Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-08

Milieuraad

Nr. 832

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN INFRASTRUCTUUR
EN WATERSTAAT EN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2021
Hierbij doen wij u de geannoteerde agenda van informele bijeenkomst
van klimaat- en milieuministers van 20 en 21 juli 2021 toekomen, mede
namens de Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit.
De inhoud van deze geannoteerde agenda geeft de meest recente stand
van zaken weer. Mocht de agenda op belangrijke punten veranderen, dan
zullen wij u hierover in de beantwoording van het schriftelijk overleg van
2 juli 2021 informeren. Het kabinet is voornemens deel te nemen, mits de
ontwikkelingen met betrekking tot COVID-19 dit toelaten.
In deze geannoteerde agenda wordt uw Kamer ook geïnformeerd over de
democratische legitimiteit van de Europese klimaatwet, conform
toezegging van de Minister van Buitenlandse Zaken tijdens het Staat van
de Unie debat (Handelingen II 2020/21, nr. 90, Debat over de Staat van de
Europese Unie).
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius

kst-21501-08-832
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-08, nr. 832

1

GEANNOTEERDE AGENDA
Tijdens de informele bijeenkomst zal één dag besteed worden aan
Europees en mondiaal klimaatbeleid en de voorbereidingen van UNFCCC
COP26. Op de tweede dag zal gesproken worden over biodiversiteit en
staan de voorbereiding van de 15e Conferentie van Partijen van de
Conventie inzake Biologische Diversiteit (CBD COP15) en het EU
Bestuivers Initiatief geagendeerd.
Fit for 55
Tijdens de informele bijeenkomst zal de Europese Commissie het «Fit for
55»-pakket (Ff55) toelichten, dat naar verwachting op 14 juli gepubliceerd
wordt. Dit zal de eerste bespreking zijn tussen de Europese Ministers en
Staatssecretarissen van klimaat en/of milieu na uitkomen van het pakket.
Op het moment van schrijven is nog niet bekend wat de focus van deze
bespreking zal zijn.
Het Ff55-pakket zal naar verwachting twaalf wetgevingsvoorstellen1
bevatten om het verhoogde EU 2030-reductiedoel van tenminste 55%
t.o.v. 1990 te realiseren. Het pakket bevat zowel voorstellen om bestaande
wetgeving aan te scherpen als nieuwe wetsvoorstellen. Met dit pakket aan
maatregelen wordt duidelijk welke verdeling van de klimaatopgave de
Commissie per lidstaat en per sector voorziet.
De wetgevingsvoorstellen bevatten naar verwachting aanscherpingen in
onder meer het ETS (Europees emissiehandelssysteem) en de ESR (Effort
Sharing Regulation, nationale broeikasgasreductiedoelen in de sectoren
mobiliteit, gebouwde omgeving, landbouw en kleine industrie). Ook
voorstellen voor aanpassingen in de richtlijn voor hernieuwbare energie
(RED) en de richtlijn voor energy efficiency (EED) zijn onderdeel van het
Ff55-pakket. Ook wordt een voorstel verwacht voor een Carbon Border
Adjustment Mechanism (CBAM), een koolstofheffing aan de grens om
koolstoflekkage tegen te gaan.
Naast de bovenstaande instrumenten is Europees bronbeleid een
belangrijk instrument om de emissie van broeikasgassen te reduceren. In
dat kader zal de Commissie ook voorstellen doen voor aanscherping van
de CO2-normen van voertuigen en instrumenten presenteren om
scheepvaart en luchtvaart te verduurzamen. Naar verluidt bekijkt de
Commissie ook mogelijkheden om de sociaaleconomische gevolgen van
ambitieuzer klimaatbeleid op te vangen.
Inzet Nederland
Het kabinet is met succes pleitbezorger geweest van het 2030-doel van ten
minste 55% broeikasgasreductie en van een sterk en coherent wetgevend
kader. Uitgangspunten voor de Nederlandse inzet zijn ambitie, consistentie, uitvoerbaarheid en kosteneffectiviteit. Daarbij geldt dat meer
ambitie in Europese wetgeving ook «meewind» in Nederland kan
opleveren: door een eerlijker speelveld wordt de noodzaak voor
aanvullend nationaal beleid namelijk iets kleiner.
1

