Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat (XII) voor het jaar 2022

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
1

Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

5

1.

Leeswijzer

6

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Planning Strategische Evaluatie Agenda
Overzicht risicoregelingen

9
9
30
32
33
37

3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9
3.10
3.11
3.12
3.13
3.14

Beleidsartikelen
38
Artikel 11 Integraal Waterbeleid
38
Artikel 13 Bodem en Ondergrond
54
Artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
59
Artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor
74
Artikel 17 Luchtvaart
84
Artikel 18 Scheepvaart en Havens
98
Artikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
107
Artikel 20 Lucht en Geluid
112
Artikel 21 Duurzaamheid
118
Artikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s
127
Artikel 23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie 141
Artikel 24 Inspectie Leefomgeving en Transport
147
Artikel 25 Brede Doeluitkering
151
Artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen
153

4.
4.1
4.2
4.3

Niet-beleidsartikelen
Artikel 97 Algemeen Departement
Artikel 98 Apparaatsuitgaven kerndepartement
Artikel 99 Nog Onverdeeld

158
158
161
164

5.
5.1
5.2

Begroting agentschappen
Agentschap Rijkswaterstaat
Agentschap Koninklijk Nederlands Meteorologisch
Instituut

165
165

Bijlagen
Bijlage 1: ZBO's en RWT's
Bijlage 2: Verdiepingshoofdstuk
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek
Bijlage 6: Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Bijlage 7: Overzichtsconstructie Milieu
Bijlage 8: Afkortingenlijst

180
180
182
207
247
259
271
272
276

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

2

6.

174

1 GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Verdeling geraamde uitgaven IenW-begrotingen 2022 (bedragen x € 1 mln.). Totaal 17.661,8 miljoen.
26. Deltafonds
26. Mobiliteitsfonds
25. Brede Doeluitkering
Beleid en ondersteuning
0

2.000

4.000

6.000

8.000

10.000

12.000

14.000

16.000

Figuur 2 Geraamde uitgaven 2022 verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.).
Totaal € 1.408,4 miljoen.
11. Integraal waterbeleid
13. Bodem en ondergrond
14. Wegen en verkeersveiligheid
16. Openbaar vervoer en spoor
17. Luchtvaart
18. Scheepvaart en Havens
19. Uitvoering Milieubeleid en
Internationaal
20. Lucht en Geluid
21. Duurzaamheid
22. Omgevingsveiligheid en milieurisico's
23. Meteorologie, seismologie en
aardobservatie
24. Handhaving en toezicht
97. Algemeen departement
98. Apparaatsuitgaven kerndepartement
99. Nog onverdeeld
0

50

100

150

200

250

300

350

400

Figuur 3 Geraamde ontvangsten 2022 verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.).
Totaal € 45,0 miljoen.
11. Integraal waterbeleid
14. Wegen en verkeersveiligheid
17. Luchtvaart
22. Omgevingsveiligheid en milieurisico's
24. Handhaving en toezicht
97. Algemeen departement
98. Apparaatsuitgaven kerndepartement
0

5

10

15

20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

25

30

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat/begro­
tingsstaten voor het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat/begrotingsstaten
opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie
van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van
de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld en worden de verplichtingen, ontvangsten en
uitgaven van verplichtingen kasagentschappen voor het onderhavige jaar
vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden
toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van
toelichting en wel in de paragraaf inzake de agentschappen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat

B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

4

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft drie begrotingen:
1. de beleidsbegroting (Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting),
2. de begroting van het Mobiliteitsfonds (Hoofdstuk A van de Rijksbe­
groting) en
3. de begroting van het Deltafonds (Hoofdstuk J van de Rijksbegroting).
Voor u ligt de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.
De twee fondsbegrotingen van IenW, het Mobiliteitsfonds en het
Deltafonds, worden gevoed vanuit de beleidsbegroting Hoofdstuk XII via
beleidsartikel 26 (Bijdrage Investeringsfondsen).
In de beleidsbegroting Hoofdstuk XII worden de uitgaven geraamd en
verantwoord voor de beleidsuitgaven van IenW, waaronder beleidsonderzoeken, subsidies en bijdragen aan medeoverheden en/of internationale
organisaties. Ook de apparaatsuitgaven voor het kerndepartement worden
begroot op de beleidsbegroting.
Op beide fondsbegrotingen worden de uitgaven aan concrete investerings­
projecten en -programma’s geraamd en niet-infrastructurele maatregelen
die doelmatig gebruik van het huidige areaal beogen te verbeteren, evenals
de uitgaven voor exploitatie, onderhoud en vernieuwingen van de infra­
structuur. De doelstelling van het mobiliteitsfonds is wettelijk vastgelegd in
de Wet Mobiliteitsfonds (Stb. 2020, 20472): «het faciliteren van mobiliteit
van personen en goederen door middel van financiering en bekostiging».
De instelling van het Deltafonds is wettelijk geregeld in de Waterwet (Stb.
2009, 107), met als doel de bekostiging van maatregelen, voorzieningen en
onderzoeken op het gebied van waterveiligheid, zoetwatervoorziening en
waterkwaliteit.
MIRT Overzicht
Alle investeringsprojecten en -programma’s in het Mobiliteitsfonds en
Deltafonds zijn opgenomen in het MIRT Overzicht. Dit overzicht wordt aan
de Tweede Kamer aangeboden op Prinsjesdag en biedt verdieping op de
informatie die voor de projecten is opgenomen in de begrotingen van het
Mobiliteitsfonds en Deltafonds. In principe is van ieder investeringsproject
en -programma een projectblad opgenomen in het MIRT Overzicht. Naast
specifieke informatie over projecten, biedt het MIRT Overzicht ook meer
informatie over de belangrijkste opgaven die spelen in de verschillende
MIRT Gebieden, zoals bijvoorbeeld verwoord in de MIRT Gebiedsagenda’s.
Deltaprogramma
Het Deltaprogramma is een nationaal programma. Rijksoverheid,
provincies, gemeenten en waterschappen werken hierin samen met inbreng
van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Het doel is om
Nederland ook voor de volgende generaties te beschermen tegen
hoogwater en te zorgen voor voldoende zoetwater. In het Deltaprogramma
wordt naast de lange termijn voorkeursstrategieën ook een overzicht
gegeven van de financiële middelen voor het Deltaprogramma, waarvoor
het Deltafonds een belangrijke financiële bron is.
De begrotingen van IenW zijn ook digitaal beschikbaar op www.rijksfi­
nancien.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

5

1. Leeswijzer
Structuur
De opzet en structuur van de begroting voor Hoofdstuk XII zijn gebaseerd
op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De
begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de informa­
tievraag en -behoefte verder kan worden ingezoomd.
– Allereerst is de begrotings(wet)staat voor Hoofdstuk XII voor het jaar
2022 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op
artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen
worden voorgesteld.
– In de Beleidsagenda is vervolgens een overzicht gegeven van de priori­
teiten voor 2022 en de hoofdlijnen van het (budgettaire) beleid. Daarna
is eerst op hoofdlijnen inzicht verstrekt in de belangrijkste budgettaire
voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting. Hiermee kan snel
een indruk worden verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.
– In de artikelsgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel wordt per beleidsar­
tikel beschreven wat per beleidsthema de algemene doelstelling is, wat
de rollen en verantwoordelijkheden van de Minister hierbij zijn en welke
budgetten er per financieel instrument voor het beleidsthema zijn
begroot.
– In de verdiepingsbijlage (bijlage 2) worden per beleidsartikel de
belangrijke mutaties toegelicht. In deze bijlage is door middel van een
meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting
gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde
stand. Dit is een aanvulling op de standen die in de (niet-)beleidsartikelen
zijn opgenomen.
– De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen
inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.
Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling
op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten verwerkt:
– Het beleidsartikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen kent de artikelonder­
delen Bijdrage aan het Mobiliteitsfonds en Bijdrage aan het Deltafonds.
Per artikelonderdeel is een overzicht opgenomen van de bijdrage per
modaliteit aan het Mobiliteitsfonds en Deltafonds tot en met 2035.
– Op de beleidsartikelen van Hoofdstuk XII waarop de bijdragen aan het
Mobiliteitsfonds/Deltafonds betrekking hebben wordt direct onder de
desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van beleid» extracomptabel de betrokken bijdrage aan het Mobiliteitsfonds/Deltafonds gepre­
senteerd (zoals opgenomen in artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen).
Hiermee worden de beleidsprestaties van de investeringen die worden
verantwoord op de investeringsfondsen betrokken bij het formuleren
van het integrale beleid van IenW. Daarnaast worden de beleidsindica­
toren die hieraan gekoppeld zijn verantwoord in de Hoofdstuk XIIbegroting.
Groeiparagraaf
In deze begroting zijn de volgende verbeteringen ten opzichte van het
voorgaande jaar doorgevoerd:
Omvorming Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
De ILT wordt per 1 januari 2022 omgevormd van agentschap met batenlas­
tenstelsel naar regulier dienstonderdeel met een geïntegreerde verplichtin­
genkasadministratie. In de begroting 2022 wordt derhalve geen
agentschapsparagraaf meer opgenomen. Alle informatie is terug te vinden
in het reeds bestaande artikel 24 Handhaving en Toezicht. Dit artikel kent

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

6

een nieuwe budgettaire tabel (die van een grote uitvoerende dienst) waarin
de personele uitgaven, materiële uitgaven en ontvangsten inzichtelijk
worden gemaakt.
Indicatoren en kengetallen artikel 17
In de begeleidende Kamerbrief bij de rapportage van de beleidsdoorlichting
artikel 17 Luchtvaart (Kamerstukken II 2017-2018, 32 861, nr. 28) werd als
vervolgstap onder andere aangekondigd de aanscherping/aanpassing van
de in artikel 17 opgenomen doelen, kengetalen en indicatoren. In de
begroting 2021 is bij de beleidswijzigingen artikel 17 aangegeven dat de
uitwerking van deze vervolgstap in de begroting van 2022 zichtbaar zal zijn.
In de begroting 2022 zijn daarom de algemene doelstelling, de rollen en
verantwoordelijkheden en indicatoren en kengetallen gewijzigd.
Mobiliteitsfonds
Bij ontwerpbegroting 2022 is het Infrastructuurfonds overgegaan in het
Mobiliteitsfonds. Daarom wordt in deze begroting niet meer verwezen naar
het Infrastructuurfonds maar naar het Mobiliteitsfonds.
Strategische Evaluatieagenda (SEA)
In deze begroting is de Strategische Evaluatieagenda (SEA) opgenomen, dit
is vooralsnog een groeitraject. Doel hiervan is om voor de maatschappelijk
en budgettair belangrijke beleidsthema’s zo relevant mogelijk inzicht te
verstrekken in de doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid.
Indicatoren artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
Met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) is de risicogestuurde
aanpak geïntroduceerd. De indicatoren hiervoor staan bekend als ‘Safety
Performance Indicators’, kortweg SPI’s. Deze zijn op dit moment nog in
ontwikkeling. De verwachting was dat de indicatoren voor ‘Snelheid’ en
‘Veilige wegen’ in deze ontwerpbegroting verwerkt zouden worden (Kamer­
stukken II, 2019-2020, 35300 nr. 94). De definities van deze SPI’s zijn
weliswaar al uitgewerkt, alleen de benodigde op structurele wijze geschikte,
uniforme en landsdekkende data hiervoor, moet nog nader worden bepaald
en vervolgens ontsloten voor alle wegbeheerders. Deze uitwerking – in
samenwerking met de medeoverheden- kost meer tijd. Streven is nu een
eerste proef in de ontwerpbegroting 2023.
Verwerking Moties
Moties Schouw c.s.
In juni 2011 is de motie-Schouw (Kamerstukken II 2011–2012, 21 501-20, nr.
537) aangenomen. Deze motie verzoekt om de landspecifieke aanbeve­
lingen van de Raad op grond van de nationale hervormingsprogramma's
een eigenstandige plaats te geven in de departementale begrotingen.
Er zijn in 2021 geen nieuwe landspecifieke aanbevelingen (LSA) voor de
lidstaten vanwege de coronacrisis en het Europese herstelfonds (het
Recovery and Resilience Fonds /RRF). Het kabinet heeft de Europese
Commissie geïnformeerd over het proces rond het Nederlands herstelplan,
conform eerdere berichtgeving aan uw Kamer. Juist omdat het kabinet
een stevig en ambitieus plan wil, is ervoor gekozen de indiening van het
plan aan het nieuwe kabinet te laten. Zo behoudt een volgend kabinet de
ruimte om te kiezen welke hervormingen en investeringen een plek krijgen
in het nationale plan voor de komende jaren en vergroot dit het draagvlak
voor de implementatie ervan. Het kabinet heeft opdracht gegeven tot een
ambtelijke verkenning naar de mogelijke inhoud van een Nederlands
herstelplan, waarin kansrijke maatregelen in kaart gebracht worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

7

Motie-Hachchi c.s.
In oktober 2012 is de motie-Hachchi (Kamerstukken II 2011–2012, 33 000 IV,
nr. 28) aangenomen. Een overzicht van alle rijksuitgaven Caribisch
Nederland, inclusief die vanuit de IenW-begrotingen, is opgenomen bij de
begroting van het BES-fonds.
Motie Leegte c.s.
In januari 2015 is de motie-Leegte (Kamerstukken II 2014–2015, 30 196, nr.
278) aangenomen. In de begroting van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat wordt daarom een totaaloverzicht gepresenteerd van de
maatregelen van alle ministeries in het kader van het Energieakkoord.
Inmiddels is dit overzicht uitgebreid met maatregelen ten behoeve van het
klimaatakkoord en CO2-reducerende maatregelen. Hierin zijn ook de
maatregelen die onder de verantwoording van IenW vallen opgenomen. Bij
de desbetreffende beleidsartikelen 14 Wegen en Verkeersveiligheid,
19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal en 21 Duurzaamheid worden
de maatregelen genoemd.
Overzichtscontructie
Bijlage 7 (de overzichtsconstructie milieu) bevat een overzicht van
(onderdelen van) beleidsartikelen van verschillende begrotingen met een
milieudoelstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

8

2. Beleidsagenda
2.1 Beleidsprioriteiten
Inleiding
De beleidsagenda laat zien welke stappen het ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat (IenW) in 2022 samen met de uitvoeringsorganisaties, kennis­
instituten, medeoverheden, bedrijven en burgers zet om de veiligheid,
bereikbaarheid en leefbaarheid in Nederland te verbeteren. Daarbij is ons
vizier nadrukkelijk gericht op de lange termijn. Een veilig Nederland, daar
werken we aan. Zowel tegen ongelukken als tegen overstromingen. Het
belang hiervan werd door de overstromingen tijdens de zomer van 2021
opnieuw benadrukt. We werken aan de bereikbaarheid van Nederland. En
ook de kwaliteit van de leefomgeving moet omhoog. We ruimen bestaande
vervuiling op en gaan toekomstige vervuiling tegen. Gezamenlijk werken
we aan de transities naar een veilig, slim en duurzaam mobiliteitssysteem,
klimaatadaptatie en -mitigatie en een circulaire economie. Dat realiseren we
binnen een veilige, schone en aantrekkelijke leef- en werkomgeving.
Naar een veilig, slim en duurzaam mobiliteitssysteem
Veilige mobiliteit
Ook in 2022 wordt ingezet op de verdere uitvoering van het Strategisch Plan
Verkeersveiligheid 2030 (SPV)1 en de verbetering van de verkeersveiligheid.
Het nieuwe Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid (LAP) bevat de
maatregelen die het Rijk uitvoert in het kader van het SPV. Het kennis­
netwerk SPV blijft medeoverheden ondersteunen bij het opstellen van
regionale uitvoeringsagenda’s en de uitvoering van concrete verkeersvei­
ligheidsmaatregelen.
De investeringsimpuls verkeersveiligheid heeft als doel de verkeersvei­
ligheid op het onderliggend weggennet te verbeteren. Met deze middelen
worden daarnaast innovaties op het gebied van verkeersveiligheid
bevorderd. Om het hoofdwegennet veiliger te maken, wordt o.a. ingezet op
het vergevingsgezind inrichten (waarbij een ongeval tot zo min mogelijk
ernstig letsel leidt) van bermen. Ook wordt opvolging gegeven aan het
advies van dhr. Roemer over verbeteringen in de rijscholenbranche.2 Tot slot
loopt er een traject om het stelsel van medische rijgeschiktheid te optima­
liseren. Hiertoe worden begin 2022 voorstellen gedaan.3
De komende jaren worden de afspraken uit het Bestuurlijk Overleg Meerja­
renprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) van
november 2020 voor maatregelen en activiteiten geïmplementeerd.
Voorstellen worden getoetst op kosteneffectiviteit, doelmatigheid, de
verwachte mobiliteitseffecten en de mate waarin een initiatief opschaalbaar
is.
Door middel van het programma Niet Actief Beveiligde Overweg (NABO)en
het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO)worden onbewaakte en
beveiligde overwegen aangepakt en veiliger gemaakt. Dit is belangrijk
omdat, in het licht van het toekomstbeeld voor het OV in 2040, er steeds
meer en snellere treinen komen te rijden. Om deze reden is aan ProRail

1

Kamerstukken II, 2018-2019, 29 398, nr. 639
Kamerstukken II, 2020-2021, 29 398, nr. 917
3
Kamerstukken II, 2020-2021, 29 398, nr. 901

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

9

advies gevraagd wat er nodig is om de structurele overwegenaanpak
onderdeel te laten zijn van de vervangings- en vernieuwingsopgave van
het spoor in Nederland.
Recente ongevallen met containerschepen boven de Wadden tonen aan dat
de veiligheid van het transport van containers over zee verbeterd moet
worden. In 2022 is in het IMO (Internationale Maritieme Organisatie) de
behandeling voorzien van het voorstel voor aanpassing van de routerings­
maatregel boven de Wadden en de wijze van detecteren en monitoren van
containers.
Het Nederlands luchtvaartveiligheidsprogramma 2020-2024 (NLVP)4
beschrijft hoe de veiligheid is geborgd in samenhang tussen beleid, toezicht
en de luchtvaartorganisaties. Een belangrijke vernieuwing is de periodieke
nationale veiligheidsanalyse. Het Nederlands actieplan voor luchtvaartvei­
ligheid, publicatie voorzien in 2022, bevat de uitkomsten van deze analyse
en de bijbehorende maatregelen. Aandacht gaat uit naar commerciële,
kleine en onbemande luchtvaart.
In navolging van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid
(OVV) over de veiligheid van het vliegverkeer op Schiphol verschijnt vanaf
2021 jaarlijks een systeemmonitor waarmee de minister laat zien hoe het
systeem functioneert. De systeemmonitor, Staat van Schiphol, analyses en
evaluaties bieden inzicht in welke inspanningen nodig zijn voor verdere
verbetering van de veiligheid.
De COVID-19-crisis heeft de financiële positie van de luchtvaartsector sterk
uitgehold. Naar verwachting duurt het meerdere jaren voordat de sector in
capaciteit terug kan zijn op het pre-COVID niveau. Investeringen in
innovatie, bijvoorbeeld in stillere en schonere toestellen, zijn echter van
groot belang om de verschillende publieke belangen te borgen.
Slimme mobiliteit
Om de ontwikkeling van smart mobility in goede banen te leiden, werken
we ook de komende jaren in vier actielijnen: toekomstbestendige toelating,
digitalisering, toekomstbestendige & vitale infrastructuur en impact met
partners. In 2022 bouwen we verder aan een toekomstbestendig toelatings­
systeem voor software en sensoren in voertuigen, dat verder kijkt dan
technische en juridische eisen, en bovenal de gebruiker en de verkeersvei­
ligheid hoog in het vaandel heeft staan. Daarnaast gaan we verder met de
digitalisering van verkeersmanagement. In het Nationaal Toegangspunt
Mobiliteitsdata komen data over wegverkeer (Nationaal Dataportaal Wegverkeer) en multimodale reisinformatie (DOVA) samen. Deze is vindbaar en
toegankelijk voor alle partijen. We benutten en verkennen de potentie van
data onder randvoorwaarden zoals privacy en cybersecurity. We werken
aan toekomstbestendige infrastructuur door bij ontwerp, aanleg en
onderhoud rekening te houden met nieuwe technologieën. Het verder
brengen van smart mobility doen we in goede samenwerking met
decentrale overheden, het bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschap­
pelijke organisaties. Hierbij zien we een verschuiving in aandacht van testen
en experimenteren naar toepassing en gebruik, als onderdeel van reguliere
beleids- en uitvoeringsprocessen bij bijvoorbeeld Rijkswaterstaat, RDW,
CBR en mede-overheden.
Voor de uitwerking en invulling van het programma Veilige, Slimme en

4

Bijlage bij Kamerstukken II, 2019-2020, 24 804, nr. 116

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

10

Duurzame Mobiliteit is door IenW voor de periode 2021-2024 in totaal
€160 miljoen gereserveerd. Het programma richt zich op maatregelen op
het gebied van smart mobility, doelgroepgerichte gedragsaanpak, logistiek/
hubs, minder hinder en maatregelen die het fietsgebruik stimuleren.
Uitgangspunt in de programmatische aanpak is een harde eis van cofinan­
ciering vanuit de regio’s. Er wordt ten minste een gelijkwaardige (financiële)
bijdrage verwacht. Daarnaast ontwikkelt het Rijk kaders en uniforme
standaarden zodat regionale implementatie consistent plaatsvindt.
Duurzame Mobiliteit
2022 staat in het teken van enerzijds de verdere implementatie van de
maatregelen van het Klimaatakkoord en anderzijds het komen tot
aanvullende afspraken om in Nederland invulling te geven aan de ambities
van de Europese Unie om als Europa ten minste 55% minder CO2-uitstoot
in 2030 ten opzichte van 1990 te bereiken. De uitvoering van de Uitvoerings­
agenda Stadslogistiek is in volle gang. In het verlengde hiervan worden
afspraken gemaakt met de logistieke sector om de beoogde reductiedoel­
stellingen en efficiencyverbeteringen, zoals afgesproken in het Klimaatak­
koord, te borgen. In 2022 zetten we samen met de decentrale overheden en
OV-autoriteiten verdere stappen voor de uitrol en opschaling van
emissieloze OV-bussen en doelgroepenvervoer. Zo worden OV-autoriteiten
financieel ondersteund bij de transitie naar emissieloze bussen voor het
stad- en streekvervoer. In 2022 worden de afspraken uitgevoerd die samen
met de bouwsector, en opdrachtgevers zijn gemaakt in het kader van de
Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB), voor schone en
emissieloze mobiele werktuigen en bouwlogistiek in 2030. Dit leidt tot
minder stikstof, schonere lucht en minder CO2. Om de emissiereducties te
realiseren, zetten we in op hernieuwbare brandstoffen via de (implemen­
tatie van de) Europese richtlijnen voor hernieuwbare energie in het vervoer
en de brandstofkwaliteit (Renewable Energy Directive 2 en de Fuel Quality
Directive). Ook is de doorvertaling van de EU-regelgeving uit de Europese
Strategie voor slimme en duurzame mobiliteit van de Europese Commissie
voor Nederland van belang: o.a. voor CO2-normen voor voertuigen, voor
tank- en laadinfrastructuur (AFID) en mogelijk emissiehandelssystemen
voor mobiliteit. Ook voeren we op 1 juli 2022 de APK­roetfiltertest in voor
dieselauto’s. Aanvullende maatregelen zijn nodig om de ambitie van 100%
verkoop emissieloze personenauto’s (of emissievrije) in 2030 te realiseren.
Voorbeelden van aanvullende maatregelen zijn communicatie, accucheck
en Total Cost of Ownership in de showroom.
De klimaatopgave is urgent. Het kabinet wil de CO2 reductie die
samenhangt met de groei van elektrisch rijden niet kwijtraken. Als
onderdeel van een breder klimaatpakket reserveert het kabinet daarom
extra middelen voor zowel het stimuleren van emissievrije personenauto’s
als bestelauto’s. Deze extra middelen worden ingezet om gerichter de
ingroei te stimuleren, door een versobering van de fiscale stimulering voor
zakelijke rijders en een verruiming van de subsidiebudgetten voor particu­
lieren (SEPP) met ongeveer 60 miljoen euro en voor ondernemers
(SEBA) met ongeveer 28 miljoen euro. Tegelijkertijd met deze verruiming
van het subsidiebudget voor SEPP wordt het subsidiebedrag per auto
verlaagd ten opzichte van de bestaande regeling. Zo wil het kabinet de
subsidie voor meer particulieren beschikbaar maken en tegelijk een
maximale CO2 reductie bereiken met de beschikbare budgettaire middelen.
De precieze invulling van de hoogte van de subsidiebedragen van SEPP zal
het kabinet in de komende periode uitwerken. We versnellen de uitrol van
de laadinfrastructuur en stellen subsidies ter beschikking om emissievrij
rijden voor iedere particulier aantrekkelijk te maken. In 2022 vindt ook een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

11

integrale evaluatie van het (financieel) stimuleren van elektrisch vervoer
plaats. Om fietsen te stimuleren gaan we aan de slag met de Uitvoerings­
agenda van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets. Samen met regio’s zetten
we in op het wegnemen van knelpunten van bestaande fietsinfrastructuur.
Ook gaan we door om 20% meer fietskilometers in 2027 dan in 2017 te
behalen. Om een nieuwe sociale norm voor duurzame mobiliteit te creëren
reserveert het kabinet 24 miljoen euro extra voor gedrags- en communica­
tiemaatregelen. Dit zijn maatregelen zoals ‘Het nieuwe rijden’ en ‘spreiden
en mijden’. Er wordt gestreefd naar inwerkingtreding van de nieuwe
normerende regelgeving voor werkgebonden personenmobiliteit in 2022.
Via een digitaal platform helpen we werkgevers met hun informatieplicht.
Medio 2022 wordt het platform voor vrijwillig gebruik beschikbaar gesteld.
Via de Werkgeversaanpak verduurzamen we de mobiliteit middels de inzet
op het hybride werken en beter spreiden van reizen over de dag en de week.
Nu er weer perspectief komt op terugkeer naar onderwijs en werk, willen
we het momentum benutten om de goede voorbeelden vast te houdendie
we de tijdens de COVID-19-pandemie hebben gezien op het terrein van
thuisonderwijs, thuiswerken en spreiden van mobiliteit.
Met onderwijsinstellingen en werkgevers zijn we in gesprek over de
mogelijkheden om spreiden en mijden te stimuleren. Daarbij werken we
samen met andere departementen als OCW, Fin, SZW en BZK. Ook kijken
we daarbij hoe we als Rijk en als IenW invulling kunnen geven aan hybride
werken binnen onze eigen organisatie.
Nederland is in International Maritime Organization-verband actief
betrokken bij de uitwerking van maatregelen ter implementatie van de
initiële broeikasgasreductiestrategie voor de zeevaart. Uiterlijk 2023 moeten
de kortetermijnmaatregelen in werking treden en wordt vaststelling van
de definitieve broeikasreductiestrategie nagestreefd. De rol van voortrekker
in de verduurzaming van de zeevaart vraagt van Nederland een verhoogde
inzet in de onderhandelingen in IMO en de EU in 2022 en verder.
Uitgangspunt voor de inzet in de EU is dat EU-maatregelen moeten
bijdragen aan (het mogelijk maken en versnellen van investeringen in)
emissiereductie binnen de sector, in het bijzonder om de transitie naar
klimaatneutraal in gang te zetten, en de totstandkoming van effectieve panEuropese en mondiale maatregelen. Op 1 januari 2022 gaat een jaarver­
plichting voor duurzame biobrandstoffen in de binnenvaart in. Tijdens de
behandeling van de Wet milieubeheer waarin de mogelijkheid voor deze
verplichting geregeld wordt, zijn twee moties ingediend door de leden
Bisschop en Alkaya waarbij de regering wordt verzocht samen met de
sectorpartijen nogmaals naar de jaarverplichting te kijken. Naar aanleiding
hiervan zal IenW samen met de sector aanvullende onderzoeksvragen
formuleren om meer inzicht te krijgen in de toepassing van biobrandstof in
de binnenvaart. Daarnaast worden de effecten van bijmenging gemonitord
met het oog op de voorziene evaluatie een jaar later. In de Centrale
Commissie voor de Rijnvaart en in Europees verband wordt gewerkt aan
een Europees breed labelsysteem voor de emissieprestaties van binnen­
vaartschepen. Nederland draagt in 2022 bij aan de ontwikkeling daarvan,
zodat een werkbaar systeem ontstaat waarin het Nederlands systeem kan
opgaan. In 2022 moet besluitvorming plaatsvinden over de totstandkoming
van een Europees fonds voor de verduurzaming van de binnenvaart.
Nederland zet actief in op een betekenisvolle bijdrage door de internationale
luchtvaart aan het klimaatdoel van Parijs. In het najaar van 2022 wordt
tijdens de driejaarlijkse International Civil Aviation Organization Assembly

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

12

gesproken over een effectief CO2 compensatie- en reductiesysteem,
CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International
Aviation).
De Europese Commissie onderzoekt de mogelijkheid om op Europees
niveau een bijmengverplichting voor de luchtvaart in te voeren. Op
nationaal niveau is afgesproken dat in 2030 14% van de brandstoffen voor
luchtvaart in Nederland duurzaam is. Hiertoe dienen zowel het nationale als
het Europese beleid in 2022 verder uitgewerkt en geïmplementeerd te
worden. Eind 2022 wordt politieke besluitvorming voorzien over de
vormgeving van een CO2-plafond voor de internationale luchtvaart
vertrekkend uit Nederland. Gekeken wordt naar een plafond waarbij de
toegestane CO2-uitstoot van nationaal niveau wordt vertaald naar de
luchthavens. Zo wordt CO2 kaderstellend voor verdere groei. Via het actie­
programma hybride en elektrisch vliegen draagt IenW o.a. bij aan
technische innovaties voor efficiëntere vliegtuigontwerpen, lichtere
materialen en andere vormen van aandrijving.
De COVID-19-pandemie laat zien dat duurzame mobiliteit en transport bij
uitstek een internationaal speelveld is. IenW zet zich in om de transformatie
naar een duurzaam en slim mobiliteitssysteem te verankeren en waar
mogelijk te versnellen. Dit gebeurt onder meer door het bepleiten van
concrete maatregelen en ambitieus nul-emissiebeleid in internationale
gremia en via alliantievorming. In EU-verband doen we dit bij de uitwerking
van de Europese Green Deal en de Europese Strategie voor slimme en
duurzame mobiliteit.5 Verder wordt tijdens de conferentie van partijen bij
het VN-Klimaatverdrag (UNFCCC COP 27) in november 2022 duurzame
mobiliteit en transport verder uitgewerkt. Als voorzitter van de Transport
Decarbonisation Alliance zet Nederland in op het terugdringen van CO2uitstoot in de transportsector en een mondiaal Memorandum of Under­
standing voor nul-emissie vrachtvoertuigen. Verder werkt Nederland samen
met gelijkgestemden in de internationale Zero-Emission Vehicle Alliance. In
2022 ligt de focus daarbij op het ontwikkelen van een tweedehandsmarkt
voor elektrische voertuigen en elektrisch vrachtverkeer.
Nederland vervult een leidende rol op het gebied van duurzame en slimme
mobiliteitsoplossingen voor transport. Om het economisch verdienpoten­
tieel van duurzame en slimme mobiliteit verder te versterken, zet IenW, in
nauw overleg met EZK, BHOS, bedrijfsleven en relevante stakeholders, in
2022 in op een nauwere samenwerking tussen bestaande platforms zoals
de Dutch Cycling Embassy, Connekt, Smart Mobility Embassy. Daarnaast
verkent IenW hoe de internationale samenwerking op verduurzaming met
maritiem (Nederland Maritiem Land) en luchtvaart kan worden versterkt.
Bereikbaarheid
De COVID-19-crisis heeft een forse impact gehad op ons reisgedrag. Met
name op de weg, in het OV en in de luchtvaart was dit zichtbaar. Het goed
inrichten van mobiliteit is essentieel bij het op gang brengen van de
maatschappij. Het belang van het op orde houden van de capaciteit van onze
infrastructuurnetwerken blijft dan ook groot. Net als de afgelopen jaren
investeren we in de kwaliteit en capaciteit van onze netwerken en werken
we aan een veilig, slim en duurzaam mobiliteitssysteem. Dat doen we op
de weg, op het spoort, door de lucht en op het water.

5

COM (2020) 789

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

13

Rijksinfrastructuur
Door veroudering, intensiever en zwaarder gebruik van de infrastructuur en
ontwikkelingen op het gebied van klimaat, duurzaamheid en ICT neemt de
instandhoudingsopgave toe. In juni 2020 heeft uw Kamer de rapportage van
Horvat ontvangen. Daarbij is aangegeven dat het verschil tussen de
middelen die RWS behoeft voor het instandhouden van zijn deel van de
Rijksinfrastructuur en het beschikbare budget in de begroting €1 ‒ 1,4 mld
per jaar is. In december bent u geïnformeerd over de tweede validatie door
PWC|REBEL. PWC|REBEL geeft aan dat de door RWS afgegeven budgetbe­
hoefte voor instandhouding, zowel voor de lange als korte termijn, aan de
bovenzijde van de genoemde bandbreedtes ligt. De budgetbehoefte voor
de periode 2022–2035 ligt in de orde van gemiddeld € 1 miljard per jaar
hoger dan het beschikbare budget.6 Hierbij wordt opgemerkt dat dit bedrag
grote onzekerheden kent. Om een scherper beeld te verkrijgen is verdere
validatie nodig. Dit wordt opgepakt bij de uitvoering van het plan van
aanpak verbeteringen RWS. Voor het spoor is er een potentieel tekort van
€200 miljoen per jaar voor de periode 2026–2035. Naast de eerder aange­
kondigde maatregelen wordt in deze ontwerpbegroting ook een
aanvullende kasschuif van €300 miljoen voorgesteld voor het Beheer en
Onderhoud van de RWS-netwerken voor 2023. Ondanks deze maatregelen
neemt het Uitgestelde Onderhoud toe, met een groter risico op storingen
tot gevolg. De prestaties van de netwerken in beheer van Rijkswaterstaat
komen onder druk te staan en het valt niet uit te sluiten dat er ingrijpende
beheersmaatregelen getroffen moeten worden. De situatie op het spoor is
weliswaar beheersbaar voor de periode 2022-2025, maar voor de periode
daarna moet eveneens een antwoord worden gevonden op de structurele
tekorten.
Binnen het Vervanging- en Renovatie-programma worden in 2022 openstel­
lingen voorzien voor de volgende projecten: Tijdelijke Suurhoffbrug,
renovatie fundering A6, renovatie fundering A32, kunstwerk Hattemerbroek
en de Kooybrug.
In 2022 is de openstelling van de nieuwe zeesluis IJmuiden voorzien. Met
een investering van € 1 miljard wordt de nieuwe zeesluis de grootste sluis
ter wereld. De sluis dient als toegang voor zeeschepen tot de Amsterdamse
haven/het Noordzeekanaalgebied. Ook wordt in 2022 verder gewerkt aan
onder andere het beter benutten van bestaande infrastructuur en het
vergroten van de robuustheid van het vaarwegennet. Er wordt een
onderzoek opgeleverd naar het robuustheidsknelpunt bij het gehele sluizen­
complex in Grave en er wordt gewerkt – in het programma Integraal Rivier­
management - aan een beleidsbeslissing voor de bodemligging in het
rivierengebied. Voorts ondersteunt IenW vanuit de subsidie Kademurenre­
geling kansrijke binnenhaveninitiatieven langs de vaarwegen op de goede­
renvervoercorridors. Bij Bergambacht realiseren we nieuwe
Rijksligplaatsen (MIRT-project capaciteitsuitbreiding Beneden-Lek). Zo
pakken we het tekort aan ligplaatsen op de vaarweg tussen Rotterdam en
Amsterdam aan en versterken we de modal shift van weg naar water.
Aanleg wegprojecten
Tijdens de COVID-19-crisis is de drukte op de weg afgenomen. Investeringen
in het wegennet zijn echter met name gericht op de lange termijn. De
verwachting blijft dat het wegverkeer op veel trajecten in de toekomst
toeneemt door de groei van de bevolking. Het blijft dan ook belangrijk om

6

Kamerstukken II, 2020-2021, 2021Z10511

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

14

het MIRT onverkort uit te voeren. In 2022 wordt voor de A50 BankhoefPaalgraven en de Oeververbindingen Rotterdam de voorkeursbeslissing
genomen. Ook staat het nemen van het Ontwerp Tracébesluit voor de A4
Burgerveen-N14, de A20 Gouda-Nieuwerkerk en de A58 Eindhoven-Tilburg
en de start van de realisatie van de A2 Vonderen-Kerensheide op het MIRT
programma voor 2022. Tekort aan stikstofruimte kan wel gevolgen hebben
voor de kosten en planning van projecten (zie verder onder ‘Stiktof’).
Stikstof
De uitvoering van de projecten uit het MIRT moet zorgvuldig gebeuren,
zeker ook om recht te doen aan de bescherming van Natura 2000-gebieden.
Sinds het PAS (Programma Aanpak Stikstof) niet langer als onderbouwing
kan worden gebruikt, worden de stikstofeffecten op Natura 2000 gebieden
project­specifiek beoordeeld. Op dit moment ondervinden MIRT-projecten
gevolgen van de stikstofproblematiek voor zowel de planning als kosten.
Onder coördinatie van de minister van LNV is op 1 juli 2021 de Wet Stikstof­
reductie en natuurherstel van kracht geworden. Op grond van de wet
worden maatregelen getroffen om de uitstoot en depositie van stikstof te
verminderen en de natuur te herstellen. Met deze wet wordt bijgedragen
aan de bescherming en het herstel van Natura 2000-gebieden en ontstaat
tegelijkertijd op de lange termijn meer ruimte voor maatschappelijke en
ruimtelijke ontwikkelingen die in de gebruiksfase tot stikstofdepositie
leiden. Dit betekent echter niet dat de problemen voor het huidige MIRTprogramma hiermee direct zijn opgelost. Stikstofruimte is en blijft zeer
schaars en de mogelijkheden voor MIRT-projecten om project­specifiek
maatregelen te treffen zijn beperkt. De maximale rekenafstand van 25 km
voor de berekening van de depositiebijdrage van projecten in het kader van
toestemmingverlening7 leidt voor wegenprojecten in het MIRT tot een fors
grotere onderzoekslast. IenW blijft zich uiteraard inspannen om voor ieder
individueel project de benodigde onderbouwing te leveren. Zo lang er
echter sprake is van een tekort aan ruimte, zullen er MIRT-projecten zijn die
fors vertragen. Verschillende projecten hebben reeds vertraging opgelopen.
Rapportage over de planning per project vindt plaats via de reguliere voort­
gangsrapportages.
Als follow-up van de kabinetsreactie op het eindadvies van het Advies­
college Meten en Berekenen Stikstof (commissie Hordijk) gaat voor alle type
emissiebronnen een maximale rekenafstand van 25 kilometer gelden voor
projectspecifieke berekeningen van de stikstofdepositie. Naast deze
afstandsgrens neemt het kabinet extra passende maatregelen om stikstof
te reduceren. Hiervoor wordt een bedrag van 150 miljoen euro gereser­
veerd.
Goederenvervoer en vervoer gevaarlijke stoffen
In 2022 werken we verder aan acties uit de Goederenvervoeragenda. Met
de betrokken provincies, het Havenbedrijf Rotterdam en de logistieke sector
voeren we een gezamenlijk programma uit op de Goederenvervoercor­
ridors Oost en Zuidoost. Onderdeel daarbij is het stimuleren van een modal
shift van weg naar water en spoor dat het wegennetwerk ontlast en de
beschikbare capaciteit op het water en spoor beter benut. Daarbij
verplaatsen we tot 2025 dagelijks 2000 TEU (Twenty Foot Equivalent Unit
containers) van de weg naar de binnenvaart en 200 TEU per dag van de weg
naar het spoor. Om een groei van het spoorgoederenvervoer van 42 miljoen
ton in 2016 naar 54-61 miljoen ton in 2030 te realiseren, gaan we daarnaast

7

Kamerstukken II, 2020-2021, 2021Z13480

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

15

verder met de acties uit het Maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer. Er
wordt verder invulling gegeven aan de implementatie van Europese veror­
deningen voor een Maritime Single Window en Papierloos Transport alsook
de samenwerking met Douane, havens en hun port community systemen
om data te delen. Tenslotte wordt gewerkt aan de eerste programmering en
uitvoering van het Topsector Logistiek Programma 2021-2023.
Om het vervoer van gevaarlijke stoffen veiliger te maken, werkt IenW in 2022
samen met de medeoverheden, de (chemische) industrie en de verladers en
vervoerders verder aan het robuust maken van het Basisnet vervoer
gevaarlijke stoffen.
Zeehavens
In 2022 wordt verder invulling gegeven aan de uitvoering van de Havennota
2020 ‒ 2030 met een nader op te stellen werkprogramma zeehavens. Het
gebruik en aanbod van walstroom in zeehavens zal als onderdeel van de
uitwerking van de EU Green Deal (o.a. Fit-for-55 voorstellen) mogelijk een
vlucht gaan nemen. Ook is walstroom van belang voor de aanpak van de
stikstof- en geluidproblematiek in Nederlandse zeehavens. Om walstroom
de komende jaren een impuls te geven, en daarmee de uitstoot van CO2 en
stikstof in havens te reduceren, reserveert het kabinet 150 miljoen euro
extra. Buisleidingen spelen een steeds grotere rol als veilige modaliteit voor
het vervoer van nieuwe energiedragers (zoals waterstof). Concreet werken
de ministeries van EZK en IenW in een publiek private samenwerking met
het Havenbedrijf Rotterdam als trekker aan de verkenning van de buislei­
dingenbundel Rotterdam-Chemelot-Noordrijn Westfalen op basis waarvan
besluitvorming over realisatie zal plaatsvinden.
Luchtvaart
Vanuit het publieke belang om Nederland internationaal goed bereikbaar te
houden, streven we naar het behoud van een hoogwaardig netwerk van
bestemmingen vanaf Nederlandse luchthavens. In 2022 wordt opvolging
gegeven aan het beleidskader netwerkkwaliteit.
Het programma Luchtruimherziening richt zich op het efficiënter gebruik en
beheer van het luchtruim, beperking van klimaateffect en hinder, en
verruiming van de civiele capaciteit en militaire missie effectiviteit. Na
vaststelling van de definitieve Voorkeursbeslissing (VKB) kan in 2023 een
definitieve Programma-beslissing worden genomen waarmee de Realisa­
tiefase voor het programma Luchtruimherziening kan aanvangen.
Voor onbemande luchtvaart (drones) geldt dat op 1 januari 2022 de
overgangsperiode eindigt voor omzetting van een aantal vergunningen in
het kader van de Europese verordening voor drones. Vanaf 1 januari 2023
gelden er nieuwe regels voor drones zonder CE (Conformité Européene)label. Er komen stapsgewijs meer Europese regels, waarvan U-space, het
verkeersleidingsysteem voor drones, een belangrijk onderdeel is. De
volledige doorontwikkeling van meer geavanceerde U-Space services loopt
tot na 2030. Ook werken experts uit de Caribische eilanden aan een integraal
beleidskader om in 2022 vliegen met drones op de eilanden toe te staan.
Het Rijk verkent samen met regionale overheden de mogelijkheden voor
meer ruimtelijke ontwikkelingen rond burgerluchthavens, met oog voor
de leefomgeving. Dit geeft aanleiding het bestaande ruimtelijk beleid
rondom Schiphol te vernieuwen/ te herzien en te beoordelen. Het beleid
voor de leefomgeving landt o.a. in regelgeving, waaronder de luchthaven­
besluiten voor de luchthavens van nationale betekenis; Rotterdam The
Hague Airport, Groningen Airport Eelde en Maastricht Aachen Airport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

16

In 2022 is besluitvorming voorzien over de beleidsvertaling van het RIVMonderzoek naar de gezondheidseffecten van ultrafijnstof en het advies van
de Gezondheidsraad hierover. Ook het verminderen van geluidbelasting en
geluidhinder(beleving) is een beleidsdoel. Gedurende 2022 zijn er verschil­
lende afwegingsmomenten ten aanzien van het vaststellen van Doc29 als
rekenmethode voor geluidsbelasting voor regionale luchthavens, en
navolgend de overweging om actualisatie door te voeren in de implemen­
tatie van Doc29 voor Schiphol.
In de structurele fase van de Programmatische Aanpak Meten van Vlieg­
tuiggeluid worden geluidmetingen toegepast in de validatie van rekenmo­
dellen. Doel van de programmatische aanpak is om geluidsberekeningen
en -metingen te verbeteren en beide beter op elkaar af te stemmen.
Begin 2021 is het ontwerpbesluit tot wijziging van het Luchthavenverkeer­
besluit (LVB) Schiphol8 naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. Het
definitieve besluit kan na parlementaire behandeling en advisering door
de Raad van State in werking treden. De wijziging van het Luchthavenbesluit
voor Lelystad Airport is controversieel verklaard, waardoor de afronding
van de voorhang afhankelijk is van agendering door de Kamer.
Openbaar vervoer en spoor
Het OV vervult een vitale functie in onze samenleving en economie. In 2020
en 2021 heeft het Rijk via een beschikbaarheidsvergoeding de OV-bedrijven
financieel ondersteund.9 Voor 2022 is de afspraak gemaakt dat het Rijk de
beschikbaarheidsvergoeding verlengt tot en met september 2022. Als
vangnet besluit het kabinet uiterlijk het eerste kwartaal van 2022 op basis
van de stand van de pandemie, voortgang reizigersherstel en de juridische
mogelijkheden over de periode van 1 september 2022 tot en met
31 december 2022. Samen met decentrale overheden en vervoerders zet
IenW in 2022 daarnaast in op de transitie van het OV met onder andere
een snelle terugkeer van de reizigers en behoud van spreiding van
woonwerk- en onderwijsverkeer. Dit is het pad om weer te komen tot een
gezond financieel evenwicht binnen de concessies.
In 2022 werken IenW, BZK en EZK en de regionale overheden verder aan
de gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s in de metropoolregio’s
van Amsterdam, Utrecht en Rotterdam-Den Haag. Met name de benodigde
extra woningen richting 2030 en 2040 vragen om slimme oplossingen op
het gebied van (OV-)bereikbaarheid. In 2022 gaat er in het kader van het
Programma Hoogfrequent Spoor 6x per uur een Intercity rijden op de
verbinding Arnhem, Schiphol en Rotterdam.
We verbeteren ook het internationaal spoorvervoer. Met het Nederlandse
initiatief voor het EU-platform vragen we aandacht voor treinverbindingen
tot 500-800 km, met toegankelijke kaartverkoop en aantrekkelijk vervoer
voor de reiziger. Samen met 27 landen, de Europese Commissie en sector­
partijen werken we aan een actieplan om de aansluiting op het Europese
spoornet te versterken en grensoverschrijdend vervoer te verbeteren, zoals
een directe verbinding tussen Eindhoven en Düsseldorf en het versnellen
van de verbinding naar Berlijn.

8
9

Kamerstukken II, 2020-2021, 29 665, nr. 399
Kamerstukken II, 2020-2021, 23645, nr. 749

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

17

In 2022 werken we verder aan een toekomstbestendige spoormarktor­
dening. Het voornemen is om uiterlijk in 2023 de nieuwe concessie voor
het hoofdrailnet onderhands aan NS te gunnen. De wettelijk vastgestelde
productstappen van het concessieverleningsproces worden opgeleverd, in
2022 volgt het programma van eisen en de (ontwerp-)concessie. Ook wordt
in 2022 de Stationsagenda afgerond ten behoeve van een meer integrale
afweging op stations. Tevens worden de randvoorwaarden in kaart gebracht
om voorbereid te zijn op verdergaande marktopening op het spoor, o.a. als
gevolg van het Europese recht.
In de eerste helft van 2022 is aanbieding van het wetsvoorstel voor de
nieuwe Spoorwegwet aan het Parlement voorzien, met als doel, inwerking­
treding van het gehele regelgevende kader medio 2023. Deze wet betreft
hoofdzakelijk herimplementatie en herschikking van bestaande regels op
het gebied van veiligheid, interoperabiliteit en de vorming van één
Europese spoorwegruimte.
Het wetsvoorstel voor de omvorming van ProRail tot een Zbo is gereed voor
plenaire behandeling door de Tweede Kamer10. IenW en ProRail hebben
afgesproken in afwachting van parlementaire behandeling de gezamenlijke
focus vast te houden op verbetering van de samenwerking en professiona­
lisering.
Nationaal Groeifonds
Met het Nationaal Groeifonds investeert het kabinet in de periode 2021-2026
€20 miljard in projecten, die zorgen voor duurzame economische groei voor
de lange termijn. Een van de drie pijlers van het Nationaal Groeifonds is
infrastructuur. Dit betreft personen- en goederenvervoer per land, lucht of
water, maar ook buisleidingen, digitale infrastructuur en energie-infra­
structuur. De middelen komen in vijf rondes van € 4 miljard beschikbaar. In
2022 zijn er twee rondes voorzien (de beoordeling van ronde 2 en de
indiening van ronde 3). Een onafhankelijke commissie adviseert het kabinet
over de projectvoorstellen. In ronde 1 is vanuit het NGF voor drie voorstellen
binnen de pijler infrastructuur met een totale omvang van € 2,53 miljard
reserveringen gemaakt. Dit betreffen (onderdelen van) de ingediende
proposities Metropoolregio Amsterdam, Metropoolregio Rotterdam Den
Haag en het innovatieprogramma Brainport. Aan de reserveringen zijn door
de commissie voorwaarden (scope en cofinanciering) verbonden, waarbij
bekeken wordt of deze realiseerbaar zijn, alvorens er uiterlijk in januari 2022
opnieuw ingediend kan worden.
Vrachtwagenheffing
Voor de invoering van Vrachtwagenheffing is een wettelijke basis nodig.
Zodra het wetsvoorstel is aangenomen, kan gestart worden met de
realisatie van het heffingssysteem. Ter voorbereiding hierop is in de
afgelopen jaren, parallel aan het voorbereiden van het wetsvoorstel,
gewerkt aan het voorbereiden van de uitvoering van de Vrachtwagen­
heffing. Zodra het wetsvoorstel is aangenomen, kan gestart worden met
de realisatie van het heffingssysteem. Voor het terugsluizen van de nettoopbrengsten naar verduurzaming en innovatie van de sector, wordt in de
realisatiefase het uitvoeringsplan opgesteld. Tevens worden de uitkomsten
van de BIT-toets gepubliceerd. Op basis van de huidige inzichten zal de start
van de Vrachtwagenheffing circa vier jaar na afronding van de parlemen­
taire behandeling van het wetsvoorstel kunnen plaatsvinden.

