Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 3184

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2023
Met deze brief informeer ik u over een aantal migratie- en asielgerelateerde onderwerpen.
Verlengen wettelijke beslistermijn asiel
Met deze brief informeer ik uw Kamer over het besluit om de wettelijke
beslistermijn voor asielaanvragen ingediend vanaf 1 januari 2024 tot
1 januari 2025 van zes maanden op grond van artikel 42, vierde lid, onder
b, van de Vreemdelingenwet 2000 categoriaal te verlengen met negen
maanden tot maximaal vijftien maanden.
Bij brieven van 26 augustus 2022 (Kamerstuk 19 637, nr. 2992) en
3 februari 2023 (Kamerstuk 19 637, nr. 3068) is uw Kamer geïnformeerd
over de maatregelen tot verlenging van de wettelijke beslistermijn in
asielzaken met 9 maanden. De verlenging geldt voor asielaanvragen die
zijn ingediend vanaf de datum van inwerkingtreding, 27 september 2022
en voor alle asielaanvragen waarvan de wettelijke beslistermijn nog niet
was verstreken op de datum van inwerkingtreding.
De nog steeds hoge asielinstroom ten opzichte van de productiecapaciteit
is een relevante factor voor het opnieuw verlengen van de beslistermijn.
Ook voor 2024 is de verwachting dat de instroom zo hoog is dat de IND
deze niet kan bijhouden met als gevolg dat de voorraad verder zal
toenemen. Uitgaande van een medium scenario van 48.500 eerste
asielaanvragen en een verwachte productiecapaciteit van 47.400, zal de
IND niet in staat zijn om de verwachte instroom in 2024 en de bestaande
voorraden bij te houden. Ik verwijs mede naar mijn brief «Actuele situatie
asielketen – MPP 2023-II» van 10 november jl.1

1

kst-19637-3184
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken II 2023/24 19 637, nr. 3173

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 19 637, nr. 3184

1

Bij dit besluit tot verlenging heb ik tevens meegewogen dat de mogelijkheden tot uitbreiding van de formatie van de IND begrensd zijn. Er zit een
grens aan het absorptievermogen van de IND om nieuwe asielmedewerkers op te nemen in de organisatie. Daarbij kost het ongeveer een jaar
om nieuwe medewerkers op te leiden en vraagt de begeleiding tegelijkertijd ook veel capaciteit van ervaren medewerkers.
Voorts is en blijft een zorgvuldige beoordeling van asielaanvragen het
uitgangspunt en mag ook een begrensde besliscapaciteit geen reden zijn
om de zorgvuldigheid in de besluitvorming ondergeschikt te maken aan
de snelheid.
Uit het voorgaande trek ik de conclusie dat het niet realistisch is om in het
komende jaar te verwachten dat de IND de asielaanvragen zorgvuldig kan
behandelen binnen de standaard wettelijke termijn van 6 maanden. Ik acht
het noodzakelijk om de verlenging van de wettelijke beslistermijn met 9
maanden voor asielaanvragen toe te passen op asielaanvragen ingediend
vanaf 1 januari 2024 tot 1 januari 2025. Er zal daarom een nieuw Wijzigingsbesluit Vreemdelingencirculaire worden uitgebracht waarin
paragraaf C1/2.13 van de Vreemdelingencirculaire nogmaals wordt
gewijzigd.
Deze verlenging zal niet betekenen dat in alle zaken deze maximale
termijn nodig is om tot een besluit te komen. Het streven blijft om
asielaanvragers zo snel mogelijk een zorgvuldig besluit te geven op hun
aanvraag. Hierbij wordt tevens aangetekend dat zodra duidelijk is dat de
IND weer binnen de wettelijke termijn van zes maanden kan beslissen, de
maatregel wordt afgeschaft. Omstreeks 1 juli 2024 zal worden beoordeeld
of de maatregel nog in stand moet blijven of dat de voorraad bij de IND
zich zodanig heeft ontwikkeld dat een verlenging van de wettelijke
beslistermijn niet meer noodzakelijk is.
Verder meld ik uw Kamer dat de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State op 8 november een verwijzingsuitspraak heeft gedaan en
prejudiciële vragen heeft gesteld aan het Hof van Justitie van de Europese
Unie. De vragen zijn gesteld naar aanleiding van verlenging van de
beslistermijn zoals aan uw Kamer gecommuniceerd bij brief van
26 augustus 20222 over de interpretatie van de bepaling in de procedurerichtlijn die geldt voor het verlengen van de beslistermijn. De beantwoording van de prejudiciële vragen kan naar verwachting één tot
anderhalf jaar duren. Het IND-besluitvormingsproces staat hier los van en
de IND blijft inzetten op een voortvarende en zorgvuldige besluitvorming
in asielzaken.
Aanbevelingen Inspectierapport VRIS
Op 6 december 2021 heeft uw Kamer een beleidsreactie ontvangen op de
uitkomsten van het rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid
«Vreemdelingen in de Strafrechtketen: een onderzoek naar informatieoverdracht van ketenpartners». In de beleidsreactie is toegezegd uw
Kamer nader te informeren over de voortgang van de herziening van de
Ketenprocesbeschrijving Vreemdelingenketen in de Strafrechtketen
(verder: Ketenprocesbeschrijving VRIS). Naar aanleiding hiervan bericht ik
uw Kamer dat de overgenomen aanbevelingen uit het rapport zijn
verwerkt. De Ketenprocesbeschrijving VRIS is voor zover mogelijk herzien
en in augustus 2023 gepubliceerd op de website van de DT&V. De
verantwoordelijkheid voor (een deel van) de executie van strafrechtelijke
vonnissen is conform de Wet Uitvoering Straffen en Beschermen
overgegaan van het OM naar het CJIB. De feitelijke overdracht van de
2

