Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

26 991

Voedselveiligheid

Nr. 320

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 augustus 2011
Hierbij informeer ik u, mede namens de minister van VWS, over de
resultaten van een interne audit van de nVWA naar de naleving van de
wettelijke regels op middelgrote en kleine slachthuizen en over de
resultaten van het aanvullende onderzoek naar het (niet) uitvoeren van
BSE-testen bij runderen.
Deze interne audit wordt ook genoemd in het onderzoeksrapport van de
heer Vanthemsche1. Hij heeft bij zijn rondgang diverse tekortkomingen op
het gebied van hygiëne en infrastructuur vastgesteld bij deze categorie
van slachthuizen. Vanthemsche merkt op dat zijn vaststellingen worden
bevestigd door de interne audit van de nVWA. Hij concludeert dat er op de
middelgrote en kleine slachthuizen weinig verbeteringen zijn gerealiseerd
sinds zijn vorige audit in 2008 en dat het toezicht ontoereikend is en moet
worden aangescherpt. Ik deel deze mening.
Audit nVWA

1
Vervolgaudit aangaande het functioneren
van de nVWA inzake de controle op slachtplaatsen en exportverzamelplaatsen,
15 augustus 2011, p. 23.

kst-26991-320
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

In mijn brief als beleidsreactie op het rapport Vanthemsche heb ik u
hierover geïnformeerd. Daarin heb ik aangegeven wat de nVWA de
afgelopen jaren heeft gedaan aan toezicht op deze bedrijven en welke
veranderingen de nVWA in het toezicht op kleine en middelgrote
bedrijven zal doorvoeren: strikter handhaven, meer risicogericht toezicht,
eerder overschakelen naar permanente aanwezigheid van het toezicht en
meer onaangekondigde inspecties.
In de afgelopen drie jaar is de nVWA ook bij de kleine en middelgrote
slachterijen opgetreden. Echter, een structurele aanpak voor deze
bedrijven is pas dit jaar gestart.
In de eerste twee jaar van het verbeterprogramma is prioriteit gegeven
aan het verscherpen van toezicht en handhaving op diertransporten,
verzamelcentra en de aanvoer van dieren naar slachthuizen.
Daarnaast is gewerkt aan het op peil brengen van de kwaliteit van onder
meer de handhaving, opleidingen en werkinstructies en het oplossen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 991, nr. 320

1

capaciteitstekorten van toezichthoudend dierenartsen. Hierbij is onder
andere een succesvolle inzet geweest van de combiteams van
AID-controleurs en VWA-dierenartsen. Over deze prioriteitstelling is door
de toenmalige minister van LNV met de Tweede Kamer gecommuniceerd.
Uit de rapportage van Vanthemsche blijkt dat op deze terreinen goede
voortgang is geboekt.
Ik vind het teleurstellend te moeten constateren dat de hier onderzochte
kleine en middelgrote slachterijen op veel punten tekort zijn geschoten in
de naleving van de wet- en regelgeving en dat het toezicht van de nVWA,
ondanks alle vastgestelde verbeteringen, ontoereikend is gebleken. Het
dierenwelzijn, de diergezondheid en de voedselveiligheid zijn bij de kleine
en middelgrote bedrijven niet in alle gevallen voldoende geborgd geweest
en dat is niet acceptabel.
De eerste resultaten van de interne audit zijn in april 2011 mondeling
besproken binnen de nVWA. Hier is besloten om, in afwachting van de
definitieve resultaten, twee bedrijven grondiger te gaan inspecteren De
bevinding dat er bij een aantal bedrijven geen juiste scheiding in leeftijd
van de slachtdieren is gemaakt, is toen ten onrechte niet gekoppeld aan
het (niet goed) uitvoeren van BSE-testen (zie hieronder). Deze relatie is in
juli 2011 gelegd. Hoewel in juli actie is ondernomen ben ik van mening dat
dit eerder had moeten geschieden. Inmiddels heb ik maatregelen
genomen, zoals in mijn reactie op het rapport van Vanthemsche is
beschreven, om dit in de toekomst wel te kunnen doen. Overigens is het
risico voor de volksgezondheid verwaarloosbaar klein (zie hieronder).
In deze brief informeer ik u over de resultaten van de audit en de (korte
termijn) acties die de nVWA vervolgens heeft uitgevoerd.
Resultaten van de audit
De nVWA heeft in de eerste helft van 2011 16 kleine en middelgrote
slachterijen geaudit, in juli nog aangevuld met een 17e bedrijf, dat was
bezocht door Vanthemsche. Deze 17 bedrijven voeren in totaal zo’n 3,5%
van het aantal roodvleesslachtingen in Nederland uit.
De belangrijkste tekortkomingen die werden geconstateerd lagen op de
gebieden van:
– Hygiëne en diergezondheid, zoals de omgang met de karkassen, de
scheiding van de slachtbijproducten in de wettelijk verplichte
categorieën (1, 2 en 3) en de scheiding van dieren in leeftijdsgroepen
in verband met de Europees verplichte BSE test en de verwijdering van
specifiek risicomateriaal voor BSE (SRM).
– Protocollen: het niet volgen of het niet voorhanden hebben van de
(wettelijk verplichte) HACCP-procedures
– Dierenwelzijn, zoals de wijze van bedwelming, de fixatie van dieren en
de wijze van onbedwelmd slachten van dieren.
Maatregelen
Alle 17 bedrijven zijn opnieuw bezocht om de resultaten van de interne
audit te bespreken. Per bedrijf zijn schriftelijke afspraken gemaakt over de
oplossing van de geconstateerde gebreken.
Alle bedrijven zijn vervolgens na een korte periode (waarin de
mogelijkheid was tot herstel van de omissies) opnieuw gecontroleerd.
Indien nodig zijn vervolgmaatregelen genomen.
Indien de voedselveiligheid en/of het dierenwelzijn in het geding waren,
zijn direct maatregelen genomen, zoals een schorsing in verband met niet
uitgevoerde BSE-testen (zie hieronder).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 991, nr. 320