10

Kamerstukken II, 2020-2021, 35 396, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

18

We werken aan klimaatadaptatie – en mitigatie
Het klimaat verandert. Nederland was altijd al kwetsbaar voor overstro­
mingen en extreem weer. Daardoor wordt de kwetsbaarheid van Nederland
voor overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte alleen maar groter. En
de extremen nemen toe. Stroomde er in de droge zomer van 2018 slechts
15 m3/s door de Maas, in de natte zomer van 2021 was dit een record van
3.260m3/s. Clusterbuien in het stroomgebied van de Maas en de Rijn
leidden tot overstromingen en hoogwater in Duitsland, België en in Limburg
met veel schade en helaas in België en Duitsland ook tot vele slachtoffers.
Deze situatie maakt het noodzakelijk dat er wordt gekeken naar het beleid
ten aanzien van wateroverlast en waterveiligheid. Dat zal gebeuren in een
beleidstafel wateroverlast die na de zomer van 2021 is ingesteld. Er zal onder
andere worden gekeken naar de samenloop van het regionale systeem en
het hoofdwatersysteem en hoe we de samenwerking met onze buurlanden
hierin kunnen intensiveren.
Het klimaatadaptatiebeleid in Nederland wordt mede bepaald door
afspraken op mondiaal en Europees niveau. Om Nederland uiterlijk in 2050
klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te krijgen moet veel gebeuren.
Alle Nederlandse overheden stellen uitvoeringsprogramma’s op en nemen
de komende jaren maatregelen in uitvoering gericht op klimaatadaptatie.
Decentrale overheden krijgen hierbij ook in 2022 ondersteuning vanuit de
impulsregeling klimaatadaptatie. Jaarlijks wordt in de Deltaplannen voor
Waterveiligheid, Zoetwatervoorziening en Ruimtelijke Adaptatie door de
overheden gezamenlijk gerapporteerd over de voortgang. Parallel daaraan
werken we in 2022 via de nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) aan
monitoring van de klimaatbestendigheid van Nederland.
De 45 werkregio’s van Deltaprogramma Ruimtelijke Adapatie hebben in
2020 hun stresstesten uitgevoerd en hebben tot eind 2021 om de risicodia­
logen af te ronden als laatste stap richting de uitvoeringsagenda’s. In deze
uitvoeringsagenda’s wordt concreet gemaakt welke maatregelen concreet
genomen gaan worden als eerste stappen richting het einddoel om in 2050
Nederland klimaatrobuust te hebben ingericht. Een vergelijkbaar proces
doorloopt het rijk met haar rol ten aanzien van (rijks)netwerken en vitale en
kwetsbare functies. De kwetsbaarheid van de (rijks)infrastructuur voor
klimaatverandering is in 2021 via stresstesten in beeld gebracht. Uit de
analyses komt een beeld naar voren waar klimaatverandering vooral voor
bereikbaarheid en veiligheid problemen veroorzaken. In 2022 vinden risico­
dialogen plaats met andere infrastructuurbeheerders om de in beeld
gebrachte kwetsbaarheden te bespreken en tevens besluitvorming over
welke maatregelen op korte termijn genomen moeten worden.
Ons land is van oudsher ingericht op het zo snel mogelijk veilig afvoeren
van water. Water beter vasthouden is zowel voor droogte als wateroverlast
een belangrijke opgave. Met het Deltaprogramma Zoetwater intensiveren
en versnellen we de ingezette koers. Als vervolg op het lopende maatregel­
programma start in 2022 de uitvoering van fase 2, die tot 2027 loopt. De
ambitie in de uitvoering wordt verdubbeld tot €800 miljoen, waarvan
€250 miljoen wordt bijgedragen vanuit het Deltafonds. Met de maatregelen
tegen droogte maken we ons land weerbaarder tegen watertekorten en
wateroverlast.
2022 is ook een belangrijk schakeljaar voor de internationale inzet op
klimaatadaptatie. Voortbouwend op de Climate Adaptation Summit van
2021 werken we toe naar de 'United Nations 2023 Conference on Water'. Er
wordt opvolging gegeven aan strategische samenwerking middels de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

19

Adaptation Action Coalition (AAC) en organisaties waaronder UN Water,
Wereldbank en IMF. In 2023 wordt tevens de eerste wereldwijde evaluatie
(«Global Stocktake») van de voortgang op de klimaatdoelstellingen binnen
de Parijs Akkoorden gepubliceerd.
Internationale samenwerking genereert een mondiale impuls voor
adaptatie. Toonaangevende bijeenkomsten gedurende 2022 zijn onder
andere de AVVN en de COP27. De Nederlandse internationale inzet bouwt
voort op de eigen stevige adaptatieagenda.
Hoe de zeespiegelstijging zich na 2050 ontwikkelt en welke maatregelen we
kunnen nemen, is nog met grote onzekerheden omgeven. Het lopende
Kennisprogramma Zeespiegelstijging heeft tot doel die onzekerheden te
reduceren. Wanneer we erin slagen rekening te houden met toekomstig
ruimtebeslag voor watermanagement wordt voorkomen dat we mogelijk­
heden afsnijden of onbedoeld veel duurder maken bij de miljardeninveste­
ringen die de komende decennia op stapel staan voor bijvoorbeeld
woningbouw, energietransitie en infrastructuur. Het Kennisprogramma
richt zich op herijking van het Deltaprogramma in 2026. Het Kennispro­
gramma wordt ook in 2022 voortgezet en uitgevoerd samen met de Delta­
commissaris en in samenwerking met de partners in het Deltaprogramma,
kennisinstellingen en het bedrijfsleven.
Nationaal Water Programma 2022-2027
In maart 2022 is publicatie van het Definitieve Nationaal Water Programma
2022-2027 (NWP) voorzien. Ten tijde van het Ontwerp NWP is een
voorbehoud gemaakt voor wat betreft de uitvoerbaarheid van de beheer- en
onderhoudsopgaven. Op basis van de financiële kaders zal in de tweede
helft van 2021 worden bezien of dit leidt tot inhoudelijke keuzes die van
betekenis zijn voor het definitieve NWP. Het NWP beschrijft de hoofdlijnen
en ambities van het nationale waterbeleid en het beheer van de Rijkswa­
teren en Rijksvaarwegen. Voor het waterbeleid is het NWP een uitwerking
van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De wateropgaven staan niet op
zichzelf; een integrale aanpak met andere opgaven zoals de energietransitie,
woningbouw en de landbouw is noodzakelijk. Het NWP beschrijft hoe we
hiermee omgaan en hoe we zorgen dat water een leidend principe is in de
ruimtelijke inrichting van Nederland.
Noordzee
Om de strategische opgaven voor de energietransitie uit het Klimaatak­
koord, natuurherstel, en een gezonde toekomst voor visserij op de Noordzee
met elkaar in balans te brengen, is in januari 2021 het Noordzeeakkoord tot
stand gekomen. Hierbij wordt rekening gehouden met de belangen van
andere gebruikers zoals zeevaart, defensie en zandwinning. In het voorjaar
van 2022 stelt het Kabinet, als onderdeel van het Nationaal Waterpro­
gramma, het nieuwe Programma Noordzee 2022-2027 vast. Het Programma
integreert verplichtingen uit diverse richtlijnen zoals Maritieme Ruimtelijke
Ordening en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie, waarbij het Noordzeeak­
koord, in samenhang met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) richting aan
het Programma heeft gegeven. In maart 2022 wordt het definitieve
Programma Noordzee vastgesteld waarbij onder meer de ambitie voor
windenergie op zee uit het ontwerpprogramma definitief vorm krijgt.
Daarna kan in april 2022 een partiële herziening van het Programma
Noordzee worden gestart. Voorts staat 2022 vooral in het teken van de
uitvoering van het Programma Noordzee, het OSPAR-verdrag en de
mondiale doelen van Sustainable Development Goal 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

20

Beleidsontwikkeling Integraal Riviermanagement (IRM)
Bij de ontwikkeling van het programma IRM wordt in 2022 ingezet op:
– Het opstellen en vaststellen van kansrijke alternatieven voor behoud en/
of verruimen van de afvoercapaciteit en de rivierbodemligging voor Rijn
en Maas ten behoeve van de functies Scheepvaart, Natuur, Zoetwater­
beschikbaarheid en Waterveiligheid en regionale economie;
– Het starten met de planMER en MKBA voor deze alternatieven;
– Het starten van enkele nieuwe en verder uitvoering geven aan pilotprojecten IRM (Integraal Riviermanagement) en het praktijknetwerk;
– In internationale gremia het gesprek aangaan over de ambities van
Nederland ten aanzien van de rivieren (Scheepvaart, Natuur, Zoetwater­
beschikbaarheid en Waterveiligheid).
We werken aan een circulaire economie
De ambitie van het kabinet is dat Nederland in 2050 circulair is. In 2030 wordt
een reductie van 50% nagestreefd van primaire abiotische grondstoffen. In
het Rijksbrede Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie (CE) is de
ambitie geoperationaliseerd per transitieagenda - biomassa en voedsel,
bouw, consumptiegoederen, kunststoffen en maakindustrie. Voor het
Uitvoeringsprogramma is op de IenW begroting voor 2022 €15 miljoen
vrijgemaakt en voor 2023 en 2024 jaarlijks €5 miljoen. Dit is onder andere
bestemd voor stimulering van sociale en productinnovaties, kennisontwik­
keling en opschaling van (bijna-)marktrijpe technieken. In 2022 gaat de
subsidieregeling voor mkb-ondernemers in een circulair ketensamenwer­
kingsverband weer open, evenals een innovatieregeling gericht op de
vraagstukken vanuit de kennis- en innovatieagenda CE. Voor de subsidie­
regeling Circulaire Economie wordt voor ketenprojecten binnen het kabinet
meerjarig (2022-2024) aanvullend 30 miljoen euro in totaal gereserveerd als
onderdeel van het aanvullende klimaatpakket. Het Versnellingshuis
Nederland Circulair! zal ondernemers daarnaast blijven ondersteunen met
hun circulaire businesscases. Dit doet het Versnellingshuis samen met
versnellingspartners in de regio’s. De vierde conferentie Circulaire
Economie in februari 2022 fungeert als platform om de transitie te
versnellen, kennisuitwisseling te faciliteren en nieuwe ketens te smeden.
Het PBL monitort in samenwerking met een groot aantal kennisinstellingen
de voortgang en publiceert in 2022 een voortgangsrapportage.
In de Integrale Circulaire Economie Rapportage (ICER) heeft het PBL
geadviseerd dat er meer duidelijkheid moet komen over de richting van
de transitie. Hiertoe worden met betrokken partners de algemene doelen
voor 2030 en 2050 uitgewerkt en geconcretiseerd. Daarbij wordt zowel naar
de effecten op onder andere het gebied van klimaat en biodiversiteit
gekeken als naar circulariteitsdoelen op het gebied van grondstoffen. In
2022 worden naar verwachting de doelen per domein vastgesteld gebruik
makend van inzicht in de effecten van verschillende grondstoffenstromen
en productgroepen. In 2022 wordt ook verder ingezet op het inzichtelijk en
meetbaar maken van de bijdrage die een circulaire economie levert aan
de klimaatopgave. Om de regionale praktijk met de landelijke transitie­
agenda’s te verbinden en de circulaire bedrijvigheid op regionaal niveau op
te schalen worden in 2022 acht regio’s ondersteund bij het opstellen van CEstrategieën waarmee regionale ambities worden omgezet in concrete
stappen naar een circulaire economie. In 2022 wordt uitvoering gegeven
aan het plan van aanpak voor het stimuleren van circulaire economie op
wijkniveau en de rol van het Rijk. Voorbereidingen worden getroffen voor
een eventuele CE-wet en het omvormen van het Landelijk Afvalbeheerplan
tot een Circulair Materialenplan. Verdere besluitvorming over deze trajecten
is aan een nieuw kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

21

Circulaire economie (internationaal)
De Europese Commissie heeft een aantal wetgevende voorstellen en andere
initiatieven aangekondigd ter uitvoering van het EU-actieplan voor een
circulaire economie.11 Om de markt voor secundaire grondstoffen te
versterken heeft de verplichte toepassing van recyclaat bijzondere prioriteit.
Nederland zet zich, ook internationaal, in om een gedegen monitorings­
kader te scheppen. Samenwerking met partners binnen en buiten Europa is
daarvoor van belang.
Een circulaire economie draagt bij aan het bereiken van oplossingen voor
de drie grote mondiale milieucrises: klimaatverandering (ca. 20% emissie­
reductiepotentieel in 2050), biodiversiteitsverlies en vervuiling. Nederland
zet zich samen met publieke en private partners als UNEP, het International
Resource Panel, het WCEF en PACE in voor de van deze crises door
hulpbronnenefficiëntie en de transitie naar een circulaire economie.
Concreet is de inzet in 2022 onder meer gericht op een besluit van de UN
Environment Assembly om onderhandelingen te starten voor een mondiaal
verdrag voor de aanpak van marien zwerfvuil en microplastics. Daarmee
wordt een belangrijke aanvullende impuls gegeven aan de bestaande
aanpak van de vervuiling door plastics via bijvoorbeeld het Europese
Plastics Pact dat onder meer op Nederlands initiatief tot stand is gekomen
en tot 2025 loopt. Zowel de viering van het 50-jarig bestaan van UNEP
(3-4 maart) als van het 50-jarig jubileum van de Stockholm-conferentie
bieden belangrijke mogelijkheden voor het uitrollen van ambitieuze acties
ten behoeve van een circulaire economie. Ook als opvolging van het in april
2021 door Nederland gehouden World Circular Economy Forum + Climate,
dat een rijke oogst aan commitments van tientallen organisaties opleverde.
Biogrondstoffen
Overeenkomstig de acties uit de Uitvoeringsagenda Biogrondstoffen vindt
in 2022 de verdere implementatie van het duurzaamheidskader biogrond­
stoffen plaats. De voortgangsrapportage over het Klimaatakkoord (de KEV)
rapporteert hierover. Daarnaast wordt over de inzet van biogrondstoffen en
de wetenschappelijke stand van zaken rondom de koolstofschuld gerappor­
teerd.
Verpakkingen en plastic
Nederland wil de verspreiding van kleine plastic deeltjes in het oppervlak­
tewater, de zee (plastic soep) en op land tegengaan en de aanwezigheid van
kleine plastic flesjes en blikjes in zwerfafval voorkomen. Per 31 december
2022 wordt statiegeld voor blikjes ingevoerd in vervolg op het statiegeld
voor kleine plastic flesjes. In het voorjaar van 2022 verschijnt de jaarlijkse
monitor van de resultaten van het Nederlandse Plastic Pact. In interna­
tionaal verband wordt gewerkt aan het vergroten van plasticrecycling en
plastic-hergebruik en het gebruik van gerecycled materiaal.
In vervolg op het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik wordt
de procedure voor de vaststelling van een Uitgebreide Producentenverant­
woordelijkheid voor een aantal wegwerpplastics voltooid. In januari 2023
dient deze procedure in werking te treden. Voor verpakkingen worden de
nieuwe doelstellingen voor hergebruik en recycling per 2022 aangescherpt.
Vanuit de Transitieagenda Consumptiegoederen worden o.a. pilots opgezet

11

COM (2020) 98

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

22

gericht op preventie van verpakkingen en afval. Nederland zet zich ervoor
in om mondiaal toe te werken naar een verplicht minimumpercentage van
gemiddeld 30% recyclaat in nieuwe plastic producten en verpakkingen.
Textiel
Het beleidsprogramma circulair textiel12 werkt toe naar een halvering van
de ecologische voetafdruk van de textielsector in 2035, meer toepassing van
recyclaat in nieuwe kleding en meer hergebruik en recycling. De Tweede
Kamer ontvangt in het voorjaar van 2022 de tweede voortgangsrapportage.
Marktprikkels voor een duurzame en circulaire economie
Met het Nationaal plan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) wordt
gestimuleerd dat alle overheden hun inkoopkracht als instrument inzetten
voor het versnellen van de transitie naar een klimaatneutrale en circulaire
economie. In 2022 wordt de MVI-aanpak en de opschaling naar transitiege­
richt opdrachtgeverschap bestendigd. Verder worden in 2022 investeringen
in milieuvriendelijke technieken bevorderd via de jaarlijkse actualisatie van
de Milieulijst van de fiscale instrumenten MIA en Vamil. Om investeringen
in milieuvriendelijke technieken aantrekkelijker te maken, worden per 2022
de steunpercentages van de MIA verhoogd. Ook wordt het budget van de
MIA/Vamil voor de periode 2022-2024 verhoogd met 30 miljoen euro per
jaar ter bevordering van investeringen die bijdragen aan onder andere CO2reductie, de circulaire economie, duurzame mobiliteit en verduurzaming
van de bouw en landbouw. Daarnaast wordt bezien met welke marktprikkels
circulaire businesscases concurrerender en beter financierbaar kunnen
worden gemaakt.
We werken aan een veilige, schone en gezonde leefomgeving
Het beleid voor een veilige, schone en gezonde leefomgeving is gericht op
het (i) voorkomen van risico’s voor mens en milieu, (ii) actief inzetten op
beheersmaatregelen, inclusief verbeterde samenwerking in de keten van
vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en (iii) betrekken van
de samenleving.
In 2022 wordt gewerkt aan de totstandkoming van het Nationaal Milieupro­
gramma (NMP), als uitwerking van het Nationaal Milieubeleidskader
(NMK)13. Dit programma beschrijft de doelen en het concrete pad naar een
schone, veilige en gezonde leefomgeving in 2030 en 2050. Het NMP zal tot
stand komen op basis van een duidelijke participatiestrategie. Naar
verwachting wordt het NMP eind 2022 gepubliceerd.
In het kennis- en innovatiecentrum van de Safety Delta Nederland werkt
IenW met industrie en wetenschap aan een veilige (petro)chemische
industrie. Ook kijkt IenW naar de veiligheidsaspecten van de energietran­
sitie. Voorts richt IenW zich op financiële risico’s die samenhangen met
saneringsopgaven. De uitvoering van financiële zekerheidsstelling door
bevoegde gezagen wordt waar nodig verder gefaciliteerd. Op voorhand
laten bedrijven zien hoe zij invulling geven aan het uitgangspunt ‘de
vervuiler betaalt’.
In 2022 wordt verder gewerkt aan het programma «liever een goede buur»
om de uitvoering van VTH en de aanpak van milieucriminaliteit te
versterken. De aandacht gaat onder andere uit naar het verbeteren van

12
13

Kamerstukken II, 2019-2020, 32 852 nr. 116
Nationaal Milieubeleidskader (definitieve versie) | Rapport | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

23

het interbestuurlijk toezicht. In 2022 wordt opvolging gegeven aan het
rapport van de Adviescommissie VTH14en de kabinetsreactie op dit rapport
dat in de tweede helft van 2021 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.
De leefomgeving kent op dit moment een basiskwaliteit volgens wettelijke
normen. Voor de verbetering van de gezondheid en veiligheid zijn echter
verdere inspanningen nodig. Safe-by-Design speelt daarbij een belangrijke
rol: het al in de ontwerpfase voorkomen van risico’s voor mens en milieu.
IenW stimuleert dit en agendeert Safe-by-Design in OESO- en EU-verband.
In 2022 wordt een call gepubliceerd in het kader van het NWO onderzoeks­
programma voor de Nationale Wetenschapsagenda waarbij de focus ligt op
het ontwikkelen van een praktijkgerichte Safe-by-Design aanpak.
Toekomstbestendig beleid ontwikkelen en optimaliseren dat aansluit bij
de nieuwe ontwikkelingen in de biotechnologie is waar ook in 2022 aan
gewerkt wordt. Dit is beleid dat veilig is voor mens en milieu. Dit is ook
beleid dat de kansen voor innovatie benut en bijdraagt aan de ontwikkeling
medicijnen en vaccins, voedselzekerheid en voedselkwaliteit en een
circulaire economie. IenW werkt hiervoor samen met stakeholders, andere
departementen en burgers.
Zowel Europees als nationaal zijn ook acties in gang gezet om beter zicht te
krijgen op risico’s van stoffen en daarnaast op nationaal niveau ook waar
zeer zorgwekkende stoffen via emissies vrijkomen. Op basis hiervan wordt
verder geprioriteerd aan de hand van de mogelijke risico’s. Een voorbeeld
van prioriteren is de Nederlandse inzet op het bronbeleid voor PFAS. Dit
resulteert naar verwachting medio 2022 in een formeel voorstel voor een
EU-brede restrictie die tot doel heeft het op de markt brengen van producten
met PFAS te beperken.
Het huidige beleid is gericht op het zo snel en verantwoord mogelijk
verwijderen van alle asbestdaken. Ook in 2022 wordt invulling gegeven aan
de samenwerkingsverklaring ’Aanpak van asbestdaken’. De pakketaanpak
voorziet in meer dan 40 niet-wettelijke maatregelen en activiteiten,
waaronder een particulier leningen fonds en instrumenten voor de zakelijke
asbest dakeigenaren. Naast daken zijn er nog meer bronnen van asbest­
vezels die aandacht verdienen. Tot slot worden duurzame verwerkingstech­
nieken van asbestafval verder gestimuleerd.
In 2022 vindt de conferentie ‘Gezamenlijk Verdrag inzake de veiligheid van
het beheer van bestraalde splijtstof en van het beheer van radioactief afval»
bij het Internationaal Atoomenergieagentschap plaats. De nationale
rapportages over de nakoming van de verdragsverplichtingen worden
getoetst en aanbevelingen voor beleidsontwikkeling worden gegeven. Ook
wordt in 2022 samen met VWS en SZW verder gewerkt aan de versterking
van het borgen van de kennis voor het veilig gebruik van nucleaire
technologie en stralingstoepassingen voor de lange termijn. Tevens worden
in 2022 stappen gezet in de evaluatie van het nationaal beleid voor
radioactief afval en verbruikte splijtstoffen, in voorbereiding op een nieuw
Nationaal programma voor radioactief afval en verbruikte splijtstoffen dat
uiterlijk in 2025 moet worden vastgesteld.

14

Kamerstukken II, 2020–2021, 22 343, nr. 295

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

24

Ook in 2022 is de beleidsinzet voor vuurwerk gericht op het realiseren van
een veilige en feestelijke jaarwisseling. Daarnaast is onder andere als
gevolg van de Omgevingswet een noodzakelijke aanpassing van het
Vuurwerkbesluit voorzien.
De nieuwe geluidregels onder de Omgevingswet treden in 2022 in werking.
Met de koepels zijn afspraken gemaakt over monitoring van de effecten van
bepaalde onderdelen van de nieuwe regels. Daarnaast heeft de WHO een
belangrijk advies uitgebracht over geluid. De komende jaren wordt dit
binnen de relevante context vertaald in concrete maatregelen en specifieke
wijzigingen van de regelgeving.
Schone lucht is van levensbelang. Onder de Omgevingswet blijft de lucht­
kwaliteit in Nederland gemonitord om aan te kunnen tonen dat aan de EUgrenswaarden wordt voldaan. In het kader van de beleidsuitvoering zoals
overeengekomen in het Schone Lucht Akkoord15 kan hiermee ook de gerea­
liseerde gezondheidswinst worden bepaald. Op basis van het advies van
de Taskforce Versnelling Innovatieproces Stalsystemen worden stappen
gezet om met metingen op bedrijfsniveau de resultaten te borgen van
maatregelen die veehouderijbedrijven nemen om de emissies van
ammoniak, geur en fijnstof te reduceren.15 Een specifiek probleem in een
aantal gebieden waar veel veehouderij geconcentreerd is, is geurhinder. In
reactie op het rapport van de Commissie Geurhinder Veehouderij wordt
het geurbeleid opnieuw vormgegeven. In 2022 wordt verder gewerkt aan
het praktisch toepasbaar maken van de chemisch-analytische methode om
geur te meten.
Ook waar aan de normen wordt voldaan, is verdere verbetering van de
luchtkwaliteit van belang om gezondheidswinst te realiseren. Daarom werkt
het kabinet samen met medeoverheden aan de uitvoering van het Schone
Lucht Akkoord aan de hand van de uitvoeringsagenda. Ook stelt het Rijk in
2022 financiële middelen beschikbaar om decentrale overheden te onder­
steunen bij de uitvoering van het Schone Lucht Akkoord.
Voor 2022 en verder worden met de andere overheden afspraken gemaakt
over het afronden van het saneringsprogramma van de spoedlocaties
bodemverontreiniging, de realisatie van verbetering van de bodemkwaliteit
en over regionale kennisontwikkeling. Hiervoor is €69,6 miljoen ter
beschikking gesteld. Middels de taskforce bodemstelsel wordt een verbe­
terprogramma doorgevoerd van het bodemstelsel waaronder Kwaliteits­
borging in het bodembeheer, ‘kwalibo’. De laatste versie van het
handelingskader PFAS is in 2021 gepubliceerd. Dit vormt de basis voor
normering van PFAS in wet- en regelgeving in 2022.
Door klimaatverandering en toenemend maatschappelijk gebruik staan de
natuur en ecologische waterkwaliteit van de grote wateren onder druk.
Het Rijk wil in 2050 toekomstbestendige grote wateren met hoogwaardige
natuur die goed samengaan met een krachtige economie. Via onder andere
de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) en de uitvoeringspro­
gramma’s van de Gebiedsagenda’s Grote wateren 2050 (Waddengebied,
IJsselmeergebied en Zuidwestelijke delta) werken de ministeries van IenW
en LNV samen met regionale overheden, maatschappelijke organisaties en
marktpartijen aan deze ambitie. In 2022 worden voorkeursbesluiten
voorzien voor diverse eerste en tweede tranche PAGW-projecten. Daarnaast

15

https://www.rijksbegroting.nl/2021/voorbereiding/begroting,kst282795_6.html#_23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

25

is de verlengde fase 1 van de Marker Wadden in uitvoering. Tevens wordt
gestart met het voorbereiden van besluitvorming over de derde tranche
PAGW-projecten (uitvoering na 2030).
De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft als doel een goede econlo­
gische en chemische toestand van het water. De maatregelen hiertoe dienen
uiterlijk in 2027 te zijn uitgevoerd. In 2022 gaat de 3e generatie Stroomge­
biedbeheerplannen (2022-2027) van start. Vanwege de resterende opgave
voor nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen in het water wordt ingezet
op de impuls van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. De wateropgave
voor de landbouw is in beeld gebracht. In 2022 wordt de vertaalslag
gemaakt naar gebieds-en sectorgerichte maatregelpakketten. Voor het
stimuleren van de toepassing van maatregelen bij agrariërs is €38,8 miljoen
extra gereserveerd voor de periode 2020 tot en met 2027. De aanpak van
opkomende stoffen en medicijnresten in water richt zich in 2022 op een
impuls voor vergunningverlening, en het verbeteren van zuivering. Onder
de ketenaanpak ‘medicijnresten uit water’ wordt vergaande zuivering van
rioolwater gestimuleerd.
De Beleidsnota drinkwater 2021-2026 beschrijft het beleid voor de drinkwa­
tervoorziening voor de komende 6 jaar. De Beleidsnota drinkwater zet in op
voldoende beschikbaarheid van drinkwaterbronnen, zuinig en bewust
drinkwatergebruik, verbeteren van de kwaliteit van oppervlakte- en
grondwater als bron voor drinkwater en het borgen van veilige productie
en levering. In de beleidsnota is een aanzet opgenomen voor een gezamen­
lijke implementatie- en uitvoeringsagenda. Na de vaststelling van de imple­
mentatie- en uitvoeringsagenda drinkwater door IenW, IPO, Unie van
Waterschappen en VNG in 2021 wordt vanaf 2022 jaarlijks gerapporteerd
over de voortgang.
Cybersecurity
2022 staat in het teken van de implementatie van de nieuwe cybersecurity­
strategie van IenW. Deze strategie biedt richting aan de IenW-brede en
sectorspecifieke inzet op het gebied van het versterken van de cyberweer­
baarheid. De reikwijdte hiervan strekt zich zowel uit naar de interne IenW
organisatie (Zbo’s en agentschappen) als (externe) vitale en niet-vitale
aanbieders die onder de systeemverantwoordelijkheid van IenW vallen.
Afhankelijk van de ontwikkelingen rondom de nieuwe Europese richtlijn
Netwerk en Informatie Beveiliging (NIB 2.0), wordt een bijdrage geleverd
aan de voorbereidingen van een wijziging van de Wet beveiliging netwerken informatiesystemen (Wbni) om de NIB 2.0 te implementeren. De
zorgplicht en meldplicht gaat - na wijziging van de Wbni - voor alle vitale
processen van IenW gelden. Voor de huidige aanbieders van essentiële
diensten (AED’s) in de sectoren drinkwater en vervoer (onderdelen lucht­
vervoer en vervoer over water) ligt de nadruk op het implementeren van
beheersmaatregelen uit o.a. de Regeling beveiliging netwerk- en informa­
tiesystemen IenW. Deze eisen gaan ook gelden voor AED’s die worden
aangewezen voor spoor- en wegvervoer. Rijkswaterstaat werkt voor de
hoofdnetwerken risico gestuurd aan een minimalisatie van restrisico’s. De
aandacht van het samenwerkingsprogramma versterken cyberweer­
baarheid in de watersector (BAW+ afspraken voor cybersecurity) gaat in
2022 uit naar de implementatie van maatregelen.
Duurzaam IenW
Het ministerie van IenW geeft invulling aan de voorbeeldrol van het Rijk uit
het Klimaatakkoord. IenW brengt jaarlijks een duurzaamheidsverslag uit op
Verantwoordingsdag en stuurt professioneel op CO2-uitstoot met behulp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

26

van de CO2-Prestatieladder. In 2022 zet IenW nieuwe stappen in de transitie
naar klimaatneutrale en circulaire uitvoering van Rijksinfrastructuurpro­
jecten, samen met RWS, ProRail en andere overheden. Met de bouw van
windpark Maasvlakte II wordt het elektriciteitsverbruik voor de bedrijfs­
voering van IenW geheel klimaat- en energieneutraal. Voor het verduur­
zamen van het brandstofverbruik streeft IenW naar een klimaatneutrale
vloot bij de Rijksrederij. Intussen blijft de uitdaging om meer te besparen
op energieverbruik, bijvoorbeeld via het infaseren van dimbare LED bij de
openbare -verlichting op de IenW netwerken.
Caribisch Nederland
Ook in 2022 zet IenW in op de gezamenlijke inspanning tot het professio­
naliseren van het havenbeheer en de nautische organisatie om de veilige,
vlotte en duurzame afwikkeling van het scheepvaartverkeer op een hoger
niveau te brengen. Hierbij assisteert en adviseert IenW, met ondersteuning
van het Havenbedrijf Amsterdam, de BES-eilanden ook bij het verbeteren
en veiliger maken van de haveninfrastructuur. Voorts continueert IenW zijn
inspanningen voor een veilige leefomgeving voor bewoners en bezoekers
van de eilanden en zijn inspanningen tot het behoud en de bescherming van
het bijzondere (mariene) milieu. In het kader van de implementatie van
het Natuur en Milieubeleidsplan CN ondersteunt IenW de eilanden bij de
uitwerking van de acties (en onderzoeken) van de uitvoeringsagenda’s, die
de basis vormen voor de uiterlijk in 2024 opgestelde afval(water)- en
sedimentatiestrategieën. Om de toegankelijkheid van drinkwater op Sint
Eustatius te verbeteren, subsidieert IenW in 2021 ‒ 2023 investeringen op
het drinkwaternet. IenW onderzoekt de mogelijkheden om op alle drie de
eilanden tot een structurele oplossing voor een financieel duurzame
exploitatie van de drinkwatervoorziening te komen, waarbij zowel de kosten
voor de inwoners als de subsidies vanuit Europees Nederland beheersbaar
zijn. In 2022 worden verder subsidies ingezet voor beheer en onderhoud van
diverse wegen op de eilanden. Tot slot zal het Rijk ook in 2022 bijdragen aan
de luchtvaartveiligheid en de (betaalbare) bereikbaarheid van Caribisch
Nederland om de lokale economie en het sociaal perspectief te bevorderen.
IenW en de EU
De inspanningen op Europees vlak worden mede bepaald door de
uitvoering van de Europese Green Deal.16 In dit kader is o.a. het «fit for 55»pakket relevant, alsmede de uitvoering van de verschillende strategieën,
zoals klimaatadaptatie, chemicaliën en circulaire economie. Daarnaast
behoeven de gevolgen van de COVID-19-crisis op Europees niveau veel
aandacht, inclusief (de vergroening van) de financiële en economische
herstelmaatregelen. IenW ’zet zich in voor verduurzaming van de
samenleving en het Europese transportnetwerk. Na de realisatie van een
nieuw handelsakkoord tussen de EU en het VK geeft IenW prioriteit aan
de bilaterale contacten met het VK op het terrein van milieu en transport.
IenW zet zich in om het innovatieve vermogen van satellietdata beter te
benutten ten behoeve van de beleidsopgaven van IenW. Concreet wordt
ingezet op verdere uitbouw van de rol van het Galileo Reference Centre in
het ruimtevaartcluster en het op te zetten Centre of Excellence in Noordwijk
(als onderdeel van de Space Campus), de totstandkoming van wetgeving
voor het beheer van de publiek gereguleerde dienst (PRS) van Galileo en
het realiseren van een Galileo-sensorstation op Bonaire. Tevens draagt

16

COM (2019) 640

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

27

IenW bij aan het ‘Programma Vitaal’ van de Nationaal Coördinator Terro­
rismebestrijding en Veiligheid (NCTV) door middel van het actualiseren van
de inventarisatie van de gevolgen van de uitval van satellietdata.
Overzicht coronamaatregelen
Deze paragraaf geeft een overzicht van de maatregelen die op de begroting
van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn genomen om de
coronacrisis het hoofd te bieden. Een uitgebreid overzicht is te vinden op
https:// www.rijksfinancien.nl/corona­visual.
Tabel 1 Coronamaatregelen op de HXII-begroting (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2020

Art. Omschrijving maatregel
14 CBR
16 Beschikbaarheidsvergoeding OV Q1 t/m Q3 2021

966.762

16 Beschikbaarheidsvergoeding OV Q4 2021

2021

2023 Relevante kamerstukken
Kamerstuk 29 398, nr. 858

1.110.000

Kamerstuk 35 748, nr. 1

370.000

16 Beschikbaarheidsvergoeding OV tot 1 september 2022

Kamerstuk 35 804, nr. 1
112.000

17 Winair
19+22 Vuurwerkbranche
97+98 COVID-testen reizigers
Totaal

2022

28.500

28.000 Kamerstuk 23 645, nr. 755

1.000

Kamerstuk 35 705, nr. 1

27.500

Kamerstuk 35 781, nr. 1

249.000
966.762

1.786.000

Kamerstuk 35 864, nr. 1
112.000

28.000

CBR
Het kasbudget op artikel 14 is in 2021 met € 28,5 miljoen verhoogd ten laste
van de generale middelen. Dit ten behoeve van de aanzuivering van het
eigen vermogen van het CBR. De COVID-19 problematiek trekt een zware
wissel op de exploitatie van het CBR. Naast de gevolgen voor de reserve­
ringstermijnen heeft het tijdelijk stilleggen van de dienstverlening in 2020
en 2021 vanwege COVID-19 grote financiële gevolgen voor het CBR,
waardoor de vermogenspositie is verslechterd .
Beschikbaarheidsvergoeding OV
Dit betreft een beschikbaarheidsvergoeding voor het openbaar vervoer.
De vergoeding is bestemd voor al het openbaar vervoer onder een
concessie (gebiedsconcessie, lijnconcessie en lijnovereenkomst) in
Nederland. Het kabinet heeft besloten om de beschikbaarheidsvergoeding
OV ongewijzigd te verlengen tot 1 september 2022. Dit is gelijk aan de
looptijd van de tijdelijke aangepaste (nood)concessies op grond waarvan
de overheid aan OV-bedrijven vanwege COVID-19 een vergoeding kan
verschaffen.
Winair
De COVID-19-crisis laat diepe sporen achter op de Caribische delen van
het Koninkrijk. Het kabinet heeft daarom besloten positief te reageren op
het verzoek van de Minister-President van Sint Maarten om steun, door
een hypothecaire lening van USD 3 miljoen (met huidige koers max.
€ 2,7 miljoen) af te sluiten op het luchthavengebouw van Winair. Deze lening
is door zowel het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(€ 1 miljoen) als door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (max
€ 1,7 miljoen) gefinancierd.
Vuurwerksector
Dit betreft enerzijds de middelen in verband met een tijdelijke subsidiere­
geling, die als doel heeft om de vuurwerkbranche tegemoet te komen in
de kosten die zij maakt voor de opslag van en extra transport voor het F2
vuurwerk dat voor de jaarwisseling 2020 ‒ 2021 niet verkocht mocht worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

28

(€ 27,0 miljoen). Anderzijds betreft dit de bijdrage aan het agentschap RVO
voor de uitvoeringskosten van de tijdelijke subsidieregeling vuurwerk­
branche (€ 0,5 miljoen).
COVID-testen reizigers
Dit betreft middelen voor de vergoeding van testen voor uitgaande reizigers
voor de periode 1 juli tot en met 30 september 2021. De uitgaven zijn voor
de COVID-testen die vergoed worden in de Open House en de subsidiere­
geling voor de reisbranche om de afgenomen testen te vergoeden.
Daarnaast betreft dit ook middelen voor de uitvoeringskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

29

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Tabel 2 Belangrijkste beleidsmatige uitgavenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
Art.
Stand ontwerpbegroting 2021
(inclusief NvW, amendementen en 4 ISB's)

2021

2022

2023

2024

2025

17.984.749

9.566.276

10.814.607

10.097.927

10.098.412

Mutaties 1e suppletoire begroting 2021

1.784.713

565.535

131.541

‒ 151.676

‒ 89.664

Stand 1e suppletoire begroting 2021

19.769.462

10.131.811

10.946.148

9.946.251

10.008.748

Mutaties 5e incidentele suppletoire
begroting 2021

249.000
20.018.462

10.131.811

10.946.148

9.946.251

10.008.748

Stand 5e incidentele suppletoire begroting
2021

2026

Belangrijkste mutaties
1) Overheveling loon- en prijsbijstelling

99

‒ 159.319

‒ 132.682

‒ 199.912

‒ 195.890

‒ 195.796

- waarvan naar Mobiliteitsfonds

26

135.845

109.418

164.840

162.771

138.181

- waarvan naar Deltafonds

26

23.474

23.264

35.072

33.119

57.615

2) Omvorming ProRail

26

‒ 7.130.300

7.336.000

0

0

0

3) Beschikbaarheidsvergoeding OV

16

0

112.000

28.000

0

0

14, 26

4.000

43.000

61.750

62.500

57.500

24

5.022

9.760

2.046

2.046

2.046

9.982

29.277

2.087

‒ 1.988

‒ 326

12.907.166

17.661.848

11.040.031

10.008.809

10.067.968

4) Stikstofmaatregelen
5) Nieuwe taken ILT
Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

10.068.675

Toelichting
1. Dit betreft de overboeking van de loon- en prijsbijstelling tranche 2021
naar de IenW-begrotingen Mobiliteitsfonds en Deltafonds.
2. De omvorming van ProRail tot ZBO is uitgesteld van 1 juli 2021 naar
1 januari 2022. De incidentele budgettaire mutatie als gevolg van de
veranderde fiscale positie van ProRail schuift daarmee door van 2021
naar 2022.
3. Het kabinet heeft besloten om de huidige beschikbaarheidsvergoeding
OV ongewijzigd te verlengen tot 1 september 2022. Op basis van de
herstelprognoses van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM)
wordt voor de verlenging van de beschikbaarheidsvergoeding tot en met
31 augustus 2022 een bedrag van € 140 miljoen geraamd. Uitgaande van
80% bevoorschotting in 2022 worden de uitgaven voor dat jaar geraamd
op € 112 miljoen en € 28 miljoen in 2023.
4. In het kader van het stikstofbeleid wordt een nieuw subsidieplatform
gecreëerd voor lage en emissieloze mobiele werktuigen en de bouw van
logistieke voertuigen, wordt een budget gereserveerd om aanbeste­
dende rijksdiensten (RWS, ProRail, RVB) in staat te stellen om structureel
uitstoot-verminderende criteria te stellen bij aanbestedingen en worden
middelen gereserveerd voor het ontwikkelen van innovaties rondom
nieuwe bouwconcepten en bouwlogistiek.
5. Het betreft een toevoeging van middelen aan artikel 24 voor de finan­
ciering van nieuwe taken van de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT). Een nadere toelichting is opgenomen in het beleidsartikel en in
de verdiepingsbijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

30

Tabel 3 Belangrijkste beleidsmatige ontvangstenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
Art.
Stand ontwerpbegroting 2021
(inclusief NvW, amendementen en 4 ISB's)

2021

2022

2023

2024

2025

19.753

17.445

13.883

15.787

14.163

Mutaties 1e suppletoire begroting 2021

8.058

2.879

0

0

0

Stand 1e suppletoire begroting 2021

27.811

20.324

13.883

15.787

14.163

Mutaties 5e incidentele suppletoire
begroting 2021

0

0

0

0

0

27.811

20.324

13.883

15.787

14.163

Stand 5e incidentele suppletoire begroting
2021

2026

Belangrijkste mutaties
1) Omvorming ILT

24

Overige mutaties

Div.

Stand ontwerpbegroting 2022

24.700

24.700

24.700

24.700

‒ 504

‒ 13

‒ 203

‒ 1.984

‒ 325

27.307

45.011

38.380

38.503

38.538

38.748

Toelichting
1. Dit betreft een technische mutatie als gevolg van de omvorming van
de ILT van agentschap naar regulier dienstonderdeel vanaf 2022. Het
gaat om de toevoeging van de ontvangsten uit de agentschapsparagraaf
ILT (omzet derden en omzet overige departementen) aan de ontvangsten
op beleidsartikel 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

31

2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Tabel 4 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x €1.000)
Art.

Naam artikel (€ totale
uitgaven artikel)

Juridisch verplichte
uitgaven

Niet-juridisch Bestemming van de niet juridisch verplichte uitgaven
verplichte uitgaven

11

Integraal waterbeleid
(€ 55.580)

€ 46.685 (84%)

€ 8.736 (16%) • € 1.263 voor opdrachten algemeen waterbeleid (regie op uitvoering)
• € 355 voor opdrachtenvoor kennis en innovatie
• € 310 voor klimaatadaptatie
• € 437 voor opdrachten waterveiligheid
• € 216 voor opdrachten water internationaal
• € 61 voor opdrachten operationalisering resultaatgerichte aanpak (HGIS)
+ Aarbevingendossier Groningen
• € 1.020 voor opdrachten waterkwaliteit (kaderrichtlijn water,
communicatie, glastuinbouw, waterstatistieken)
• € 167 voor opdrachten op het gebied van grote oppervlakte wateren
(gebiedsagenda Wadden)
• € 744 voor opdrachten Marien en Internationaal Waterbeleid
• € 4.163 voor overige opdrachten

13

Bodem en
Ondergrond
(€ 137.280)

€ 131.746 (98%)

€ 2.710 (2%) • € 198 Bodemonderzoek en structuurvisie ondergrond
• € 112 Drinkwater en waterketen (inclusief commissie van deskundigen en
Caribisch NL)
• € 2.400 Sanering EMK Stormpolderdijk Krimpen a/d Ijssel

14

Wegen en
verkeersveiligheid
(€ 178.907)

€ 149.489 (83%)

€ 30.418 (17%) • € 4.496 voor opdrachten Slimme en duurzame mobiliteit. Opdrachten
bestaan uit diverse onderzoeken/ bijdragen (waaronder monitoring beleid
en stimulering werkgeversaanpak) en communicatieactiviteiten.
• € 4.645 voor diverse onderzoeken verkeersveiligheid en
verkeersveiligheid campagnes
• € 21.277 opdrachten/ bijdragen in het kader van Klimaatakkoord (voor
duurzame mobiliteit)

16

Openbaar vervoer en
Spoor (€ 152.326)

€ 147.887 (91%)

€ 4.439 (9%) • € 787 voor diverse opdrachten/onderzoeken omtrent OV en Stations
• € 1.930 voor diverse opdrachten/onderzoeken omtrent Aansturing NS en
ProRail en de nieuwe vervoerconcessie.
• € 1.722 voor diverse opdrachten/onderzoeken omtrent Omvorming
ProRail, Rijksinfrastructuur, Spoorveiligheid, Spoorgoederen, Omgeving
en Strategie.

17

Luchtvaart (€ 27.366)

€ 20.298 (74%)

€ 7.068 (26%) • € 7.068 voor diverse opdrachten/onderzoeken m.b.t. luchtvaartveiligheid,
luchthavenontwikkeling, luchtverkeer, duurzaamheid en netwerkkwaliteit
en de opgaven voor de herziening van het luchtruim, Schiphol en Lelystad.

18

Scheepvaart en
Havens (€ 38.880)

€ 36.132 (93%)

€ 2.748 (7%) • € 2.748 voor diverse opdrachten/onderzoeken gericht op onder meer de
binnenvaart, zeevaart, zeehavens en Caribisch Nederland.

19

Uitvoering
Milieubeleid en
Internationaal
(€46.411)

€ 45.717 (98%)

€ 744 (2%) • € 326 terugkomdagen conferenties, economische diplomatie (HGIS)
• € 58 pilots satelliet data
• € 162 Nationaal Milieu Programma (NMP)
• € 198 vrijwillige bijdragen aan internationale organisaties (HGIS).

20

Lucht en Geluid
(€28.188)

€ 27.989 (99%)

€ 199 (1%)

21

Duurzaamheid
(€55.770)

€ 54.457 (97%)

€ 1.613 (3%) • € 857 voor diverse opdrachten/onderzoeken voor de uitvoering van het
duurzaamheidsinstrumentarium
• € 397 voor diverse opdrachten/onderzoeken voor de uitvoering van
duurzame productketens
• € 359 voor diverse opdrachten/onderzoeken voor de uitvoering van
biomassa en ecosystemen

22

Omgevingsveiligheid
en milieurisico’s
(€41.658)

€ 36.660 (88%)

€ 4.998 (12%) • € 1.712 voor opdrachten en subsidies voor veiligheid van chemische
stoffen.
• € 89 voor opdrachten voor veiligheid van biotechnologie.
• € 3.197 voor opdrachten en subsidies voor veiligheid van bedrijven en
transport.

23

Meteorologie,
seismologie en
aardobservatie
(€ 62.818)

€ 62.818 (100%)

24

Handhaving en
toezicht (€ 182.359)

€ 182.359 (100%)

€ 0 (0%)

25

Brede doeluitkering
(€ 954.172)

€ 954.172 (100%)

€ 0 (0%)

• € 199 opdrachten Uitvoering geluid.

€ 0 (0%)
‒

Totaal aan niet-juridisch verplichte uitgaven

‒
‒

€ 63.673

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

32

2.4 Planning Strategische Evaluatie Agenda
IenW kent drie overkoepelende hoofdthema’s: Mobiliteit, Milieu en Water.
De themagewijze opzet sluit aan bij de begrotingsindeling, destijds ook
bewust gekozen als invalshoek. Binnen de artikelen worden subthema’s
onderscheiden, deze sluiten veelal aan bij beleidsprioriteiten die eerder in
de beleidsagenda zijn benoemd (paragraaf 2.1).
Onderstaande tabel bevat per beleidsthema de belangrijkste onderzoeken.
Het betreft de periodieke verplichte rapportage (de voormalige beleidsdoor­
lichtingen), aangevuld met andere geprioriteerde onderzoeken.
Tabel 5 Planning Strategische Evaluatie Agenda
Thema

Subthema

Type onderzoek

Afronding Toelichting onderzoek

Water

Waterveiligheid

Periodieke beoordeling
van primaire
waterkeringen:
Rapportage eerste
beoordelingsronde
primaire waterkeringen

2023

In 2017 zijn in de Waterwet nieuwe normen voor primaire
waterkeringen vastgelegd die uitgaan van
overstromingskansen. Van 2017 tot en met 2022 zijn de
beheerders van de primaire keringen (waterschappen en
Rijkswaterstaat) bezig om te beoordelen of de
waterkeringen voldoen aan deze normen. Op basis van deze
eerste Landelijke Beoordelingsronde (LBO-1) wordt een
landelijke rapportage opgesteld die uiterlijk eind 2023 naar
de Eerste en Tweede Kamer wordt gestuurdStand van
kennis:De rapportage zal een beeld moeten geven in
hoeverre de primaire keringen voldoen aan de normen.

11

Water

Waterveiligheid

2024
Ex-post evaluatie
Waterwet, 5 artikelen t.a.v.
waterveiligheid

De evaluatie komt voort uit wijzigingen van de Waterwet in
2014 en 2017. In 2014 had de wijziging betrekking op de
doelmatigheid en bekostiging hoogwaterbescherming. In
2017 had de wijziging betrekking op de nieuwe normering
primaire waterkeringen. De werking van de wetswijzigingen
in de praktijk wordt geëvalueerd. Doel is te beoordelen in
welke mate de doelen verbonden aan de wetswijzigingen
zijn bereikt en te bezien of acties en/of aanpassingen nodig
zijn om de werking te verbeteren

11

Water

Integraal

Monitoring: de staat van
ons water

Monitoring van de staat van het water en mijlpalen
(structuurvisie) nationaal waterprogramma

2022

Begro­
tingsartikel

11

• Een veilige en klimaatbestendige delta.
• Een concurrerende, duurzame en circulaire delta.
• Een schone en gezonde delta met hoogwaardige natuur.
De wateropgaven staan niet op zichzelf; een integrale
aanpak met andere opgaven in de fysieke leefomgeving
zoals de energietransitie, woningbouw en de landbouw is
noodzakelijk. Daarbij is het van groot belang dat ‘aansluiten
op de karakteristieken van het watersysteem’ en
‘meebewegen met water’ leidende principes blijven voor
de integrale aanpak van ruimtelijke ontwikkelingen in ons
land.
In Nederland komen veel opgaven voor de leefomgeving bij
elkaar op een klein oppervlak. Niet alles kan, soms moeten
keuzes worden gemaakt. Daarvoor zijn in het NWP een
aantal afwegingsprincipes voor het waterbeleid en -beheer
opgenomen.

Bodem

Wegen en
verkeersveiligheid

Evaluatie «Besluit
financiële bepalingen
bodemsanering» en de
«Regeling financiële
bepalingen
bodemsanering 2005»
Rapportage taskforce
bodemstelsel

Beleidsdoorlichting

Als verplichting voorkomend uit de Compatibiliteitswet en
als voorbereiding voor de nieuwe subsidieregeling
bodemsanering bedrijventerreinen, wordt de huidige
subsidieregeling geëvalueerd.
2022

13

2022

Rapportage van de taskforce die is ingesteld nav het rapport
Kuijken over granuliet en het besluit bodemkwaliteit.

13

2023

Vervolg op de beleidsdoorlichting wegen en
verkeersveiligheid uit 2017 (TK 32861 nr 27)

14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

33

Thema

Subthema

Type onderzoek

2022

14

2021

De integrale mobiliteitsanalyse (opvolger van de NMCA)
brengt op hoofdlijnen in beeld waar potentiële
bereikbaarheidsopgaven en mobiliteitsopgaven op de
netwerken ontstaan en mogelijk samen komen op netwerkof gebiedsniveau.TK 31305 nr 328. Het rapport bevat
beleidsarme achtergrondrapportages voor o.a. wegen,
verkeersveiligheid, goederentransport en onzekerheden.

14

2022

Voortgang klimaatakkoord thema duurzame mobiliteit
(vervolg op TK 32813 nr 714)

14

2022

Verkeersregelgeving: opties voor optimalisatie en
samenhang wegenwet/wegenverkeerswet

14

2022

De Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen
2020–2021 is gestart in 2020 en volgens artikel 15 van de
regeling wordt deze op doeltreffendheid en op effecten van
de regeling in de praktijk geevalueerd.

14

Staat van de infra Monitoring

2022

Staat van de infra van Prorail: gestaafd door de 4 jaarlijkse
externe validaties wordt de staat een instrument om vast te
stellen of de technische staat van het hoofdspoorwegennet
voldoende op orde is.

16

Monitoring

2022

Voortgangsrapportage ERTMS (vervolg op 33652 nr 77)

16

Corona

Evaluatie
beschikbaarheidsvergoeding
OV

De eerste regeling beschikbaarheidsvergoeding had
betrekking op 2020. De verantwoordinginformatie voor deze
regeling wordt in juli 2022 verwacht. Volgens artikel 11 van
de regeling specifieke uitkering
beschikbaarheidsvergoeding ov wordt voor 31 december
2022 een verslag over de doelmatigheid, de
doeltreffendheid en andere effecten van de specifieke
regeling in de praktijk gepubliceerd.

16

Mobiliteit

Evaluatie fiscaal

2022

IB reisaftrek OV. Zie Miljoenennotabijlage voor specificatie.

16

Ex ante onderzoek

2021

De integrale mobiliteitsanalyse (opvolger van de NMCA)
brengt op hoofdlijnen in beeld waar potentiële
bereikbaarheidsopgaven en mobiliteitsopgaven op de
netwerken ontstaan en mogelijk samen komen op netwerkof gebiedsniveau.TK 31305 nr 328. Het rapport bevat
beleidsarme achtergrondrapportages voor o.a. spoor,
goederentransport en onzekerheden.

16

Beleidsdoorlichting
luchtvaart

2024

Mobiliteit
Duurzame
mobiliteit

Monitoring

Ex ante onderzoek
Monitor

Verkeersveiligheid Ex ante onderzoek

Verkeersveiligheid Evaluatie

Mobiliteit

Luchtvaart

Begro­
tingsartikel

Staat van de infra RWS: gestaafd door de 4 jaarlijkse externe
validaties wordt de staat een instrument om vast te stellen
of de technische staat van het hoofdwegennet voldoende op
orde is.

Staat van de
infrastructuur

Openbaar
vervoer

Afronding Toelichting onderzoek

Monitoring

Monitoring

Monitoring

Vervolg op de beleidsdoorlichting uit 2017.
17

2022

Staat van Schiphol. In de staat van Schiphol geeft de ILT
een beeld van de veiligheid en duurzaamheid op en rond
Schiphol.

17

2022

De jaarlijkse Monitor Netwerkkwaliteit en Staatsgaranties
van SEO Economisch Onderzoek geeft een beeld van de
ontwikkeling van de netwerkkwaliteit op Schiphol ten
opzichte van enkele concurrerende luchthavens. Daarnaast
wordt in de monitor het netwerk van Air France KLM vanaf
Schiphol vergeleken met dat vanaf Parijs Charles de Gaulle.
Zo wordt de naleving van de staatsgaranties gevolgd die in
het kader van de fusie van KLM met Air France zijn
afgesproken. De monitor richt zich op de kwaliteit van de
directe verbindingen vanaf luchthavens («directe
connectiviteit»), de verbindingen vanaf luchthavens met
een overstap onderweg («indirecte connectiviteit») en de
huboperatie op luchthavens («hubconnectiviteit»).

17

2022

Onder andere in de Actieagenda Schiphol (Kamerstukken II
2015–2016, 29 665, nr. 224) staat dat het belangrijk is dat
Schiphol een concurrerend kostenniveau behoudt. Om dit
te kunnen vaststellen, vindt jaarlijkseen vergelijking plaats
van de luchthavengelden, de Air Traffic Control (ATC)­
heffingen en de overheidsheffingen op Schiphol en tien

17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

34

Thema

Subthema

Type onderzoek

Afronding Toelichting onderzoek

Begro­
tingsartikel

concurrerende luchthavens. In deze benchmark wordt
berekend wat op de verschillende luchthavens voor een
vergelijkbaar pakket vluchten betaald zou moeten worden
Evaluatieonderzoek

2023

Evaluatieonderzoek per publiek belang en governance.

2022

De nieuwe koers van het luchtvaartbeleid stelt vier publieke
belangen centraal (Veilige luchtvaart; Nederland goed
verbonden; Een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving;
Duurzame luchtvaart). Via monitoring en evaluatie wordt
bepaald of de acties op koers liggen, hoe het staat met het
halen van de doelen en of het nodig is om het beleid bij te
stellen. Eerste helft 2022 zal de eerste editie verschijnen van
de in de uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota
aangekondigde monitor luchtvaart. Daarin staat een
uitgebreidere set van indicatoren en kengetallen (voor alle
publieke belangen en thema’s) om het luchtvaartbeleid te
monitoren en evalueren. Hiervoor wordt onder andere
informatie gebruikt uit (bestaande) monitors, zoals de
monitor Netwerkkwaliteit, de Staat van Schiphol en de
systeemmonitor luchtvaartveiligheid.

17

Evaluatie

2023

In april 2017 heeft de Onderzoeksraad voor de Veiligheid
(OVV) zijn rapport gepubliceerd van een onderzoek naar
de veiligheid van het vliegverkeer op en rond Schiphol met
daarin enkele aanbevelingen. De minister van Infrastructuur
en Waterstaat (I&W) heeft besloten een (vervolg)evaluatie
uit te voeren van de opvolging daarvan.

17

Beleidsdoorlichting

2023

Vervolg op de beleidsdoorlichting scheepvaart en havens uit
2016

18

Monitoring

Scheepvaart
Staat van de
infrastructuur
RWS

Staat van de infrastructuur RWS: gestaafd door de
4 jaarlijkse externe validaties wordt de staat een instrument
om vast te stellen of de technische staat van het
hoofdvaarwegennet voldoende op orde is.

Mobiliteit

2021

De integrale mobiliteitsanalyse (opvolger van de NMCA)
brengt op hoofdlijnen in beeld waar potentiële
bereikbaarheidsopgaven en mobiliteitsopgaven op de
netwerken ontstaan en mogelijk samen komen op netwerkof gebiedsniveau.TK 31305 nr 328. Het rapport bevat
beleidsarme achtergrondrapportages voor o.a. vaarwegen,
goederentransport en onzekerheden.

18

2025

Eindevaluatie Green deal Binnenvaart, Zeevaart en
Zeehavens

18

2025

Met het beleid ‘Milieubeleid en internationaal’ wordt gericht
ingezet op internationale samenwerking met overheden,
bedrijfsleven en kennisinstellingen om de
klimaatweerbaarheid, duurzaam waterbeheer, slimme en
groene mobiliteit en circulaire economie in binnen- en
buitenland te versterken. Stand van kennis: Over het beleid
‘Milieubeleid en internationaal’ is in 2018 de laatste
beleidsdoorlichting uitgebracht. Kennisbehoefte: Er is
behoefte om in 2024 het beleid door te lichten.

