Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

8
Vragen van het lid Bouwmeester (PvdA) aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het laten liggen van
kostenbesparingen in de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) door het kabinet
(ingezonden 22 augustus 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 20 september 2011).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het bericht1 dat er 10 tot 15% kostenbesparing in de
GGZ mogelijk is die niet wordt benut?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u op basis van dit bericht alsnog de mening dat dit kabinet niet
rücksichtslos moet bezuinigen op de meest kwetsbare mensen, maar moet
komen met een «visie voor de gezonde geest» en op basis van kwaliteitsverbetering kosten moet besparen? Zo ja, wanneer komt die visie? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Dit kabinet neemt de maatregelen die nodig zijn om te voorkomen dat ons
land in financiële problemen komt, waarvan juist kwetsbare mensen in zijn
algemeenheid de gevolgen zouden ondervinden. Ik deel daarnaast de mening
dat in de GGZ op basis van kwaliteitsverbetering kosten moeten worden
bespaard. Een inhoudelijke agenda voor de GGZ-zorg is daarbij noodzakelijk.
Ik vind het erg belangrijk dat er een goede, stevige GGZ bestaat om mensen
met psychische stoornissen te helpen en te ondersteunen. Ik ben daarom met
de sector vanaf deze zomer in gesprek hoe wij in de toekomst kunnen komen
tot een meer financieel houdbare GGZ-zorg van goede kwaliteit. Om dit te
bereiken en te verbeteren zal de GGZ in de toekomst wel anders moeten
worden georganiseerd. Ik zie deze bezuinigingen als noodzakelijk om
uiteindelijk de GGZ zodanig her in te richten dat de zorg meer op de juiste
plek wordt gegeven en dat dit leidt tot een verbetering van de kwaliteit en
1

ah-tk-20112012-8
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Skipr, http://www.skipr.nl/actueel/id7992-kabinet-en-ggz-laten-kostenbesparingen-liggen.html,
18 augustus 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

