Kansengelijkheid en
Onderwijsondersteuning

TER ONDERTEKENING

Aan: MPVO

Van

5.1.2.e
Datum
15 maart 2023
Referentie
37318203

Kamerbrief inclusief onderwijs

Bijlagen
Kamerbrief
Contouren van werkagenda

Aanleiding
We vragen uw akkoord om de Kamerbrief over inclusief onderwijs, na akkoord in
de ministerraad van 17 maart, te verzenden naar de Tweede Kamer.

Geadviseerd besluit
•

Door ondertekening gaat u akkoord met de inhoud en verzending van de
brief aan de Tweede Kamer.

Toelichting
•

•

•

•

•

•

•

•

In deze brief deelt u, mede namens de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, uw visie op inclusief onderwijs en hoe
we daar naar toe zullen werken in de komende jaren.
U stuurt daarmee de contouren van een werkagenda Route naar inclusief
onderwijs 2035 en een pamflet van een bijeenkomst met jongeren over
inclusief onderwijs naar de Tweede Kamer.
U zet de ambitie voor 2035 neer. Dit betekent niet dat het in 2035 (pas)
‘af’ is, inclusief onderwijs is een beweging. De ambitie concretiseren we
nog dit jaar. En daarbij kijken we ook naar een aantal belangrijke punten
waar nog een volgende stap op gezet moet worden, bijvoorbeeld op het
snijvlak van onderwijs en zorg. Hierover zijn in de brief vragen
opgenomen.
We stellen een lerende, gefaseerde aanpak voor waarbij we aansluiten bij
de ontwikkelingen in de praktijk. De komende drie jaar zetten we met
name in op stimuleren, faciliteren en ondersteunen.
Elke drie jaar is er een ijkmoment (2025, 2028, 2031) om te bepalen
welke vorderingen er zijn gemaakt en in welke mate we dichter bij de
ambitie komen.
Van stimuleren en faciliteren bewegen we steeds meer naar een fase
waarin de vrijblijvendheid rondom inclusief onderwijs afneemt. Uiterlijk in
de laatste fase vanaf 2029, en zoveel eerder als mogelijk, gaan meerdere
verplichtingen gelden rondom het uitvoeren van inclusief onderwijs.
De ambitie, de werkagenda en de gezamenlijke inzet, voor in ieder geval
het komende jaar, wordt breed gedragen door de betrokken partijen.
Tegelijkertijd hebben een deel van de partijen ook aangegeven dat er nog
een concretiseringsslag nodig is.
Groot punt van zorg is dat de AOb, CNV en het Lerarencollectief zich
begin 2022 teruggetrokken hebben uit de gesprekken over inclusief
onderwijs. Naar aanleiding daarvan is in de uitwerkingsvragen een
expliciete vraag opgenomen over hoe we er voor zorgen dat – gegeven
Pagina 1 van 3

•

het lerarentekort en de hoge werkdruk – leraren de juiste ondersteuning
krijgen.
In de brief nodigt u alle partijen uit om de komende periode verder in
gesprek te gaan over de contouren van de werkagenda. Zoals
afgesproken tijdens het overleg van 14 maart, zult u nog voor verzending
van de brief alle partijen, waaronder lerarenvertegenwoordigers,
uitnodigen om in april of mei hierover een gesprek te voeren.

