Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3611
Vragen van het lid Ten Broeke (VVD)
aan de minister van Buitenlandse
Zaken over het besluit om het
toetredingsverzoek van IJsland tot de
Europese Unie in behandeling te
nemen. (Ingezonden 30 juli 2009)
1
Kent u het bericht «EU zet deur naar
IJsland open»?1
2
Is het waar dat Nederland geen enkel
bezwaar heeft gemaakt tegen het in
behandeling nemen van het
EU-toetredingsverzoek van IJsland
of althans geen poging heeft
ondernomen om dit formele proces
(«de opinie») niet op gang te
brengen?
3
Heeft Nederland naar voren gebracht
dat IJsland mogelijk reeds richtlijnen
heeft overtreden die ook binnen de
Europese Economische Ruimte
golden, vanwege de discriminatie op
basis van nationaliteit die het heeft
toegepast bij de splitsing van
Landsbanki in een oude bank, waarin
de buitenlandse deposito’s en een
nieuwe bank waarin de IJslandse
spaarders zijn ondergebracht? Is deze
laatste groep spaarders naar uw
mening voorgetrokken op
buitenlandse spaarders?
4
Hoe verklaart u de Nederlandse
opstelling bij deze Raad Algemene
Zaken en Externe Betrekkingen

KVR37361
2009Z14449
0809tkkvr3611
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

(RAZEB) tegen de achtergrond van
uw aankondiging vorige week om
naleving door IJsland te eisen van
terugbetaling van ondermeer
door Nederland verstrekte
miljardenleningen, alvorens over te
gaan tot het proces van toetreding?
5
Hoe verklaart u het feit dat Nederland
de toetredingsaanvraag van IJsland
mede verwelkomt tegen de
achtergrond dat Nederland eerder
IJsland volledig aansprakelijk heeft
gesteld voor het falende banktoezicht
dat daar heeft plaatsgevonden?
6
Waarom moesten EU-ministers van
Buitenlandse Zaken eigenlijk met
zoveel haast een antwoord
formuleren op deze
toetredingsaanvraag, terwijl het
IJslandse parlement voorafgaand aan
haar reces wel tijd vond voor de
goedkeuring van de
EU-toetredingsaanvraag, maar het
accorderen van het terugbetalen van
de lening van o.a. Nederland heeft
uitgesteld?
7
Maakt de verwijzing naar de formele
mogelijkheid die Nederland heeft om
later de toetreding van IJsland alsnog
te kunnen tegenhouden indien niet
aan de betalingsvoorwaarden is
voldaan, uw eerdere dreigementen
niet volstrekt loos?
8
Is het waar dat de druk op het
IJslandse parlement om haar

goedkeuring te hechten aan de
miljardenlening met onder meer
Nederland, nu in ieder geval voor de
duur van het proces waarin IJsland
wordt geacht op vragen van de
Europese Commissie te antwoorden,
is weggevallen? Zo ja, hoe lang denkt
u dat dit gaat duren? Zo nee, welke
middelen gaat u aanwenden om
zekerheid te verkrijgen over de
parlementaire goedkeuring?
9
Hoe denkt u uw eis dat IJsland de
miljardenleningen moet terugbetalen
kunt inbrengen, binnen het strikte
kader van die toetredingscriteria?
10
Vergroot de keuze om de aanvraag
van IJsland niet te blokkeren dan wel
voorlopig niet in behandeling te
nemen niet het gevaar van de
«salami-taktiek» die telkens wordt
toegepast bij EU-toetredingen, terwijl
het niet in behandeling nemen van
een aanvraag een probaat middel is
om aspirant lidstaten tot meer
inschikkelijkheid te dwingen?
11
Is het waar dat Albanië te kennen is
gegeven dat bij een volgende
bijeenkomst van de RAZEB de
aanvraag wordt erkend, teneinde de
indruk weg te nemen dat IJsland zou
worden voorgetrokken op de Balkan?
Is het eveneens waar dat het
Zweedse voorzitterschap nu reeds,
bij monde van de minister van
Buitenlandse Zaken, heeft
aangekondigd versnelling van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7611

toetredingsproces voor de Balkan te
willen nastreven?

