Tweede Kamer der Staten Generaal
t.a.v. de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
Onderwerp:

Positionpaper t.b.v. rondetafelgesprek grensoverschrijdende samenwerking
d.d. 4 maart 2020
Gronau, 25 februari 2020

Inleiding
De grensoverschrijdende samenwerking in grensregio’s vormt de basis voor de Europese integratie.
Al meer dan 60 jaar zetten wij ons als EUREGIO ervoor in om de cohesie in onze regio te bevorderen.
Enerzijds vatten wij de integratie van het gebied letterlijk op en willen wij de fysieke contacten tussen
mensen vergemakkelijken en bevorderen. Te denken is hierbij bijvoorbeeld aan een grenzeloze
arbeidsmarkt en euregionale verkeersverbindingen, maar ook aan onderwijsprojecten en
cultuurevenementen. Wij streven daarbij in al onze werkzaamheden een 360 graden perspectief na.
Wij willen de euregionale belevingswerkelijkheid van de inwoners van de grensregio versterken zodat
zij zich bewust zijn van de vele voordelen die het leven in de grensregio met zich meebrengt.
Veel kunnen wij, samen met lokale, regionale en provinciale stakeholders, zelf doen. Om als
grensregio echter optimaal te kunnen functioneren en de negatieve effecten van de grens weg te
organiseren, hebben wij ook de steun van Den Haag, Berlijn, Düsseldorf en Hannover nodig. Alleen
zo kunnen wij het grote aantal grensoverschrijdende uitdagingen het hoofd bieden.
Wij begroeten het dan ook zeer dat de Nederlandse Rijksoverheid en de deelstaatregeringen van
Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen zich in toenemende mate inspannen voor de
grensoverschrijdende samenwerking. De governancestructuren die hieruit reeds zijn voortgevloeid –
met als concrete uitingen in NRW onder meer de Grenslandagenda en Grenslandconferentie – achten
wij dan ook van grote meerwaarde. Wij juichen het bijvoorbeeld toe dat het thema veiligheid (in het
bijzonder ondermijning) een hoge prioriteit op de grenslandagenda 2020 krijgt.
Inhoudelijke bouwstenen: arbeidsmarkt, mobiliteit en onderwijs
Het verheugt ons ook dat de zich steeds verder ontwikkelende samenwerkingsstructuren niet slechts
formaliteiten zijn, maar daadwerkelijk met inhoud worden gevoed. Onder meer op het gebied van de
grensoverschrijdende arbeidsmarkt heeft dit reeds geleid tot een structurele verankering van de
GrensInfoPunten langs de Nederlands-Duitse en de Nederlands-Belgische grens. Aan de Duitse kant
liggen toezeggingen vanuit NRW reeds voor– en wij hopen ook op een spoedig positief signaal uit
Niedersachsen over deelname in de financiering. Grenspendelaars kunnen dan nu én in de toekomst
gebruik blijven maken van vakkundige advisering op het gebied van werken, wonen en leren over de
grens. Dit neemt niet weg dat verschillen in wet- en regelgeving de drempel om in het buurland actief
te zijn nog steeds verhogen. Onder meer op het gebied van het belastingrecht geldt, dat het Duitse
“Kindergeld” door de Nederlandse belastingdienst niet als gezinsbijslag wordt erkend. Hierdoor
kunnen grote financiële nadelen ontstaan voor bijvoorbeeld alleenstaanden met kinderen die in
Nederland woonachtig zijn en werkzaam in Duitsland. Zij komen hierdoor namelijk niet in aanmerking
voor kindgebonden budget.
Niet alleen een transparante arbeidsmarkt vormt een belangrijke bouwsteen voor een functionele
grensregio, ook grensoverschrijdende verkeersverbindingen zijn hiervoor een belangrijke voorwaarde.
Dat is iets waar wij concreet als EUREGIO in investeren, samen met onze stakeholders. Zo voeren wij
actueel samen met de provincie Overijssel en het Zweckverband Nahverkehr Westfalen-Lippe (NWL)
een onderzoek uit naar een nieuwe grensoverschrijdende spoorverbinding tussen Münster (D) en
Zwolle (NL) om de stedelijke regio’s Zwolle, Twente en het Münsterland met elkaar te verbinden. Ook
hier geldt; veel kunnen wij zelf organiseren. Desalniettemin vragen wij om uw steun, onder meer waar
het gaat om onze lobby richting Brussel. Zo willen wij de Europese Commissie ertoe bewegen om het

