Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 1132

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2023
In het commissiedebat van 26 september jl. over de nieuwe concessie
voor het hoofdrailnet (HRN) heb ik aan de leden De Hoop (PvdA) en Van
der Graaf (CU) toegezegd om in een brief terug te komen op de dienstregeling en minimale bedieningstijden van de verbinding ZwolleLeeuwarden-Groningen. Daarnaast ga ik in op de vragen van leden Van
Ginneken (D66) en Krul (CDA) omtrent de (minimale) bediening van een
aantal stations.
Minimale stationsbediening
De frequenties waarmee NS in de nieuwe concessie vanaf 2025 moet
rijden, zijn in vergelijking met de huidige concessie veel duidelijker
gespecificeerd. Er gaan vanaf 2025 ook meer treinen rijden dan nu het
geval is.
In de huidige concessie is uitsluitend sprake van een minimale stationsbediening. NS dient daarnaast het vervoersaanbod aan te laten sluiten op de
vervoersvraag. NS geeft vervolgens zelf invulling aan de bediening van de
vervoersvraag. Daarbij moet zijn voldoen aan de afspraken over de
kernprestatie-indicatoren (KPI’s) zoals zitplaatskans, reizigerspunctualiteit
en klantoordeel.
Op veel trajecten en momenten rijdt NS op dit moment een veel hogere
frequentie dan de minimale bedieningseisen. Doordat er relatief veel
ruimte zit tussen de daadwerkelijke frequenties en minimale bedieningseisen heeft NS nu nog veel vrijheid om af te schalen alvorens ik als
concessieverlener hiermee formeel moet instemmen. Volgens de
afspraken in de huidige concessie hoef ik namelijk pas in te stemmen als
NS afschaalt tot onder de minimale stationsbediening. Over het algemeen
is het echter wel gebruikelijk dat NS met mij overlegt voorafgaand aan
plannen tot afschaling.

kst-29984-1132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 1132

1

Nieuwe eis voor aantal treinen per traject (baanvak)
Ik wil meer grip hebben op het aantal treinen dat NS rijdt. Daarom is er in
de nieuwe concessie, naast een minimale stationsbediening, sprake van
specifieke eisen ten aanzien van het aantal treinen dat NS per baanvak1
moet rijden. Dit is opgenomen in de kaarten in bijlage 10 van de ontwerpconcessie. De kaarten maken onderscheid naar een werkdag overdag, de
avond en de afzonderlijke weekenddagen. De nieuwe bedieningseisen zijn
gelijk of hoger dan wat NS voornemens is in de dienstregeling van 2024 te
rijden.
Bediening aantal specifieke trajecten
Op verzoek van de Kamer heb ik voor alle gevraagde trajecten en stations
in beeld gebracht wat nu in de huidige concessie de minimale stationsbediening is, hoeveel treinen NS daar nu rijdt, wat in de nieuwe concessie
de minimale stationsbediening is en hoeveel treinen ik eis dat NS vanaf
2025 gaat rijden.
Tabel 1: overzicht van huidige bediening van de besproken stations en de bediening in de nieuwe concept-concessie van deze
stations
Traject/baanvak

Huidige Min. bediening
(werkdag 06:00–20:00)

Huidig aantal treinen
(werkdag)

Min. bediening vanaf
2025 (werkdag
07:00–20:00)

Geëist aantal treinen
vanaf 2025 op baanvak
per richting (werkdag
overdag)

Venlo richting Helmond

2x/uur

2x/uur

2x/uur

2x/uur

Vleuten (beide richtingen)

2x/uur

4x/uur

2x/uur

141x/uur

Zoetermeer (beide richtingen)

2x/uur

2x/uur

2x/uur

81x/uur

Zwolle richting Meppel

2x/uur

6x/uur

2x/uur

81x/uur

Meppel richting Leeuwarden

2x/uur

4x/uur

2x/uur

4x/uur

Huidige min. bediening
weekend

Huidig aantal treinen
weekend

Min. bediening vanaf
2025 (weekend)

Geëist aantal treinen
vanaf 2025 (weekend)

Deventer (beide richtingen)

1x/uur

3–4 x/uur

2x/uur (zaterdag)
1x/uur (zondag)

3–4 x/uur (excl. IC Berlijn)

Purmerend (beide richtingen)

1x/uur

2x/uur

1x/uur

41x/uur

1
Deze treinen stoppen niet allemaal op het betreffende station, maar rijden wel op dit baanvak. In de huidige situatie stoppen bijvoorbeeld 4 van
de 14 treinen op Vleuten, dit zal naar verwachting vanaf 2025 ook zo zijn.

Er is door dhr. Krul (CDA) ook gevraagd naar de bediening na 22.00 uur
van Alkmaar naar Den Helder. Voor de dienstregeling voor 2024 heeft NS
aangegeven één trein in plaats van twee treinen per uur te willen rijden
van Alkmaar naar Den Helder. NS heeft reeds een ontheffing om Den
Helder-Alkmaar na 22.00 uur één keer per uur te bedienen. Vanuit Alkmaar
blijven er dan twee treinen in noordelijke richting rijden, één naar Den
Helder en één naar Hoorn. Daarmee is deze afschaling mogelijk binnen de
huidige kaders. Voor de nieuwe concessie wordt de ontheffing voor Den
Helder opnieuw gewogen.
Afschaling
In de nieuwe concessie zitten, zoals beschreven, twee bedieningseisen.
Ten eerste de minimale stationsbediening en ten tweede de nieuwe eis

1

Traject tussen twee knooppunten, bijvoorbeeld Meppel-Leeuwarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 1132

2

van het aantal treinen per baanvak. De minimale stationsbediening kan
NS niet afschalen, wel kan zij hiervoor een ontheffing aanvragen.
Voor de nieuwe eis van het aantal voorgeschreven treinen per baanvak
kan NS alleen bij uitzondering minder rijden dan voorgeschreven. Onder
andere mevrouw Van der Graaf (CU) vroeg in het kader van de bediening
tussen Zwolle en Leeuwarden naar de uitzonderingen voor afschaling.
Eén van de uitzonderingen is de mogelijkheid om tot maximaal 9%
minder treinkilometers te rijden (artikel 8, vijfde lid). NS mag hier alleen
gebruik van maken wanneer de vervoersvraag het voorgeschreven
volume niet rechtvaardigt. Het moet hier wat mij betreft gaan om
uitzonderlijke omstandigheden. NS moet dit naar mij als concessieverlener ook onderbouwen. Als mij dit niet overtuigt, zal ik niet instemmen
met het voorstel van NS. In het voorbeeld van Zwolle en Leeuwarden
staan in de nieuwe concessie, vanaf Meppel, vier treinen per uur per
richting (overdag). Ik verwacht dus van NS dat zij deze vier treinen rijdt,
waarvan er sowieso twee stoptreinen rijden, omdat er voor de tussengelegen stations een minimale bedieningseis van twee keer stoppen per uur
geldt.
Met de bovenstaande toelichting geef ik invulling aan mijn toezegging om
terug te komen op de bedieningseisen in de nieuwe concessie op een
aantal specifieke trajecten. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben
geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 1132

3