Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

787
Vragen van het lid Van Kent (SP) aan de Minister voor Armoedebeleid,
Participatie en Pensioenen over het advies van de landsadvocaat over invaren
in het nieuwe pensioenstelsel (ingezonden 22 december 2023).
Antwoord van Minister Schouten (Armoedebeleid, Participatie en
Pensioenen) (ontvangen 15 januari 2024).
Vraag 1
Bent u bekend met de uitspraken van prof. dr. Erik Lutjens in het derde
rondetafelgesprek over de hervorming van het pensioenstelsel1 dat invaren
inbreuk zou maken op het eigendomsrecht wanneer dit zou resulteren in
verlaging van de pensioenaanspraak en hier geen compensatie voor wordt
geboden of wanneer er onevenwichtige benadeling ontstaat? En bent u
bekend met zijn uitspraak daar dat hij niet de rechtvaardiging ziet voor een
verlaging voortkomend uit de rekenmethode die gehanteerd wordt bij het
invaren? Hoe reageert u op deze uitspraken, mede in het licht van het advies
van de landsadvocaat hierover?
Antwoord 1
Het invaren is getoetst aan de drie criteria voor regulering van eigendomsrecht zoals die door de Europese rechter zijn geformuleerd. De inmenging
moet bij wet zijn geregeld, er moet een legitiem doel in het publieke belang
worden nagestreefd en de inbreuk moet proportioneel en gerechtvaardigd
zijn. De uitgebreide analyse is opgenomen in de memorie van toelichting bij
de Wet toekomst pensioenen. De Raad van State heeft deze analyse
bevestigd. De regering is en blijft dan ook van mening dat het invaren in
algemene zin juridisch houdbaar is.
Door het wettelijk kader wordt zoveel mogelijk voorkomen dat in het
individuele geval het invaren een onevenredig zware last voor het individu
oplevert. De voorgeschreven rekenmethode, de begrenzing van de bestuurlijke ruimte van het pensioenfondsbestuur en de voorgeschreven medezeggenschap zorgt ervoor dat keuzes van het pensioenfondsbestuur worden
getoetst.
Voor de goede orde wijs ik nog expliciet op de wettelijke kaders van de
vermogenstoedeling bij het invaren zoals geregeld in de derde nota van

1

ah-tk-20232024-787
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

Rondetafelgesprek Wet toekomst pensioenen – deel III, 31 mei 2022, (https://
www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/details?id=2022A04470).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

wijziging bij de Wet toekomst pensioenen waardoor een onevenredige
uitkomst als gevolg van de omrekenmethode groep verder is beperkt. Deze
inkadering, die op verzoek van uw Kamer en naar aanleiding van het debat in
de Kamer is opgesteld, is in oktober 2022 onderdeel geworden van de Wet
toekomst pensioenen, derhalve na de rondetafelbijeenkomsten.
Het blijft evenwel niet uitgesloten dat een individu als gevolg van het invaren
een onevenredig zware last ervaart. Dan kan hij daarover een klacht indienen
bij het pensioenfonds, zijn casus voorleggen aan de geschilleninstantie
pensioenfondsen of aan de rechter.
Vraag 2
Wanneer is er sprake van onevenwichtige benadeling en zou een 5% of 10%
korting van het pensioen hieronder vallen?
Antwoord 2
Dat kan niet in algemene zin worden gezegd. Bij het invaren is sprake van
regulering van het eigendomsrecht omdat andere regels op het pensioen van
toepassing worden. De omzetting geschiedt volgens een voorgeschreven
rekenmethode en binnen de hierboven genoemde wettelijke kaders van
vermogenstoedeling. De gevolgen voor de hoogte van de pensioenen van
alle deelnemers in het pensioenfonds is afhankelijk van de dekkingsgraad bij
invaren.
Sociale partners en pensioenfondsbestuur hebben in het kader van de
complete besluitvorming helder bij welke dekkingsgraden nog zal worden
ingevaren en wanneer niet. Dit wordt ook vastgelegd in het transitieplan en
het implementatieplan.
Het wettelijk kader beoogt individuele uitschieters zoveel als mogelijk te
voorkomen. Als het individu van mening is dat sprake is van een onevenredig
zware last dan kan hij daarover een klacht indienen bij het pensioenfonds,
zijn casus voorleggen aan de geschilleninstantie pensioenfondsen of aan de
rechter.
Vraag 3
Kan, in de situatie van een fonds met 100% dekkingsgraad of lager, invaren
door de gehanteerde rekenmethode leiden tot kortingen?
Antwoord 3
Ja, dat zou kunnen omdat de omrekenmethode het financieel toetsingskader
voor uitkeringsovereenkomsten nabootst. Immers, onder dit financiële
toetsingskader zou het pensioen gekort moeten worden als de dekkingsgraad
van een pensioenfonds te laag is om aan de langjarige verplichtingen te
voldoen. Ook als het pensioenfonds niet invaart, zou in dat geval gekort
moeten worden.
Vraag 4
Hoeveel fondsen hebben op of onder de 105% dekkingsgraad? Hoeveel
daarvan op of onder de 100%? Welke omvang qua vermogen en mensen
betreft dit?
Antwoord 4
De dekkingsgraad in de sector was eind november gemiddeld 118,5%. Uit
navraag bij DNB blijkt dat er op die peildatum één pensioenfonds was met
een DB-regeling en een dekkingsgraad lager dan 100%. Het gaat hier om een
relatief klein fonds. De andere fondsen hadden allen een dekkingsgraad
groter dan 105%.
Verdere informatie over welk fonds dit betreft is toezichtsvertrouwelijk en
wordt daarom door DNB niet verstrekt.
Vraag 5
Hoeveel gesloten fondsen zijn er in totaal? Welke omvang qua vermogen en
mensen betreft dit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik ga ervan uit dat u met gesloten pensioenfonds een pensioenfonds, of een
gesloten kring binnen een algemeen pensioenfonds, bedoelt dat geen actieve
deelnemers meer heeft en waar dus geen pensioenpremie meer wordt
ontvangen en geen pensioenopbouw meer plaatsvindt.
Volgens de openbare gegevens zijn er per eind september 2023 22 gesloten
pensioenfondsen, danwel gesloten kringen binnen een algemeen pensioenfonds.2 In totaal gaat het om zo’n 200.000 personen. Het bijbehorende
vermogen kan niet uit de betreffende openbare statistieken worden afgeleid.

2

Zie jaargegevens individuele pensioenfondsen via www.dnb.nl/statistieken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3