Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1816
Vragen van de leden Van der Lee en Kröger (beiden GroenLinks) aan de
Minister van Economische Zaken en de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu over het bericht dat de CO2-uitstoot van de Nederlandse industrie in
2016 niet is gedaald (ingezonden 6 april 2017).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) en van Staatssecretaris
Dijksma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 11 mei 2017) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 1724
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de voorlopige uitstootcijfers voor 2016 (gepubliceerd op 3 april 2017) van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa), waaruit
blijkt dat de CO2-uitstoot van de industrie in 2016 nagenoeg gelijk is gebleven
ten opzichte van 20151?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat zijn volgens u de belangrijkste redenen voor het nagenoeg gelijk blijven
van de CO2-uitstoot in de industrie?
Antwoord 2
De CO2-uitstoot van Nederlandse bedrijven die onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS) vallen, is in 2016 zeer licht gedaald ten opzichte van
het voorgaande jaar. De uitstoot kwam in 2016 uit op 93,9 Mton CO2equivalent, terwijl de uitstoot in 2015 lag op 94,1 Mton. Het nagenoeg gelijk
blijven van de Nederlandse CO2-uitstoot in het ETS in 2016 is toe te schrijven
aan de toegenomen productie als gevolg van de gunstige economische
conjunctuur. De industriële productie nam in 2016 met 2,5% toe ten opzichte
van 2015.
De Nederlandse economie is de afgelopen 25 jaar efficiënter geworden waar
het gaat om de CO2-uitstoot. De economie van Nederland groeide tussen
1990 en 2015 met 60%, terwijl de CO2-uitstoot nagenoeg gelijk is gebleven.
Het CBS heeft berekend dat de broeikasgasintensiteit van de industrie in de

1

ah-tk-20162017-1816
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://www.emissieautoriteit.nl/actueel/nieuws/2017/04/03/co2-uitstoot-nederlandse-industriegelijk-uitstoot-europa-daalt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

periode 1995–2014 is gedaald met 46%. Dit betekent dat de industrie per
geproduceerde eenheid product nu 46% minder CO2-uitstoot dan in 1995,
onder andere door energiebesparing en andere maatregelen.2
Uit de OESO «Environmental Performance Review 2015» van Nederland blijkt
dat de broeikasgasintensiteit van de Nederlandse economie onder het
OESO-gemiddelde ligt; de energie en specifieke CO2-intensiteit liggen op het
OESO-gemiddelde.
De CO2-uitstoot van de chemiesector is toegenomen in 2016 ten opzichte van
2015. Het gaat om een toename van circa 7%, van 17,3 Mton in 2015 naar
18,5 Mton in 2016. Deze stijging komt vooral door hervatting van productie
van één bedrijf. Ook de productie van de chemische industrie nam mede
daardoor toe in 2016, met 6,1% ten opzichte van 2015.
In de energiesector is de CO2-uitstoot in 2016 juist gedaald door de gewijzigde inzet van steenkool en aardgas. Als gevolg van de sluiting van enkele
oude kolencentrales, conform de afspraken uit het Energieakkoord, is er in
2016 in Nederland minder steenkool gebruikt. Hierdoor is de gezamenlijke
CO2-uitstoot van kolencentrales vorig jaar met 10% gedaald, van 31,4 Mton in
2015 tot 28,4 Mton in 2016. Tegelijkertijd hebben aardgascentrales vorig jaar
meer aardgas ingezet voor de productie van elektriciteit. Door deze hogere
inzet van aardgas nam de uitstoot van gascentrales vorig jaar met meer dan
20% toe van 11,1 Mton in 2015 tot 13,4 Mton in 2016. De nettoreductie van de
uitstoot van gas- en kolengestookte centrales samen kwam daarmee uit op
0,7 Mton.
Deze relatief beperkte daling volgt uit het feit dat productie van elektriciteit
door elektriciteitscentrales in Nederland in 2016 steeg met ruim 4 miljard kWh
en met 76,7 miljard kWh het hoogste niveau ooit bereikte. Deze toename
hangt vooral samen met ontwikkelingen op de Noordwest-Europese
elektriciteitsmarkt. De verbeterde marktpositie van Nederlandse gascentrales
in 2016 ten opzichte van 2015 werd vooral gedreven door het feit dat
kerncentrales in Frankrijk op grote schaal tijdelijk stilgelegd werden. Gevolg
hiervan was onder meer een lagere import van elektriciteit.
Vraag 3
Hoe verhoudt het gelijk blijven van de CO2-uitstoot in de Nederlandse
industrie zich tot de afname in Europese CO2-uitstoot?
Antwoord 3
Onder het Europese emissiehandelssysteem is het mogelijk dat de CO2uitstoot van een sector of land (tijdelijk) toeneemt. Het uitstootplafond is
immers een Europees plafond, waaronder verschuivingen mogelijk zijn. Het
Europese uitstootplafond daalt wel elk jaar.
Zoals ook aangegeven in de beantwoording van vraag 2, hangt het gelijk
blijven van de Nederlandse uitstoot in 2016 ten opzichte van 2015 onder meer
samen met een toegenomen industriële productie, het hervatten van
activiteiten bij een productielocatie in de chemiesector en veranderende
omstandigheden op de Noordwest-Europese elektriciteitsmarkt.
Vraag 4
Deelt u de mening dat de CO2-uitstoot in de industrie af moet nemen om aan
het Urgenda-vonnis en aan de afspraken in het Klimaatakkoord van Parijs te
voldoen?
Antwoord 4
Ja, wij delen de mening dat de CO2-uitstoot in alle sectoren drastisch zal
moeten worden verminderd om te voldoen aan de afspraken in het Klimaatakkoord. Het kabinet heeft in de Energieagenda aangegeven haar energie- en
klimaatbeleid in de toekomst te willen richten op reductie van CO2-emissies.
Het kabinet heeft aangegeven te willen streven naar een geleidelijke en tijdig
ingezette transitie, om zo mogelijke schokeffecten voor de economie te
voorkomen en tevens de economische kansen die de energietransitie biedt te

