DGBW
BenF/Financiële Regelgeving
en Toezicht

Toezichtverslag 2016; financieel toezicht BZK op
provincies

Bijlagenummer

1

Datum

3 mei 2016

Ons kenmerk

Inleiding
Jaarlijks doet de Directie Bestuur, democratie en financiën (onderdeel van het
Directoraat-Generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties) verslag van het namens de
minister van BZK uitgeoefende toezicht op de provinciale financiën. Hierbij gaat
het om het financieel toezicht op de provincies, zoals geregeld in hoofdstuk XIII
(paragraaf 3) van de Provinciewet èn om het financieel toezicht op
gemeenschappelijke regelingen waaraan provincies deelnemen, zoals geregeld in
hoofdstuk IV (paragraaf 3) van de Wet gemeenschappelijke regelingen en
hoofdstuk XIII (paragraaf 3) van de Provinciewet.
Het uitgevoerde financieel toezicht op de provincies richt zich op de beoordeling
van de financiële positie van de provincies. Dit is primair gebaseerd op de
beoordeling van de provinciale begrotingen, die reëel en structureel in evenwicht
dienen te zijn. Structureel evenwicht gaat uit van een begrotingssaldo dat het
resultaat is van uitsluitend structurele baten en lasten. Om te kunnen vaststellen
of dit het geval is, is gebruik gemaakt van de richtlijnen over de incidentele baten
en lasten die zijn opgenomen in de notitie van de commissie BBV van januari
2012. Bij het oordeel over het begrotingsevenwicht worden ook (de ontwikkeling
van) het weerstandsvermogen en de vrije beleidsruimte betrokken.
De manier waarop aan het financieel toezicht invulling wordt gegeven, is
vastgelegd in het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader “Kwestie van
evenwicht” dat in het voorjaar van 2014 werd vastgesteld door de minister van
BZK en de gedeputeerden verantwoordelijk voor financieel toezicht.
Het in 2015 uitgeoefende financieel toezicht
Ingegaan zal worden op het toezicht op de provinciale begrotingen 2016 (en
jaarrekeningen 2014) en de meerjarenramingen 2017-2019. Wat zijn de
belangrijkste bevindingen en tot welk oordeel heeft dit geleid inzake de financiële
toezichtvorm?

Pagina 1 van 3

Datum
3 mei 2016

Voor het tweede jaar is samen met de provinciaal toezichthouders onderzoek
gedaan naar het onderhoud van kapitaalgoederen. Omdat veel gemeenten fors
aan het bezuinigingen zijn als gevolg van tekorten in de grondexploitatie en de
dalende algemene uitkering, bestaat de kans dat het onderhoud op de
kapitaalgoederen wordt uitgesteld. Ook eventuele tekorten bij de uitvoering van
de 3D-taken kunnen tot verdere bezuinigingen op het onderhoud van
kapitaalgoederen leiden. Hierdoor stijgt de kans op achterstallig onderhoud en
kapitaalvernietiging dat bij de meeste artikel 12-gemeenten wordt aangetroffen.

Financieel toezicht op provinciale begrotingen 2016 en meerjarenramingen 20172019 (en jaarrekeningen 2014)
De belangrijkste bevindingen zijn:

Uit het onderzoek naar de begrotingen 2016 en meerjarenramingen 20172019 komt naar voren dat er geen provincies zijn waarvan de begroting
een structureel tekort vertoont, dat wil zeggen dat de structurele lasten
niet worden gedekt door structurele baten.

Alle provincies hebben over het jaar 2014 jaarrekeningen ingediend met
een positief saldo.

De provincies hebben de begrotingen en rekeningen ingezonden binnen
de wettelijk gestelde termijnen (in artikel 207, lid 2 van de Provinciewet).

Voor alle provincies geldt dat ook met betrekking tot de inhoud van de
verplichte paragrafen (met toelichtende dwarsverbanden binnen de
begroting), de begroting op hoofdlijnen voldoet aan de te stellen eisen
van wet- en regelgeving.
Het totaal van de algemene reserves en bestemmingsreserves van alle provincies
wordt per 1 januari 2016 geraamd op bijna € 14,3 miljard. In de periode 20162019 is er per saldo sprake van een geraamde onttrekking aan de reserves van
€ 1,3 miljard. Dit betekent een afname van ruim 9% ten opzichte van 2014. De
reserves worden vooral ingezet ter dekking van projecten. De daling van de
reserves gaat niet ten koste van de benodigde weerstandscapaciteit (die ingezet
kan worden voor het opvangen van financiële risico’s).
Op grond van het vorenstaande is geconcludeerd dat er voor geen van de
provincies aanleiding is om voor het jaar 2016 op basis van de financiële positie
of anderszins over te gaan tot het instellen van preventief toezicht. Dit oordeel en
de belangrijkste toezichtbevindingen zijn in toezichtbrieven aan Provinciale Staten
(aanbevelingen en meer uitgewerkte bevindingen evenals verzoeken tot
verbetering als er niet cf. wet- en regelgeving is gehandeld) en Gedeputeerde
Staten (op hoofdlijnen) opgenomen. De toezichtbrieven zijn in december 2015
verzonden en aan Provinciale Staten is gevraagd om vóór 1 april 2016 te
reageren op de aanbevelingen en bevindingen.
Financiële kengetallen
Bij besluit van 15 mei 2015 is het BBV gewijzigd in verband met de verplichte
opneming van financiële kengetallen in de begroting en jaarstukken. Alle
provincies hebben deze kengetallen in hun begroting opgenomen. Sommige
kengetallen zijn nog niet voor de jaren 2015 en 2016 vermeld omdat de

Pagina 2 van 3

Datum
3 mei 2016

betreffende provincies nog geen geprognosticeerde balans kennen (dit wordt
m.i.v. de begroting 2017 verplicht).
Uit het overzicht van de financiële kengetallen (zie bijlage) blijkt dat de provincies
Zuid-Holland en Zeeland er ten opzichte van de andere provincies het minst goed
voorstaan (dus niet verontrustend). Beide provincies hebben schulden en
daardoor ook een relatief lage solvabiliteit. Verder heeft Zuid-Holland samen met
Drenthe het hoogste opcententarief motorrijtuigenbelasting waardoor de
onbenutte belastingcapaciteit lager is dan die van andere provincies.
Onderzoek onderhoud kapitaalgoederen
Uit het onderzoek blijkt dat de paragrafen onderhoud kapitaalgoederen ten
opzichte van 2015 is verbeterd. Dit is mede te danken aan het delen van een
voorbeeld paragraaf.
Financieel toezicht gemeenschappelijke regelingen
In het kader van het financieel toezicht op de gemeenschappelijke regelingen
waaraan de provincies deelnemen, worden in grote lijnen dezelfde
beoordelingscriteria gehanteerd als hiervoor voor de provincies is weergegeven.
In 2015 hebben we bij het toezicht op de gemeenschappelijke regelingen gelet op
de tijdige inzending, de sluitendheid van de begroting en de bevindingen van de
accountant bij de jaarrekening. Dit heeft erin geresulteerd dat de
Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant onder preventief toezicht is gesteld
omdat de begroting pas in 2016 wordt ingezonden.

Pagina 3 van 3