Datum
15 maart 2023

Financiële paragraaf
•
In de brief is aangegeven dat er deze kabinetsperiode geen aanvullende
middelen beschikbaar voor de uitvoering van de werkagenda. In de eerste
fase zal gekeken moeten worden naar mogelijkheden binnen de huidige
financiering.
•
Ondanks de waarschuwing dat er geen aanvullende middelen beschikbaar
worden gesteld, wordt een verwachting gewekt voor de langere termijn.
Hier zit een risico in. Ook de IRF heeft in de eerste reactie aangegeven
kritisch te zijn. Zij stellen dat er nog goed gekeken moet worden naar de
balans tussen de aangekondigde ambities en het beschikbare budget.
•
Met ingang van schooljaar 2024/2025 start een nieuwe, ruimere,
experimenteerregeling samenwerking regulier en speciaal. Voor deze
experimenten komt geen extra budget beschikbaar. Wel blijven de
budgetten van het speciaal onderwijs volledig beschikbaar om die
integratie mogelijk te maken en leerlingen de ondersteuning te geven die
zij in het regulier onderwijs nodig hebben.
Politieke context
In het coalitieakkoord staat “We streven naar inclusief onderwijs waarbij kinderen
met en zonder een beperking of ziekte samen naar school gaan.”
Met deze brief geeft u invulling aan:
•
De toezegging uit de verbeteraanpak passend onderwijs om te komen
met een gezamenlijke route naar inclusief onderwijs. 1
•
De toezegging van uw voorganger uit het twee minutendebat Passend
Onderwijs uit 2021, dat de Tweede Kamer een stappenplan c.q.
routekaart inzake inclusiever en inclusief onderwijs ontvangt.
•
De motie van het lid Van Meenen 2 uit juli 2019 waarin hij de regering
vraagt een brede coalitie op te bouwen om tot inclusief en goed onderwijs
voor ieder kind te komen.
•
Gaat u in op het verzoek van de Kamer in het debat Passend onderwijs
van 30 maart 2022 om te reflecteren op het spanningsveld tussen een
individuele aanpak, om recht te doen aan ieder kind, of een meer groepsen contextgerichte visie op onderwijs 3.
Krachtenveld

1

Kamerstukken II, 2020 – 2021, 31 497, nr. 371

2

Kamerstukken II, 2018 – 2019, 31 497, nr. 327.

3

Als onderdeel van het gedachtengoed van dr. Bert Wienen, associate lector Jeugd bij de hogeschool

Windesheim.
Pagina 2 van 3

•

•

•

De ambitie, de werkagenda en de gezamenlijke inzet, voor in ieder geval
het komende jaar, wordt breed gedragen door betrokken partijen.
Tegelijkertijd hebben een deel van de partijen ook aangegeven dat er nog
een concretiseringsslag nodig is. Die slag maken we nog dit jaar.
De vertegenwoordigers van de leraren hebben zich begin 2022
teruggetrokken uit de bestuurlijke gesprekken over passend en inclusief
onderwijs. Ze vinden dat de randvoorwaarden (kleinere klassen, goed
opgeleid en ondersteund personeel en duidelijkheid welke ondersteuning
een regulier school moet bieden) eerst op orde moeten zijn voordat de
volgende stappen gezet kunnen worden naar inclusief onderwijs.
Ambtelijk zijn we in gesprek om te kijken hoe deze partijen weer aan
kunnen sluiten.
Het feit dat de leraren een beperkte bijdrage hebben geleverd aan de
werkagenda is een groot punt van zorg. Tegelijkertijd willen we deze
beperkte bijdrage niet leidend laten zijn in het zetten van verdere
stappen.

•

De bespreking in de CWIZO was over het algemeen positief. De CWIZO is
akkoord gegaan met doorgeleiding naar de RWIZO, met inachtneming van
een aantal opmerkingen uit de CWIZO.

•

De bespreking in de RWIZO was positief. Doorgeleiding naar de MR kon
zonder wijzigingen.

Datum
15 maart 2023

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Pagina 3 van 3

Kansengelijkheid en
Onderwijsondersteuning

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW, MPVO

Van

5.1.2.e
Datum
20 februari 2023
Referentie
36222735
Bijlagen

Aanbieding Kamerbrief Route naar inclusief onderwijs
2035 RWIZO

Extern OCW afgestemd
VWS, FIN/IRF

Aanleiding
Naar aanleiding van het BWO van 13 februari tussen MPVO en SVWS en de
CWIZO van 20 februari ontvangt u hierbij een aangepaste versie van de
kamerbrief Route naar inclusief onderwijs 2035. Daarnaast vragen we uw akkoord
op het aanbiedingsformulier voor de RWIZO van 14 maart (deadline 24 februari
vanwege het voorjaarsreces).

Geadviseerd besluit
Bent u akkoord met het RWIZO aanbiedingsformulier en aanbieding van de
kamerbrief voor de RWIZO van 14 maart?

