Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3454
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Minister van Financiën
over het omzeilen van regels door cryptobedrijven (ingezonden 21 juni 2022).
Antwoord van Minister Kaag (Financiën) (ontvangen 7 juli 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Buitenlandse cryptobeurzen tarten Nederlandse partijen door regels te omzeilen?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat het onwenselijk is dat buitenlandse cryptobedrijven producten aanbieden op de Nederlandse markt zonder toezichtsregistratie?
Antwoord 2
Volgens de Wet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering
(Wwft) moet eenieder die in of vanuit Nederland beroeps- of bedrijfsmatig
diensten voor het wisselen tussen virtuele valuta en fiduciaire valuta en/of
bewaarportemonnees aanbiedt zich bij DNB registreren.2 Ik vind het
belangrijk dat partijen zich aan de wet houden.
Vraag 3
Kunt u een inschatting geven van het aantal buitenlandse cryptobedrijven dat
geen toezichtsregistratie heeft, maar de facto wel producten aan de Nederlandse consument aanbiedt?
Antwoord 3
Bij de handhaving van illegale partijen is DNB afhankelijk van de signalen die
zij ontvangt over het vermeend illegaal aanbieden van cryptodiensten. Het
ontvangen van een signaal wil niet direct zeggen dat er sprake van is van het
aanbieden van producten door een bedrijf zonder registratie. Indien het
vermoeden bestaat dat een cryptodienstverlener niet aan de registratieplicht

1
2

ah-tk-20212022-3454
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Het Financieele Dagblad, 19 juni 2022.
Artikel 23b van de Wwft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

voldoet start DNB een zaak. Volgens de ZBO-verantwoording 2021 ontving
DNB vanaf mei 2020 signalen over 36 vermeende overtreders, waarbij in 18
gevallen een zaak is gestart en in 12 gevallen het signaal beoordeeld is maar
besloten is geen opvolging te geven.3 Zes signalen werden bij publicatie van
de verantwoording nog beoordeeld. Van de 18 signalen waarbij een zaak is
gestart waren ten tijde van de publicatie van de ZBO-verantwoording 2021
14 zaken gesloten omdat de overtreding was beëindigd, liepen twee zaken
nog en DNB is in twee gevallen tot handhaving overgegaan.
Vraag 4
Klopt het dat het in Nederland aanbieden van producten door buitenlandse
cryptobedrijven zonder toezichtsregistratie raakt aan de effectiviteit van het
bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 4
Het klopt dat het moeilijker is witwassen en terrorismefinanciering te
bestrijden als partijen die crypto-wisseldiensten en bewaarportemonnees in
Nederland aanbieden in strijd met de wetgeving zich niet registreren bij de
toezichthouder. Crypto’s worden in veel gevallen gekenmerkt door een hoge
mate van anonimiteit en maken het mogelijk om anoniem transacties uit te
voeren, waardoor transacties verborgen kunnen worden gehouden. Aanbieders van diensten voor het wisselen tussen virtuele valuta en fiduciaire
valuta, alsook aanbieders van bewaarportemonnees spelen een belangrijke
rol bij het binnen brengen van crypto’s in het financiële stelsel. De verplichting voor aanbieders van dergelijke diensten om zich te registeren biedt de
mogelijkheid zicht te krijgen op de maatregelen en procedures die zij treffen
om onderzoek naar hun cliënten te doen en ongebruikelijke transacties bij de
FIU-Nederland te melden. Als aanbieders van dergelijke diensten niet
geregistreerd zijn kan de toezichthouder niet goed controleren of zij zich
houden aan de verplichtingen uit de Wwft, zoals de eisen t.a.v. cliëntonderzoek en de eisen om ongebruikelijke transacties te identificeren en te melden
bij de daarvoor bedoelde instantie(s). Daardoor is het moeilijker witwassen en
terrorismefinanciering te bestrijden en daarom bestaat ook de wettelijke
plicht om te registreren.
Vraag 5
Klopt het dat buitenlandse cryptobedrijven die producten aanbieden aan
Nederlandse consumenten, maar niet actief de Nederlandse markt opgaan
om te adverteren en/of een Nederlandse website hebben en/of Nederlandse
betaalmogelijkheden, niet per definitie actief diensten in Nederland aanbieden
en dus niet per se een toezichtsregistratie nodig hebben?
Antwoord 5
Buitenlandse bedrijven moeten in alle gevallen waarin beroeps- of bedrijfsmatig wisseldiensten en/of bewaarportemonnees in of vanuit Nederland
worden aangeboden een registratie bij DNB hebben. Wel is het zo dat als
Nederlandse klanten zelf actief aanbieders in het buitenland kunnen opzoeken
zonder dat deze hun diensten gericht op Nederlandse klanten actief aanbieden. In de memorie van toelichting bij de implementatiewet wijziging vierde
anti witwasrichtlijn4 is aan de hand van een arrest van het Hof van Justitie
van de Europese Unie additionele duiding gegeven over wanneer over een
dergelijk aanbieden in of vanuit een lidstaat kan worden gesproken.5
Samengevat komt het erop neer dat een aanbieder een duidelijke wil moet
hebben commerciële betrekkingen aan te knopen met een klant in een of
meerdere andere lidstaten dan waar de aanbieder gevestigd is. Het simpele
feit dat een internetsite toegankelijk is vanuit Nederland is, is bijvoorbeeld
niet voldoende om te spreken van een wil tot het aangaan van dergelijke
betrekkingen.
Het Hof van Justitie geeft in haar arrest ook een niet-limitatieve lijst van
voorbeelden die in onderling verband beschouwd bewijs kunnen leveren dat

