Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2120
Vragen van lid Beckerman (SP) aan Minister van Economische Zaken en
Klimaat over het stopzetten van een zaak door Arbiter Bodembeweging
(ingezonden 21 februari 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
16 maart 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat de Arbiter Bodembeweging de zaak van de
familie D. met een boerenbedrijf, niet afmaakt, omdat de Arbiter Bodembeweging ophoudt te bestaan?1
Antwoord 1
Ik ga niet in op individuele gevallen. Ik ben bekend met het feit dat de Raad
van Arbiters Bodembeweging (hierna: Arbiter) het voornemen heeft om op
korte termijn zijn werkzaamheden af te ronden, omdat de Arbiter de aan hem
voorgelegde zaken, op drie zaken na, binnenkort heeft afgehandeld. De
Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) heeft aangegeven
bereid en bevoegd te zijn deze drie dossiers over te nemen en met voorrang
te behandelen, indien de gedupeerden hun zaak bij de Arbiter stopzetten en
in plaats daarvan een aanvraag voor de vergoeding van de schade aan de
mestkelders bij de TCMG indienen.
Vraag 2, 3 en 4
Hoe lang wacht dit gezin al op een rechtvaardige schadeloosstelling?
Waarom is deze zaak nog niet opgelost, wat zijn de belemmerende factoren?
Klopt het dat er opnieuw een onderzoek naar schade gedaan moet worden?
Zo ja, wat klopt er niet aan het vorige onderzoek?
Is dit de enige zaak waarin de arbiter geen uitspraak zal doen? Om hoeveel
zaken gaat het?
Antwoord 2, 3 en 4
Van de Arbiter Bodembeweging heb ik begrepen dat hij drie zaken niet
binnen afzienbare termijn kan afhandelen. Deze zaken betreffen louter
gestelde schade aan mestkelders die in de loop van 2019 aangemeld zijn bij
de Arbiter. De Arbiter geeft aan dat in deze drie zaken nog onderzoek dient

1

ah-tk-20192020-2120
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Twitter, 18 februari 2020, https://twitter.com/arbitercafe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

plaats te vinden naar de aard en omvang van de schade, alsook naar waar
deze schade door is veroorzaakt. De Arbiter beschikt nog niet over een
werkwijze voor de behandeling van deze specifieke vorm van schade; de
Arbiter heeft op dit punt nog geen kennis en expertise opgebouwd. De
Arbiter vindt de verwachting gerechtvaardigd dat daar veel tijd mee gemoeid
zal zijn en daarom ligt het volgens hem niet in de rede om de Arbiter enkel
voor deze zaken voor onbepaalde tijd in stand te houden, terwijl de andere
zaken binnenkort afgehandeld zullen zijn. De Arbiter geeft aan dat door
verlies aan kennis en ervaring de organisatie ook kwetsbaar is geworden. In
het kader van een voortvarende behandeling van deze drie zaken heeft de
Arbiter de TCMG gevraagd de mogelijkheid te onderzoeken deze drie dossiers
over kan nemen. De achtergrond van dit verzoek aan de TCMG is dat de
TCMG ten behoeve van de afhandeling van schade aan mestkelders advies
heeft gevraagd aan een panel van experts. Naar verwachting is het advies
van het panel medio juni 2020 gereed. Aan de hand van dit advies kan de
TCMG haar werkwijze vaststellen en de schademeldingen ten aanzien van
mestkelders per geval beoordelen. De TCMG heeft aangegeven bereid en
bevoegd te zijn deze drie dossiers over te nemen. Na oplevering van het
advies van het panel zal de TCMG met voorrang een besluit nemen over deze
zaken, indien de gedupeerden hun zaak bij de Arbiter stopzetten en in plaats
daarvan een aanvraag voor de vergoeding van de schade aan de mestkelders
bij de TCMG indienen. Ik zal aan de Arbiter vragen mij aan te geven of de
betreffende schademelders akkoord zijn met het intrekken van hun zaak bij de
Arbiter.
Vraag 5, 6 en 15
Wat betekent dit voor gedupeerden wiens zaak wordt behandeld bij de
Arbiter Bodembeweging? Binnen welke termijn worden deze gedupeerden
geholpen?
Wanneer houdt de Arbiter Bodembeweging op te bestaan? Hoeveel arbiters
zijn er nog tot wanneer actief? Tot wanneer zijn zij aangesteld?
Kunt u aangeven hoe het tijdspad van die zaken er uit ziet?
Antwoord 5, 6 en 15
De voorzitter van de Raad van Arbiters Bodembeweging heeft aangegeven
dat de verwachting is dat, met uitzondering van de eerdergenoemde
mestkelderzaken, de Arbiter voor 1 mei 2020 de bij hem aangemelde zaken
heeft afgehandeld. De wens van de Arbiter is dat hierna de Arbiter ophoudt
te bestaan aangezien de werkzaamheden dan zijn afgerond. De voorzitter van
de Arbiter heeft dit in zijn brief van 10 maart jl. bevestigd. Deze brief heb ik
bijgevoegd 2. Er zijn op dit moment nog acht arbiters actief. De lengte van de
aanstellingen verschilt per arbiter. Met de leden van de Raad van Arbiters
Bodembeweging is afgesproken dat zij in elk geval tot 1 mei 2020 aanblijven.
Na 1 mei zullen partijen mogelijk nog vragen hebben over de laatste
uitspraken van de Arbiter. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) heeft
aan de Arbiter aangegeven na 1 mei te kunnen ondersteunen en een loket te
kunnen vormen voor vragen van partijen. Een aantal arbiters heeft aangegeven bereid te zijn om nog enkele maanden na 1 mei 2020 actief te blijven om,
indien nodig, de laatste zaken te kunnen afhandelen.
Vraag 7 en 8
Klopt het dat de zaak van de familie D. nu wordt overgedragen aan de
Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG)?
Zijn er afspraken gemaakt met de TCMG over deze zaak/zaken? Hoe luiden
die afspraken?
Antwoord vragen 7 en 8
De intentie is om, wanneer de betreffende schademelders akkoord zijn, de
desbetreffende drie mestkelderzaken over te dragen aan de TCMG. De TCMG
heeft aangeven dat het deze dossiers na ontvangst van het advies van het
panel met voorrang zal behandelen wanneer schademelders hun zaak bij de
Arbiter hebben ingetrokken. Ik ben nog in afwachting van het formele bericht