Toelichting
Verwerking opmerkingen overleg MPVO en SVWS 13 februari:
•
De verbinding tussen onderwijs en zorg is op meerdere plaatsen in de
brief nadrukkelijk opgenomen. Hiervoor is ook met tekst geschoven zodat
er geen apart onderdeel Verbinding met andere dossiers meer
noodzakelijk is in de brief.
•
Om scherper te maken dat deze werkagenda een eerste stap is in een
langer proces is dit op een aantal plekken nadrukkelijker opgenomen en is
een aantal vragen opgenomen die beantwoord moeten worden om onze
gezamenlijke ambitie te bereiken:
o Hoe integreren we de perspectieven van gemeenten,
samenwerkingsverbanden en jeugdzorgregio’s tot een logische
samenhang?
o Hoe verbinden we de beschikbare ondersteuning van het
samenwerkingsverband en de (jeugd)hulp vanuit de gedachten
“één team één plan”?
o Wat is er nodig om in de regio niet-vrijblijvende afspraken te
maken en samenwerking te versterken?
o Wat verstaan we onder inclusieve huisvesting, zonder drempels
en belemmeringen voor alle onderwijsdeelnemers?
o Inclusief onderwijs kan niet zonder leraren en andere
onderwijsprofessionals, die voldoende worden ondersteund. Hoe
zorgen we ervoor dat – gegeven het lerarentekort en de hoge
werkdruk - leraren die ondersteuning krijgen?
o Hoe vereenvoudigen we de financiering op school voor leerlingen
met een zorgbehoefte?

Pagina 1 van 2

o

Hoe lossen we knelpunten in wet- en regelgeving op die nu
maatwerk bij complexe ondersteuningsvragen in de weg zitten?

Datum
20 februari 2023

Verwerking opmerkingen uit de CWIZO van 20 februari:
De bespreking in de CWIZO was over het algemeen positief. De CWIZO is akkoord
gegaan met doorgeleiding naar de RWIZO, met inachtneming van de
opmerkingen in de CWIZO.
Naar aanleiding van opmerkingen van SZW:
•
In ‘Waarom werken we naar inclusief onderwijs’ is toegevoegd wat de
theorie is waarom inclusief onderwijs beter is voor de groep jongeren en
voor het individu.
•
Is benadrukt dat verschillende partijen middels het initiatief “Een sterke
basis door krachtige samenwerking’ de pedagogische basis, de verbinding
tussen onderwijs en zorg, willen versterken. Dit initiatief is een uitvloeisel
van de hervormingsagenda/verbindingsroute.
•
Is een tekstsuggestie overgenomen waarbij we verwijzen naar de eerdere
communicatie aan de Tweede Kamer over de verkenning naar inclusieve
kinderopvang. Hierover wordt u binnenkort, ter voorbereiding op een
bewindspersonenoverleg, nader geïnformeerd.
•
Ten slotte is verhelderd wat er verstaan wordt onder verplichtend
karakter en voor wie.
Naar aanleiding van opmerkingen van AZ:
•
AZ vindt het erg kwetsbaar dat de leraren niet met ons in gesprek willen
gaan. AZ heeft daarnaast aangegeven dat het logisch zou zijn om het
gebrek aan draagvlak bij de leraren ook in de RWIZO aan de orde te laten
komen. Om te verhelderen dat de werkagenda een eerste stap is in een
langer proces zijn bovengenoemde vragen opgenomen. De vraag specifiek
over de ondersteuning van de leraren biedt hopelijk een nieuwe ingang
voor een gesprek met de lerarenvertegenwoordiging.
Overige opmerkingen
•
BZK heeft aangeboden graag mee te denken te zijner tijd, middels een
Uitvoering Departementaal Onderzoek (UDO), als er meer helder is
rondom inclusieve huisvesting.
•
SCP geeft aan dat er kansen liggen om de Kamerbrief te verbreden naar
de sociale basis en laagdrempelige jeugd- en gezinshulp in de wijk (in
plaats van alleen inclusief onderwijs). Hier komen we al meer aan
tegemoet door meer integraal vanuit onderwijs- en zorg en de
pedagogische basis te kijken. Verder zal in de volgende fase moeten
worden bekeken in hoeverre dit mogelijk is.
•
SCP heeft verder zorgen of de noodzakelijke toerusting van leraren binnen
de huidige financiële kaders kan worden gerealiseerd.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Pagina 2 van 2

