Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 420

Emancipatiebeleid

Nr. 245 HERDRUK1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2016
Tijdens het algemeen overleg emancipatie met uw Kamer op 10 februari
jl. (Kamerstuk 30 420, nr. 243) is mij gevraagd naar de inzet van Nederland
bij de VN-commissie over vrouwenrechten (CSW). Hierbij wil ik uw Kamer
informeren over de Nederlandse inzet en de uitkomsten.
Algemeen
De CSW is een functionele commissie binnen de Economische en Sociale
Raad van de VN. Het is het belangrijkste internationale orgaan waar
VN-lidstaten jaarlijks de stand van zaken bespreken op het gebied van
vrouwenrechten en gendergelijkheid. Er worden in uitkomstdocumenten
afspraken gemaakt die nationaal beleid beïnvloeden en als grondslag
dienen voor vervolgresoluties, verdragen en nationale wetgeving.
Van 14 tot en met 24 maart 2016 vond de 60ste zitting van de CSW plaats.
Tijdens deze 60ste CSW stond de link tussen het Beijing Platform for
Action en de Substainable Development Goals (SDGs) centraal. Het
Koninkrijk werd vertegenwoordigd door mijzelf en door Minister Michelle
Hooyboer-Winklaar (Onderwijs, Gezinsbeleid en Leven Lang Leren) van
Aruba, Minister Ruthmilda Larmonie-Cecilia (Sociale Ontwikkeling, Arbeid
en Welzijn) van Curaçao, gevolmachtigd Minister Henriëtta Doran-York
van St. Maarten.
Als voorzitter van de Raad van de Europese Unie sprak ik dit jaar het
statement uit namens alle 28 lidstaten van de EU. Minister Ruthmilda
Larmonie-Cecilia sprak namens het Koninkrijk der Nederlanden het
statement uit.
In het EU statement noemde ik gendergelijkheid als centraal thema in de
2030 Agenda for Sustainable Development. De goals, targets en indica1

kst-30420-245
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Herdruk i.v.m. correctie in Kamerstuktitel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 420, nr. 245

1

toren moeten bijdragen aan de (economische) empowerment van
vrouwen en meisjes. Tegelijkertijd bevestigde ik namens de EU het belang
van de implementatie van het bestaande Beijing Platform for Action.
Minister Hooyboer-Winklaar had tijdens de openingssessie een Facetime
verbinding met verschillende klaslokalen op Aruba om leerlingen te laten
zien hoe het er bij de Verenigde Naties aan toe gaat.
Het statement dat Minister Ruthmilda Larmonie-Cecilia uitsprak namens
het Koninkrijk ging in op de verschillende manieren waarop genderongelijkheid tot uiting komt in de verschillende landen van het Koninkrijk en
hoe het Koninkrijk eensgezind een voorloper tracht te zijn bij het
tegengaan van deze ongelijkheid.
Als EU-voorzitter was Nederland tevens co-host van de EU-receptie
tijdens de CSW. De drukbezochte receptie werd bijgewoond door
EU-Ministers, ambassadeurs, delegatieleden, diplomaten en vertegenwoordigers van NGO’s. Ik hield de openingsspeech en daarna spraken
achtereenvolgens EU Commissaris Jourová en Executive Director van UN
Women, Phumzile Mlambo-Ngcuka. Uitwisseling tussen de Nederlandse
NGO’s en de Nederlandse delegatie vond ook op andere momenten
tijdens de CSW plaats. Tijdens een lunchbijeenkomst georganiseerd voor
het Nederlandse maatschappelijk middenveld gaven de NGO’s aandachtspunten mee aan de Nederlandse delegatie voor de onderhandelingen.
Prioritaire thema’s
Ik heb tijdens de CSW met name aandacht gevraagd voor thema’s die
voor Nederland prioriteit hebben: SRGR, rechten van LHBTI, (seksueel)
geweld tegen vrouwen en meisjes en aandacht voor de genderdimensie
in het migratiebeleid.
Op maandag 14 maart nam Nederland het initiatief om als co-voorzitter
van de LGBTI Core Group Core Group een lunch te organiseren op
ministersniveau. LGBTI is de internationale term voor lesbische vrouwen,
gay mannen, biseksuele mannen en vrouwen, transgender personen en
mensen met een intersekse conditie. In mijn openingswoord heb ik het
belang onderstreept ervoor te zorgen dat landen die een bijdrage willen
leveren aan het werk van de Core Group niet worden ontmoedigd door
het streven naar geografische balans in het lidmaatschap. Tijdens de
lunch werd daarnaast de stand van zaken besproken met betrekking tot de
Global LGBTI Conference, die Nederland samen met Uruguay organiseert
in Montevideo van 13 tot 15 juli.
Nederland organiseerde daarnaast samen met de EU en Oostenrijk het
side event «The elimination and prevention of all forms of violence
against women and girls: Why it matters for sustainable development».
Daar presenteerde ik mijn visie op (het tegengaan van) geweld tegen
vrouwen en meisjes. Ik benadrukte de link tussen economische zelfstandigheid enerzijds en het tegengaan van huiselijk geweld anderzijds. Dit
heeft gevolgen voor beleid: om geweld tegen vrouwen te voorkomen en
tegen te gaan moeten we zorgen dat vrouwen financieel voor zichzelf
kunnen zorgen. In dit kader presenteerde ik een good practice uit
Nederland: bij «De Nieuwe Toekomst» worden slachtoffers van huiselijk
geweld ondersteunt bij het vinden van betaald werk. De resultaten van het
project zijn veelbelovend.
Andere sprekers tijdens het side-event waren Minister Gabriele HeinischHosek van Oostenrijk, Věra Jourová (EU Commissaris), Alejandra Negrete
(nationale commissaris VAW, Mexico) en Iratxe García Pérez (voorzitter
comité vrouwenrechten en gendergelijkheid, Europees Parlement).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 420, nr. 245