19

2026

In vervolg op de beleidsdoorlichting NSL uit 2019 is er 5 jaar
na in werking treding van het Schone Lucht Akkoord
behoefte om deze door te lichten. Het SLA heeft een
doorlooptijd tot 2030.

20

2022

Vooruitlopend op de evaluatie van het nieuwe stelsel voor
geluidsanering in 2027 wordt teruggeblikt op de resultaten
die zijn geboekt onder de wet geluidhinder.

20

2022

Naast de publieke waardescan en de beleidsdoorlichting
wordt er jaarlijks gemonitord door PBL of de doelstellingen
voor 2030 (halvering gebruik van abiotische grondstoffen)
en 2050 (volledig circulaire economie) gehaald worden.

21

Duurzame
mobiliteit

Internationaal

Lucht en geluid

Ex post onderzoek

Beleidsdoorlichting

Lucht

Geluid

Circulaire
economie

Ex ante onderzoek

Beleidsdoorlichting

Beleidsdoorlichting

Monitoring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

35

Thema

Subthema

Omgevingsveiligheid
en milieurisico's

Type onderzoek

Beleidsdoorlichting

Afronding Toelichting onderzoek

2025

Opvolging van de in 2018 uitgebrachte beleidsdoorlichting
waarin teruggeblikt wordt of de doelstelling: een gezond en
veilig Nederland dat als zodanig wordt ervaren door haar
inwoners wordt bereikt.

Begro­
tingsartikel

22

Taken
meteorologie en
seismologie

Evaluatie

2022

23

Taken Inspectie

Evaluatie

2022

24

Evaluatie Rtms. De evaluatie van de Wtms (2021) zal
mogelijk doorwerken in de regeling tms.

Voor het meest recente overzicht van de realisatie van beleidsdoorlich­
tingen, klik op deze link: Status beleidsdoorlichtingen. Zie voorts de tabel
<Realisatie beleidsdoorlichtingen | Ministerie van Financiën - Rijksoverheid
(rijksfinancien.nl)>. Voor een verdere onderbouwing van de strategische
evaluatie agenda zie «Bijlage 5: Strategische Evaluatie Agenda».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

36

2.5 Overzicht risicoregelingen
In het overzicht van risicoregelingen worden garanties en/of achterborg­
stellingen opgenomen die een departement verstrekt aan derden buiten
de sector Overheid. Een garantie is een voorwaardelijke financiële
verplichting van de overheid aan een derde buiten de overheid, die pas tot
uitbetaling komt als zich bij de wederpartij een bepaalde omstandigheid
(realisatie van een risico) voordoet.
Bij het Ministerie van IenW is momenteel sprake van de garantieregeling
Borgstellingskrediet Bodemsanering midden- en kleinbedrijf (MKB),
waarvan de lopende regelingen worden beheerd tot einde looptijd (2027).
Het Borgstellingkrediet Bodemsanering MKB betreft de mogelijkheid voor
een ondernemer in het midden- en kleinbedrijf, met onvoldoende middelen
of te weinig zekerheden voor krediet bij een bank, om een borgstelling voor
een gedeelte van het benodigde budget voor bodemsanering aan te vragen.
Overeenkomstig de aankondiging in de Begroting 2016 heeft er in 2016
een evaluatie plaatsgevonden naar de doeltreffendheid en doelmatigheid
van de regeling bijzondere financiering Borgstellingkrediet Bodemsanering
MKB. De conclusie van de evaluatie, uitgevoerd door Ernst & Young (EY), is
dat hoewel de regeling bodemsaneringsborgstellingskrediet comple­
mentair is aan andere regelingen op het gebied van bodemsaneringen, de
relevantie van de regeling gering is. Het Borgstellingkrediet Bodemsanering
MKB is mede naar aanleiding van deze evaluatie in 2016 beëindigd. In 2022
wordt alleen nog garant gestaan voor een lopende garantie ter grootte van
€ 264.000.
Tabel 6 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

Artikel 13 Bodem en
Ondergrond

Geraamd
Uitstaande
te
Garanties
verlenen
2020
2021

Geraamd
Geraamd
Uitstaande
te
te
garanties
vervallen
verlenen
2021
2021
2022

Geraamd
Uitstaande
te
Garanties
vervallen
2022
2022

Garantie­
plafond

Totaal
plafond

MKB
Krediet

264

0

0

264

0

0

264

0

0

Totaal

264

0

0

264

0

0

264

0

0

Tabel 7 Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x € 1.000)
Art.

Stand
UitgavenOntvangsten risico­
Saldo
Omschrijving
2020
2020 voorziening 2020
2020

Stand
UitgavenOntvangsten risico­
Saldo
2021
2021 voorziening 2021
2021

Stand
UitgavenOntvangsten risico­
Saldo
2022
2022 voorziening 2022
2022

Artikel
MKB
13 Bodem en
Krediet
Ondergrond

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

De verstrekte lening betreft een hypothecaire lening aan Winair op het
luchthavengebouw van Winair ter waarde van USD 3 miljoen. Daarmee kan
het bedrijf, dat essentieel is voor de interinsulaire verbinding van Saba en
Sint Eustatius, op korte termijn blijven opereren.
Tabel 8 Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

Artikel 17 Luchtvaart

Hypothecaire lening Winair

Uitstaande lening in andere
valuta

Uitstaande lening

Looptijd lening

$ 3000

2.700

uiterlijk 1-7-2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

37

3. Beleidsartikelen
3.1 Artikel 11 Integraal Waterbeleid
A. Algemene doelstelling
Het op orde houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschap­
pelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland droge voeten heeft, over
voldoende zoetwater beschikt en schoon (drink)water heeft en kan blijven
gebruiken, nu en in de toekomst.
B. Rol en verantwoordelijkheid
(Doen) uitvoeren
Vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt bijgedragen aan het Deltafonds (zie
extracomptabele verwijzingen). Vanuit het Deltafonds worden maatregelen
en voorzieningen op het gebied van waterveiligheid (artikel 1), zoetwater­
voorziening (artikel 2), expoloitatie, onderhoud en vernieuwing (artikel 3) en
waterkwaliteit (artikel 7) bekostigd. De rol (doen) uitvoeren heeft betrekking
op taken binnen de beleidsdomeinen waterveiligheid, zoetwatervoor­
ziening, waterkwaliteit, waterkwantiteit en internationaal:
– Waterveiligheid. Het waarborgen van de bescherming door primaire
waterkeringen langs het kust- en IJsselmeergebied en de rivieren
volgens het wettelijk niveau; alsmede het dynamisch handhaven van
de kustlijn conform herziene basiskustlijn 2018 en handhaving kustfun­
dament.
– Waterveiligheid en Zoetwatervoorziening. Het (doen) uitvoeren van
verkenningen en studies.
– Waterveiligheid en Waterkwaliteit. Het (doen) uitvoeren van aanlegpro­
jecten, zoals het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), Ruimte
voor de Rivier, de Maaswerken (alle waterveiligheid), het Verbeterpro­
gramma Waterkwaliteit Rijkswateren en de Programmatische Aanpak
Grote Wateren (beiden waterkwaliteit).
– Waterveiligheid, Waterkwantiteit en Waterkwaliteit. Het (doen) uitvoeren
van expoloitatie, onderhoud en vernieuwing.
– Natuur, het (doen) uitvoeren van passend beheer op eigen areaal in
N2000-gebieden.
– Internationaal. Kennisuitwisseling met buitenlandse partijen op het
gebied van waterveiligheid, waterzekerheid en ‘governance’ ter
bevordering van de Nederlandse positie en verdienvermogen in het
buitenland. Het betreft bilaterale en multilaterale samenwerking en richt
zich vooral op klimaatadaptatie en water. De samenwerking is
beschreven in de Nederlandse Internationale Waterambitie (NIWA) en is
ondertekend door de Ministeries van IenW, BZ, LNV en EZK. Deze
beleidsnotitie (Kamerstukken II 2018-2019, 32 605, nr. 204) is in 2019 aan
de Tweede Kamer aangeboden en is gericht op het behalen van de
duurzaamheidsdoelstellingen van de Verenigde Naties per 2030.
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het integrale
waterbeleid, voor het Deltaprogramma en het toezicht op de uitvoering van
de gerelateerde wet- en regelgeving. Ook is de Minister verantwoordelijk
voor het verbeteren van de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de
bestuurlijke organisatie en het instrumentarium ten behoeve van het
waterbeleid. De rol «regisseren» heeft in dit artikel betrekking op taken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

38

binnen de beleidsdomeinen waterveiligheid, waterkwantiteit, zoetwater­
voorziening, waterkwaliteit en innovatie, exportbevordering en interna­
tionale samenwerking (m.b.t. de Noordzee).
– Waterveiligheid. Het zorgen voor het ontwikkelen en implementeren van
waterveiligheidsbeleid gericht op alle primaire waterkeringen in
Nederland. Tevens het zorgdragen voor de waterveiligheid van de
regionale waterkeringen in het beheer van het Rijk.
– Het zorgen voor wettelijke kaders en instrumentarium voor het
beoordelen en ontwerpen van primaire waterkeringen. Ontwikkelen van
kaders voor het toetsen op veiligheid van de regionale waterkeringen in
het beheer van het Rijk. Deze aanpak is onder andere terug te vinden in
het concept Nationaal Waterprogramma 2022-2027.
– Waterkwantiteit en Zoetwatervoorziening. Het zorgen voor het
ontwikkelen en implementeren van integraal waterbeleid in een aanpak
gericht op de gebieden met grote Rijkswateren. Het realiseren van een
maatschappelijk afgewogen verdeling van water en het daartoe zo te
beheren hoofdwatersysteem dat wateroverlast en -tekort worden
voorkomen. Het zorgen voor kaders en instrumentarium voor regionale
afwegingen om het regionale watersysteem op orde te brengen en te
houden. Deze aanpak is onder andere terug te vinden in het Nationaal
Waterplan 2016–2021 (Kamerstukken II 2014–2015, 31 710, nr. 35) en het
Beheer- en Ontwikkelprogramma voor de Rijkswateren 2016–2021.
Hierbij worden maatregelpakketten geregisseerd voor waterbeschik­
baarheid op de korte en lange termijn in het Deltaprogramma Zoetwater.
Het betreft maatregelen voor het robuuster maken van het watersysteem
(nationaal en regionaal) en om de gevolgen van langdurige droogte en
lage rivierafvoeren ten gevolge van klimaatverandering zoveel mogelijk
te beperken.
– Waterkwaliteit. Het ontwikkelen van beleid ten behoeve van het bereiken
van een goede ecologische en chemische waterkwaliteit van de opper­
vlaktewateren in de Rijkswateren van de stroomgebieden van de Rijn,
Maas, Schelde, Eems. De uitvoering gericht op het behalen van een
goede chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren in de
vier stroomgebieden conform de voorschriften zoals opgenomen in de
Kaderrichtlijn Water (KRW), om in drie planperiodes uiterlijk in 2027 aan
de Europese verplichtingen te voldoen.
– Nederlands deel van de Noordzee. Het gaat hier om het ontwikkelen van
beleid en het nemen van maatregelen voor het bereiken van een
gezonde zee met een duurzaam gebruik in het Nederlandse deel van
de Noordzee. Dit gebeurt in samenwerking en samenhang met de
andere Noordzeelanden, conform de vereisten zoals opgenomen in de
Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) en de Richtlijn voor Maritieme
Ruimtelijke Planning (MSP). De coördinerende verantwoordelijkheid
voor de KRM en de MSP ligt bij de Minister van IenW, tezamen in
overeenstemming met de Ministers van LNV, EZK en BZK voor zover
het aangelegenheden betreft die mede tot hun verantwoordelijkheid
behoren. Ook in de context van het Noordzeeakkoord draagt de minister
van IenW een coördinerende verantwoordelijkheid, in dit geval voor
de Rijksinbreng en financiële governance gedurende de implementatie
van dit akkoord tot en met 2030.
– Natuur. Op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijn worden beheer­
plannen voor Natura 2000-gebieden opgesteld. Er is een verantwoorde­
lijkheid om maatregelen te nemen gericht op een goede staat van
instandhouding. Bij aanlegmaatregelen wordt dit gecombineerd met
verbeteringen op het gebied van waterkwaliteit en wordt gebruik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

39

–

gemaakt van de trajecten Kaderrichtlijn Water en de Programmatische
Aanpak Grote Wateren. Daarnaast wordt op eigen terrein passend
natuurbeheer gevoerd.
Innovatie en exportbevordering. Het ontwikkelen van beleid, onder
andere ten behoeve van de Topsector Water, gericht op het ontwikkelen
van kennis, het bevorderen van innovatie en het versterken van de
samenwerking tussen het bedrijfsleven, de kennisinstellingen en de
overheid (de gouden driehoek) om de internationale concurrentiekracht
van het Nederlandse bedrijfsleven te versterken. Hierbij wordt een
sterke thuismarkt (kennis en innovatie) gekoppeld aan een concurrerend
Nederland in het buitenland. Voor dit laatste gaat het daarbij onder meer
om het ontvangen van buitenlandse delegaties en het organiseren en
uitvoeren van bilaterale handelsmissies. Daarnaast regisseert de
Minister de afstemming van het waterbeheer met de landen rondom
de Noordzee en met de buurlanden bovenstrooms gelegen in de stroom­
gebieden van Rijn, Maas, Schelde en Eems. Ten slotte is de Minister
verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van (een deel
van) de wet- en regelgeving door de ILT op de beleidsterreinen water­
kwantiteit en waterkwaliteit (zie beleidsartikel 24 Handhaving en
Toezicht).

Conform de Waterschapswet stelt de Minister de vergoeding vast die de
waterschappen verschuldigd zijn voor het organiseren van de waterschaps­
verkiezingen door de gemeenten. De vergoedingen worden jaarlijks recht­
streeks door BZK ontvangen en in het Gemeentefonds opgenomen.
Indicatoren en Kengetallen
Hoogwaterbescherming
Hieronder is de beleidsmatige indicator voor hoogwaterbescherming
opgenomen. In productartikelen 1, 2 en 3 van het Deltafonds zijn de aan dit
beleidsartikel gerelateerde productindicatoren en/of -kengetallen
opgenomen.
Ongeveer 60% van ons land zou regelmatig onder water staan als er geen
dijken en duinen zouden zijn. In dit gebied wonen negen miljoen mensen
en wordt 70% van ons BNP verdiend. Maatschappelijk gezien is aandacht
voor de waterveiligheid dus van cruciaal belang voor de leefbaarheid en
de economie van Nederland (Kamerstukken II 2015–2016, 34 436, nr. 3).
Doel van het waterveiligheidsbeleid is:
– Iedereen in Nederland die achter een dijk woont, krijgt ten minste een
basis beschermingsniveau van 1/100.000 per jaar. Dat wil zeggen dat
de kans voor een individu om te overlijden als gevolg een overstroming
niet groter mag zijn dan 0,001% per jaar.
– Daarnaast wordt extra bescherming geboden op plaatsen waar kans is
op:
• grote groepen slachtoffers;
• en/of grote economische schade;
• en/of ernstige schade door uitval van vitale en kwetsbare infra­
structuur van nationaal belang.
Als basis voor het bereiken van de doelen van het waterveiligheidsbeleid
geldt sinds 1 januari 2017 een nieuwe normering voor de primaire water­
keringen. In 2050 moeten al deze keringen aan de wettelijke normen
voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

40

Figuur 4 Ontwikkeling in hethalen van het basisbeschermingsniveau t.o.v.
de refenrentiesituatie
% van referentiesituatie

100

50

0
Referentie¹

2021

2026

2050

Jaar
1 De referentiesituatie zoals bepaald t.b.v. de tussentijdse wijziging NPW1 in 2014.

Bron: RWS
Figuur 5 Ontwikkeling in het afnemen van het economisch risico t.o.v. de
referentiesituatie.
% van referentiesituatie

100

50

0
Referentie¹

2021

2026

2050

Jaar
1 De referentiesituatie zoals bepaald t.b.v. de tussentijdse wijziging NPW1 in 2014.

Bron: RWS
Toelichting
Het waterveiligheidsbeleid is erop gericht om het risico van overstromingen
naar het aanvaard risiconiveau te krijgen in 2050. Dit betekent een basisbe­
schermingsniveau voor iedereen en een economisch risico waarbij de
kosten en baten tegen elkaar opwegen. Daarvoor zijn in 2017 nieuwe
normen in de Waterwet vastgelegd waaraan alle primaire keringen in 2050
moeten voldoen. In de periode tot aan 2050 worden primaire keringen die
niet aan die nieuwe normen voldoen versterkt via het HWBP.
De primaire keringen voldoen nog niet allemaal aan die nieuwe norm. Er is
berekend hoe groot het economische risico is en hoeveel mensen wonen in
een gebied waar het basisbeschermingsniveau nog niet wordt gehaald op
het moment dat het nieuwe beleid (2014) is vastgelegd. Dit wordt de
referentiesituatie genoemd en de waarden zijn op 100% gesteld. Ten
opzichte van deze referentie wordt de ontwikkeling van het overstromings­
risico in de tijd afgezet. Doordat keringen versterkt gaan worden, zal het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

41

aantal mensen waarvoor het basisbeschermingsniveau nog niet is gehaald
en het economisch risico de komende 30 jaar afnemen tot het niveau dat
volgens het beleid in 2050 bereikt moet zijn.
Het (actuele) risico in 2021 is gebaseerd op de gerealiseerde versterking tot
en met 2020 in het HWBP; tot en met 2020 is circa 23 kilometer dijk versterkt.
De afname van het risico tot 2026 is gebaseerd op de realisatieprognose van
dijkversterkingen tot en met 2025, zoals is opgenomen in het HWBP.
Aangezien er tot 2021 nog maar weinig keringen in het HWBP zijn versterkt,
is het economisch risico met circa 1% afgenomen ten opzichte van de
referentiesituatie. Op basis van de verwachte realisatie van versterkingen
tot en met 2025 zal het economisch risico dan met circa 9% ten opzichte van
de referentiesituatie zijn afgenomen.
In 2050 moeten alle keringen aan de nieuwe normen voldoen. Dan moet
overal aan het basisbeschermingsniveau zijn voldaan en is het economisch
risico afgenomen tot het aanvaard economisch risiconiveau. In de indicator
wordt daarom ook het jaar 2050 geprojecteerd.
Waterkwaliteit (schoon (drink)water)
Het bereiken van een goede ecologische en chemische kwaliteit van de
oppervlaktewateren in de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde en
Eems, en van een goede chemische en kwantitatieve toestand van de
grondwateren in de vier stroomgebieden is afhankelijk van de maatregelen
die verschillende overheden in binnen- en buitenland treffen. Zowel in
Nederland als in de omringende landen werkt men daaraan volgens de
systematiek van de Kaderrichtlijn Water, in een cyclus van zes jaar. Een
actuele beschrijving van de toestand is opgenomen in de stroomgebiedbe­
heerplannen 2022-2027. Dit is een actualisatie van de toestandbeschrijving
uit de vorige plannen van 2015. In 2027 zal het beeld opnieuw geactualiseerd
worden. De voortgang van de uitvoering van maatregelen wordt jaarlijks
gedaan in de rapportage «De Staat van Ons Water» en onderliggende
jaarrapportage ecologische waterkwaliteit en natuur (Kamerstukken II
2020-2021, 27625 nr. 538); onswater)
Integraal waterbeleid
In De Staat van Ons Water wordt vanaf 2016 jaarlijks integraal door de
partners van het Bestuursakkoord Water (BAW) gerapporteerd over de
voortgang van de uitvoering van het waterbeleid in het voorgaande jaar.
De Stuurgroep Water heeft in december 2018 besloten dat vanaf 2019 De
Staat van Ons Water uitsluitend zal worden gericht op de Tweede Kamer als
doelgroep. Meer uitgebreide informatie over De Staat van Ons Water is te
vinden op de website onswater en noordzeeloket.
C. Beleidswijzigingen
Klimaatadaptatie Internationaal
In navolging van de Climate Adaptation Summit (CAS) in 2021 ligt er een
goede kans om internationaal door te pakken op klimaatadaptatie, waarbij
Nederland als gidsland kan optreden om de mondiale agenda aan te jagen
en bij te dragen aan de VN duurzaamheidsdoelen (SDG’s) per 2030. Vele
wereldleiders hebben toezeggingen gedaan om breed in te zetten op
klimaatweerbaarheid. Het ministerie van IenW is het leidende departement
op klimaatadaptatie en coördineert het nationale klimaatadaptatie-beleid,
zij heeft dit onderwerp (nationaal en internationaal) als het prioritair
speerpunt benoemd. Onderdeel hiervan is een versterkte internationale
inzet op adaptatie. Het exacte ambitieniveau (en meerjarig budget) hangt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

42

mede af van de kabinetskeuzes zodra een nieuwe regering is geformeerd.
De inzet is gericht op het behalen van de SDG’s in 2030 met inzet op de
Klimaatverdrag van Parijs (gericht op klimaatadaptatie via de UNFCCC en
COP’s) evenals via diverse internationale organisaties, conferenties en
werkplannen (zoals via VN, OESO, IFI’s) en bilaterale samenwerkingspro­
gramma’s op Water en Klimaat. In de HGIS-brief van 2021 zijn middelen
beschikbaar gesteld voor 2021 tot en met 2023 voor inzet op post-CAS
activiteiten. Het budget wordt ingezet op samenwerking via internationale
coalities en via programma’s met multilaterale partners en diverse kennis­
uitwisselingsprogramma’s. Voor 2022 gaat het om € 1,5 miljoen en voor
2023 om € 1,5 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

43

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.11 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

30.283

46.687

55.320

49.107

48.106

49.243

46.651

Uitgaven

49.982

66.088

55.580

49.102

48.101

49.208

46.614

Waarvan juridisch verplicht

84%

1 Algemeen waterbeleid

39.450

46.466

35.005

32.589

31.358

33.621

34.027

Opdrachten

2.232

8.381

9.017

6.601

5.460

7.723

8.129

Opdrachten CORA (HGIS)

212

1.463

1.129

1.027

0

0

0

Klimaat Bestuur

389

1.092

1.432

1.332

1.332

1.262

1.262

Regie Innovatie

593

843

867

867

981

1.006

1.006

Risico onvoorzien

0

3.384

4.262

2.139

1.905

4.083

4.489

Overige opdrachten

1.038

1.599

1.327

1.236

1.242

1.372

1.372

Subsidies

14.677

17.961

11.321

11.321

11.321

11.321

11.321
0

Incidentele subsidie WKB

1.286

66

0

0

0

0

Partners voor Water 4 (HGIS)

10.297

16.366

0

0

0

0

0

Partners voor Water 5 (HGIS)

0

0

11.252

11.252

11.252

11.252

11.252

Blue Deal (HGIS)

2.900

1.400

0

0

0

0

0

Overige subsidies

194

129

69

69

69

69

69
14.577

Bijdragen aan agentschappen

15.343

15.667

14.667

14.667

14.577

14.577

- Waarvan bijdrage aan agentschap KNMI

612

1.395

394

394

394

394

394

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

14.731

14.272

14.273

14.273

14.183

14.183

14.183

Bijdragen aan medeoverheden

6.568

4.457

0

0

0

0

0

Bijdragen medeoverheden WKB

6.568

4.457

0

0

0

0

0

630

0

0

0

0

0

0

2 Waterveiligheid

2.704

3.249

3.118

3.149

3.149

3.149

3.149

Opdrachten

2.704

3.249

3.118

3.149

3.149

3.149

3.149

RWS waterveiligheid

1.989

2.702

2.456

2.456

2.456

2.456

2.456

Overige opdrachten

715

547

662

693

693

693

693

3 Grote oppervlaktewateren

1.473

1.707

1.565

1.565

1.565

1.565

1.565

Opdrachten

1.273

1.607

1.465

1.465

1.465

1.465

1.465

RWS Zuid-Westelijke Delta

1.052

1.050

1.050

1.050

1.050

1.050

1.050

Overige opdrachten

221

557

415

415

415

415

415

Bijdragen aan medeoverheden

200

100

100

100

100

100

100

4 Waterkwaliteit

6.355

14.666

15.892

11.799

12.029

10.873

7.873

Opdrachten

3.692

12.401

14.202

10.109

10.339

9.183

6.183

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

MIW opdrachten

141

1.111

789

869

639

639

639

Noordzee akkoord

0

6.962

9.456

5.426

5.656

4.500

1.500

RWS WKK opdrachten

3.069

3.722

2.886

2.886

3.116

3.116

3.116

WKK opdrachten

482

524

1.071

928

928

928

928

Overige opdrachten

0

82

0

0

0

0

0

Subsidies

400

400

0

0

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

500

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

1.763

1.865

1.690

1.690

1.690

1.690

1.690

Ontvangsten

258

454

143

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

44

Extracomptabele verwijzingen
Tabel 10 Extracomptabele verwijzingen naar artikel 1 Investeren in waterveiligheid van het Deltafonds (x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
1 Investeren in waterveiligheid

401.973

559.423

479.243

225.472

358.044

Andere ontvangsten van artikel 1 Investeren in
waterveiligheid

166.404

143.525

144.108

140.010

158.159

Totale uitgaven op artikel 1 Investeren in
waterveiligheid

568.377

702.948

623.351

365.482

516.203

waarvan
01.01

Grote projecten
waterveiligheid

109.499

90.301

2.095

785

73.126

01.02

Overige aanlegprojecten
waterveiligheid

448.187

600.070

610.129

354.501

434.388

01.03

Studiekosten

10.691

12.577

11.127

10.196

8.689

Tabel 11 Extracomptabele verwijzingen naar artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening van het Deltafonds (x
€ 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

62.989

68.807

46.687

45.535

24.193

62.989

68.807

46.687

45.535

24.193

02.02

Overige
waterinvesteringen
zoetwatervoorziening

58.321

63.657

41.898

41.898

21.993

02.03

Studiekosten

4.668

5.150

4.789

3.637

2.200

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
2 Investeren in zoetwatervoorziening
Andere ontvangsten van artikel 2 Investeren in
zoetwatervoorziening
Totale uitgaven op artikel 2 Investeren in
zoetwatervoorziening
waarvan

Tabel 12 Extracomptabele verwijzingen naar artikel 3 Expoloitatie, onderhoud en vernieuwing van het Deltafonds
(x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
3 Beheer, onderhoud en vernieuwing

2022

2023

2024

2025

2026

232.337

258.078

188.061

245.946

156.869

232.337

258.078

188.061

245.946

156.869

7.634

7.634

7.660

7.660

7.660

224.703

250.444

180.401

238.286

149.209

Andere ontvangsten van artikel 3 Beheer,
onderhoud en vernieuwing
Totale uitgaven op artikel 3 Beheer, onderhoud en
vernieuwing
waarvan
03.01

Watermanagement

03.02

Expoloitatie, onderhoud
en vernieuwing

Tabel 13 Extracomptabele verwijzingen naar artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet van het Deltafonds (x
€ 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
4 Experimenteren cf. art. III Deltawet

2022

2023

2024

2025

2026

21.842

215.594

89.327

89.517

58.841

21.842

215.594

89.327

89.517

58.841

21.842

215.594

89.327

89.517

58.841

Andere ontvangsten van artikel 4 Experimenteren cf.
art. III Deltawet
Totale uitgaven op artikel 4 Experimenteren cf. art.
III Deltawet
waarvan
04.02

GIV/PPS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

45

Tabel 14 Extracomptabele verwijzing naar artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Deltafonds aan artikel
05 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

2022

2023

2024

2025

2026

339.405

349.899

417.959

480.357

471.571

339.405

349.899

417.959

480.357

471.571

Andere ontvangsten van artikel
05 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
Totale uitgaven op artikel 05 Netwerkgebonden
kosten en overige uitgaven
waarvan
05.01

Apparaat

249.947

241.017

246.533

252.198

247.099

05.02

Overige uitgaven

70.641

68.696

69.013

69.339

69.462

05.03

Investeringsruimte

3.500

21.016

7.425

27.425

18.585

05.04

Reserveringen

15.317

19.170

94.988

131.395

136.425

Tabel 15 Extracomptabele verwijzingen naar artikel 7 Investeren in waterkwaliteit van het Deltafonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
7 Investeren in waterkwaliteit
Andere ontvangsten van artikel 7 Investeren in
waterkwaliteit

2022

2023

2024

2025

2026

102.873

116.603

119.201

129.721

146.275

103.475

116.603

119.201

129.721

146.275

602

Totale uitgaven op artikel 7 Investeren in
waterkwaliteit
waarvan
07.01

Real. progr. Kaderrichtlijn
water

73.258

84.215

67.441

78.834

88.308

07.02

Overige aanlegprojecten
Waterkwaliteit

21.767

26.288

40.760

41.374

55.967

07.03

Studiekosten
waterkwaliteit

8.450

6.100

11.000

9.513

2.000

Tabel 16 Extracomptabel overzicht Rijksbijdrage Noordzeeakkoord (x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Visserij: sanering, LNV (€ 74 miljoen)1

75

1.695

35.930

35.430

870

0

0

0

0

0

0

Visserij: innovatie LNV (€ 10 miljoen excl.
bijdrage uit EMVAF)2

0

0

0

2.500

2.700

2.800

1.200

800

0

0

0

Onderzoek, monitoring en natuurherstel,
IenW (€ 24 miljoen excl. bijdrage uit
EMVAF)

0

500

5.000

5.000

5.000

4.500

1.500

1.000

500

500

500

Onderzoek, monitoring en natuurherstel:
WOZEP vanaf 2024, EZK (€ 21 miljoen)

0

0

0

0

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Versterking toezicht NVWA, LNV
(€ 14 miljoen)

0

500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Veilige doorvaart windparken
(€ 12 miljoen)

0

6.462

4.456

426

656

0

0

0

0

0

0

Totaal: € 155 miljoen t/m 2030 (excl.
bijdrage uit EMVAF)

75

9.157

46.886

44.856

13.726

11.800

7.200

6.300

5.000

5.000

5.000

1 voor de middelen van LNV is een kasschuif doorgevoerd om de middelen doelmatiger in te kunnen zetten. Dit heeft als gevolg dat de kasritmes in Tabel 16 afwijken van
de geplande kasritmes.
2 bijdrage uit EMVAF (€ 45 miljoen): € 35 miljoen voor innovatie visserij en € 10 miljoen voor onderzoek en monitoring naar effecten van gebruik op natuur.

Budgetflexibiliteit
1 Algemeen Waterbeleid
Het opdrachtenbudget is grotendeels juridisch verplicht. Dit heeft betrekking
op de betaling van verplichtingen die tot en met 2021 zijn aangegaan,
waaronder de structurele uitwerking van de wettelijke taken op basis van
de Waterwet en voor het programma gericht op acceleratie en implemen­
tatie van waterprojecten van de 2030 agenda, waarbij de Nederlandse inzet
wordt gecompleteerd door de High Level Panel on Water (HLPW) coalitie
van 11 landen, de Wereldbank en de Verenigde Naties. Daarnaast heeft het
betrekking op uitgaven op het gebied van Fysieke leefomgeving en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

46

Omgevingswet (FLOW), de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en de
uitwerking van de afspraken in het Bestuursakkoord Water (BAW). De
uitgaven voor de agentschapsbijdragen RWS en KNMI zijn volledig juridisch
verplicht. De subsidies en de bijdragen aan medeoverheden hebben een
beperkte tijdshorizon en de agentschapsbijdragen hebben een structureel
karakter. Het subsidiebudget is juridisch verplicht. Dit betreft het vervolg­
programma HGIS Partners voor Water vanaf 2022, en de subsidie voor het
Omgevingsberaad Waddengebied (OBW).
2 Waterveiligheid
Het opdrachtenbudget is grotendeels juridisch verplicht. Dit heeft betrekking
op de betaling van verplichtingen die tot en met 2021 zijn aangegaan en
de uitwerking van de wettelijke taken op basis van de Waterwet, zoals onder
andere werken met de nieuwe normering, regie op de kennisontwikkeling
waterveiligheid, werkzaamheden ten behoeve van de Lange Termijn
Ambitie Rivieren (onderzoek naar maatregelen voor Rijn, IJssel en Maas),
de EU-richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR) en advisering over waterke­
ringen en de kust.
3 Grote oppervlaktewateren
De uitgaven voor de opdrachten zijn deels juridisch verplicht. Dit heeft met
name betrekking op de betaling van de lopende verplichtingen die
aangegaan zijn tot en met 2021, waaronder de gebiedsagenda Wadden
2050, Eems-Dollard 2050 en pilot Waddenslib.
4 Waterkwaliteit
Een deel van het opdrachtenbudget is juridisch verplicht. Dit heeft
betrekking op de betaling van diverse verplichtingen die tot en met 2021 zijn
aangegaan, waaronder CBS-waterstatistieken, Emissieregistratie water, de
Europese programma’s Interreg Northsea Region en Europees Fonds voor
Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV), modelinstrumentarium waterkwa­
liteit, monitoring en rapportage nutrienten, onderzoek schone Noordzee en
oceanen, en Blue Economy. De budgetten voor de subsidies, de bijdragen
aan medeoverheden en de bijdragen aan internationale organisaties zijn
volledig verplicht. De bijdragen aan internationale organisaties zijn bestemd
voor structurele jaarlijkse contributies voor de internationale riviercom­
missies en de Oslo en Parijs-commissie (OSPAR), die in internationale
verdragen zijn opgericht. Daarnaast zijn ze bestemd voor de bijdragen aan:
The Intergovernmental Hydrological Programma van de United Nations
Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO IHP), de High
Level Panel on Water (HLPW), de Organisatie voor Economische Samen­
werking en Ontwikkeling (OESO), the Economic Commission for Europe van
de United Nations (UN/ECE), de Deltacoalitie Water en Diplomatie en aan
de Verenigde Naties (VN), die onder andere het gevolg zijn van een tweetal
Memoranda of Understanding (MoU).
Het niet-juridisch verplichte deel op dit artikel heeft met name betrekking op
de onder de financiële instrumenten opgenomen opdrachten voor de
uitvoering van een aantal activiteiten. Dat gaat om activiteiten in het kader
van de Kaderrichtlijn Water (KRW), de Kaderrichtlijn Mariene Strategie
(KRM). Ook heeft het niet-juridisch verplichte deel betrekking op de onder­
steuning van de internationale riviercommissies en OSPAR in de uitvoering
van hun werkzaamheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

47

E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Algemeen waterbeleid
Opdrachten
Klimaatadaptatie
Het ministerie werkt tot 2050 aan het transitiespoor om Nederland klimaat­
bestendig te maken. Financiële middelen worden ingezet voor de coördi­
nerende taak van IenW die erop gericht is dat de andere departementen in
hun sectoren klimaatadaptatie onderdeel maken van beleid en uitvoering.
Verder worden middelen ingezet voor het programma Klimaatadaptatie
voor het bevorderen van een transitie naar meer klimaatbestendig handelen
door personen en organisaties. Verder zijn uitgaven voorzien voor een
evaluatie van het Uitvoeringsprogramma Nationale Adaptatie Strategie
(UP-NAS). IenW doet dit in nauwe samenwerking met andere betrokken
departementen, decentrale overheden, kennisinstellingen, maatschappe­
lijke organisaties en marktpartijen. Het UP-NAS en het Deltaprogramma
Ruimtelijke Adaptatie op het Deltafonds zijn complementair aan elkaar.
Staat van Ons Water
Jaarlijks worden er uitgaven gedaan voor de voortgangsrapportage «De
Staat van Ons Water», waarin over de uitvoering van het waterbeleid in
het voorafgaande jaar wordt gerapporteerd.
Topsector Water en Maritiem
In het kader van het missiegedreven topsector- en innovatiebeleid
ondersteunt en versterkt IenW de Topsector Water en Maritiem (TSWM).
De economische kansen van maatschappelijke thema’s en publiek-private
samenwerking staan hierbij centraal. Daarbij wordt in samenwerking met
onder meer de Ministeries van EZK en LNV gewerkt aan maatschappelijk
thema’s, zoals landbouw, water en voedsel. Ook werkt IenW met de TSWM
aan een Human Capital Agenda, om te bevorderen dat er voldoende goed
opgeleide en gekwalificeerde mensen werken in de watersector.
Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat
In het Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat (NKWK)
programmeert en realiseert IenW kennis en innovatie samen met kennisin­
stellingen, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO), waterschappen, bedrijfsleven en de Deltacommissaris.
Strategisch Onderzoek
In samenwerking met NWO, wetenschap, TO2 onderzoeksinstellingen,
bedrijfsleven en overheden wordt strategisch onderzoek ontwikkeld voor
actuele maatschappelijke ontwikkelingen, zoals klimaatadaptatie en
zeespiegelstijging. IenW draagt hieraan bij om kennis en innovatie te
realiseren op het terrein van water en bodem, onder meer via de Nationale
Wetenschaps Agenda. In 2022 is onderzoek voorzien op het terrein van
onder andere de ecologische effecten van klimaatverandering in de
wadden.
Innovatie
Inzet op het stimuleren, implementeren en opschalen van innovaties met
het doel de baten van innovaties te kunnen verzilveren. Het gaat bijvoor­
beeld om het creëren van de juiste randvoorwaarden en deelname aan
(gezamenlijke) onderzoeken en pilots.
Helpdesk Water

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

48

Aan de Helpdesk Water, onderdeel van RWS, wordt jaarlijks een bijdrage
geleverd. In 2020 zijn voorbereidingen getroffen om de Helpdesk Water te
integreren in het Informatiepunt Leefomgeving. Deze transities is naar
verwachting eind 2021 afgerond. Afhankelijk van de datum van inwerking­
treding van de Omgevingswet zal de Helpdesk Water niet meer worden
bijgehouden. Deze behoudt dan nog wel tijdelijk een archieffunctie. De
actuele informatie is dan te vinden via de website van het Informatiepunt
Leefomgeving; IPLO.
Omgevingsloket Online
Voor de uitvoering van het bestaande Omgevingsloket Online (OLO) wordt
een jaarlijkse bijdrage geleverd ten behoeve van water- en omgevingsver­
gunningen. Afhankelijk van de datum van inwerkingtreding stopt deze
bijdrage en wordt een bijdrage verwacht van IenW op het beheer van het
digitaal stelsel Omgevingswet (DSO).
Waterheffingen
Samen met de Unie van Waterschappen wordt onderzoek verricht naar
aanpassingen en moderniseringen van de zuiveringsheffing, de verontrei­
nigingsheffing en de watersysteemheffing.
HGIS
Via het multilaterale spoor is Nederland actief betrokken in de voorberei­
dingen voor het organiseren van een VN-conferentie die in 2023 gehouden
wordt in New York. De VN high level conferentie is gericht op het aanjagen
van de uitvoeringsagenda voor waterveiligheid en waterzekerheid in de
wereld om de SDG’s in 2030 te behalen. IenW werkt nauw samen met het
Ministerie van Buitenlandse Zaken en UN-Water aan de voorbereiding.
Vanaf 2022 worden de werkzaamheden door de Watergezant voortgezet om
zichtbaarheid van Nederland (en haar watersector) te stimuleren en samen­
werking te stimuleren. De beschikbare HGIS-middelen worden ingezet om
werkzaamheden te ondersteunen en in een aantal activiteiten te voorzien,
waaronder Water as Leverage 2.0 en het programma Valuing Water. Verder
wordt in 2022 vanuit Nederland bijgedragen aan het vergroten van klimaat­
weerbaarheid in de wereld via het Global Centre on Adaptation (GCA)
gericht op versnellen, opschalen en oplossingen voor de financiering.
Hiervoor wordt onder andere het secretariaat van de Deltacoalitie gesteund.
De voortzetting van de financiering door IenW van de Blue Deal uit de HGISmiddelen voor de periode 2022-2026 zal meegenomen worden bij
toekomstige besluitvorming over de meerjarige aanwending van de HGISmiddelen.
Subsidies
Partners voor Water
In 2022 start het vervolgprogramma Partners voor Water (PvW), wat loopt
van 2022 tot 2027. Het PvW programma draagt bij aan het vergroten van
waterveiligheid en waterzekerheid in de wereld voor 100 miljoen mensen
per 2030. Onderdeel van het programma is om uitvoering te geven aan
een nieuwe subsidieregeling. Het programma Partners voor Water betreft
het centrale uitvoeringsprogramma van de (interdepartementale)
Nederlandse Internationale Water Ambitie (NIWA). Het programma wordt
aangestuurd vanuit het Interdepartementale Water Cluster, waarin de vier
Ministeries BZ, EZK, LNV en IenW samenwerken. Voor de uitvoering van
het programma PvW is mandaat verleend aan de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO). Het budget is onderverdeeld in een deel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

49

voor lange termijn samenwerking met Deltalanden, een subsidiedeel ten
behoeve van marktbetrokkenheid en een deel voor samenwerking met
kansrijke nieuwe landen en Holland promotie.
Bijdrage aan agentschappen
De bijdrage aan RWS heeft betrekking op beleidsondersteuning en advies
(BOA), vertegenwoordiging in internationale werkgroepen, opstelling van
rapportages en evaluaties en begeleiding van opdrachten aan de markt en
aan Deltares. Hiervoor wordt jaarlijks een opdracht aan RWS verstrekt. Tot
deze opdracht behoren onder andere de bijdragen aan de uitwerking van
de MIRT-onderzoeken waterveiligheid, zoetwatervoorziening en waterkwa­
liteit.
Aan het KNMI worden diverse onderzoeken en analyses gevraagd die
betrekking hebben op kennisontwikkeling ten behoeve van windklimaat en
afvoerstatistiek rivieren en voor klimaatadaptatie.
2 Waterveiligheid
Opdrachten
ROR
Conform de verplichtingen van de Europese Richtlijn overstromingsrisico’s
(ROR) wordt in een zes jaarlijkse cyclus gewerkt aan het opstellen van de
voorlopige overstromingsrisicobeoordeling, de overstromingsgevaar- en
overstromingsrisicokaarten en de overstromingsrisicobeheerplannen over
de beoordeling en beheer van overstromingsrisico’s in de vier (interna­
tionale) stroomgebieden Rijn, Maas, Eems en Schelde. Dit in afstemming
met de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).
In 2022 wordt verder gewerkt aan het beoordelen van de primaire waterke­
ringen op basis van de nieuwe normen. Voor deze beoordeling worden
diverse opdrachten verstrekt ter ondersteuning van de waterkeringbe­
heerders. Daarnaast worden opdrachten verstrekt om kennis ten aanzien
van waterveiligheid te ontwikkelen en vast te leggen.
Ook worden opdrachten verstrekt voor verdere kennisontwikkeling ten
aanzien van de kust, onder andere over (de gevolgen van) zeespiegelstijging
en de kustontwikkeling.
Voor verdere kennis- en modelontwikkeling met betrekking tot rivieren
worden in 2022 opdrachten verstrekt. Dit zijn onder andere opdrachten over
lange termijn morfologische ontwikkeling van de rivieren onder invloed van
onder andere klimaatverandering. Hierbij wordt samenwerking gezocht
binnen het kader van het Nationaal Kennis- en innovatieprogramma Water
en Klimaat (NKWK). Daarnaast wordt kennisontwikkeling ondersteund die
betrekking heeft op de voorbereiding van de maatregelpakketten en de
bijdragen aan diverse MIRT-projecten in het rivierengebied voor zowel de
Rijn, de IJssel als ook de Maas.
3 Grote oppervlaktewateren
Opdrachten
Gebiedsagenda Zuidwestelijke Delta
In 2022 wordt samen met regio en stakeholders verder gewerkt aan de
concretisering van de handelingsperspectieven van de Gebiedsagenda
Zuidwestelijke Delta 2050 voor een klimaatrobuust veilige, economisch
vitale en ecologisch veerkrachtige delta. Voor het Volkerak-Zoommeer
wordt daarbij uitgegaan van de huidige zoetwaterfunctie, conform de
aangenomen motie Stoffer c.s. (Kamerstukken II 2020-2021, 27 625, nr.
521). Samen met het Vlaams Gewest wordt voor de uitvoering van de
Scheldeverdragen samen met de stakeholders verder gewerkt aan het
(onderzoeks)programma 2019-2023 van de roadmap van de Agenda voor
de Toekomst voor het Schelde-estuarium.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

50

Wadden
In 2022 wordt verdere invulling gegeven aan de toekomstvisies 2050 voor
het Waddengebied en voor de Eems-Dollard.
Rijk en regio werken sinds 2015 structureel samen aan ecologische
verbetering van de Eems-Dollard, door samenhangende inzet van
middelen, maatregelen en onderzoeken op basis van een meerjarig adaptief
programma. De ambitie is dat de Eems-Dollard in 2050 voldoet aan het
ecologisch streefbeeld dat is geformuleerd. Hier wordt stapsgewijs naar
toegewerkt door adaptief in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en
inzichten.
De drie landen die grenzen aan de Waddenzee, Nederland, Duitsland en
Denemarken, vormen samen de Trilaterale samenwerkingslanden. Ze
overleggen regelmatig over het vormen of aanpassen van het bescher­
mingsbeleid van werelderfgoed Waddenzee.
De beheerautoriteit Wadden geeft verder invulling aan de opstelling van
een integraal beheerplan voor de Waddenzee.
Subsidies
Wadden
Er wordt een jaarlijkse bijdrage van € 69.000 verstrekt aan de provincie
Friesland ten behoeve van het Omgevingsberaad Waddengebied (OBW).
Het Omgevingsberaad Waddengebied is het adviesorgaan voor het
Bestuurlijk Overleg Waddengebied (BOW). Het is tevens een platform waar
gestructureerde discussies over het Waddengebied worden geïnitieerd en
waar informatie over het Waddengebied wordt uitgewisseld. Deze begro­
tingsvermelding vormt de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsi­
dieverlening als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene
wet bestuursrecht.
4 Waterkwaliteit
Opdrachten
De Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) kent, net als de KRW,
een zesjarige plancyclus. In 2022 wordt verder invulling gegeven aan de
verdere ontwikkeling van indicatoren en parameters om de milieutoestand
te kunnen monitoren en de goede milieutoestand te bepalen: ter uitwerking
van de geactualiseerde Mariene Strategie deel 1 en 2 uit respectievelijk 2018
en 2020. In 2022 zal het geactualisseerde programma van maatregelen
(Mariene Strategie deel 3) worden vastgesteld en worden gerapporteerd
aan de Europese Commissie. De uitvoering van de KRM vindt plaats in
samenwerking met de ministeries van EZK en LNV. Er wordt ingezet op
internationale afstemming en samenwerking (Noordzeeregio, OSPAR, EU),
op samenwerking met kennisinstituten en belanghebbenden en op cofinan­
ciering uit EU-fondsen als Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij
(EFMZV) en Interreg Community Initiative (INTERREG).
De actualisatie van alle 3 delen van de Mariene Strategie zullen onderdeel
uitmaken van het in 2022 vast te stellen Programma Noordzee 2022-2027,
onderdeel van het Nationaal Waterprogramma. Dit Programma Noordzee
vormt tevens het ruimtelijk plan voor de inrichting van de Noordzee volgens
de vereisten van de Europese richtlijn maritieme planning, en geeft nadere
uitwerking aan de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en afspraken uit het
Noordzeeakkoord (zie hierna). Het Programma Noordzee 2022-2027
vervangt de vigerende Beleidsnota 2016-2021 (onderdeel van het Nationaal
Waterplan).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

51

De opdrachtverlening heeft betrekking op de KRW, Delta-Aanpak Waterkwa­
liteit, glastuinbouw, emissieregistratie en op Noordzee- en Internationaal
waterbeleid.
Noordzeeakkoord
Medio 2020 is tussen het kabinet en maatschappelijke organisaties het
Noordzeeakkoord gesloten. Het kabinet heeft voor de uitvoering van het
Noordzeeakkoord een transitiebedrag van € 200 miljoen euro tot en met
2030 beschikbaar gesteld. Dit bedrag is inclusief € 45 miljoen vanuit het
aanstaande Europese Maritieme, Visserij en Aquacultuur Fonds (EMVAF).
Dit budget is bedoeld voor sanering en verduurzaming van de visserij, voor
natuurherstel, monitoring en onderzoek, voor de veilige doorvaart binnen
de aan te leggen windparken en voor extra handhaving door de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Op de begroting van
artikel 11 worden meerjarig uitgaven begroot voor monitoring, onderzoek
en natuurherstel binnen het Noordzeeakkoord (€ 24 miljoen tot en met
2030). Daarnaast staan de middelen voor opdrachtverlening voor een
veilige doorvaart binnen windparken eveneens op de begroting van artikel
11 (meerjarig € 12 miljoen). Bezien wordt of de middelen voor een veilige
doorvaart binnen windparken vanaf 2022 elders op de Rijksbegroting
moeten worden ondergebracht.
De overige uitgaven van het Noordzeeakkoord worden begroot en
verantwoord op andere departementale begrotingen. Door middel van
een extracomptabele tabel op de begroting van IenW als coördinerend
departement worden de totaal uitgaven voor het Noordzeeakkoord inzich­
telijk gemaakt. Dit totaaloverzicht is te vinden in de extracomptabele tabel
16.
Bijdrage aan medeoverheden
Eén van de activiteiten die Nederland heeft geïnitieerd tijdens de Climate
Adaptation Summit (2021) is de Water Action Track. Deze is gericht op het
versnellen, opschalen en financierbaar maken van concrete activiteiten om
klimaatweerbaarheid in de wereld te vergroten. Zo is een nieuwe Coalitie
voor Adaptatie en Water gestart dat als kennisplatform (ook bekend als de
HUB) functioneert en bijdraagt aan de nationale adaptatie plannen (NAP’s)
van de deelnemende landen (ook bekend als de Facility). In de program­
matische aanpak voor klimaatadaptatie wordt een budget voorzien van
€ 0,6 miljoen per jaar (2021-2023).
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Internationale riviercommissies
Nederland participeert in verdragen waarin de internationale riviercom­
missies voor de Rijn, de Maas en de Schelde zijn opgericht. In deze
commissies bespreekt Nederland watervraagstukken op het gebied van
kwaliteit, droogte en overstroming en wordt de contributie voor deze
commissies jaarlijks vastgesteld. In de commissies vindt ook de (verplichte)
internationale coördinatie voor de Kaderrichtlijn water en de richtlijn
Overstromingsrisico’s plaats, resulterend in internationale plannen voor
deze richtlijnen aanvullend op de nationale plannen.
OSPAR
Tevens doet Nederland jaarlijks een contributie voor de uitvoering van het
Oslo-Parijs (OSPAR)-verdrag, waarmee wordt ingezet op internationale
samenwerking en afstemming over vraagstukken op het gebied van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

52

mariene milieu, ecologie en biodiversiteit in het noordoostelijk deel van
de Atlantische Oceaan, inclusief de Noordzee, mede in relatie tot uitvoering
van de KRM.
Memoranda of Understanding
Ook in 2022 blijft Nederland werken aan het internationale profiel van
Nederland als centrum voor watervraagstukken. Dit is verwoord in de
Nederlandse Internationale Waterambitie van het kabinet. Het streven van
Nederland als Centre of Excellence wordt gedeeltelijk ingevuld door middel
van memoranda of Understanding (MOU) met twee internationale
UNESCO-watercentra, namelijk ondersteuning capacity building door IHEDelft en grondwater monitoring en assessment door IGRAC te Delft. Water
speelt een verbindende rol in de in VN-kader afgesproken Sustainable
Development Goals (SDG’s).
Valuing Water Initiatief
In 2020 is het Valuing Water Initiatief gestart om de aanbevelingen van het
High Level Panel on Water in praktijk te brengen en via de multilaterale VN
Water Conferentie in 2023 een podium te bieden. Zo worden ook bijdragen
geleverd aan onder andere de Deltacoalitie, Water en Diplomatie en aan
de Verenigde Naties (VN), The Intergovernmental Hydrological Programma
van de United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
(UNESCO IHP), de High Level Panel on Water (HLPW), aan de United Nations
Economic Commission for Europe (UNECE) voor grensoverschrijdend
waterbeheer, Wereldbank, Water Global Practice WGP, aan de Organisatie
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) inzake
waterbeheer en aan Habitat for Humanity voor schoon drinkwater
(HABITAT).
Klimaatadaptatie Internationaal
In 2022 zal het ministerie van IenW zijn inzet op mondiale klimaatadaptatie
verder versterken, de zichtbaarheid van Nederland bevorderen en samen­
werking stimuleren. Dit in nauwe afstemming met de ministeries van BZ/
BHOS, EZK en LNV. Het nieuwe kabinet of de nieuwe minister van IenW zal
het ambitieniveau en het daarmee gemoeide budget vaststellen. Het betreft
budget voor een programmatische inzet van 3 jaar op het thema klimaat­
adaptatie gericht op ondersteuning van een aantal coalities, het Global
Center on Adaptation, een aantal specifieke programma’s die gericht zijn op
het versterken van het draagvlak (multilaterale spoor via VN, EU en finan­
cieringsinstellingen) evenals concrete inzet op het aanjagen van de uitvoe­
ringsagenda (bilaterale samenwerking).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

53

3.2 Artikel 13 Bodem en Ondergrond
A. Algemene doelstelling
Een duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en ondergrond.
Het doel is de vraagstukken op het gebied van bodemkwaliteit, drinkwater­
voorziening, grondwater, bodemdaling, duurzaam bodembeheer in de
landbouw, kabels en leidingen en bodemenergie in relatie met de
maatschappelijke opgaven als energietransitie en klimaatadaptatie aan te
pakken. Daarnaast is het beleid gericht op het tot stand brengen van een
betrouwbare en betaalbare drinkwatervoorziening en het vormgeven van
afvalwaterbeheer in Caribisch Nederland.
Het Rijk is enerzijds verantwoordelijk voor het systeem van wet- en
regelgeving omtrent beheer en gebruik van bodem, ondergrond en water
en stimuleert anderzijds de investeringen en de bescherming daarvan.
Daardoor heeft de Minister van IenW een stimulerende en een regisserende
rol.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Stimuleren
Voor het onderdeel Bodem en Ondergrond is de algemene doelstelling om
te komen tot een duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en
ondergrond. De (Rijks)structuurvisie Ondergrond vormt een belangrijke
basis voor het ordenen van activiteiten met betrekking tot bodem en
ondergrond (het Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 en het
Convenant Bodem en Bedrijven 2015).
Het Rijk bevordert de investeringen in de kwaliteit van bodem en
ondergrond door middel van:
– Het bevorderen van de duurzame kwaliteit en van het doelmatig gebruik
van het bodem- en watersysteem.
– De uitvoeringsprogramma’s van de bestuurlijke afspraken 2021 ‒ 2025.
– Het efficiënt beschermen van drinkwaterbronnen door het landelijk
faciliteren/stimuleren van de totstandkoming van gebiedsdossiers.
– Het aanpassen van de Wet VROM BES en de Wet Fin BES met als doel
het mogelijk maken van het invoeren van een afvalwaterheffing en de
verkoop van gezuiverd afvalwater voor irrigatie en zo de exploitatie­
kosten van het afvalwaterbeheer in het kader van de afvalwatervoor­
ziening op Bonaire (Caribisch Nederland) te dekken.
Regisseren
De Minister van IenW heeft bij het onderwerp Bodem en Ondergrond een
systeemverantwoordelijkheid voor het goed laten verlopen van processen
op het gebied van duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en
ondergrond. De Minister van IenW is vanuit deze rolopvatting verantwoor­
delijk voor:
– Het ondersteunen van de decentrale overheden bij het uitvoeren van
de bodemtaken onder de Omgevingswet.
– Het proces waarbij de decentrale overheden in staat worden gesteld om
uiterlijk in 2030 de bodemverontreiniging-problematiek te beheersen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

54

–

–
–

–

–

–
–

–

De verdere ontwikkeling van regelgeving en kennis van de bodem en
ondergrond. Deze ontwikkeling ondersteunt het beleid in relatie tot
maatschappelijke opgaven en faciliteert de toepassing daarvan door
de andere overheden. Dit geldt ook voor nieuwe bodembedreigende
stoffen, zoals PFAS.
De verkenning en uitwerking van een betere aansluiting van de stoffen­
regelgeving bodem met de andere milieudomeinen water en lucht.
Het toezicht op en de handhaving van (een deel van) de wet- en
regelgeving door de ILT op dit beleidsterrein (zie beleidsartikel
24 Handhaving en Toezicht).
Het programma Versterking bodemstelsel dat wil bijdragen aan de
bescherming van de bodemkwaliteit in Nederland door het vertrouwen
van alle betrokken partijen in het Kwalibo-stelsel en in elkaar weer terug
te brengen. Dit moet worden bereikt door het verbeteren van het
Kwalibo-stelsel en het versterken van de systeemverantwoordelijkheid;
het verbeteren van vergunningverlening, toezicht en handhaving, en
het versterken van de organisatie, kennis en samenwerking (binnen
het ministerie: Beleid/RWS/ILT).
Het beleid (beleidsnota drinkwater), de regelgeving (drinkwaterwet) en
het uitoefenen van toezicht/handhaving (via de ILT) op de levering van
deugdelijk drinkwater.
De zorg – samen met andere bestuursorganen – voor de duurzamevei­
ligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (zorgplicht).
De drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland. Hiertoe wijzigt de
Minister de Wet elektriciteit en drinkwater BES om een aantal zaken ten
aanzien van de uitvoerbaarheid ervan te verbeteren. Door het insulaire
karakter, de geringe bevolkingsomvang en het ontbreken van grote
zoetwatervoorraden zijn de kosten van de drinkwatervoorziening in
Caribisch Nederland hoog. Het Ministerie van IenW stelt daarom een
subsidie op het vastrecht (Bonaire, Sint Eustatius) en de transportkosten
(Saba) voor drinkwater beschikbaar.
Beleid omtrent afvalwatervoorziening. De Minister wijzigt de Wet VROM
BES en de Wet FIN BES ten einde een grondslag te organiseren voor
een door de eilanden (vrijwillig) in te voeren afvalwaterheffing.

