Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 208

Wijziging van de Wet op het kindgebonden
budget tot intensivering van het kindgebonden
budget in verband met
koopkrachtondersteuning en tot wijziging van
de Algemene Ouderdomswet en enkele andere
wetten in verband met het afschaffen van de
inkomensondersteuning voor AOW’ers

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 3 oktober 2022
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen tijdig en
genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
I Algemeen deel
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het belang, in
roerige tijden, om bepaalde kwetsbare groepen extra te stutten. De leden
van de D66-fractie zien het voorgestelde groei- en afbouwpad van de
Algemene Ouderdomswet (AOW) respectievelijk de Inkomensondersteuning AOW’ers (IOAOW) als een faire balans richting gepensioneerden.
Wel vragen de leden naar het beeld van de regering over de betaalbaarheid van de AOW op langere termijn, met het oog op het groeiende
aantal gepensioneerden, die steeds langer van hun pensioen kunnen
genieten en door een relatief steeds kleinere groep werkenden gedragen
moeten worden. Ook vragen de leden van de D66-fractie de regering te
reflecteren op instrumenten om de koopkracht van ouderen gerichter te
stutten, daarbij ook ingaand op de verzilveringsproblematiek in de
ouderenkorting en de mogelijkheid van een verzilverbare heffingskorting.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
tot verhoging van het kindgebonden budget (kgb) en afschaffen van de
inkomensondersteuning voor AOW’ers (IOAOW), als gevolg van de

kst-36208-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

1

verhoging van het wettelijk minimumloon die is gekoppeld aan de AOW.
Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie vinden het bizar dat de regering de IOAOW wil
afschaffen en daarmee ouderen tijdens deze historische koopkrachtcrisis
en na jaren achterblijvende indexatie financieel benadeelt.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel en hebben nog enkele
vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Met dit wetsvoorstel wordt
voor veel Nederlandse gezinnen een forse verhoging van het kindgebonden budget gerealiseerd wat met de huidige inflatiecijfers cruciaal is
om te voorkomen dat de bestaanszekerheid van veel gezinnen onder druk
komt te staan. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben begrip voor
de gemaakte keuzes van de regering voor het afschaffen van de IOAOW,
zeker in het licht van de bredere context van de koopkrachtpositie van
ouderen ten opzichte van andere inkomensgroepen. Daarnaast wordt met
de afschaffing van de IOAOW een klein stapje gezet in het vereenvoudigen van het belastingstelsel; volgens de leden van de ChristenUniefractie is het noodzakelijk om te werken aan een belastingstelsel dat
eenvoudig is zonder allerlei aanvullende uitzonderingsregelingen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn verheugd te lezen dat het kindgebonden
budget verhoogd wordt. Deze leden hebben nog wel enkele vragen.
Het lid Omtzigt heeft kennisgenomen van het wetsvoorstel en heeft nog
enkele vragen.
1. Achtergrond van het wetsvoorstel
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
2.1 Verhoging kindgebonden budget
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
Sociale Verzekeringsbank (SVB) het belang en de urgentie van een andere
inrichting van het huidige (gezins)toeslagenstelsel benadrukt.
Voorgenoemde leden vragen zich af hoe de regering het onderstreepte
belang en de urgentie van het voornemen in het coalitieakkoord om het
toeslagenstelsel anders in te richten beoordeelt.
Ten aanzien van de verhoging van het kgb lezen de leden van de
CDA-fractie dat in 2023 90.000 huishoudens voor het eerst (of opnieuw)
recht hebben op kgb, omdat door de verhoging van het maximumbedrag
van het kgb het afbouwtraject van het kgb langer wordt. Deze leden
vragen of er ook een groep huishoudens is die minder recht op kgb heeft
als gevolg van een hoger wettelijk minimumloon. Zo ja, hoe groot is deze
groep en hoeveel gaan zij er ongeveer netto op voor- of achteruit?
De leden van de CDA-fractie zijn blij dat de bedragen voor gezinnen met
drie of meer kinderen nu ook omhoog zijn, voor die gezinnen is armoede
het meest reëel vanwege meer kosten.
De leden van de GroenLinks-fractie en de PvdA-fractie vragen welk deel
van de verlaging van de armoede en kinderarmoede (ten opzichte van het
basispad) in 2023 voortkomt uit de verhoging van het kindgebonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