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

van de Arbiter dat schademelders akkoord zijn met de afhandeling van hun
zaak door de TCMG.
Vraag 9
Wanneer dit gezin het advies van de Arbiter Bodembeweging opvolgt,
namelijk om de zaak bij de arbiter in te trekken, welke gevolgen heeft dit dan
voor de gang naar de bestuursrechter of civiel rechter?
Antwoord 9
Wanneer het gedupeerde gezin er voor kiest zijn schade af te laten handelen
door de TCMG, dan staat tegen een besluit van de TCMG bezwaar open en
vervolgens beroep bij de bestuursrechter. De betreffende gedupeerden
kunnen er, in plaats van schadeafhandeling door de TCMG, ook voor kiezen
een vordering tot schadevergoeding in te stellen bij de burgerlijk rechter.
Vraag 10
Kunt u uitleggen hoe het bewijsvermoeden voor de afhandeling van «oude
schades» wordt toegepast?
Antwoord 10
Het wettelijk bewijsvermoeden (artikel 6:177a van het Burgerlijk Wetboek)
wordt door zowel de Arbiter als de burgerlijk rechter toegepast. Met dit
wettelijk vermoeden moet de gedupeerde stellen dat zich fysieke schade heeft
voorgedaan aan een gebouw of werk binnen het effectgebied van het
Groningenveld, die naar haar aard schade als gevolg van bodembeweging
door gaswinning zou kunnen zijn. Daaruit ontstaat dan voor de Arbiter of de
rechter het vermoeden dat de schade het gevolg is van de gaswinning. Het is
dan aan de exploitant om dit vermoeden te ontzenuwen, door aannemelijk te
maken dat bodembeweging door de aanleg of exploitatie van het mijnbouwwerk niet de oorzaak is van de schade. Slaagt de exploitant hierin, dan is het
vervolgens aan de gedupeerde om alsnog het causale verband tussen de
schade en bodembeweging door gaswinning te bewijzen (Kamerstuk 34 390,
nr. 3).
Vraag 11
Klopt het dat TCMG 10.000 euro biedt bij zaken met een lekkende mestkelder?
Zo ja, waar baseert de TCMG zich op? Gaat het hier om een voorschot,
aangezien de TCMG eind tweede kwartaal 2020 met een advies komt? Gaat
het bij een tekort alsnog uitgekeerd worden?
Antwoord 11
Naar aanleiding van deze vragen heb ik navraag gedaan bij de TCMG. De
TCMG heeft aangegeven dat van een dergelijke praktijk geen sprake is.
Vraag 12
Hoe gaat u de mensen van «oude schadegevallen» compenseren die niet
door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) geholpen zijn voor 1 juli
2018, zoals u beloofde op 31 januari 2018 en nu dus al weer twee jaar langer
strijden voor rechtvaardigheid?3
Antwoord 12
In de periode tussen augustus 2012 en 31 maart 2017 zijn 79.288 schademeldingen gedaan. Deze schades zijn voor het grootste gedeelte afgehandeld.
Aan de ruim 6.000 oude schademeldingen die voor 31 maart 2017 bij NAM
zijn ingediend en niet voor 31 januari 2018 door NAM waren afgehandeld,
heeft NAM vervolgens in de periode 5 maart 2018 tot 1 september 2018 een
aanbod gedaan. Bewoners die het aanbod van NAM te laag vonden, konden
naar de Arbiter. Samen met de commissaris van de Koning, de heer Paas,
volg ik de afhandeling van de ruim 6.000 schademeldingen nauwgezet. Uit
het door onderzoeksbureau AHA! uitgevoerde onderzoek op verzoek van de
Tweede Kamer is gebleken dat een deel van deze gedupeerden niet in staat