Indicatoren en Kengetallen
In 2022 wordt door IenW en decentrale overheden gewerkt aan het opstellen
van afspraken op basis waarvan de indicatoren zullen worden vastgesteld.
De budgetten voor de afspraken over Bodem en Ondergrond worden
verdeeld via het Provincie- en Gemeentefonds. Gedurende de looptijd van
de afsprakenperiode wordt gerapporteerd over de bereikte resultaten.
C. Beleidswijzigingen
Omgevingswet t.a.v. bodemsanering:
Wanneer de Omgevingswet in werking treedt verandert daarmee het
wettelijk kader en de bevoegd gezag verdeling tussen gemeenten en
provincies met betrekking tot bodemsanering. Hiermee zal met het maken
van nieuwe bestuurlijke afspraken rekening worden gehouden.
Beleidsnota Drinkwater
In het voorjaar van 2021 is de nieuwe Beleidsnota drinkwater (Kamer­
stukken II 2020–2021, 27 625, nr. 530) opgeleverd waar vanaf 2022 uitvoering
aan zal worden gegeven. Deze beleidsnota benoemt de ambitie van het
kabinet voor de middellange termijn voor de drinkwatervoorziening,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

55

beschrijft de drinkwateropgaven voor de komende periode (2021-2027) en
bevat de hoofdkeuzes voor het drinkwaterbeleid. Het Rijk zet met de tweede
Beleidsnota Drinkwater meer in op:
– Waterbeschikbaarheid en zuinig en bewust drinkwatergebruik.
– Verbeteren kwaliteit van oppervlakte- en grondwater.
– Borgen veilige productie en levering, o.a. meer aandacht voor de
ruimtelijke bescherming van de huidige en toekomstige drinkwatervoor­
ziening.
Samen met medeoverheden, drinkwaterbedrijven en andere belangheb­
benden werkt het Rijk het beleid verder uit via een gezamenlijke implemen­
tatie- en uitvoeringsagenda.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 17 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.13 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

35.953

70.593

113.560

143.177

148.300

143.550

133.238

Uitgaven

35.188

81.550

137.280

150.577

150.300

145.923

134.238

Waarvan juridisch verplicht

98%

4 Ruimtegebruik Bodem

31.841

79.552

135.439

150.576

150.299

145.922

134.237

Opdrachten

10.703

15.711

14.831

5.290

5.270

5.270

5.270

Bodem en STRONG

5.329

11.915

12.271

2.755

2.735

2.735

2.735

RWS Leefomgeving

5.374

3.796

2.560

2.535

2.535

2.535

2.535

Subsidies

10.202

15.631

20.102

26.216

20.759

16.755

12.497

Bedrijvenregeling

2.088

5.000

14.991

21.105

16.098

14.258

10.000

Subsidies Caribisch Nedederland

8.114

10.631

5.111

5.111

4.661

2.497

2.497

Bijdragen aan agentschappen

3.736

3.825

3.825

3.825

3.825

3.825

3.825

Waarvan bijdragen aan agentschap RWS

3.736

3.825

3.825

3.825

3.825

3.825

3.825

Bijdragen aan medeoverheden

7.200

44.325

96.681

115.245

120.445

120.072

112.645

Meerjarenprogramma Bodem

7.200

44.181

96.681

115.245

120.445

120.072

112.645

Overige bijdragen aan medeoverheden

0

144

0

0

0

0

0

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

0

60

0

0

0

0

0

3.347

1.998

1.841

1

1

1

1

202

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan agentschappen

3.145

1.998

1.841

1

1

1

1

Waarvan bijdragen aan RWS

3.145

1.998

1.841

1

1

1

1

234

3.500

0

0

0

0

0

5 Eenvoudig Beter
Opdrachten

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
4 Ruimtegebruik bodem
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht voor de uitvoering
van het bodembeleid. De uitgaven voor de subsidies en de agentschapsbij­
drage aan RWS voor Water, Verkeer en Leefomgeving (WVL) en de bijdragen
aan drink- en afvalwatervoorzieningen in Caribisch Nederland zijn juridisch
verplicht.
Het niet-juridisch verplichte deel op dit artikel heeft met name betrekking op
gelden conform de bestuurlijke afspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

56

E. Toelichting op de financiële instrumenten
4 Ruimtegebruik bodem
Opdrachten
De opdrachtverlening heeft betrekking op uitbesteding van beleidsinhou­
delijke onderzoeksopdrachten en evaluaties aan derden op het gebied van
bodem, ondergrond, bodemenergie en Caribisch Nederland. Daarnaast
wordt de sanering van het Stormpolderdijk terrein te Krimpen aan den IJssel
hieruit bekostigd.
Voor de ontwikkeling van kennis rond het thema opkomende stoffen zullen
onderzoeksopdrachten aan onderzoeksinstellingen als RIVM en Deltares
verstrekt worden. Het gaat hierbij zowel om de verdieping van de kennis
omtrent stofeigenschappen van PFAS, maar ook van mogelijk nieuwe
opkomende, verontreinigende stoffen. Voor de effectieve aanpak van deze
laatste categorie wordt gewerkt aan een algemene methodiek voor
opkomende stoffen.
Subsidies
Op grond van de Wet bodembescherming en het Besluit financiële
bepalingen bodemsanering worden subsidies ten behoeve van sanerings­
maatregelen van bedrijven vastgelegd.
Caribisch Nederland
Dit betreft subsidiebijdragen ten behoeve van de toegankelijkheid en betaal­
baarheid van de drinkwater- en afvalwatervoorzieningen in Caribisch
Nederland. Een goede drinkwatervoorziening is van groot belang voor de
volksgezondheid, het welzijn en de welvaart van Caribisch Nederland.
Vanwege de geringe bevolkingsomvang, het ontbreken van grote zoetwa­
tervoorraden en het insulaire karakter zijn de kosten van de drinkwatervoor­
ziening in Caribisch Nederland hoog. De Minister van IenW stelt daarom
jaarlijks een subsidie beschikbaar om de drinkwatertarieven die de inwoners
betalen te verlagen (t.o.v. de hoge kostendekkende tarieven) zodat de
toegankelijkheid tot betrouwbaar en betaalbaar drink- en afvalwater in
Caribisch Nederland wordt gegarandeerd. Vanwege Corona zijn er in 2020
en 2021 extra middelen ter beschikking gesteld voor het verlagen van de
drinkwatertarieven. Dit ter financiële ondersteuning van de inwoners van
de eilanden. Daarnaast verleent de Minister van IenW incidenteel subsidies
voor investeringen in de drinkwatervoorziening, zoals in 2022 voorzien is
voor onderhoud en uitbreiding van het drinkwaterleidingnet op Sint
Eustatius. Tot slot verleent de Minister van IenW subsidies voor de
exploitatie van de Rioolwaterzuiveringsinstallatie, die naast de subsidies
gefinancierd wordt uit de verkoop van irrigatiewater (effluent RWZI) en op
termijn een afvalwaterheffing.
Bijdrage aan agentschappen
Aan de Uitvoeringsorganisatie bodem en ondergrond van RWS/WVL
worden bijdragen verstrekt voor het verrichten van en ondersteuning van
de beleidsontwikkeling op het gebied van bodem en ondergrond en voor
de ondersteuning van de uitvoering van de bodemtaken onder de
omgevingswet.
Bijdrage aan medeoverheden
Voor de periode vanaf 2022 wordt gewerkt aan bestuurlijke afspraken met
de andere overheden in de vorm van een nieuw bodemconvenant: het
Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG) en de Unie van Waterschappen (UvW). De middelen zijn meerjarig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

57

gereserveerd voor het doel van de meerjarige aanpak bodem. Tussen het
Rijk en de andere overheden zijn in januari 2020 bestuurlijke afspraken
vastgelegd in een intentieverklaring voor de verdere meerjarige aanpak.
Deze afspraken zullen de basis vormen voor het verstrekken van een
bijdrage aan de andere overheden voor de financiering van de uitvoering
van de te maken afspraken. De afspraken zullen betrekking hebben op de
afronding van de aanpak van de historische bodemverontreinigingen en op
de aanpak van andere bodemverontreinigingen waarvan de problematiek
niet door een lokale overheid alleen gedragen kan worden. Hieronder
kunnen bodemverontreinigingen met PFAS samenvallen. Verder zal ook
de gestructureerde kennisopbouw en verspreiding over bodem worden
uitgewerkt en uitgevoerd in samenwerking met de andere overheden.
Daarnaast heeft het Rijk in het verleden afspraken gemaakt met individuele
lokale overheden over de financiering van enkele specifieke bodemsane­
ringslocaties. De uitvoering van deze afspraken loopt vanaf 2022 nog door.
5 Eenvoudig Beter
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft een bijdrage aan Rijkswaterstaat voor de kosten die het
agentschap maakt voor de transitie in het kader van de Omgevingswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

58

3.3 Artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
A. Algemene doelstelling
Het ministerie van IenW streeft ernaar om weggebruikers zo veilig, snel,
betrouwbaar en duurzaam mogelijk van A naar B te laten reizen. Daarvoor
worden verschillende instrumenten ingezet zoals: regelgeving, investe­
ringen en toezicht. IenW werkt toe naar een modern, schoon en goed functi­
onerend verkeerssysteem en ontwikkelt een hoofdwegennet dat bijdraagt
aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland en dat
voldoet aan de milieu- en klimaatnormen. Daarnaast wordt ingezet op een
landelijke afname van het aantal verkeersslachtoffers. Om deze doelen te
bereiken werkt IenW samen met medeoverheden, bedrijfsleven en
maatschappelijke organisaties.
B. Rol en verantwoordelijkheid
(Doen) Uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van
sterke verbindingen, sterke modaliteiten, voorspelbare reistijden en goede
bereikbaarheid (zie ook artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor). Voor het
hoofdwegennet betekent dit dat de Minister zorgt voor:
– Regelgeving en afspraken over voorzieningen- en kwaliteitsniveaus bij
infrastructuur in het kader van veiligheid, betrouwbaarheid, snelheden,
doorstroming en duurzaamheid.
– De besluitvorming over en uitvoering van infrastructuur in relatie tot
gebiedsontwikkeling. Aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd.
De bijdragen zijn gerelateerd aan het Mobiliteitsfonds.
– De uitvoering van het beheer, onderhoud, vervanging, verkeersmana­
gement en het oplossen van doorstromings- en veiligheidsknelpunten
door RWS als beheerder van het hoofdwegennet. Deze activiteiten zijn
terug te vinden op het Mobiliteitsfonds.
– Het bevorderen van de veiligheid, bereikbaarheid en het beperken van
de kosten door verbetering van de reisinformatie en het verkeersmana­
gement. Via inzet op de laatste technologieën en samenwerking tussen
bedrijfsleven en wegbeheerders verbetert de reisinformatie voor de
reiziger, die zich daardoor zowel beter kan voorbereiden op de reis, als
de reis kan aanpassen.
– Het beheersen van de geluidproductie van het verkeer door middel van
een jaarlijkse monitoring van de naleving van de geluidproductiepla­
fonds langs het rijkswegennet en het aanpakken van hoge geluidbelas­
tingen langs rijkswegen door middel van het Meerjarenprogramma
Geluidsanering (MJPG).
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels ook voor de
uitvoering van het beleid inzake wegen en verkeersveiligheid, waaronder
het toezicht op de uitvoering van de wet- en regelgeving. Via wet- en
regelgeving, aansturing van RWS in het beheer van het wegennet en
afspraken met medeoverheden, het bedrijfsleven en andere maatschappe­
lijke organisaties, zorgt IenW voor veilige infrastructuur en optimaal gebruik
daarvan. Daarbij wordt ingespeeld op ontwikkelingen bij gebruikers,
voertuigen en infrastructuur. Deze regierol wordt concreet ingevuld door:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

59

–

–

–

–

–

–

–

–

–

Met betrekking tot Smart Mobility invulling geven aan de ambities in
het Regeerakkoord met betrekking tot het streven naar «Een slim en
duurzaam vervoerssysteem waarvan de onderdelen naadloos op elkaar
aansluiten».
Hierbij ligt de focus op de volgende prioriteiten:
• een toekomstbestendig toelatingssysteem;
• digitalisering van verkeersmanagement;
• het benutten en verkennen van de potentie van data onder goede
randvoorwaarden zoals privacy en cybersecurity;
• toekomstbestendige infrastructuur door bij ontwerp, aanleg en
onderhoud rekening te houden met nieuwe technologieën;
• nieuwe mobiliteitsconcepten & Mobility as a service (MaaS).
Een voorbeeld van deze randvoorwaarden is het streven om overheids­
informatie over verkeer zoveel mogelijk via open data beschikbaar te
stellen voor voertuigen, apps en reisplanners.
Met stakeholders en gebruikers ontwikkelen van doelen en een heldere
rol van de overheid bij de transitie naar nieuwe, ‘slimme’, vormen van
mobiliteit. Er wordt onderzocht of eventuele belemmeringen kunnen
worden weggenomen en kansen kunnen worden verzilverd. Innovaties
kunnen hieraan bijdragen, zodat de beleidsdoelen worden gehaald.
Voor Intelligente Transport Systemen ligt de focus op digitalisering
overheden (dataproductie en gebruik), het voortzetten en uitbreiden van
Talking Traffic, Connected Transport Corridors (vraag en aanbod van
digitale diensten en uitwisseling organiseren en structureren in het
logistieke veld), samenwerking overheden in Smart krachtenbundeling
in uiteenlopende thema’s in het kader van stedelijke problematiek en
plattelandsproblematiek en landelijk gecoördineerde Minder Hinder
Aanpak.
De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en de gebiedsagenda’s
vormen de kaders voor de bereikbaarheidsopgaven. Maatschappelijke
en technologische ontwikkelingen maken een andere aanpak van deze
bereikbaarheidsopgaven op (middel)lange termijn nodig én mogelijk.
Voortbouwend op de ervaringen van het programma «Meer Bereiken»
wordt deze andere aanpak in de praktijk vormgegeven. Uitgangspunten
hierbij zijn een gelijkwaardige samenwerking tussen het Rijk, medeover­
heden, bedrijfsleven en maatschappelijke partijen, het in samenhang
bezien van bereikbaarheid met andere ruimtelijke opgaven (bijvoor­
beeld wonen, natuur, leefbaarheid, veiligheid) en het onderzoeken van
een brede set oplossingsrichtingen (innoveren, informeren, in stand
houden, inrichten en investeren).
In het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 wordt samen met de
medeoverheden en maatschappelijke organisaties ingezet op een risico
gestuurde aanpak. Op basis van een analyse van de belangrijkste risico’s
worden op het niveau van het Rijk en regio (provincies, gemeenten,
vervoerregio’s en waterschappen) uitvoeringsagenda’s opgesteld met
effectieve maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren.
Samen met (internationale) overheden en marktpartijen te werken aan
de marktcondities ten behoeve van veiligheid, bereikbaarheid en
economie in het wegvervoer. Denk daarbij aan regelgeving over oplei­
dingseisen, cabotage en maten en gewichten van het vrachtverkeer in
Europa.
Inzetten op het gebruik van (nieuwe) data voor de risico gestuurde
aanpak en het verbeteren van de data van verkeersongevallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

60

–

–

–

–

–

–

–

Het invoeren van vrachtwagenheffing in navolging van omringende
landen. De netto-opbrengsten uit de heffing zullen in overleg met de
sector worden teruggesluisd naar de vervoerssector door verlaging van
de motorrijtuigenbelasting op vrachtauto’s en gelden aan te wenden
voor verduurzaming en innovatie van de vervoerssector.
Aan de NEa wordt opdracht gegeven om hernieuwbare energie voor
het verkeer te registreren. Een belangrijk onderdeel hiervan is de
rapportage over duurzaamheid en de CO2-prestatie.
De kennis en ervaring die zijn opgedaan met het programma Beter
Benutten breed toe te passen waar het gaat over het verbeteren van de
bereikbaarheid in samenwerking met regionale partners en het daaraan
koppelen van bijdragen aan slimme en duurzame mobiliteit. In de
periodieke BO MIRT gesprekken worden hierover met de regio’s
afspraken gemaakt.
De programma-ambitie voor het programma Fiets houdt in meewerken
met de Tour de Force aan de doelstelling van 20% meer fietskilometers
in 2027. Deze ambitie is weergegeven in de Nationale Fietsagenda die in
2017 naar de Kamer is gestuurd (Kamerstukken II 2016-2017, 34 681, nr. 1).
Uitvoering geven aan de afspraken en ambities op gebied van CO2reductie in de sector mobiliteit na sluiten van het Klimaatakkoord.
Uitvoering hiervan vindt plaats langs vier lijnen:
• hernieuwbare energiedragers
• elektrisch rijden
• verduurzaming van de logistiek, en
• verduurzaming van personenmobiliteit.
Daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd om de CO2-uitstoot in
2030 met 49% ten opzichte van 1990 te beperken. Hierbij zijn investe­
ringen, kennis en kunde van meerdere partijen in de maatschappij nodig,
waarbij de Minister een regierol vervult.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de Inspectie
Leefomgeving en Transport op dit beleidsterrein (zie artikel
24 Handhaving en Toezicht).

Stimuleren
Omdat veruit de meeste verkeersslachtoffers vallen op gemeentelijke en
provinciale wegen, wordt in het kader van het Strategisch Plan Verkeers­
veiligheid een impuls gegeven aan dit wegennet. De Minister van IenW
stimuleert met de Investeringsimpuls verkeersveiligheid:
– Het aanpakken van de meest verkeersonveilige locaties en grootste
risico’s op het onderliggend wegennet. Dit doet het Rijk door in verschil­
lende tranches maximaal 50% bij te dragen aan verkeersveiligheids­
maatregelen van medeoverheden. De eerste tranche (de regeling
stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021) is in 2020
verleend (Kamerstukken II 2020-2021, 29 398, nr. 887). In 2022 wordt
nadere invulling gegeven aan een tweede tranche.
– Innovatieve toepassingen op het gebied van verkeersveiligheid. Hier
wordt in 2022 nadere invulling aan gegeven.
Om invulling te geven aan het klimaatbeleid wordt ingezet op de reductie
van de CO2-uitstoot van het wegverkeer. In dat kader stimuleert de Minister
van IenW:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

61

–

–

Schonere, zuinigere en stillere voertuigen. Dit gebeurt onder andere
door de reeds in gang gezette transitie naar emissieloze voertuigen
verder voort te zetten, samen met de decentrale overheden en sector­
partijen slimme logistieke concepten te ontwikkelen voor (stedelijke)
distributie en de voorlopers in de sector te stimuleren, ook waar het gaat
om werkgerelateerd verkeer.
Productontwikkeling in de transportsector van klimaattechnologieën en
-innovaties die bijdragen aan een lage of zero emissie CO2-uitstoot.
Daarvoor is in 2021 de derde ronde van de Demonstratieregeling klimaat
technologieën en -innovaties in transport (DKTI) geopend. Doel van deze
regeling is om in de periode van 2017 tot en met 2021 die productont­
wikkeling in de transportsector te ondersteunen en te versnellen. Deze
innovatieregeling zal in 2021 worden geëvalueerd.

Indicatoren en Kengetallen
Hieronder zijn de beleidsmatige indicatoren en kengetallen voor Wegen en
Verkeersveiligheid opgenomen. In productartikel 12 van het Mobiliteits­
fonds zijn de aan dit beleidsartikel gerelateerde productindicatoren en/of kengetallen opgenomen.
Aanleg
Met de hoofdwegennet-indicator worden de economische verlieskosten
van (toekomstige) knelpunten in beeld gebracht, met als doel om die nieuwe
projecten te prioriteren, die de meeste economische verlieskosten oplossen.
Rijkswaterstaat zal in haar Publieksrapportage (die jaarlijks in het laatste
kwartaal verschijnt) een filetop 50 kaart en tabel opnemen met de hoogste
economische verlieskosten. Deze tabel wordt overgenomen in de verant­
woordingsrapportage. In het MIRT projectenboek wordt dezelfde kaart
opgenomen en per MIRT-project de bijdrage aan het oplossen van de filetop
50 worden weergegeven.
Verkeersmanagement
Verwezen wordt naar het Mobiliteitsfonds artikel 12.01.
Beheer en onderhoud
Verwezen wordt naar het Mobiliteitsfonds artikel 12.02.
Geluid en luchtkwaliteit
Tabel 18 Indicator: Lokale luchtkwaliteit NO2 en geluidsknelpunten langs hoofdwegen waarvoor nog een
saneringsplan moet worden opgesteld.
Lokale luchtkwaliteit NO2
Geluidsknelpunten langs rijkswegen waarvoor nog
een saneringsplan moet worden vastgesteld

2016

2017

2018

2019

2020

Streefwaarde peildatum

0

0

0

0

n.n.b.

0 knelpunten langs rijkswegen

5.850

5.550

5.500

5450

5400

0 knelpunten in 2023

Bron: Monitoringsapport NSL 2020
Toelichting
Luchtkwaliteit
De inzet is gericht op het voorkomen dat nieuwe knelpunten ontstaan.
Hierover wordt in de jaarverslagen gerapporteerd op basis van de jaarlijkse
monitoring over het gepasseerde jaar. Langs het hoofdwegennet was er in
de jaren 2016-2019 geen sprake van overschrijding van de normen voor
luchtkwaliteit. De gegevens over de voor luchtkwaliteit in 2020 waren nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

62

niet beschikbaar ten tijde van het opstellen van deze begroting. De
informatie zal aan de Tweede Kamer worden aangeboden bij het jaarverslag
2021.
Geluid
De genoemde getallen voor geluid betreffen het aantal objecten (met name
woningen) met een geluidbelasting op de gevel boven de maximale waarde
van 65dB, waarvoor nog een geluidsaneringsplan moet worden opgesteld.
De peildatum van 2023 betreft de datum voor het opstellen van een
saneringsplan. In deze context is sprake van nul knelpunten als voor alle
saneringsobjecten een saneringsplan is opgesteld. De termijn voor de
uitvoering van de saneringsmaatregelen wordt in de saneringsplannen
vastgelegd en zoveel mogelijk gecombineerd met reguliere vervanging van
het wegdek en eventuele wegaanpassingen.
Regelgeving en afspraken
Verwezen wordt naar het Mobiliteitsfonds artikel 12.02.04 (beschikbaarheid,
verhouding verstoring wegwerkzaamheden ten opzichte van totale versto­
ringen, tijdsduur percentage van het jaar dat de weg veilig beschikbaar is).
Verkeersveiligheid
Tabel 19 Indicator: Ontwikkeling aantal verkeersslachtoffers1
Basiswaarde

Realisatie
2002

2016

2017

2018

2019

Aantal verkeersdoden

1.066

629

613

678

661

2020
610

Ernstig verkeersgewonden

16.100

21.400

20.800

21.700

21.400

n.n.b.

1 Bron: Overledenen; doden als gevolg van verkeersongeval in Nederland, provincie - Statline

Het streven van de Minister is nul verkeersslachtoffers. De ambitie wordt
daarom niet meer uitgedrukt in streefcijfers van aantal ernstig verkeersge­
wonden en aantal verkeersdoden. Uiteraard zijn de jaarrapportages van
het aantal verkeersdoden en ernstig gewonden de belangrijkste indicatoren
die aangeven of het gevoerde beleid effectief is. Deze aantallen zullen dus,
net als voorheen, bij de analyse van SWOV jaarlijks aan de Kamer worden
aangeboden (Kamerstukken II, 2019-2020, 29 398, nr. 783).
Met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) is de risicogestuurde
aanpak geïntroduceerd. De essentie daarvan is dat beleid wordt gericht op
situaties waar er sprake is van gevaarlijke omstandigheden. De indicatoren
hiervoor staan bekend als ‘Safety Performance Indicators’, kortweg SPI’s.
Deze zijn op dit moment nog in ontwikkeling. Verwachting was dat de
indicatoren voor ‘Snelheid’ en ‘Veilige wegen’ zouden kunnen worden
toegepast in deze rijksbegroting (Kamerstukken II, 2019-2020, 35 300-XII, nr.
94). De definities van deze SPI’s zijn weliswaar al uitgewerkt, alleen de
benodigde op structurele wijze geschikte, uniforme en landsdekkende data
hiervoor, moet nog nader worden bepaald en vervolgens ontsloten voor alle
wegbeheerders (SPV brief mei 2021). Deze uitwerking – in samenwerking
met de medeoverheden- kost meer tijd. Streven is nu een eerste proef in
de volgende rijksbegroting. Een weergave van de nu beschikbare
indicatoren waar landelijke data voor beschikbaar is, is te vinden in de Staat
van de Verkeersveiligheid 2020 van SWOV (Kamerstukken II, 2020-2021,
29398 nr. 886).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

63

Op 14 april 2021 maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend
dat er 610 mensen in het verkeer om het leven kwamen in 2020. Dat zijn 51
verkeersdoden minder dan in 2019 en het laagste aantal sinds 2015. Het
aantal dodelijke verkeersslachtoffers daalde het sterkst onder inzittenden
van personenauto’s en nam alleen toe onder fietsers. Het aantal verkeers­
doden daalde het hardst onder twintigers, dertigers en 80-plussers. De
SWOV is gevraagd om de duiding van deze daling, ook in relatie tot de
coronamaatregelen, mee te nemen in de Staat van de Verkeersveiligheid
die eind 2021 wordt gepubliceerd.
De gegevens over ernstig verkeersgewonden 2020 waren nog niet
beschikbaar ten tijde van het opstellen van deze begroting. De informatie
zal aan de Tweede Kamer worden aangeboden bij het jaarverslag 2021.
Tabel 20 Kengetal: Ontwikkeling verplichting aandeel hernieuwbare energie in het vervoer, limiet conventionele
biobrandstoffen en subdoelstelling geavanceerde biobrandstoffen (in %)1
2016

2017

2018

2019

2020

Jaarverplichting hernieuwbare energie vervoer

7

7,75

8,5

12,5

16,4

17,5

Realisatie

7

7,75

8,9

12,7

16,5

nnb
5

Limiet conventionele biobrandstoffen

3

4

5

Realisatie

1,5

1,2

1,7

Subdoelstelling geavanceerde biobrandstoffen

0,6

0,8

1

Realisatie

0,8

1,9

2,6

2021

1,2

1 Bron: Rapportage Energie voor Vervoer in Nederland | Rapportages Energie voor Vervoer | Nederlandse Emissieautoriteit

Deze rapportages worden ook jaarlijks voor de zomer aangeboden aan de
Tweede Kamer.
Toelichting
In artikel 3 van het Besluit Energie Vervoer is de ontwikkeling van de jaarver­
plichting hernieuwbare energie, limiet conventionele biobrandstoffen en
subdoelstelling geavanceerde biobrandstoffen in het vervoer van 2018 tot
en met 2021 vastgelegd. De realisatie is conform de verwachtingen. Jaarlijks
moeten brandstofleveranciers van met name wegvervoer een verplicht
aandeel hernieuwbare energie realiseren binnen de wettelijke kaders. Dat
is ook in 2019 en 2020 gebeurd.
Tabel 21 Kengetal: Ontwikkeling CO2-emissie nieuwe personenauto’s in gram CO2 per kilometer1
EU

2005

2010

2015

2016

2017

2018

2019

2020

162,6

140,3

119,6

118,1

118,5

120,8

122,4

n.n.b.

105,9

108,3

105,5

100

n.n.b.

(130,0)2
Nederland

169,9

135,8

101,2

Streefwaarde 2021
(95,0)

1 Bron: Average CO2 emissions from newly registered motor vehicles in Europe - European Environment Agency
Bron: Average CO2 emissions new passenger cars in the EU - Rijwiel en Automobiel Industrie
2 Norm

Toelichting
De CO2-uitstoot van nieuwe voertuigen in Nederland wordt jaarlijks
gemonitord en wordt ook gepresenteerd in het trendrapport Elektrische
Voertuigen (een jaarlijks verschijnend rapport als bijlage van de Hand Aan
De Kraan Analyse). Sinds de invoering van EU normering in 2009 is
Nederland qua gemiddelde CO2-uitstoot van de nieuwverkopen
opgeklommen van achterblijver naar koploper in Europa. Sinds 2008 zijn in
Nederland de autobelastingen stapsgewijs CO2 afhankelijk gemaakt met
fiscale voordelen voor de emissievrije of de meest zuinige auto’s. In 2015 zat
de CO2-uitstoot van de nieuwverkopen in Nederland 20 g/km onder het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

64

Europees gemiddelde. In 2016 en 2017 is de voorsprong ten opzichte van
het Europees gemiddelde teruggelopen door het afschaffen van fiscale
voordelen voor zuinige benzine en diesel auto’s. Sinds 2017 daalt de CO2uitstoot van de nieuwverkopen weer door de sterke ingroei van batterij
elektrische voertuigen (BEV’s) als gevolg van beleid dat BEV’s fiscaal
stimuleert. Nederland heeft in 2019 een voorsprong van ruim 21 g/km op
het Europees gemiddelde. Het bovengemiddelde aandeel BEV’s in de
Nederlandse nieuwverkopen zorgt voor deze voorsprong. Zonder verkoop
van BEV’s zou de gemiddelde CO2-uitstoot van de nieuwverkopen juist zijn
gestegen tot 116 g/km in 2019. De stijging in de voorbije jaren van de
gemiddelde uitstoot van nieuw verkochte benzine en diesel voertuigen in
Nederland wordt onder meer veroorzaakt doordat er in de laatste jaren
grotere, zwaardere en minder zuinige voertuigen worden aangeschaft. De
gegevens over 2020 waren nog niet beschikbaar ten tijde van het opstellen
van deze begroting. De informatie zal aan de Tweede Kamer worden
aangeboden bij het jaarverslag 2021.
Tabel 22 Kengetal: Emissies luchtverontreinigende stoffen en broeikasgas door verkeer en vervoer. Betreft
mobiele bronnen totaal, dus transportmiddelen en mobiele werktuigen, exclusief zeevaart, in kiloton
Realisatie
2000

Realisatie
2005

Realisatie
2010

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Realisatie
2017

Realisatie
2018

Realisatie
2019

Raming
2020

Raming
2025

Raming
2030

NOx

281

242

203

161

152

147

144

137

124

107

91

SO2

14,7

9,3

2,7

0,7

0,6

0,6

0,6

0,6

0,4

0,6

0,5

PM2,5

15,6

11,9

7,7

4,7

4,3

4

3,7

3,6

3,3

2,6

2,2

NH3

4,4

5,1

4,6

3,9

3,9

4,1

4,1

4,3

4

5,1

5,5

NMVOS1

85

55

46

35

34

35

34

33

30

26

24

1 Vluchtige Organische Stoffen, exclusief Methaan.

Toelichting
In december 2016 zijn de nieuwe doelstellingen voor luchtverontreinigende
stoffen vastgesteld voor de periodes 2020 ‒ 2029 en de periode 2030 en
verder. Het betreft aanpassing van de oude Europese richtlijn voor National
Emission Ceilings (NEC) voor 2010-2019, in een nieuwe NEC-richtlijn
(EU2016/2284). In bovenstaande tabel zijn de reductiepercentages uit de
richtlijn omgerekend naar vrachten. Elk jaar wordt een nieuwe analyse
uitgevoerd en door nieuwe kennis kan dat betekenen dat ook eerdere cijfers
soms nog enigszins worden aangepast doordat deze nieuwe inzichten met
terugwerkende kracht ook worden meegenomen in de emissiecijfers van
voorgaande jaren. Voor de sector mobiliteit wilde het kabinet dat vanaf 2030
alleen personenauto’s worden verkocht die volledig emissieloos zijn. Dat
zijn auto’s met een elektrische aandrijving of auto's die op waterstof rijden.
Om dit doel te bereiken, wordt samengewerkt met het Formule E-Team
(FET) en is een stuurgroep Nationale Agenda Laadinfrastructuur actief
waaraan het ministerie deelneemt. De Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) publiceert maandelijks de voortgang ten aanzien van het
aantal emissieloze personenauto’s en de daarvoor benodigde uitrol van
laadinfrastructuur. De gegevens over 2020 waren nog niet beschikbaar ten
tijde van het opstellen van dit jaarverslag. De informatie zal aan de Tweede
Kamer worden aangeboden bij de begroting 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

65

C. Beleidswijzigingen
Verkeersveiligheid
Ook in 2022 wordt ingezet op het verder verbeteren van de verkeersvei­
ligheid. Zo wordt onder andere nadere invulling gegeven aan Investerings­
impuls verkeersveiligheid. In de beleidsagenda wordt nader ingegaan op
de wijze waarop dat gebeurt.
Duurzame mobiliteit
Nieuw in 2022 is het in gang zetten van de uitvoering van Schoon en
Emissieloos Bouwen. Gericht op het verminderen van de stikstofuitstoot
gedurende de bouw en het mede daardoor mogelijk maken van extra
(woning)bouw. Bij de inzet van emissieloze mobiele machines in de bouw
daalt tegelijkertijd de CO2-uitstoot hetgeen een extra bijdrage kan leveren
aan het doel van het Klimaatakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

66

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 23 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.14 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

281.913

303.772

181.069

254.039

239.883

176.853

113.983

Uitgaven

190.983

219.039

178.907

237.666

257.142

218.882

139.165

11.928

Waarvan juridisch verplicht

83%

1 Netwerk

131.707

32.378

17.726

10.831

10.753

10.999

Opdrachten

27.088

17.662

5.995

5.932

5.857

6.100

7.029

Wegverkeersbeleid

2.108

13.326

3.926

4.097

4.095

4.095

4.056

Overige opdrachten

24.980

4.336

2.069

1.835

1.762

2.005

2.973

Subsidies

18.026

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan agentschappen

22.238

5.371

4.904

4.899

4.899

4.899

4.899

Bijdrage aan agentschap RWS

11.241

4.932

4.904

4.899

4.899

4.899

4.899

Overige bijdragen aan agentschappen

10.997

439

0

0

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

63.316

8.985

6.827

0

‒3

0

0

Regionale bijdrage MIRT

21.178

6.115

6.827

0

‒3

0

0

Overige bijdragen aan medeoverheden

42.138

2.870

0

0

0

0

0

2 Veiligheid

25.089

48.510

17.578

17.914

16.410

16.546

16.316

Opdrachten

5.506

5.993

6.193

6.572

5.195

5.330

5.511

Verkeersveiligheid

4.328

4.699

6.193

6.572

5.195

5.330

5.511

Subsidies

9.697

9.913

9.778

9.735

9.638

9.639

9.228

Veilig Verkeer Nederland (VVN)

3.868

3.944

3.944

3.944

3.944

3.944

4.029

Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Verkeersveiligheid (SWOV)

4.034

4.131

4.131

4.131

4.131

4.132

4.365

Overige subsidies

1.795

1.838

1.703

1.660

1.563

1.563

834

Bijdragen aan agentschappen

831

972

620

620

620

620

620

Bijdrage aan Agentschap RWS

831

972

620

620

620

620

620

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

30

30

30

30

0

0

0

9.025

31.602

957

957

957

957

957

Bijdrage aan CBR

7.320

30.577

957

957

957

957

957

Overige bijdragen

1.705

1.025

0

0

0

0

0

3 Slimme en duurzame mobiliteit

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

34.187

138.151

143.603

208.921

229.979

191.337

110.921

Opdrachten

71

33.811

83.112

151.622

173.727

147.273

69.376

Innovatie en Intelligente Transportsystemen

71

10.434

8.539

6.894

3.400

154

155

Duurzame Mobiliteit

0

12.540

11.408

10.833

10.272

9.377

9.397

Reservering Klimaatakkoord

0

1.090

54.742

126.304

156.414

134.299

56.300

Verkeersemissies

0

3.714

4.077

3.244

3.287

3.089

3.167

Overige opdrachten

0

6.333

4.346

4.347

354

354

357

11.809

69.011

49.860

48.895

47.213

35.632

35.612
612

Subsidies
Duurzame Mobiliteit

0

1.440

1.436

1.335

863

632

11.809

38.900

10.200

3.300

2.000

0

0

Bronmaatregelen stikstof

0

0

20.000

5.782

5.782

5.782

5.782

Overige subsidies

0

28.671

18.224

9.260

4.350

0

0

Bijdragen aan agentschappen

0

18.216

6.750

7.404

8.039

7.432

5.933

Bijdrage aan Agentschap RWS

0

2.528

1.679

1.679

1.679

1.679

1.679

Bijdrage aan Agentschap Nea

0

5.630

4.705

5.359

5.994

5.387

3.888

Elektrisch vervoer

Bijdrage aan Agentschap RVO

0

10.058

366

366

366

366

366

Bijdragen aan medeoverheden

22.307

16.489

3.881

1.000

1.000

1.000

0

0

6.966

375

0

0

0

0

22.307

9.523

3.506

1.000

1.000

1.000

0

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

0

200

0

0

0

0

0

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

0

424

0

0

0

0

0

5.012

6.782

6.782

5.782

5.782

5.782

5.782

Duurzame Mobiliteit
Mobiliteit en Gebieden

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

67

Tabel 24 Uitsplitsing verplichtingen art. 14
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

281.913

303.772

181.069

254.039

239.883

176.853

113.983

waarvan garantieverplichtingen

31.000

106.600

0

0

0

0

0

waarvan overige verplichtingen

250.913

197.172

181.069

254.039

239.883

176.853

113.983

Verplichtingen

Extracomptable verwijzingen
Tabel 25 Extracomptabele verwijzing naar artikel 11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit van het
Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit

2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Andere ontvangsten van artikel 11.05
Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit
Totale uitgaven op artikel 11.05 Investeringsruimte
toebedeeld naar modaliteit
waarvan
11.05.11

Investeringsruimte
Hoofdwegennet

0

0

0

0

0

11.05.12

Investeringsruimte
Hoofdwegennet

0

0

0

0

0

Tabel 26 Extracomptabele verwijzing naar artikel 12 Hoofdwegennet van het Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
12 Hoofdwegennet
Andere ontvangsten van artikel 12 Hoofdwegennet
Totale uitgaven op artikel 12 Hoofdwegennet

2022

2023

2024

2025

2026

2.954.516

3.439.028

3.055.790

3.116.854

2.793.718

27.724

55.351

60.026

65.357

59.088

2.982.240

3.494.379

3.115.816

3.182.211

2.852.806

3.959

3.958

3.957

3.955

3.955

waarvan
Exploitatie
12.01
Onderhoud en
vernieuwing
12.02

1.192.166

1.362.001

864.112

1.021.045

696.951

12.03

Ontwikkeling

600.636

830.865

896.302

942.495

949.299

12.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

525.002

644.721

721.101

580.398

633.084

12.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

660.477

652.834

630.344

634.318

569.517

Tabel 27 Extracomptabele verwijzing naar artikel 17.08 ZuidasDok van het Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk HXII aan artikel
17.08 ZuidasDok

2022

2023

2024

2025

2026

91.541

132.554

138.892

113.344

134.383

91.541

132.554

138.892

113.344

134.383

91.541

132.554

138.892

113.344

134.383

Andere ontvangsten van artikel 17.08 ZuidasDok
Totale uitgaven op artikel 17.08 ZuidasDok
waarvan
17.08

ZuidasDok

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

68

de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling,
de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en
het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 28 Fiscale regelingen 2020-2022, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
2020

2021

BPM Vrijstelling nulemissievoertuigen1

28

30

2022
26

MRB Vrijstelling nulemissievoertuigen2

84

139

172

IB/LB Korting op de bijtelling voor
nulemissieauto's3

416

504

495

MRB Halftarief plug-in hybride auto’s

35

40

46

1 BPM = Belasting van personenauto’s en motorrijwielen
2 MRB = Motorrijtuigenbelasting
3 IB = Inkomstenbelasting; LB = Loonbelasting

Budgetflexibiliteit
1 Netwerk
De uitgaven voor de agentschapsbijdragen aan RWS is volledig juridisch
verplicht. Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht op grond
van lopende verplichtingen.
2 Veiligheid
De uitgaven voor de agentschapsbijdrage aan RWS zijn volledig juridisch
verplicht. De overige verplichtingen betreffen subsidies aan Veilig Verkeer
Nederland (VVN), Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid
(SWOV), CROW en Team Alert. Voor de subsidies aan VVN, SWOV, CROW
en Team Alert zijn de maximaal beschikbare subsidiebudgetten vermeld in
de gepubliceerde meerjarensubsidieregelingen c.q. jaarlijks gepubliceerde
subsidieplafonds.
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
lopende opdrachten. Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt
aangewend voor met name opdrachten voor het uitvoeren van onderzoeken
en het uitvoeren van verkeersveiligheidscampagnes.
3 Slimme en duurzame mobiliteit
De uitgaven voor de incidentele subsidies (zie hiervoor de subsidiebijlage)
en de agentschapsbijdragen aan RWS, NEa en RVO zijn volledig juridisch
verplicht. Het uitgavenbudget voor de DKTI-regeling, de aanschaf regeling
elektrische auto’s, de stimuleringsregeling gebruikte tweedehandsauto’s en
de overige subsidies is eveneens volledig juridisch verplicht op grond van
toegekende subsidies. Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch
verplicht op grond van lopende verplichtingen.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Netwerk
Opdrachten
Het Ministerie van IenW geeft onderzoeksopdrachten op het gebied van
verkeer en wegmaatregelen. Daarnaast vinden uitgaven plaats voor Smart
Mobility (zoals de zelfrijdende auto) en Wegverkeersbeleid (zoals het kennis­
platform tunnelveiligheid en taken in het kader van de wet SWUNG (Samen
werken aan de uitvoering van nieuw geluidbeleid)). De uitgaven voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

69

overige opdrachten bestaan onder andere uit onderzoeken, communicatie,
monitoring en evaluatie, gedrag- en vraagbeïnvloeding en het meerjaren­
programma MIRT.
Bijdrage aan agentschappen
RWS beleidsondersteuning en -advisering
In het kader van het Beleidsondersteuning en Advies (BOA) protocol met
RWS zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en –advisering die
RWS uitvoert. Door middel van de agentschapsbijdrage wordt capaciteit
hiervoor bij RWS gereserveerd.
Bijdrage aan medeoverheden
Aan medeoverheden worden bijdragen verstrekt in het kader van het
mobiliteitsprogramma SmartwayZ.nl. Het gaat hier om verschillende infra­
structurele opgaven in Noord-Brabant en Limburg.
2 Veiligheid
Opdrachten
Onder opdrachten vallen de onderzoeken en activiteiten die gerelateerd zijn
aan de uitvoering van het Landelijk Actieprogramma Verkeersveiligheid, dat
een onderdeel vormt van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 zoals
beleidsontwikkeling voor beginnende bestuurders, maatregelen fietsvei­
ligheid, het verbeteren van de verkeersveiligheid voor specifieke
doelgroepen zoals ouderen. Onder dit artikel vallen ook opdrachten in
verband met vergoedingen commissie rijgeschiktheid van de Gezond­
heidsraad en onderzoek rijden onder invloed. Het stimuleren van de
verkoop van veilige voertuigen gebeurt door deelname aan Euro NCAP
(New Car Assessment Programme). Euro NCAP beoordeelt onafhankelijk
de veiligheidsprestaties van Europa’s meest verkochte auto’s. Om gedrags­
beïnvloeding te bereiken wordt onder meer het Meerjarenprogramma
Campagnes Verkeersveiligheid uitgevoerd (BOB en MONO).
Investeringsimpuls verkeersveiligheid
Voor het verbeteren van de meest verkeersonveilige locaties en grootste
risico’s op het onderliggend weggennet is voor de periode 2020-2030 een
investeringsbedrag van € 500 miljoen vrijgemaakt voor cofinanciering
(max. 50%) in verschillende tranches. In 2020 heeft het Rijk reeds voor
€ 165 miljoen bijgedragen aan verkeersveiligheidsmaatregelen op het
onderliggend wegennet (de regeling stimulering verkeersveiligheidsmaat­
regelen 2020-2021). Iets meer dan 200 provincies, gemeenten en water­
schappen hebben een rijksbijdrage hebben ontvangen voor
verkeersveiligheidsmaatregelen, zoals de aanleg van vrijliggende
fietspaden, het verbreden van fietspaden, de aanleg van veilige oversteek­
plaatsen en het inrichten van schoolzones (Kamerstukken II 2020-2021, 29
398, nr. 887). In 2022 wordt nadere invulling gegeven aan de investerings­
impuls verkeersveiligheid. Binnen de investeringsimpuls verkeersvei­
ligheid is € 50 miljoen gereserveerd voor innovatie op het gebied van
verkeersveiligheid. Ook hier wordt in 2022 nadere invulling aan gegeven.
Subsidies
Er worden in 2022 subsidies verstrekt aan maatschappelijke organisaties
Veilig Verkeer Nederland (VVN), Team Alert, de Stichting Wetenschappelijk
Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) en CROW. CROW is een onafhan­
kelijk kenniscentrum voor infrastructuur, openbare ruimte en verkeer en
vervoer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

70

Bijdrage aan agentschappen
Met RWS zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en -advisering,
die RWS uitvoert in opdracht van de beleidsdirectoraten van IenW. Door
middel van de agentschapsbijdrage wordt capaciteit hiervoor bij RWS
gereserveerd.
Bijdrage aan ZBO's en RWT's
Incidentele werkzaamheden voor ZBO's en RWT’s (zoals CBR en RDW)
komen ten laste van deze post.
3 Slimme en duurzame mobiliteit
Opdrachten
Het Ministerie van IenW geeft onderzoeksopdrachten op het gebied van
het verduurzamen van mobiliteit. Op het gebied van verkeersemissies
worden opdrachten verstrekt voor de uitvoering van steekproefcontrole­
programma's door de Nederlandse Organisatie voor toegepast natuurwe­
tenschappelijk onderzoek (TNO) inzake voertuigemissies. Daarbij gaat het
in hoofdzaak om metingen in zowel het laboratorium als op de weg van
schadelijke stoffen in uitlaatgassen van personen-, bestel- en vrachtauto’s
en bussen. De uitgaven voor de overige opdrachten bestaan onder andere
uit onderzoeken, communicatie, monitoring en evaluatie, gedrag- en vraag­
beïnvloeding, het MIRT en Intelligente Transportsystemen (ITS; digitali­
sering, iVRI ‘s Connected Transport Corridors) en innovatie en opdrachten
in het kader van wandel- en fietsroutes.
Middelen Klimaatakkoord
Het kabinet heeft met het nationale Klimaatakkoord tot doel het terug­
dringen van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met 49% ten
opzichte van 1990. Voor de reductie naar de mobiliteitssector is tot en met
het jaar 2030 € 40 miljoen per jaar beschikbaar gesteld.
Subsidies
De Demonstratieregeling Klimaat Technologieën en Innovaties in Transport
(DKTI-Transport) geeft invulling aan de doelstellingen van het Energieak­
koord en het Klimaatakkoord. De regeling ondersteunt projecten voor
duurzaam vervoer, met als doel het verminderen van de CO2 -uitstoot. De
projecten zijn vanwege het innovatieve karakter veelal meerjarige projecten
en vanuit doelmatigheidsoverwegingen vinden de uitkeringen op basis van
de verwachte kasbehoefte en gerealiseerde voortgang over een aantal jaren
plaats.
De stimuleringsregeling elektrische personenauto's particulieren (SEPP)
heeft tot doel het stimuleren van de aanschaf en lease van volledig
elektrische personenauto’s in de kleinere en compacte middenklasse door
particulieren, teneinde de emissie van CO2 te verminderen.
De stimuleringsregeling Emissieloze bedrijfsauto's (SEBA) heeft tot doel
de ingroei van elektrische bestel- en vrachtauto’s te versterken.
De subsidie LNG heeft tot doel het gebruik van LNG door wegvervoerders
te stimuleren.
In de tabel budgettaire gevolgen van beleid is de subsidiebijdrage voor
reductie van stikstof voor lage en emissieloze bouwwerktuigen en bouwlo­
gistieke voertuigen opgenomen. Met deze subsidieregeling wordt de
bouwsector in staat gesteld op korte termijn zijn vervuilende materieel te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

71

vervangen door emissievrij materieel dat nu nog hogere kosten kent maar
wel reeds beschikbaar is of om te bouwen naar emissiearm materieel in
geval van lange afschrijvingstermijnen.
Overige subsidies
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel zijn de
subsidieverplichtingen voor het jaar 2022 opgenomen. De uitgaven hebben
betrekking op subsidies aan de Fietsersbond (€ 0,6 miljoen), de stichtingen
Fietsplatform en Wandelnet (€ 0,5 miljoen), de Coalitie Anders Reizen
(€ 0,2 miljoen) en de Dutch Cycling Embassy. De mogelijke verlening van
subsidies aan de stichtingen Fietsplatform en Wandelnet hebben betrekking
op de coördinatie en monitoring van de landelijke recreatieve fietsroutes en
het landelijke wandelroutenetwerk. De mogelijke subsidie aan Stichting
Wandelnet heeft daarnaast ook betrekking op de belangenbehartiging voor
wandelen en lopen. Voor Anders Reizen is bedrag van € 0,2 miljoen begroot.
Dit bedrag heeft betrekking op een subsidie voor ondersteunende activi­
teiten ten behoeve van het verduurzamen van zakelijke mobiliteit van
werkgevers aan de Coalitie Anders Reizen. Het overige deel heeft betrekking
op de mogelijke verlening van een subsidie voor belangenbehartiging voor
fietsen aan de Fietsersbond en de internationale profilering van Nederland
als fietsland aan de Dutch Cyling Embassy (€ 125.000). Deze begrotingsver­
melding vormt de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidiever­
lening(en) als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene
Wet Bestuursrecht.
Bijdrage aan agentschappen
RWS beleidsondersteuning en -advisering
Met RWS zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en -advisering,
die RWS uitvoert in opdracht van de beleidsdirectoraten van IenW. Door
middel van de agentschapsbijdrage wordt capaciteit hiervoor bij RWS
gereserveerd.
Nederlandse Emissie Autoriteit (NEa)
Jaarlijks verstrekt het Ministerie van IenW voor het uitvoeren van onder
andere wettelijke taken op het gebied van Energie Vervoer (hernieuwbare
energievervoer en brandstoffen luchtverontreiniging) een opdracht aan de
NEa.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
Aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) wordt een deel van
de beleidsuitvoering (uitvoering van de DKTI-regeling, subsidies elektrisch
vervoer, subsidies LNG en ander beleidsondersteunende werkzaamheden)
uitbesteed.
Bijdrage aan medeoverheden
Aan medeoverheden worden bijdragen verstrekt in het kader van de tijdens
de Bestuurlijke Overleggen gemaakte afspraken en bijdragen ter onder­
steuning van enerzijds de innovatie en energietransitie op het mobiliteits­
beleid en anderzijds voor maatregelen die de reiziger zélf in staat moet
stellen om slimme keuzes te maken. En verder voor snelfietsroutes op basis
van specifieke uitkeringen (waaronder houdende een specifieke uitkering in
verband met pilots Mobility as a Service (Regeling specifieke uitkering
Maas-pilots).
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Hier worden bijdragen verstrekt aan internationale organisaties op het
gebied van duurzame mobiliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

72

Incidentele bijdrage
Hier worden bijdragen verstrekt aan de RDW zoals onderzoeken naar
verbetering effectiviteit terugroepacties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

73

3.4 Artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor
A. Algemene doelstelling
Om ervoor te zorgen dat reizigers veilig, betrouwbaar en betaalbaar kunnen
reizen van A naar B ontwikkelt, beheert en stuurt IenW de benutting van
de hoofdspoorweginfrastructuur aan en stelt zij decentrale overheden in
staat het Openbaar Vervoer buiten de hoofdspoorweginfrastructuur hiertoe
te ontwikkelen, te beheren en te benutten. Daarbij zorgt IenW tegelijkertijd
dat verladers van goederen over het spoor de trein in toenemende mate als
een aantrekkelijke vervoersoptie beschouwen.
IenW zet in op een hoofdspoorweginfrastructuur en Openbaar Vervoer dat
bijdraagt aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland,
aan het behalen van de milieunormen en de sociale functie van het
Openbaar Vervoer. Om deze doelen, die ook beschreven staan in de Lange
Termijn Spooragenda deel 2 (Kamerstukken II 2013-2014, 29 984, nr. 474), te
behalen werkt IenW samen met medeoverheden, bedrijfsleven en
maatschappelijke organisaties.
B. Rol en verantwoordelijkheid
(Doen) Uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van
sterke verbindingen, sterke modaliteiten, voorspelbare reistijden en goede
bereikbaarheid (zie ook artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid). Voor het
Openbaar Vervoer en Spoor betekent dit dat de Minister zorgt voor:
– Een concessie voor het vervoer over het hoofdrailnet (NS) waarin het
aanbod van het reizigersvervoer op het hoofdrailnet is vastgelegd;
– De uitvoering van exploitatie, onderhoud en vernieuwing van railinfra­
structuur, verkeersleiding, capaciteitsmanagement en het oplossen van
veiligheidsknelpunten door ProRail onder aansturing van IenW (via de
beheerconcessie). Deze activiteiten zijn terug te vinden op het Mobili­
teitsfonds (artikel 13);
– De besluitvorming over en uitvoering van investeringen in de hoofd­
spoorweginfrastructuur (incl. stations) in relatie tot gebiedsontwik­
keling. Aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd. De middelen
worden beschikbaar gesteld via het Mobiliteitsfonds;
– Een bijdrage aan de financiering (via het Provinciefonds of de BDU) van
het gedecentraliseerde Openbaar Vervoer;
– Een concessie voor de Waddenveren (met uitzondering van Texel);
– De financiering (via het Mobiliteitsfonds) van het programma Beter
Benutten Decentraal Spoor;
– Het vormgeven (in saneringsplannen) en uitvoeren van de aanpak van
hoge geluidsbelastingen langs het hoofdrailnet door middel van het
Meerjarenprogramma geluidsanering (MJPG);
– Om onder meer de veiligheid verder te verhogen wordt het European
Railway Traffic Management System (ERTMS) ingevoerd.
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het beleid inzake
openbaar vervoer (per trein, bus, tram, metro, taxi en waddenveren),
waaronder het toezicht op de uitvoering van de wet- en regelgeving. IenW
zorgt voor veilige infrastructuur en optimaal gebruik daarvan via wet- en
regelgeving, aansturing van ProRail en NS in het beheer van de hoofd­
spoorweginfrastructuur en stations en afspraken met decentrale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

74

overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Uitvoering
vindt plaats door middel van samenwerking in de gehele ov-keten en de
gehele goederenketen. Het beleid stimuleert en faciliteert deze samen­
werking.
Deze regierol wordt ingevuld door:
– Regelgeving en afspraken over voorzieningen- en kwaliteitsniveaus bij
infrastructuur in het kader van veiligheid, betrouwbaarheid,
doorstroming en duurzaamheid;
– Regelgeving en afspraken over concessieoverstijgende onderwerpen
waar het voor de reiziger van belang is dat zaken uniform geregeld
worden, ongeacht de vervoerder of concessie (zoals sociale veiligheid,
toegankelijkheid, ov-chipkaart, taxivervoer en ov-data);
– Regelgeving en afspraken over de benutting van de ov-infrastructuur en
de ordening van de ov-markt. Hierbij worden de aanbevelingen van de
parlementaire enquête Fyra betrokken;
– Het stimuleren van de samenwerking in de gehele ov-keten en de spoor­
goederenvervoerketen, door het organiseren van platforms en tafels;
– De inzet van de Beleidsimpuls railveiligheid (Kamerstukken II 2015-2016,
29 893, nr. 204), waarin de prioriteiten in de veiligheidsaanpak voor de
komende jaren zijn benoemd, zoals het Landelijke Verbeterprogramma
Overwegen, het programma niet-actief beveiligde overwegen (nabo),
het STS-verbeterprogramma (reductie stop tonend sein passages),
suïcidepreventie en externe veiligheid langs het spoor en bij emplace­
menten.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).
Indicatoren en Kengetallen
In november 2018 is de beleidsdoorlichting van beleidsartikel 16: Openbaar
Vervoer en Spoor afgerond. Conform De Regeling Periodiek Evaluatieon­
derzoek (RPE) is onderzoek gedaan naar de doeltreffendheid en doelma­
tigheid van het beleid. In het kader van deze beleidsdoorlichting zijn de
indicatoren op artikel 16 aangepast.
Tabel 29 Indicator: spoorveiligheid (naar risicodrager)
Indicator

2016

2017

2018

2019

2020

Aantal STS-passages

100

105

137

142

94

Waarvan gevaarpunt bereikt

39

36

26

32

18

Aanrijding op overwegen

26

30

32

44

25

Aantal dodelijke slachtoffers bij aanrijdingen op
overwegen

4

6

14

9

5

Aantal spoorsuicides

221

215

194

220

198

Totaal aantal treinkm’s

158 mld.

