Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4000
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Financiën over extra
kapitaal voor Tennet voor investeringen in het Duitse netwerk (ingezonden
14 augustus 2019).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 16 september 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Tennet ziet graag Duitse partij als nieuwe aandeelhouder»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Klopt het dat Tennet de investeringsverwachtingen voor de komende tien jaar
heeft verhoogd met 7 miljard naar 35 miljard euro?
Klopt het dat het grootste deel daarvan, 23 miljard euro, nodig is voor het
Duitse netwerk?
Antwoord 2 en 3
In 2009 is de Tweede Kamer geïnformeerd2 over de aankoop van het Duitse
Transpower door TenneT. Sindsdien onderhoudt TenneT aan twee kanten van
de grens het hoogspanningsnet waarbij het Nederlandse en Duitse deel een
geïntegreerd bedrijf zijn gaan vormen. Eind 2015 heeft TenneT de staat, als
enig aandeelhouder, formeel verzocht om extra kapitaal ter beschikking te
stellen om de wettelijk verplichte investeringen in het Nederlandse net te
realiseren. Mijn voorganger is toen tot de conclusie gekomen dat de
investeringsagenda in Nederland inderdaad tot een kapitaalbehoefte leidde.
In 2016 werd daarom een bedrag van € 1.190 miljoen ter beschikking gesteld,
waarover de Tweede Kamer is geïnformeerd.3 Recent heeft TenneT mij laten
weten dat de investeringsagenda inmiddels € 35 miljard bedraagt in de
periode 2019–2028, voornamelijk als gevolg van de energietransitie. Van deze
€ 35 miljard heeft € 23 miljard betrekking op investeringen in Duitsland en
€ 12 miljard betrekking op investeringen in Nederland. Hieruit vloeit een

1

Het Financieele Dagblad, 1 augustus 2019
Kamerstuk 28 165, nr. 104.
3
Kamerstuk 28 165, nr. 252.
2

ah-tk-20182019-4000
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

kapitaalbehoefte voort van € 4,75 miljard. De verplichtingen in Duitsland zijn
niet nieuw, maar zijn de consequentie van de in 2009 gemaakte keuze om een
deel van het Duitse hoogspanningsnet aan te kopen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat Nederlandse staatsbedrijven Nederlandse publieke
belangen moeten nastreven?
Antwoord 4
Dat deel ik. Uit de voorliggende Kamerbrief blijkt dat er voordelen zijn
behaald uit de grensoverschrijdende activiteiten van TenneT, die ook hebben
bijgedragen aan de Nederlandse publieke belangen.
Vraag 5 en 6
Deelt u de mening dat met investeringen altijd risico’s gepaard gaan? Zo ja,
welke risico’s onderscheidt u, hoe worden deze voor zowel het Nederlandse
als het Duitse deel van de benodigde investeringen ingeschat en wilt u
daarbij ook specifiek ingaan op het reguleringsrisico in beide landen?
Deelt u de mening dat Tennet buitenproportionele risico’s loopt buiten
Nederland?
Antwoord 5 en 6
De Tweede Kamer is in 2009 (aankoop van het Duitse Transpower) en 2016
(kapitaalstorting Nederlandse deel TenneT) geïnformeerd over de investeringen van TenneT. TenneT opereert in een gereguleerde omgeving, wat
verplichtingen met zich meebrengt voor de onderneming. Zowel in Nederland
als in Duitsland heeft TenneT de algemene plicht het elektriciteitsnet op zowel
land als zee te onderhouden, uit te breiden en energiebronnen (zoals
windparken op zee) hierop aan te sluiten.
Ik deel dat met investeringen risico’s gepaard gaan. Als de omvang van een
investering boven de goedkeuringsdrempel ligt, wordt deze aan mij voorgelegd. Investeren is noodzakelijk voor het voortbestaan van bedrijven, ook
voor staatsdeelnemingen. De risico’s van een investering hangen af van het
type investering en kunnen verschillen per staatsdeelneming. Bij een
investering van TenneT is het reguleringsrisico een relevant element om te
toetsen. In de beantwoording van het schriftelijk overleg4 is uw Kamer over
het reguleringsrisico bij TenneT geïnformeerd.
Vraag 7 t/m 10
Klopt het dat er gesprekken gaande zijn over deelname van Duitse partijen?
Zo ja, zijn dit publieke partijen?
Klopt het dat Tennet overweegt naar de beurs te gaan om geld op te halen?
Zo ja, wilt u ten aanzien van deze optie om een bij uitstek publieke dienst
naar de beurs te brengen, per ommegaande laten weten dat het kabinet
daarmee als enig aandeelhouder niet zal instemmen?
Wordt ook overwogen om het Duitse deel van het netwerk in Duitse publieke
handen over te doen en zou dat niet de optimale oplossing zijn, zodat een
publiek Duits netwerkbedrijf de Duitse publieke belangen voor energie- en
leveringszekerheid draagt, en een publiek Nederlands bedrijf, Tennet dus, de
Nederlandse?
Wat zouden redenen zijn om het Duitse deel niet af te bouwen? Moet er dan
wellicht een verlies worden genomen op eerdere investeringen in Duitsland
van Tennet?
Antwoord 7 t/m 10
In de voorliggende Kamerbrief worden randvoorwaarden en doelstellingen
van het kabinet voor de invulling van de eigenvermogensbehoefte van
TenneT geformuleerd. De randvoorwaarden voor de invulling van de
eigenvermogensbehoefte zijn dat de publieke belangen voor de Nederlandse
energieconsument geborgd blijven en geen risico’s ten aanzien van nationale
veiligheid worden genomen. In aanvulling daarop streeft het kabinet de
volgende doelstellingen na: het behoud van de voordelen van het grensover-

4

Kamerstuk 28 165, nr. 299.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

schrijdende karakter van TenneT en het verminderen van de financiële risico’s
van de Nederlandse staat over de Duitse activiteiten.
Met als leidraad de bovenstaande randvoorwaarden en doelstellingen zal het
kabinet de komende maanden verschillende opties voor de kapitaalbehoefte
uitwerken en onderzoeken of deze opties in de praktijk ook realiseerbaar zijn.
Hierbij valt onder meer te denken aan een kapitaalstorting door de Nederlandse staat, de (deel)verkoop van TenneT aan een private partij of een vorm
van samenwerking met de Duitse staat. In dit kader vinden onder meer
gesprekken met de Duitse overheid plaats.
Gegeven de genoemde randvoorwaarden en doelstellingen ligt het niet voor
de hand om geld op te halen via een beursgang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3