Herziening Richtlijn Emissiehandel (ETS); herziening Effort Sharing Regulation (niet-ETS
sectoren); herziening Land use, Land use Change and Forestry (LULUCF) Verordening,
herziening Energiebesparingsrichtlijn (EED), herziening Hernieuwbare energierichtlijn (RED),
voorstel voor een Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM – koolstofheffing aan de
grens); herziening energiebelastingrichtlijn (ETD), herziening verordening CO2-emissies
voertuigen, herziening Alternative Fuels Infrastructure Richtlijn (AFID), voorstel voor een
Richtlijn FuelEU Maritime, voorstel voor een Verordening RefuelEU Aviation, en een voorstel
voor een Climate Action Social Fund (CASF).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-08, nr. 832

2

Zoals aangegeven in de BNC-fiches over de Green Deal (GD), het EU
klimaatdoelplan (CTP) en de mobiliteitsstrategie2, zet het kabinet in op het
aanscherpen van het ETS en het EU-bronbeleid. Het kabinet ziet ook een
mogelijke rol weggelegd voor een CBAM om koolstoflekkage tegen te
gaan bij het aanhouden van mondiale verschillen in klimaatbeleid.
Randvoorwaarden hierbij zijn Wereldhandelsorganisatie (WTO) conformiteit, stapsgewijze aanpak, beperken van administratieve lasten, en
inachtneming van de geopolitieke context. Daarnaast moet het overkoepelende ESR-doel worden opgehoogd, en in lijn worden gebracht met het
aangescherpte 2030-doel. Het kabinet is nog niet overtuigd van
uitbreiding van het ETS naar gebouwde omgeving en mobiliteit en zal
eventuele voorstellen inclusief impact assessment kritisch bekijken. De
doelen van de RED en EED zullen naar verwachting worden opgehoogd.
Het kabinet realiseert zich dat dit nodig is om een sterkere reductie in
CO2-uitstoot te verwezenlijken, maar is kritisch ten aanzien van het
eventueel opstellen van nationale bindende subdoelen. Voor het kabinet is
van belang dat de subdoelen in lijn zijn met het hoofddoel, namelijk een
kosteneffectief pad van reductie van CO2-uitstoot.
Na publicatie van de voorstellen zal de Nederlandse positie op de
verschillende voorstellen nader worden uitgewerkt en middels het
gebruikelijke BNC-traject aan uw Kamer worden gecommuniceerd. De
BNC-fiches van het Ff55-pakket zullen, als de verwachte publicatiedatum
van 14 juli wordt gehaald, vanwege nauwe onderlinge samenhang als één
pakket in de loop van september aan de Tweede Kamer worden gestuurd.
Indicatie krachtenveld
Aangezien de voorstellen op het moment van schrijven nog niet gepubliceerd zijn, zijn de posities van de lidstaten nog niet volledig duidelijk. Wel
is duidelijk dat het krachtenveld op de verschillende voorstellen varieert.
Nederland blijft samen met de kopgroep van klimaatambitieuze lidstaten
inzetten op het aanscherpen van het ETS, de ESR en EU-bronbeleid. Een
enkele lidstaat is voorstander van uitbreiden van het ETS naar gebouwde
omgeving en wegtransport. De meeste lidstaten lijken open te staan voor
het idee van een CBAM.
Internationaal klimaatbeleid en voorbereiding COP26
Tijdens de informele bijeenkomst van klimaat- en milieuministers op
20 juli zal in de middag gesproken worden over internationaal klimaatbeleid en de voorbereidingen op COP26. Een agenda is op het moment
van schrijven nog niet beschikbaar, daarom wordt in algemene termen de
inzet van het kabinet voor COP26 uiteengezet.
Inzet Nederland
Allereerst is het kabinet van mening dat meer ambitie nodig is, zowel op
mitigatie als op adaptatie. Om meer ambitie op mitigatie te bewerkstelligen moeten meer landen – met name de grote uitstoters – een aangescherpte NDC indienen gericht op 2030, en een langetermijnstrategie
opstellen om klimaatneutraliteit rond 2050 te realiseren. In lijn met de
uitkomsten van het World Circular Economy Forum + Climate zal
Nederland met internationale partners verkennen in welke mate concrete
maatregelen op het gebied van circulaire economie kunnen bijdragen aan
CO2-reductie. Het kabinet is ingenomen met de toegenomen aandacht
2