160 mld.

164 mld.

165 mld.

152 mld.

Toelichting
Hierboven staan de indicatoren voor spoorveiligheid zoals worden
gehanteerd op basis van de Beleidsimpuls Railveiligheid. Over de
indicatoren wordt jaarlijks gerapporteerd op basis van het Jaarverslag
Spoorveiligheid, opgesteld door de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT). Hierin worden de indicatoren in samenhang met de achterliggende
veiligheidsrisico’s nader toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

75

Voor meer indicatoren op het thema spoorveiligheid geeft de website
https://prestaties.prorail.nl/veiligheid/ van ProRail de laatste inzichten.
Tabel 30 Kengetal: Klanttevredenheid regionaal openbaar vervoer
Indicator

2018

2019

2020

Totaaloordeel

7,7

7,8

n.b.

Veiligheid

8,1

8,2

n.b.

Snelheid

7,4

7,6

n.b.

Gemak

7,4

7,6

n.b.

Comfort

7,9

8

n.b.

Beleving

7,2

7,4

n.b.

Personeelsmonitor1

7,0

n.b.

6,7

1 De personeelsmonitor wordt eens in de twee jaar uitgevoerd.

Toelichting
De ov-klantenbarometer is het klanttevredenheidsonderzoek voor het
openbaar vervoer. De ov-klantenbarometer is in 2019 geheel vernieuwd ten
opzichte van de eerdere edities. Omdat de meetmethodiek is aangepast, zijn
er geen vergelijkbare gegevens van voor 2018 bekend.
De onderwerpen zijn clusters, waarin de volgende zaken zijn meegenomen:
1. Veiligheid: veiligheid rit, algemeen, halte/station;
2. Snelheid: frequentie, overstaptijd, reissnelheid, punctualiteit;
3. Gemak: gebruiksgemak ov-kaart, vervoersbewijs kopen, info halte,
informatie rit, info vertragingen;
4. Comfort: klimaat, instappen, zitplaats, overlast, rijstijl;
5. Beleving: inrichting, netheid, klantvriendelijkheid, geluid;
6. Personeelsmonitor: sociale veiligheid medewerkers. De personeelsmo­
nitor wordt tweejaarlijks onderzocht en gepubliceerd.
In verband met de coronacrisis is het enquêteren voor de OV-Klantenbaro­
meter 2020 op 12 maart 2020 stilgelegd. Dit in verband met de veiligheid
van reizigers en enquêteurs en de oproep van de overheid om het openbaar
vervoer alleen voor noodzakelijke reizen te gebruiken. Daarmee zijn er voor
2020 geen statistisch representatieve cijfers beschikbaar op het niveau van
de afzonderlijke onderzoeksgebieden. Wel zijn de verzamelde resultaten tot
12 maart 2020 (minder dan 20 procent van het aantal benodigde enquêtes)
vervat in een rapportage op de website van CROW. De resultaten van een
alternatief onderzoek onderzoek dat CROW in de tweede helft van 2020 met
een panel heeft gehouden zijn eveneens gepubliceerd.
Voor meer indicatoren op het thema ov-keten geeft het rapport OV-Klant­
barometer 2019 van het CROW inzicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

76

Tabel 31 Indicator: Punctualiteit en goederenvervoer
Indicator

2016

2017

2018

2019

2020

Treinpunctualiteit reizigersverkeer

89,40%

90,50%

91,50%

91,90%

93,50%

Treinpunctualiteit goederenvervoer1

73,70%

74,70%

69,30%

69,70%

70,10%

n.b.

628

542

435

361

42,62

41,19

41,58

42,572

39,76
1,47 mld.

Impactvolle storingen op de infrastructuur
Vervoerd ladinggewicht per spoor (in miljoen ton)
Aantal ov-chipkaart transacties

2,5 mld.

2,5 mld.

2,7 mld.

2,8 mld.

Aantal instappers regionale treinen3

48,9 mln.

52,1 mln.

51,7 mln.

50,8 mln.

n.n.b.

Aantal instappers NS4

2,47 mln.

2,51 mln.

2,57 mln.

2,68 mln.

1,18 mln.

1 Naar aanleiding van een actualisatie van de cijfers hebben er correcties plaatsgevonden voor de jaren 2018 en 2019.
2 Het getal voor 2019 is gewijzigd van 41,33 naar 42,57. De cijfers zijn nog nader voorlopig en kunnen nog wijzigen.
3 Totaal aantal instappers regionale treinen over het gehele jaar.
4 Gemiddelde aantal instappers per werkdag.

Toelichting
Bovenstaande cijfers geven inzicht in de punctualiteit van het spoor­
systeem, het aantal impactvolle storingen en de aantallen goederen en
reizigers die over het spoor vervoerd worden.
Voor meer indicatoren op het thema punctualiteit geeft de website https://
prestaties.prorail.nl/ van ProRail de laatste inzichten.
C. Beleidswijzigingen
In het regeerakkoord heeft het kabinet afgesproken om ProRail B.V. om te
vormen tot zbo. Het wetvoorstel is in 2020 aan de Tweede Kamer
toegezonden. Na aftreden van het kabinet Rutte III is het wetsvoorstel
controversieel verklaard en de behandeling van het wetsvoorstel stil komen
te liggen. Hierdoor bleek de beoogde inwerkingtredingsdatum van 1 juli
2021 niet langer haalbaar. Om deze reden wordt vooralsnog uitgegaan van
inwerkingtreding per 1 januari 2022. Dit is uiteraard mede afhankelijk van
het moment van aantreden van het nieuwe kabinet en de afronding van
de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel. Uitgangspunt bij het
wetvoorstel is dat de omvorming niet tot hogere kosten voor reizigers, de
verladers, de vervoerders (en de concessieverleners) mag leiden en ook niet
ten koste gaat van de investeringen op het spoor.
In 2020 zijn de hoofdlijnen van het integrale besluit over de marktordening
op het spoor na 2024 aan de Tweede Kamer gestuurd. Hierin is onder andere
het voornemen om de HRN-concessie opnieuw onderhands aan NS te
gunnen opgenomen. In 2022 en verder worden de hoofdlijnen van het
marktordeningsbesluit uitgewerkt en uitgevoerd. Voor de HRN-vervoercon­
cessie wordt, op basis van het in 2021 opgestelde beleidsvoornemen, een
programma van eisen opgesteld. Ook wordt in 2022 de stationsagenda
afgerond ten behoeve van een meer integrale afweging van publieke (en
andere) belangen op stations en wordt verder gewerkt aan een toekomst­
bestendige marktordening op basis van de hoofdlijnen van het integrale
besluit voor de marktordening op het spoor. Zo wordt in kaart gebracht
welke randvoorwaarden moeten gelden om in de toekomst voorbereid te
zijn op verdergaande marktopening op het spoor onder andere als gevolg
van het Europese recht op toegang tot de infrastructuur (open toegang) voor
spoorvervoerders.
Daarnaast werkt het ministerie van IenW aan de modernisering van de
spoorregelgeving. Dit heeft geresulteerd in de start van de formele
consultatie in het voorjaar van 2021. De formele consultatie betreft inter­
netconsultatie van de nieuwe Spoorwegwet , maar ook formele toetsing op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

77

uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid door uitvoeringsinstanties (ILT, ACM
en ProRail) en toetsing door medeoverheden. Dit wetsvoorstel beoogd geen
grootse beleidswijzigingen te formaliseren maar betreft hoofdzakelijk
herimplementatie en herschikking van bestaande regels op het gebied van
veiligheid, interoperabiliteit en de vorming van één Europese spoorwe­
gruimte. In de eerste helft van 2022 is aanbieding van het wetsvoorstel aan
het Parlement voorzien evenals de start van de formele consultatie van de
lagere regelgeving, waaronder de herziening van de regels over de capaci­
teitsverdeling. Met als doel, inwerkingtreding van het gehele regelgevende
kader medio 2023.
Vanwege de beperkende maatregelen rondom COVID-19 zijn de reizigers­
aantallen in het OV vanaf maart 2020 fors lager dan normaal. Het Rijk zorgt
met een beschikbaarheidsvergoeding OV in 2020 en 2021 ervoor dat het OV
kan blijven rijden. De verwachting is dat het OV ook in 2022 nog te maken
zal hebben met lagere reizigersaantallen. Het Rijk heeft daarom met de
decentrale overheden en de vervoerders afgesproken dat de beschikbaar­
heidsvergoeding tot en met september 2022 in stand blijft zodat ook in het
aankomende jaar het OV geborgd zal blijven. Om bij te dragen aan een
duurzaam herstel wordt per concessie gewerkt aan de benodigde transitie­
maatregelen. Zo willen we bijvoorbeeld blijvend voorkomen dat in het OV
sprake is van een enorme piekdrukte in de spits, door de reizigers juist meer
gelijkmatig over de dag te spreiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

78

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 32 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.16 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

1.250.289

1.817.254

145.532

54.182

12.848

11.236

10.003

Uitgaven

1.000.175

2.056.674

152.326

58.993

12.848

11.236

10.003

Waarvan juridisch verplicht

91%

1 OV en Spoor

33.413

56.536

40.326

30.993

12.848

11.236

10.003

Opdrachten

4.524

8.614

7.519

7.566

6.310

6.243

5.725

0

1.735

1.759

1.783

1.807

1.831

0

1.535

1.774

1.434

2.247

2.201

2.209

3.640

Aanst. NS en ProRail

797

2.455

1.930

1.830

730

630

457

Opdrachten SU

660

1.070

972

1.014

1.014

1.013

1.022

ACM
OV & Stations

Overige opdrachten

1.532

1.580

1.424

692

558

560

606

Subsidies

17.922

27.660

24.032

16.459

2.517

1.110

860

Maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer

14.329

18.524

18.175

12.368

0

0

0

781

2.861

2.697

1.517

0

0

0

1.440

1.460

0

0

0

0

0

839

1.129

931

579

579

579

579

3e spoor Duitsland
NS IC Dordrecht-Breda
Consumentenorganisaties OV
Modal Shift

0

1.000

0

0

0

0

0

Overige subsidies

533

2.686

2.229

1.995

1.938

531

281

Bijdrage aan agentschappen

921

899

873

877

877

877

877

Bijdrage aan agentschap KNMI

46

47

47

47

47

47

47

Bijdrage aan agentschap RWS

832

823

826

830

830

830

830

Bijdrage aan overige agentschappen

43

29

0

0

0

0

0

9.973

19.261

7.800

5.989

3.042

2.904

2.439

Bijdrage medeoverheden OVS

7.488

16.784

4.758

2.947

0

0

0

CLU Betuwe en HSL

2.485

2.477

3.042

3.042

3.042

2.904

2.439

73

102

102

102

102

102

102

Bijdrage aan medeoverheden

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
2 Maatregelenpakket OVS

966.762

2.000.138

112.000

28.000

0

0

0

Subsidies

966.762

2.000.138

112.000

28.000

0

0

0

Beschikbaarheidsvergoeding OV-sector

966.762

2.000.138

112.000

28.000

0

0

0

597

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Extracomptabele verwijzingen
Tabel 33 Extracomptabele verwijzing naar artikel 13 Spoorwegen van het Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
13 Spoorwegen
Andere ontvangsten van artikel 13 Spoorwegen
Totale uitgaven op artikel 13 Spoorwegen

2022

2023

2024

2025

2026

9.277.838

2.026.511

1.740.739

1.619.012

1.728.453

208.458

214.089

217.180

329.108

203.784

9.486.296

2.240.600

1.957.919

1.948.120

1.932.237

1.559.243

1.705.842

1.467.824

1.326.341

1.472.761

424.047

365.959

318.628

450.140

286.531

waarvan
13.02

Exploitatie onderhoud en
vernieuwing

13.03

Ontwikkeling

13.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

167.006

168.799

171.467

171.639

172.945

13.07

Rente en aflossing

7.336.000

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

79

Tabel 34 Extracomptabele verwijzing naar artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's van
het Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
14 Regionale infrastructuur en
bereikbaarheidsprogramma's

2022

2023

2024

2025

2026

90.368

34.827

35.965

42.557

43.148

90.368

34.827

35.965

42.557

43.148

Andere ontvangsten van artikel 14 Regionale
infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's
Totale uitgaven op artikel 14 Regionale
infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's
waarvan
14.01

Regionale infrastructuur

41.774

34.827

35.965

42.557

43.148

14.03

Bereikbaarheidsprogramma's

48.594

0

0

0

0

Tabel 35 Extracomptabele verwijzing naar artikel 17.03 HSL-Zuid en 17.10 PHS van het Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
17.03 HSL-Zuid en 17.10 PHS

406.810

406.844

339.152

557.448

781.000

Andere ontvangsten van artikel 17.03 HSL-Zuid en
17.10 PHS

49.020

43.869

57.075

57.708

62.929

Totale uitgaven op artikel 17.03 HSL-Zuid en 17.10
PHS

455.830

450.713

396.227

615.156

843.929

waarvan
17.03

HogesnelheidstreinZuid

0

0

0

0

0

17.07

ERMTS

146.041

73.282

10.371

229.142

262.553

17.10

Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer

217.569

244.198

246.285

272.001

446.324

Tabel 36 Extracomptabele verwijzing naar artikel 11 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit van het
Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel
11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit

2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Andere ontvangsten van artikel 11.05
Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit
Totale uitgaven op artikel 11.05 Investeringsruimte
toebedeeld naar modaliteit
waarvan
11.05

Investeringsruimte
Spoorwegen

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling,
de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en
het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

80

Tabel 37 Fiscale regelingen 2020–2022, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
2020

2021

2022

MRB Vrijstelling taxi’s en openbaar vervoer1

51

51

51

Reisaftrek OV

5

6

7

1 MRB = Motorrijtuigenbelasting

Budgetflexibiliteit
1 Spoor
De uitgaven voor subsidies, de agentschapsbijdrage aan RWS, de bijdragen
aan medeoverheden en de bijdragen aan (inter-)nationale organisaties zijn
volledig juridisch verplicht. De subsidies hebben een tijdshorizon. De agent­
schapsbijdrage, de bijdrage aan medeoverheden en de bijdragen aan
(inter-)nationale organisaties hebben een structureel karakter. Van het
opdrachtenbudget is circa de helft juridisch verplicht op grond van lopende
verplichtingen. Het betreft hier onder andere de bijdrage aan de Autoriteit
Consument en Markt (ACM), uitgaven voor de OV-begeleiderskaart, de
continue screening van de taxibranche en de uitbesteding van Samen
Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid (SWUNG1) taken. Het
niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor het
stimuleren van het beschikbaar stellen van (actuele) brongegevens voor
reisinformatiediensten in het kader van het project Nationale Data
Openbaar Vervoer, het uitvoeren van activiteiten ter ondersteuning van
het beheer van en vervoer over het spoor via concessies, en de uitvoering
van de Lange Termijn Spooragenda. Ook wordt bijgedragen aan de toegan­
kelijkheid van het openbaar vervoer en aan uitgaven om een gelijk speelveld
te creëren in het openbaar vervoer.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Spoor
Opdrachten
Dit betreffen voornamelijk (lopende) opdrachten voor de monitoring sociale
veiligheid, het stimuleren van het beschikbaar stellen van (actuele) bronge­
gevens voor reisinformatiediensten in het kader van het project Nationale
Data Openbaar Vervoer (NDOV), de beheer- en vervoerconcessie, de uitbe­
steding van SWUNG1-taken, het onderzoek naar verplaatsingen in
Nederland (OVIN) en aanpassingen in de spoorwegwetgeving. Ook wordt
bijgedragen aan de toegankelijkheid van het openbaar vervoer en aan
uitgaven om een gelijk speelveld te creëren in het openbaar vervoer.
Autoriteit Consument en Markt (ACM)
Daarnaast maakt de jaarlijkse vergoeding aan de Autoriteit Consument en
Markt (ACM) onderdeel uit van deze middelen, wat een vergoeding is voor
haar werk op het gebied van spoor zoals de Vervoerkamer. De Vervoerkamer
reguleert de relatie tussen de beheerders en de gebruikers van het spoor.
Subsidies
Tijdelijke subsidieregeling stimulering spoorgoederenvervoer
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is een
bedrag van € 17,9 miljoen aan subsidieverplichtingen voor het jaar 2022
opgenomen. Dit bedrag is onderdeel van het maatregelenpakket spoorgoe­
derenvervoer om het transport van goederen over het spoor goedkoper te
maken, door spoorgoederenvervoerders een gedeeltelijke compensatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

81

de gebruiksvergoeding te verlenen. Doel van deze Tijdelijke subsidiere­
geling stimulering goederenvervoer per spoor is het verbeteren van de
positie van goederenvervoerders. Deze subsidies worden verstrekt aan de
goederenvervoerders.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel zijn in regel
1 de volgende subsidieverplichtingen opgenomen:
– Een bedrag van € 0,6 miljoen aan subsidieverplichtingen voor het jaar
2022 en een bedrag van € 0,7 miljoen aan subsidieverplichtingen voor
de jaren 2023 en 2024. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke
verlening aan Vereniging Reizigers Openbaar Vervoer (Rover) voor
beleidsondersteuning en voor het in stand houden van het tweedelijns
OV klachtenloket.
Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag voor de hier
bedoelde subsidieverleningen als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c,
van de Algemene wet bestuursrecht.
Bijdrage aan agentschappen
RWS beleidsondersteuning- en advisering
Met Rijkswaterstaat zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en
-advisering. Dit zijn taken die Rijkswaterstaat uitvoert in opdracht van de
beleidsdirectoraten van IenW. Door middel van de agentschapsbijdrage
wordt capaciteit hiervoor bij het agentschap gereserveerd.
KNMI informatievoorziening
Met het KNMI zijn afspraken gemaakt over informatievoorziening, bijvoor­
beeld rondom winterse omstandigheden, die van belang zijn voor de
veiligheid van het vervoer over het spoor.
Bijdrage aan medeoverheden
Dit betreft een jaarlijkse bijdrage voor de Complete Lijn Uitschakeling
(waarbij bijvoorbeeld bij een incident een tracé als geheel wordt uitge­
schakeld) en de inzet van de 25kV Spanningstester (CLU+) op de
Betuweroute en HSL in het kader van de daartoe gesloten overeenkomst
met de betrokken Veiligheidsregio’s.
Tevens betreft de bijdrage aan het Schadevergoedingsschap. Het Schade­
vergoedingsschap handelt schadevergoedingen af naar aanleiding van o.a.
de HSL. Daarnaast betreft dit de specifieke uitkeringen die verstrekt worden
aan Provincie Groningen inzake de Rijksbijdrage Wunderline. Verder vindt
er een overboeking plaats naar EZK inzake compensatiepakket Zeeland.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Dit betreft een bijdrage aan de Organisation pour les Transports Internati­
onaux Ferroviaires (OTIF). Deze internationale organisatie richt zich vooral
op het creëren van een uniform rechtssysteem voor het vervoer van
passagiers en vracht per rails.
2 Beschikbaarheidsvergoeding OV-sector
Dit betreft een beschikbaarheidsvergoeding voor het openbaar vervoer.
De vergoeding is bestemd voor het waarborgen van de beschikbaarheid
tijdens Corona van het openbaar vervoer onder concessie in Nederland.
Het kabinet heeft besloten (Kamerstukken II, 23 645, nr. 755) om de huidige
beschikbaarheidsvergoeding OV ongewijzigd te verlengen tot 1 september
2022. Dit is gelijk aan de looptijd van de tijdelijke aangepaste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

82

(nood)concessies op grond waarvan de overheid aan OV-bedrijven
vanwege COVID-19 een vergoeding kan verschaffen. Het streven voor de
periode vanaf 1 september 2022 is om terug te keren naar de gebruikelijke
verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk, concessieverleners en
vervoerders ten aanzien van de opbrengsten en kosten. De bijdrage vanuit
het Rijk is net als in 2020 en 2021 afhankelijk van de gerealiseerde reizigers­
opbrengsten. Op basis van de herstelprognoses van het KiM wordt voor
de verlenging van de beschikbaarheidsvergoeding tot en met 31 augustus
2022 een bedrag van € 140 miljoen geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

83

3.5 Artikel 17 Luchtvaart
A. Algemene doelstelling
IenW werkt aan een veilige en duurzame luchtvaart die Nederland goed
verbindt met de rest van de wereld en waarbij de kwaliteit van de leefom­
geving rond de luchthavens wordt gewaarborgd.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van de kaders en voor
het binnen deze kaders (doen) realiseren van de gewenste ontwikkeling van
de Nederlandse luchtvaart.
De rol «regisseren» heeft betrekking op de volgende taken:
– De kaders voor de veiligheid van de burgerluchtvaart komen grotendeels
internationaal tot stand bij de internationale burgerluchtvaartorganisatie
van de Verenigde Naties (ICAO). De implementatie vindt veelal plaats via
regels die rechtstreeks van toepassing zijn in de lidstaten. De Minister
levert een actieve bijdrage aan de totstandkoming van de kaders op
mondiaal en Europees niveau. Nederland zet in op een hoge compliance
met deze kaders. De Minister neemt de regie om het Nederlandse lucht­
vaartveiligheidssysteem verder te versterken.
– De ontwikkeling van drones en onbemande luchtvaartuigen gaat snel.
Deze ontwikkeling biedt economische kansen voor bedrijven en leidt tot
nuttige maatschappelijke toepassingen. De Minister wil deze kansen
benutten en de luchtvaartuigen veilig in het luchtruim integreren.
Aandachtspunten zijn geluidshinder en privacy. De komende jaren
komen er stapsgewijs meer Europese regels gericht op een veilige
operatie van drones en een veilige integratie in het luchtruim.
– Om de internationale verbondenheid voor Schiphol en de regionale
luchthavens van nationale betekenis te beoordelen, ontwikkelt de
Minister een beleidskader netwerkkwaliteit. Waar nodig en mogelijk zet
de Minister in op vergroting van de beleidsruimte door EU-kaders aan
te passen.
– Het instellen van beperkingen voor het aantal nachtvluchten op Schiphol
via het luchthavenverkeerbesluit (LVB) en het opstellen van regels voor
openingstijden en extensieregelingen voor regionale luchthavens bij
de betreffende luchthavenbesluiten.
– In het kader van de Europese Green Deal zet de Minister actief in op de
invoering van een Europese bijmengverplichting van duurzame lucht­
vaartbrandstoffen, waaronder duurzame biobrandstoffen en synthe­
tische kerosine. Als een Europese verplichting niet (tijdig) wordt
ingevoerd, streeft Nederland ernaar om per 2023 een nationale bijmeng­
verplichting in te voeren.
– Het uitwerken van een CO2-plafond voor de internationale luchtvaart
vertrekkend uit Nederland.
– Regie voeren op verbetering van de samenwerking tussen Schiphol en
de regionale luchthavens op de publieke belangen veiligheid,
duurzaamheid, kwaliteit van de leefomgeving en verbondenheid.
– De Minister richt zich nationaal en internationaal op het veiligstellen en
verbeteren van de inrichting, het beheer en het gebruik van het luchtruim
en op de verbetering van de prestaties van Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL) en het Maastricht Upper Area Control Centre (MUAC),
een intensievere samenwerking tussen civiele en militaire

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

84

–

–

–

luchtverkeersleidingsorganisaties (co-locatie) en een betere samen­
werking van internationale luchtverkeersleidingsorganisaties binnen
het Functional Airspace Block Europe Central (FABEC).
De Minister richt zich op het veilig stellen van voldoende nationale lucht­
havencapaciteit en geeft invulling aan de wettelijke taken en verplich­
tingen ten aanzien van inrichting en gebruik van luchthavens en de
omgeving.
Voorts zet de Minister in op een intensivering en stroomlijning van de
inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpar­
tijen betrokken bij bovenstaande beleidsopgaven.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).

Stimuleren
– Het mogelijk maken van proefprojecten om geluidshinder te
verminderen door middel van stedenbouwkundige, landschappelijke en
bouwtechnische maatregelen.
– Het faciliteren van de samenwerking tussen sectorpartijen, kennisinstel­
lingen, brancheorganisaties en maatschappelijke organisaties aan de
Duurzame Luchtvaarttafel.
– Het stimuleren van de ontwikkeling van schonere en stillere vliegtuigen,
vliegtuigmotoren en brandstoffen.
(Doen) Uitvoeren
– Het uitvoeren van het Nederlandse luchtvaartveiligheidsprogramma
2020-2024.
– Het samen met de sectorpartijen op Schiphol, uitvoeren van de
maatregelen die zijn aangekondigd naar aanleiding van het OVV-rapport
over de veiligheid van Schiphol.
– Het uitvoeren van de zeven aanbevelingen uit het rapport Vliegtuig­
geluid: meten, rekenen en beleven dat in het kader van de Programma­
tische aanpak meten vliegtuiggeluid is verschenen.
– Het door de burgerluchthavens van nationale betekenis laten opstellen
van actieplannen om de uitstoot van geluid en stoffen (ultrafijnstof (UFS)
en stikstofoxide (NOx)) te verminderen.
– Het uitvoeren van het programma Luchtruimherziening.
Indicatoren en Kengetallen
Veilige luchtvaart
Voor veiligheid is het handelen van het ministerie of de veiligheid in al zijn
facetten, niet in één overkoepelende indicator te vatten. Daarom verschijnt
vanaf 2021 jaarlijks een systeemmonitor luchtvaartveiligheid, die vanuit
de regierol van het ministerie in beeld brengt hoe het systeem functioneert.
De ILT brengt jaarlijks de Staat van Schiphol uit, waarin naar de operationele
veiligheid wordt gekeken.
Gezonde en aantrekkelijke leefomgeving
Tabel 38 Kengetal: Totale Volume van de Geluidbelasting (TVG) rond Schiphol1
Periode

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

grenswaarde
TVG

Gedurende het gehele etmaal (Lden)

62,71

62,45

62,55

62,67

62,79

62,81

62,57

62,53

60,23

63,46 dB(A)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

85

Periode

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

grenswaarde
TVG

Gedurende de periode van 23.00 tot 7.00 uur
(Lnight)

52,47

52,09

52,14

52,53

52,46

52,25

51,68

51,72

49,39

54,44 dB(A)

1 Bron: Staat van Schiphol 2020 (ILT, 2021), Bron grenswaarde: Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (2004).

Toelichting
Dit kengetal is in de begroting opgenomen, omdat de waarde 2020 bij het
verschijnen van het jaarverslag 2020 nog niet bekend was. Het kengetal zal
in de begroting 2023 niet meer terugkomen.
In het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) zijn voor de luchthaven
grenzen gesteld aan het totale volume van de geluidbelasting (TVG) dat
het vliegverkeer in een jaar mag produceren. In het LVB is vastgesteld dat
het totale volume van de geluidbelasting afkomstig van het luchthaven­
verkeer bij Schiphol per gebruiksjaar overdag (Lden) niet meer dan 63,46
dB(A) en voor de nacht (Lnight) niet meer dan 54,44 dB(A) mag bedragen.
Bij dreigende overschrijding wordt door de ILT handhavend opgetreden.
Voor de jaarlijkse totale risicogewicht score (TRG-score) voor Schiphol in
relatie tot de TRG-grenswaarde in het LVB wordt verwezen naar de Staat
van Schiphol 2020 (ILT, 2021).
Goed verbonden
Tabel 39 Kengetal: Aantal passagiersbestemmingen waarnaar (> 2 x per jaar) met voornamelijk geregelde
vluchten wordt gevlogen per luchthaven1
Luchthaven

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Amsterdam

266

261

264

263

262

266

272

277

271

Frankfurt

301

286

286

287

290

309

322

319

295

London Heathrow

176

176

179

180

186

203

210

220

249

Parijs Charles de Gaulle

256

258

278

274

290

294

316

330

294

Brussel

190

181

192

190

193

200

204

203

191

1 Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS), op basis van APGdat

Toelichting
In deze tabel is het aantal passagiersbestemmingen per luchthaven
opgenomen waarvoor geldt dat deze meer dan twee keer per jaar worden
aangevlogen. Omdat er in het begin van 2020 nog geen restricties waren
als gevolg van COVID-19, is het effect van de pandemie op het aantal
bestemmingen niet zo groot. Op Frankfurt, Parijs Charles de Gaulle en
Brussel daalt het aantal bestemmingen in 2020 sterker dan op Schiphol.
Opvallend is dat het aantal bestemmingen op Londen Heathrow gestegen
is.
Tabel 40 Kengetal: Gemiddelde vertraging per vlucht toe te rekenen aan Air Traffic Management (in minuten)1
2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Taakstelling vanaf 2000 met herijking
voor 2002–2006

0,7

0,6

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

0,9

Gerealiseerd

0,63

0,54

0,61

0,76

0,91

0,94

1,83

1,67

0,36

1 Bron: Performance Review Body, Performance Monitoring Dashboard 2020.

Toelichting
Dit kengetal is in de begroting opgenomen, omdat de waarde 2020 bij het
verschijnen van het jaarverslag 2020 nog niet bekend was. Het kengetal zal
in de begroting 2023 niet meer terugkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

86

Het Rijk heeft geen directe invloed op het aantal minuten vertraging in het
Europese luchtruim. Dit kengetal is een internationaal gemiddelde en wordt
bepaald door operationele factoren, zoals capaciteitsplanning, human
resource management, weersomstandigheden en stakingen. Dit kengetal
geeft bij gebruikelijke verkeersvolumes wel een beeld van de efficiëntie van
het luchtvaartbestel. Vanwege het lagere verkeersvolume is dat voor de
huidige periode slechts beperkt het geval.
Tabel 41 Kengetal: Gemiddelde ATFM-vertraging per vlucht (Air Traffic Flow Management)1
2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1

1

1

2

2

2

2

2

2

0,78

0,68

0,94

1,41

1,34

1,89

2,91

2

3,22

2,19

3,88

1,3

Grenswaarde
Gemiddelde ATFM-vertraging (en
route en airport) per vlucht in minuten
per vlucht
Gerealiseerd
Gemiddelde ATFM-vertraging (en
route en airport) per vlucht in minuten
per vlucht
Gerealiseerd
Gemiddelde ATFM-vertraging
(airport) per vlucht in minuten per
aankomende vlucht volgens PRB
methode

1 Bron: Performance Review Body, Performance Monitoring Dashboard 2020.

Toelichting
Dit kengetal is in de begroting opgenomen, omdat de waarde 2020 bij het
verschijnen van het jaarverslag 2020 nog niet bekend was. Het kengetal zal
in de begroting 2023 niet meer terugkomen.
Dit kengetal heeft betrekking op de gemiddelde vertraging op Nederlandse
luchthavens. Het merendeel van de vertragingen treedt op in de termi­
nalfase van een vlucht en wordt veroorzaakt door weersomstandigheden
(storm, mist, sneeuw) die een direct negatief effect hebben op de
afhandeling van de starts en landingen in de vluchtfase beneden een hoogte
van een kilometer. Ook bij het huidige, lagere verkeersvolume leiden deze
factoren nog tot beperkte vertragingen.
LVNL hanteert met ingang van 2015 dezelfde systematiek als de
Performance Review Body om vertragingen te meten. Verder heeft LVNL in
2015 de vertragingswaarden vanaf 2010 herberekend volgens de PRBsystematiek om de effecten van de wijziging van de meetsystematiek
transparant weer te geven. Er is uitsluitend sprake van een technische
wijziging in de meetsystematiek zonder een beleidsmatige impact.
Duurzame luchtvaart
Tabel 42 Indicator Duurzame Luchtvaart: CO2-uitstoot van vluchten vanuit
Nederland
CO2-uitstoot (Mton)

2017

2018

2019

2020

12,3

12,4

12,2

6,8

Bron: IenW op basis van CBS-cijfers over getankte kerosine voor luchtvaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

87

Toelichting
De CO2-uitstoot van vluchten (internationale luchtvaart) vertrekkend vanuit
Nederland is berekend aan de hand van de CBS-cijfers over getankte
kerosine voor luchtvaart. Op basis van een emissiefactor kun je kg brandstof
omrekenen naar kg CO2. ICAO hanteert een emissiefactor van 3,157.
De lagere CO2-uitstoot in 2020 is het gevolg van sterk verminderde vluchten
door de Coronacrisis. In het Akkoord Duurzame Luchtvaart is afgesproken
om in 2030 is de CO2-uitstoot terug te brengen tot het niveau van 2005 (11,3
Mton) en in 2050 tot 50% t.o.v. 2005 (5,6 Mton).
In de eerste helft van 2022 zal de eerste editie verschijnen van de in de
uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota aangekondigde monitor
luchtvaart. Daarin staat een uitgebreidere set van indicatoren en kengetallen
(voor alle publieke belangen en thema’s) om het luchtvaartbeleid te
monitoren en evalueren. Hiervoor wordt onder andere informatie gebruikt
uit (bestaande) monitors, zoals de monitor Netwerkkwaliteit, de Staat van
Schiphol en de systeemmonitor luchtvaartveiligheid.
C. Beleidswijzigingen
Gezien het beleidsarme karakter van deze begroting zijn er geen beleids­
wijzigingen te identificeren. Zoals hiervoor in de beleidsagenda is vermeld
heeft per 2021 het kabinet Rutte-III een nieuwe koers uitgezet naar een
veilige en duurzame luchtvaartsector die Nederland goed verbindt met de
rest van de wereld, met heldere regels en voorwaarden voor de ontwik­
keling van de civiele luchtvaart. Kwaliteit en vermindering van de negatieve
effecten van luchtverkeer staan centraal, groei van de luchtvaart kán een
uitkomst zijn. Ook wordt grote inzet gepleegd om het vertrouwen in besluit­
vorming en beleid van het Rijk met betrekking tot luchtvaart te vergroten,
o.a. door stakeholders op passende wijze te betrekken.
Bij luchtvaart staan de volgende publieke belangen centraal:
Veilige luchtvaart
Vliegen is een van de veiligste vormen van vervoer. Veiligheid in de
luchtvaart (in de lucht en op de grond) is en blijft een topprioriteit om dit
hoge niveau te behouden. Dit betekent veiligheid voor en beveiliging van
vliegtuigpassagiers en bemanning, en veiligheid voor bewoners. Het Rijk
streeft naar een continue verbetering van de veiligheid in de luchtvaart.
Nederland goed verbonden
Het Rijk geeft de ruimte om via de lucht de voor Nederland meest relevante
plekken in de wereld te bereiken. Dit gebeurt voor het welzijn en de welvaart
van de Nederlanders. Het Rijk zal de vraag naar luchtvaart ten behoeve van
passagiers en vracht selectief ondersteunen, waar die de grootst mogelijke
waarde heeft voor de Nederlandse economie.
Een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving
In de omgeving van luchthavens is het borgen van de kwaliteit van de
leefomgeving belangrijk voor de gezondheid en leefkwaliteit van mensen
en natuur. Ook bepaalt die kwaliteit mede de keuze voor een vestigings­
plaats van internationale ondernemingen. Daarom is die kwaliteit belangrijk
voor ons welzijn en onze welvaart.
Duurzame luchtvaart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

88

De luchtvaart staat wereldwijd voor de uitdaging om de toenemende
uitstoot van broeikasgassen om te buigen in een afname om bij te dragen
aan de klimaatdoelstelling van het Parijs-akkoord. Voor de internationale
luchtvaart vertrekkend vanuit Nederland zijn CO2-reductiedoelen
afgesproken.
De maatschappelijke doelen, gebaseerd op de publieke belangen, zijn:
- Waarborgen van de veiligheid;
- Nederland goed verbonden met de rest van de wereld;
- Negatieve gevolgen voor de omgeving verminderen;
- Negatieve gevolgen voor het klimaat verminderen;
- Efficiënt gebruik van capaciteit in de lucht en op de grond.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 43 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.17 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

167.781

204.467

87.413

9.913

8.749

11.381

7.631

Uitgaven

33.366

31.721

27.366

11.208

10.060

8.758

8.942

Waarvan juridisch verplicht

74%

1 Luchtvaart

33.366

31.178

27.366

11.208

10.060

8.758

8.942

Opdrachten

11.672

15.300

13.492

8.772

7.622

6.407

6.592

50

868

765

765

763

0

0

Caribisch Nederland

1.364

1.191

599

465

467

465

465

Overige Opdrachten

10.258

13.241

12.128

7.542

6.392

5.942

6.127

Subsidies

3.080

5.664

5.680

788

789

717

716

Subsidies klimaatbeleid

0

2.312

2.508

0

0

0

0

Subsidie tarieven Bonaire

691

427

431

0

0

0

0

Subsidie omploegen graan

1.361

1.640

1.863

0

0

0

0

Overige subsidies

1.028

1.285

878

788

789

717

716

Bijdrage aan agentschappen

53

Opdrachten GIS

6.809

6.395

5.434

67

67

53

Waarvan bijdrage aan agentschap KNMI

14

14

14

14

14

0

0

Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

336

495

362

53

53

53

53

Waarvan bijdrage aan agentschap RWS tbv
Caribisch Nederland

6.411

5.837

5.058

0

0

0

0

Overige bijdrage aan agentschappen

48

49

0

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

9.552

0

0

0

0

0

0

Bijdrage Caribisch Nederland

9.049

0

0

0

0

0

0

503

0

0

0

0

0

0

1.058

1.479

1.481

1.481

1.482

1.481

1.481

Waarvan bijdrage International Civil
Aviation Organization

938

1.311

1.311

1.311

1.311

1.311

1.311

Waarvan overige bijdrage aan
(inter-)nationale organisaties

120

168

170

170

171

170

170

Overige bijdrage aan medeoverheden
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

1.195

183

100

100

100

100

100

0

2.700

1.179

0

0

0

0

1.086

2.299

4.257

1.117

1.240

1.275

1.485

Leningen
Ontvangsten

Tabel 44 Uitsplitsing verplichtingen art. 17
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

167.781

204.467

87.413

9.913

8.749

11.381

7.631

waarvan garantieverplichtingen

140.700

177.700

59.600

0

0

0

0

waarvan overige verplichtingen

27.081

26.767

27.813

9.913

8.749

11.381

7.631

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

89

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. Het betreft de
Accijnsvrijstelling luchtvaartuigen en het Btw-nultarief personenvervoer.
De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en
uitvoering van deze regelingen en voor de budgettaire middelen. Voor een
beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond, een
verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde jaar van
afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de bijlage bij
de Miljoenennota ‘Toelichting op de Fiscale regelingen’.
Budgetflexibiliteit
1 Luchtvaart
Het grootste deel van de uitgaven is juridisch verplicht. Het betreft de uitfi­
nanciering van aangegane verplichtingen voor opdrachten en subsidies
voor onder meer de opdrachten geluidsisolatie Schiphol (GIS), en voor de
uitvoering van toezichtstaken door de Autoriteit Consument & Markt (ACM).
Voor een overzicht van de subsidies wordt verwezen naar de bijlage
Subsidies. De subsidies hebben een tijdshorizon. Op basis van de opdracht­
brief aan RWS voor Beleidsondersteuning en advies (BOA) is het budget
voor 2022, ultimo 2021 juridisch verplicht.
De bijdrage aan internationale organisaties betreft de jaarlijkse contributie
aan de International Civil Aviation Organization (ICAO), aan het hiertoe
opgezette samenwerkingsverband binnen ABIS en aan de European Civil
Aviation Conference (ECAC). Dit bedrag is daarmee geheel juridisch
verplicht.
De resterende niet-juridisch verplichte ruimte is belegd met de activiteiten
uit de uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota (Kamerstukken II 2010-2011,
31 936, nr. 47) en het Nederlands luchtvaartveiligheidsprogramma (NLVP)
2020 ‒ 2024 (Kamerstukken II 2019-2020, 24 808, nr. 116).
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Luchtvaart
Opdrachten
Opdrachten Geluidsisolatie Schiphol (GIS)
Doel van het project Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3) is het
verminderen van geluidshinder voor omwonenden van Schiphol door
middel van geluidsisolatie. De geplande uitgaven voor 2022 en verder
hebben betrekking op aankopen in de geluidssloopzones en klachtenafhan­
deling.
Caribisch Nederland
Het betreft de aanschaf van apparatuur en installaties ter bevordering van
het veilig gebruik van de luchthavens en ter verbetering van de bedrijfs­
voering. Tevens betreft het de financiering van diverse onderzoeken,
opleidingen, workshops en de jaarlijks terugkerende kosten voor instand­
houding van de luchtvaartpublicaties. In de periode van 2018-2022 betreft
het ook de financiering van de wederopbouw van de Bovenwindse eilanden
als gevolg van de geleden schade door de orkanen Irma en Maria in
september 2017.
Overige opdrachten
Programma Schiphol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

90

De ontwikkelingen op het luchtvaartdossier vragen om een integrale
benadering voor de beleidsvorming over Schiphol. Omdat hiervoor een
stevige extra inzet nodig is, is besloten een project Schiphol in te richten
waarin een integrale aanpak wordt ontwikkeld voor de luchthaven. Een
belangrijk aspect hiervan is het verankeren van politiek-bestuurlijke en
juridische afspraken in regelgeving, hierbij gaat het in elk geval om het
vaststellen van een LVB. In wetgeving en politiek bestuurlijke afspraken is
opgenomen dat de ontwikkeling van Schiphol en de regionale luchthavens
via juridische besluiten vastgelegd moet worden.
Daarnaast vinden uitgaven voor de behandeling en uitbetaling van schade­
claims Schiphol plaats.
Normen en handhavingsstelsel
De ontwikkeling van Schiphol vindt plaats binnen kaders van het regeerak­
koord en de Kamerbrief van 5 juli 2019 over de Ontwikkeling Schiphol
(Kamerstukken II, 2018-2019, 31 936, nr. 646). Het budget is bestemd voor
opdrachten ten behoeve van de implementatie van het nieuwe normen- en
handhavingsstelsel voor Schiphol en aanpassing van de wet- en
regelgeving, zoals de Wet luchtvaart, het Luchthavenindelingbesluit
Schiphol (LIB) en het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB).
OVV-follow-up
In 2022 wordt vervolg gegeven aan de implementatie van de aanbevelingen
van het de OVV (Onderzoeksraad voor Veiligheid) rapport uit 2017 conform
de aanpak zoals beschreven in de brief van het ministerie aan de OVV van
11 oktober 2017 (Bijlage bij Kamerstukken II 2017-2018, 29 665, nr. 242) en
daarop volgende voortgangsrapportages. Met deze aanpak versterkt het
ministerie de rol als eindverantwoordelijke voor de veiligheid.
Lelystad
Lelystad Airport moet fungeren als overloopluchthaven voor Schiphol,
zodat op Schiphol meer ruimte vrijkomt voor mainportgebonden verkeer. In
de Kamerbrief van 31 maart 2020 (Kamerstukken 2019-2020, 31936, nr. 732)
zijn de concrete stappen aangegeven die moeten worden gezet in de
richting van de opening van de luchthaven. Belangrijke stappen zijn de
afronding van de voorhang van het gewijzigde Luchthavenbesluit (wLHB),
het verkrijgen van een Natuurvergunning in het kader van de Wet Natuur­
bescherming, de uitvoering van het monitoringsprogramma en de
invoering van slot coördinatie voor Lelystad Airport. Het wLHB voor LA is
controversieel verklaard, waardoor de afronding van de voorhang van het
wLHB afhankelijk is van agendering door de Kamer.
Luchtruimherziening en civiel-militaire samenwerking
Begin 2018 is het programma Luchtruimherziening van start gegaan. Het
programma is gericht op het bereiken van drie samenhangende doelen:
efficiënter gebruik en beheer van het luchtruim, beperking van klimaateffect
en hinder in de omgeving, en verruiming van de civiele capaciteit en
militaire missie effectiviteit. Het programma wordt gezamenlijk uitgevoerd
door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het Ministerie van
Defensie, het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK), Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL) en Maastricht Upper Area Control Centre (MUAC). Het
programma volgt een op Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT) geïnspireerde aanpak, waarin participatie en interna­
tionale samenwerking centraal staan. Met de definitieve Voorkeursbe­
slissing in 2021 werkt het programma in de Planuitwerkingsfase toe naar
een definitief besluit: de Programmabeslissing in 2023. Het jaar 2022 staat
in het teken van het maken van inhoudelijke stappen; onderzoek, ontwerp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

91

en simulaties. Met het nemen van de Programmabeslissing start de Reali­
satiefase met stapsgewijze implementatie vanaf 2024 tot 2035. De Tweede
Kamer ontvangt halfjaarlijks een voortgangsbrief.
Omgevingsmanagement en Projectbeheer
Om de realisatiekracht van de uitvoering in het luchtvaartbeleid te
versterken worden o.a. de uitvoering van de Luchtvaartnota, de herziening
van het luchtruim, de aanpak van drones, de ontwikkeling van de
luchthavens in hun omgeving en het veiligheidsprogramma projectmatig
opgezet. Een transparante en zorgvuldige besluitvorming staat voorop. Met
het zorgvuldig betrekken van stakeholders en omgeving in brede zin. De
middelen voor projectbeheer en omgevingsmanagement worden ingezet
om de benodigde expertise aan te trekken, voor het organiseren van de
participatie en voor en de verwerking van zienswijzen.
Nederlands luchtvaartveiligheidsprogramma (NLVP)
In 2022 wordt uitvoering gegeven aan het Nederlands Luchtvaartveilig­
heidsprogramma 2020-2024. Uitvoering van het NLVP is opgenomen in de
uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota en geeft invulling aan het publieke
belang om Nederland veilig te houden in de lucht en op de grond. Op basis
van de uitkomsten van de Nationale veiligheidsanalyse stelt IenW in 2022
het Nederlands Actieplan voor Luchtvaartveiligheid (NALV) op met
maatregelen om de veiligheid van de luchtvaart continu te verbeteren.
Hierbij maken we onderscheid tussen de domeinen commerciële, kleine en
onbemande luchtvaart.
Verminderen risico op vogelaanvaringen
Uit de evaluatie van het vorige convenant over het verminderen van het
vogelaanvaringsrisico op en rond Schiphol bleek dat de huidige genomen
maatregelen om het risico van aanvaringen met vogels en met name ganzen
te verminderen, effectief zijn en met enige aanpassing of aanvulling moeten
worden gecontinueerd. Om die reden wordt het sinds 2012 toegepaste
viersporenbeleid, met daaraan toegevoegd een gedegen monitoring,
voortgezet. De vier sporen in dit beleid zijn de volgende:
– Het technisch spoor: de inzet van en onderzoek naar technische middelen
om vogels te detecteren en/of te verjagen.
– Het ruimtelijk spoor: het voorkomen van nieuwe vogelaantrekkende
bestemmingen rondom de luchthaven.
– Het foerageer spoor: het beperken van het voedselaanbod voor vogels
op en rondom de luchthaven.
– Het populatie spoor: het beperken van de populatie en het aantal
aanwezige overzomerende ganzen rondom Schiphol.
KDC
Er vindt opdrachtverlening plaats aan de Stichting Knowledge &
Development Center (KDC)die kennis levert om innovatieve oplossingen te
vinden voor de duurzame ontwikkeling van de Mainport Schiphol.
Programma programmatische aanpak vliegtuiggeluid/meten en rekenen
In 2019 hebben de kennisinstituten RIVM, NLR en KNMI zeven aanbeve­
lingen gegeven om verbeteringen door te voeren bij het meten en
berekenen van vliegtuiggeluid, rekening houdend met belevingsaspecten.
Na de uitwerking van deze aanbevelingen start in 2022 de realisatiefase
waarin de resultaten uit het uitgevoerde onderzoeksprogramma kunnen
worden toegepast voor Schiphol. Dit omvat het uitvoeren van geluidme­
tingen, gekoppeld aan berekeningen, inclusief het analyseren en duiden van
de verschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

