Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 924 E

Jaarverslag en slotwet Spaarfonds AOW 2008

Nr. 2

RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2008 VAN HET SPAARFONDS
AOW (E)
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
’s-Gravenhage, 20 mei 2009
Hierbij bieden wij u het op 6 mei 2009 door ons vastgestelde «Rapport bij
het Jaarverslag 2008 van het Spaarfonds AOW (E)» aan.
Algemene Rekenkamer
drs. Saskia J. Stuiveling,
president
dr. Ellen M.A. van Schoten RA,
secretaris

KST128970
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

1

Inhoud
1
1.1
1.2

Inleiding
Over het Spaarfonds AOW
Over dit onderzoek

5
5
5

2
2.1
2.2
2.3

Oordelen over het jaarverslag
Financiële informatie
Saldibalans en toelichting
Informatie over de bedrijfsvoering

7
7
7
8

3

Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer

9

Bijlage 1

Overzicht fouten en onzekerheden niet van toepassing

10

Bijlage 2

Gebruikte afkortingen

11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

3

1 INLEIDING
In dit rapport presenteren wij de oordelen en de belangrijkste bevindingen
van ons rechtmatigheidsonderzoek bij het Spaarfonds AOW.
Hieronder geven we eerst een beschrijving van het Spaarfonds AOW. Ook
gaan we in op onze onderzoeksaanpak en wijze van rapporteren. In
hoofdstuk 2 presenteren wij vervolgens onze oordelen over het Jaarverslag 2008 van het Spaarfonds AOW. In hoofdstuk 3 staat de reactie van de
minister op dit onderzoek.
1.1 Over het Spaarfonds AOW
Wij rapporteren per jaarverslag over de resultaten van ons onderzoek. In
totaal zijn er 27 jaarverslagen. Dit rapport gaat over het jaarverslag van
het Spaarfonds AOW (E).
Het Spaarfonds AOW heeft als doel te waarborgen dat de Algemene
Ouderdomswet (AOW) vanaf 2020 betaalbaar blijft. Het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) boekt elk jaar de begrote
bedragen ten gunste van de rekening-courant van het Spaarfonds AOW
bij het Ministerie van Financiën. Daarnaast boekt het Ministerie van
Financiën jaarlijks de rente over het saldo van het fonds op deze rekening.
Deze boekingen zijn administratieve transacties die niet gepaard gaan met
een werkelijke geldstroom.
Het Spaarfonds AOW doet tot 2020 geen uitgaven. Vanaf 2020 kunnen
uitgaven ten laste van het Spaarfonds AOW worden gerealiseerd door:
– te bezuinigen;
– de belastingen of premies te verhogen;
– geld te lenen op de kapitaalmarkt, dat wil zeggen door de staatsschuld
op dat moment te vergroten.
De bijboekingen in het Spaarfonds AOW in 2008 bedroegen in totaal
€ 4 490 262 000. Het saldo van het Spaarfonds AOW bedroeg eind 2008
€ 35 630 039 000.
1.2 Over dit onderzoek
De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij het
Rijk. Dit doen wij door na te gaan of de jaarverslagen van de ministers
voldoen aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt: is de
financiële informatie, de informatie over bedrijfsvoering en de informatie
over beleid tot stand gekomen volgens de daarvoor geldende regels en
goed weergegeven?
Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf. Hiervoor gaan we
onder andere na of het financieel beheer en materieelbeheer voldoen aan
de eisen die de CW 2001 stelt. De bedrijfsvoering van het Spaarfonds
AOW is onderdeel van de bedrijfsvoering van het Ministerie van SZW,
waarover wij rapporteren in ons Rapport bij het Jaarverslag 2008 van het
Ministerie van SZW.
In ons rapport bij het jaarverslag melden we zowel de fouten en onzekerheden in de financiële informatie die de kwantitatieve tolerantiegrenzen
overschrijden als de fouten en onzekerheden in de financiële informatie
die de kwalitatieve tolerantiegrenzen overschrijden. Onder «fouten»
verstaan we financiële informatie die niet rechtmatig tot stand gekomen is
(het begrotingsgeld is niet volgens de regels uitgegeven) of die niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

5

deugdelijk is weergegeven (er is geen goede verantwoording afgelegd in
het jaarverslag). We spreken van «onzekerheden» wanneer we, bijvoorbeeld door onvolkomenheden in het financieel beheer, niet kunnen
vaststellen of er al dan niet sprake is van fouten. Op www.rekenkamer.nl
kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de jaarverslagen tot stand
komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

6

2 OORDELEN OVER HET JAARVERSLAG
De Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2008 van het Spaarfonds
AOW beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover
in het jaarverslag goed verantwoording heeft afgelegd.
Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag over de
bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid deugdelijk tot stand is
gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.
In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag toe. Dit
oordeel bestaat uit deeloordelen over:
• de financiële informatie (§ 2.1);
• de saldibalans (§ 2.2);
• de informatie over de bedrijfsvoering (§ 2.3);
2.1 Financiële informatie
De financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat en de toelichting
daarbij.
De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:
• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;
• deugdelijk te zijn weergegeven;
• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.
Oordeel
De financiële informatie in het Jaarverslag 2008 van het Spaarfonds AOW voldoet aan
de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de
tolerantiegrenzen overschrijden.

Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
financiële informatie in dit jaarverslag, hebben we het gebruikelijke
overzicht van fouten en onzekerheden, in bijlage 1, niet opgesteld voor dit
rapport.
2.2 Saldibalans en toelichting
De saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het jaar
nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen. Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie
wordt verstrekt over de afzonderlijke posten op deze balans.
De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:
• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;
• deugdelijk te zijn weergegeven;
• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

7

Oordeel
De informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2008 van het Spaarfonds AOW
voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten
en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden.

Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
saldibalans, hebben we de gebruikelijke met het overzicht van fouten en
onzekerheden, in bijlage 1, niet opgesteld voor dit rapport.
2.3 Informatie over de bedrijfsvoering
In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag verantwoordt de
minister zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering (of het
begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven).
De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:
• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;
• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.
Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de
informatie zelf.
Om tot een oordeel te komen over de totstandkoming van de informatie
hebben wij de volgende aspecten ervan onderzocht:
• Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming van
de bedrijfsvoeringparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van alle actoren zijn vastgelegd?
• Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?
• Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en is het
afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd?
Oordeel
De informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2008 van het Spaarfonds AOW
is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.

De uitkomsten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering zelf van het
fonds zijn opgenomen in ons Rapport bij het Jaarverslag 2008 van het
Ministerie van SZW, hoofdstuk 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

8

3. REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER
De minister van SZW heeft op 21 april 2009 gereageerd op onze rapporten
bij de jaarverslagen 2008 van het Ministerie van SZW (XV) en van het
Spaarfonds AOW (E). De minister gaat niet in op specifieke bevindingen
over het Spaarfonds AOW. Zijn reactie gaf ons daarom geen aanleiding
tot een nawoord.
De volledige tekst van de brief van de minister staat op onze website
www.rekenkamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

9

BIJLAGE 1

OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN NIET VAN TOEPASSING
Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
financiële informatie in het jaarverslag en in de saldibalans, hebben we
het gebruikelijke overzicht van fouten en onzekerheden niet opgesteld
voor dit rapport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

10

BIJLAGE 2

GEBRUIKTE AFKORTINGEN
Op www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met begrippen
die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen.
AOW
CW 2001
SZW

Algemene Ouderdomswet
Comptabiliteitswet 2001
(Ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 E, nr. 2

11