Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2949
Vragen van de leden Van Ginneken en Tjeerd de Groot (beiden D66) aan de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over het gebruik van
chemische middelen zoals glyfosaat door ProRail (ingezonden 11 mei 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 19 juni 2023).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het feit dat het ProRail meer tijd gaat kosten dan
gedacht om de overstap te maken naar het gebruik van gifvrije onkruidbestrijding?1
Antwoord 1
ProRail spant zich in voor een «chemievrij» beheer van spoorbanen (schouwpaden en ballastbedden), zonder het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Voor dat beheer moeten alternatieve beheermethoden worden ontwikkeld
en in de praktijk getest. Ik heb er begrip voor als de overstap langer duurt
dan vooraf ingeschat, voor zover dat een gevolg is van complexe praktische
problemen.
Streven blijft dat de terreinen zo spoedig mogelijk zonder het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen worden beheerd.
Vraag 2
In de brief van 25 oktober 2019 heeft uw voorganger toegezegd dat ProRail
zich inzet op volledige uitfasering in 2025. Welke stappen zijn tot nu toe gezet
om dit doel te bereiken?
Antwoord 2
ProRail heeft na een literatuuronderzoek naar de toepasbaarheid van de
gangbare beheermethoden voor het spoor een «proeftuin» ingericht waarin
beheermethoden worden getest. Daarnaast wordt een uitgebreide pilot
uitgevoerd, met alternatieve methoden voor beheer van de schouwpaden
(resultaten verwacht in 2024).

1

ah-tk-20222023-2949
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

ProRail, «Wanneer stopt ProRail met het gebruik van chemische middelen, zoals die met
glyfosaat?,» https://www.prorail.nl/veelgestelde-vragen/glyfosaat/wanneer-stopt-prorail-methet-gebruik-van-chemische-middelen-zoals-die-met-glyfosaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

