Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 104

Langdurige zorg

Nr. 251

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2019
Met ingang van 1 juli 2018 heb ik maatregelen genomen om de zorg thuis
in de Wlz beter te laten aansluiten op de intensieve zorgvraag van vooral
cliënten uit de gehandicaptensector. Daarnaast zijn deze maatregelen
gericht op het voorkomen van de zogeheten «zorgval». Deze zorgval deed
zich voor bij een beperkte groep thuiswonende cliënten, vooral ouderen,
die na de overgang van de Zvw/Wmo naar de Wlz, minder zorg kregen.
Deze maatregelen zijn onlangs geëvalueerd. Daarbij zijn cliënten,
zorgaanbieders en zorgkantoren gevraagd naar hun ervaringen. Met deze
brief informeer ik de Kamer over de – overwegend positieve – uitkomsten1. Ik voldoe daarmee aan de motie Bergkamp, die de regering
verzoekt om de Kamer uiterlijk 1 juli 2019 hierover te informeren2. In deze
brief ga ik tevens in op de uitkomsten van een evaluatie van de regeling
Persoonlijk Assistentie Budget3.
1. Maatwerkregelingen in de Wlz
De Wlz biedt voor cliënten die hun Wlz-zorg thuis ontvangen een aantal
mogelijkheden om – bovenop hun zorgprofiel – extra zorg te ontvangen.
Hierdoor kunnen zij langer thuis blijven wonen of kan de gezinssituatie
thuis beter worden ondersteund. Dit kan bijvoorbeeld op basis van de
regeling extra kosten thuis en de regeling meerzorg. Met de regeling
overbruggingszorg kunnen cliënten tijdelijk extra zorg krijgen in
afwachting van een opname in een zorginstelling. De meeste van deze
regelingen bestaan sinds de invoering van de Wlz in 2015. Op 1 juli 2018
heb ik deze regelingen verbeterd om meer maatwerk mogelijk te maken.4

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 34 104, nr. 212.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4
Kamerstuk 34 104, nr. 222.
2
3

kst-34104-251
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 251

1

Zo zijn de toelatingscriteria van deze regelingen verruimd en de aanvraagprocedure en voorlichting verbeterd.
Genomen maatregelen per 1 juli 2018:
1. De regeling Extra Kosten Thuis (EKT) verruimd
Iedereen met Wlz-zorg thuis (met een persoonsgebonden budget of
modulair pakket thuis) kan tot maximaal 25% extra zorg ontvangen
wanneer de zorg op basis van het zorgprofiel niet voldoende is.
2. Overbruggingszorg verruimd
De mogelijkheden om in afwachting van opname in een zorginstelling extra zorg thuis te ontvangen, zijn verruimd.
3. Meer uniforme uitvoering van de meerzorgregeling
Zorgkantoren zijn een gezamenlijk casuïstiekoverleg gestart met als
doel te komen tot een kwalitatief goede en eenduidige beoordeling
van cliënten met een complexe zorgvraag.
4. Voorlichting over maatwerkregelingen verbeterd
Zorgkantoren hebben de online informatievoorziening over de
maatwerkregelingen verbeterd en lichten budgethouders die
daarvoor in aanmerking komen, gericht voor.
5. Aanvraag van meerzorg verbeterd
In overleg met budgethouders is het aanvraagformulier voor
meerzorg op onderdelen verduidelijkt. Zorgkantoren bieden
bovendien altijd cliëntondersteuning aan.
6. Informatievoorziening bij de overgang naar de Wlz verbeterd
Voor cliënten en professionals is informatie beschikbaar gekomen
over veranderingen bij de overgang van de Zvw, Wmo en Jeugdwet
naar de Wlz.
2. Uitkomsten van de evaluatie: overwegend positief beeld
De genomen maatregelen zijn in samenwerking met Per Saldo, Ieder(in)
en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) geëvalueerd door een extern bureau.
In deze evaluatie zijn de aandachtspunten ten aanzien van de zorgval uit
het rapport «Zorgen voor burgers» van de Nationale ombudsman
meegenomen, zoals de mogelijkheid van het voortzetten van dagbesteding en het behoud van de case-manager dementie5. Bijgesloten vindt
u de resultaten, die zijn gebaseerd op de ervaringen van 46 cliënten en
hun naasten, 15 zorgaanbieders en alle zorgkantoren. De belangrijkste
bevindingen zijn:
• De verschillende maatwerkregelingen in de Wlz sluiten aan op de
behoefte van de cliënt om extra zorg thuis te ontvangen. Deze extra
zorg draagt er aan bij dat cliënten langer thuis kunnen blijven wonen
en de mantelzorg wordt ontlast. Van januari 2018 tot en met februari
2019 maakten 6.336 cliënten gebruik van een van deze regelingen. Dat
is circa 8% van alle thuiswonende cliënten met Wlz-zorg.