GD: Kamerstuk 35 377, nr. 1; CTP: Kamerstuk 22 112, nr. 2954; Mobiliteitsstrategie: Kamerstuk
22 112, nr. 3042.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-08, nr. 832

3

voor adaptatie en bouwt graag voort op het momentum van de Climate
Adaptation Summit (CAS) van januari 2021. Een aandachtspunt is de
benodigde financiering voor adaptatie voor ontwikkelingslanden, die
vooralsnog achterblijft ten opzichte van mitigatie; daar moet meer balans
in worden gebracht. Daarnaast moet meer gebruik worden gemaakt van
de kennis en expertise die lokaal al aanwezig is bij het bepalen van de
benodigde capaciteitsopbouw in deze landen. Nederland stimuleert
partnerschappen met kennisinstituten, bedrijven, maatschappelijke
organisaties en overheden voor het beter delen van beschikbare kennis,
expertise en innovatie. Ook wordt ingezet op het versterken van adaptatieplanning en -implementatie o.a. middels het stimuleren van de totstandkoming van Nationale Adaptatieplannen (NAPs).
Het Verenigd Koninkrijk, de inkomend COP26 voorzitter, heeft aangegeven
dat de afronding van het zogenoemde Paris Rulebook een van de
belangrijkste opdrachten aan partijen zal zijn tijdens COP26. Dat zijn de
besluiten waarmee landen uitvoering kunnen geven aan de afspraken uit
de Overeenkomst van Parijs, die grotendeels in 2018 in Katowice al zijn
vastgesteld. Besluiten over de uitvoering van internationale samenwerking, o.a. via internationale markten, over de uitvoering van gemaakte
rapportageafspraken en over gemeenschappelijke termijnen van
Nationally Determined Contributions resteren nog. De afronding van het
Paris Rulebook heeft ook wat het kabinet betreft prioriteit.
Indicatie krachtenveld
De meeste partijen hebben aangegeven dat afronding van het Paris
Rulebook tijdens COP26 een prioriteit is. Partijen verschillen echter van
mening over hoe de resterende afspraken moeten worden ingevuld. We
zien dat een aantal landen probeert om via de uitwerking van de
afspraken over de regels voor internationale markten en voor rapportage
mazen te creëren in het systeem. Hierdoor kan het risico ontstaan dat
emissies onvoldoende worden gereduceerd of dat de uitstoot van
emissies niet of minder goed zichtbaar wordt.
Daarnaast hebben veel ontwikkelingslanden aangegeven veel belang te
hechten aan het nakomen van de toezegging door ontwikkelde landen om
vanaf 2020 USD 100 miljard per jaar aan klimaatfinanciering te mobiliseren. Hier wordt vaak naar verwezen als voorwaarde voor een
ambitieuze uitkomst van COP26.
Voorbereidingen CBD COP15
De Ministers zullen van gedachten wisselen over de voorbereidingen voor
de 15e Conferentie van Partijen bij de Conventie inzake Biologische
Diversiteit (CBD COP15), welke van 11 tot 24 oktober 2021 in Kunming,
China, zal plaatsvinden. Vanwege de COVID-19 pandemie zal de geplande
COP15 in oktober 2021 niet tot een overeenkomst leiden van het post-2020
Global Biodiversity Framework (GBF), waarin nieuwe doelen behoren te
worden gesteld voor het behoud van biodiversiteit. Fysieke bijeenkomsten
van de hulporganen van de CBD zijn noodzakelijk om de onderhandelingen voor te bereiden. Naar verwachting zal de besluitvorming over het
GBF daarom op zijn vroegst plaatsvinden in mei 2022. Over de verdere
invulling van het proces voor het GBF en de invulling van COP-15 in
oktober vinden besprekingen plaats die op korte termijn tot duidelijkheid
moeten leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-08, nr. 832