3

Nieuwsbericht Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, 31 januari 2018, «Overeenstemming over nieuw schadeprotocol groningen» (https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/
2018/01/31/overeenstemming-over-nieuw-schadeprotocol-groningen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

was de opgetreden schade met de door NAM betaalde vergoeding te
herstellen. Zoals ik eerder heb gemeld in de brief van 17 december 2019
(Kamerstuk 33 529, nr. 706) is aan het deel van deze groep bewoners dat het
aanbod van NAM heeft geaccepteerd en die met het door NAM betaalde
bedrag de schade niet hebben kunnen laten herstellen, de mogelijkheid
geboden dit aan te tonen teneinde het verschil door NAM vergoed te krijgen.
Door de provincie Groningen is er tussen 6 januari 2020 en 1 maart 2020
daarom een regeling opengesteld. NAM, de commissaris van de Koning en ik
beogen met deze regeling een rechtvaardige oplossing te bieden voor de
door NAM afgehandelde oude schadegevallen.
Vraag 13 en 14
Hoeveel zaken liggen er nu nog bij de Arbiter Bodembeweging?
In hoeveel zaken gaat er nog uitspraak gedaan worden?
Antwoord 13 en 14
Er zijn nog ongeveer 33 openstaande zaken bij de Arbiter Bodembeweging.
De verwachting is dat, met uitzondering van de drie genoemde mestkelderzaken, de Arbiter voor 1 mei a.s. klaar zal zijn met de behandeling. In ongeveer
30 zaken zal er nog uitspraak worden gedaan.
Vraag 16 en 17
Gaat er nog onafhankelijk onderzocht worden of gedupeerden tevreden zijn
over de gang naar de Arbiter Bodembeweging, de uitspraak en de opvolging
van de NAM? Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?
Hoeveel gedupeerden met arbiterzaken hebben zich gemeld bij u en de
commissaris van de Koning? Wat is er in deze zaken precies gedaan?
Antwoord 16 en 17
De Arbiter is ingesteld met als doel om een laagdrempelige, onafhankelijke,
deskundige en buitengerechtelijke vorm van geschilbeslechting te bieden aan
bewoners horende bij de zogenaamde oude schadegevallen. Zoals ik uw
Kamer eerder heb gemeld, hebben de Arbiter en NAM laten weten dat de
NAM in één zaak fundamentele bezwaren heeft geuit en geen uitvoering heeft
gegeven aan de uitspraak van de arbiter. NAM heeft overigens in dit geval
met de schademelder een regeling getroffen die financieel aansluit bij het
door de arbiter vastgestelde schadebedrag. De commissaris van de Koning
en ik hebben gezamenlijk een oproep gedaan aan bewoners zich te melden
bij de provincie wanneer zij zorgen hebben over de procedure bij de Arbiter.
Daarmee hebben we gekozen voor een meer pragmatische aanpak. Er zal
geen onafhankelijk onderzoek uitgevoerd worden naar de arbiterprocedure.
Ongeveer 40 gedupeerden hebben zich gemeld bij de commissaris van de
Koning. Iedere vraag of zorg wordt zorgvuldig bekeken. Indien nodig, wordt
met NAM contact gezocht om tot een oplossing te komen. De inhoud van
deze bemiddeling en het resultaat hangen uiteraard af van de specifieke
problematiek in de zaak. Ook na de laatste uitspraken van de Arbiter en nadat
de Arbiter is opgeheven, is het voor gedupeerden nog steeds mogelijk om
zich te melden bij de provincie indien zij zorgen hebben over de procedure bij
de Arbiter.
Vraag 18
Kunt u de vragen een voor een voor het AO Mijnbouw/Groningen van
18 maart 2020 beantwoorden?
Antwoord 18
De vragen hangen dermate met elkaar samen, dat ervoor gekozen is
bepaalde vragen te clusteren ten behoeve van de leesbaarheid. Ik heb er
hierbij voor gezorgd dat elke afzonderlijke vraag beantwoord is. De antwoorden op de gestelde vragen zullen zijn voor het eerstvolgende AO Mijnbouw/
Groningen naar uw Kamer gestuurd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4