92

Onderzoeken Luchtvaartnota
In de Luchtvaartnota zijn verschillende onderzoeken voorzien voor de
komende jaren, onder andere t.b.v. monitoring en evaluatie van het
beleid. Mogelijk wordt het onderzoeksprogramma aangepast, i.v.m. contro­
versieelverklaring Luchtvaartnota.
Cybersecurity
Het vergroten van de cyberweerbaarheid bij luchtvaartorganisaties is een
continu aandachtspunt. De primaire verantwoordelijkheid voor de conti­
nuïteit en weerbaarheid van netwerk- en informatiesystemen ligt bij de
organisaties zelf. Het ministerie van IenW draagt vanuit zijn systeemverant­
woordelijkheid hieraan bij via algemene kaders (in beleid of in wet- en
regelgeving, al dan niet voortvloeiend uit EU/internationaal verband) en
initieert projecten/trajecten om de cyberweerbaarheid te verhogen.
Opdrachten elektrisch vliegen
Omdat veel innovaties op het gebied van hybride elektrisch vliegen nog niet
klaar zijn voor de markt, is een financiële impuls vanuit de overheid van
groot belang. De overheid kan de ontwikkeling op het gebied van hybride
elektrisch vliegen stimuleren door middel van het verlenen van (onder­
zoeks)opdrachten en subsidies. Door financiële ondersteuning kan de
innovatie versnellen door onderzoek naar en ontwikkeling van nieuwe
technologieën. Daarnaast biedt het kansen aan de Nederlandse
(maak)industrie, is het nodig om mee te kunnen doen aan Europese
programma’s en in de internationale kopgroep voor hybride elektrisch
vliegen.
Opdrachten versterking omgevingskwaliteit regionale luchthavens
Voor de regionale luchthavens Rotterdam The Hague Airport, Groningen
Airport Eelde, Maastricht Aachen Airport en de militaire luchthaven
Eindhoven met civiel medegebruik worden de komende jaren nieuwe of
gewijzigde gebruiksvergunningen (Luchthavenbesluiten) vastgesteld. Het
Rijk vindt het van belang dat deze luchthavens zich ontwikkelen voor de
regio’s waarin ze liggen. Daarom worden eerst regionale verkenningen
uitgevoerd om de toekomstige ontwikkeling van de luchthavens met
betrokken stakeholders te bespreken. Leidend daarbij zijn de uitgangs­
punten uit de Luchtvaartnota. Er wordt een beroep gedaan op het Rijk om
invulling te geven aan de te maken afspraken en het realiseren van ambities.
Van belang bij de ontwikkeling is dat de geluidbelasting en uitstoot van
verontreinigende stoffen eerst omlaag moet, voordat eventuele groei
verdiend kan worden. Dat zal ook van het Rijk inzet vragen, bijvoorbeeld
door onderzoek naar normstelling voor geluid en luchtkwaliteit of naar
ondersteuning bij uitwerking en implementatie van hinderbeperkende
maatregelen.
Onbemande luchtvaart (drones)
Het gebruik van onbemande luchtvaart (drones) neemt sterk toe. Deze
ontwikkeling biedt nieuwe kansen voor bedrijven en leidt tot nuttige toepas­
singen. Het Rijk wil deze ontwikkeling de ruimte geven en innovatie in
technologie en diensten mogelijk maken. De komst van drones in het lagere
luchtruim zorgt naast kansen, ook voor nieuwe uitdagingen. Bij de ontwik­
keling moet onder andere rekening gehouden worden met veiligheid,
duurzaamheid en maatschappelijke acceptatie. De komende jaren komen er
stapsgewijs meer Europese regels. Het beleid voor onbemande luchtvaart
is adaptief. Belangrijkste stappen zijn: implementeren van Europese
voorschriften, waaronder dynamische kaarten, zonering, producteisen en
het opleiden en registreren van operators en piloten. Integratie van drones

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

93

in het luchtruim door in te zetten op de ontwikkeling van U-space conform
nieuwe Europese regels. Innovatie, kennisontwikkeling en onderzoek
bijvoorbeeld voor het gebruik in steden van «urban airtaxis», als onderdeel
van de «smart mobility» en «mobility as a service» ontwikkelingen.
Opdrachten klimaatbeleid
De overheid beoogt de duurzame ontwikkeling van de luchtvaart te
versterken. Opdrachten zijn in dit kader bedoeld voor fundamenteel
onderzoek, het verrichten van haalbaarheidsstudies, het opzetten van pilots/
demo’s en het creëren van de juiste randvoorwaarden voor zowel de
productie van verschillende (nieuwe) typen duurzame brandstoffen als het
versnellen van duurzame innovaties (zoals hybride/elektrische aandrijving,
nieuwe voertuigontwerpen en materialen). De middelen worden
ook ingezet voor bredere kennisontwikkeling, bijvoorbeeld ten aanzien van
de klimaatimpact van andere emissies dan CO2.
Subsidies
Versneld onderwerken graanresten ten behoeve van reduceren risico
vogelaanvaringen Schiphol.
Eén van de sporen in de aanpak om het risico van vogelaanvaringen op
Schiphol te reduceren is het beperken van voedselaanbod in de omgeving
van de luchthaven. De afgelopen jaren was er een subsidieregeling voor
het bijdragen aan het versneld onderwerken van de graanresten na de oogst
in een deel van de Haarlemmermeerpolder. Met ingang van 1 januari 2018
is voor de periode 2018-2022 een nieuwe regeling van kracht op grond
waarvan een vergoeding verstrekt kan worden. Agrarische ondernemers
kunnen op vrijwillige basis deelnemen, met de deelnemers worden
overeenkomsten gesloten.
Omgevingsraad Schiphol en Commissies Regionaal Overleg (CRO)
IenW draagt financieel bij aan de activiteiten van de Omgevingsraad
Schiphol (ORS). Dit onafhankelijke overleg- en adviesorgaan verenigt
bewoners, regionale en lokale overheden, luchtvaartpartijen en brancheor­
ganisaties met als doel om de hinder van Schiphol zoveel mogelijk te
beperken en een optimaal gebruik van de luchthaven te bevorderen. De
jaarlijkse bijdrage bedraagt maximaal € 264.000.
IenW investeert in lijn met de Luchtvaartnota in de verdere versterking en
professionalisering van de overlegorganen bij de regionale burgerlucht­
havens van nationale betekenis (Commissies regionaal overleg bij de
luchthavens van Eelde, Lelystad, Maastricht en Rotterdam), de oprichting en
instandhouding van het nieuwe Luchthaven Eindhoven Overleg (LEO) en
het opleiden van de deelnemers aan deze overleggen (kennis/expertise). In
2022 bedraagt de rijksbijdrage per commissie maximaal € 70.000.
Subsidie Klachtentelefoon Luchtverkeer Limburg
IenW stelt een subsidie beschikbaar aan de Stichting Klachtentelefoon
Luchtverkeer Limburg voor de behandeling van klachten over de vliegbasis
Geilenkirchen (AWACS) en de andere buitenlandse luchthavens in de
grensregio met Limburg (Weeze-Niederrhein, Luik-Bierset). Gezien de
specifieke situatie heeft IenW hiertoe besloten. Het gaat om buitenlandse
luchthavens die milieueffecten hebben op Nederlands grondgebied, waarbij
specifiek voor de vliegbasis Geilenkirchen sprake is van een bijzonder
rijksbelang (militaire bescherming van ons land in NAVO-verband) en
relatief hoge geluidsoverlast vanwege de AWACS-vliegtuigen. De jaarlijkse
subsidie bedraagt maximaal € 75.000.
Verbeteren luchtvaartveiligheid Zuidoost Afrika

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

94

In de periode tot en met 2022 wordt jaarlijks maximaal € 50.000 beschikbaar
gesteld aan de stichting AviAssist ten behoeve van het verbeteren van de
luchtvaartveiligheid in de regio Zuidoost Afrika. IenW heeft het initiatief
genomen om te zorgen dat in die regio kennis over luchtvaartveiligheid
wordt gedeeld, maar vooral goed gebruikt. Hiermee wordt invulling
gegeven aan de doelstellingen ten aanzien van luchtvaartveiligheid zoals
neergelegd in het State Safety Programme.
Ondersteuning luchtverkeersdienstverlening Bonaire
Om een onaanvaardbare stijging in de tarieven voor het gebruik van lucht­
verkeersdienstverlening op en rond Bonaire International Airport voor de
periode 2020-2022 te voorkomen, zal IenW een deel van de kosten voor
het leveren van de dienst door Dutch Caribbean Air Navigation Service
Provider (dc-ANSP) dekken via subsidiering. Zonder deze bijdrage zouden
de tarieven dusdanig sterk stijgen dat een mogelijke verstoring van de
markt zal optreden, met bijbehorend negatief effect op de lokale
gemeenschap. De bijdrage in 2022 bedraagt maximaal € 0,425 miljoen
(exclusief eventuele koersverschillen, omdat de subsidie in US dollars
wordt uitgekeerd).
Leefbaarheidsfonds Eindhoven
Voor de jaren 2021 tot en met 2024 is een bedrag van jaarlijks ten hoogste
€50.000 bestemd voor de verlening van een subsidie aan de Stichting
Leefbaarheid Luchthaven Eindhoven. De subsidie is bedoeld als financiële
ondersteuning van milieugerelateerde activiteiten ter bevordering van de
leefbaarheid in de omgeving van de luchthaven Eindhoven.
Subsidie Stichting Advisering Bewonersvertegenwoordiging Regional
Luchthavens ABReL
IenW vindt het van belang dat bewonersorganisaties die zitting hebben in
de Commissies regionaal overleg (CRO’s) en het Luchthaven Eindhoven
Overleg (LEO) een bijdrage kunnen leveren aan de uitwerking van
(beleids-)vraagstukken uit de Luchtvaartnota. Dat is de reden dat een
subsidie van maximaal € 50.000 per jaar beschikbaar wordt gesteld aan
de Stichting Advisering Bewonersvertegenwoordigers Regionale
Luchthavens (ABReL). Concreet ziet de subsidie op de bijdrage van ABReL
aan de regionale verkenningen rond de regionale luchthavens, de bijdrage
aan landelijke (beleids-)vraagstukken en deelname aan de nationale lucht­
vaarttafel (als uitwerking van de Luchtvaartnota).
Bovenstaande begrotingsvermeldingen voor de Omgevingsraad Schiphol
en Commissies Regionaal Overleg, het Luchthaven Eindhoven Overleg,
Klachtentelefoon luchtverkeer Limburg, verbeteren luchtvaartveiligheid
Zuidoost Afrika, ondersteuning luchtverkeersdienstverlening Bonaire,
leefbaarheidsfonds Eindhoven en Stichting ABreL vormen de wettelijke
grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening als bedoeld in artikel
4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht.
Incidentele subsidies
Subsidie luchthaven Twente
Area Development Twente (ADT) ontvangt van IenW een subsidie van
maximaal € 0,9 miljoen voor het doen van luchtzijdige investeringen voor
de ontwikkeling van luchthaven Twente (onder de voorwaarde dat de
bijdrage voldoet aan de regels voor staatssteun) en voor het laten uitvoeren
van een onderzoek naar de mogelijkheden voor een remote tower concept
voor luchtverkeersdienst-verlening. Deze subsidie vloeit voort uit het
amendement Koopmans (Kamerstukken II 2007-2008, 31200 XII, nr. 60) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

95

geeft invulling aan de afspraken uit de Bestuursovereenkomst Gebiedsont­
wikkeling Vliegveld Twente (Bijlage bij Kamerstukken II 2009-2010,
31 936, nr. 17). Het subsidiedeel voor het onderzoek naar remote control
(€ 0,15 miljoen) werd in voorschot verstrekt en is in 2019 vastgesteld.
Subsidies hybride elektrisch vliegen
Omdat veel innovaties op het gebied van hybride elektrisch vliegen nog niet
klaar zijn voor de markt, is een financiële impuls vanuit de overheid van
groot belang. De overheid kan de ontwikkeling op het gebied van hybride
elektrisch vliegen stimuleren en versnellen door middel van het verlenen
van subsidies. De middelen zullen ook worden ingezet voor bredere kennis­
ontwikkeling, bijvoorbeeld ten aanzien van de klimaatimpact van andere
emissies dan CO2 en aanpassingen van de luchthaven- en vliegoperaties.
Subsidies Klimaatbeleid
De overheid beoogt de duurzame ontwikkeling van de luchtvaart te
versterken. Met investeringen in schone energie en o.a. technologische
innovaties wordt een impuls gegeven aan de transitie naar een toekomst­
bestendige duurzame petrochemische- en maakindustrie en luchthaveninfrastructuur in Nederland. De middelen zullen ook worden ingezet voor
bredere kennisontwikkeling
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft voornamelijk de bijdrage die aan RWS ter beschikking wordt
gesteld voor de uitvoering van de masterplannen luchthavens Caribisch
Nederland gericht op het wegwerken van de tekortkomingen ten aanzien
van de internationale regelgeving voor de vliegveiligheid en voor de
wederopbouw van de Bovenwindse Eilanden als gevolg van de geleden
schade door de orkanen Irma en Maria in september 2017.
Daarnaast betreft het investeringen voor de aanleg van platformen en
landingsbaan verlichting op Bonaire. Deze investeringen zijn nodig om te
kunnen voldoen aan internationale ICAO veiligheidsstandaarden. Er zal
worden overgegaan tot de aanschaf van rescueboten. Het ontbreken
hiervan is een groot veiligheidsrisico bij een onbedoelde landing op zee
(crash).
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Voor de jaarlijkse contributie aan de International Civil Aviation Organi­
zation, aan het hiertoe opgezette samenwerkingsverband binnen ABIS (de
ABIS-groep vertegenwoordigt de burgerlijke luchtvaartautoriteiten van
Oostenrijk, België, Kroatië, Nederland, Luxemburg, Ierland, Zwitserland en
Portugal), en aan de European Civil Aviation Conference (ECAC) wordt in
2022 een bedrag uitgegeven van circa € 1,5 miljoen, waarvan € 1,3 miljoen
via de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS).
Bijdrage aan ZBO’s/RWT's
Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)
Voortvloeiend uit de afspraken die gemaakt zijn in de ‘Overeenkomst
betreffende de operationaliteit voor civiel medegebruik van de militaire
radar bij Soesterberg’ wordt ten behoeve van het operationeel houden van
de Soesterbergradar voor de vliegveiligheid op en rond de luchthaven
Schiphol, een bijdrage van € 0,1 miljoen verstrekt aan Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

96

Leningen
Het betreft middelen die worden ingezet voor het verstrekken van een
hypothecaire lening aan WinAir op het luchthavengebouw van Winair ter
waarde van USD 3 miljoen. Daarmee kan het bedrijf, dat essentieel is voor
de interinsulaire verbinding van Saba en Sint Eustatius op korte termijn
blijven opereren.
Garantie LVNL
Voor de veilige afhandeling van het luchtverkeer in het Nederlandse
luchtruim beheert LVNL vitale luchtvaartinfrastructuur. Dit betekent dat
LVNL voortdurend moet investeren om de continuïteit van de dienstver­
lening te waarborgen door systemen die het einde van de levensduur
bereiken tijdig te vervangen. Daarnaast moet LVNL investeren in nieuwe en
innovatieve technologie, zodat LVNL niet alleen betrouwbare luchtverkeers­
leiding kan blijven geven, maar ook in de toekomst kan blijven voldoen aan
de eisen en wensen die nationale en internationale partijen stellen aan de
dienstverlening van LVNL. Hiervoor is een jaarlijks leningenplafond
ingesteld. LVNL gaat bij het ministerie van Financiën leningen aan voor
een bedrag van maximaal € 49,8 miljoen in 2021 en maximaal € 59,6 miljoen
in 2022. IenW stelt zich garant voor deze leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

97

3.6 Artikel 18 Scheepvaart en Havens
A. Algemene doelstelling
Het realiseren van een efficiënt, veilig en duurzaam goederenvervoer­
systeem, waarbinnen de internationale concurrentiekracht van de mainport
en van de Nederlandse maritieme sector wordt versterkt.
B. Rol en verantwoordelijkheid
(Doen) Uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor het in stand houden van een robuust
hoofdnetwerk van vaarwegen. Vanuit de begroting Hoofdstuk XII (artikel
26.01) wordt een bijdrage gedaan aan het Mobiliteitsfonds. Via het Mobili­
teitsfonds (artikel 11,15 en 17) investeert de Minister door middel van aanleg
en benutting in dit netwerk, in binnenhavens en in de maritieme toegang
van zeehavens om een goede en betrouwbare bereikbaarheid over water
van de economische kerngebieden te realiseren. Aanleg- en benuttingspro­
jecten worden in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT) vastgelegd. De Minister is verantwoordelijk voor toezicht
en nautisch beheer. Rijkswaterstaat (RWS) voert als beheerder het beheer,
onderhoud en vervanging uit. De uitgaven aan beheer, onderhoud en
vervanging worden verantwoord op het Mobiliteitsfonds (artikel 15).
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels ook voor de
uitvoering van het maritiem beleid. De rol «regisseren» heeft betrekking op
de volgende taken:
– De Minister stelt normen en handhaaft deze om het veilige en duurzame
gebruik van netwerken te waarborgen. De Minister ijvert regionaal en
internationaal voor gelijke normen, bijvoorbeeld in de Raad Vervoer,
Telecommunicatie en Energie van de EU en de Internationale Maritieme
Organisatie (IMO), ook omdat een internationaal level playing field goed
is voor de Nederlandse concurrentiepositie. Daarin passen een actief
Nederlands lidmaatschap van IMO en Centrale Commissie voor de
Rijnvaart (CCR) en een gerichte bijdrage aan de totstandkoming van
Europese regelgeving, inclusief een actieve rol in agentschappen als
het Europese Maritieme Veiligheidsagentschap (EMSA) en andere
organisaties.
– De in 2015 vastgestelde Maritieme Strategie geeft de leidende principes
aan: meerwaarde door samenwerking, ruimte voor ondernemerschap
en oog voor de leefomgeving. Vanuit het oogpunt van verbetering van
het milieu en van de kwaliteit van de leefomgeving wordt de innovatie
en de transitie naar een duurzame scheepvaart bevorderd. IenW zorgt
voor «state of the art» regelgeving op het gebied van milieu, veiligheid,
marktordening, bemanningszaken en security. Waar nodig wordt
hiervoor internationaal samengewerkt.
– De Minister geeft zoveel mogelijk ruimte voor ondernemerschap, met
een maximaal beroep op de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfs­
leven voor een permanente verbetering van de veiligheid en
duurzaamheid van het transport over water.
– IenW draagt, binnen het kabinetsbrede bedrijvenbeleid onder
coördinatie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, als
vakdepartement verantwoordelijkheid voor de overheidsinbreng op de
Topsector Logistiek en het maritieme cluster binnen de Topsector Water
en Maritiem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

98

–

Voorts zet de Minister in op een intensivering en stroomlijning van de
inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpar­
tijen betrokken bij bovenstaande beleidsopgaven.

Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de Inspectie
Leefomgeving en Transport op dit beleidsterrein (zie beleidsartikel
24 Handhaving en Toezicht) en door de Autoriteit Consument en Markt.
Indicatoren en Kengetallen
Hieronder zijn de beleidsmatige indicatoren en kengetallen voor
scheepvaart en havens opgenomen. In productartikel 15 Hoofdvaarwe­
gennet van het Infrastructuurfonds zijn de aan dit beleidsartikel gerela­
teerde productindicatoren en/of -kengetallen opgenomen.
Tabel 45 Indicator: Passeertijd sluizen
Realisatie 2016

Realisatie 2017

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Streefwaarde 2021
en 2022

Hoofdtransportas

66%

66%

63%

65%

65%

67%

Hoofdvaarweg

80%

80%

75%

77%

78%

73%

Overige vaarweg

91%

88%

87%

85%

87%

72%

Bron: RWS, 2021
Toelichting
Voor elk type vaarweg (Hoofdtransportas, Hoofdvaarweg en Overige
vaarwegen) wordt een te realiseren percentage schepen nagestreefd dat
binnen de normtijd de sluis passeert (streefwaarde). De «passeertijd
sluizen» is een absolute normtijd die voor elke sluis afzonderlijk is bepaald.
De gerealiseerde passeertijden op de hoofdtransportassen voldoen nog niet
aan de streefwaarden. Dit speelt al langere tijd en wordt voornamelijk
veroorzaakt door gebrek aan capaciteit op de corridors tussen Zeeland en
Rotterdam. Voor de sluizen op die corridors lopen dan ook MIRT-projecten
(Nieuwe Sluis Terneuzen en Capaciteit Volkeraksluizen), gericht op het
verbeteren van deze capaciteit. De passeertijden voor de hoofd- en overige
vaarwegen scoren overigens wel (ruim) voldoende.
Tabel 46 Kengetal: Ontwikkeling van het procentuele marktaandeel (in tonnen) van de Nederlandse
Havengebieden ten opzichte van de totale Noordwest Europese haventrange (de «Hamburg-Le Havre range»)
Basiswaarde 2005

20161

2017

20182

2019

2020

Totaal Nederlandse Zeehavens

44,9

48,3

47,9

50,3

50,3

49,7

Mainport Rotterdam

34,9

37,6

37,2

36,8

36,6

36,7

Overige Nederlandse
Zeehavens

10

10,7

10,7

13,5

13,8

13

1 Vanaf 2016 Havenbedrijf Rotterdam op basis van cijfers ESPO. ESPO beschouwt daarin alleen de Nederlandse havens van Rotterdam, Amsterdam en Zeeland. In eerdere
jaren zijn ook de havens van Moerdijk en Groningen in het overzicht meegenomen. Deze worden niet meegenomen door ESPO.
2 Marktaandeel overige Nederlandse zeehavens is vanaf 2018 inclusief Gent (B), na de fusie van de havenbedrijven Zeeland Seaports en Gent tot North Sea Port 9 december
2017. Er worden geen uitgesplitste cijfers gepubliceerd.

Bron: Havenbedrijf Rotterdam
Toelichting
Dit kengetal geeft informatie over het marktaandeel van de Nederlandse
zeehavens ten opzichte van de concurrerende Noordwest Europese
havenrange (de zogenaamde «Hamburg-Le Havre range»). Het streven is
het marktaandeel van de Nederlandse havengebieden ten opzichte van de
totale Noordwest (de «Hamburg-Le Havre range») ten minste te handhaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

99

Het «Totaal Nederlandse Zeehavens» kent een kleine daling van het markt­
aandeel. Rotterdam zag zijn aandeel stijgen met 0,1%, maar kende in 2020
ook een daling in tonnen (- 32,6 mln ton, ‒ 6,9%). Antwerpen (de 2e haven
van NW Europa) zag zijn marktaandeel licht stijgen met 0,8%. In absolute
zin is Rotterdam nog met afstand de grootste haven (36,7% aandeel
tegenover 19,4% van Antwerpen). De overslag van massagoed (zowel droog
als nat) nam, onder andere vanwege COVID 19, af t.o.v. 2019 (m.n. minder
kolen en ertsen en schroot, maar bijvoorbeeld een stijging in biomassa).
Het containersegment nam licht af met 1,2% tot 151 mln ton.
Tabel 47 Kengetal: Ontwikkeling in aantallen en bruto tonnage (GT)1
2016

2017

2018

2019

2020

Van de vloot van in Nederland geregistreerde zeeschepen onder Nederlandse vlag
Aantallen
Handelsvaart

771

761

757

744

748

Zeesleepvaart

288

291

299

302

303

Waterbouw

171

176

168

170

169

1.230

1.228

1.224

1.216

1.220

Handelsvaart

6.411

6.275

6.229

6.242

6.076

Zeesleepvaart

423

444

532

531

557

Waterbouw

542

572

545

552

566

Totaal

7.376

7.291

7.306

7.325

7.199

Totaal
Bruto tonnage (GT) (x 1.000)

Van de vloot onder buitenlandse vlag in Nederlands eigendom of beheer
Aantallen
Handelsvaart

451

458

474

507

503

Zeesleepvaart

502

499

496

496

520

Waterbouw

62

63

57

69

69

1.015

1.020

1.027

1.072

1.092

Totaal
Bruto tonnage (GT) (x 1.000)
Handelsvaart

7.203

7.700

8.806

8.675

9.045

Zeesleepvaart

2.239

1.706

1.779

1.721

1.581

Waterbouw

322

328

319

333

340

9.764

9.734

10.184

10.729

10.966

Totaal

Bron: Inspectie Leefomgeving en Transport, 2021. Cijfers van zeeschepen onder buitenlandse vlag op basis van IHS
Toelichting
Bovenstaande kengetallen geven informatie over de ontwikkeling in
aantallen en bruto tonnage (GT) van de vloot in Nederlands eigendom of
beheer onder Nederlandse en buitenlandse vlag. De gegevens zijn
opgesplitst naar de sectoren handelsvaart, zeesleepvaart en waterbouw.
De groei c.q. afname van de vloot onder Nederlandse vlag is niet alleen van
overheidsbeleid afhankelijk, maar ook van externe factoren zoals de
wereldwijde groei van het ladingaanbod en investeringsklimaat, het
zeevaartbeleid (waaronder fiscale klimaat) van andere landen en de
individuele prestaties van de ondernemingen. Een toename van de vanuit
Nederland beheerde vloot (en dan met name de Nederlandse vlag) is
gunstig voor de ontwikkeling van de toegevoegde waarde.
Tabel 48 Kengetal: Scheepvaartongevallen Nederlandse deel van de Noordzee
2016

2017

2018

2019

2020

Zeer ernstige scheepsongevallen

2

2

1

5

1

Ernstige scheepsongevallen

8

12

10

4

6

Andersoortige scheepsongevallen

49

16

32

31

24

Totaal aantal ongevallen

59

30

43

40

31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

100

2016

2017

2018

2019

2020

Aantal doden (van totaal aantal ongevallen)

0

1

0

3

0

Aantal gewonden (van totaal aantal ongevallen)

3

3

0

4

2

2020

Bron: RWS 2021, Cijfers van zeeschepen onder buitenlandse vlag op basis van IHS.
Tabel 49 Scheepvaartongevallen Nederlandse binnenwateren
2016

2017

2018

2019

(Zeer) ernstige scheepsongevallen

163

161

176

160

175

Andersoortige ongevallen

1166

973

1179

1119

1068

Totaal aantal ongevallen

1329

1134

1355

1279

1243

Aantal doden (van totaal aantal ongevallen)

7

8

2

5

3

Aantal gewonden (van totaal aantal ongevallen)

38

33

53

71

39

Bron: RWS 2021, Cijfers van zeeschepen onder buitenlandse vlag op basis van IHS.
Toelichting
In 2020 zijn op het Nederlandse deel van de Noordzee 1 ZESO (zeer ernstig)
en 6 ESO’s (ernstige scheepsongevallen) geregistreerd. Het zeer ernstige
scheepsongeval betrof een vissersvaartuig. Er zijn in 2020 geen dodelijke
slachtoffers gevallen bij de (zeer) ernstige scheepsongevallen op de
Noordzee.
Op de Nederlandse binnenwateren (inclusief de zeehavens) zijn in 2020 in
totaal 1243 ongevallen geregistreerd, waarvan 175 (zeer) ernstige scheeps­
ongevallen. Op de Nederlandse binnenwateren waren in 2020 3 dodelijke
slachtoffers te betreuren.
C. Beleidswijzigingen
De met de Rijksbrede Nederlandse Maritieme Strategie 2015–2025 (Kamer­
stukken II 2014-2015, 31 409, nr. 70) ingezette koers wordt ook in 2022
voortgezet, evenals de samenwerking tussen de rijksoverheid en de
maritieme sector bij de uitwerking van de Maritieme Strategie. De basis
voor deze samenwerking wordt gevormd door een op 22 februari 2018
vastgesteld werkprogramma, waarin de prioriteiten op het gebied van
zeevaart, zeehavens, binnenvaart en de maritieme maakindustrie voor de
komende jaren zijn vastgelegd (Kamerstukken II 2017-2018, 31 409, nr. 184).
Het werkprogramma had een doorlooptijd tot en met 2021. Een aantal
onderwerpen uit het werkprogramma loopt door in 2022 (verbetering van
het scheepsregister, Smart Shipping, structuurversterking binnenvaart etc.)
of is inmiddels via een andere weg opgepakt. Onderwerpen op het gebied
van vergroening van de zee- en binnenvaart zijn bijvoorbeeld opgepakt via
de op 11 juni 2019 tot stand gekomen Green Deal Zeevaart, Binnenvaart en
Havens. Over de verbetering van het scheepsregister is het principe besluit
genomen om te komen tot de vorming van een publieke maritieme
autoriteit. Voorafgaand aan een definitief besluit zal het transitietraject in
kaart worden gebracht, evenals de condities waaraan voldaan moet worden
om deze autoriteit succesvol te kunnen laten functioneren (Kamerstukken II
2020-2021, 31 409, nr 305).
Met de op 11 juni 2019 tot stand gekomen Green Deal Zeevaart, Binnenvaart
en Havens (looptijd 2019 tot 2024) heeft de Minister de eerste stap gezet in
de lange termijntransitie naar een klimaatneutrale en emissieloze
scheepvaart. Om dat te realiseren nemen overheid en maritieme sector vele
tientallen acties op zich die de komende jaren tot resultaat zullen leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

101

Eén van de belangrijkste acties richt zich op de uitwerking van een label­
systeem voor de binnenvaart, waarmee de milieuprestatie van een binnen­
vaartschip kan worden geduid. Op 29 januari 2021 is een een regeling
gepubliceerd voor investeringssubsidies waarmee de aanschaf van schone
motoren in de binnenvaart wordt gestimuleerd (Staatscourant 2021-4018)
Deze investeringsregeling loopt van 2021 tot 2025 en omvat eveneens de
aanschaf van katalysatoren vanuit de permanente aanpak stikstofproble­
matiek. Hierover is de Tweede Kamer geïnformeerd bij brief van de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Kamerstukken II 2019-2020,
35 334, nr. 82). Voor de zeevaart spant IenW zich in voor de invoering van
mondiale prijsprikkels gericht op reductie van CO2 emissies. Ook voor 2022
zijn de volgende mijlpalen voorzien: vervolg van het CCR-onderzoek naar
een Europees vergroeningsfonds voor de binnenvaart (onder voorbehoud
effect Covid-19 crisis op opstelling bij onderzoek betrokken lidstaten),
verlaging van de energiebelasting op walstroom en implementatie van de
RED II richtlijn.
Op 26 november 2020 is de definitieve Havennota 2020 ‒ 2030 naar de
Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II 2020-2021, 31 409 nr. 306 ), nadat
eerder in maart 2020 de ontwerp-Havennota aan de Tweede Kamer is
aangeboden (Kamerstukken II 2019-2020, 31409 nr. 274). De definitieve
Havennota 2020 ‒ 2030 gaat vanuit een integraal en publiek perspectief in
op de kansen en uitdagingen voor de Nederlandse havens, met als doel
de krachtige positie van de havens in onze delta-economie te behouden en
te versterken zodat de toegevoegde waarde, de bijdrage aan het nationale
verdienvermogen en de werkgelegenheid van de zee- en binnenhavens ook
in een onzekere toekomst behouden blijven. De Havennota gaat daartoe uit
van vijf havens van nationaal belang met voorop mainport Rotterdam. Meer
havensamenwerking om te komen tot betere marktprestaties is een van
de speerpunten van de Havennota.
Met de in 2019 naar de Tweede Kamer gezonden Goederenvervoeragenda
is gericht ingezet op een integrale aanpak van het goederenvervoer en
logistieke beleid. In 2022 wordt in dit kader voortgebouwd op een aantal
acties die in dit kader zijn opgestart. Met een stimuleringsregeling voor
modal shift van weg naar water en spoor worden overbelaste onderdelen
van het wegennetwerk op de goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost
ontlast en de beschikbare capaciteit op het water en spoor beter benut. Er
wordt een start gemaakt met een uitvoeringsprogramma voor duurzamer,
veiliger en efficiënter goederenvervoer op de corridor AmsterdamRotterdam-Antwerpen. Er wordt verder invulling gegeven aan de imple­
mentatie van de Europese verordeningen EMSWe (Europees Maritime
Single Window) en eFTI (Papierloos Transport) en de samenwerking met
Douane, havens en hun port community systemen om data te delen in het
transport. En tenslotte worden diverse acties binnen het Programma
2021-2023 van de Topsector Logistiek uitgevoerd, waarbij directe
koppelingen worden gelegd met de acties van de Goederenvervoeragenda
Op 1 januari 2021 is een nieuw loodsplichtstelsel in werking getreden
(Wijziging van de Scheepvaartverkeerswet, Loodsplichtbesluit 2021 en
Loodsplichtregeling 2021). Overeenkomstig de motie van de Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019-2020, 35 248, nr. 10) zal deze regelgeving een jaar na
inwerkingtreding worden geëvalueerd.
Vanuit de wens om de maritieme veiligheid structureel beter te borgen door
een risicogestuurde aanpak, is in november 2020 het Beleidskader
maritieme veiligheid naar de Tweede Kamer verzonden (Kamerstukken II

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

102

2019-2020, 31 409, nr. 307). Dit beleidskader omvat zowel de nautische
veiligheid (safety) als maritieme security en bevat onder meer een
doelstelling en een aantal acties die komende jaren zullen worden opgepakt.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 50 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.18 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

85.477

45.828

27.497

29.235

24.375

9.630

8.657

Uitgaven

81.021

49.161

38.880

36.323

24.903

10.158

9.105

Waarvan juridisch verplicht

93%

1 Scheepvaart en havens

81.021

49.161

38.880

36.323

24.903

10.158

9.105

Opdrachten

20.759

20.141

15.730

11.667

5.247

1.931

1.958
100

Caribisch Nederland

45

100

100

100

100

100

Topsector logistiek

14.968

9.619

10.535

6.400

0

0

0

Overige Opdrachten

5.746

10.422

5.095

5.167

5.147

1.831

1.858

Subsidies

7.785

25.580

20.080

18.080

16.080

5.080

4.000

Verduurzaming binnenvaart

500

21.500

20.000

18.000

16.000

5.000

4.000

Stimulering elektrisch varen

5.440

4.000

0

0

0

0

0

Overige subsidies

1.845

80

80

80

80

80

0

Bijdrage aan agentschappen

1.667

1.859

1.489

1.995

1.995

1.566

1.566

Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

1.417

1.392

1.489

1.995

1.995

1.566

1.566

Overige bijdragen aan agentschappen

250

467

0

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

49.343

0

0

3.000

0

0

0

Waarvan bijdrage Caribisch Nederland

16.714

0

0

3.000

0

0

0

Waarvan overige bijdrage aan
medeoverheden

32.629

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.467

1.581

1.581

1.581

1.581

1.581

1.581

Waarvan bijdrage aan CCR/IMO (HGIS)

967

1.081

1.081

1.081

1.081

1.081

1.081

Waarvan overige bijdrage aan
(inter-)nationale organisaties

500

500

500

500

500

500

500

Ontvangsten

643

967

0

0

0

0

0

Extracomptabele verwijzingen
Tabel 51 Extracomptabele verwijzing naar artikel 15 Hoofdvaarwegennet van het Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk HXII aan artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Andere ontvangsten van artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Totale uitgaven op artikel 15 Hoofdvaarwegennet

2022

2023

2024

1.221.435

1.123.783

1.075.241

74.241

5.957

9.627

1.295.676

1.129.740

1.084.868

2025

2026

1.112.536 994.252
2.971

1.741

1.115.507 995.993

waarvan
15.01

Exploitatie

10.433

9.654

9.344

15.02

Onderhoud en vernieuwing

450.556

460.281

396.001

428.415 341.046

9.187

9.187

15.03

Ontwikkeling

357.466

184.835

219.754

259.425 266.798

15.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

106.058

106.045

91.657

59.778

15.06

Netwerkgebonden kosten HVWN

371.163

368.925

368.112

358.702 323.834

55.128

Tabel 52 Extracomptabele verwijzing naar artikel 17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam van het
Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk HXII aan artikel
17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam

2022

2023

2024

2025

2026

679

679

679

669

669

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

103

2022

2023

2024

2025

2026

679

679

679

669

669

679

679

679

669

669

Andere ontvangsten van artikel 17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam
Totale uitgaven op artikel 17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam
waarvan

17.06

Project
Mainportontwikkeling
Rotterdam

Tabel 53 Extracomptabele verwijzing naar artikel 11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit van het
Mobiliteitsfonds (x € 1.000)
Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar
modaliteit

2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Andere ontvangsten van artikel 11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit
Totale uitgaven op artikel 11.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit
waarvan
11.05.1

Investeringsruimte Vaarwegen

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. De fiscale regelingen die niet in onderstaande tabel zijn
opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel betrekking hebben, zijn:
– Accijnsvrijstelling communautaire wateren
– Willekeurige afschrijving zeeschepen
– Btw-nultarief personenvervoer
Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond,
een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde jaar van
afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de bijlage bij
de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 54 Fiscale regelingen 2020-2022, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
2020

2021

Tonnageregeling winst uit zeescheepvaart

117

115

2022
112

Afdrachtvermindering zeevaart

108

108

108

Budgetflexibiliteit
1 Scheepvaart en havens
De bijdragen aan agentschappen en internationale organisaties zijn volledig
juridisch verplicht en hebben een structureel karakter.
Voor de Topsector Logistiek is het opdrachtenbudget volledig juridisch
verplicht.
Het beschikbare budget voor verduurzaming en innovatie van de
binnenvaart en zeevaart (uitvoering Green Deal en Tijdelijke subsidiere­
geling verduurzaming binnenvaartschepen 2021-2025) is volledig juridisch
verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

104

Van het overige opdrachtenbudget is circa 25% juridisch verplicht. Het
betreft de uitfinanciering van aangegane verplichtingen voor onder meer
de uitvoering van toezichtstaken door de ACM en de monitoring van
maritieme indicatoren en kengetallen.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
beleidsonderzoek gericht op onder meer binnenvaart, zeevaart, zeehavens
en Caribisch Nederland.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Scheepvaart en havens
Opdrachten
– Voor beleidswerk gericht op havens (onder andere havensamenwerking)
en Caribisch Nederland (het openbaar lichaam Bonaire) is het benodigde
budget begroot .
– Het werkprogramma Maritieme Strategie en Zeehavens 2018-2021 is
vanaf 2018 als onderdeel van het integrale werkprogramma ter
uitvoering van de Maritieme Strategie doorgezet en liep eind 2021 ten
einde. Een aantal onderwerpen uit het werkprogramma loopt door in
2022 (verbetering van het scheepsregister, Smart Shipping, structuur­
versterking binnenvaart etc.).
– Als vlaggen-, kust- en havenstaat zet Nederland in International Maritime
Organization (IMO)- en EU-verband in op verbetering van het stelsel van
regelgeving (bij voorkeur door optimaliseren bestaande regelgeving).
– De concurrentiepositie van het maritieme cluster vereist de implemen­
tatie van verdragen, een gelijk speelveld en vermindering van de admini­
stratieve lasten. De inzet richt zich bijvoorbeeld op een Europese
maritieme ruimte zonder grenzen, het monitoren van de arbeidsmarkt,
het faciliteren van verbetering van de efficiency van bemanningen en
het wegnemen van knelpunten in de relevante wetgeving. Hiervoor
wordt beleidsinformatie verzameld en onderzoek verricht.
– De uitvoering van de acties uit de definitieve 2020 ‒ 2030 Havennota
verlopen via het reguliere opdrachtenbudget met aansluiting op het
Werkprogramma Zeehavens .
– Voor de uitvoering van de Green Deal is budget beschikbaar voor
verduurzaming en innovatie van de binnenvaart en zeevaart.
– Voor de uitvoering van de Digitale Transport strategie is budget
beschikbaar voor onderzoek en het begin van uitvoering van een
geschikte architectuur om data delen tussen overheden en bedrijven
mogelijk te maken .
– IenW heeft een deel van de zogenaamde VNAC-gelden (Verkenning
Nationaal Actieprogramma Cybersecurity) gekregen om cybersecurity
verder te ontwikkelen. De overkoepelende coördinatie voor de besteding
van deze middelen ligt bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. In
2022 zullen deze middelen voor de Versterking Nationale Aanpak
Cybersecurity (VNAC) worden ingezet om de cyber awareness en
weerbaarheid binnen de maritieme sector te vergroten en planmatig
vorm te geven. Daarnaast wordt ingezet op het verder professionali­
seren en programmatisch inbedden van het toezicht op cybersecurity.
– Voor de Topsector Logistiek worden in 2022 opdrachten uitgevoerd
onder regie van het Topteam Logistiek. De opdrachten en subsidies
hebben betrekking op de volle breedte van de logistieke sector, dat wil
zeggen op alle modaliteiten. Het betreft hier het uitvoeringprogramma
voor de periode 2021-2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

105

Subsidies
Voor de tijdelijke subsidieregeling verduurzaming binnenvaartschepen
2021-2025 is in 2022 € 20 miljoen beschikbaar. Hiervan is € 14 miljoen
toegevoegd vanuit de structurele aanpak stikstofproblematiek. Dit extra
geld zal worden ingezet voor subsidiëren van Selective Catalytic Reduction
(SCR)-katalysatoren voor binnenvaartschepen.
Bijdrage aan agentschappen
In het kader van beleidsondersteuning en advisering zijn met RWS
afspraken gemaakt over werkzaamheden, die RWS uitvoert in opdracht van
de beleidsdirectoraten van IenW. Door middel van de agentschapsbijdrage
wordt capaciteit hiervoor bij RWS gereserveerd.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Vanuit de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) gelden
betaalt IenW in totaal € 1,08 miljoen aan contributies in het kader van
Maritieme Zaken. Hiervan gaat circa € 0,6 miljoen contributie naar de
Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) en circa € 0,4 miljoen
contributie naar de International Maritime Organisation (IMO) conform
verdragsverplichtingen. Daarnaast worden bijdragen gedaan aan de Inter­
national Association of Marine Aids to Navigation and Lighthouse
Authorities (IALA), Regional Cooperation Agreement on Combating Piracy
and Armed Robbery against Ships in Asia (ReCAAP), de Donaucommissie
en de North Atlantic Ice Patrol.
Door de internationale brancheorganisaties in de binnenvaart is met een
beroep op de gelden uit het reservefonds het European IWT-platform
opgericht. Uit het Nederlandse deel van het door de sector opgebouwde
fonds zal gedurende 10 jaar (2017-2026) een bedrag van € 448.000 per jaar
aan het IWT uitgekeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

106

3.7 Artikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
A. Algemene doelstelling
IenW zet zich in het internationale domein in voor een klimaatbestendige en
duurzame infrastructuur en leefomgeving. Met het agenderen van
onderzoek en beleid, de ontwikkeling van internationale beleidsinstru­
menten, de uitwisseling van kennis en expertise, het creëren van draagvlak
en het versterken van marktkansen voor de Nederlandse IenW-sectoren, zet
IenW gericht in op internationale samenwerking met overheden, bedrijfs­
leven en kennisinstellingen om de klimaatweerbaarheid, duurzaam
waterbeheer, slimme en groene mobiliteit en circulaire economie in binnenen buitenland te versterken.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Regisseren
De Minister van IenW regisseert de inhoudelijke lijn voor de nationale
inbreng in de ontwikkeling van het Europese en het mondiale transport- en
milieubeleid. Meer specifiek is de Minister van IenW verantwoordelijk voor:
– De uitvoering van de voor IenW relevante SDG's uit de 2030 Agenda voor
duurzame ontwikkeling.
– De regie op de internationale aspecten van het IenW-beleid, inclusief
het politieke optreden en de vertegenwoordiging in de betreffende inter­
nationale gremia. Daartoe horen onder andere de Transport- en
Milieuraad van de EU, de UNECE, de OESO, OESO-ITF en UN
Environment.
– Het opstellen en uitdragen van de Nederlandse inzet in internationaal
kader bij de vaststelling van normen en plafonds, de vertaling daarvan
naar Nederlandse wet- en regelgeving en de verdeling van doelstel­
lingen over sectoren en milieuthema's.
– De nationale en Europese beleidscoördinatie op het gebied van satel­
lietnavigatie en de IenW-inzet op het gebruik van satellietdata en satel­
lietnavigatie.
Het internationale IenW-beleid vindt niet alleen zijn grondslag in dit beleids­
artikel. Specifieke rollen en verantwoordelijkheden van de Minister op de
verschillende beleidsterreinen van IenW zijn bij de betreffende artikelen
vermeld
Stimuleren
De Minister van IenW ontplooit ook diverse activiteiten om de nationale
doelen van de transities naar een circulaire economie, een klimaatadaptieve
inrichting van de leefomgeving en duurzame mobiliteit te versterken door
verbinding met internationale activiteiten.
– Het onderhouden van een netwerk met lidstaten, EU-instellingen en
mondiale organisaties, denktanks en non-gouvernementele organi­
saties. Dit netwerk is cruciaal om tijdig (nieuwe) internationale ontwik­
kelingen te signaleren die van invloed (kunnen) zijn op de IenW-terreinen
en het ontwikkelen van een visie en strategie voor de internationale
beleidsinzet.
– Voor ondersteuning van beleidsontwikkeling neemt IenW deel aan
diverse bilaterale en multilaterale overleggen (formeel en informeel)
gericht op de totstandkoming van coalities met gelijkgezinde landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

107

–

–

Gerichte financiële ondersteuning van het werk van (inter)nationale
organisaties die zich inzetten voor de bevordering van internationale
samenwerking en overdracht/uitwisseling van kennis.
Ten slotte zet IenW samen met andere deelnemende staten en actoren
in op het bevorderen van concrete internationale samenwerking en
activiteiten in internationale multi-stakeholderpartnerschappen

(Doen) Uitvoeren
IenW heeft een deel van de beleidsuitvoering uitbesteed aan het Rijksin­
stituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO). De opdrachtverlening en de bijbehorende
budgetten aan het RIVM en de RVO worden binnen IenW op dit artikel
verantwoord en centraal gecoördineerd. Doel hiervan is het verbeteren van
overzicht op en flexibiliteit binnen de totale opdracht, kwaliteitsverbetering
van het hele opdrachtproces (goed opdrachtgeverschap) en terugdringen
van de administratieve lasten.
Indicatoren en Kengetallen
De IenW-ambities kunnen door de hoge mate van verwevenheid met de
internationale arena alleen maar effectief worden gerealiseerd in interna­
tionaal verband. Dit is niet alleen afhankelijk van de Nederlandse inzet, maar
ook van de inbreng van partners en andere partijen. Het opnemen van
kwantitatieve meetbare indicatoren gerelateerd aan het te realiseren doel is
in dit verband zelden relevant of toepasselijk. Waar mogelijk zijn deze
opgenomen bij de diverse beleidsartikelen.
C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het terrein van internationaal beleid worden
beschreven in de beleidsagenda. De internationale taken van IenW zijn bij
verschillende dienstonderdelen belegd en worden op diverse beleidsarti­
kelen gepresenteerd en verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

108

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 55 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.19 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

69.771

68.865

46.119

48.474

47.296

47.074

46.644

Uitgaven

68.125

73.379

46.411

47.616

46.238

46.016

45.586

47.616

46.238

46.016

45.586

Waarvan juridisch verplicht

98%

2 Internationaal beleid coördinatie en
samenwerking

68.125

73.379

46.411

Opdrachten

9.009

11.445

2.250

6.150

6.650

7.127

7.186

Uitvoering HGIS

2.543

2.613

1.083

2.200

2.200

2.200

2.200

Uitvoering niet-HGIS

6.357

5.724

860

882

882

882

886

Overige opdrachten

109

3.108

307

3.068

3.568

4.045

4.100

Subsidies

465

1.643

1.622

1.622

247

247

248

Interreg

435

1.620

1.622

1.622

247

247

248

Overige subsidies

30

23

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

50.865

55.811

38.370

36.000

35.997

35.998

36.008

Waarvan bijdrage aan RIVM

39.394

41.778

30.456

28.084

28.081

28.082

28.092

Waarvan bijdrage aan RVO

11.145

13.632

7.516

7.518

7.518

7.518

7.518

Waarvan bijdrage aan RWS

326

401

398

398

398

398

398

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

5.136

3.730

4.169

3.844

3.344

2.644

2.144

Waarvan bijdragen HGIS

3.797

3.730

3.969

3.644

3.144

2.644

2.144

Waarvan bijdragen niet-HGIS

1.339

0

200

200

200

0

0

Bekostiging

2.650

750

0

0

0

0

0

Ontvangsten

2.811

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit
2 Internationaal beleid, coördinatie en samenwerking
De financiering van de in voorgaande jaren aangegane verplichtingen in
het kader van de uitvoering van de opdrachten aan de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) en RIVM zijn juridisch verplicht. Deze
bijdragen hebben een structureel karakter. Ook de bijdrage aan de exploi­
tatiekosten van het Ozon Monitoring Instrument (OMI) voor de meting van
luchtkwaliteit en klimaatvariabelen is juridisch verplicht. Dit geldt tevens
voor de exploitatiekosten van het Galileo Reference Center (GRC). De
bijdrage aan internationale organisaties is grotendeels juridisch verplicht.
Het betreft hier uitgaven op grond van internationale verdragen of andere
internationale afspraken. Deels zijn deze structureel van aard.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
opdrachten die worden verstrekt voor wetenschappelijk (inter)nationaal
onderzoek, onderzoekprogramma’s en toekenningen aan (inter)nationale
organisaties die een bijdrage leveren aan de internationale beleidsdoelstel­
lingen op het gebied van milieu- en ruimtevaartbeleid.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
2 Internationaal beleid, coördinatie en samenwerking
Opdrachten
Het ministerie van IenW draagt op het gebied van ruimtevaart bij aan de
exploitatiekosten van het satellietinstrument OMI en het Galileo Reference
Center (GRC). Voor het benutten van de innovatiecapaciteit van data

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

109

afkomstig van satellietinstrumenten is een pilotprogramma opgezet samen
met het Netherlands Space Office (NSO) waarin onderzoeksvragen worden
uitgewerkt en pilotprojecten worden uitgevoerd.
Binnen de beleidsverantwoordelijkheid voor de Europese programma’s
voor satellietnavigatie (Galileo en EGNOS) wordt samengewerkt met
kennis- en uitvoeringsorganisaties aan de ontwikkeling van de Europese
infrastructuur en op het toekomstige beheer van de overheidsdienst van
Galileo. IenW maakt ook gebruik van ondersteuning van NSO en NLR ter
ondersteuning van deze beleidsverantwoordelijkheid. Hiernaast zijn
middelen gereserveerd voor de realisatie van een Galileo Sensor Station op
Bonaire ten behoeve van het wereldwijde satellietnavigatiesysteem Galileo.
Voorts is een opdracht voorzien voor de inventarisatie van kwetsbaarheden
en risico’s bij een mogelijke uitval van satellietdata voor de samenleving.
Ook worden de middelen aangewend voor activiteiten in het kader van
internationale diplomatie, waaronder het uitvoeren van missies voor het
bedrijfsleven en het ondersteunen en faciliteren van delegaties en interna­
tionale bijeenkomsten.
Subsidies
Interreg
Interreg VI is een Europese subsidieregeling waarin partijen uit meerdere
landen samenwerken op het terrein van energietransitie, circulaire
economie, klimaatadaptatie en regionale gebiedsontwikkeling. Met de
beschikbare middelen wordt de Nederlandse bijdrage voor de kosten van
de internationale uitvoering en de uitvoering in Nederland gefinancierd.
Hiermee wordt de deelname van Nederlandse organisaties aan de transna­
tionale en interregionale programma’s van Interreg bevorderd. Via de
projectstimuleringsregeling Interreg VI worden subsidies verstrekt in de
voorbereiding en indiening van Interreg-projectvoorstellen. Het gaat hierbij
om de nieuwe programmaperiode 2021-2027. Daarnaast zijn er middelen
gereserveerd ter afronding van Interreg V (programmaperiode 2014- 2020).
De laatste projecten binnen dit programma worden uiterlijk in 2023
afgerond.
Bijdrage aan agentschappen
RIVM
IenW heeft een deel van de beleidsuitvoering uitbesteed aan het Rijksin­
stituut voor Volksgezondheid en Milieu (uitvoering van wettelijke taken en
beleid onderbouwend onderzoek). De opdrachtverlening en de bijbeho­
rende budgetten aan het RIVM worden binnen IenW op één plaats
verantwoord en centraal gecoördineerd. Het RIVM voert als kennisinstituut
op het gebied van milieuproblematiek beleidsvoorbereidend en -onder­
bouwend onderzoek uit. Daarnaast ondersteunt het RIVM het milieubeleid
bij een groot aantal (vaak wettelijk vastgelegde) reguliere taken, zoals
monitoring- en rapportageverplichtingen en stoffenbeoordelingen.
RVO
IenW heeft een deel van de beleidsuitvoering uitbesteed aan de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (uitvoering van subsidieregelingen en ander
beleidsondersteunende werkzaamheden). De opdrachtverlening en de
bijbehorende budgetten aan de RVO worden binnen IenW op één plaats
verantwoord en centraal gecoördineerd. Dit betreft uitvoering van subsi­
dieregelingen en –programma’s en beleidsondersteunende werkzaam­
heden (zoals beleidsadviezen) door de RVO.
RWS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

110

Dit betreft de bijdrage voor capaciteitsinzet in het kader van de uitvoering
van de Antarcticaregelgeving en ondersteunende activiteiten in het kader
van het internationale beleid van IenW.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het ministerie van IenW kent op grond van internationale verdragen of
andere internationale afspraken financiële bijdragen toe aan
(inter)nationale organisaties. Dat is nodig om de kosten te dekken van de
doorlopende ontwikkeling van het desbetreffende verdrag of de
organisatie. In onderstaande tabel zijn de (verwachte) bijdragen en contri­
buties vanuit dit artikel voor 2022 vermeld.
Tabel 56 Bijdragen (inter)nationale organisaties (bedragen x € 1.000)
United Nations Environment Programme (UNEP)

615

VNECE CLRTAP-verdrag (grensoverschrijdende luchtverontreiniging)

77

VNECE CLRTAP Coordination Centre for Effects

78

VNECE PRTR-verdrag (emissieregisters)

20

Verdrag van Rotterdam (melding vooraf export chemicaliën)

46

Verdrag van Stockholm (persistente organische stoffen)

75

Verdrag van Bazel (overbrenging gevaarlijk afval)

70

OESO Programme on Chemical Accidents (voorkomen en bestrijden van gevolgen van chemische ongelukken)

35

Cartagenaprotocol (verdrag over veiligheid van grensoverschrijdend vervoer van levende ggo's)

45

VNECE Aarhus-verdrag (toegang tot informatie, besluitvorming en rechter)

50

VNECE Helsinki-verdrag (bescherming tegen industriële ongevallen)

30

Verdrag van Minamata (Uitfasering kwik)

50

China Council (adviesraad voor duurzame ontwikkeling)

100

Control of Chemicals (OESO) (veiligheid van chemische producten)

20

International Transport Forum (ontwikkelingen op vervoersgebied)

170

International Resource Panel (informatie over gebruik natuurlijke hulpbronnen)

100

Urban mobility (export van fietsinfrastructuur)

125

Totaal

1.706

Hiernaast worden de middelen ingezet voor het verstrekken van incidentele
en vrijwillige bijdragen aan (inter)nationale organisaties voor activiteiten
die het internationaal milieubeleid van het ministerie van IenW onder­
steunen.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is een
bedrag opgenomen van € 0,6 miljoen aan verplichtingen voor de jaren 2022,
2023 en 2024. Het betreft een bijdrage aan het World Recources Institute
(WRI) ter ondersteuning van het secretariaat van het Platform for Accele­
rating the Circular Economy (PACE). Deze begrotingsvermelding vormt de
wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening(en) als
bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuurs­
recht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

111

3.8 Artikel 20 Lucht en Geluid
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen van een solide en gezonde leefomgeving door de luchtkwa­
liteit te verbeteren en door geluidhinder te voorkomen of te beperken.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Regisseren
Om een solide en gezonde leefomgeving te realiseren op het gebied van
luchtkwaliteit en geluid, regisseert de Minister van IenW de inhoudelijke lijn
voor de nationale inbreng in de ontwikkeling van het Europese luchtkwali­
teits- en geluidbeleid. Meer specifiek is de Minister van IenW verantwoor­
delijk voor:
– de coördinatie van de Nederlandse inzet in internationaal kader bij de
vaststelling van grenswaarden en plafonds voor emissies van luchtver­
ontreinigende stoffen, de vertaling daarvan naar Nederlandse wet- en
regelgeving en (zo nodig) de verdeling van doelstellingen over sectoren
en milieuthema’s. De doelen, grenswaarden en plafonds hebben
betrekking op verbetering van de luchtkwaliteit en op bronbeleid voor
geluid- en industriële emissies.
– de ondersteuning van gemeenten en provincies bij het toezicht op de
naleving van algemene regels en bij de vergunningverlening ter vermin­
dering van luchtemissies bij de industrie en bij een juiste toepassing van
de geluidregelgeving.
– de implementatie van de geluidregelgeving (wet SWUNG17) waarmee
een optimale gezondheidsbescherming van burgers en flexibiliteit voor
de beheerders van rijkswegen en hoofdspoorwegen wordt beoogd.
SWUNG-2, fase 2 van de herziening van de geluidwetgeving, zal de
aanpak van geluidhinder op gemeentelijk en provinciaal niveau
versterken. Deze nieuwe geluidregels zijn ondergebracht in de
Omgevingswet die in 2022 in werking treedt. Lagere overheden worden
ondersteund bij de uitvoering van de geluidregels.
Stimuleren
Om de milieudoelen op het gebied van luchtkwaliteit en geluid te behalen,
is het belangrijk deze op een proactieve wijze met maatschappelijke partners
te delen. Daarom stimuleert de Minister van IenW:
– het aangaan en organiseren van allianties met en tussen bedrijven,
branches, overheden en kennisorganisaties om het Nationaal Samen­
werkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL), het Schone Lucht Akkoord
(SLA) en SWUNG (geluid) tot een succesvolle uitvoering te brengen;
– een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om zo te komen tot
een vermindering van gezondheidsrisico’s door luchtverontreiniging, via
het Schone Lucht Akkoord. Hiermee werkt het kabinet – conform het
advies van de Gezondheidsraad – toe naar de advieswaarden van de
Wereldgezondheidsorganisatie in 2030.
– medeoverheden tot uitvoering van maatregelpakketten in het NSL en
het Schone Lucht Akkoord om daarmee de Europese normen voor lucht­
kwaliteit te halen en toe te werken naar de bovengenoemde advies­
waarden.