Kansengelijkheid en
Onderwijsondersteuning

TER BESLUITVORMING

Aan: MPVO via MOCW

Van

5.1.2.e
Datum
18 januari 2023
Referentie
35510596

Nota ter besluitvorming MPVO en ter info MOCW CWIZO
aanbiedingsformulier Werkagenda inclusief onderwijs

Aanleiding
Hierbij ontvangt u het aanbiedingsformulier voor de CWIZO van 20 februari a.s.
over de Kamerbrief Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035. De
Werkagenda is de uitwerking van de routekaart inclusief onderwijs.

Geadviseerd besluit
Bent u akkoord met het CWIZO aanbiedingsformulier en aanbieding van de
kamerbrief voor de CWIZO van a.s. 20 februari?

Bijlagen
1. CWIZO Aanbiedingsformulier
Kamerbrief Werkagenda Route
naar inclusief onderwijs 2035
2. Kamerbrief Werkagenda
Route naar inclusief onderwijs
2035
3. Werkagenda Route naar
inclusief onderwijs 2035
4. Pamflet jongerenbijeenkomst
Intern OCW afgestemd
IVHO, Programma Discriminatie
en Racisme
Interdepartementaal
afgestemd
VWS, FIN/IRF

Planning
Het voorstel is om de werkagenda gezamenlijk met de voortgangsrapportage
passend onderwijs naar de Tweede Kamer te versturen voor het debat passend
onderwijs van 22 maart a.s.. Om dit te kunnen halen:
•
Is de brief geagendeerd in de CWIZO van 20 februari (aanlevering 10
februari) en de MR van 17 maart.
•
Nadere afstemming met IRF en de veldpartijen is deze week gestart.
•
Na uw akkoord worden deze stukken ter info aan MOCW gestuurd.
De werkagenda zelf is eind 2022 al besproken door d.KO met de betrokken
veldpartijen 1. Vanwege het korte tijdsbestek is de Kamerbrief in concept
voorgelegd aan de betrokken veldpartijen. De ontvangen input is verwerkt.

Kernpunten
Voor MOCW:
•
De brief richt zich op het funderend onderwijs. Er zijn op dit moment geen
directe raakvlakken met het mbo of ho, behalve dat er uiteraard goede
aansluiting met het vervolgonderwijs moet blijven. In de brief geven we
aan dat de verbinding met aanpalende sectoren in het vervolg verder
willen versterken.
•
Op p. 9 wordt de Werkagenda Samen voor het beste onderwijs
aangehaald.

1

JongPIT, LAKS, LBVSO, Ouders & Onderwijs, Iederin, Balans, LBBO, BiOND, Onderwijsconsulenten, AVS, PO-

raad, VO-raad, sectorraad PRO, Netwerk LPO, sectorraad samenwerkingsverbanden VO, sectorraad GO, VIVIS,
Siméa, VWS, Inspectie v.h. Onderwijs, Ingrado.
AOb, CNV en Lerarencollectief hebben z ch aan het begin van het traject teruggetrokken u t het overleg. Defence
for Children na de zomer 2022.
Pagina 1 van 6