4

Inzet Nederland
Uw Kamer is geïnformeerd over de kabinetsinzet internationale biodiversiteit3 en over de internationale inzet voor bosbehoud en bosherstel.4 Het
kabinet geeft hierin aan om, gelet op de zorgwekkende situatie van de
wereldwijde biodiversiteit, ambitieus in te zetten op het tegengaan van
het mondiale verlies aan biodiversiteit en bossen. De relatie tussen de
kans op zoönosen en het verlies aan biodiversiteit en leefgebied is een
extra stimulans om met kracht te werken aan herstel van natuur en
biodiversiteit. Het kabinet streeft onder andere naar bindende en
uitvoerbare afspraken voor het nieuw af te sluiten GBF.
Indicatie krachtenveld
Alle lidstaten steunen onverminderd de ambitieuze inzet voor het GBF en
maken zich zorgen over het behoud van politiek momentum. In de
komende periode zal extra aandacht en actie vanuit onder andere de EU
lidstaten nodig zijn om het momentum te behouden.
Rapport EU Bestuivers Initiatief
In 2018 is het EU-bestuiversinitiatief aangenomen, waarin de Commissie
doelstellingen voor 2030 en bijbehorende acties heeft geformuleerd voor
het behoud en herstel van wilde bestuivers. Met het voorliggend rapport
koppelt de Commissie terug over haar inzet sinds 2018 op de tien
deelacties die samen het initiatief vormgeven. Daarin wordt ook gerefereerd aan het kritische rapport van de Europese Rekenkamer (2020) over
de bescherming van bestuivers in de EU en de Raadsconclusies die
daarop volgden over de versterking van de Europese inzet.
Inzet Nederland
Nederland zet zich nationaal en internationaal in voor behoud en herstel
van (alle soorten) bestuivers en geeft op die manier uiting aan meerdere
actielijnen uit het initiatief. Op nationaal gebied gebeurt dit grotendeels
binnen de Nationale Bijenstrategie, op internationaal vlak is Nederland
onder andere voorzitter van de Coalition of the Willing on Pollinators, die
kennis uitwisselt op het gebied van nationale bijenstrategieën. Ook in de
bredere beleidsuitwerking van stedelijke vergroening of natuurinclusieve
landbouw wordt expliciet gekeken naar de effecten voor bestuivers (o.a.
aansluitend op deelactie 9 en 10).
Het kabinet ziet voor het EU-bestuiversinitiatief met name een belangrijke
rol weggelegd om de strategieën van de verschillende lidstaten, bijvoorbeeld op het gebied van monitoring (deelactie 1), te stroomlijnen. Met de
aankondiging van hersteldoelen voor natuur in de Europese biodiversiteitsstrategie wordt de relevantie van een gezamenlijke monitoring- en
rapportagesystematiek groter, aangezien in de uitwerking daarvan
nadrukkelijk gesproken wordt over het stellen van doelen voor bestuivers
en de noodzaak daaraan voorafgaand te komen tot een uniforme
Europese monitoring.
Met betrekking tot deelactie 7 (over relatie met gewasbeschermingsmiddelen) is Nederland voorstander van een snelle invoering van een goed
bijenrichtsnoer waarmee de effecten van gewasbeschermingsmiddelen
op bijen worden beoordeeld. Tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 28
en 29 juni 2021 is het te hanteren beschermdoel voor honingbijen
besproken. Nederland is van mening dat de Commissie met een voorstel
moet komen uitgaande van het meest conservatieve beschermingsniveau,
3
4