2
Zie antwoord op vraag 5.

12
Deelt u de mening dat de
geloofwaardigheid van de EU
wederom in het geding is, maar ook
de geloofwaardigheid van een
aspirant lidstaat, indien niet eerst
zekerheid is verkregen over de
terugbetaling van miljardenleningen?

3
In de Raad Algemene Zaken en
Externe Betrekkingen (RAZEB) van
27 juli jl. is niet ter sprake gebracht
dat IJsland mogelijk richtlijnen heeft
overtreden. Wel is benadrukt dat de
Nederlandse regering van mening is
dat IJsland zijn verplichtingen onder
het verdrag inzake de Europese
Economische Ruimte volledig moet
nakomen. De beantwoording van de
juridische vraag naar mogelijke
discriminatie van spaarders, hangt
sterk samen met de juridische
duiding van wat er precies in IJsland
is voorgevallen en wat daarbij van de
IJslandse staat kan en kon worden
verwacht. De spaarders dienen,
indien zij menen dat er op
onrechtmatige wijze gediscrimineerd
wordt, in contact te treden met de
IJslandse autoriteiten. Daarbij geldt
dat zij deze vraag desgewenst
vervolgens ook aan de IJslandse
rechter kunnen voorleggen.
Afhankelijk van de te kiezen
rechtsingang en het verloop van de
procedure lijkt het ook denkbaar dat
er een rol zou zijn voor de Europese
rechter.

13
Waarom heeft u besloten om de
Nederlandse positie te laten
verwoorden door de Nederlandse
Permanente Vertegenwoordiger te
Brussel, gegeven de enorme politieke
weerstand die Nederland telkens
oproept bij de rest van de lidstaten in
de Raad en Europese Commissie,
wier consequente gebrek aan wil
tot strenge handhaving van de
toetredingscriteria, hun dedain voor
de geloofwaardigheid van de Unie
inzake uitbreidingen en de veelvuldig
beleden steun voor verdere
toetredingen, Nederland voortdurend
in een geïsoleerde positie brengt?
14
Erkent u dat u er tot nu toe niet in
bent geslaagd om of het nu gaat
om recente, voorgenomen of
toekomstige uitbreidingen de rest van
Europa tot meer strengheid te
bewegen, ondanks het feit dat
Nederland de Kopenhagen-criteria,
het zgn. «absorptiecriterium» en de
uitbreidingsafspraken, die door de
Raad al in december 2006 werden
gemaakt, allemaal in het nieuwe
Verdrag van Lissabon heeft weten
vast te leggen?
15
Weet u dat recentelijk de Finse
minister van Buitenlandse Zaken
Nederland psychotherapie heeft
voorgeschreven? Denkt u dat
groepstherapie, over de wijze van
omgang met de EU-uitbreiding niet
meer uitkomst kan bieden voor de
EU-ministers van Buitenlandse
Zaken?
1

NRC Handelsblad, 27 juli 2009.

Antwoord
Antwoord van minister Verhagen
(Buitenlandse Zaken) en
staatssecretaris Timmermans
(Buitenlandse Zaken) (ontvangen
27 augustus 2009)