Voor MPVO
•
In deze brief deelt u, mede namens de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, uw visie op inclusief onderwijs en hoe
we daar naar toe zullen werken in de komende jaren.
•
U stuurt daarmee de Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035 en
een pamflet van een bijeenkomst met jongeren over inclusief onderwijs
naar de Tweede Kamer.
•
U zet de ambitie voor 2035 neer. Dit betekent niet dat het in 2035 (pas)
‘af’ is, inclusief onderwijs is een beweging. De ambitie concretiseren we
nog dit jaar.
•
We stellen een lerende, gefaseerde aanpak voor waarbij we aansluiten bij
de ontwikkelingen in de praktijk. De komende drie jaar zetten we met
name in op stimuleren, faciliteren en ondersteunen.
•
Elke drie jaar is er een ijkmoment (2025, 2028, 2031) om te bepalen
welke vorderingen er zijn gemaakt en in welke mate we dichter bij de
ambitie komen.
•
Van stimuleren en faciliteren bewegen we steeds meer naar een fase
waarin de vrijblijvendheid rondom inclusief onderwijs afneemt. Uiterlijk in
de laatste fase vanaf 2029, en zoveel eerder als mogelijk, gaan meerdere
verplichtingen gelden rondom het uitvoeren van inclusief onderwijs.
•
In deze kabinetsperiode zijn er geen aanvullende middelen beschikbaar
voor de uitvoering van de werkagenda. In de eerste fase zal gekeken
moeten worden naar mogelijkheden binnen de huidige financiering.
•
De ambitie, de werkagenda en de gezamenlijke inzet, voor in ieder geval
het komende jaar, wordt breed gedragen door de betrokken partijen.
Tegelijkertijd hebben een deel van de partijen ook aangegeven dat er nog
een concretiseringsslag nodig is.
•
Groot punt van zorg is dat de AOb, CNV en het Lerarencollectief zich
begin 2022 teruggetrokken hebben uit de gesprekken over inclusief
onderwijs. Ambtelijk zijn we in gesprek om te kijken hoe deze partijen
weer aan kunnen sluiten. Tegelijkertijd willen we deze beperkte bijdrage
niet leidend laten zijn in het zetten van verdere stappen.

Datum
18 januari 2023

Toelichting
Met deze brief geeft u invulling aan:
•
De toezegging uit de verbeteraanpak passend onderwijs om te komen
met een gezamenlijke route naar inclusief onderwijs. 2
•
De toezegging van uw voorganger uit het twee minutendebat Passend
Onderwijs uit 2021, dat de Tweede Kamer een stappenplan c.q.
routekaart inzake inclusiever en inclusief onderwijs ontvangt.
•
De motie van het lid Van Meenen 3 uit juli 2019 waarin hij de regering
vraagt een brede coalitie op te bouwen om tot inclusief en goed onderwijs
voor ieder kind te komen.
•
Gaat u in op het verzoek van de Kamer in het debat Passend onderwijs
van 30 maart 2022 om te reflecteren op het spanningsveld tussen een

2

Kamerstukken II, 2020 – 2021, 31 497, nr. 371

3

Kamerstukken II, 2018 – 2019, 31 497, nr. 327.
Pagina 2 van 6

individuele aanpak, om recht te doen aan ieder kind, of een meer groepsen contextgerichte visie op onderwijs 4.

Datum
18 januari 2023

Krachtenveld: draagvlak voor (het tempo van) de werkagenda is
verdeeld
•
De ambitie, de werkagenda en de gezamenlijke inzet, voor in ieder geval
het komende jaar, wordt breed gedragen door betrokken partijen.
Tegelijkertijd hebben een deel van de partijen ook aangegeven dat er nog
een concretiseringsslag nodig is. Die slag willen we, als onderdeel van de
uitvoering van de werkagenda, dit jaar gaan maken.
•
De vertegenwoordigers van de leraren hebben zich begin 2022
teruggetrokken uit de bestuurlijke gesprekken over passend en inclusief
onderwijs. Ze vinden dat de randvoorwaarden (kleinere klassen, goed
opgeleid en ondersteund personeel en duidelijkheid welke ondersteuning
een regulier school moet bieden) eerst op orde moeten zijn voordat de
volgende stappen gezet kunnen worden naar inclusief onderwijs.
Ambtelijk zijn we in gesprek om te kijken hoe deze partijen weer aan
kunnen sluiten.
Het feit dat de leraren een beperkte bijdrage hebben geleverd aan de werkagenda
is een groot punt van zorg. Tegelijkertijd willen we deze beperkte bijdrage niet
leidend laten zijn in het zetten van verdere stappen.
Financiële paragraaf
•
In de brief is aangegeven dat er deze kabinetsperiode geen aanvullende
middelen beschikbaar voor de uitvoering van de werkagenda. In de eerste
fase zal gekeken moeten worden naar mogelijkheden binnen de huidige
financiering.
•
Ondanks de waarschuwing dat er geen aanvullende middelen beschikbaar
worden gesteld, wordt een verwachting gewekt voor de langere termijn.
Hier zit een risico in. Ook de IRF heeft in de eerste reactie aangegeven
kritisch te zijn. Zij stellen dat er nog goed gekeken moet worden naar de
balans tussen de aangekondigde ambities en het beschikbare budget.
•
Met ingang van schooljaar 2024/2025 start een nieuwe, ruimere,
experimenteerregeling samenwerking regulier en speciaal. Voor deze
experimenten komt geen extra budget beschikbaar. Wel blijven de
budgetten van het speciaal onderwijs volledig beschikbaar om die
integratie mogelijk te maken en leerlingen de ondersteuning te geven die
zij in het regulier onderwijs nodig hebben.
Samenvatting van de brief
•
Inclusief onderwijs is voor jongeren met én zonder een extra
ondersteuningsbehoefte. Het is belangrijk dat jongeren samen opgroeien,
samen leren en met respect en tolerant met elkaar omgaan. Zo ervaren
we dat iedereen anders is, anders leert en anders denkt. Kortom dat
diversiteit de norm is. Inclusief onderwijs draagt bij aan gelijkwaardige
behandeling en gelijkwaardige deelname aan de samenleving.