In nieuwe onderhoudscontracten wordt nadrukkelijk aangegeven in welke
gebieden het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in ieder geval niet is
toegestaan (zoals waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden,
afhankelijk van provinciale regelgeving).
In dit verband wijs ik erop dat ProRail op de meeste terreinen geen gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. Die middelen mogen, voor zover nodig, alleen
worden gebruikt op het ballastbed van het spoor en de inspectie- of
schouwpaden gelegen binnen de veiligheidszones.
Vraag 3
Kunt u toezeggen dat nog steeds wordt ingezet op de volledige uitfasering
van chemische bestrijdingsmiddelen vóór 2025?
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Zo niet, waarom niet en wanneer verwacht u dan dat ProRail zal stoppen met
het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen?
Antwoord 4
Inzet is beëindiging vóór 2025, maar het exacte moment van beëindiging
wordt uiteindelijk bepaald door de vervulling van de randvoorwaarde uit de
brief van 25 oktober 2019, dat «bruikbare en haalbare alternatieven»
beschikbaar moeten zijn.
Complicatie is namelijk dat niet alle alternatieve onkruidbestrijdingsmethoden
toepasbaar zijn nabij of op het spoor. De praktische bruikbaarheid moet
onderzocht en getest worden, mede om de veiligheid en beschikbaarheid van
de spoorweginfrastructuur te behouden.
Vraag 5
Kunt u toezeggen dat concrete afspraken met ProRail zullen worden gemaakt
betreffende het stoppen met het chemische bestrijdingsmiddelen? Zo ja, hoe
gaat u deze afspraken handhaven?
Antwoord 5
ProRail is een deskundige organisatie, die zich binnen zijn mogelijkheden
inspant om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zo spoedig
mogelijk te beëindigen. Het doel is duidelijk, aanvullende afspraken zijn op dit
moment niet nodig.
Vraag 6
Zijn in de huidige en oude pilots bruikbare en haalbare alternatieven
gevonden? Zo ja, welke zijn dit en worden deze al gebruikt in de praktijk?
Antwoord 6
In het antwoord op vraag 2 is aangegeven dat gewasbeschermingsmiddelen
alleen op bepaalde delen van terreinen mogen worden toegepast, voor zover
nodig. Alternatieve methoden, zoals hete lucht en borstelen, worden op alle
andere terreinen toegepast, zoals in bermen en op verhardingen zoals
toegangswegen, calamiteitenwegen, verhardingen rondom relaishuizen,
kasten en perrons.
In de eerdergenoemde «proeftuin» worden de volgende niet-chemische
alternatieven getest:
– cryogene behandeling (het bevriezen van de plant);
– electricide (met elektriciteit wordt de plant van binnen «gekookt»);
– heet water, en
– combinatie van heet water en electricide.
In de pilot op het schouwpad worden twee methoden getest:
– cryogene behandeling
– toepassing van een gewasbeschermingsmiddel met de actieve stof
pelargonzuur. Dit is een middel uit de zogenoemde «green chemistry»,
voor het geval niet-chemische bestrijding onverhoopt niet toereikend
blijkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe gaat u het gebruik van (toekomstige) bruikbare en haalbare alternatieven
stimuleren, zodat deze zullen worden gebruikt ter vervanging van chemische
bestrijdingsmiddelen?
Antwoord 7
Uitgangspunt is dat buiten de landbouw het vermijdbaar gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen niet is toegestaan. Op het moment dat
toereikende preventieve en/of niet-chemische maatregelen en methoden
beschikbaar komen, is het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen niet
meer nodig en niet meer toegestaan. Dat verbod is een voldoende stimulans
voor de overstap naar een niet-chemisch beheer.
Vraag 8
Kunt u toezeggen dat, als voldoende alternatieven zijn gevonden, u het
gebruik van giftige chemische bestrijdingsmiddelen gaat verbieden?
Antwoord 8
Ja. Een dergelijk verbod past bij de invulling van het begrip «geïntegreerde
gewasbescherming», zoals die de afgelopen jaren met uw Kamer is gedeeld.
Vraag 9
Wordt al gebruik gemaakt van mogelijke alternatieven in de praktijk? Zo wel,
op welke plaatsten?
Antwoord 9
In het antwoord op vraag 6 is aangegeven dat niet-chemische alternatieven
op bijna alle ProRailterreinen worden toegepast, zoals in bermen en op
verhardingen zoals toegangswegen, calamiteitenwegen, verhardingen
rondom relaishuizen, kasten en perrons. Daarnaast worden alternatieven op
bepaalde inspectiepaden getest.
Vraag 10
Kunt u aangeven op welke plaatsen ProRail nog gebruik maakt van chemische bestrijdingsmiddelen?
Antwoord 10
ProRail maakt alleen -voor zover onvermijdelijk- gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op inspectiepaden binnen de veiligheidszone en op het
ballastbed.
Vraag 11
In de eerdergenoemde brief staat ook dat Rijkswaterstaat het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen in 2021 geheel zou beëindigen. Kunt u
bevestigen dat de Rijkswaterstaat nu nergens meer gebruik maakt van
gewasbeschermingsmiddelen?
Antwoord 11
Ja, Rijkswaterstaat heeft in zijn beheer en onderhoud het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen volledig beëindigd, overeenkomstig de
aankondiging in de brief van 18 december 2020 (Kamerstuk 27 858, nr. 527).
Lopende contracten waar gebruik de afgelopen jaren nog was toegelaten, zijn
inmiddels uitgediend.
Vraag 12
Welke maatregelen en stappen zijn hiertoe gezet?
Antwoord 12
Rijkswaterstaat heeft voor de uitvoerende aannemers kaders vastgesteld,
waaraan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte moet voldoen.
Sinds 2017 is op grond van die kaders het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen niet toegestaan. In plaats daarvan moeten aannemers kiezen voor
het gebruik van alternatieve maatregelen en methoden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 13
Kunt u aangeven in hoeverre ProRail bij vernieuwing van infrastructuur
inmiddels technologische componenten gebruikt (of dat gaat doen) die wél
bestand zijn tegen niet-chemische manieren van gewasbestrijding, zoals
hitte?
Antwoord 13
ProRail test onkruidbestrijdingsmethoden die niet leiden tot schade aan de
infrastructuur; de infrastructuur wordt niet op het beheer aangepast. Wel
wordt onderzocht of de inspectiepaden van ander materiaal gemaakt kunnen
worden, zodat daar onkruidbestrijding minder nodig zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4