog niveau
meer aandacht zal worden gegeven aan de doorontwikkeling van
ERP?
44
Kunt u toelichten wat het concreet betekent dat op hoog niveau
meer aandacht zal worden gegeven aan de doorontwikkeling van
ERP?
Gegeven de beschikbare capaciteit is de veranderkundige aanpak een mix
van centrale sturing en decentrale implementatie in kleine, overzienbare
stappen. Het opdrachtgeverschap is bij de Hoofddirecteur Bedrijfsvoering
(HDBV), tevens CIO, op hoog niveau centraal in de organisatie belegd –
het is daarmee «Chefsache». Er is een roadmap voor de doorontwikkeling
opgesteld, die jaarlijks in nauw overleg met de Commandant der
Strijdkrachten en de defensieonderdelen wordt bijgesteld. De prioritering
en haalbaarheid van de plannen en het draagvlak bij de defensieonderdelen wordt op die manier bewaakt. De aanbeveling van de ADR om te
sturen op concrete baten en voordelen (batenmanagement) wordt
ondersteund. De HDBV is als opdrachtgever verantwoordelijk voor te
bereiken baten op centraal niveau.
13
Welke gevolgen heeft het dat de munitieketen nog niet in ERP is
opgenomen? Welke voordelen zijn er om de munitieketen in ERP
op te nemen? Wanneer is de verwachting dat ERP in de munitieketen is opgenomen?
De munitieketen maakt gebruik van een zelfstandig functionerend
IT-systeem. Dat systeem bereikt medio 2020 zijn «end of life». De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

5

munitieketen wordt daarom voor die tijd ondergebracht in ERP M&F.
Daarmee is de ondersteuning van de munitieketen gelijk aan de ondersteuning van andere materieellogistieke ketens. De munitieketen wordt
volgens de actuele planning uiterlijk in het eerste kwartaal van 2020
ondersteund met ERP M&F.
14
Kunt u aangeven welk effect het gebruik van ERP heeft op de
gereedheid van de krijgsmacht?
Het gebruik van ERP legt knelpunten in de bedrijfsvoering bloot, waardoor
verbeteringen kunnen worden doorgevoerd. Een voorbeeld is de
problematiek van de levertijden van reservedelen. Op basis van de
informatie uit ERP heeft een analyse plaatsgevonden van levertijden van
veel gebruikte reservedelen. Op basis daarvan is besloten de beschikbaarheid van snel circulerende reservedelen en van veel gebruikte
goedkope onderdelen te verhogen. Essentiële reservedelen zijn als gevolg
van deze maatregel eerder en in voldoende voorraad beschikbaar,
waardoor materieel sneller hersteld kan worden. Het effect hiervan is een
verbetering van de materiële gereedheid.
15
Wat is uw reactie op het advies van de ADR om de doorontwikkeling en optimalisatie van ERP meer centraal en topdown te
regisseren?
Zie het antwoord op vraag 12.
16
Kunt u aangeven of de extra impuls van middelen (personeel),
zoals beschreven onder de optie «gasgeven», zou leiden tot een
andere verdeling van middelen binnen de Defensiebegroting of
het toevoegen van nieuwe middelen bovenop de huidige
begroting?
17
Kunt u kwantitatief uitdrukken wat de impact van de extra
impuls van middelen (personeel) zoals beschreven onder de optie
«gasgeven» is op de begroting van Defensie, dan wel Rijksbegroting?
Deze optie is niet uitgewerkt omdat Defensie een hogere prioriteit geeft
aan het herstel van de basisgereedheid van de krijgsmacht.
18
Kunt u aangeven welke praktische belemmeringen het verandervermogen van de organisatie opwerpt bij de doorontwikkeling
van ERP?
Nieuwe functionaliteiten in ERP moeten worden geïmplementeerd in de
bedrijfsvoering van de defensieonderdelen. Dat gaat bijvoorbeeld om het
aanpassen van werkinstructies, opleidingen, invoeren of aanpassen
gegevens in het systeem en het beantwoorden van vragen van gebruikers
van het systeem. Doordat de daarvoor benodigde capaciteit in het
materieellogistieke domein schaars is, beperkt dit het tempo van de
doorontwikkeling van ERP.
19
Wanneer vindt de implementatie van de functionaliteit van ERP
plaats die ziet op de overzichten van materieel dat chroom (VI),
asbest, cadmium of andere gevaarlijke stoffen bevat? Wordt deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

