Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1908
Vragen van het lid Krol (50PLUS) aan de Ministers van Financiën en van
Economische Zaken over het bericht dat in toenemende mate verzekeringen
worden aangeboden, die bedoeld zijn om een «vangnet» te bieden voor
potentiële slachtoffers van internetfraude (ingezonden 1 februari 2016).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) mede namens de Minister
van Economische Zaken (ontvangen 17 maart 2016)
Vraag 1 en 2
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat in toenemende mate verzekeringen worden aangeboden die bedoeld zijn om een «vangnet» te bieden voor
potentiële slachtoffers van internetfraude?1 Kunt u deze ontwikkeling
verklaren, en acht u deze wenselijk?
Deelt u de visie van het Verbond voor Verzekeraars dat er voor dit soort
internetfraude-verzekeringen «een grote markt» gaat komen?
Antwoord 1 en 2
Ik heb kennis genomen van het bericht. Toenemend gebruik van internet
brengt helaas ook een risico met zich mee van een toename van fraude via
het internet. Als meer fraude plaatsvindt via het internet, kan daarmee ook
meer vraag ontstaan naar het soort producten waar het Verbond naar
verwijst. Of hiervoor een grote markt zal komen, kan ik op dit moment niet
zeggen. In hoeverre verzekeraars hiervoor verzekeringsproducten willen
aanbieden en internetgebruikers deze willen nemen, laat ik aan hen. Er
bestaat voor consumenten of het bedrijfsleven geen verplichting om een
verzekering tegen internetfraude af te sluiten.
Vraag 3
Volgens het Verbond van Verzekeraars vult deze verzekering «een gat daar
waar het bedrijfsleven niet meer aansprakelijk kan worden gesteld en de
consument ook niet»; vindt u het logisch of verdedigbaar dat dáár waar het
bedrijfsleven niet meer aansprakelijk kan worden gesteld en de consument
ook niet, de consument een verzekering moet afsluiten ter bescherming van
internetfraude? Kunt u uw antwoord motiveren?

1

ah-tk-20152016-1908
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.telegraaf.nl/dft/geld/verzekeren/24973915/
__Polis_tegen_internetfraude_biedt_vangnet__.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
In eerste instantie is het aan de consument om een inschatting te maken van
de risico’s die hij loopt door gebruik van het internet en om eventuele schade
op een bank of andersoortige digitale dienstverlener te verhalen via de
burgerlijke rechter, als fouten worden gemaakt bij betaling of als een product
niet of niet juist wordt geleverd. Indien een consument slachtoffer is
geworden van internetfraude en vaststaat dat de bank of andersoortige
digitale dienstverlener niet aansprakelijk kan worden gesteld voor door zijn
klant geleden schade, zal de schade niet op de bank of de andersoortige
digitale dienstverlener kunnen worden verhaald en zal de klant die schade
zelf moeten dragen. Het staat verzekeraars vrij om hiervoor verzekeringsproducten aan te bieden.
Ter voorkoming van situaties waarin consumenten slachtoffer worden van
internetfraude bestaat overigens specifieke voorlichting van de fraudehelpdesk (via fraudehelpdesk.nl) en de Autoriteit Consument en Markt (via
Consuwijzer.nl). Daarnaast kunnen internetgebruikers zich via de website
veiliginternetten.nl laten informeren over risico’s van internetgebruik en over
de maatregelen die zij zelf kunnen treffen om zo veilig mogelijk online te
kunnen winkelen of bankieren.
Vraag 4 en 6
Kunt u een beeld schetsen, hoe banken, internetwinkels en digitale dienstverleners op dit moment omgaan met slachtoffers van internetfraude en het
opvangen en dekken van (financiële) schade? Bent u het er mee eens dat
kosten alléén maar ten laste van de consument moeten komen als sprake is
van aantoonbare roekeloosheid en nalatigheid van de consument?
Banken, internetwinkels en overige dienstverleners die gebruik maken van het
internet zijn uit kostenoogpunt gebaat met dienstverlening via het internet;
deelt u de mening dat deze instellingen in principe (financiële) schade als
gevolg van internetfraude moeten dekken en vergoeden aan de consument
als evident géén sprake is van nalatigheid en roekeloosheid bij de consument?
Antwoord 4 en 6
Bij betalingsverkeer gelden de regels van de Europese Richtlijn Betaaldiensten (PSD).2 Bij een niet-geautoriseerde betaling van een rekening van een
consument, die het gevolg is van verlies, diefstal of onrechtmatig gebruik van
een betaalinstrument, is geregeld dat de schade die de consument hierdoor
leidt, tot een bedrag van 150 euro voor zijn rekening komt. Boven dat bedrag
geldt dat de betalingsdienstaanbieder van de betaler aan de betaler het
bedrag van de niet-toegestane betalingstransactie moet terugbetalen. De
inmiddels herziene Europese Richtlijn Betaaldiensten (PSD2)3, die door
EU-lidstaten uiterlijk op 13 januari 2018 in de nationale wetgeving moet zijn
geïmplementeerd, verlaagt dat eigen risico naar 50 euro.
Ook in geval een consument een aanschaf heeft gedaan bij een malafide
webwinkel en hierdoor slachtoffer is geworden van fraude, kan hij in geval
van betaling via creditcard of PayPal dikwijls bij de betrokken betalingsdienstaanbieder terecht voor teruggave van het betaalde bedrag.
Alleen als de consument zelf frauduleus heeft gehandeld, of opzettelijk of met
grove nalatigheid de veiligheidsvoorwaarden, die door zijn bank zijn gesteld
aan gebruik van het betaalinstrument, heeft geschonden, dient hij de
volledige schade te dragen (art. 7:529 BW). Verder is relevant dat de
voorwaarden die banken stellen aan hun klanten niet onredelijk bezwarend
mogen zijn (artikel 6:233 BW).

2

Richtlijn 2007/64/EG van het Europees parlement en de Raad van 13 november 2007 betreffende betalingsdiensten in de interne markt tot wijziging van de Richtlijnen 97/7/EG,
2002/65/EG, 2005/60/EG en 2006/48/EG, en tot intrekking van Richtlijn 97/5/EG, Pb L 2007/319.
De richtlijn is in Nederland in de Wet op het financieel toezicht en het Burgerlijk Wetboek en
onderliggende regelgeving geïmplementeerd.
3
Richtlijn (EU) 2015/2366 van het Europees parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de interne markt, houdende wijziging van de Richtlijnen 2002/65/EG,
2009/110/EG en 2013/36/EU en Verordening (EU) nr. 1093/2010 en houdende intrekking van
Richtlijn 2007/64/EG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 5
Is er een ontwikkeling waarneembaar waarbij banken, internetwinkels en
andere dienstverleners die gebruik maken van het internet, (financiële)
schade als gevolg van internetfraude in méér gevallen voor rekening van de
consument te laten komen? Zo ja, vindt u deze ontwikkeling te billijken? Kunt
u uw antwoord motiveren?
Antwoord 5
Ik neem een dergelijke ontwikkeling niet waar. Volgens artikel 7:529 BW zijn –
en blijven – banken verantwoordelijk om aan te tonen dat de consument bij
opgetreden fraudeschade opzettelijk of grof nalatig handelde. Malafide
«internetwinkels» en andere malafide digitale «dienstverleners» zullen helaas
altijd proberen consumenten financieel te duperen. Van overheidswege wordt
op diverse manieren gewerkt aan maatregelen om fraude tegen te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3