4
Zie antwoord op vraag 5.
2, 4 en 5
De Nederlandse regering is van
mening dat de EU de IJslandse
aanvraag dient te behandelen als
andere lidmaatschapsaanvragen. Dit
houdt in dat IJsland aan alle gestelde
criteria moet voldoen voordat sprake
kan zijn van eventuele toetreding tot
de Europese Unie.
Nederland staat in beginsel positief
tegenover de ambities van IJsland
om lid te worden van de EU, omdat
het IJsland beschouwt als een
gelijkgezinde partner (onder andere
in NAVO, Raad van Europa en
VN-kader), die belangrijke Europese
waarden met Nederland deelt.
Daarnaast heeft IJsland via zijn
deelname aan de Europese
Economische Ruimte (EER) en van de
Schengenzone reeds tweederde deel
van de Europese wetgeving
overgenomen.
Nederland heeft in de Raad van
27 juli jl. ingestemd met het verzoek
aan de Europese Commissie om een
advies te schrijven over de IJslandse

lidmaatschapsaanvraag, in EU-jargon
«avis». Deze avis-aanvraag is geen
onomkeerbare stap, het is slechts een
verzoek om advies. Op basis van dit
«avis» zal worden besloten of IJsland
de status krijgt van kandidaat-lid.
Wanneer deze vraag voorligt, zal
Nederland zwaar laten meewegen of
IJsland op dat moment op
bevredigende wijze invulling geeft
aan zijn verplichtingen onder het
depositogarantiestelsel.
Nederland heeft in de Raad van
27 juli jl. benadrukt dat IJsland niet
kan toetreden totdat het volledig
voldoet aan Europese regelgeving.
De leenovereenkomst die IJsland met
Nederland heeft afgesloten vloeit
voort uit de verplichting van IJsland
om spaarders een minimumgarantie
te bieden op grond van de Europese
richtlijn depositogarantiestelsels. De
overeenkomst geeft uitvoering aan
deze internationale verplichting.
Nederland heeft ook de verwachting
uitgesproken dat de Europese
Commissie in haar advies aandacht
besteedt aan de naleving van
EER-wet- en regelgeving in het
algemeen, en in het bijzonder
de richtlijn inzake
depositogarantiestelsels.
Eurocommissaris Rehn zegde tijdens
de Raad van 27 juli jl. toe dat de
Commissie in haar avis zal ingaan op
de wijze waarop IJsland zijn
bestaande verplichtingen uit hoofde
van de EER naleeft, en dat het
Icesave-akkoord een belangrijk aspect
hiervan is.
In het telefoongesprek van minister
Verhagen met de IJslandse minister
van Buitenlandse Zaken op 21 juli jl.
heeft minister Verhagen dan ook
gesteld dat goedkeuring van de
Icesave-leenovereenkomst het
IJslandse toetredingstraject
aanzienlijk zou vergemakkelijken.
Dit laatste werd ook door
Eurocommissaris Rehn tijdens de
Raad van 27 juli jl. uitdrukkelijk
erkend.
6
Van haast van de kant van de
EU-ministers van Buitenlandse Zaken
is geen sprake. De procedure
voor een ontvangen
lidmaatschapsaanvraag (in dit geval
van IJsland) is volledig gevolgd,
hoewel er inderdaad verschil in
snelheid van behandeling is met
andere aanvragen.