2

CBS, PBL, Wageningen UR (2016). Broeikasgas en CO2-intensiteit bedrijven, 1995–2014
(indicator 0542, versie 08, 29 maart 2016). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den
Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR,
Wageningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

benutten. Hiermee heeft het kabinet het door vele partijen gevraagde
perspectief richting een CO2-arme economie in 2050 geschetst. Zoals
aangegeven in de brief van de Minister van Economische Zaken over de
Voortgangsrapportage van het Energieakkoord (Kamerstuk 30 196, nr. 503)
ligt het kabinet met het volledig behalen van de doelen uit het Energieakkoord op koers om 25% broeikasgasreductie te realiseren in 2020 ten opzichte
van 1990, zoals vereist volgens het Urgenda-vonnis.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het Europese emissiehandelssysteem (ETS) onvoldoende werkt om de CO2-uitstoot in de Nederlandse industrie terug te
dringen en dat aanvullende nationale maatregelen nodig zijn?
Antwoord 5
In de Energieagenda stelt het kabinet dat zelfs als de CO2-prijs stijgt door
aanscherpingen van het ETS, dit niet zal leiden tot een geleidelijke transitie in
Nederland. Dit betekent dat zonder aanvullend beleid de CO2-uitstoot in
Nederland – met name in de ETS-sectoren – niet verder af zal nemen richting
2030. De opgave richting 2050 wordt daardoor groter, terwijl de tijd die
resteert om de omslag te maken juist afneemt. Een tijdig ingezette en dus
meer geleidelijke transitie zal positief uitpakken voor het beheersen van
kosten en biedt ook economische kansen. In het kader van de uitwerking van
de Energieagenda wordt in overleg met maatschappelijke partijen en
bedrijven momenteel bezien hoe een dergelijke transitie kan worden
vormgegeven.
Vraag 6
Deelt u de mening dat een nationale minimumprijs voor CO2 wel tot het
aanjagen van CO2-arme innovaties in de industrie kan leiden?
Antwoord 6
Er zijn verschillende instrumenten denkbaar om de industrie te stimuleren om
CO2-reducerende maatregelen te nemen. Het kabinet onderzoekt in het kader
van de uitwerking van de Energieagenda op welke wijze aanvullend beleid
voor alle sectoren, inclusief de industriesector, kan worden vormgegeven.
Vraag 7
Bent u reeds in overleg met de industrie over welke aanvullende maatregelen
nodig zijn om een trendbreuk in haar CO2-uitstoot te realiseren? Zo nee, wilt
u hier zo spoedig mogelijk het initiatief toe nemen?
Antwoord 7
Ja, zoals ook aangegeven in de beantwoording van de voorgaande vragen is
het kabinet in gesprek met diverse maatschappelijke partijen en bedrijven
over de verdere uitwerking van de Energieagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3