5

Kamerstuk 31 765, nr. 343.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 251

2

•

•

•

Vooral de verruiming van de regeling Extra kosten thuis per 1 juli 2018
wordt als positief ervaren. Zij voorkomt dat cliënten bij de overgang
van Zvw-zorg en Wmo-ondersteuning naar de Wlz-zorg thuis er in zorg
op achteruit gaan. Zo kunnen bijvoorbeeld de case-manager dementie
of de dagbesteding voor ouderen behouden blijven. In incidentele
gevallen is de verruiming van deze regeling niet altijd voldoende om
een achteruitgang in uren te voorkomen. In deze situaties maken de
cliënt en de zorgaanbieder samen een keuze voor de inzet van zorg op
basis van de beschikbare middelen.
Cliënten en zorgaanbieders zijn overwegend positief over de wijze
waarop zorgkantoren deze maatwerkregelingen uitvoeren. De
informatievoorziening is verbeterd, cliënten worden ondersteund bij
hun aanvraag en de beoordeling daarvan is meer geüniformeerd. Er
zijn ook aandachtspunten. Zorgkantoren hebben behoefte aan meer
handvatten voor de beoordeling. Cliënten met een persoonsgebonden
budget vinden de procedure voor de aanvraag van meerzorg bureaucratisch. Cliënten die zowel een persoonsgebonden budget als zorg-in
natura ontvangen vinden de toekenningsbeschikking moeilijk te
begrijpen.
De overgang van Zvw-zorg en Wmo-ondersteuning naar de Wlz-zorg
thuis blijft complex. Cliënten en hun naaste(n) vinden het vaak lastig
om de gevolgen hiervan te overzien. Zorgkantoren en zorgaanbieders
kunnen hen hierover niet altijd tijdig informeren. Met name zorgaanbieders vinden dat de verschillende wetten voor zorg en ondersteuning niet goed op elkaar aansluiten.

3. Vervolgstappen
De zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de maatwerkregelingen. Het onderzoek geeft geen aanleiding deze uitvoeringspraktijk
fundamenteel te wijzigen, maar laat wel zien dat verdere verbetering van
de uitvoeringspraktijk mogelijk is. Hierover zijn met ZN nadere afspraken
gemaakt. Zo zal samen met cliëntondersteuners, zoals co-piloten voor
kinderen met zeer ernstige meervoudige beperkingen, worden bezien op
welke punten de procedure voor meerzorg is te verbeteren. Ook wordt de
informatie voor budgethouders die deels ook zorg-in-natura ontvangen
verbeterd en het beoordelingskader van zorgkantoren voor de regelingen
extra kosten thuis en de meerzorg verder verduidelijkt.
Het onderzoek laat nogmaals zien dat de overgang van Zvw-zorg en
Wmo-ondersteuning naar de Wlz-zorg thuis complex is. Cliënten kunnen
de gevolgen niet altijd goed overzien. Voor het kabinet is dit aanleiding
geweest om de Commissie Toekomst zorg thuiswonenden ouderen te
vragen om ook hieraan aandacht te besteden en te kijken naar een lange
termijn oplossing voor de zorgval6. Het kabinet heeft de commissie
verzocht uiterlijk eind 2019 advies uit te brengen. Voor de individuele
gevallen waar de zorgval zich nog voordoet ga ik – daar waar het het
aantal uren betreft – onderzoeken of een oplossing mogelijk is.
Op de korte termijn zet ik ook in op het verbeteren van de informatievoorziening voor professionals die in hun dagelijks werk cliënten begeleiden
met deze overgang, zoals wijk- en transferverpleegkundigen, cliëntondersteuners en case-managers dementie. Naar aanleiding van de evaluatie is
een brochure over de verschillende Wlz-maatwerkregelingen voor
professionals gemaakt. Dit in aanvulling op de bestaande informatie voor
budgethouders. De brancheorganisaties van zorgaanbieders en ZN zullen
deze informatie bij hun leden onder de aandacht brengen.

