Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

496
Vragen van het lid Klaver (GroenLinks) aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht over het bepalen van de marktwaarde van
pensioenen door de hoogleraren Lans Bovenberg, Sweder van Wijnbergen,
Theo Nijman en Theo Kocken (ingezonden 13 oktober 2011).
Antwoord van minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 1 november 2011).
Vraag 1
Kent u het bericht «Bepaal marktwaarde pensioen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kijkt u aan tegen de kritiek van de hoogleraren dat individuele eigendomsrechten goed gedefinieerd en beschermd moeten worden en dat het
pensioenakkoord op dit punt nog onvoldoende is uitgewerkt? Deelt u deze
mening, bent u van plan om dit probleem op te pakken? Zo ja, hoe en
wanneer?
Antwoord 2
Eén van de centrale uitgangspunten van het pensioenakkoord is het behoud
van collectiviteit en solidariteit. Dankzij deze kenmerken van het Nederlandse
pensioenstelsel kunnen bijvoorbeeld risico’s worden gedeeld en zijn de
uitvoeringskosten van pensioenregelingen relatief laag.
In een pensioensysteem dat gebaseerd blijft op collectiviteit en solidariteit is
een volledige toedeling van individuele eigendomsrechten niet mogelijk. Als
met bescherming van individuele eigendomsrechten echter wordt bedoeld
dat het collectieve pensioenvermogen op een evenwichtige en eerlijke wijze
over de verschillende generaties moet worden verdeeld, ben ik dat met de
hoogleraren eens. Het kabinet heeft in de bijlage bij de brief aan uw Kamer
over het overleg van het kabinet met de Stichting van de Arbeid van 10 juni
2011 (Kamerstukken II 2010/11, 30 413, nr. 157) dan ook het belang van een
evenwichtige verdeling van lusten en lasten over de verschillende generaties
onderstreept. Dit aspect zal bij de nadere uitwerking van het pensioenakkoord
worden meegewogen.
1

ah-tk-20112012-496
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

FD.nl, 12 oktober 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat vindt u van de door de hoogleraren aangedragen oplossing om te
voorkomen dat de mogelijkheid om met rendement te gaan rekenen leidt tot
een prikkel om meer risico te gaan nemen om zo meer indexatie te kunnen
uitkeren aan ouderen, ten koste van mensen tot 55 jaar? Bent u bereid deze
oplossing over te nemen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer kan de kamer
de uitwerking hiervan tegemoet zien?
Antwoord 3
Voorkomen moet worden dat pensioenfondsen meer beleggingsrisico’s gaan
nemen om op die manier via een hogere discontovoet kunstmatig hun
dekkingsgraden te verhogen, wat ten koste kan gaan van het pensioen van
jongere generaties.
Om te bereiken dat lusten en lasten evenwichtig over generaties worden
verdeeld, is in het pensioenakkoord reeds een aantal randvoorwaarden
gesteld ten aanzien van het beleggingsbeleid en de wijze waarop de
verplichtingen in een nieuw pensioencontract moeten worden gewaardeerd.
Die randvoorwaarden zijn nader uitgewerkt in het memo «Waarborgen voor
een «generatieproof» pensioen-contract», dat ik op 14 september 2011 als
bijlage bij een brief over het pensioenakkoord naar uw Kamer heb verzonden
(Kamerstukken II 2010/11, 32 043, nr. 66).
Daarnaast spelen de onderzoeken naar de mogelijkheden om de bestaande
pensioenrechten te integreren in een nieuw pensioencontract een belangrijke
rol bij het waarborgen van een «generatieproof» pensioencontract. In deze
onderzoeken is één van de centrale vragen hoe de waarde van de bestaande
pensioenaanspraken van verschillende groepen deelnemers wordt beïnvloed
door het onderbrengen van deze aanspraken in een nieuw pensioencontract.
De hoogte van de discontovoet in het nieuwe pensioencontract heeft een
grote invloed op de verdeling van deze waarde tussen verschillende
generaties.
Mede op basis van de uitkomst van deze onderzoeken kan worden vastgesteld welke discontovoet leidt tot een evenwichtige verdeling van lusten en
lasten tussen jong en oud. Zoals aangegeven in de brief aan uw Kamer van
10 juni 2011 over het overleg van het kabinet met de Stichting van de Arbeid
is mijn streven om de onderzoeken eind februari 2012 te hebben afgerond.
Daarna zal in een hoofdlijnennotitie het financieel toetsingskader voor het
nieuwe pensioencontract nader worden ingevuld, waarbij alle suggesties van
externe deskundigen in ogenschouw zullen worden genomen.
Vraag 4
Wat vindt u van de door hoogleraren aangedragen oplossingen om marktconform te werken en zodoende te voorkomen dat de uitsmeerperiode van
10 jaar bij onverwachte schokken ertoe leidt dat er te weinig geld overblijft
voor jongeren? Bent u bereid één van deze oplossingen over te nemen? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, welke oplossing en wanneer kan de kamer de
uitwerking tegemoet zien?
Antwoord 4
Ook het spreidingsmechanisme voor de verwerking van financiële schokken
moet als onderdeel van het financieel toetsingskader voor het nieuwe
pensioencontract zodanig worden ingericht dat wordt voorkomen dat er voor
jongeren te weinig geld overblijft.
Naast de hoogte van de discontovoet en de inrichting van het spreidingsmechanisme zijn er echter nog meer factoren die van invloed zijn op de
verdeling van de financiële middelen tussen generaties, bijvoorbeeld de
hoogte van eventuele buffers en de mate van vergrijzing van een pensioenfonds. Al die factoren zullen bij de nadere invulling van het financieel
toetsingskader voor het nieuwe pensioencontract in hun onderlinge samenhang moeten worden bezien.
Zoals ik hierboven al heb aangegeven, zal ik uw Kamer na afronding van de
in de brief van 10 juni 2011 genoemde onderzoeken, een hoofdlijnennotitie
doen toekomen over de nadere invulling van het financieel toetsingskader.
Vraag 5
Bent u bereid deze vragen voor 1 november te beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3