17

SWUNG: Samen Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

112

Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).
Indicatoren en Kengetallen
Jaarlijks ontvangt de Tweede Kamer een monitoringsrapportage over de
voortgang van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(NSL). De monitoring dient om de voortgang van de uitvoering van het NSL
te volgen en biedt een basis om het programma waar nodig bij te sturen.
De monitoring betreft de ontwikkeling van de luchtkwaliteit en de uitvoering
van projecten en maatregelen. De elfde rapportage is op 21 december 2020
aan de Kamer verzonden (Kamerstukken II 2020–2021 30 175, nr. 355).
Tabel 57 Overzichtstabel sanering verkeerslawaai
Sanering Wet Geluidhinder

Aantal woningen

Lokale infrastructuur

A-lijst

Overig

Totaal

Totaal

77.355

335.800

413.155

Uitgevoerd 1980–1990 (schatting)
Uitgevoerd 1990–2020

63.714

planning 2021
Restant per einde 2021
verwacht 2022
Gepland restant per einde 2022

Sanering Wet Geluidhinder
Rijksinfrastructuur

40.000

40.000

91.093

154.807

200

2.500

2.700

13.441

202.207

215.648

200

2.500

2.700

13.241

199.707

212.948

Aantal woningen
Rijkswegen Spoorwegen

Totaal

Opgave cf Bijlage 5 Bgm

775

5.330

6.105

gereed t/m 2020

680

3.550

4.230

625

625

95

1.155

1.250

verwacht 2022

0

250

250

Gepland restant per einde 2022

95

905

1.000

planning 2021
Restant einde 2021

Bron: Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV)
Toelichting
De eerste tabel betreft de sanering vanwege gemeentelijke en provinciale
wegen, zoals die door gemeenten wordt uitgevoerd onder regime van de
Wet geluidhinder. De A-lijst betreft hierin woningen met de hoogste geluids­
belastingen. In 2020 zijn de laatste projecten gestart die de komende jaren
worden uitgevoerd. Als in 2022 ook de sanering onder regime van de
Omgevingswet start, zullen naar verwachting de eerste woningen als
gesaneerd worden aangemeld. Daar is op dit moment echter nog geen
inschatting van te maken, zodat voor dit prestatiecijfer nog geen melding
wordt gemaakt.
De tweede tabel heeft betrekking op de sanering rijksinfrastructuur zoals die
op grond van overgangsrecht (Bijlage 5 bij het Besluit geluidhinder milieu­
beheer) nog onder regime van de Wet geluidhinder wordt afgerond en die
wordt bekostigd vanuit het Mobiliteitsfonds. Deze sanering kent een ander
normenkader dan de sanering vanwege rijksinfrastructuur die momenteel
door RWS en ProRail wordt uitgevoerd onder de Wet milieubeheer. Deze
sanering is opgenomen onder beleidsartikel 14. Voor de resterende 95
woningen langs Rijkswegen is nu gepland dat deze in 2023 worden
gesaneerd. Voor het grootste deel van de 1780 nog te saneren woningen
vanwege Spoorwegen is gepland dat deze na 2022 worden gesaneerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

113

Kengetal: Emissies luchtverontreinigende stoffen in kton/jr.
Elk jaar worden nieuwe inzichten door de Emissie Registratie verwerkt in
de cijfers. Dat kan betekenen dat ook cijfers voor gerealiseerde jaren nog
enigszins worden aangepast. Zie ook de toelichting.
Tabel 58 Kengetal: Emissies luchtverontreinigende stoffen1,2
Emissies
kton/jr

NEC-Richtlijn

Realisatie Herziene NEC-richtlijn

Raming op basis van
Herziene NEC-richtlijn
voorgenomen beleid

Raming op basis van
voorgenomen beleid

2010-2019

2019

2020 ‒ 2029

2020

2030 en verder

2030

SO2

50

23

48

26 [22 ‒ 28]

32

25 [17 ‒ 28]

NOx

260

230

205

191 [180 ‒ 198]

145

132 [117 ‒ 151]

NMVOS

185

238

182

150 [146 ‒ 154]

169

147 [138 ‒ 157]

NH3

128

123

134

126 [122 ‒ 130]

122

120 [110 ‒ 123]

PM2,5

‒

15

15

12, 3 [11,7 ‒ 12,9]

13,1

10,8 [10,2 ‒ 11,7]

1 De cijfers voor de gerealiseerde jaren zijn afkomstig van de Emissieregistratie (National Emission Ceilings (NEC) - Emissieregistratie), en daarmee in lijn met de NECdefinities die gelden voor realisatiejaren t/m 2019. De cijfers voor de 2020 en 2030 plafonds, en de 2020 en 2030 raming zijn afkomstig uit de KEV2020 (Emissieramingen
luchtverontreinigende stoffen (pbl.nl), en daarmee in lijn met de NEC­definities voor prognoses.
2 Deemissietotalen voor NOx en NMVOS (vluchtige organische stoffen, exclusief methaan) zijn conformde Richtlijn 2016/2284 exclusief de emissiesuit de agrarische bronnen
mestbewerking en landbouwgronden

Toelichting
Voor de periode tot en met 2019 werkt de NEC-richtlijn met nationale
emissieplafonds voor zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx), vluchtige
koolwaterstoffen exclusief methaan (NMVOS) en ammoniak (NH3). Voor fijn
stof (PM2,5) geldt tot 2020 geen emissieplafond. Uit de tabel blijkt dat met
uitzondering van NMVOS de uitstoot in 2019 onder de overeenkomstige
emissieplafonds lag. Toch is er ook in het geval van NMVOS geen sprake
van overschrijding van de norm, omdat in het uitstootcijfer ook bronnen zijn
meegerekend die in het verleden - bij het vaststellen van de NEC-richtlijn in
1999 -niet bekend waren. Het gaat met name om de emissiebronnen
¨kuilvoer´ en ¨mestverwerking¨ plus nog een aantal kleinere bronnen, die in
totaal 54 kton emitteerden. De NEC-richtlijn voorziet erin dat deze
hoeveelheid met toestemming van de Commissie van de totale uitstoot
mag worden afgetrokken voordat deze wordt vergeleken met het nationale
emissieplafond.
In december 2016 zijn de nieuwe doelstellingen voor luchtverontreinigende
stoffen vastgelegd in een herziening van de NEC-richtlijn (EU) 2016/2284).
In de tabel zijn de reductiepercentages uit de richtlijn omgerekend naar
vrachten in 2020 en 2030, waarbij de emissietotalen van het basisjaar 2005
zijn bepaald conform de NEC­definities die gelden voor de herziene richtlijn.
Zowel de nieuwe doelstellingen als de ramingen voor 2020 en 2030 zijn
overgenomen uit de Emissieramingen Luchtverontreinigende stoffen, dat
in april 2020 is uitgebracht door het PBL. Dit geldt ook voor de emissiecijfers
voor 2020, want de officiële emissiecijfers worden in februari 2022 gepubli­
ceerd. De getallen tussen de haakjes geven de bandbreedte aan. Uit de tabel
blijkt dat de Nederlandse uitstoot van de vijf NEC-stoffen voor alle jaren
vanaf 2020 op basis van de huidige inzichten beneden de nationale emissie­
plafonds zal liggen. Hierop is een kleine uitzondering: in 2030 ligt voor NH3
de raming met voorgenomen beleid in het slechtste geval 1 kiloton boven
het doel. Als gevolg van de Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering zullen
de ammoniakemissies richting 2030 verder dalen. Dit alles bevestigt het
beeld dat Nederland tot en met 2030 blijft voldoen aan de emissiereductie­
verplichtingen van de NEC-richtlijn. Dit laat onverlet dat het kabinet volop
blijft inzetten op een verdere emissiereductie om gezondheidsschade en
de aantasting van de natuur verder terug te dringen. Een belangrijk
instrument hierbij is het Schone Lucht Akkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

114

C. Beleidswijzigingen
Het doel van het NSL is te voldoen aan de Europese grenswaarden voor
fijnstof en stikstofdioxide en loopt tot de invoering van de Omgevingswet.
Momenteel resteren in enkele gebieden met intensieve veehouderij
(fijnstof) en in een binnenstedelijk gebied (stikstofdioxide) nog overschrij­
dingen, waaraan wordt gewerkt. De EU-normen zijn maximale toegestane
waarden. Ook waar aan de normen wordt voldaan, is verdere verbetering
van de luchtkwaliteit van belang om gezondheidswinst te realiseren.
Daarom werkt het kabinet samen met medeoverheden aan de uitvoering
van het Schone Lucht Akkoord aan de hand van de uitvoeringsagenda
2021-2023. Het Schone Lucht Akkoord is gericht op een permanente
verbetering van de luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor iedereen in
Nederland te realiseren. Hiermee werkt het kabinet – conform het advies
van de Gezondheidsraad (Bijlage bij Kamerstukken II 2017-2018
30 175, nr. 292) – toe naar de advieswaarden van de Wereldgezondheidsor­
ganisatie in 2030. Het Rijk stelt evenals in 2021 ook in 2022 financiële
middelen beschikbaar om decentrale overheden te ondersteunen bij de
uitvoering van maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord. Het Ministerie
van IenW heeft in totaal € 50 miljoen op het Mobiliteitsfonds (artikel 20.03)
gereserveerd voor de uitvoering van het Schone Lucht Akkoord voor de
periode 2020-2023.
De Eerste Kamer heeft op 18 februari 2020 ingestemd met de aanvullingswet
geluid waarmee geluidregels ondergebracht worden in de Omgevingswet.
De verdere uitwerking in onderliggende regelgeving heeft plaatsgevonden,
waarna het nieuwe stelsel in juli 2022 in werking zal gaan treden.
Voorafgaand aan de besluitvorming over de aanvullingswet in de Eerste
Kamer heeft intensieve afstemming met de koepels plaatsgevonden, gericht
op beperking van de uitvoeringslasten van de toekomstige geluidregels.
De afspraken die hierbij gemaakt zijn worden verwerkt in de definitieve
teksten van het aanvullingsbesluit en de aanvullingsregeling geluid. Waar
het geluidsanering betreft, is het van belang dat de saneringsoperatie
verder wordt afgerond. Ook wordt de operatie onder de Omgevingswet
gewijzigd waarbij verbreding plaatsvindt naar situaties met hoge geluidbe­
lastingen die onder de Wet geluidhinder zijn ontstaan en wordt de efficiëntie
van de uitvoering vergroot. Tot slot zijn met betrekking tot het bezien van
mogelijkheden van het versterken van geluidbeleid op basis van het advies
van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) (Motie Schonis: Kamerstuk
35 000 A, nr. 60) verdere beleidswijzigingen verkend (Kamerstukken II
2019-2020, 29 383, nr. 343). De inzet is om dit de komende jaren te vertalen
in concrete maatregelen en in specifieke wijzigingen van de regelgeving.
Qua regelgeving gaat het om de doorvertaling in de geluidregels van de
nieuwe inzichten ten aanzien van het verband tussen de blootstelling aan
geluid en de kans op effecten zoals ernstige hinder en slaapverstoring bij
bepaalde blootstelling aan geluid (dosis-effect relaties).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

115

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 59 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 20 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

31.647

36.451

25.492

30.514

31.177

38.198

38.342

Uitgaven

34.056

31.962

28.188

30.514

31.177

38.198

38.342

Waarvan juridisch verplicht

99%

1 Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder

34.056

31.962

28.188

30.514

31.177

38.198

38.342

Opdrachten

4.799

7.747

3.324

3.483

3.483

3.493

3.501

Waarvan uitvoering geluid- en luchtsanering

4.514

7.136

3.324

3.483

3.483

3.493

3.501

Overige opdrachten

285

611

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

2.111

2.501

1.646

1.657

1.657

1.647

1.647

Waarvan bijdrage aan KNMI

0

10

10

10

10

0

0

Waarvan bijdrage aan RWS

2.111

2.491

1.636

1.647

1.647

1.647

1.647

Bijdrage aan medeoverheden

26.794

21.258

22.757

24.911

25.574

32.595

32.730

0

5.000

0

0

0

0

0

26.794

16.258

22.757

24.911

25.574

32.595

32.730

Bekostiging

352

456

461

463

463

463

464

Ontvangsten

1.891

1.000

0

0

0

0

0

Programma NSL en SLA
Uitvoering geluidsanering

Budgetflexibiliteit
1 Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder
De bijdragen aan medeoverheden in het kader van de wettelijke taken
inzake de sanering van het wegverkeerslawaai zijn juridisch verplicht. Van
het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht door lopende
opdrachten inzake de uitvoering van de subsidieregeling sanering verkeers­
lawaai.
De middelen op het financieel instrument bekostiging zijn eveneens
juridisch verplicht en worden aangewend voor (onderzoeks-)opdrachten
aan TNO op de beleidsterreinen lucht en geluid.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
(onderzoeks)opdrachten op bovengenoemde beleidsterreinen.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Gezonde lucht en tegengaan geluidhinder
Opdrachten
Het Ministerie van IenW verstrekt uitvoerings- en onderzoeksopdrachten in
het kader van geluidhinder en luchtkwaliteit. Ten aanzien van het beleids­
terrein geluidhinder gaat het met name om de opdrachtverlening aan het
Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV), dat namens het Ministerie van IenW
zorg draagt voor de uitvoering van de geluidsanering voor gemeentelijke
en provinciale infrastructuur.
Ten aanzien van het beleidsterrein Luchtkwaliteit gaat het met name om
een opdracht aan de Nederlands Normalisatie Instituut (NNI) voor de
normontwikkelingen inzake emissiemetingen, geurmetingen, werkplek- en
buitenluchtmetingen en sensoren luchtkwaliteit.
Bijdrage aan agentschappen
RWS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

116

Dit betreft de bijdrage aan RWS voor de capaciteitsinzet in het kader van
de uitvoering van diverse werkzaamheden ten behoeve van het programma
lucht en geluid. Het gaat hierbij onder meer om de algemene ondersteuning
en het voeren van het secretariaat, de monitoring van de voortgang en
doelbereik in het kader van de uitvoering van het Schone Lucht Akkoord en
vraagstukken in relatie tot het programma geluid.
Bijdrage aan medeoverheden
Hierbij gaat het om de bijdragen aan provincies en gemeenten voor het
uitvoeren van saneringsmaatregelen met betrekking tot geluidhinder door
het verkeer. Dit in het kader van de subsidieregeling Sanering Verkeers­
lawaai.
Bekostiging
Jaarlijks bekostigt het Ministerie van IenW een deel van het milieuonder­
zoeksprogramma van TNO.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is een
bedrag van € 0,365 miljoen aan subsidieverplichtingen voor het jaar 2022
opgenomen. Dit bedrag heeft betrekking op de verlening van een subsidie
voor het Milieuonderzoeksprogramma aan TNO. Deze begrotingsver­
melding vormt de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidiever­
lening(en) als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene
Wet Bestuursrecht.
Over de invulling van dit programma worden afspraken gemaakt met TNO,
mede om te borgen dat het onderzoek en de resultaten dienstbaar zijn aan
de beleidsontwikkeling en -onderbouwing door IenW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

117

3.9 Artikel 21 Duurzaamheid
A. Algemene doelstelling
Bevorderen van de circulaire economie met als doel het behouden van
natuurlijke hulpbronnen, het verbeteren van de leveringszekerheid van
grondstoffen, het verminderen van milieudruk en emissies en het
versterken van de Nederlandse economie. Daarmee levert de circulaire
economie een belangrijke bijdrage aan het klimaatbeleid.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Regisseren
De transitie naar een circulaire economie maakt een groot onderdeel uit van
de duurzaamheidsvraagstukken waar we voor staan. Duurzaamheid moet
expliciet onderdeel uit gaan maken van afwegingen en besluiten van
organisaties en individuen in Nederland. Om dit te bereiken worden belem­
meringen weggenomen, instrumenten en standaarden ontwikkeld en
samenwerkingsverbanden georganiseerd met (mede)overheden,
bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke partners. De Minister van
IenW is hierbij verantwoordelijk voor:
– De coördinatie van de transitie naar een circulaire economie die
wezenlijk bijdraagt aan het verminderen van de milieudruk en het halen
van de klimaatdoelstelling, het verbeteren van de leveringszekerheid en
het versterken van het verdienvermogen van de Nederlandse economie
en het vitaal houden van ons natuurlijk kapitaal.
– Het borgen van verduurzaming via wetgeving op nationaal, op EU- en
internationaal niveau, bijvoorbeeld om de markt voor secundaire grond­
stoffen te vergroten, slim ontwerp van producten te stimuleren, het
marktaandeel van circulaire producten te verhogen, ongewenste
emissies te voorkomen en de kwaliteit van de leefomgeving te
verbeteren;
– Het verder realiseren van hoogwaardige afvalverwerking met behulp
van de minimumstandaarden in het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP);
– Het coördineren en beïnvloeden van beleid in Europees en in mondiaal
verband om het internationale level playing field voor duurzaamheid te
versterken;
– Het toepassen van slimme marktprikkels door het beprijzen van milieu­
schade;
– Het faciliteren van circulair inkopen door overheden en invulling geven
aan het interdepartementale plan van aanpak Maatschappelijk
Verantwoord Inkopen overheden 2021-2025.
Stimuleren
Zowel producenten als consumenten moeten concrete stappen kunnen
zetten naar een meer circulaire economie. Om dit te bereiken steunt IenW
duurzame initiatieven in de samenleving. Daarom stimuleert de Minister in
samenwerking met andere ministers:
– De verduurzaming van productketens waarbij bedrijven worden
aangespoord om efficiënter om te gaan met grondstoffen, kringlopen
verder te sluiten en meer waarde uit afval te halen. Hiertoe worden
partijen gefaciliteerd via bijvoorbeeld de Transitieagenda’s, aanpassing
van regelgeving, Green Deals, subsidieregelingen en ketenprojecten;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

118

–

–

–

–

Samenwerking tussen organisaties onderling om circulaire ketens te
sluiten en begrippen als ‘duurzaam consumeren’ en ‘maatschappelijk
verantwoord ondernemen’ concreet en hanteerbaar te maken voor
(kleine) bedrijven en burgers bijvoorbeeld via het Versnellingshuis voor
bedrijven en Milieu Centraal voor consumenten;
De ontwikkeling van de benodigde kennis en innovaties vanuit de
Kennis- en Innovatieagenda Circulaire Economie gericht op de reductie
van gebruik aan primaire abiotische grondstoffen en een volledige
circulaire economie in 2050. De focus ligt op ontwerp voor circulariteit,
circulaire grondstoffen en processen, en vertrouwen, gedrag en
acceptatie om zo alle actoren mee te krijgen in de transitie naar een
circulaire economie;
Investeringen in productietechnieken met minder milieudruk. Bijvoor­
beeld door het stimuleren van de aanschaf van milieuvriendelijke
producten of bedrijfsmiddelen door middel van financiële stimulering
(MIA/VAMIL en DEI+) en het fiscaal stimuleren van groene financiering
via de Regeling groenprojecten;
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) door het Rijk en het
verantwoord inkopen bij decentrale overheden, met speciale aandacht
voor klimaatneutraal en circulair inkopen, zoals uitgewerkt in het door
IenW gecoördineerde interdepartementale actieplan MVI 2021-2025.

Indicatoren en Kengetallen
Monitoring is erop gericht om te zien of met de huidige beleidsinzet het doel
van een circulaire economie in 2050 kan worden gehaald, om tijdig bij te
kunnen sturen en te bepalen waar intensivering van inzet nodig is. Daarvoor
is een coherent en integraal beeld nodig van de stand van zaken van de
transitie naar een circulaire economie. Het Planbureau voor de Leefom­
geving (PBL) heeft daarom in samenwerking met verschillende kennisin­
stellingen een monitoringprogramma ontwikkeld. Eén keer in de twee jaar
levert PBL een Integrale Circulaire Economie rapportage (ICER) op. De ICER
geeft duiding over de koers en stand van de transitie en is daarmee een van
de bouwstenen voor verdere beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering.
Het andere jaar levert PBL een voortgangsrapportage. Op 21 januari 2021 is
de eerste Integrale Circulaire Economie Rapportage gepubliceerd en
aangeboden aan de Kamer (Kamerstukken II 2020-2021 32 852, nr. 138). In
2022 publiceert het PBL een voortgangsrapportage.
Er wordt daarnaast jaarlijks gerapporteerd over de stand van zaken met
betrekking tot de duurzame ontwikkeling in Nederland. In het voorjaar van
2021 zijn de meest actuele rapporten (Monitor Brede Welvaart en SDG's
2021 en de Vijfde Nationale SDG rapportage ‘Nederland Ontwikkelt
Duurzaam’) met een begeleidende brief naar de Kamer gestuurd (Kamer­
stukken II 2020-2021 26485, nr. 370).
Het terugdringen van de hoeveelheid afval is afhankelijk van veel factoren.
De beoogde reductie moet bereikt worden door inzet in de gehele keten,
door van de ontwerp- tot aan de afvalfase te werken aan preventie,
hergebruik en recycling. In de onderstaande figuur is de vergelijking tussen
de ontwikkeling van het totaal aan afval en die van het Bruto Binnenlands
Product (BBP) weergegeven. Het verschil tussen beide lijnen is een indicator
voor de bereikte reductie. In deze figuur is de hoeveelheid afval in 2010
het startpunt. Bij de lijn voor het BBP is uitgegaan van de jaarlijkse
procentuele veranderingen van het BBP gekoppeld aan de startsituatie. Als
de afvalproductie was toegenomen met de groei in het BBP, dan was de
(fictieve) hoeveelheid afval in 2018 bijna 80 miljoen ton. De werkelijke
hoeveelheid afval is ongeveer 60 miljoen ton.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

119

Figuur 6 Werkelijk afvalaanbod (in Kton) en afvalaanbod indien het de ontwikkeling van het BBP zou hebben
gevolgd
70.000

67.500

65.000

62.500

60.000

57.500
2010

2011

2012

Werkelijke afvalhoeveelheid

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Afvalhoeveelheid indien na 2010 meegegroeid met BBP

C. Beleidswijzigingen
Op 11 maart 2020 heeft de Europese Commissie het nieuwe actieplan voor
de circulaire economie gepresenteerd, zoals reeds aangekondigd in de
Green Deal. Het actieplan bevat een aankondiging van de Europese
Commissie voor wetgeving en beleidsinitiatieven, waarvan een groot aantal
voorstellen in 2021 gepresenteerd is. In 2022 worden de inter-institutionele
besprekingen van deze voorstellen voortgezet. Ook wordt in 2022 naar
verwachting onder meer een voorstel voor de herziening van de richtlijn
betreffende autowrakken gepresenteerd. Deze wetgeving en beleidsinitia­
tieven sluiten grotendeels aan bij het beleid dat het kabinet reeds voert ten
aanzien van een circulaire economie en worden daarmee door Nederland
gesteund.
Het Rijksbrede programma Circulaire Economie geeft richting aan alle
inspanningen die IenW, de andere betrokken departementen, medeover­
heden en maatschappelijke partners doen om de transitie naar een
circulaire economie te versnellen. Op 25 september 2020 is de eerste actua­
lisatie van het Uitvoeringsprogramma Circulaire economie 2020-2023 aan
de Kamer aangeboden (Kamerstukken II 2020-2021 32 852, nr. 130). In dit
programma staan de activiteiten gepresenteerd die binnen de vijf transitie­
agenda’s en binnen de dwarsdoorsnijdende thema’s worden opgepakt. De
circulariteitsdoelen en effecten voor 2030 en 2050 worden naar verwachting
geconcretiseerd. Het doel is om beleidsinstrumenten vanaf 2022 gerichter
in te zetten en de verantwoordelijkheid voor het behalen van (tussen)doelen
transparant te beleggen.
Met het beleidsprogramma circulair textiel dat op 14 april 2020 naar de
Tweede Kamer is gestuurd is meerjarig beleid aangekondigd om de textiel­
keten sluitend te maken (Kamerstukken II 2019-2020 32 852, nr. 116). In het
programma worden doelen gesteld om toe te werken naar een halvering
van de ecologische voetafdruk van de textielsector, meer toepassing van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

120

recyclaat in nieuwe kleding en meer hergebruik en recycling. In het voorjaar
van 2021 is een voorstel voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
voor textiel gedaan; de desbetreffende regelgeving wordt in 2022
opgesteld. De Tweede Kamer ontvangt in het voorjaar van 2022 de tweede
voortgangsrapportage.
Nederland wil de aanwezigheid van kleine plastic flesjes en blikjes in
zwerfafval voorkomen. Daarom is besloten om in navolging van de kleine
plastic flesjes per 31 december 2022 ook statiegeld in te voeren voor blikjes
(Kamerstukken II 2020-2021 28 694, nr. 143). De daartoe benodigde wijziging
van het Besluit beheer verpakkingen is reeds voltooid. Voor recycling en
hergebruik van verpakkingen worden de doelstellingen in 2022 verder
aangescherpt conform het afgesproken tijdspad (Kamerstukken II
2020-2021 28694, nr. 136). Hiermee wordt een verdere stap gezet naar een
circulaire verpakkingsketen.
Ter implementatie van de Single Use Plastics Richtlijn (SUP-richtlijn) is op
1 juli 2021 het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik in werking
getreden. In dit kader wordt de procedure voor de vaststelling van een
Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid voor een aantal wegwerp­
plastics in 2022 voltooid zodat deze in januari 2023 in werking kan treden.
In 2020 heeft het kabinet conform de aankondiging in het Klimaatakkoord
en het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie de hoofdlijnen van het
duurzaamheidskader voor biomassa vastgesteld. Overeenkomstig de acties
uit de uitvoeringsagenda biogrondstoffen vindt in 2022 de verdere imple­
mentatie van het duurzaamheidskader plaats.
Een belangrijk instrument om de doelstellingen ten aanzien van Circulaire
en klimaatneutrale Economie te realiseren is ook in 2022 Maatschappelijk
Verantwoord Inkopen (MVI). Dat betekent dat het rijk samen met medeover­
heden bij de inkoop van producten, diensten en werken stuurt op de inkoop
van circulaire- en klimaatneutrale alternatieven. Met de uitvoering van het
Nationaal Plan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2021-2025 wordt de
aanpak minder vrijblijvend. In 2022 wordt op basis van de stand van de
transitie bezien met welke wijzigingen de circulaire economie het beste
verder ondersteund wordt. Het in 2020 gestarte traject om te komen tot
afvalprikkels die beter passen in de transitie naar een circulaire economie
zal ook in 2022 de verdere basis vormen voor het vormgeven van
maatregelen, zoals marktprikkels en financieringsinstrumenten. Ook wordt
in 2022 het handboek Milieuprijzen geactualiseerd aan de actuele weten­
schappelijke inzichten. Dit handboek is een belangrijke basis voor de
analyses van de planbureaus op milieuthema's en wordt onder meer
gebruikt voor het transparant maken van de kosten en baten van milieu­
beleid.
Het ministerie van IenW heeft als ambitie om zelf duurzaam te werken en
maatschappelijk verantwoord in te kopen. In 2022 werkt IenW verder in
beleid, uitvoering en bedrijfsvoering op weg naar een klimaatneutraal en
circulair IenW. Focus ligt op verankering van duurzaamheid in de reguliere
werkprocessen en op verbetering van monitoring van de voortgang van
verduurzaming. IenW stelt zijn kennis en ervaring beschikbaar aan de
andere departementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

121

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 60 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 21 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

32.135

38.679

45.076

38.540

38.719

33.711

32.957

Uitgaven

46.998

47.988

55.770

36.525

36.703

31.676

30.922

Waarvan juridisch verplicht

97%

4 Duurzaamheidsinstrumentarium

238

596

857

859

859

859

862

Opdrachten

238

596

857

859

859

859

862

5 Duurzame productieketens

45.919

46.574

51.554

31.280

31.459

26.431

25.661

Opdrachten

10.382

11.563

21.097

8.963

10.517

5.487

4.679

Uitvoering duurzame productketens

6.194

6.415

19.625

6.727

6.906

1.876

1.057

0

0

0

690

2.065

2.065

2.071

Opdrachten Caribisch Nederland
Overige opdrachten

4.188

5.148

1.472

1.546

1.546

1.546

1.551

Subsidies

22.676

23.669

20.695

12.814

12.814

12.816

12.853

Subsidies duurzame productketens

22.456

23.669

20.695

12.814

12.814

12.816

12.853

220

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

8.537

9.361

7.671

7.671

7.671

7.671

7.671

Waarvan bijdrage aan RWS

8.537

9.361

7.671

7.671

7.671

7.671

7.671

Bijdrage aan medeoverheden

3.724

1.429

1.636

1.375

0

0

0

Waarvan bijdrage aan Caribisch Nederland

2.737

1.429

1.636

1.375

0

0

0

Overige bijdragen aan medeoverheden

987

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

150

101

0

0

0

0

0

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

450

451

455

457

457

457

458

6 Natuurlijk kapitaal

841

818

3.359

4.386

4.385

4.386

4.399

Opdrachten

841

818

3.359

4.386

4.385

4.386

4.399

Uitvoering natuurlijk kapitaal

693

380

2.737

3.761

3.761

3.762

3.773

Overige opdrachten

148

438

622

625

624

624

626

Ontvangsten

265

67

0

0

0

0

0

Overige subsidies

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling,
de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en
het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 61 Fiscale regelingen 2020-2022, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € 1 miljoen)
2020

2021

2022

Vrijstelling groen beleggen box 3

44

50

54

Heffingskorting groen beleggen

30

31

35

Milieu-investeringsaftrek (MIA)

75

114

144

VAMIL

15

25

25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

122

Budgetflexibiliteit
4 Duurzaamheidsinstrumentarium
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
doorlopende opdrachten. Meer specifiek betreft het opdrachten die
betrekking hebben op het ontwikkelen van een duurzaamheidsinstrumen­
tarium en het verbeteren van het economisch functioneren van de huidige
verdienmodellen.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
diverse (onderzoeks)opdrachten op het beleidsterrein duurzaamheidsin­
strumentarium.
5 Duurzame productketens
De uitgaven voor subsidies en agentschapsbijdragen zijn volledig juridisch
verplicht. De subsidies hebben een tijdshorizon en de agentschapsbijdragen
hebben een structureel karakter. Van het opdrachtenbudget is een deel
juridisch verplicht als gevolg van doorlopende opdrachten, bijvoorbeeld
voor het Plastic Pact en de stalbeoordelingen in het kader van de Regeling
Ammoniak en Veehouderij (RAV). Daarnaast zijn er specifiek middelen
beschikbaar gesteld voor het programma Circulaire Economie. Deze
middelen zijn bestuurlijk verplicht.
De budgettaire reeks Caribisch Nederland heeft betrekking op de
verbetering van het afvalbeheer op Bonaire en Sint-Eustatius. Deze
middelen zijn tevens juridisch verplicht.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
diverse (onderzoeks)opdrachten op het beleidsterrein duurzame product­
ketens.
6 Natuurlijk kapitaal
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
doorlopende opdrachten. Meer specifiek betreft het opdrachten die
betrekking hebben op de uitvoering van wettelijke taken onder andere door
RWS op het gebied van biomassa en ecosystemen en opdrachten in het
kader van CO2-reducerende maatregelen in de Grond- Weg- en Waterbouw.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
diverse (onderzoeks)opdrachten op het beleidsterrein natuurlijk kapitaal.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
4 Duurzaamheidsinstrumentarium
Het ontwikkelen van een duurzaamheidsinstrumentarium en het verbeteren
van het economisch functioneren van de huidige verdienmodellen, zodat
alle (maatschappelijke) kosten een rol gaan spelen bij de afwegingen van
consumenten.
Opdrachten
In dit kader worden opdrachten verstrekt voor de ontwikkeling en imple­
mentatie van duurzaamheidsinstrumentarium, zoals monitoring, onderzoek
en kennisontwikkeling en stimuleren van circulair ondernemen.
5 Duurzame productketens
Productketens worden onderzocht met het oog op de gevolgen van de
winning, verwerking en het (her)gebruik van grondstoffen. Actie- en resul­
taatgerichte samenwerking in ketens en in de ‘gouden driehoek' (onder­
zoekers, ondernemers en overheid) wordt ondersteund om te komen tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

123

een circulaire economie gericht op het maximaliseren van de herbruik­
baarheid van producten en grondstoffen en het minimaliseren van waarde
vernietiging.
Opdrachten
De opdrachten hebben betrekking op uitvoering van wettelijke taken op
het gebied van het afvalbeleid (onder andere de uitvoering van het LAP3).
Daarnaast heeft dit betrekking op opdrachten voor de uitvoering van onder
andere: de rijksbrede coördinatie van het CE-programma, de monitoring
van de voortgang en effecten, de uitvoering van een aantal doorsnijdende
thema’s uit de actualisatie van het uivoeringsprogramma 2020-2023 (zoals
producentenverantwoordelijkheid, Versnellingshuis, communicatie en
circulair ontwerpen) en de versnelling en opschaling van de transitie­
agenda’s waar IenW verantwoordelijk voor is.
Rijksbrede programma Circulaire Economie
Om uitvoering te geven aan het Rijksbrede programma Circulaire Economie
wordt in 2022 € 14 miljoen beschikbaar gesteld voor onder andere circulaire
inkoop, circulair textiel en plastic, het stimuleren van kennisontwikkeling,
het opschalen van (bijna-)marktrijpe technieken en voor uitvoeringskosten
van de onderdelen van IenW binnen het programma Circulaire Economie,
waaronder het Versnellingshuis, monitoring en communicatie.
Landbouw
Voor landbouw betreft het onder andere onderzoek naar toepassingen van
maatregelen die de emissies uit veehouderijen naar de lucht en de leefom­
geving verminderen en daarmee bijdragen aan een goed en gezond woonen leefklimaat rond veehouderijen.
Subsidies
Dit betreft budget voor subsidieverlening in het kader van voorlichting aan
burgers over duurzame handelingsperspectieven en ondersteuning van
bedrijven bij verduurzaming van productieprocessen. Zoals vermeld in de
ISB Urgenda (Kamerstukken II 2018–2019 35 235, nr. 1) worden subsidies
verstrekt via de Demonstratieregeling Energie- en klimaatinnovaties (DEI+).
Klimaatmaatregelen
In het kader van het Klimaatakkoord worden middelen uit de beschikbaar
gestelde middelen voor klimaatmaatregelen ingezet ter stimulering van:
– Ketenaanpak
– Klimaatneutraal en circulair inkopen en aanbesteden
– Recycling en hergebruik van (bio)plastics en textiel
– Grond, weg en waterbouw (GWW).
Rijksbrede programma Circulaire Economie
Om uitvoering te geven aan het Rijksbrede programma Circulaire Economie
wordt in 2022 € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor het stimuleren van en
ondersteunen bij de opschaling van ketenprojecten.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel zijn in regel
1 de volgende subsidieverplichtingen opgenomen:
– Een bedrag van € 0,03 miljoen aan subsidieverplichtingen per jaar voor
de jaren 2022, 2023 en 2024. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke
verlening van een subsidie voor de organisatie van het Springtij Forum
2022, 2023 en 2024 en daaraan gerelateerde projecten aan Stichting
Springtij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

124

–

–

–

–

–

Een bedrag van maximaal € 0,6 miljoen voor 2022 en een bedrag van
maximaal € 0,4 miljoen per jaar voor de jaren 2023 en 2024. Deze
bedragen hebben betrekking op de mogelijke verlening van een subsidie
voor het Versnellingshuis Nederland Circulair! aan Stichting Het Groene
Brein in samenwerking met MVO Nederland.
Een bedrag van maximaal € 1 miljoen per jaar voor de jaren 2022 en
2023. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke verlening van een
subsidie voor de stimulering van circulair ontwerpen door middel van
het programma CIRCO aan TKI CLICKNL.
Een bedrag van maximaal € 0,03 miljoen per jaar voor de jaren 2022 en
2023. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke verlening van een
subsidie voor (het optimaliseren van) de informatieverstrekking aan
consumenten over de beschikbaarheid en ontwikkelingen op het gebied
van duurzame mode aan Stichting DSFW Foundation.
Een bedrag van maximaal € 1.000.000 per jaar voor de jaren 2022 tot en
met 2025. Deze bedragen hebben betrekking op de mogelijke verlening
van een subsidie aan Milieu Centraal voor het uitvoeren van de basis­
activiteiten gericht op de kerntaak van consumentenvoorlichting en het
zijn van een onafhankelijke vraagbaak voor consumenten en media op
verschillende duurzaamheidsthema’s, zoals milieukeurmerken, plaag­
dierbestrijding, minder afval, microplastics, duurzaam vervoer. Milieu
Centraal dient hiervoor een gefundeerde kennisbasis op te bouwen, deze
te ontsluiten en te onderhouden.
Een bedrag van maximaal € 700.000 per jaar voor de jaren 2022 en 2023.
Deze bedragen hebben betrekking op de mogelijke verlening van een
subsidie aan Milieu Centraal voor nadere focusactiviteiten gericht op
consumentenvoorlichting, zoals project- en/of campagnematige activi­
teiten gefocust op een beperkt aantal duurzaamheidsthema’s zoals de
week zonder afval, duurzaam schoonmaken, elektrisch vervoer,
asbestdaken en andere toepassingen.

Deze begrotingsvermeldingen vormen de wettelijke grondslag voor de hier
bedoelde subsidieverlening(en) als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder
c, van de Algemene Wet Bestuursrecht.
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor werkzaamheden om de transitie naar
een Circulaire Economie (CE) te bewerkstelligen. Tevens wordt een opdracht
aan RWS verstrekt voor de uitvoering van het Landelijk Meldpunt Afval­
stoffen (LMA), waar IenW – ook namens gemeenten en provincies – de
opdracht voor verleent.
Bijdrage aan medeoverheden
De middelen voor de ontwikkeling van het afvalbeheer Bonaire staan op
het budget voor bijdragen aan medeoverheden.
Bijdrage aan ZBO en RWT
Dit betreft de bijdrage aan de stichting Milieukeur (SMK) voor het uitvoeren
van de wettelijke taken ten behoeve van het Ecolabel. Daarnaast wordt
een bijdrage verstrekt aan de Nationale en Internationale Wegvervoer
Organisatie (NIWO) voor het uitvoeren van de overgedragen taken en
werkzaamheden.
6 Natuurlijk kapitaal
Biotische (materiaal)ketens zijn een integraal onderdeel van de transitie
naar een circulaire economie. Biotische ketens, zoals hout of biocomposiet,
mits producten herbruikbaar blijven, kunnen vaak een alternatief zijn voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

125

materialen van fossiele of minerale oorsprong. Duurzaam geproduceerde
biotische grondstoffen maken het mogelijk om goederen of diensten
duurzaam te kunnen benutten als circulair alternatief.
Opdrachten
Het betreft hier opdrachten voor de ontwikkeling van criteria voor
duurzaamheid van onder andere biomassa.
Verder betreft dit de opdrachten aan RWS en RVO voor de uitvoering van
het beleid op het gebied van biotische ketens. Bijvoorbeeld voor het onder­
steunen van ketensamenwerking rond biotische grondstoffen zoals hout of
nutriënten. In het kader van het Klimaatakkoord en de ISB Urgenda (Kamer­
stukken II 2018–2019 35 235, nr. 1) worden daarnaast middelen ingezet voor
CO2-reducerende maatregelen in de Grond- Weg- en Waterbouw (GWW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

126

3.10 Artikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s
A. Algemene doelstelling
Het realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving, die door de
inwoners van Nederland ook als zodanig wordt ervaren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de integrale kaderstelling rond activi­
teiten die risico’s kunnen veroorzaken voor een gezonde en veilige leefom­
geving. Deze regisserende rol komt naar voren in:
– De normstelling en regels waaraan bedrijven en overheden zich bij de
uitoefening van hun activiteiten moeten houden. Het daarvoor gewenste
beschermingsniveau wordt bij voorkeur op Europees of internationaal
niveau vastgelegd en nationaal geïmplementeerd, waardoor een level
playing field bereikt wordt. De veiligheid van mens en milieu bij
handelingen met genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s), bij de
ontwikkeling en implementatie van regelgeving op het gebied van het
op de markt brengen van chemische stoffen (REACH) en bestrijdings­
middelen (Biociden verordening, Wet gewasbeschermingsmiddelen en
biociden), bij risicovolle bedrijven, buisleidingen en bij het transport van
gevaarlijke stoffen (water, rail en weg) en ook op het gebied van
nucleaire veiligheid en stralingsbescherming zijn voorbeelden waarbij
dit in de vorm van wet- en regelgeving gebeurt. Voor deze dossiers geldt
dat Nederland een actieve bijdrage levert aan de Europese en soms
mondiale processen die leiden tot verdere verbetering van deze inter­
nationale regels.
– Waar Europese regels (deels) ontbreken, of waar specifieke omstandig­
heden in Nederland het stellen van regels voor de veiligheid van de
omgeving noodzakelijk maken, wordt in dialoog met stakeholders
gezocht naar een optimum tussen de te bereiken doelen (en dus baten
in termen van milieu en gezondheidswinst) en de lasten die deze regels
veroorzaken. Dit is onder meer aan de orde bij de regelgeving rond
buisleidingen, risicovolle bedrijven, de emissies van zeer zorgwekkende
stoffen en het basisnet vervoer gevaarlijke stoffen. Met dat laatste wordt
een balans gezocht tussen de belangen van vervoer, ruimte en
veiligheid.
– Waar nieuwe technologische ontwikkelingen aanleiding geven om na te
gaan of beleid en regelgeving daarmee nog in de pas lopen, is het
overwegen van nieuw of aanvullend beleid en regulering aan de orde.
Dat is bijvoorbeeld het geval bij de beleidsontwikkeling ten behoeve van
een veilige energietransitie in de leefomgeving en van de veilige
toepassing voor mens en milieu van nieuwe vormen van nanotechno­
logie. Voor de energietransitie wordt in dialoog met andere ministeries
en stakeholders gewerkt aan uitgangspunten voor verantwoord omgaan
met veiligheid en gezondheid in de energietransitie, tevens rekening
houdend met andere publieke belangen.
– Nederland stelt nationaal in principe geen hogere eisen aan verpak­
kingen en voer- of vaartuigen dan in de relevante internationale
Verdragen is vastgelegd, conform de EU-Kaderrichtlijn transport
gevaarlijke stoffen, en streeft tegelijk in de maatregelen onder die
Verdragen naar een hoog beschermingsniveau. Daarmee wordt zowel
de veiligheid als het level playing field gediend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

127

–

–
–

Het nastreven van een betere kwaliteit van vergunningverlening,
toezicht en handhaving (VTH). In 2021 heeft de Commissie van Aartsen
haar advies voor het VTH-stelsel aan de Staatssecretaris van IenW
aangeboden. In 2021 is gestart met de uitwerking van de opvolging van
de adviezen. In 2022 zal de implementatie van de adviezen verder
worden vormgegeven. De VTH- taken worden door Omgevingsdiensten
(OD’s) uitgevoerd, waarbij zes OD’s een specialisatie in Besluit risico's
zware ongevallen (Brzo)–taken hebben. De Staatssecretaris heeft hierin
een regisserende rol als voorzitter van het bestuurlijk omgevingsberaad
(BOB) en is stelselverantwoordelijk voor het VTH stelsel in het milieu­
domein (Stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving).
Het verlenen van vergunningen met als doel bescherming van mens en
milieu bij activiteiten met GGO’s.
Het verlenen van vergunningen voor een beperkt aantal bedrijven met
een verhoogd risico voor de externe veiligheid in Caribisch Nederland.

Stimuleren
Het is primair de verantwoordelijkheid van bedrijven die risico’s voor een
gezonde en veilige leefomgeving vormen om deze risico’s te identificeren
en te voorkomen of te beperken. Overheden zijn verantwoordelijk voor
bijvoorbeeld ruimtelijke ordening of vergunningverlening en toezicht die
invloed kan hebben op een gezonde en veilige leefomgeving. De Minister
stimuleert:
– Het in beeld (doen) brengen van bestaande of nieuwe risicosituaties en
het vermijden of beperken hiervan. Dit geschiedt door inventarisaties
van deze risico’s en het stimuleren van de aanpak daarvan. Voorbeelden
zijn: het in beeld brengen van de risico’s van nieuwe technologieën zoals
het gebruik van nanomaterialen en biotechnologie, het ‘vergroenen’ van
het beschikbare pakket aan biociden en het terugdringen van het gebruik
van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw, het volgen van
nieuwe wetenschappelijke inzichten op het gebied van hormoonver­
storing en gecombineerde blootstelling aan stoffen en door het
ontwikkelen van beleid ten aanzien van onzekere risico’s. Door integraal
plaagdiermanagement (IPM) toe te passen, wordt gestreefd naar
vermindering van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. De
eigen verantwoordelijkheid van bedrijven en andere overheden is een
belangrijk anker, onder andere door openheid te geven ten aanzien van
feitelijke risico’s. De Risicokaart (in overleg met het Ministerie van
Justitie en Veiligheid ontwikkeld) en de Atlas Leefomgeving zijn hiervan
voorbeelden. Op basis van deze informatie kunnen burgers nagaan hoe
het is gesteld met de kwaliteit van hun directe leefomgeving. Daarnaast
is er ook het landelijk asbestvolgsysteem dat alle ketenpartijen van de
nodige informatie voorziet. Het Landelijk asbestvolgsysteem (LAVS) is
bedoeld om via inzicht in de asbestsaneringsketen de naleving van de
asbestregelgeving te verbeteren en daarmee te voorkomen dat nadelige
gevolgen optreden voor de gezondheid van de mens en het milieu
– Het signaleren en ondersteuning bieden op het gebied van veiligheid. In
dit kader hebben onder andere de veiligheidsaspecten van de energie­
transitie de aandacht. Veiligheid moet worden meegenomen in de
plannen (en uitvoering daarvan) die de energietransitie vormgeven.
Een voorbeeld hiervan is het in beeld brengen van risico’s en
oplossingen bij de verwachte toename van het gebruik van waterstof­
rijke energiedragers.
– Het nemen van maatregelen ter bescherming van mens en maatschappij
tegen moedwillige verstoring van onderdelen van de vitale infra­
structuur door het bewustzijn bij bedrijven te vergroten zodat risico’s op
moedwillige verstoring (bijvoorbeeld terroristische aanslagen en/of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

128

–

–

–

cyber aanvallen) worden geïdentificeerd en waar mogelijk beperkt. Het
betreft hier onder andere chemische bedrijven, nucleaire installaties en
buisleidingen.
Een continue verbetering van de omgevingsveiligheid bijvoorbeeld met
het principe «Continuous improvement» dat is vastgelegd in de
Europese richtlijn Nucleaire Veiligheid en met behulp van het instrument
van de Safety Deals (subsidieregeling versterking Omgevingsbeleid).
Het versterken van de kennisbasis op het gebied van nucleaire
technologie en stralingstoepassingen. Dit heeft betrekking op de beleids­
terrein van meerdere departementen en wordt in samenspraak met de
ministeries van EZK, VWS, SZW en OCW aangepakt.
Dat veiligheid en gezondheid van meet af aan ontwerpcriteria zijn bij
innovatieve ontwikkelingen (Safe-by-Design). Daarbij hoort ook – in
het kader van de circulaire economie – het stimuleren van Safe & Circular
Design. Hiervoor wordt enerzijds ingezet op kennisontwikkeling met
betrekking tot veilig (en circulair) ontwerpen en anderzijds op het
opleiden van toekomstige ingenieurs en ontwerpers. Ook wordt aan
de hand van casuïstiek inzichtelijk gemaakt hoe Safe-by-Design in de
praktijk vorm kan krijgen. Hiervoor is een NWA-call (Nationale Weten­
schapsAgenda) opengesteld en zijn samenwerkingsagenda’s met
universiteiten opgesteld die in de komende jaren verder worden
uitgewerkt.

Verder is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de hierboven genoemde wet- en regelgeving
door de ILT (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht) en de ANVS
specifiek voor het toezicht en de handhaving op de nucleaire sector en
bepaalde stralingstoepassingen (zie niet-beleidsartikel 97 en 98).
Indicatoren en Kengetallen
Veiligheid en veiligheidsbeleving zijn niet eenvoudig objectief te meten.
Het streven is gericht op het voorkomen van onveiligheid: vermeden
onveilige situaties laten zich niet meten.
REACH
De Europese stoffenregelgeving (REACH) geeft bedrijven die een stof op
de markt brengen de verantwoordelijkheid dat die stof veilig voor mens en
milieu wordt toegepast. De benodigde informatie hiertoe moet bij een EU
agentschap worden geregistreerd. Zo nodig worden stoffen door autori­
teiten beoordeeld en worden risicobeheersmaatregelen opgesteld (dat kan
binnen REACH via autorisatie of restrictie maar soms ook via andere
regelgeving, bijvoorbeeld de richtlijnen inzake arbeidsveiligheid of via de
verordening inzake classificatie en labelling (CLP)). Nederland draagt hier
actief aan bij en Bureau REACH van het RIVM heeft een centrale rol in de
uitvoering en coördinatie van de Nederlandse inzet. De inzet wordt geprio­
riteerd aan de hand van bv. specifieke zorg, productie of gebruik in
Nederland, gebruiksvolume en de aard en mate van het geïdentificeerde
risico. De daadwerkelijke invulling van Nederlandse dossiers wordt
afgestemd met de opdrachtgevende ministeries (IenW, VWS en SZW).
Onderstaande tabel geeft aan wat de realisatie is in 2020 bij deze producten
van het Europese systeem en wat naar verwachting de Nederlandse inbreng
en voor de hele EU is in 2021 en 2022. Daarbij betreft de Nederlandse
bijdrage de door Nederland ingebrachte dossiers en door andere lidstaten
ingebrachte dossiers waar Nederland actief input op levert. De aantallen
geven een indruk over de bijdrage van Nederland aan de implementatie en
toepassing van de EU verordeningen (REACH en CLP), maar de hoeveelheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

129

werk verschilt sterk. Meest arbeidsintensief is de brede restrictie op PFAS,
een groep van stoffen die diverse schadelijke eigenschappen kunnen
hebben en die in het milieu niet afbreken. Het gaat hierbij om vele
honderden, mogelijk duizenden stoffen en evenzovele toepassingen.
Nederland heeft het initiatief tot deze restrictie genomen en werkt er samen
met Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen aan. Het formele
traject is gestart in 2021 en één jaar later moet dan het voorstel voor een
restrictie worden ingediend bij het EU agentschap.
In oktober 2020 heeft de Europese Commissie haar strategie voor duurzame
chemicaliën gepresenteerd (Chemicals Strategy for Sustainability, CSS). In
2021 en 2022 zullen de beleidsvoornemens uit deze strategie verder worden
uitgewerkt en naar verwachting zullen deze mee worden genomen in de
evaluatie en herziening van REACH die vermoedelijk begin 2023 wordt
gepubliceerd. Nederland zal waar mogelijk deelnemen aan de voorberei­
dingstrajecten (zoals expertgroepen of consultaties).
Tabel 62 Tabel resultaten REACH in 2020, 2021 en 2022
Realisatie 2020
1

Beoordelingen ontwerpbesluiten ECHA
t.a.v. registratiedossiers en
testvoorstellen van Europese bedrijven

2

Stofevaluaties:

Geraamd 2021

Geraamd 2022

NL inbreng

Hele EU

NL inbreng

Hele EU1

NL inbreng

Hele EU2

129

403

75

300

80

300

15

- uitgevoerd

1

14

2

20

1

- beoordeelde ontwerpbesluiten

21

25

20

20

15

15

3a

Gescreende stofgroepen

0

onbekend

1

70

1

70

3b

RMO-analyses:
- ingediend

2

onbekend

5

onbekend

5

onbekend

- becommentarieerd

5

9

8

onbekend

8

onbekend

- ingediend

0

5

1

15

1

15

- becommentarieerd

2

8

15

8

15

2

30-50

2

50

4a

4b

5

6

7

Annex XV dossiers t.a.v. zeer ernstige
zorgstoffen:

Autorisatieverzoeken:
- rapporteurschappen RAC & SEAC

5

- becommentarieerde opinies over
clusters van autorisatieverzoeken

70

70

30-50

50

Restrictiedossiers:
- ingediend

0

- rapporteurschappen RAC & SEAC

3

9

1
2

6

1
2

- becommentarieerde opinies

9

6

10

10

Geharmoniseerde indeling &
etikettering:
- ingediend

3

8-15

80

6-12

70

- rapporteurschappen RAC & SEAC

4

49

6-10

70

6-10

65

- becommentarieerde opinies & publieke
consultaties

39

40

Behandelde vragen door de REACH &
CLP helpdesk

618

n.v.t.