6

Kamerstuk 34 104, nr. 348.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 251

3

Daarnaast kijk ik met partijen op welke wijze de cliëntondersteuning is te
verbeteren in de Wmo en de Wlz. Hiervoor zijn in het Regeerakkoord extra
financiële middelen ter beschikking gesteld (Kamerstuk 34 700, nr. 34).
Over de aanpak heb ik de Kamer geïnformeerd in de brief van 12 juli
20187. Hierbij wordt ook specifiek gekeken naar de cliëntondersteuning bij
de overgang van de Wmo naar de Wlz. Met partijen verken ik op dit
moment oplossingsrichtingen die ertoe leiden dat cliënten bij deze
overgang beter worden begeleid.
4. Persoonlijk Assistentie budget (PAB)
Het PAB bestaat vanaf 2015 en is bedoeld voor cliënten die toegang
hebben tot de Wlz omdat zij vanuit medisch oogpunt toezicht nodig
hebben en geen cognitieve problemen hebben. Zij kunnen participeren
maar hebben daarbij altijd een assistent nodig die bij incidenten kan
ingrijpen. In de meeste gevallen gaat het om cliënten met ademhalingsondersteuning die continu afhankelijk zijn van beademingsapparatuur.
Cliënten beheren zelf het pgb en sturen zelf hun team assistenten aan. Het
maximum pgb-bedrag in 2019 is € 239.110 en is gebaseerd op het
organiseren van 24-uurszorg. Bijgaand treft u de resultaten aan van een
evaluatie van deze regeling waar momenteel circa 40 cliënten gebruik van
maken. Bij deze evaluatie hebben 25 cliënten, 35 zorgverleners en 9
medewerkers van zorgkantoren een enquête ingevuld. De uitkomsten zijn
vervolgens besproken in een bijeenkomst met alle bij deze regeling
betrokken partijen.
De belangrijkste uitkomsten van de evaluatie zijn:
• Cliënten zijn unaniem positief over het PAB. Dankzij het PAB hebben zij
regie over zorg en is een veilige situatie geborgd. Door het PAB
behouden zij hun zelfstandigheid en is men in staat actief deel te
nemen aan de samenleving.
• Ongeveer 70% van de cliënten ervaart problemen. Deze hebben deels
betrekking op de hoogte van het budget. In het budget is er geen
rekening mee gehouden dat een cliënt soms meer dan één assistent
tegelijk nodig heeft of betaalt. Ook de opleidingskosten van assistenten
moet uit het PAB worden betaald. Daarnaast ervaren cliënten
problemen met het vinden van geschikte assistenten.
• Zorgkantoren vinden de PAB-regeling uitvoerbaar. Wel zijn er
aandachtspunten bij het toepassen van de beoordelingscriteria om in
aanmerking te komen van deze regeling.
Deze evaluatie laat mij zien dat het PAB voor deze beperkte groep cliënten
essentieel is om een volwaardig leven te kunnen leiden. Dat zij hier met
hun zeer ernstige lichamelijke beperkingen voor knokken en daar in
slagen dwingt respect af. Ik ga in overleg met betrokken partijen om de
aandachtspunten uit deze evaluatie te bespreken en te bezien welke
oplossingen mogelijk zijn, zodat het inkopen van 24-uurszorg mogelijk
blijft.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

7

Kamerstuk 31 476, nr. 22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 251

4