Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

428
Vragen van de leden Van ’t Wout en Aukje de Vries (beiden VVD) aan de
Ministers van Buitenlandse Zaken en van Financiën over het rapport van de
Europese Rekenkamer over aanhoudende problemen bij EU-aanbesteden
(ingezonden 18 september 2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 29 oktober
2015)
Vraag 1 en 2
Kent u het speciale rapport nr. 10/2015 van de Europese Rekenkamer over
«Efforts to address problems with public procurement in EU cohesion
expenditure should be intensified»? Wat vindt u van de uitkomsten van dit
rapport?1
Bent u er ook van geschrokken dat de Europese Rekenkamer in 40% van de
gecontroleerde projecten fouten heeft ontdekt bij het Europees aanbesteden?
Klopt het dat er in de periode 2007–2013 fouten gemaakt zijn bij de aanbesteding van maar liefst € 70 miljard aan Europese cohesiefondsen? Wat vindt u
daarvan?
Antwoord 1 en 2
Onderhavig special report is niet het eerste rapport waarmee de Europese
Rekenkamer (ERK) in beeld brengt dat er tekortkomingen zijn in de naleving
van Europese aanbestedingsregels bij de besteding van EU-fondsen. Bij de
jaarlijkse «Déclaration d’Assurance» (jaarverslag) vermeldt de ERK steevast
welk aandeel in het algemene foutenpercentage is toe te rekenen aan fouten
bij openbare aanbestedingen in lidstaten. Voor onderhavig special report
bouwt de ERK voort op data die tussen 2009 en 2013 voor dit jaarverslag zijn
verzameld. Bij circa 40% van de gecontroleerde projecten trof de ERK
aanbestedingsfouten aan. Uiteraard is dit voor het kabinet zorgelijk. Het
verbeteren van de hoge foutenpercentages bij EU-fondsen is al jarenlang een
speerpunt van Nederland, dat bijvoorbeeld tot uiting komt tijdens de jaarlijkse
dechargeprocedure van de EU-begroting. Naleving en handhaving van de
aanbestedingsregels is van belang om ervoor te zorgen dat publieke
middelden op de best mogelijke manier worden ingezet. Zowel de Europese
Commissie als diverse lidstaten hebben actie ondernomen om de situatie te
verbeteren. Zolang dit zich echter niet vertaalt in lagere foutenpercentages en

1

ah-tk-20152016-428
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR15_10/SR_PROCUREMENT_EN.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

in een lager aantal fouten zal Nederland blijven aandringen op nadere
verbetermaatregelen.
Vraag 3, 4 en 5
Deelt u de aanbeveling van de Europese Rekenkamer dat als de situatie eind
volgend jaar nog niet is verbeterd, de betalingen aan de betrokken lidstaten
voor de periode 2014–2020 moeten worden opgeschort? Zo nee, waarom
niet?
In hoeverre bent u van mening dat de Europese Commissie eerder gebruik
moet maken van de inbreukprocedures met betrekking tot niet-naleving van
de Europese aanbestedingsregels?
Deelt u de mening dat de Europese Commissie financiële correcties dient op
te leggen, indien lidstaten falen in het effectief Europees aanbesteden met als
gevolg daarvan fouten bij de besteding van Europese lidstaten? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3, 4 en 5
Het kabinet deelt genoemde aanbevelingen van de Europese Rekenkamer en
is van mening dat de Europese Commissie bij besteding van EU fondsen op
strikte en uniforme wijze moet toezien op naleving door autoriteiten in
lidstaten om te komen tot een gelijk speelveld binnen de Europese Unie. Op
die manier wordt economische ontwikkeling gestimuleerd. Zowel het tijdelijk
opschorten van betalingen, het opleggen van financiële correcties als het
starten van inbreukprocedures staan ter beschikking van de Europese
Commissie, zoals voorgeschreven in de relevante EU-wetgeving. Het kabinet
is van mening dat de Europese Commissie de aanbevelingen van de
Europese Rekenkamer in dit rapport sterk ter harte moet nemen.
Vraag 6
Wat gaat het kabinet doen aan de wet- en regelgeving die vaak te complex is
en mede daardoor fouten veroorzaakt in de besteding van Europese
middelen, met name als het gaat om de aanbestedingsregels? Hoe kunnen
deze aanbestedingsregels worden vereenvoudigd? Op welke wijze maakt dit
onderdeel uit van het programma «better regulation»?
Antwoord 6
In maart 2014 zijn drie nieuwe EU-Richtlijnen op het gebied van aanbesteden
gepubliceerd. Nederland heeft zich tijdens de onderhandelingen met succes
sterk gemaakt voor verduidelijking van deze regelgeving (Kamerstuk 22 112,
nr. 1345). De deadline voor implementatie van deze Richtlijnen is 18 april
2016. De verwachting is dat het implementatiewetsvoorstel in oktober aan uw
Kamer wordt gestuurd. In Nederland kunnen aanbestedende diensten
daarnaast terecht bij Expertisecentrum aanbesteden, PIANOo, voor de uitleg
van de aanbestedingsregelgeving. Juist voor de kleinere aanbestedende
diensten kan PIANOo een belangrijke informatiebron zijn voor de toepassing
van de regels.
De Commissie heeft onder de naam «better regulation» een beleidsagenda
geformuleerd met onder andere als doel heldere en uitvoerbare EU wet- en
regelgeving te ontwikkelen. Deze agenda moet er toe leiden dat onnodige
regeldruk wordt vermeden en de beoogde doelen van EU-regelgeving zo
goed mogelijk worden gehaald. Onderdeel van dit beleid is het Regulatory
Fitness and Performance Programme (REFIT) dat met name gericht is op het
evalueren en waar nodig aanpassen of intrekken van EU-regelgeving die
onnodige regeldruk of problemen in de uitvoering met zich meebrengt. In het
kader van REFIT kijkt de Commissie naar de implementatie van wet- en
regelgeving op het gebied van aanbesteden. De Commissie heeft in haar
meest recente mededeling over betere regelgeving (COM(2015)215) aangegeven in te zetten op simplificatie van de regelgeving van Europese fondsen.
Vraag 7
Bij EU-subsidies in Nederland worden verschillende aanbestedingsplafonds
gehanteerd voor aanbestedingen, die lager liggen dan de Europese regels,
ofwel een kop op EU-regels; wat is de stand van zaken met betrekking tot de
toezegging van het kabinet om na te gaan of kan worden vastgelegd dat
aanvullende aanbestedingsregels niet van toepassing zijn op EFRO- en
ESF-projecten? Hoe wegen de ministers de voordelen van het gebruik van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

additionele lokale of regionale regels af tegen de administratieve lasten en de
controlelasten?2
Antwoord 7
Momenteel wordt de mogelijkheid nog verkend om vast te leggen dat
aanvullende regionale en lokale aanbestedingsregels niet van toepassing zijn
op EFRO en ESF-projecten. Daarbij worden de te behalen voordelen van het
gebruik van additionele lokale of regionale regels afgewogen tegen de
administratieve- en controlelasten. Zodra hierover nadere duidelijkheid
bestaat, zal ik uw Kamer berichten. Overigens wordt Nederland in positieve
zin genoemd in onderhavig rapport van de Europese Rekenkamer. Slechts
een handvol landen waren in staat om gestructureerde data te verstrekken
over aanbestedingsfouten die zij in recente jaren hadden gedetecteerd, te
weten Italië, Nederland, België, Letland, Litouwen en Spanje.

2

EFRO: Europeees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling; ESF: Europees Sociaal Fonds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3