3

De Nederlandsche Bank: ZBO-verantwoording 2021.
Kamerstuk 35 245, nr. 3 (memorie van toelichting).
5
HvJ EU 7 december 2010, gevoegde zaken C-585/08, Pammeren C-144/09, Alpenhof, (n.n.g.),
ECLI:EU:C:2010:740.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

een partij wel een wil heeft commerciële betrekkingen aan te knopen. Enkele
in de memorie van toelichting genoemde voorbeelden daarvan zijn het feit
dat de aanbieder een zoekmachinedienst (zoals Google) betaalt om advertenties te laten zien in andere of meerdere lidstaten, of dat de aanbieder op zijn
website reviews van klanten uit andere lidstaten laat zien. Andere aspecten
die relevant kunnen zijn, zijn bijvoorbeeld het internationale karakter van de
dienst, het feit dat de website in een andere taal kan worden geraadpleegd of
het feit dat met andere munteenheden kan worden betaald. DNB kijkt bij het
toezicht daarnaast bijvoorbeeld – maar niet uitsluitend – naar elementen als
de mogelijkheid om de website in de Nederlandse taal te raadplegen,
advertenties in Nederlandse media of op Nederlandse websites, een
betaalmogelijkheid die exclusief gericht is op Nederlandse consumenten
(iDEAL) of het gebruik van social mediakanalen of -groepen die specifiek op
Nederlandse consumenten gericht zijn.
Uit bovenstaande blijkt dat meerdere factoren relevant kunnen zijn bij het
bepalen van een antwoord op de vraag of een aanbieder zich richt op de
Nederlandse markt. Per geval of per aanbieder zal DNB moeten bepalen of dit
het geval is.
Vraag 6
Bent u van mening dat alle cryptobedrijven die producten aanbieden aan de
Nederlandse markt, een toezichtsregistratie zouden moeten hebben van De
Nederlandsche Bank (DNB)? Bent u het ermee eens dat de formulering in de
wet, waarbij buitenlandse bedrijven zonder toezichtsregistratie niet actief
diensten mogen aanbieden in of vanuit Nederland, op dit punt op dit moment
ruimte laat voor een grijs gebied?
Antwoord 6
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 2 moeten alle bedrijven die
cryptodiensten aanbieden op de Nederlandse markt, of vanuit Nederland
actief zijn, een registratie hebben conform de eis in de Wwft (artikel 23b). Bij
het aanbieden hoort wat mij betreft ook, in lijn het arrest van het Hof van
Justitie zoals genoemd in vraag 5, dat sprake is van een wil tot het aangaan
van commerciële betrekkingen met Nederlandse klanten. Er zijn mede dankzij
het arrest van het Hof van Justitie en de lijst met niet-limitatieve factoren
alsook de diverse overige elementen waar DNB naar kijkt voldoende
handvatten om te bepalen of een aanbieder van cryptodiensten zijn diensten
daadwerkelijk aanbiedt op de Nederlandse markt. Per geval of per aanbieder
zal DNB moeten bepalen of dit het geval is.
Vraag 7
Bent u bereid de wet op dit punt te verhelderen? Of bent u in ieder geval
bereid aan DNB te vragen een beschouwing te geven op welke punten
aanpassing van wetgeving hen zou kunnen helpen op dit punt actiever
toezicht te houden?
Antwoord 7
Er vindt momenteel al actief toezicht plaats door DNB op de wettelijke
vereisten, waaronder de verplichting tot registratie. Volgens de ZBOverantwoording 2021 heeft DNB sinds de invoering van de registratieverplichting 36 signalen van vermeende overtredingen ontvangen. In 18 gevallen is
een zaak gestart (zie ook het antwoord op vraag 3).
In de verordening markten in crypto-activa (MiCA) worden bepalingen
opgenomen die zich richten op het aanbieden van diensten door cryptodienstverleners van buiten de Europese Unie. In het triloogakkoord, waarover
op 30 juni jl. overeenstemming is bereikt, is naar het model van de herziene
richtlijn markten in financiële instrumenten (MiFID II)6, opgenomen dat
partijen van buiten de Europese Unie diensten mogen verlenen waarbij een
klant uitsluitend zelf het initiatief tot het afnemen van de dienst heeft
genomen. Indien een klant een dienst afneemt mag de dienstverlener van