toegankelijkheid van de GGZ. Op dit moment worden nog erg veel mensen in
de tweedelijnszorg behandeld voor klachten die eigenlijk ook in de eerste lijn
kunnen worden behandeld. De eerste lijn kan deze zorg veel beter leveren, en
bovendien is de tweede lijn ook nog eens fors duurder. Daarom is het zo
belangrijk om de basiszorg in de eigen omgeving goed te organiseren. De
huisarts, de eerstelijnspsycholoog en de sociaal psychiatrisch verpleegkundige hebben hierin bijvoorbeeld een belangrijke rol. De tweedelijns GGZ is de
gespecialiseerde GGZ, die is bedoeld voor de zwaardere psychische
problematiek.
Verder wil ik benadrukken dat de bezuinigingsmaatregelen die per 2012
worden genomen niet rücksichtslos tot stand zijn gekomen. Zoals u ook
vermeldt, is de GGZ veel duurder geworden. De kosten in de GGZ zijn de
afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld. Ieder jaar groeit het aantal
patiënten met 10%, terwijl het aantal mensen met een psychische ziekte gelijk
is gebleven. Daarnaast ben ik geconfronteerd met grote overschrijdingen op
de GGZ. Om te komen tot een set maatregelen is een aantal uitgangspunten
gehanteerd die in het verlengde liggen van de maatregelen uit het regeerakkoord. De uitgangspunten richten zich vooral op (1) het stimuleren van
innovatie, efficiëntie en herstructurering in de sector (2) het bewust maken
van de patiënt van de kosten in de GGZ en (3) de aanspraken met een lage
ziektelast voor eigen verantwoordelijkheid patiënt te laten komen. De budgeten tariefkorting van € 222 miljoen is een eerste stap om de sector in deze
richting te stimuleren. Goede voorbeelden in Nederland tonen aan dat
bijvoorbeeld kortere behandelingen ook tot goede resultaten kunnen leiden.
De Routine Outcome Measure (ROM) kan daarbij zeer behulpzaam zijn. Ook
adequate diagnostiek en andere behandelmethoden, zoals bijvoorbeeld
e-health, leiden tot meer efficiënte behandelprocessen. Internettherapieën zijn
20 tot 30% goedkoper, vanwege verkorting van arbeidstijd en arbeidsduur
van therapeuten, maar worden op dit moment nog veel te weinig toegepast.
Dit geldt ook voor de eerstelijnspsychologische zorg.
Nog los daarvan ondersteun ik ook het beleid van de invoering van een eigen
bijdrage in de tweedelijns GGZ, die ook in het regeerakkoord is uitgedragen.
Doordat in de eerstelijnszorg op dit moment al een eigen bijdrage geldt, gaan
patiënten makkelijker naar de gespecialiseerde tweedelijns GGZ. Dat is
ongewenst en niet in lijn met mijn beleid waarin de eerste lijn een poortwachterrol dient te vervullen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat (de in het artikel genoemde) kostenbesparingen in de
organisatie eerst moeten worden benut voordat wordt overgegaan tot het
verhogen van eigen bijdragen en verlagen van het aantal zittingen voor de
patiënt? Bent u bereid hierop actief te sturen?
Antwoord 3
Ik ben genoodzaakt om voor in totaal bijna 600 miljoen maatregelen te treffen
in de GGZ per 2012. Het zou een onmogelijke en onverantwoorde opdracht
zijn geweest om dit geld volledig via een efficiëntiekorting weg te halen bij de
sector op zo’n korte termijn. Bovendien sta ik achter mijn beleid om de eigen
bijdrage in te voeren. Ik verwijs hierbij naar het antwoord op vraag 2. Tot slot
mijn reactie op het verlagen van het aantal zittingen eerstelijnspsychologische zorg: een versterking van de zorg in de eerste lijn hoeft niet altijd hand
in hand te gaan met meer geld uitgeven. Doelmatiger werken, slimmer
organiseren door samenwerking en beter gebruik te maken van nieuwe
technieken kan de zorg in de buurt ook kwalitatief verbeteren. Goede
voorbeelden in Nederland tonen ook aan dat goede kwaliteit geleverd kan
worden binnen vijf zittingen. Dit betekent wel dat het veld de instrumenten
moet hebben om de zorg ook als zodanig te gaan organiseren. Ik heb ik de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onlangs verzocht te onderzoeken hoe de
zorg voor mensen met (risico op) psychische problematiek in de eerste lijn
kan worden verbeterd en versterkt. Hierbij zijn goede triage, diagnosestelling
en samenwerking tussen de verschillende lijnen van groot belang. Daarmee
kan onnodige medicalisering en onnodige kosten worden voorkomen. Eind
2011 verwacht ik het advies van de NZa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 4
Herkent u zich in het verwijt dat u zich niet op de hoogte stelt van onnodige
verliezen in de GGZ-instellingen, zoals inefficiënte beleidsprocessen, teveel
management, en ontransparante en niet bewezen behandelmethodes? Zo ja,
wat gaat u hieraan doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Nee, daar herken ik mij niet in. Mijn ambtenaren en ik praten veelvuldig met
de sector, zowel met de koepelorganisaties als de individuele veldpartijen. Ik
ben zeer goed op de hoogte van de verbeterslagen die nog mogelijk zijn in
de GGZ. Door de financiële noodzaak zal de instelling gestimuleerd worden
om inefficiënte processen, teveel management en niet bewezen behandelmethoden direct aan te pakken en zo geld te besparen. Zowel interne processen
als de hoeveelheid management, en de te gebruiken behandelmethoden zijn
primair de verantwoordelijkheid van het veld zelf.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het verhogen van eigen bedragen en het verlagen van
het aantal zittingen deze onnodige verliezen niet minder zal maken en met
deze keuzes de individuele patiënt moet opdraaien voor een suboptimale
zorgverlening? Zo ja, wat gaat u hieraan doen. Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik verwijs hierbij naar het antwoord op vraag 2.
Vraag 6
Wilt u in gesprek gaan met de GGZ zoals GGZ Nederland, de Nederlandse
Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) en het Landelijk Platform GGz (LPGGz) om
u op de hoogte te stellen van alternatieve kostenbesparingen in de sector, en
de Kamer voor Prinsjesdag 2011 te berichten over deze beleidsopties?
Antwoord 6
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 2 al aangaf, ben ik de afgelopen periode
veelvuldig in contact geweest met de door u genoemde partijen en ga ik met
sector in gesprek over de toekomst en de houdbaarheid van de GGZ.
Alternatieve kostenbesparingen zullen dan ook zeker aan de orde komen.
Begin volgend jaar zal ik u op de hoogte stellen van de bestuurlijke afspraken
die daaruit zijn voortgevloeid.
Vraag 7
Wilt u inventariseren welke instellingen wel en niet volgens vaste protocollen
en bewezen behandelmethoden werken, tot welke ondoelmatigheden dit
leidt, en de Kamer hier voor 1 november 2011 van op de hoogte stellen?
Antwoord 7
Ik zal deze vraag betrekken bij de bestuurlijke agenda die ik ga opstellen met
de veldpartijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3