WBV 2022/22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 19 637, nr. 3184

2

uitvoering van taken gebeurt gefaseerd en was op het moment van het
vaststellen van de huidige ketenprocesbeschrijving nog niet afgerond. In
de volgende ketenprocesbeschrijving zal de feitelijke uitvoering van taken
overeenkomen met de wettelijke verantwoordelijkheden. Ook zal bezien
worden in hoeverre processtappen zoals beschreven in de huidige
ketenprocesbeschrijving gedigitaliseerd en geautomatiseerd kunnen
worden.
Correctie in algemeen ambtsbericht Pakistan
Op 6 december 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over het algemeen
ambtsbericht over Pakistan dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken op
28 september 2022 publiceerde. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken
heeft mij geïnformeerd dat in het ambtsbericht een fout stond onder
paragraaf 3.1.5. In deze paragraaf stond: «De BNM heeft vertegenwoordigers in het parlement van de provincie Balochistan.»
Deze zin wordt als volgt gewijzigd: «De BNM heeft geen vertegenwoordigers meer in het parlement van de provincie Balochistan.» Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft hiervoor inmiddels een corrigendum
gepubliceerd. De aanpassing van deze zin heeft geen gevolgen voor het
landgebonden asielbeleid voor Pakistan.
Motie afschaffen schriftelijk horen
In mijn brief aan de Tweede Kamer van 28 april 20233 heb ik aangegeven
dat de IND is gestart met het project Bespoediging Afdoening Asiel (BAA).
De BAA had als doel om binnen een periode van één jaar vanaf 1 mei
2023 in totaal 13.000 extra zaken te beschikken. Dit betreft het versneld
afhandelen van evident kansrijke asielaanvragen van Syriërs en
Jemenieten door schriftelijk horen. Uw Kamer heeft op 10 oktober jl. een
motie van de leden Brekelmans (VVD) en van den Brink (CDA) aangenomen waarin de regering wordt verzocht om schriftelijk horen voor
kansrijke asielzoekers af te schaffen en ervoor te zorgen dat de IND bij
kansrijke asielzoekers altijd een fysiek nader gehoor afneemt. Het stoppen
met schriftelijk horen heeft als gevolg dat de IND binnen het project BAA
alsnog een fysiek gehoor zal afnemen. Het fysiek horen neemt meer tijd in
beslag. Om de aan uw Kamer toegezegde zaken af te doen, zal het project
BAA daardoor met 3 maanden verlengd worden. Dit betekent dat de BAA
niet op 1 mei 2024 maar op 1 augustus 2024 in totaal 13.000 extra zaken
behandeld zal hebben.
Bedenktijd mensenhandel
Aan uw Kamer is toegezegd in het najaar van 2023 geïnformeerd te
worden over een definitieve beleidswijziging voor de langere termijn voor
de bedenktijd van slachtoffers mensenhandel. Sinds de wijziging in mei
2023 zijn er geen signalen vanuit de uitvoering gekomen die op
knelpunten als gevolg van de wijziging wijzen. Ook het onderzoek van het
WODC naar de eerdere beleidswijziging in 2019 geeft geen directe
aanleiding om het beleid ten aanzien van de bedenktijd te wijzigen. Wel
zal er in 2024, in het kader van het Actieplan programma Samen tegen
mensenhandel, een verkenning uitgevoerd worden naar het loskoppelen
van het strafrecht en het verblijfsrecht voor de vaststelling van het
slachtofferschap. Er zal uiteraard bezien worden of de resultaten van deze
verkenning aanleiding geven tot een wijziging van het huidige beleid.

3

Kamerstukken II 2022/23 19 637, nr. 3110

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 19 637, nr. 3184

3

Conclusie
Tot slot benoem ik wederom dat de ontwikkelingen op het gebied van
migratie en aangrenzende werkvelden zich razendsnel kunnen opvolgen,
zowel op nationaal, Europees als internationaal niveau. Ik blijf mij, samen
met mijn collega’s, inspannen om uw Kamer tijdig en adequaat te blijven
informeren
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 19 637, nr. 3184

4