2

budget. De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen verder
wat de armoede en kinderarmoede in 2024 en in de rest van deze
kabinetsperiode zou zijn, en in hoeverre de armoede en kinderarmoede
daalt door een hoger kindgebonden budget ten opzichte van 2022. De
leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen daarnaast hoe
veel lager de armoede en kinderarmoede zou zijn als de verhoging van
het kindgebonden budget niet zou aflopen en gelijk zou blijven aan het
bedrag in 2023. De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen
waarom het kindgebonden budget daalt in de jaren na 2023, tot (in de
woorden van de SVB en Toeslagen) een «klein» bedrag, gezien het
kindgebonden budget een effectieve manier is om armoede te bestrijden.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen daarnaast of
de regering van mening is dat armoede en kinderarmoede geen structureel probleem is.
De leden van de SGP-fractie zijn positief over de verhoging van het
kindgebonden budget. De doelgroep wordt hierdoor fors uitgebreid.
Tegelijk was het kindgebonden budget oorspronkelijk bedoeld als
inkomensondersteuning voor de laagste inkomens, terwijl de kinderbijslag voor iedereen geldt. Door de ophoging van het kindgebonden
budget krijgt het kindgebonden budget echter wel steeds meer het
karakter van de kinderbijslag. Staat de regering open voor een bredere
herziening van de kindregelingen, waardoor het stelsel eenvoudiger en
begrijpelijker wordt, en waardoor mogelijk zelfs met minder regelingen
volstaan kan worden? En is de regering voornemens dit te betrekken bij
een herziening van het toeslagenstelsel?
Het lid Omtzigt kan zich vinden in de intensivering van het kindgebonden
budget maar ontvangt wel graag een toelichting waarom dit eenmalig
gebeurt en daarna weer wordt afgebouwd. Zullen huishoudens dat
begrijpen zo vraagt het lid Omtzigt zich af. En als de regering vasthoudt
aan die eenmaligheid zal de regering dat ook helder aan de ouder
communiceren of niet?
2.1.1. Voorgestelde regeling
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen waarom het
kindgebonden budget voor het tweede en derde (en opvolgende) kind niet
gelijk is getrokken met het bedrag voor het eerste kind.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen waarom er in
2024 tot en met 2028 een verlaging van het kindgebonden budget is, met
uitzondering van 2027, en waarop de afbouwbedragen zijn gebaseerd.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de memorie van toelichting
dat door de regering wordt gekozen om de maatregelen specifiek te
richten op huishoudens met een verhoogd armoederisico en dat zij
daarmee dus niet kiest om ook de leeftijdgebonden maximumbedragen te
verhogen. Dit kan worden opgevat als een tegenstelling. Kan de regering
deze passage nader toelichten?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat het grootste deel van de
verhoging van het kindgebonden budget stapsgewijs wordt afgebouwd
tussen 2023 en 2028. Kan de regering toelichten wat het koopkrachteffect
is van deze stapsgewijze afbouw? Het kindgebonden budget wordt
jaarlijks geïndexeerd. Op basis waarvan wordt het kindgebonden budget
jaarlijks geïndexeerd? Met welk percentage zou het kindgebonden budget
geïndexeerd moeten worden om de afbouw goed te maken c.q. om
nominaal op hetzelfde bedrag uit te komen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

3

De leden van de SGP-fractie zijn positief over het feit dat het kindgebonden budget verhoogd wordt. Ook zijn de leden verheugd te lezen dat
de bedragen voor het derde kind op gelijke hoogte komen met het bedrag
voor het tweede kind. De leden constateren echter wel dat een groot deel
van de verhoging tijdelijk is. Waarom is gekozen voor deze tijdelijkheid?
Waarom is niet gekozen voor een structurele verhoging, met eventueel
een lagere ophoging in de komende jaren? Wat zou het structureel maken
van deze verhoging op de lange termijn kosten?
De leden van de SGP-fractie hebben nog andere vragen over de tijdelijkheid van de ophoging. Feitelijk wordt hierdoor al een koopkrachtverlies
in de jaren 2024 tot en met 2028 ingeboekt. Wat is de reflectie van de
regering daarop? Tevens ontvangen deze leden graag een overzicht van
het koopkrachtverlies per jaar van de afbouw van het kindgebonden
budget in de jaren 2024 tot en met 2028.
De leden van de SGP-fractie wijzen erop dat de groep huishoudens met
recht op kindgebonden budget sterk schommelt in de komende jaren. Het
kan daardoor bijvoorbeeld voorkomen dat een huishouden dat in 2022
geen recht heeft, in 2023 wel aanspraak kan maken op kindgebonden
budget en in 2024 geen recht meer heeft op het budget. Daarnaast is de
hoogte van de aanspraak afhankelijk van het inkomen en moeten
huishoudens zelf handelingen verrichten om het budget te ontvangen.
Deze leden maken zich om onder andere deze redenen zorgen over de
uitwerking van de schommelingen in het kindgebonden budget. Het
niet-aanvragen van kindgebonden budget kan hiervan bijvoorbeeld het
gevolg zijn. Of het leidt juist tot (hoge) terugvorderingen doordat
huishoudens plotseling geen of minder recht hebben op het budget. Hoe
ziet de regering deze problemen? Welke extra inzet doet de regering om
niet-aanvragen of terugvorderingen te voorkomen? Ten slotte, op dit punt
wijzen de leden van de SGP-fractie op de uitvoeringsuitdagingen die de
SVB constateert, als het gaat om huishoudens die buitenlandse gezinsbijslag ontvangen. Een deel van deze huishoudens zal een (hernieuwd)
recht op kindgebonden budget krijgen, doordat deze uitstijgt boven de
gezinsbijslag op basis van een hoger buitenlands recht. Hoe wordt
geborgd dat deze huishoudens daadwerkelijk krijgen waar zij recht op
hebben? Is hier aanvullende actie op nodig?
2.1.2. Begunstigden
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen hoeveel
gezinnen recht hebben op het kindgebonden budget in 2023 en hoeveel in
2028.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn kritisch op het toeslagenstelsel,
onder andere vanwege het risico op niet-gebruik. Wat is voor het
kindgebonden budget het geschatte niet-gebruik? Ligt dit hoger of lager
ten opzichte van andere toeslagen? Hoe wordt niet-gebruik zo veel als
mogelijk tegengegaan?
De leden van de SGP-fractie constateren dat in 2023 circa 90.000
huishoudens voor het eerst (of opnieuw) recht hebben op kindgebonden
budget. Kan de regering toelichten hoeveel huishoudens naar
verwachting recht hebben op kindgebonden budget per jaar in alle jaren
van 2022 tot en met 2028? Daarnaast ontvangen deze leden graag een
grafiek waarin de hoogte van het kindgebonden budget afgezet is tegen
het inkomen, in het geval van een gezin met twee kinderen, en voor de
jaren 2022 tot en met 2028.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

