Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1234
Vragen van het lid Inge van Dijk (CDA) aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties over het artikel «Blijvende inspanning gemeenten
betaalt zich nog niet terug» (ingezonden 23 november 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 4 januari 2022).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het artikel «Blijvende inspanning gemeenten
betaalt zich nog niet terug»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat gemeenten de laatste weken van 2021 en in 2022 voor een
immense opgave staan om te voldoen aan de steeds maar groeiende
behoefte aan asielopvang- en huisvestinglocaties, maar dat compensatie van
10 miljoen euro voor kosten voor opvang en begeleiding van alleenstaande
minderjarige vreemdelingen (amv) nog niet is uitbetaald?
Antwoord 2
Het formele besluit ten aanzien van de incidentele uitkering van 10 miljoen
euro voor de opvang en begeleiding van ex-amv’s met een verblijfsvergunning is inmiddels genomen in de ministerraad. De Ministeries van BZK, JenV,
SZW en VWS zullen elk voor 2,5 miljoen bijdragen aan deze uitkering, welke
in de vorm van decentralisatie-uitkeringen aan de betreffende gemeenten
zullen worden verstrekt. Dit besluit is tevens bekendgemaakt aan gemeenten
(de VNG) middels de landelijke Regietafel (LRT). Deze incidentele uitkering is
voldoende om inzet te plegen op de acute opgave. De verdeling van de
middelen over de gemeenten wordt in het voorjaar van 2022 bekendgemaakt.

1

ah-tk-20212022-1234
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

VNGnieuws, 20 november 2021 http://www.vngnieuws.nl/nieuws/vng/blijvende-inspanninggemeenten-betaalt-zich-nog-niet-terug

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Onderkent u dat gemeenten de afgelopen maanden met succes grote
inspanningen hebben geleverd om extra opvang voor asielzoekers en
huisvesting voor statushouders te regelen?
Klopt het dat gemeenten wederom constructief hebben gereageerd om via de
provinciale regietafels op korte termijn nog eens extra opvangplekken te
realiseren en verder te versnellen?
Antwoord 3 en 4
Sinds het intensiveren van de bestuurlijke zoektocht naar extra opvangplekken vanaf augustus 2021 zijn ongeveer 8500 extra opvangplekken gerealiseerd. Dit betreffen, veelal tijdelijke, (nood)opvangplekken op tal van
bijzondere locaties zoals evenementhallen, (grote en kleinere) paviljoens,
defensielocaties, hotels, vakantieparken en boten. Hierbij is het van belang
om op te merken dat het overgrote deel van de extra gerealiseerde opvangplekken een korte looptijd heeft van enkele weken of maanden. Daarnaast zijn
er sinds 1 juli jl. meer dan 10.500 vergunninghouders gehuisvest en lijkt het
gemeenten te lukken om voor het eind van het jaar een eerste deel van de
achterstand op de taakstelling vergunninghouders in te halen. Dit is een grote
prestatie waar we gemeenten, provincies en andere betrokken partners erg
dankbaar voor zijn. Tegelijkertijd moeten we constateren dat al deze inzet
voor de korte termijn niet voldoende is gebleken.
Afgelopen week is door het COA en ondergetekenden samen met de
Rijksheren en deelnemers aan de LRT geconcludeerd dat de opgaven ten
aanzien van het realiseren van extra opvangplekken in 2021 niet zullen
worden behaald. Gezien deze noodsituatie is er, teneinde crisisnoodopvang te
voorkomen, geen andere mogelijkheid meer dan het aanwijzen en feitelijk in
gebruik nemen van geïnventariseerde locaties, waarover uw Kamer per brief
van 14 december jl. is geïnformeerd.2 De ontwikkelingen op dit dossier
volgen elkaar op dit moment in zeer hoog tempo op, waardoor ik niet
volledig kan garanderen dat de beantwoording op deze vragen de meest
actuele stand van zaken weerspiegelt.
Vraag 5
Is het waar dat naast deze COA-locaties ook de voogdijinstelling Nidos
dringend extra opvangplekken nodig heeft?
Antwoord 5
Dat klopt, de verwachting is dat Nidos in 2022 ruim 800 extra plekken nodig
heeft.
Vraag 6, 7 en 8
Klopt het dat gemeenten die momenteel amv-opvangplekken bieden, sinds
2018 jaarlijks gezamenlijk 10 miljoen euro uit eigen middelen bijdragen om
de jongeren, ook na hun 18e, de juiste opvang en begeleiding te bieden?
Is het waar dat de VNG al sinds 2018 in gesprek is met het Rijk over deze
kosten en dat het tot nu toe niet komt tot een concrete toezegging voor
volledige compensatie?
Waarom worden kosten aan gemeenten hiervoor niet vergoed, aangezien het
extra taken voor gemeenten zijn waar voldoende budget tegenover hoort te
staan?
Antwoord 6, 7 en 8
Het klopt dat gemeenten al langere tijd uit eigen gelden putten om waar
nodig de juiste begeleiding te financieren voor ex-amv’s met een verblijfsvergunning. Dit komt omdat ex-amv’s met een verblijfsvergunning na hun 18de
onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen conform de geldende
afspraken over de opvang van vergunninghouders. Hieronder valt de
huisvesting, begeleiding, participatie en zorg voor deze ex-amv en ook de
kosten die daarmee gemoeid zijn.
Al langere tijd ontvangt het Rijk signalen vanuit de VNG alsmede individuele
gemeenten dat de transitie van ex-amv’s naar zelfstandigheid in veel gevallen
problemen met zich meebrengt. Het gaat hierbij om onder meer financiële/
2

Brief Acute noodopvang asielzoekers dd 14 december 2021, Kamerstuk 19 637, nr. 2806

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

schuldenproblematiek, schooluitval, werkloosheid en overlast. Het bestrijden
van deze problematiek gaat gepaard met druk op de financiën voor de
gemeenten.
Om de gemeenten hierin tegemoet te komen heeft het kabinet daarom, zoals
reeds benoemd in mijn antwoord op vraag 2, voor 2022 budget beschikbaar
gesteld voor de verlengde opvang voor ex-amv’s met een verblijfsvergunning. Over de vraag of en op welke wijze deze verlengde opvang op
structurele wijze gefinancierd dient te worden, zal een volgend kabinet zich
moeten buigen.
Vraag 9
Herinnert u zich de Kamerbreed aangenomen motie-Inge van Dijk (35 850,
nr. 9), die kort samengevat luidt: «geen extra taken zonder geld»?
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Hoe gaat u compensatie organiseren en op welke termijn?
Antwoord 10
Voor toelichting op de incidentele compensatie van 10 miljoen euro voor
gemeenten die extra lasten dragen voor de opvang en begeleiding van
(ex-)amv’s verwijs ik u naar het antwoord op vraag 2. Zoals eerder vermeld is
het aan een nieuw kabinet of en op welke wijze gemeenten gecompenseerd
zullen worden voor de verlengde opvang en begeleiding van ex-amv’s met
een verblijfsvergunning.
Vraag 11
Hoe gaat communicatie met de gemeenten hierover plaatsvinden?
Antwoord 11
Ontwikkelingen omtrent asielopvang en de huisvesting van statushouders
worden gewoonlijk gedeeld via de LRT, waar ook de VNG vertegenwoordigd
is. Communicatie over de verdeling van de incidentele compensatie van
10 miljoen euro evenals eventuele aanvullende middelen in de toekomst zal
via deze tafel verlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3