tracé Münster-Zwolle op het Europese Comprehensive Network North Sea-Baltic Corridor te krijgen,
wat een belangrijke impuls voor deze grensoverschrijdende spoorverbinding zal betekenen.
Positief stemt ons ook de recente inzet van onze staatssecretaris om te investeren in jongeren die
leven in de grensregio. Wat ons betreft speelt daarin het onderwijs ook een rol en wij zijn dan ook
goed op weg om euregionaal onderwijs in onze grensregio te verankeren. Helaas is het zo dat de
status van het vak Duits onder druk staat. In oktober 2019 heeft uw Kamer de resultaten ontvangen
van Curriculum.nu. De resultaten zijn geformuleerd in bouwstenen en aanbevelingen. Met betrekking
tot de bouwsteen ‘Moderne Vreemde Talen (MVT)’ constateren wij dat er ruime aandacht is voor wat
genoemd wordt de “lingua franca”: het Engels. Alle andere talen worden in het voorstel als een
tweede MVT-categorie gezien, waarbij geen bijzondere aandacht wordt gegeven aan onze buurtalen.
Specifiek vragen wij daarom aandacht voor de situatie in het vmbo. We weten dat de (geografische)
mobiliteit van vmbo’ers ten opzichte van de havo- en vwo-scholieren gemiddeld lager is. In onze
grensregio maakt een goede beheersing van de buurtaal dus een groot verschil voor deze jongeren bij
het vinden van een baan in de eigen regio. Wij roepen dan ook op om het belang van buurtaal blijvend
te benoemen en de positie van het Duits op met name vmbo-scholen in onze grensregio in de
onderwijspakketten te verankeren.
Blijvend pionieren: grensoverschrijdende data en informatie
In de EUREGIO werd meer dan 60 jaar geleden de basis gelegd voor de regionale
grensoverschrijdende samenwerking. Ondanks succesvol langjarig bestaan willen wij geen genoegen
nemen met wat tot nu toe is bereikt. Wij willen ook in de komende jaren pionieren en op innovatieve
wijze vorm geven aan grensoverschrijdende samenwerking. Om dat te kunnen doen, willen wij in
grotere mate gebruik maken van grensoverschrijdende data. Wij verwelkomen de samenwerking
tussen het CBS, IT NRW en LSN op dit vlak dan ook zeer, in het bijzonder het recentelijk gelanceerde
portal met data over onder meer de grensoverschrijdende arbeidsmarkt. Dankbaar zijn wij voor het feit
dat onze regio op verzoek van het ministerie van BZK bij wijze van een usecase hebben mogen laten
zien welke toepassingen deze data kan bieden voor grensregio’s.
Tot slot
Met goede wil en motivatie komen wij een heel eind, maar zonder financiering kunnen wij onze
ambities helaas niet ten volle realiseren. Daarom maken wij dan ook dankbaar gebruik van Europese
financieringsprogramma’s waarvan INTERREG voor de Europese grensregio’s één van de
belangrijkste is. Momenteel lopen de voorbereidingen voor de nieuwe financieringsfase van
INTERREG VI. Of INTERREG ook in de toekomst zal passen bij de ambities van grensregio’s hangt
onder meer af van de mate waarin de EU-lidstaten in de loop van de huidige
begrotingsonderhandelingen in Brussel financiering ter beschikking zullen stellen. Wij drukken u dan
ook op het hart om u blijvend in te zetten voor adequate financiering en voldoende oog te houden voor
het belang van regionale besluitvormingsstructuren. Zo komen de Europese middelen de inwoners
van de Nederlands-Duitse en Nederlands-Belgische grensregio’s maximaal ten goede.