4

2.1.3. Inkomenseffecten
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen naar de
inkomenseffecten van de afbouw van het kindgebonden budget (ten
opzichte van het jaar 2023).
De alleenstaande-ouderkop wordt ook verhoogd, zo lezen de leden van de
SGP-fractie. Tegelijk profiteren alleenstaande ouders reeds van de
generieke ophoging van de maximumbedragen. Waarom is gekozen om
tevens de alleenstaande ouderkop te verhogen? Wat is het doel daarvan?
En welke argumenten liggen aan deze ophoging ten grondslag?
Wil de regering de cijfers actualiseren over inkomensbeeld naar
aanleiding van de fors hogere inflatie, vraagt het lid Omtzigt. Welke
gevolgen heeft dat voor de koopkracht en armoede voorspelling van het
komend jaar, vraagt het lid Omtzigt. Graag ziet het lid Omtzigt herberekeningen.
2.1.4. Caribisch Nederland
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen of de kinderbijslag voor het Caribisch gebied een vergelijkbaar verloop van op- en
afbouw kent.
2.2. Afschaffen inkomensondersteuning AOW-ers
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven waarom er in
de memorie van toelichting wordt gesproken over een stijging van 8,05
procent per 1 januari 2023 en niet van tien procent? Kan de regering aan
de leden van de PVV-fractie aangeven in welke mate het inkomen van
AOW-gerechtigden per saldo toeneemt? Hoeveel gaat een
AOW-gerechtigde er maandelijks c.q. jaarlijks netto op vooruit?
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen waarom is
gekozen voor het afschaffen van de IOAOW in plaats van het verlagen van
het bedrag naar nul euro.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen daarnaast
hoeveel van het brutobedrag van vijf euro IOAOW per maand doorgaans
netto resteert.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen of het klopt dat
de voorgestelde koppeling aan de verhoging van het minimumloon op
deze wijze via de achterdeur ongedaan wordt gemaakt. De leden vragen
waarom de regering hiervoor heeft gekozen, gezien ouderen met alleen
AOW of een klein pensioen het toch al jaren lastig hebben om rond te
komen. Deze leden vragen voorts of het klopt dat een groot deel van de
verhoging van de AOW weer verdwijnt door de afschaffing van de
IOAOW, waardoor slechts een minimale verhoging voor ouderen
overblijft.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering om toe te lichten
wat het netto-effect is van zowel het afbouwen als het afschaffen van de
IOAOW. Wat is de huidige hoogte van de IOAOW? Wat is het koopkrachteffect van het afbouwen en afschaffen van de IOAOW?
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn benieuwd naar de nettoverschillen tussen de AOW-uitkering en het sociaal minimum. Kan de
regering dit toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