6

Artikel 42 van Richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014
betreffende marketn voor financiële instrumenten en tot wijziging van Richtlijn 2022/92/EG en
Richtlijn 2011/61/EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

deze gelegenheid ook geen gebruik maken van de mogelijkheid de klant te
wijzen op andere diensten.
Om toezichthouders te ondersteunen in de bepaling wanneer er wel of geen
sprake is van dienstverlening exclusief op initiatief van de klant stelt het
triloogakkoord voor MiCA dat ESMA richtsnoeren zal ontwikkelen wanneer
een dienstverlener gevestigd buiten de Europese Unie geacht wordt diensten
aan te bieden aan in de Unie gevestigde klanten (artikel 53b paragraaf 3 van
het Raadscompromis). De verwachting is dat de relevante Nederlandse
toezichthouder via ESMA actief zal zijn betrokken bij het opstellen van deze
richtsnoeren.
Vraag 8
Vindt u, omdat u heeft aangegeven dat cryptos een zeer volatiel product
zijn, dat investeringen in cryptos in wetgevingstechnische zin gecategoriseerd zouden moeten worden als gokken, omdat cryptovaluta geen onderliggende economische waarde hebben? Wat zou investeren in cryptos niet
puur gokken maken?
Antwoord 8
Crypto’s zijn zeer volatiele producten, waarbij mensen grote risico’s lopen en
in korte tijd hun inleg kunnen kwijtraken. Ik heb dit ook benadrukt in
antwoorden op eerdere schriftelijke vragen.7
In 2018 heeft de Kansspelautoriteit vastgesteld dat crypto’s niet zijn aan te
merken als kansspel.8 Bij gokken zoals bij het organiseren van een kansspel is
sprake van het gelegenheid geven aan deelnemers mede te dingen naar
prijzen of premies, waarbij de aanwijzing der winnaars geschiedt door enige
kansbepaling waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende
invloed kunnen uitoefenen (zie ook artikel 1a van de wet op de kansspelen).
De Kansspelautoriteit concludeerde dat de waarde van crypto’s tot stand
komt door vraag en aanbod op de markt.
Vraag 9
Wat is de overweging om gokreclames wel aan banden te leggen maar
cryptoreclames (via Europese regelgeving) niet, dat wil zeggen: u heeft op dit
punt eerder enkel naar de verordening markten in crypto-activa (MiCA)
verwezen9? Wat is hierbij het specifieke argument? Dat we dit in Europees
verband zouden moeten regelen?
Antwoord 9
Voor de plannen omtrent een verbod op ongerichte reclame bij kansspelen
heeft de Minister voor Rechtsbescherming u op 17 maart jl. geïnformeerd.10
Zoals aangegeven bij vraag 8 zie ik investeren in crypto’s weliswaar als zeer
risicovol, maar zijn crypto’s niet aan te merken als gokken in de zin van een
kansspel.
Ik vind het belangrijk dat regels worden gesteld aan reclames voor crypto’s.
Gezien het grensoverschrijdende karakter van crypto’s is regulering van
reclame op Europees niveau het meest effectief. In de MiCA-verordening, die