2

Dit thema heb ik tevens aangekaart tijdens een speciale bijeenkomst voor
alle EU bewindslieden voor gendergelijkheid. Op mijn uitnodiging hebben
we gesproken over «Combating violence against women and sexual
harassment in public spaces». Het doel van de bijeenkomst was het
informeel delen van visie op (het debat over) seksueel geweld tegen
vrouwen, naar aanleiding van de recente gebeurtenissen in Europese
steden.
Tijdens deze bijeenkomst met de EU Ministers stond daarnaast het thema
«Improving the situation of female asylum seekers, refugees and
migrants» op de agenda. Het betrof een verkennend gesprek over de
genderdimensie van de migratieproblematiek. Tijdens mijn inleiding heb
ik aandacht gevraagd voor de kwetsbare positie van vrouwelijke vluchtelingen. Meisjes en vrouwen zijn minder vaak in de gelegenheid om het
land te ontvluchten en blijven vaker achter in conflict gebieden of
vluchtelingenkampen. Vrouwelijke vluchtelingen ondervinden specifieke
problemen tijdens de tocht, bijvoorbeeld in verband met borstvoeding,
menstruatie of zwangerschap. Ook lopen vrouwelijke vluchtelingen een
veel groter risico om slachtoffer te worden van (seksueel) geweld. Het
gesprek met de EU Ministers hierover was een goede stap voor het in
kaart brengen van de uitdagingen en good practices op het gebied van
gender mainstreaming van migratiebeleid.
Bilaterale gesprekken
Tijdens het officiële programma had ik verschillende bilaterale ontmoetingen met diverse collegaministers voor gendergelijkheid uit onder meer
Canada, Denemarken, Namibië, Zuid-Korea, Zweden, de Palestijnse
Gebieden en met EU Commissaris Jourová. Naast de inhoudelijke
CSW-gerelateerde onderwerpen en het uitwisselen van beleid, kwam in
sommige gesprekken daarbij ook de Nederlandse campagne voor de VN
Veiligheidsraad ter sprake.
Onderhandelingen uitkomstdocumenten
Naast het Ministeriële deel van de CSW vonden onderhandelingen plaats
over het uitkomstdocument (de agreed conclusions) en een aantal
resoluties. De belangrijkste teksten bij deze 60e CSW waren de agreed
conclusions over het prioriteitsthema «Women’s empowerment and its
link to sustainable development» en de resolutie over hiv/Aids.
Agreed Conclusions
Na een lang en moeizaam onderhandelingsproces zijn de agreed
conclusions aangenomen.
In de tekst is een consistente verwijzing naar vrouwen èn meisjes in de
context van mensenrechten en bij het tegengaan van discriminatie
opgenomen. Ook is er een sterke passage over het maatschappelijk
middenveld en door jongeren geleide organisaties overeengekomen.
Het is helaas niet gelukt om een referentie naar seksuele oriëntatie en
gender identiteit in de tekst te krijgen, mede omdat conservatieve
landengroepen niet bereid waren het onderwerp te bespreken.
Gelet op het krachtenveld en het feit dat het een uitkomstdocument
betreft dat met consensus wordt aangenomen, ben ik tevreden over het
resultaat. Op een aantal punten is de tekst minder ambitieus dan onze
inzet. Op een aantal andere punten hebben we echter voor het eerst
nieuwe, krachtige «agreed language» bereikt. Zo is over mannen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 420, nr. 245

3

jongens een paragraaf opgenomen dat zij niet enkel kunnen bijdragen aan
gendergelijkheid, maar daar zelf ook belang bij hebben.
Resolutie hiv/aids
De HIV/Aids resolutie die tweejaarlijks door SADC (Southern African
Development Community) wordt ingebracht in de CSW leidt traditiegetrouw tot moeizame onderhandelingen vanwege de raakvlakken met
gevoelige thema’s als seksuele en reproductieve rechten (SRGR),
seksualiteit en seksuele diversiteit en over de mensenrechten van
risicogroepen. Voor het eerst sinds 2010 is consensus bereikt over de
tekst. Deze tekst bevat een aantal belangrijke elementen, zoals een
compromis over de meest kwetsbare groepen voor Hiv-infectie, met
relatief sterke taal over progressieve seksuele voorlichting en een sterke
SRGR paragraaf in het preambule deel.
Conclusie en vervolg
De prioriteit voor mijn deelname aan de CSW was mijn inzet voor het
tegengaan van (seksueel) geweld tegen vrouwen. Dit naar aanleiding van
de gebeurtenissen begin dit jaar in Keulen en ook gegeven het actuele
vluchtelingenvraagstuk, waaruit blijkt dat extra aandacht voor de
kwetsbare positie van vrouwen en meisjes nodig is.
De dialoog die hierover tussen EU Ministers is gevoerd, wil ik samen met
de Europese Commissie voortzetten. Het implementeren van de Sustainabale Development Goals is net als bij het Beijing Platform for Action
ook een zaak van nationaal beleid en benadrukt niet alleen de noodzaak
om het emancipatiebeleid voor vrouwenrechten, gendergelijkheid en
LHBTI-ers nationaal voort te zetten, maar ook dat Nederland internationaal
zijn standpunt moet blijven uitdragen over SRGR en mensenrechten voor
vrouwen en meisjes en LHBTI-ers.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 420, nr. 245

4