1
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7612

Het IJslandse parlement besloot in de
week van 20 juli om de discussie
over een akkoord over de
leenovereenkomst (met Nederland)
uit te stellen. De discussie werd
hervat in de week van 3 augustus.
7
Een element dat in de beoordeling
van de toetredingsaanvraag een rol
zal spelen is de vraag in hoeverre
IJsland bereid is alle Europese
regelgeving na te leven en te
implementeren. Dit aspect zal
inhoudelijk aan de orde komen in
mogelijke vervolgstappen in de
richting van toetreding.
8
Het is van belang dat het IJslandse
parlement op korte termijn zijn
instemming geeft. Dit zowel vanuit
het perspectief van een verder
vervolg op de toetredingsaanvraag,
als vanuit het meer algemene
perspectief dat IJsland op deze
manier de gehele financiële wereld
toont dat het zich aan zijn
internationale verplichtingen zal
houden.
Nederland zal de Commissie bij het
opstellen van het avis herinneren aan
haar toezegging zoals weergegeven
in de tweede alinea van het antwoord
op vraag 5.
Het is niet bekend op welke termijn
het IJslandse parlement een besluit
zal nemen. Nederland volgt deze
kwestie in IJsland op de voet.
9
De verplichting tot vergoeding
van de Icesave-spaarders tot
20.887 euro onder het IJslandse
depositogarantiestelsel vloeit
voort uit de richtlijn inzake
depositogarantiestelsels. Deze
richtlijn is onderdeel van het «acquis
communautaire» van de Europese
Unie. IJsland dient volgens de
toetredingscriteria het volledige
acquis te hebben overgenomen bij
toetreding en daarom dus ook aan de
verplichtingen onder de richtlijn
inzake depositogarantiestelsels te
hebben voldaan.
10
Zie het antwoord op vraag 5, 6 en 7.
11
Nee. In de Raadsconclusies wordt
uitdrukkelijk verwezen naar de
hernieuwde consensus inzake
uitbreiding, zoals vastgelegd door de
Europese Raad van december 2006,
en het beginsel dat elk land dat een
toetredingsaanvraag indient op zijn

eigen merites wordt beoordeeld.
Voorts wordt het Europese
perspectief van de landen in de
Westelijke Balkan in herinnering
gebracht en wordt opgemerkt dat de
Raad zal terugkomen op de Albanese
toetredingsaanvraag wanneer de
Albanese verkiezingsprocedure is
afgesloten.
Het Zweedse voorzitterschap is zich
terdege bewust dat verdere invulling
van bovengenoemd perspectief van
de landen in de Westelijke Balkan
afhankelijk is van de mate waarin
deze landen voldoen aan de in dit
kader afgesproken criteria.

waarbij het voldoen aan de criteria
leidend is. Dit houdt eveneens in dat
het tempo van de uitbreiding ook
afgestemd dient te zijn op de
capaciteit van de Unie om nieuwe
leden op te nemen. Nederland zal
zich een strenge maar rechtvaardige
partner in het uitbreidingsproces
blijven betonen.
15
Deze uitspraak berust op een
misverstand. Minister Verhagen heeft
zijn Finse collega hierover reeds
gesproken. Deze heeft hem verzekerd
verkeerd geciteerd te zijn.

12
Nee. Conform de geldende
verdragsbepalingen is de Commissie
gevraagd een advies op te stellen
waaruit moet blijken of IJsland
voldoet aan criteria om een
kandidaat-lidstaatstatus te krijgen.
Het advies zal eveneens ingaan op
nakoming van de EER-verplichtingen
zoals reeds in het antwoord op vraag
5 is gesteld. De geloofwaardigheid
van de EU is niet in het geding,
omdat een vraag om advies aan de
Commissie op geen enkele wijze
vooruit loopt op het advies zelf, laat
staan op de oordeelvorming over dat
advies.
13
De Permanente Vertegenwoordiger te
Brussel is formele vervanger in de
Raad en zeer wel toegerust om het
Nederlandse standpunt gedurende de
Raad te verwoorden. Het door u
geschetste beeld van enorme
politieke weerstand die Nederland
telkens zou oproepen bij de rest van
de lidstaten in de Raad en Europese
Commissie herkennen wij niet.
14
Nee. De Nederlandse regering is
van oordeel dat een consistente
implementatie van de EU
uitbreidingsstrategie die in december
2006 door de Europese Raad werd
aanvaard in de relatie met zowel de
kandidaat-lidstaten als de potentiële
kandidaat-lidstaten belangrijker is
dan ooit. Uitgangspunt van deze
strategie is dat het tempo van
toenadering tot de EU afhankelijk is
van de mate waarin de noodzakelijke
hervormingen in de individuele
landen worden doorgevoerd. Ieder
land wordt op zijn eigen merites
beoordeeld. Deze strategie wordt ook
in de praktijk toegepast.
Nederland kent een transparant en
consequent uitbreidingsbeleid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7613