4

Als onderdeel van het gedachtengoed van dr. Bert Wienen, associate lector Jeugd bij de hogeschool

Windesheim.
Pagina 3 van 6

•
•

•

Met de ontwikkeling van inclusief onderwijs geven we een verdere
invulling aan artikel 24 van het VN-verdrag handicap.
Inzet voor de komende jaren is om op de korte termijn aan te sluiten bij
de energie die er is in het land. Zeker waar de randvoorwaarden nog niet
orde zijn richten we eerst meer op ondersteuning en facilitering.
Om daarna, zodra dat kan, over te gaan naar een meer verplichtend
karakter. Met als doel dat we zo snel als kan toewerken naar een situatie
waarin alle scholen inclusief onderwijs bieden.

Datum
18 januari 2023

De Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035 (verder werkagenda)
•
De werkagenda is tot stand gekomen door uitgebreid te spreken met
jongeren, ouders, schoolbestuurders, samenwerkingsverbanden,
gemeenten en andere professionals uit en om het onderwijs en de zorg en
hun vertegenwoordigers over de route naar inclusief onderwijs.
•

•

•

•

•

•

De werkagenda richt zich op het funderend onderwijs.
Omdat er niet één route naar inclusief onderwijs vorm te geven is, is de
aangekondigde routekaart in overleg met betrokken partijen omgevormd
naar een werkagenda. Dit straalt uit dat we de ambitie delen, een
gezamenlijke verantwoordelijkheid dragen, en de agenda te herijken.
In deze agenda zet u de ambitie voor 2035 neer. Dit betekent niet dat het
in 2035 (pas) ‘af’ is, inclusief onderwijs is een beweging. Maar onze
samenleving verandert continu en daarmee onze opgave en ambitie voor
het onderwijs. De ambitie concretiseren we nog dit jaar.
De ambitie is uitgewerkt in zes actielijnen:
•
Toerusten van school en personeel - Scholen en het personeel zijn
voorbereid op het lesgeven aan een diverse groep met een extra
ondersteuningsbehoefte.
•
Laagdrempelige hulp in en nabij de school - Ondersteuning en hulp is
gemakkelijk beschikbaar voor zowel jongere als het personeel.
•
Organiseren van een dekkend aanbod van (inclusief) onderwijs en
ondersteuning - Er worden afspraken gemaakt over een verdeling van
de beschikbare ondersteuning.
•
Regelruimte creëren in leerpad en ontwikkeling. Er is flexibiliteit
mogelijk bij het vormgeven van de leeromgeving en de ontwikkeling
van de jongere.
•
Bouwen aan een toegankelijke en inclusieve huisvesting - Huisvesting
is toegankelijk voor zoveel mogelijk jongeren en flexibel ingericht.
•
Normaliseren van inclusief onderwijs - Inclusief onderwijs is niet
langer de uitzondering, maar de norm.
U kiest voor een lerende, gefaseerde aanpak en voor aansluiting bij de
ontwikkelingen in de praktijk. De komende drie jaar zetten we met name
in op stimuleren, faciliteren en ondersteunen.
Elke drie jaar is er een ijkmoment (2025, 2028, 2031) om te bepalen
welke vorderingen er zijn gemaakt en in welke mate we dichter bij de
ambitie komen.
We bewegen steeds meer naar een fase waarin de vrijblijvendheid
rondom inclusief onderwijs afneemt. Uiterlijk in de laatste fase vanaf
2029, en zoveel eerder als mogelijk, gaan meerdere verplichtingen gelden
rondom het uitvoeren van inclusief onderwijs.