beoogt consumenten beter te beschermen tegen de risico’s van crypto’s,
worden regels gesteld aan reclame-uitingen t.a.v. crypto’s. MiCA stelt
vergelijkbare eisen aan aanbieders van crypto’s en crypto-diensten als de
eisen die op dit moment gelden voor reclame-uitingen van financiële
dienstverleners op grond van de Wet op het financieel toezicht. Communicatie gerelateerd aan marketing moet op grond van MiCA eerlijk, duidelijk en
niet misleidend zijn. Dit geldt ook voor de manier waarop deze partijen,
bijvoorbeeld via sociale media, adverteren. Ook moet duidelijk gecommuniceerd worden dat het om een reclame-uiting gaat. Toezichthouders krijgen
daarbij de bevoegdheid om reclame-uitingen te verbieden of tijdelijk aan te
houden als bovengenoemde eisen zijn geschonden. Op 30 juni jl. is er in de
trilogen een akkoord op hoofdlijnen bereikt over MiCA, vervolgens zal het
nationale implementatietraject starten.

7

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1531.
https://kansspelautoriteit.nl/nieuws/2018/januari/kansspelautoriteit-1/.
9
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1531.
10
Kamerstuk 24 557, nr. 193.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 10
Bent u dan ook bereid voor een Europees reclameverbod te pleiten? Of juist
niet, omdat het karakter van investeren in cryptos substantieel anders is dan
puur gokken? En als dat zo is, wat maakt investeren in cryptos dan niet
gokken? Of zijn hier andere argumenten voor?
Antwoord 10
Zoals ik in antwoord op vraag 8 aangeef, zijn crypto’s niet aan te merken als
gokken in de zin van een kansspel. Desalniettemin blijf ik benadrukken dat
cryptoprijzen extreem volatiel zijn en mensen in korte termijn een groot
gedeelte van hun inleg, of ook hun volledige inleg, kunnen verliezen.
De inzet van het kabinet t.a.v. MiCA is door het vorige kabinet vastgesteld in
een BNC-fiche, dat met uw Kamer is gedeeld en is besproken in een
schriftelijk overleg en in het commissiedebat financiële markten van 10 juni
2021. De Raad heeft op 24 november 2021 een Raadsakkoord gesloten,
waarmee Nederland heeft ingestemd. Er is inmiddels op 30 juni jl. met het
Europees Parlement en de Commissie een akkoord op hoofdlijnen bereikt in
de trilogen.
Op nationaal niveau werk ik aan een voorlichtingscampagne, specifiek gericht
op jongeren, om hen bewust te maken van de risico’s die bij het kopen van
crypto’s komt kijken. Deze campagne gaat na de zomer van start. Hierbij is
het doel om mensen die crypto’s willen kopen bewuster te maken van de
risico’s die zij lopen, waaronder met name de invloed van reclame en
influencers.
Vraag 11
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden binnen drie weken retour
zenden?
Antwoord 11
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5