6

functionaliteit volledig geïmplementeerd? Wordt deze functionaliteit ook voor alle onderdelen van het materieellogistieke proces
geïmplementeerd?
20
Van welke lokale administraties wordt gebruik gemaakt? Op
welke punten zijn deze lokale administraties niet volledig? Voor
welke stoffen zijn deze lokale administraties niet volledig?
De functionaliteit voor gevaarlijke stoffen wordt op basis van de huidige
planning in 2020 geïmplementeerd. De manier waarop de functionaliteit
exact wordt vormgegeven wordt nog bekeken. Bij de verschillende
organisatieonderdelen zijn momenteel verschillende lokale administraties
in gebruik.
Gevaarlijke stoffen worden op dit moment nog in afzonderlijke registraties
bijgehouden. Centraal ingekochte gevaarlijke bedrijfsstoffen worden
vastgelegd in een database en daarbij behorende veiligheidsinstructies.
Materieel met chroom- VI bevattende coatingsystemen wordt eveneens
afzonderlijk geregistreerd. Ook is informatie over de aanwezigheid van
cadmium en asbest bevattende onderdelen in afzonderlijke overzichten
vastgelegd. De afzonderlijke registraties en lokale administraties worden
te zijner tijd omgezet naar een centrale registratie.
De registraties van gevaarlijke stoffen die op of in bestaand materieel
zitten zijn niet altijd volledig (met name als het oud materieel betreft).
Voor chroom-VI en cadmium worden daarom voorzorgsmaatregelen
getroffen, zoals het gebruik van de detectiepen voor chroom-VI. Asbest is
reeds lange tijd goed geïnventariseerd en waar mogelijk gesaneerd.
21
Kunt u toelichten hoe de richtlijn die de directie materieel van de
Koninklijke Landmacht heeft uitgegeven, aangaande de manier
waarop data uit ERP M&F gerapporteerd dient worden, verschilt
van die van de andere defensieonderdelen?
24
Kunt u nader toelichten waarom eenheden zelf procedures
hebben moeten ontwerpen om ERP bruikbaarder te maken?
Een defensieonderdeel kan specifieke karakteristieken hebben die een
eigen (lokale) procedure vragen, bijvoorbeeld als er extra eisen worden
gesteld aan het materieel zoals bij luchtwaardigheidseisen. De registratie
van gegevens is uniform.
22
Denkt u, gezien de jaarlijkse besparing op legacy systemen van
9,7 miljard euro door ERP, dat het toewijzen van extra middelen
(zoals onder Gasgeven) om ERP volledig te kunnen benutten een
rendabel besluit is? Hoe verhoudt de jaarlijkse besparing zich tot
de (extra) investeringen die gemoeid gaan met het uitrollen van
ERP?
De besparing van 9,7 miljoen euro is gerealiseerd door het uitfaseren van
bijna 40 grotere legacy-systemen. Er zijn op dit moment nog 11 kleinere
legacy-systemen die uitgefaseerd worden in de komende jaren. Dit zal
geen omvangrijke besparingen meer genereren.
23
Kunt u toelichten of de werklastverhoging – doordat werken met
ERP M&F op bepaalde deelprocessen meer capaciteit vergt dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

7

oude «papieren» processen – komt doordat het systeem juist
dingen aan het licht brengt die voorheen werden gemist?
Binnen ERP is het uitgangspunt eenmalig registreren voor meervoudig
gebruik. De registratie in ERP betreft veelal meer handelingen en meer
gegevens dan in de legacy systemen. Door de toegenomen registratie is
meer informatie beschikbaar en zijn verbanden tussen verschillende
deelprocessen mogelijk. Dit verbeterd inzicht met ERP leidt tot betere
sturing in financiële en bevoorradingsprocessen.
24
Kunt u nader toelichten waarom eenheden zelf procedures
hebben moeten ontwerpen om ERP bruikbaarder te maken?
Zie het antwoord op vraag 21.
25
Kunt u aangeven of er al een initiatief is genomen om afspraken
tussen Defensie en leveranciers te maken om het probleem van
extra werklast te verminderen?
Bij het invoeren van nieuwe wapensystemen worden de data die voor ERP
nodig zijn, zoals de configuratie en onderhoudsplannen, op ad hoc basis
aangeleverd door de leveranciers. Dit leidt tot extra werklast om te
corrigeren en aan te vullen. Bij aanbestedingen van nieuwe wapensystemen zal Defensie met de leveranciers contractafspraken maken voor het
gestandaardiseerd en volledig aanleveren van benodigde data van het
wapensysteem.
26
Hoe gaat u er voor zorgen dat medewerkers met minder digitale
ervaring en een lagere opleiding, die moeite hebben met ERP,
geen bottleneck vormen? Hoe bent u van plan dit aan te pakken?
De afgelopen periode is veel geïnvesteerd in opleidingen waardoor
medewerkers vertrouwd raken met de schermen. Nieuwe initiatieven zijn
e-learning modules, gebruikers kunnen lokaal en zo vaak als nodig
bepaalde trainingen volgen. Maar ook door de schermen van ERP
intuïtiever te maken en aan te laten sluiten op bijvoorbeeld de manier
waarop smartphones werken. Dat is één van de stappen die mogelijk
wordt met de nieuwe versie van ERP.
27
Gelooft u dat het uitblijven van het volledig gebruik en implementatie van ERP bij de Bestuursstaf tot problemen kan leiden? Bent
u van plan dit aan te pakken? Zo ja, hoe?
De implementatie van ERP wordt momenteel uitgevoerd bij de
Bestuursstaf.
28
Kunt u nader toelichten of er een plan is om ERP-ondersteuning,
zoals het ERP Competence Center (EC3) van CZSK, volledig paars
in te vullen?
31
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om kennismanagement te implementeren door middel van loopbaanbeleid voor
IT en een centraal kenniscentrum?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

