Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2016

Nr. 146

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 december 2015
Graag informeer ik uw Kamer over mijn werkbezoek aan Caribisch
Nederland, dat van 29 september tot en met 2 oktober jl. plaatsvond1. Het
doel was met eigen ogen te aanschouwen hoe het er op de eilanden aan
toe gaat met de jeugdzorg en de langdurige zorg en om ervaringen uit te
wisselen met betrokkenen zelf.
Dit verslag vormt een samenvatting van de reis naar Saba en Bonaire. In
reactie op het verzoek van uw Kamer zal ik voor het kerstreces nader
ingaan op de stand van zaken rond de zorg, welzijn en jeugdzorg op de
BES-eilanden.
Naast de zorginstellingen heb ik zowel op Saba als op Bonaire gesprekken
gevoerd met het Bestuurscollege, met professionals en cliënten. Verder
heb ik een ontmoeting gehad met de medewerkers van het Zorgverzekeringskantoor op Bonaire.
De zorgprofessionals op de eilanden, die met grote passie over hun werk
vertelden, hebben veel indruk op mij gemaakt. Ik heb een goed beeld
gekregen van het werk van de verschillende instellingen. De meeste
zorgaanbieders zijn ooit vanuit een vrijwillig initiatief ontstaan, doorgaans
vanuit (betrokken) ouders. De afgelopen jaren zijn instellingen gegroeid
naar meer professionele organisaties die gebudgetteerd worden vanuit
het Zorgverzekeringkantoor (ZVK) of via subsidiering van het Ministerie
van VWS.
Wat betreft de jeugdzorg heb ik alle relevante jeugdinstellingen bezocht
op Saba en Bonaire: Child Focus (naschoolse opvang), het CJG (Centrum
Jeugd en Gezin), het JGCN (Jeugdzorg), SVP CN (verslavingszorg en
1

kst-34300-XVI-146
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 146

1

psychiatrie), Jong Bonaire (Jongerenraad, naschoolse opvang en
ontwikkelingscentrum), Rosa di Sharon (tienermoeder opvang) en
Stichting Forsa (trainingscentrum voor jongeren met gedragsproblemen).
Over het algemeen is er binnen de jeugdzorg nog veel winst te behalen op
het preventieve vlak. Bewustwording over wat schadelijk is voor een kind
staat op de eilanden nog vaak in de kinderschoenen. Ouders hebben vaak
zelf een jeugd gehad gekenmerkt door armoede en andere problematiek.
De nadruk ligt op bewustwording bij de ouders, dat zij om hulp mogen
vragen en dat zij vervolgens hulp kunnen ontvangen. Ook vindt er een
maatschappelijke discussie plaats over opvoeden en preventie van
kindermishandeling. Daarnaast is een verdere professionalisering van de
jeugdzorg nodig.
Met betrekking tot de ouderen- en gehandicaptenzorg heb ik het
verpleeghuis op Saba en Bonaire bezocht. Daarnaast heb ik de grootste
dagbesteding voor ouderen op Bonaire «Cocari» en een kleinere
dagopvang «Villa Antonia» bezocht. Op Saba heb ik «The Home» bezocht,
het verpleeghuis wat nu ook dagbesteding gaat aanbieden voor voorlopig
een 15-tal bewoners uit de wijk. Zij zullen vervoerd worden per bus wat
door het Openbaar Lichaam beschikbaar is gesteld. Een mooie
samenwerking.
Verder heb ik een bezoek gebracht aan FKPD (Fundashon pa Kwido di
Personanan Desabilita), de enige intramurale voorziening voor mensen
met een verstandelijke beperking binnen de eilanden. Deze stichting is in
1979 opgericht door een groep betrokken ouders van mensen met een
verstandelijke beperking en is nu uitgegroeid tot een professionele
organisatie waar 73 cliënten zorg, woontraining en dagbesteding krijgen.
Binnen de langdurige zorg en ondersteuning is er eenzelfde behoefte (als
in Europees Nederland) om ouderen en kwetsbare mensen zo lang als
mogelijk in hun eigen omgeving te behandelen en ondersteunen. Veel
families vangen zorgbehoevenden zelf op.
De verslavingszorg en chronische psychiatrie heeft een verbeterslag
gemaakt. De verslavingsproblematiek (alcohol en drugs) op de eilanden is
groot. Ik heb de woontraining bezocht en was aangenaam verrast over de
resultaten van het project dat pas sinds 2012 loopt. Bij de training staat de
individuele hulpvraag centraal, gericht op praktische en sociale vaardigheden en het weer opbouwen van contacten met familie. Gemiddeld
duurt de woontraining 1 tot 3 jaar met als doel daarna door te stromen
naar zelfstandig wonen.
Tijdens de gesprekken met de bestuurders vroegen zij aandacht voor
verbetering van de sociaal economische positie van de bevolking, de
samenwerking met VWS en de coördinatie van het jeugdbeleid. De
Openbare Lichamen geven aan behoefte te hebben aan ondersteuning.
Ook is er behoefte aan een gedegen kennisinfrastructuur. Ik heb aangegeven dat er binnen Nederlandse gemeenten voldoende kennis bestaat
die ook prima door de eilandbesturen kan worden benut. Tevens heb ik
afgesproken de kennisuitwisseling tussen zorgaanbieders van Nederland
en de BES-eilanden verder te bevorderen. Contact met dergelijke
gemeenten kan voor de eilanden veel winst opleveren. Volgens het
Openbaar Lichaam kan de communicatie tussen zorgaanbieders nog
worden verbeterd op Bonaire. Ik heb het Openbaar bestuur geadviseerd
om een sociale kaart op te stellen van de betrokken instellingen en in kaart
te brengen hoe de communicatiestromen lopen en verbeterd kunnen
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 146

2

Ook het thema huiselijk geweld en kindermishandeling is met bestuurders
besproken. Op de korte termijn kunnen we een slag maken met de aanpak
van huiselijk geweld en kindermishandeling. Op dit moment is er nog
geen meldpunt en geen opvang. Er ligt een opdracht vanuit mijn
departement aan het JGCN om hier een opzet voor te maken, nadrukkelijk
in samenwerking met de Openbare Lichamen van de eilanden en andere
relevante stakeholders. Hiervoor zijn binnen het ministerie extra structurele middelen beschikbaar gesteld, in kader van het internationale
verdrag van Istanbul.
Tot slot heb ik gesproken met de medewerkers van het Zorgverzekeringskantoor BES, de uitvoeringsdienst van het Ministerie van VWS.
Ik kijk terug op een bezoek waarin ik intensief kennis heb kunnen nemen
van de stand van zaken met betrekking tot de zorgverlening en de
maatschappelijke ondersteuning op de eilanden. Mijn voornaamste
aandachtspunten voor de komende maanden zijn: Het beleggen van de
wijkgerichte zorg en het verbeteren van de infrastructuur rond de aanpak
en preventie van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zoals ik eerder
aangaf is het nu zaak om ingezette verbeteringen te borgen en kwaliteit
verder uit te breiden.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 146

3