Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

664
Vragen van het lid Brekelmans (VVD) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het alleen schriftelijk beoordelen van asielaanvragen
(ingezonden 1 september 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 19 december 2023).
Vraag 1 en 2
Hoe beoordeelt u het feit dat Nederland waarschijnlijk het enige EU-land is
dat gebruikt maakt van schriftelijk horen?1
Gegeven dat u binnen de EU naar zoveel mogelijk eenheid van asielbeleid
streeft, kunt u in deze context toelichten waarom Nederland het enige land is
waarbij schriftelijk horen wordt toegepast?
Antwoord 1 en 2
Voor zover mij bekend wordt schriftelijk horen niet op structurele wijze in
andere lidstaten toegepast. Het is daarbij wel goed te melden dat schriftelijk
horen onder voorwaarden kan binnen de EU-regelgeving. Zoals uw Kamer
bekend is de inzet van het kabinet een migratiebeleid in overeenstemming
met dat van andere EU-lidstaten. Echter, gelet op de huidige situatie met
hoge voorraden, lange doorlooptijden en de druk op de opvang zag de IND
zich genoodzaakt om deze maatregel toe te passen om de druk op de
asielketen te verminderen.
Het schriftelijk horen is een door de IND ingerichte procedure die gelet op de
hoge instroom en werkvoorraad noodzakelijk was om de productie te kunnen
verhogen. Het ging hier met nadruk om een tijdelijke maatregel voor een
afgebakende groep. (Zie ook antwoord op vraag 9)
Vraag 3
Waarop baseert u de stelling dat de mogelijkheid tot schriftelijk gehoor niet
heeft geleid tot het aantrekkelijker maken van Nederland voor asielzoekers?
Antwoord 3
Het schriftelijk horen is een van de maatregelen die de IND neemt om op een
efficiënte wijze versneld te beslissen op asielaanvragen van vreemdelingen
met de Syrische en Jemenitische nationaliteit. Of dit mogelijk leidt tot een

1

ah-tk-20232024-664
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Aanhangsel van de handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 3210.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

hogere instroom naar Nederland is niet vast te stellen. Zoals aangegeven in
de beantwoording van april 2023 jl.2 en ook nu heb ik geen aanwijzingen dat
daar sprake van is. Voor een onderbouwing van deze stelling verwijs ik
verder naar de beantwoording van vraag 7.
Vraag 4
Aangezien doorvragen niet mogelijk is tijdens een schriftelijk gehoor, hoe
beoordeelt u de betrouwbaarheid van dit proces? Wat zijn hiervan de risico’s?
Antwoord 4
Het schriftelijk horen binnen het project Bespoediging Afdoening Asiel (hierna
BAA) dit project ziet uitsluitend op asielaanvragen van vreemdelingen met de
Syrische en Jemenitische nationaliteit. Dit zijn nationaliteiten waarbij het
inwilligingspercentage op basis van het landenbeleid hoog is, ook indien wel
fysiek gehoord wordt.
Zoals aangegeven in de beantwoording van april 2023 jl. zijn er diverse
waarborgen ingebouwd om risico’s te ondervangen. Zo besteedt de IND
aandacht aan het onderkennen van signalen zoals artikel 1F Vluchtelingenverdrag (Vlv), nationale veiligheid, mogelijke redenen voor afwijzing, etc.
Wanneer er aanknopingspunten in het relaas zitten die maken dat de
aanvraag wellicht moet worden afwezen of dat er toch sprake is van
mogelijke veiligheidsrisico’s, dan zal de aanvrager alsnog de AA-procedure
doorlopen en gehoord worden door de IND binnen het project BAA. Ik
verwijs hierbij ook naar de beantwoording van vraag 6. In dat antwoord is het
percentage opgenomen van zaken die bij de selectie voor het schriftelijk
horen afvallen. Ook het percentage van zaken die bij de beoordeling na
deelname aan de schriftelijke procedure alsnog een fysiek gehoor krijgen,
omdat deze niet geschikt blijken te zijn voor een schriftelijke procedure, wordt
bij de beantwoording van vraag 6 vermeld.
Vraag 5
Hoeveel procent van asielaanvragen van Syriërs en Jemenieten via schriftelijk
horen wordt afgewezen?
Antwoord 5
Het is niet mogelijk een aanvraag af te wijzen na een schriftelijk gehoor.
Wanneer na het schriftelijk gehoor beoordeeld wordt dat er niet kan worden
ingewilligd wordt alsnog een fysiek gehoor afgenomen binnen het project
BAA. Op dit moment wordt minder dan 5% van de gehele caseload afgewezen.
Vraag 6
Bij hoeveel procent van de schriftelijke procedures besluit de Immigratie- en
Naturalisatiedienst (IND) alsnog een fysiek gehoor af te nemen om tot een
oordeel over de asielaanvraag te komen?
Antwoord 6
Uit interne monitoring van het project blijkt dat in de selectie voorafgaand
aan het schriftelijk horen circa 30% niet geschikt wordt bevonden om
schriftelijk te horen. Redenen hiervoor kunnen zijn analfabetisme, medische
problemen, een complex motief of andere inhoudelijke redenen, indicaties
artikel 1F Vluchtelingenverdrag, nationale veiligheid of openbare orde. Ook
blijkt dat in circa 30% van de zaken waarin de vreemdeling heeft deelgenomen aan de schriftelijke procedure de IND alsnog om inhoudelijke redenen
besloot een nader gehoor af te nemen. In slechts enkele gevallen betroffen
dit zaken waarbij duidelijkheid gegeven diende te worden op indicaties 1F
Vluchtelingenverdrag, nationale veiligheid of openbare orde. Alle zaken die
niet geschikt blijken voor het schriftelijk horen worden vervolgens via de
AA-procedure verder binnen het project BAA behandeld.