8

Er is op centraal niveau bij het JIVC een defensiebreed Competence
Center dat gebruikende eenheden ondersteunt. Deze ondersteuning wordt
op verzoek van de defensieonderdelen ingezet. Ook binnen het opleidingsinstituut voor de logistieke eenheden van de CLAS bestaat een
(opleidings)kenniscentrum.
In functieomschrijvingen van verschillende functies binnen het materieellogistieke en financiële domein is kennis van en ervaring met gebruik van
ERP als eis opgenomen.
29
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om een veranderaanpak te hanteren waarbij de ERP implementatie wordt
geschouwd als veranderproject en niet als IT-project?
33
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om een veranderaanpak te hanteren waarbij de ERP implementatie wordt
beschouwd als veranderproject en niet als IT-project?
Ik ben het eens met de aanbeveling van de ADR. Implementatie van en
werken met een nieuw ERP systeem slaagt pas als de mensen die ermee
gaan werken er het nut van inzien én er enthousiast over zijn. Het creëren
van intern draagvlak is één van de belangrijkste aspecten. Daarmee wordt
de doorontwikkeling van ERP vanuit Defensie als veranderproject met een
IT-component beschouwd. Deze benadering ligt ook ten grondslag aan de
keuze om het tempo van doorontwikkeling in te perken.
30
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om zoveel
mogelijk eerst processen te standaardiseren alvorens functionaliteiten te implementeren?
34
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om zoveel
mogelijk eerst processen te standaardiseren alvorens functionaliteiten te implementeren?
Ik ondersteun de aanbeveling van de ADR om processen zoveel mogelijk
eerst te standaardiseren, maar de praktijk is weerbarstiger. Door de
doorlooptijd die de ontwikkeling en implementatie van ERP-functionaliteit
vergt zijn er vaak organisatorische veranderingen gedurende de ontwikkeling en implementatie. Bovendien leggen verschillen tussen de
defensieonderdelen ook beperkingen op aan standaardisatie (zie ook
vraag 21). Andersom dwingt ERP geüniformeerde en gestandaardiseerde
processen en werkwijzen af.
31
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om kennismanagement te implementeren door middel van loopbaanbeleid voor
IT en een centraal kenniscentrum?
Zie het antwoord op vraag 28.
32
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om meer te gaan
sturen op concrete baten en voordelen (batenmanagement) en de
verantwoordelijkheid voor te bereiken baten in één hand op
centraal niveau te beleggen?
Zie het antwoord op vraag 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