5

De leden van de SGP-fractie hebben vragen over de afschaffing van de
IOAOW. Zij zijn van mening dat vooral gepensioneerden met een klein
pensioen financiële ondersteuning moeten krijgen. Door de IOAOW af te
schaffen gaat ook deze groep er op achteruit. Door de verhoging van het
minimumloon stijgt ook de AOW-uitkering met 8,05 procent in 2023.
Hoeveel blijft er van dit percentage over na afschaffing van de IOAOW? En
wat is de gecumuleerde stijging in 2024 en 2025?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de hoogte van de IOAOW in
de jaren 2023 en 2024 beperkt is tot vijf euro bruto per maand. Daarbij is
de verhoging van het minimumloon naar voren gehaald, namelijk naar
1 januari 2023. Nu de regering besloten heeft de IOAOW af te schaffen,
waarom is daarbij niet besloten de financiële pijn die AOW’ers hierdoor
hebben in één keer te nemen? Door de geleidelijke afschaffing ervaren zij
zowel in 2024 en 2025 een inkomensverlies. De regering stelt dat deze
«weg der geleidelijkheid» ouderen de gelegenheid biedt om te wennen
aan de afbouw. Maar door twee extra afbouwmomenten in te voeren,
wordt dat beginsel juist doorkruist. Waarom is daar dan toch voor
gekozen?
3. Financiële gevolgen voor het Rijk
3.1. Verhoging kindgebonden budget
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen naar een
toelichting op het budget van de meeruitgaven Wet op het kindgebonden
budget (Wkb) in 2022.
3.2. Afschaffing inkomensondersteuning AOW-ers
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering nader kan uitwerken in
welke mate de AOW-uitkering na inwerkingtreding van de met dit
wetsvoorstel voorgestelde maatregelen ruimer blijft dan de bijstand?
Ten aanzien van afschaffing van de IOAOW lezen de leden van de
CDA-fractie dat het inkomen van AOW-gerechtigden per saldo toeneemt
door de minimumloonsverhoging. Kan de regering aangeven wat
(gemiddeld) de netto-stijging is voor AOW-ers die recht hadden op de
IOAOW?
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen waarom de
verlaging van de IOAOW in 2023 en 2024 niet leidt tot een besparing. Deze
leden vragen voorts of er wel een positief inkomenseffect kan zijn voor
begunstigden van de IOAOW van vijf euro als het verlagen van dit bedrag
niet tot een besparing leidt.
4. Regeldrukeffecten
5. Uitvoerbaarheid
De leden van de VVD fractie vragen zich af op welke gesprekken gedoeld
wordt in de uitvoeringstoets. Ze ontvangen hier graag een toelichting op.
Tussen welke ketenpartners vinden deze gesprekken plaats? Wat is het
onderwerp van deze gesprekken? Hebben deze gesprekken tot nu toe tot
enige uitkomsten of inzichten geleid? Op welke wijze wordt de Kamer over
deze uitkomsten of inzichten geïnformeerd in de toekomst?
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen in hoeverre de
wijziging uitvoerbaar is, gezien de wijziging voor 15 oktober nog niet
volledig is behandeld in de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

6

De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen de regering om
tijd in te bouwen en rekening te houden met de uitkomst van de volgende
en uitgebreidere uitvoeringstoets die SVB en Toeslagen op dit onderwerp
gaan doen (ten opzichte van de huidige, reeds opgestelde toetsen, die
vanwege tijdgebrek kort zijn).
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen de regering om
de uitvoerbaarheid van de wijziging van het kindgebonden budget te
beoordelen in het licht van de tijdelijkheid van de maatregel. De leden van
de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen de regering te reflecteren op
de genoemde risico’s en foutgevoeligheid die de SVB in dit kader en met
betrekking tot Europese gezinsbijslagen noemt. De leden van de
GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen daarnaast of de regering zich
kan inspannen om terugvorderingen tegen te gaan. De leden van de
GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen voorts of de regering kan
beoordelen in hoeverre terugvorderingen kunnen leiden tot praktijken
zoals in de toeslagenaffaire.
6. Inwerkingtreding
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering nadere toelichting kan
geven op het feit dat in de memorie van toelichting van het wetsvoorstel
wordt voorgesteld om de IOAOW per 1 januari 2025 af te schaffen maar
dat in artikel VI van het wetsvoorstel staat dat dit onderdeel van het
wetsvoorstel inwerking treedt op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip? Waarom wordt de datum van 1 januari 2025 niet vastgelegd in het
wetsvoorstel? Op welk moment is de regering van plan het onderdeel in
te laten gaan?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de wet als het gaat om de
afschaffing van de IOAOW volgens de wettekst in werking treedt op een
bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. De beoogde inwerkingtreding van
de afschaffing van de IOAOW is echter 1 januari 2025. Waarom is deze
datum niet opgenomen in het wetsvoorstel?
De voorzitter van de vaste commissie,
Tielen
Adjunct-griffier van de commissie,
Kling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 208, nr. 5

7