Kamerstuk 26 407, nr. 134.
Kamerstukken 30 196 en 31 793, nr. 708.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-08, nr. 832

5

conform de versie van het bijenrichtsnoer uit 2013. De Commissie moet
zich hierbij rekenschap geven van de wetenschappelijke inzichten die in
de afgelopen jaren beschikbaar zijn gekomen. Nederland steunt de
Commissie in het initiatief om na te gaan of noodtoelatingen van
neonicotinoïden gerechtvaardigd zijn. Nederland is bovendien actief
betrokken bij de ontwikkeling in Europa van een bestuiversadvies voor het
beoordelen van effecten van biociden op bestuivers. Hierbij wordt, voor
zover het bijen betreft, zoveel als mogelijk geharmoniseerd met de
Bijenrichtlijn en het beschermdoel bij de beoordeling van effecten van
gewasbeschermingsmiddelen, met inachtneming van de verschillen.
Indicatie krachtenveld
De reactie op het kritische rapport van de Europese Rekenkamer over de
EU-inzet voor behoud en herstel van bestuivers en daaropvolgende
gesprekken tussen lidstaten over reeds aangenomen Raadsconclusies5
geven een redelijk beeld van het Europese krachtenveld. Vrijwel alle
lidstaten schaarden zich achter de conclusies van het rapport, zij het soms
om verschillende beweegredenen (o.a. natuurherstel vs. volhoudbare
landbouwproductie). Tijdens de Milieuraad van 10 juni jl. is opnieuw kort
gesproken over het belang van bescherming van bestuivers. Ongeveer de
helft van de lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten dat hier extra
aandacht voor moet zijn op Europees niveau.
Toezegging Europese Klimaatwet
Tijdens het jaarlijkse Staat van de Unie debat van 17 juni jl. heeft de
Minister van Buitenlandse Zaken toegezegd een schriftelijke reactie te
geven op de beoordeling van de democratische legitimiteit van de
Europese klimaatwet. In de geannoteerde agenda van de milieuraad van
10 juni is uw Kamer geïnformeerd over de kabinetsappreciatie van de
uitkomst van de triloogonderhandelingen van deze Klimaatwet.6 Het
kabinet ondersteunt de Europese Klimaatwet en de broeikasreductiedoelstellingen die hierin worden vastgelegd. Het kabinet heeft actief gepleit
voor de doelstellingen die in de Klimaatwet zijn opgenomen, conform het
regeerakkoord. Het kabinet is van mening dat de democratische legitimiteit van de verordening is geborgd, doordat de verordening zowel door
de meerderheid van de Raad als van het Europees parlement wordt
ondersteund. Daarnaast hecht het kabinet, ook in verband met de
democratische legitimiteit van EU-wet- en regelgeving, aan naleven van
het uitgebreide overzicht aan informatieafspraken over EU-dossiers met
het parlement.7 Uw Kamer is met regelmaat geïnformeerd over de
Nederlandse inzet in de onderhandelingen middels o.a. BNC-fiches, de
geannoteerde agenda’s en verslagen van de (Europese) Raden en in
voorbereidende commissiedebatten.

5

Voor de Raadsconclusies, zie: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14168-2020INIT/nl/pdf
6
Kamerstuk 21 501-08, nr. 828.
7
Kamerstuk 22 112, nr. 2898, kamerbrief Afronding AO EU-informatievoorziening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-08, nr. 832

6