9

33
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om een veranderaanpak te hanteren waarbij de ERP implementatie wordt
beschouwd als veranderproject en niet als IT-project?
Zie het antwoord op vraag 29.
34
Wat is uw reactie op de aanbeveling van de ADR om zoveel
mogelijk eerst processen te standaardiseren alvorens functionaliteiten te implementeren?
Zie het antwoord op vraag 30.
35
Kunt u aangeven wanneer de conclusies van de studie Materieellogistiek te verwachten zijn?
De huidige planning is dat de conclusies van de studie Materieellogistiek
eind 2018 beschikbaar zijn.
36
Kunt u toelichten welke «belangrijke lessen» u hebt geleerd van
het programma SPEER, waar in de managementreactie naar
wordt verwezen?
Deze lessen zijn vermeld in de eindrapportage van SPEER uit 2013
(Kamerstuk 31 460, nr. 37). Enkele belangrijke lessen zijn:
– Hanteer voor complexe projecten veranderingen een gefaseerde
aanpak van kleine beheersbare stappen.
– De implementatie van ERP M&F is niet een IT-project waarbij een
IT-tool wordt geïntroduceerd. Het is een grootschalig verandertraject in
de bedrijfsvoering van Defensie, waarbij voor veel medewerkers de
werkwijzen en procedures veranderen.
– Bepaal gezamenlijk de aanpak voor de doorontwikkeling en implementatie en evalueer periodiek en pas de roadmap aan (rolling plan).
37
Kunt u nader toelichten op welke manier u concreet gevolg geeft
aan de belangrijkste aanbeveling van de ADR, namelijk gas geven
door een extra impuls van middelen (personeel) en uitbreiding
van de verandercapaciteit, en hoe zich dit verhoudt tot de
managementreactie waarin de beschikbare capaciteit als
uitgangspunt wordt genomen voor te maken keuzes?
Zie het antwoord op vraag 1.
38
Welke budgetten en capaciteit zijn voor de doorontwikkeling van
ERP M&F gereserveerd? Wat is het benodigde budget om alle
gewenste keuzes te maken? Welke keuzes gaan gemaakt worden?
Voor investeringen in de doorontwikkeling van ERP is ongeveer € 12
miljoen per jaar gereserveerd. De keuzes zijn afhankelijk van de actuele
ontwikkelingen in het materieellogistieke veld en de technische
mogelijkheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

10

39
Wanneer is de inschatting dat er wel «gas gegeven» kan worden,
omdat het motorblok (de capaciteit van defensieonderdelen) er
dan toe in staat is?
Binnen de aanpak van het verbeteren van de materiële gereedheid wordt
de materieellogistieke organisatie bekeken. De conclusies en aanbevelingen hiervan moeten eind 2018 bekend zijn. Op dat moment is er meer
duidelijkheid over de nodige en beschikbare capaciteit van defensieonderdelen.
40
Kunt u nader toelichten op welke manier u concreet gevolg geeft
aan de belangrijkste aanbeveling van de ADR, namelijk gas geven
door een extra impuls van middelen (personeel) en uitbreiding
van de verandercapaciteit. Hoe verhoudt zich dit tot de managementreactie waarin de beschikbare capaciteit als uitgangspunt
wordt genomen voor te maken keuzes?
Zie het antwoord op vraag 1.
41
Kunt u toelichten wat het concreet betekent dat op hoog niveau
meer aandacht zal worden gegeven aan de doorontwikkeling van
ERP?
Zie het antwoord op vraag 12.
42
Kunt u toelichten hoe en wanneer u de wijze van aansturing van
de doorontwikkeling van ERP in de praktijk zal doorlichten, in
aanvulling op het reeds verrichte onderzoek door de ADR, en hoe
de Kamer over de uitkomsten zal worden geïnformeerd?
45
Kunt u toelichten hoe en wanneer u de wijze van aansturing van
de doorontwikkeling van ERP in de praktijk tegen het licht zal
houden, in aanvulling op het reeds verrichte onderzoek door de
ADR, en hoe de Kamer over de uitkomsten zal worden
geïnformeerd?
Voor de doorontwikkeling van ERP is onder aansturing van de Hoofddirecteur Bedrijfsvoering een roadmap opgesteld, die jaarlijks in nauw
overleg met de Commandant der Strijdkrachten en de defensieonderdelen
wordt bijgesteld. Op deze manier wordt jaarlijks de doorontwikkeling en
de aansturing ervan herijkt. In de begroting en het jaarverslag wordt u
hierover geïnformeerd.
43
Kunt u nader toelichten welke besluiten bij het «eerste besluitvormingsmoment» over de nieuwe versie van ERP in het voorjaar
van 2018 aan de orde zullen komen? Kunt u nader toelichten
welke besluiten dit eerste besluitvormingsmoment over de
nieuwe versie van ERP behelst?
Zie het antwoord op vraag 10.
44
Kunt u toelichten wat het concreet betekent dat op hoog niveau
meer aandacht zal worden gegeven aan de doorontwikkeling van
ERP?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

11

Zie het antwoord op vraag 12.
45
Kunt u toelichten hoe en wanneer u de wijze van aansturing van
de doorontwikkeling van ERP in de praktijk tegen het licht zal
houden, in aanvulling op het reeds verrichte onderzoek door de
ADR, en hoe de Kamer over de uitkomsten zal worden
geïnformeerd?
Zie het antwoord op vraag 42.
46
Kunt u de verwachte impact van het al dan niet overgaan op een
nieuwe versie van ERP op de organisatie, de verandercapaciteit
en de doorontwikkeling nader toelichten?
Zie het antwoord op vraag 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 125, nr. 81

12