2

Aanvankelijk zijn zes bedrijven direct geschorst, twee zijn onder
verscherpt toezicht geplaatst en negen bedrijven wisten de tekortkomingen op afdoende wijze op te lossen. Tegen één geschorst bedrijf loopt
een strafrechtelijk onderzoek. Hier is vermoedelijk sprake van illegale
slacht. Inmiddels zijn de schorsingen van vijf overige bedrijven weer
opgeheven. Zij zijn alle onder verscherpt toezicht geplaatst. De nVWA zal
daar langer of met meer mensen aanwezig zijn en/of vaker onverwachts
inspecteren.
Dit betekent dat op dit moment nog 1 bedrijf is geschorst en er 7 onder
verscherpt toezicht staan. De andere 9 bedrijven worden de komende tijd
nog met enige regelmaat extra gecontroleerd om te toetsen of het herstel
structureel is.
De nVWA voert in de tweede helft van 2011 gericht soortgelijke controles
uit bij andere kleine slachterijen in de roodvleessector.
BSE
a. Bevindingen
Tijdens de interne audit bleek dat bij een aantal kleine en middelgrote
slachterijen de scheiding van runderen in leeftijdsgroepen, noodzakelijk voor het uitvoeren van BSE-testen, niet voldeed. Uit nader
onderzoek begin juli 2011 bleek dat bij zes bedrijven de wettelijk
verplichte BSE-test bij in totaal 125 runderen vanaf 48 maanden in
2011 niet in alle gevallen is uitgevoerd. Vanaf 1 juli 2011 geldt
overigens een hogere leeftijdsgrens van 72 maanden. Indien het
onderzoek nu zou zijn uitgevoerd zouden 9 runderen in plaats van nu
125 onterecht niet zijn getest op BSE. Deze 9 runderen waren allemaal
na 2001 geboren. In Nederland is bij Nederlandse runderen die na 2001
zijn geboren geen BSE vastgesteld. Per jaar worden in Nederland
ongeveer 320 000 runderen van 48 maanden en ouder geslacht.
b. Risicobeoordeling
Om het volksgezondheidsrisico van de niet op BSE geteste runderen te
bepalen heeft het ministerie van VWS op 21 juli het Bureau Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering (BuRO) van de nVWA
gevraagd een risicoanalyse uit te voeren. Het BuRO concludeert in zijn
advies van 16 augustus dat het risico voor de volksgezondheid
verwaarloosbaar klein is. De kans dat de runderen BSE-positief zouden
zijn geweest acht het zeer gering. Het BuRO concludeert dit mede op
basis van een EFSA publicatie in februari 2011, waarin wordt uitgegaan van een continue afname van BSE incidentie in Europa. Daarnaast wordt bij een correcte verwijdering van het specifiek risicomateriaal (SRM) voor BSE in de slachthuizen het risico tot vrijwel nul
gereduceerd. Ook indien de verwijdering van SRM niet correct zou zijn
uitgevoerd blijft het risico verwaarloosbaar, omdat immers de kans op
een BSE-positief rund verwaarloosbaar klein is.
De risicoanalyse is te vinden op de website van de nVWA (onder
BuRO).
c. Recall
De nVWA heeft de zes bedrijven gesommeerd om, conform de
verplichtingen in de General Food Law, al het vlees en verwerkte
producten van runderen die ten onrechte niet op BSE zijn getest -voor
zover mogelijk en proportioneel- terug te halen.
De resultaten van deze recall zijn dat tot op heden het vlees en de
vleesproducten van enkele runderen teruggehaald zijn en vernietigd
konden worden. Het vlees en vleesproducten van de meeste runderen
zijn inmiddels geconsumeerd. Zoals hierboven is aangegeven is het
volksgezondsheidsrisico hiervan verwaarloosbaar.
Bij één bedrijf was de oorzaak van het niet testen van 96 van de 100
dieren gelegen in een foutief ingestelde leeftijdsgrens (49 in plaats van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 991, nr. 320

3

48 maanden) in de bedrijfscomputer. Hier hadden 96 van de 100 dieren
een leeftijd van tussen 48 en 49 maanden.
De nVWA heeft alle overige bedrijven waar runderen geslacht worden
aangeschreven en hen nogmaals gewezen op de verplichting tot het
testen op BSE. De nVWA zal de roodvleesslachthuizen in de komenden
maanden gericht controleren op de naleving van de BSE-regelgeving.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 26 991, nr. 320

4