Pagina 4 van 6

•

Voor het monitoren van de voortgang wordt in eerste instantie gebruik
gemaakt van wat er nu al wordt vastgelegd en gemonitord, zoals de
doelstellingenmonitor passend onderwijs.

Datum
18 januari 2023

Acties en maatregelen opgenomen in de brief
In de werkagenda zijn acties en maatregelen opgenomen op landelijk en
regionaal niveau. Omdat OCW niet gaat over het hoe zijn er op dat niveau
suggesties gedaan op basis van de inbreng tijdens de bijeenkomsten. In de brief
gaat u in op de acties en maatregelen waar de Rijksoverheid voor aan zet is:
1.
2.
3.
4.

Heldere taakomschrijving voor samenwerkingsverbanden vastleggen
Bepalen wat er nodig is op het gebied van huisvesting
Doorontwikkeling van het gespecialiseerd onderwijs vormgeven
Verruimen beleidsregel experimenten samenwerking regulier en speciaal
onderwijs
5. Meer onderzoek inzake inclusief onderwijs uitvoeren

6. Betrokkenheid ouders en jongeren vormgeven
7. Ondersteuning bieden aan initiatieven inclusief onderwijs
Draagvlak en zorgen rondom de werkagenda
Zoals eerder aangegeven schaart een brede coalitie zich achter de ambitie van
inclusief onderwijs. Alle betrokken partijen onderschrijven het belang, het doel en
de ambitie van inclusief onderwijs. Tegelijkertijd zijn er ook zorgen geuit, die we
herkennen, waardoor sommige partijen zich voor nu alleen willen committeren
aan de stappen voor het komende jaar. Deze zorgen zijn:
•
Een aantal partijen wil een concretiseringsslag maken op o.a. de ambitie
of de regie op de uitvoering van de werkagenda. Deze concretisering start
dit jaar nog.
•
Een aantal partijen vindt het tempo om inclusief onderwijs in 2035 te
realiseren te langzaam. Daar tegenover staan de vertegenwoordigers van
de leraren en de ouderorganisaties die vinden dat de randvoorwaarden
eerst op orde moeten zijn. U gaat in op de ontwikkelingen om de
randvoorwaarden rondom onderwijsprofessionals via de Werkagenda
samen voor het beste onderwijs zoveel mogelijk op orde te krijgen.
•
Met name leerling- en ouderorganisaties vinden dat inclusief onderwijs
niet vrijblijvend mag zijn en pleiten voor een wettelijke norm. U geeft aan
het daarmee eens te zijn maar nu eerst aan te sluiten bij de praktijk en
onderzoek. Omdat op basis van de ervaringen en onderzoeken de
mogelijkheden maar ook de grenzen van inclusief onderwijs nader
geformuleerd kunnen worden. Het streven is en blijft dat uiteindelijk alle
scholen inclusief onderwijs bieden.
•
Ten slotte gaat u in op de zorgen rondom maatwerk bieden aan specifieke
groepen leerlingen, zoals (zeer) hoogbegaafde leerlingen. U verwijst naar
het plan van aanpak hoogbegaafdheid en geeft aan dat ook bij inclusief
onderwijs de mogelijkheid blijft bestaan om specifiek aanbod te hebben.
Verbinding met andere thema’s
Vervolgens gaat u kort in op de verbinding met de verbindingsroute onderwijszorg. En reflecteert u op het mogelijke spanningsveld wat inclusief onderwijs
creëert tussen een meer groepsgerichte aanpak en een individuelere benadering.
Pagina 5 van 6

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Datum
18 januari 2023

Pagina 6 van 6