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 3210.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe heeft het aantal aanmeldingen van Syriërs en Jemenieten zich ontwikkeld sinds de invoering van schriftelijk horen? Hoe verhouden deze aantallen
zich tot de maanden daarvoor en dezelfde periode een jaar eerder?
Antwoord 7
Het aantal aanvragen van Syriërs en Jemenieten is licht gedaald. Verwezen
wordt naar bijlage 1 voor een overzicht van de instroom per maand vanaf
oktober 2021, een jaar voor de invoering, tot en met augustus 2023. Hierbij is
het van belang maandcijfers te vergelijken met dezelfde maand in het jaar
daarvoor vanwege seizoenseffecten.
Vraag 8
Hoe heeft het inwilligingspercentage van Syriërs en Jemenieten zich
ontwikkeld sinds de invoering van schriftelijk horen? Hoe verhouden deze
aantallen zich tot de maanden daarvoor en dezelfde periode een jaar eerder?
Antwoord 8
Het inwilligingspercentage van Syriërs en Jemenieten is nagenoeg gelijk
gebleven. Verwezen wordt naar bijlage 2 voor een overzicht van de inwilligingspercentages per maand vanaf oktober 2021, een jaar voor de invoering,
tot en met juni 2023.
Vraag 9
Deelt u de mening dat schriftelijk horen in spoor 4 zo snel mogelijk afgeschaft
moet worden? Zo ja, wanneer bent u bereid deze maatregel te nemen? Indien
nee, waarom niet?
Antwoord 9
In april heb ik uw Kamer geïnformeerd dat het voor de IND niet mogelijk is
het aantal beslissingen – met de huidige werkwijze en binnen de bestaande
kaders – zo te verhogen dat de instroom bijgehouden wordt of op de
werkvoorraad wordt ingelopen. Ik heb toen aangekondigd dat de IND
projectmatig ging inzetten op het efficiënt afhandelen van asielaanvragen van
Syriërs en Jemenieten die (ingevolge het gevoerde landgebonden beleid)
snel voor inwilliging in aanmerking komen.3
Inmiddels heeft de Tweede Kamer op 10 oktober jl. een motie van de leden
Brekelmans (VVD) en van den Brink (CDA) aangenomen waarin de regering
wordt verzocht om schriftelijk horen voor kansrijke asielzoekers af te schaffen
en ervoor te zorgen dat de IND bij kansrijke asielzoekers altijd een fysiek
nader gehoor afneemt. In de Kamerbrief «Diverse onderwerpen migratiebeleid» heb ik uw Kamer geïnformeerd dat de IND is gestopt met schriftelijk
horen binnen het project BAA. Bovengenoemde motie beschouw ik hiermee
als afgedaan.
Vraag 10
Bent u bereid alle vragen afzonderlijk en vóór het eerstvolgende commissiedebat over vreemdelingen- en asielbeleid te beantwoorden?
Antwoord 10
Het commissiedebat van 13 september jl. is komen te vervallen.

3

Kamerstuk 19 637, nr. 3100, 2022–2023, 24 mei 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3