550

65
n.v.t.

550

n.v.t.

1 https://echa.europa.eu/documents/10162/13609/programming_document_2020-2023_en.pdf/0c66d849-2168-8091-c4bb2 https://echa.europa.eu/documents/10162/13609/programming_document_2021-2024_en.pdf/fdc0a236-696b-b2a8-a6fb-523066eadf30https://echa.europa.eu/documents/
10162/13609/programming_document_2021-2024_en.pdf/fdc0a236-696b-b2a8-a6fb-523066eadf30

Bronnen: RIVM, Werkprogramma 2021 Bureau REACH en Jaarverslag Bureau REACH 2020 (CSGG-website – in
wording). ECHA, Programming Document 2020-2023 – MB/55/2019 final (januari 2020) & Programming Document
2021-2024 - MB/56/2020 final (december 2020).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

130

Toelichting
Algemeen: De looptijd van beoordeling- en besluitvormingstraject met
betrekking tot de REACH-werkprocessen stofevaluatie, autorisatie, restrictie
en geharmoniseerde indeling en etikettering is doorgaans langer dan één
kalenderjaar waarmee de daarmee samenhangende werklast over
meerdere jaren wordt verspreid. De getallen betreffen door Nederland
ingebrachte of becommentarieerde dossiers of door Nederlandse leden van
de wetenschappelijke comités (RAC en SEAC) gedragen (co)rapporteur­
schappen. De RAC- en SEAC-leden leveren input op alle dossiers, al dan niet
met ondersteuning vanuit het RIVM.
Ad 1) Ondanks het eerdere signaal dat het aandeel beoordelingen door
het Europese agentschap van registratiedossiers stijgt van 5% naar 20%,
blijft de prognose van ECHA op 300 ontwerpbesluiten steken voor de
komende jaren. Het RIVM hanteert een ongewijzigd regime en prioriteert
ongeveer een kwart van alle ontwerpbesluiten, waarmee de daarmee
gepaarde werklast voor NL gelijk zal blijven.
Ad 2) Er wordt naar gestreefd om voor 2022 één geschikte stof te selecteren
voor stofevaluatie.
Ad 3a) Betreft het screeningswerk om tot de selectie te komen voor
kandidaten voor maatregelen (stofevaluatie, classificatie, autorisatie of
restrictie). ECHA zet hier sterk op in en mikt op een selectie van 70
stofgroepen. Een beperkt aantal hiervan wordt door lidstaten geselecteerd
voor handmatige screening. Bureau REACH leunt voor het screeningswerk
sterk op ECHA en zal indien mogelijk één stofgroep hiervan screenen.
Ad 3b) Aan de hand van een RMO-analyse worden de meest adequate
regulatoire maatregelen met ministeries en lidstaten afgestemd.
Ad 4a) De Nederlandse inbreng aan Annex XV SVHC dossiers wordt voor
2022 op één dossier geschat. Het lastige daarbij is om tot een geschikte stof
te komen, deze volgt veelal uit andere processen zoals RMO-analyse en
stofevaluatie.
Ad 4b) De taken met betrekking tot de autorisatieverzoeken laten zich lastig
beschrijven in aantallen. De autorisatieaanvragen betreffen in de regel één
tot drie gebruiken die afzonderlijke opinies behoeven. Aanvragen worden
veelal geclusterd in groepen van vergelijkbare aanvragen die door dezelfde
rapporteurs worden behandeld uit efficiëntieoverwegingen. Naast twee
beoogde rapporteurschappen levert Nederland via het RAC- en SEAC-leden
op vrijwel alle opinies m.b.t. autorisatieverzoeken input.
Ad 5). Bureau REACH stelt in samenwerking met vier andere lidstaten een
restrictiedossier op voor PFAS, welke in 2022 gereed zal komen. Er worden
twee rapporteurschappen voorzien en Nederland levert input op alle restric­
tiedossiers.
Ad 6) De aantallen Nederlandse CLH-voorstellen nemen iets toe nu Ctgb zelf
dossiers opstelt en Bureau REACH deze toetst, indient en procesmatig de
dossiers afhandelt. Voor classificatievoorstellen worden zes tot 10 rappor­
teurschappen voorzien. In 2021 gaat de CLH werkgroep t.b.v. RAC van start,
waarmee in navolging van autorisatieverzoeken alle dossiers bekeken
zullen gaan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

131

Ad 7) Het RIVM beantwoordt zowel vragen van de REACH Helpdesk als de
CLP-Helpdesk. Het aantal vragen lijkt de afgelopen jaren rond de 600 te
stabiliseren.
Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
Het ZZS-beleid is gericht op het terugdringen van emissies van ZZS in de
leefomgeving. Bij emissies naar de lucht en het water is dat vormgegeven
door de minimalisatieplicht. Dit is een vorm van bronbeleid waarbij primair
de emissie van ZZS moet worden vermeden en, als dat niet mogelijk is,
geminimaliseerd. Bedrijven die ZZS uitstoten moeten via een proces van
een vijfjaarlijkse melding aan bevoegd gezag melden welke en welke
hoeveelheden ZZS zijn vrijgekomen en welke maatregelen worden
genomen om gebruik en emissies van ZZS terug te dringen. Zo wordt een
continu proces van verbetering beoogd. De eerste vijfjaarlijkse melding van
ZZS-emissies aan bevoegd gezag zou eindigen op 1 januari 2021 maar voor
sommige sectoren bleek dit niet haalbaar, onder meer omdat ze niet tijdig
in beeld waren of omdat de stoffen pas sinds kort ZZS zijn. In het najaar van
2021 wordt een eerste overzicht verwacht van de omvang en verspreiding
van ZZS in de leefomgeving en op de maatregelen die worden genomen
om deze terug te dringen. Een andere vorm van bronbeleid is het stimuleren
van substitutie van ZZS door een minder gevaarlijke stof of door andere
technieken. Hiertoe worden (kleine schaal) innovatieprojecten gedaan maar
wordt ook waar nodig het gebruik van stoffen op EU niveau ingeperkt.
Vanuit de rol als systeemverantwoordelijke levert IenW op diverse
manieren ondersteuning aan bevoegde gezagen om het ZZS beleid effectief
uit te kunnen voeren. Hiertoe zijn bijvoorbeeld regelmatig geactualiseerde
lijsten met ZZS en potentiële ZZS opgesteld, is er een platform opgezet voor
kennisuitwisseling en zijn diverse instrumenten ontwikkeld waarmee een
bevoegd gezag kan inschatten welke ZZS bij bepaalde productieprocessen
vrij kunnen komen en hoe schadelijk een stof is waarvan nog onvoldoende
toxiciteitsgegevens beschikbaar zijn. In 2021 is een beleidsevaluatie gestart
waarin zal worden onderzocht of het doel van dit beleid, ondersteunen van
de bevoegde gezagen, voldoende wordt gerealiseerd.
Biociden
Het biocidenbeleid is een beleidsveld in ontwikkeling. Op Europees niveau
worden ‘werkzame stoffen’, het belangrijkste ingrediënt van deze nietlandbouwbestrijdingsmiddelen, beoordeeld en na stemming door de
lidstaten van voorwaarden voorzien. Het College voor de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen en biociden is als Zelfstandig Bestuurs­
orgaan verantwoordelijk voor de toelating van biociden tot de Nederlandse
markt. De Rijksverantwoordelijkheid ligt primair bij het ministerie van Infra­
structuur en Waterstaat, in samenwerking met de departementen van LNV,
VWS en SZW. De inzet voor 2021 en 2022 richt zich op verdere ontwikkeling
van richtsnoeren en harmonisatie voor de beoordeling van werkzame
stoffen en middelen. IenW werkt met andere betrokken departementen
samen aan de minimalisering van de milieubelasting door en blootstelling
aan bepaalde risicovolle biociden, zoals de middelen die worden gebruikt
voor knaagdierbeheersing.
Asbestdaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

132

Uit advies van de Gezondheidsraad uit 2010 bleek dat asbest gevaarlijker is
dan voorheen werd gedacht. De meest voorkomende gevolgen van bloot­
stelling aan asbest zijn longvlies- en buikvlieskanker (mesothelioom) en
longkanker. Asbest is in het verleden op grote schaal toegepast, in
Nederland tot het verbod in 1993. De laatste grootste bron van asbestvezels
zijn asbestdaken. Deze zijn oud en verweren steeds verder. Ook hebben
branden regelmatig tot gevolg dat de omgeving wordt verontreinigd met
asbest, hetgeen risico’s voor de gezondheid en hoge opruimkosten met zich
meebrengt.
Een wetsvoorstel dat moest voorzien in de juridische grondslag om asbes­
thoudende dakbedekkingen te kunnen verbieden, is op 4 juni 2019
verworpen door de Eerste Kamer. Daarom heeft IenW op 2 maart 2020
een samenwerkingsverklaring gesloten met een aantal provincies,
gemeenten en andere partijen. Doel hiervan is om door middel van een
pakket niet-wettelijke maatregelen op een veilige manier het saneren van
asbestdaken in Nederland te versnellen. Dit vraagt een langdurige
investering van betrokkenen, naar verwachting in ieder geval tot eind 2028.
Om particuliere dakeigenaren te helpen bij het verwijderen van hun
asbestdak is samen met andere overheden en SVn (Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting Nederland) een fonds opgericht waaruit leningen kunnen
worden verstrekt aan dakeigenaren die niet in aanmerking komen voor
een reguliere lening. Verder zijn acties afgesproken gericht op bewust­
wording en communicatie, het ontzorgen van gemeenten, het koppelen van
asbestsaneringen met andere maatschappelijke opgaven, en het vereen­
voudigen van saneringen en monitoring.
Het aantal vierkante meters asbestdak in Nederland is in 2012 ingeschat op
120 mln. Het Ministerie van IenW brengt per kwartaal in beeld hoeveel daken
er zijn gesaneerd (zie onderstaande tabel). Omdat momenteel verschillende
provincies en gemeenten de asbestdaken op hun gebied in kaart brengen
op basis van feitelijke waarnemingen, zal onderstaand overzicht met
betrekking tot het resterend aantal vierkante meters zo mogelijk in de loop
van 2021 worden geactualiseerd.
Tabel 63 Sanering asbestdaken (aantallen in miljoenen m2)
Jaar

Gesaneerd

2012

(-)

Resterend
120

2013

4,5

115,5

2014

5,9

109,6

2015

6,9

102,7

2016

9,9

92,8

2017

10,8

82

2018

12,8

69,2

2019

9,8

59,4

2020

6,7

52,7

Bron: Startmeldingenbestand van de Inspectie SZW (meldingen saneerders
bij aanvang sanering), bewerkt door RWS.
Bevt
Voor het oplossen van knelpunten veroorzaakt door het Basisnet vervoer is
in 2015 de milde saneringsregeling Bevt (Besluit externe veiligheid
transport) gestart.18 Deze regeling heeft betrekking op het oplossen van
18

__Stcrt. 2015, 10961, Beleidsregel verwerven van woningen langs basisnetroutes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

133

huidige en mogelijke toekomstige knelpunten bij bestaande woningen
langs basisnetroutes. Bij aanvang van deze regeling was er sprake van 42
kwetsbare objecten en per 1 januari 2021 resteren nog 2 woningen. Deze
regeling is in 2020 geëvalueerd en loopt door met oog op eventuele
toekomstige knelpunten (bron: RWS).
GGO’s
Er is gekozen om over de uitvoering van de GGO-regelgeving (Genetisch
Gemodificeerde Organismen) niet alleen kengetallen te vermelden maar
ook indicatoren. Immers, kengetallen geven uitsluitend een beeld van wat
de bestede middelen voor vergunningverlening aan resultaten hebben
opgeleverd, maar zij bieden geen inzicht in de mate waarin vergunningver­
lening aan het bereiken van het beleidsdoel heeft bijgedragen.
Kengetallen zijn de aantallen ontvangen vergunningaanvragen, aanvragen
voor wijziging van vergunningen, kennisgevingen, wijzigingen op kennis­
gevingen en verzoeken ingevolge art. 2.8, art. 2.13 en bijzondere procedures
van het Besluit ggo. Indicatoren zijn het percentage van het aantal vergun­
ningaanvragen, kennisgevingen of verzoeken ingevolge art. 2.8, art. 2.13 en
bijzondere procedures voor handelingen waarbij het risico voor mens en
milieu gelijk of lager is dan een verwaarloosbaar risico.
De GGO-regelgeving is op 1 maart 2015 gewijzigd19 waarbij naast vergun­
ningen ook algemene regels, de mogelijkheid tot het doen van kennisge­
vingen en verzoeken ingevolge art. 2.8, art. 2.13 en bijzondere procedures
van het Besluit ggo milieubeheer 2013 zijn geïntroduceerd en de structuur
van de vergunningverlening is gewijzigd. De prognose voor 2022 is dat de
realisatie eenzelfde beeld als 2020 te zien zal geven.
Tabel 64 Realisatie Genetisch gemodificeerde organismen (GGO's)
2020

Kengetal

Indicator

- Aanvragen Vergunningen1

70

100%

- Kennisgevingen2

436

100%

- Verzoeken ex art. 2.8 besluit ggo

159

100%

Verzoeken ex art. 2.13 besluit ggo

37

100%

Verzoeken bijzondere procedures besluit ggo

7

100%

Introductie in het milieu, landbouw (inclusief martkaanvragen)

1

100%

Introductie in het milieu, medisch, veterinair

31

100%

Totaal

741

100%

Ingeperkt gebruik:

1 Het betreft vergunningaanvragen op niveau II-v en III inclusief wijzigingen op de respectievelijke niveaus.
2 Het betreft kennisgevingen op niveau I en II-k.

Bron: RIVM, Bureau Genetisch Gemodificeerde Organismen.
Majeure risicobedrijven
Jaarlijks rapporteert de Staatssecretaris aan de Tweede Kamer de Staat van
de Veiligheid bij de Brzo-bedrijven (Besluit Risico’s Zware Ongevallen). De
Staat van de Veiligheid Brzo-bedrijven schetst vanuit een breed perspectief
een beeld van de naleving en de veiligheidssituatie van de Brzo-bedrijven
in Nederland. Met deze benadering wordt vanuit verschillende invalshoeken

19

__Stb. 2014, 57 en Stcrt. 2014, 11317

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

134

het beeld over de veiligheid bij deze groep bedrijven losgekoppeld van de
individuele casuïstiek bij bedrijven. Op basis van een jaarlijks terugkerende
rapportage (eerste rapportage in 2014) kunnen tevens trends en ontwikke­
lingen over de veiligheid bij de Brzo-bedrijven zichtbaar worden en waar
nodig specifieke sturingsmaatregelen worden genomen. In 2022 zullen de
in 2021 geïdentificeerde aanvullende indicatoren verder worden uitgewerkt
en waar mogelijk worden meegenomen in de rapportage, om zo een breder
beeld van de veiligheidssituatie bij Brzo-bedrijven kunnen geven. De Staat
van de Veiligheid majeure risicobedrijven is een monitoringsinstrument
voor de stelselverantwoordelijke departementen (IenW, JenV en SZW). In
2021 is de Staat van de Veiligheid Brzo-bedrijven over 2020 aan de Tweede
Kamer aangeboden.
C. Beleidswijzigingen
Asbest
In aanvulling op het leningenfonds voor particuliere dakeigenaren worden
tevens mogelijke instrumenten voor zakelijke dakeigenaren verkend.
Safety Delta Nederland (SDN)
In 2020 is de Safety Delta Nederland (SDN) opgericht. In deze organisatie
zetten overheid, wetenschap en bedrijfsleven de ingezette samenwerking
en koers voort waardoor de (petro-)chemische industrie in Nederland in
2030 de veiligste ter wereld moet worden. In 2022 zal de SDN focus leggen
op verdere ontwikkeling van het Kenniscentrum en stimuleren van
innovatie middels het faciliteren van onderzoeksvoorstellen gericht op
verbeteren van de veiligheid van bedrijven.
Omgevingswet
In de Omgevingswet is een veilige en gezonde fysieke leefomgeving één
van de maatschappelijke doelen. Een van de uitgangspunten van de
Omgevingswet is dat overheden bij hun plannen zo vroeg mogelijk kijken
naar veiligheid. Zo kunnen zij een ramp of crisis voorkomen of de gevolgen
er van beperken. Onder de Omgevingswet is het Besluit kwaliteit leefom­
geving (Bkl) opgesteld. In het Bkl is onder andere vastgelegd dat er een
Register voor externe veiligheidsrisico’s (REV) moet komen, dat door de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat wordt beheerd en dat voor
eenieder langs elektronische weg toegankelijk moet zijn (artikel 10.8 Bkl).
Kort samengevat staat in de Omgevingswet dat vanaf 2022 in het REV de
informatie van circa 40 activiteiten vanuit ruim 400 bronhouders langs
elektronische weg toegankelijk gemaakt moet worden.
Deugdelijke informatie over de leefomgeving is cruciaal voor uitvoering van
de zorgplicht in de Omgevingswet. Vanaf 2021 gaat het REV stap voor stap
voorzien in de informatiebehoefte van Rijk, provincies, gemeenten en water­
schappen. Daarnaast moet het REV ook aan burgers en bedrijven/organi­
saties inzicht geven in de lokale situatie van externe veiligheid door middel
van het presenteren van aandachtsgebieden voor brand, explosie en
gifwolken.
Bij het vaststellen van een omgevingsplan, een projectbesluit of het
verlenen van een omgevingsvergunning voor een activiteit met gevaarlijke
stoffen moet het bevoegd gezag in deze aandachtsgebieden expliciet
nadenken over de risico’s en mogelijke effecten van een incident met
gevaarlijke stoffen. Mede op basis van het risicoprofiel van de activiteit met
gevaarlijke stoffen zal het bevoegd gezag overwegen of en welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

135

maatregelen in het aandachtsgebied moeten worden genomen, om
personen te beschermen en om maatschappelijke ontwrichting te
voorkomen.
Doordat het aandachtsgebied en de risicocontouren visueel worden
gemaakt op kaarten, zullen adviseurs ruimtelijke ordening in hun plannen
eerder rekening kunnen houden met de gevaren, zoals een brand, explosie
of giftige wolk. Voorafgaand aan de invoering van de Omgevingswet ligt
de focus in 2021 en 2022 op het vaststellen van de aandachtsgebieden
rondom alle Seveso-bedrijven en rondom andere risicovolle activiteiten,
waarvan het aandachtsgebied berekend moet worden.
Veiligheid biotechnologie
In 2022 wordt verder invulling gegeven aan het ontwikkelen en vormgeven
van toekomstbestendig biotechnologiebeleid. Dit is beleid dat is
toegesneden op nieuwe ontwikkelingen en innovaties, waarbij de veiligheid
voor mens en milieu wordt gewaarborgd. Hieronder valt ook de Europese
discussie over de herziening van de regelgeving voor genetisch gemodifi­
ceerde organismen.
Er vindt ook in 2022 een permanente dialoog plaats met (wetenschappelijke)
onderzoeksinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, het
RIVM, de COGEM en medeoverheden over het biotechnologiebeleid. De
Tweede Kamer wordt periodiek geïnformeerd over de ontwikkelingen.
Veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen
In 2021 is de tweejaarlijkse cyclus begonnen van aanpassing van de regels
voor vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, spoor en binnenwateren.
De regels worden in 2022 aangepast aan de laatste stand van wetenschap
en techniek, en deze worden in 2023 geïmplementeerd in nationale
wetgeving. In het internationale overleg hierover zet Nederland in op voort­
durende verbetering van de veiligheid en harmonisatie van voorschriften.
Moderne informatie- en communicatietechnieken spelen hierin een
belangrijke rol, evenals het intrinsiek veilig ontwerpen van vervoermid­
delen. Hiermee sluit Nederland aan bij de nieuwe VN-strategie voor
duurzaam vervoer, die in februari 2019 is vastgesteld.
Wat betreft het beheersen van de risico’s van het vervoer van gevaarlijke
stoffen wordt sinds 2020 ingezet op een Robuust Basisnet (Kamerstukken
II, 30 373 nr. 71), waarin veiligheid het uitgangspunt blijft bij de mogelijke
toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen in het kader van de
energietransitie én de binnenstedelijke verdichting in de nabijheid van de
infrastructuur waarover het vervoer plaatsvindt. In 2022 zal de beleidsvor­
mende fase worden afgerond en start de voorbereiding van de dan
gebleken noodzakelijke aanpassing van de regelgeving.
Vuurwerk
Ook in 2022 is de beleidsinzet voor vuurwerk gericht op het realiseren van
een veilige en feestelijke jaarwisseling. Op basis van de (letsel)cijfers van
de jaarwisseling en de afkeuringspercentages van het consumentenv­
uurwerk, wordt het beleid waar nodig bijgesteld. Er is in 2022 een
aanpassing van het Vuurwerkbesluit voorzien (met o.a. technische
wijzigingen als gevolg van inwerkingtreding van de Omgevingswet. In 2022
worden middelen ingezet voor monitoring van de jaarwisseling door
rapporten van VeiligheidNL, het ontwikkelen van een vuurwerkcampagne
en een lesprogramma voor basisscholen.
Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

136

In 2022 worden verdere stappen gezet in de evaluatie van het nationaal
beleid voor radioactief afval en verbruikte splijtstoffen, in voorbereiding op
een nieuw Nationaal programma voor radioactief afval en verbruikte splijt­
stoffen (NP) dat uiterlijk in 2025 moet worden vastgesteld. De evaluatie vindt
plaats in het kader van de uitvoering van richtlijn 2011/70/Euratom.
Ook zal met de andere betrokken departementen worden gewerkt aan het
versterken van de kennisbasis op het gebied van nucleaire technologie en
stralingstoepassingen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 65 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 22 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

51.414

63.533

32.169

52.216

52.352

57.617

61.374

Uitgaven

33.891

58.925

41.658

55.711

55.847

60.901

61.059

Waarvan juridisch verplicht

88%

1 Veiligheid chemische stoffen

6.203

7.410

8.140

8.708

8.597

9.047

9.064

Opdrachten

3.058

4.547

4.059

4.659

4.548

5.090

5.106

Subsidies

88

201

209

177

177

177

178

Bijdrage aan agentschappen

3.057

2.662

2.849

2.849

2.849

2.757

2.757

Waarvan bijdrage aan RWS

2.837

2.337

2.524

2.524

2.524

2.524

2.524

220

325

325

325

325

233

233

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

0

0

1.023

1.023

1.023

1.023

1.023

Waarvan bijdrage aan CTGB

0

0

1.023

1.023

1.023

1.023

1.023

2 Veiligheid biotechnologie

3.482

2.428

2.802

2.811

2.811

2.811

2.819

Opdrachten

3.482

792

1.102

1.111

1.111

1.111

1.119

Uitvoering veiligheid GGO

3.482

792

1.102

1.111

1.111

1.111

1.119

Bijdrage aan agentschappen

0

1.636

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

Waarvan bijdrage aan COGEM

0

1.636

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

3 Veiligheid bedrijven en transport

24.206

49.087

30.716

44.192

44.439

49.043

49.176

Opdrachten

5.658

8.835

11.163

29.090

31.996

36.478

40.279

Programma omgevingsveilig

2.640

5.023

6.667

10.485

10.896

15.310

18.613

Overige opdrachten

3.018

3.812

4.496

18.605

21.100

21.168

21.666

Subsidies

11.698

32.184

13.571

9.116

6.457

6.578

2.906

Subsidies inrichtingen & transport

7.890

4.910

7.000

6.043

5.883

6.004

2.331

Subsidies asbest

3.500

0

6.000

2.500

0

0

0

Subsidies Caribisch Nederland

77

0

0

0

0

0

0

Subsidie Vuurwerk

0

26.957

0

0

0

0

0

Overige subsidies

231

317

571

573

574

574

575

Bijdrage aan agentschappen

2.341

3.317

1.609

1.609

1.609

1.609

1.609

Waarvan bijdrage aan RWS

2.341

3.317

1.609

1.609

1.609

1.609

1.609

Bijdrage aan medeoverheden

488

700

300

300

300

300

300

Waarvan bijdrage aan Caribisch Nederland

434

700

300

300

300

300

300

Overige bijdrage aan medeoverheden

54

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten

4.021

4.051

4.073

4.077

4.077

4.078

4.082

Inkomensoverdrachten mesothelioom

4.021

4.051

4.073

4.077

4.077

4.078

4.082

457

250

250

250

250

250

250

Overige bijdrage aan agentschappen

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

137

Budgetflexibiliteit
1 Veiligheid chemische stoffen
De uitgaven voor de agentschapsbijdragen en bijdrage ZBO’s/RWT’s
(College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden)
zijn volledig juridisch verplicht. Van het opdrachten- en subsidiebudget is
een deel juridisch verplicht als gevolg van doorlopende opdrachten en
subsidies, waaronder opdrachten in de sfeer van wettelijke taken inzake
het (inter)nationale stoffenbeleid evenals de vergunningverlening op dat
gebied en de jaarlijkse bijdragen aan de Gezondheidsraad.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikelonderdeel heeft met name
betrekking op het uitvoeren van de programma’s REACH, waaronder ook
de onderzoeken in het kader van de aanpak van zeer zorgwekkende stoffen,
Safe-by-Design («Veilig aan de voorkant») en Nucleaire Veiligheid.
2 Veiligheid biotechnologie
Het grootste deel van de uitgaven is juridisch verplicht als gevolg van de
jaarlijkse bijdrage aan de COGEM (via bijdrage aan agentschappen) en de
uitgaven in het kader van het meerjarenonderzoeksprogramma Biotechno­
logie en Veiligheid (via opdrachten).
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikelonderdeel wordt aangewend
voor uitgaven in het kader van de beleidsondersteuning voor de uitvoering
van beleid en regelgeving op het gebied van Veiligheid Biotechnologie.
De werkzaamheden die aan het RIVM worden uitbesteed ter uitvoering van
opgedragen wettelijke taken op het gebied van Veiligheid Biotechnologie
(vergunningverlening, regelgeving en beleidsondersteuning) worden
verantwoord op beleidsartikel 19 van de begroting (onder 19.02.03 bijdrage
aan RIVM).
3 Veiligheid bedrijven en transport
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
doorlopende opdrachten. Meer specifiek betreft het opdrachten in de sfeer
van (wettelijke) taken inzake basisnetten, omgevingsveiligheid, buislei­
dingen en asbest. Het subsidiebudget is grotendeels juridisch verplicht. Van
het subsidiebudget wordt het budget voor de subsidieregeling Versterking
omgevingsveiligheid chemische sector 2022 in de Staatscourant gepubli­
ceerd en is hiermee juridisch verplicht. Daarnaast zijn er reeds enkele
subsidies meerjarig juridisch verplicht die samenhangen met asbest,
omgevingsveiligheid en vuurwerk. De uitgaven voor de agentschapsbij­
dragen, bijdragen aan medeoverheden (Caribisch Nederland) en inkomens­
overdrachten zijn volledig juridisch verplicht.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikelonderdeel wordt aangewend
voor uitgaven in het kader van de modernisering van het omgevingsveilig­
heidsbeleid en het beheer van het VTH-stelsel, veiligheid van vervoer van
gevaarlijke stoffen en energietransitie, vuurwerk en asbest.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Veiligheid chemische stoffen
Opdrachten
In dit kader worden opdrachten verstrekt aan onder andere de Gezond­
heidsraad voor de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van asbest,
chemische stoffen en externe veiligheid. Daarnaast worden opdrachten
verstrekt voor de uitvoering van EU-regelgeving ten aanzien van zeer
zorgwekkende stoffen in relatie tot andere overheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

138

(vergunningverlening), voor de uitvoering van taken op de gebieden
«veiligheid en gezondheid» (gezonde leefomgeving), «nieuwe risico’s »
(nanotechnologie en synthetische biologie) en Nucleaire Veiligheid.
Subsidies
De subsidies hebben betrekking op het onderwerp veiligheid stoffen.
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor voornamelijk de capaciteitsinzet in
het kader van de uitvoering van InfoMil (centraal punt voor bundeling en
verspreiding van milieu wet- en regelgeving) op het beleidsonderwerp
«asbest». Daarbij wordt inzet geleverd voor het beheer en verdere ontwik­
keling van het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Daarnaast wordt een
bijdrage aan de NVWA verstrekt inzake toezicht op gebruik van gewasbe­
schermingsmiddelen buiten de landbouw.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Dit betreft de bijdrage aan het College voor de toelating van gewasbescher­
mingsmiddelen en biociden (Ctgb) voor de uitvoering van het werkpro­
gramma.
2 Veiligheid biotechnologie
Opdrachten
Het gaat hier met name om een meerjarig onderzoeksprogramma Biotech­
nologie en Veiligheid.
Bijdrage aan agentschappen
Ter uitvoering van de wettelijke taak wordt jaarlijks een bijdrage verstrekt
aan de Commissie Genetische Modificatie (COGEM) voor het maken van
beoordelingen inzake risico’s verbonden aan werkzaamheden met
genetisch gemodificeerde organismen en het adviseren over maatregelen
risicobeheersing en monitoring die bij de uitvoering van werkzaamheden
met GGO's kunnen worden toegepast.
3 Veiligheid bedrijven en transport
Opdrachten
Omgevingsveiligheid
Het betreft hier uitgaven in het kader van de Meerjarenagenda Versterking
Omgevingsveiligheid (2021-2024) voor de clusters Besluit risico’s zware
ongevallen (Brzo), Publicatiereeks Gevaarlijke stoffen (PGS), Informatie/
Kennisinfrastructuur, modernisering Omgevingsveiligheid, nieuwe ontwik­
kelingen en prioriteiten Rijks-omgevingsveiligheidsbeleid. Door middel van
een programmatische aanpak wordt ingezet op het creëren van een
veiligere leefomgeving. Het geheel wordt uitgevoerd onder de governance
afspraken gemaakt in het Bestuurlijk Omgevingsberaad (BOb).
Voor de periode 2021 tot en met 2024 zijn de middelen ten behoeve van
lokaal omgevingsveiligheidsbeleid toegevoegd aan het gemeente- en
provinciefonds en daarmee opgenomen in de begroting van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken. Bij deze middelen is er afwegingsruimte voor
provincies en gemeenten als het gaat om de concrete inzet van de middelen.
Er is sprake van beleids- en bestedingsvrijheid met lokale verantwoording.
Overige opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

139

Het betreft hier opdrachten voor (wettelijke) taken in het kader van Brzobedrijven, vuurwerk, de monitoring van basisnetten (weg, water, spoor),
veiligheid energietransitie, modellenbeheer buisleidingen (Bevb),
onderhouden Activiteitenbesluit voor het realiseren vermindering
regeldruk bedrijven en de stelselontwikkeling en het beheer van
standaarden voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH).
Daarnaast worden opdrachten verstrekt voor onderzoek en implementatie
van risicoreductie maatregelen alsmede de ondersteuning en begeleiding
van het verwijderen van asbestdaken.
Subsidies
Subsidies inrichtingen en transport
Het betreft hier de uitgaven in het kader van de Subsidieregeling versterking
omgevingsveiligheid chemische sector, die door de RVO wordt uitgevoerd.
Jaarlijks wordt in de Staatscourant het beschikbare jaarbudget gepubli­
ceerd. Als onderdeel van de uitvoeringsagenda Brzo kunnen ook subsidies
worden toegekend onder de noemer «Safety Deals». De Safety Deals zijn
complementair aan de maatregelen die versterking van toezicht en
handhaving tot doel hebben. Het gaat hier om het creëren van een
duurzame veiligheidscultuur bij onder meer de bedrijfsprocessen binnen
de chemiesector.
Subsidies asbest
Er is een (meerjarige) subsidie aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting
Nederlandse Gemeenten (SVn) verstrekt ten behoeve van het instellen van
een asbestfonds voor particulieren.
Subsidies vuurwerk
Hier zijn middelen gereserveerd voor een eenmalige tegemoetkoming aan
vuurwerkondernemers om hen te helpen bij het verwerken en opruimen
van restvoorraden vuurwerk.
Overige subsidies
De overige subsidies hebben voornamelijk betrekking op subsidies aan
organisaties die een bijdrage leveren aan het vervolmaken van het stelsel
van Omgevingsdiensten.
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor de capaciteitsinzet in het kader van
de uitvoering van InfoMil (centraal punt voor bundeling en verspreiding van
milieu wet- en regelgeving) op de beleidsonderwerpen ‘kennisoverdracht
omgevingsveiligheid’ en ‘vergunningverlening’. Daarnaast vinden hier
uitgaven plaats voor werkzaamheden van RWS in het kader van basisnet
vervoer gevaarlijke stoffen.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten hebben betrekking op het honoreren van
incidentele aanvragen in het kader van de Regeling tegemoetkoming nietloondienst gerelateerde slachtoffers van mesothelioom en asbestose (TNS).
Deze regeling is bedoeld voor iedereen die de ziekte van maligne mesothe­
lioom of asbestose heeft als gevolg van contact met asbest buiten de
werksituatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

140

3.11 Artikel 23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie
A. Algemene doelstelling
Het KNMI adviseert en waarschuwt de samenleving om risico’s met een
atmosferische of seismische oorsprong terug te dringen. Het KNMI
ontwikkelt daartoe hoogwaardige kennis, verricht waarnemingen, zet deze
om in producten en diensten die de veiligheidsrisico’s verminderen,
bijdragen aan een duurzame samenleving en economische mogelijkheden
bevorderen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Financieren
De minister is verantwoordelijk voor het faciliteren van een internationaal
systeem van organisaties waarin Nederland vertegenwoordigd wordt door
het KNMI. Dit doet zij door haar rol van financier in de vorm van bijdragen
en contributies. Met name te noemen zijn EUMETSAT20 ECMWF21 en WMO
22
.
(Doen) Uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet taken meteo­
rologie en seismologie (Wtms). De Minister heeft deze taken belegd bij
het agentschap KNMI. De rol ‘(doen) uitvoeren’ heeft betrekking op de
volgende taken:
– het kosteloos verstrekken van algemene weerberichten omtrent de
toestand van het huidige weer en het te verwachten weer;
– waarschuwingen aan het algemeen publiek bij verwacht of werkelijk
gevaarlijk of maatschappij-ontwrichtend weer of waarschuwingen bij
calamiteiten waarbij het weer een belangrijke rol speelt;
– het onverwijld informeren van het algemeen publiek bij een significante
bodembeweging door geofysische bronnen of vulkanische activiteit;
– het kosteloos ondersteunen van bestuursorganen in gedefinieerde
gevallen.
– het voortbrengen of verzamelen van meteorologische, seismologische
en andere geofysische gegevens in het kader van de uitvoering van de
taken zoals opgenomen in de Wet taken meteorologie en seismologie;
– het beheer en onderhoud van de voor de uitvoering van zijn taken
noodzakelijke technische infrastructuur;
– het overeenkomstig ministeriële regeling desgevraagd ondersteunen
van bestuursorganen, de rechterlijke organisatie, overheidsbedrijven of
openbare lichamen op het terrein van meteorologie, seismologie of
andere geofysische terreinen bij de uitvoering van aan hen bij of
krachtens wet opgedragen taken;
– onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwik­
keling met betrekking tot meteorologie, seismologie en andere
geofysische terreinen;
– meteorologische, seismologische en andere geofysische gegevens of
het onderzoek, bedoeld in onderdeel h, op verzoek van internationale
organisaties voortbrengen, verzamelen of beschikbaar stellen;

20

European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites; www.eumetsat.int
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts; www.ecmwf.int
22
World Metereological Organization; www.wmo.ch

21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

141

–

–
–

het voor hergebruik als bedoeld in de Wet hergebruik van overheidsin­
formatie, zonder dat daartoe een verzoek is gedaan op grond van die
wet, beschikbaar stellen van meteorologische, seismologische en
andere geofysische gegevens of onderzoeksresultaten, of de opzet
daarvan, voor zover intellectuele eigendomsrechten van anderen dat
niet beperken, waarbij er op basis van een overeenkomst aanvullende
dienstverlening kan worden verleend;
internationale samenwerking op het gebied van meteorologie en
seismologie en andere geofysische terreinen; en
het verlenen van meteorologische diensten voor de luchtvaartnavigatie.

De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het Kernstop­
verdrag en de minister van Economische Zaken en Klimaat is verantwoor­
delijk voor het kader van de Mijnbouwwet.
Indicatoren en Kengetallen
Bij de beleidsdoorlichting van artikel 23 in 2019 is aanbevolen om de
beleidsindicatoren ten aanzien van meteorologie en seismologie op het
artikel te herzien. Hieronder zijn de herziene indicatoren opgenomen,
volgens het pilotjaar 2020. Uit de realisatie over 2020 bleken nog kleine
wijzigingen benodigd om zo goed als mogelijk de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het beleid op artikel 23 aan te kunnen tonen. Deze
wijzigingen worden in het jaarverslag 2021 doorgevoerd en vanaf dat
moment wordt op basis van de nieuwe indicatoren gerapporteerd.
Hiernaast zijn in de agentschapsparagraaf van het KNMI de doelmatig­
heidsindicatoren opgenomen.
Tabel 66 Indicatoren Meteorologie, Seismologie en aardobservatie
Indicator

Streefwaarde/norm

1. Algemene klanttevredenheid:
a.

Rapportcijfer voor kwaliteit van ontvangen producten/diensten

Overall cijfer ≥ 7,0

b.

Rapportcijfer voor communicatie over producten/diensten

Overall cijfer ≥ 7,0

2. Weer:
a.

Beschikbaarheid en frequentie van de dagelijkse weersverwachtingen

3x p/d, 365 dagen p/j

b.

% correct uitgegeven weerswaarschuwingen (codes oranje en rood).

≥ 60%

c. % van het algemeen publiek dat wordt bereikt met weerwaarschuwingen, te onderzoeken via het imago
onderzoek

≥ 80%

d. % van het algemeen publiek dat gedrag aanpast na een weerwaarschuwing (code oranje of rood), te
onderzoeken via het imago onderzoek

≥ 65%

3. Klimaat:
a.

Beschikbaarheid klimaatbericht KNMI

b.

Klanttevredenheid (rapportcijfer) onder gebruikers klimaatproducten KNMI

Gemiddeld 1x per week
Overall cijfer ≥ 7,0

4. Seismologie:
a.

Publicatie bevingen in Nederland met magnitude ≥ 4,5

≥ 98%

b.

Publicatie bevingen in Groningen met magnitude ≥ 2

≥ 98%

c. Percentage burgers dat KNMI op seismologisch gebied als betrouwbaar beschouwt, te onderzoeken via
het imago onderzoek
d.

Klanttevredenheid (rapportcijfer) onder gebruikers seismologische producten KNMI

≥ 75%
Overall cijfer ≥ 7,0

5. Data beschikbaarheid:
a.

Beschikbaarheid van en data m.b.t weer en klimaat

b.

Beschikbaarheid van data m.b.t. seismologie

≥ 98,5%
N.n.b.

6. Luchtvaart meteorologische dienstverlening:
a.

Rapportcijfer voor kwaliteit van ontvangen producten/diensten

Overall cijfer ≥ 7,0

b.

Rapportcijfer voor communicatie over producten/diensten

Overall cijfer ≥ 7,0

7. Wetenschappelijk onderzoek
a.

Aantal wetenschappelijke publicaties

≥ 65 per jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

142

C. Beleidswijzigingen
In 2022 wordt voor het eerst volgens een meerjarige offerte en activiteiten­
programma gewerkt. Voorheen werd dit jaarlijks vernieuwd maar vanwege
de hoge mate van continuïteit in de wettelijke taken wordt overgegaan op
een meerjarige planning.
In 2022 wordt de ingezette koers van het Early Warning Centre (EWC)
gecontinueerd, van waaruit adviezen en waarschuwingen op het terrein van
meteorologie, seismologie en aardobservatie worden gegeven en
producten optimaal worden toegesneden op de behoeften van afnemers en
het publiek. Ook de implementatie van de I-strategie en de modernisering
van de waarneeminfrastructuur worden voortgezet.
De implementatie van de I-strategie is in 2020 als programma gestart om
de ICT integraal en fundamenteel op een hoger plan te brengen. De
werkwijze wordt geleidelijk ontwikkeld naar het alleen nog maar werken
onder architectuur. Het werken onder architectuur wordt in 2022 verder
geïmplementeerd en voor het ontsluiten van data van derden wordt de
architectuur uitgewerkt. De concrete bijdrage aan het programma EWC
krijgt hierbij prioriteit.
De modernisering van de waarneeminfrastructuur wordt eveneens als een
programma uitgevoerd (Modernisering Waarneeminfrastructuur (MWI))
waarvan de realisatiefase in 2020 is gestart. Dit programma zal zich in 2022
volgens planning richten op onder meer automatisering van (controle op)
datakwaliteit en de ontwikkeling van de voor het meetnet essentiële
systeem voor master-datamanagement.
De Maatschappelijke Advies Raad, die in 2021 een start heeft gemaakt,
fungeert als klankbordgroep vanuit het perspectief van het maatschappelijk
belang. Het gaat hierbij om de veiligheid, bereikbaarheid, en goede leefom­
geving en welvaart in Nederland. De evaluatie van de Wet taken meteoro­
logie en seismologie in 2021 zal mogelijk tot beleidswijzigingen leiden die
vanaf 2022 zijn beslag zullen krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

143

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 67 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art.23 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

58.826

63.211

63.904

59.193

53.349

46.982

51.176

Uitgaven

57.346

62.176

62.818

56.227

52.263

44.016

50.090

Waarvan juridisch verplicht

100%

1 Meteorologie en seismologie

36.148

45.129

42.095

41.425

40.370

36.061

35.135

Bijdragen aan agentschappen

35.282

39.852

38.708

38.038

36.983

32.674

31.748

Waarvan bijdragen aan agentschap KNMI

35.282

39.852

38.708

38.038

36.983

32.674

31.748

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

866

5.277

3.387

3.387

3.387

3.387

3.387

0

4.407

2.447

2.447

2.447

2.447

2.447

866

870

940

940

940

940

940

2 Aardobservatie

21.198

17.047

20.723

14.802

11.893

7.955

14.955

Bijdragen aan agentschappen

21.198

17.047

20.723

14.802

11.893

7.955

14.955

Waarvan bijdrage aan agentschap KNMI

21.198

17.047

20.723

14.802

11.893

7.955

14.955

0

0

0

0

0

0

0

Contributie ECMWF (HGIS)
Overige Bijdragen aan (inter-)nationale
organisaties

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
De uitgaven voor de bijdrage aan het agentschap KNMI zijn volledig
juridisch verplicht. De bijdrage aan het agentschap KNMI heeft een
structureel karakter.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Meteorologie en seismologie
Bijdrage aan agenschappen
KNMI Meteorologie
– Reguliere uitgifte van een algemeen weerbericht en van waarschu­
wingen voor gevaarlijk weer (code geel, code oranje en weeralarm);
– Ter beschikkingstelling van de meteorologische basisdata van het
nationale meteorologische meetnet en de nationale meteorologische
modelinfrastructuur, op basis van een open databeleid;
– Ter beschikkingstelling van data, informatie en kennis over het huidige
klimaat;
– Het leveren van projecties over het toekomstige klimaat (klimaatscena­
rio’s);
– Verrichten van strategisch en toegepast onderzoek en het geven van
beleidsadviezen op het gebied van de meteorologie;
– Internationale vertegenwoordigingen op het gebied van de meteoro­
logie (met name WMO, EUMETSAT en ECMWF);
– Beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij over weer en klimaat.
KNMI Seismologie
– Continue monitoring van natuurlijke en geïnduceerde seismiciteit in
Nederland;
– Verrichten van strategisch en toegepast onderzoek en het geven van
beleidsadviezen op het gebied van de seismologie;
– Beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij op het gebied van
aardbevingen en tsunami’s;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

144

–

Verrichten van waarnemingen en onderzoek ten behoeve van het
Nationaal Data Centre (NDC) voor de CBTBO.

KNMI Caribisch Nederland
– Reguliere uitgifte van een algemeen weerbericht en van waarschu­
wingen voor gevaarlijk weer
– Dienstverlening voor de luchtvaart voor luchthaven Flamingo Airport
(Bonaire International Airport)
– Ter beschikkingstelling van de meteorologische basisdata van het
nationale meteorologische meetnet en de nationale meteorologische
modelinfrastructuur, op basis van een open databeleid;
– Ter beschikkingstelling van data, informatie en kennis over het huidige
klimaat;
– Het leveren van projecties over het toekomstige klimaat (klimaatscena­
rio’s);
– Verrichten van strategisch en toegepast onderzoek op het gebied van
de meteorologie;
– Internationale vertegenwoordigingen op het gebied van de meteoro­
logie (met name WMO, EUMETSAT en ECMWF);
– Beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij over weer en klimaat;
– Continue monitoring van natuurlijke en geïnduceerde seismiciteit in
Nederland;
– Verrichten van strategisch en toegepast onderzoek en het geven van
beleidsadviezen op het gebied van de seismologie;
– Beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij op het gebied van
aardbevingen en tsunami’s;
– Verrichten van waarnemingen en onderzoek ten behoeve van het
Nationaal Data Centre (NDC) voor de CBTBO.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
De beschikbare middelen worden gebruikt om de Nederlandse contributies
aan de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) en het European Centre
for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) te voldoen. Deelname aan
de activiteiten van de WMO en het ECMWF wordt gefinancierd uit HGIS.
WMO
De WMO is de overkoepelende gespecialiseerde organisatie van de
Verenigde Naties op het gebied van weer, klimaat en water. De WMO is van
groot belang voor internationale samenwerking op meteorologisch gebied,
de uitwisseling van meteorologische gegevens en producten en het
bevorderen van wetenschappelijk onderzoek op het gebied van weer en
klimaat.
ECMWF
Het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op de Middellange
Termijn (ECMWF), gevestigd in Reading, UK, is een intergouvernementele
organisatie van 22 Europese lidstaten, waaronder Nederland. Het ECMWF
ontwikkelt en onderhoudt numerieke globale weermodellen voor
middellange en lange termijn weersverwachtingen. De operationele
numerieke weersverwachtingen van het ECMWF worden 24/7 verspreid aan
afnemers binnen de lidstaten. Ook stelt het ECMWF computer rekencapa­
citeit beschikbaar aan de lidstaten. Vanwege de Brexit is besloten om het
Copernicus-gedeelte van het ECMWF naar het Europese vasteland te
verplaatsen. Het is nog onduidelijk waar dit onderdeel zal worden gevestigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

145

2 Aardobservatie
Het verzorgen van de waarnemingen vanuit polaire en geostationaire
weersatellieten wordt in Europees verband uitgevoerd door EUMETSAT,
een intergouvernementele organisatie van 30 lidstaten. Deze operationele
satellieten leveren informatie die onontbeerlijk is voor het monitoren van
weer en klimaat. Het KNMI vertegenwoordigt Nederland bij EUMETSAT.
Het budget van EUMETSAT en daarmee ook de contributie aan EUMETSAT
wordt jaarlijks in de EUMETSAT-Council vastgesteld.
De begroting volgt in grote lijnen de begroting van EUMETSAT. Deze
begroting kende in de periode 2018-2022 een piek door het samenvallen van
een aantal programma’s. Vanaf 2023 wordt de begroting van EUMETSAT
lager waardoor ook de hier begrote bedragen lager zijn. Echter, de contri­
buties van lidstaten aan EUMETSAT zijn mede afhankelijk van de kosten
voor de ontwikkeling van de nieuwe generatie satellieten. Dergelijke
programma’s kunnen soms vertraagd worden, zoals door een technisch
probleem bij de ontwikkeling. Dit leidt tot een verschuiving van kosten naar
latere jaren en soms ook een reductie van de contributie in het daaropvol­
gende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

146

3.12 Artikel 24 Inspectie Leefomgeving en Transport
A. Algemene doelstelling
De Inspectie Leefomgeving en Transport werkt aan veiligheid, vertrouwen
en duurzaamheid in transport, infrastructuur, milieu en wonen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van weten regelgeving in het transport en de leefomgeving. De Minister heeft een
nationale coördinatie- c.q. verantwoordingsverplichting richting de EU ten
aanzien van internationale milieuregelgeving. Binnen het departement is
de uitvoering van de handhaving en het toezicht opgedragen aan de
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Naast de activiteiten die de
inspectie voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat uitvoert,
worden ook taken verricht voor andere ministeries.
Wettelijke taak
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken
van de ILT. Deze wettelijke taken hebben betrekking op:
– Vergunningverlening;
– Toezicht;
– Opsporing;
– Dienstverlening: afhandeling van vragen en meldingen;
– Incidentafhandeling;
– Onderzoek.
De (inter)nationale wet- en regelgeving op het gebied van luchtvaart,
scheepvaart, rail- en wegtransport en milieu vormt de basis voor het
handelen van de ILT. Een uitgebreidere beschrijving van de activiteiten die
de ILT verricht is te vinden in het Meerjarenplan 2022–2026 (MJP) dat in
het najaar van 2021 aan de Tweede Kamer wordt verzonden. In dit meerja­
renplan wordt de Tweede Kamer ook verder geïnformeerd over het toezicht
op de woningcorporaties van de Autoriteit woningcorporaties.
De ILT zet haar schaarse capaciteit selectief in op de terreinen waar de
maatschappelijke risico’s het grootst zijn en waar het handelen van de ILT
het meeste effect kan sorteren. Een belangrijke pijler voor deze afweging is
de ILT-Brede Risicoanalyse (IBRA). Deze wordt tegelijk met het MJP
aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze ontwikkelde methode helpt de ILT
om ordelijk te kiezen, op basis van maatschappelijke schade, aan welke
taken zij prioriteit geeft en aan welke niet. De grootste maatschappelijke
risico’s worden door de ILT programmatisch aangepakt, met telkens de
meest kansrijke combinatie van disciplines, specialisten en instrumenten.
Daarbij worden instrumenten ingezet van gerichte nalevingscommunicatie
tot opsporing. De basis voor de ILT- werkwijze is:
A. informatiegestuurd (data) werken en transparant over resultaten;
B. selectieve en effectieve inzet gebaseerd op de hiervoor genoemde risico­
analyse;
C. invulling geven aan reflectieve en signalerende functie;
D. optimale dienst-(vergunning)verlening en verbetering kostendek­
kendheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

147

C. Beleidswijzigingen
Met ingang van 1 januari 2022 wijzigt de ILT van agentschap met een baten­
lastenadministratie naar een dienst met een geïntegreerde verplichtingen­
kasadministratie.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 68 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 24 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

131.881

146.187

182.359

169.875

169.654

169.937

169.331

Uitgaven

131.881

146.187

182.359

169.875

169.654

169.937

169.331

Waarvan juridisch verplicht
1 Handhaving en Toezicht

100%
0

0

182.359

169.875

169.654

169.937

169.331

Personele uitgaven

0

0

128.944

120.338

120.181

120.539

119.909

waarvan eigen personeel

0

0

120.093

112.727

112.580

112.915

112.325

waarvan inhuur externen

0

0

8.832

7.592

7.582

7.605

7.565

waarvan overige personele uitgaven

0

0

19

19

19

19

19

Materiële uitgaven

0

0

53.415

49.537

49.473

49.398

49.422

waarvan ICT

0

0

23.388

21.954

21.925

21.990

21.875

waarvan bijdrage SSO's

0

0

10.619

9.967

9.955

9.984

9.933

waarvan overige materiële uitgaven

0

0

19.408

17.616

17.593

17.424

17.614

Bijdrage aan agentschappen

131.881

146.187

0

0

0

0

0

Bijdrage aan het agentschap ILT

131.881

146.187

0

0

0

0

0

0

0

24.700

24.700

24.700

24.700

24.700

Apparaatsuitgaven

Ontvangsten

Zoals in de groeiparagraaf en beleidswijzigingen artikel 24 vermeld is wordt
de ILT per 1 januari 2022 omgevormd van agentschap naar dienstonderdeel.
Dit betekent dat de agentschapsparagraaf ILT niet meer terugkomt in deze
begroting. Daarnaast heeft bovenstaande budgettaire tabel een nieuwe
invulling gekregen waarin de personele uitgaven, materiële uitgaven en
ontvangsten inzichtelijk zijn gemaakt. Voor de jaren 2020 en 2021 is de
budgettaire tabel op dezelfde wijze gepresenteerd als in voorgaande jaren.
Budgetflexibiliteit
De inspectie heeft uitsluitend apparaatsuitgaven en deze zijn volledig
juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
De activiteiten die de ILT uitvoert zijn toe te wijzen aan de hieronder
weergegeven onderdelen. In het MJP 2022-2026 staat uitgebreider
beschreven welke taken worden uitgevoerd en de bijbehorende kengetallen
ten aanzien van programma’s, vergunningverlening en toezicht. Vanaf 2022
zet de ILT structureel meer capaciteit in op een groot aantal taken.
1 Handhaving en Toezicht
De ILT voert de wettelijke taken uit op basis van de volgende verdeling:
– Programmatisch;
– Regulier toezicht;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

148

–
–
–

Onderzoek en handhaving (incidenten);
Optimale dienstverlening en vergunningverlening;
Autoriteit woningcorporaties.

1. Programma’s in 2022
De ILT zet haar middelen in op de taken met de grootste maatschappelijke
risico’s, zoals die met behulp van de ILT-Brede Risicoanalyse (IBRA) zijn
berekend. De maatschappelijke vraagstukken vereisen steeds vaker een
integrale in plaats van sectorale benadering waarbij ook rekening is
gehouden met de technologische ontwikkelingen. De grootste maatschap­
pelijke risico’s worden als eerste programmatisch opgepakt. Deze aanpak
vraagt om samenwerking met andere inspecties op basis van een gedegen
informatiepositie, een efficiënte inzet van multidisciplinaire teams en de
juiste middelen, gericht op het grootste maatschappelijke effect. Op basis
van IBRA, de wettelijke verplichtingen, de beleidsinzet en het beeld van
verwachte toekomstige risico’s breidt de ILT haar programmatische aanpak
steeds verder uit. In 2022 lopen de volgende programma’s:
– Minder broeikasgassen;
– Duurzame producten;
– Bodem;
– Onjuiste verwerking afvalstoffen;
– Slim en veilig goederenvervoer over de weg;
– Schoon schip;
– Veilig en duurzaam Schiphol;
– Veiligheid op het spoor;
– Verstoring marktwerking bij taxivervoer;
– Optimalisatie vergunningverlening;
– Inspectie en certificering;
– Vertrouwen in instituties.
2. Regulier toezicht
Toezicht en opsporing is in 2022 voor een groot deel (nog) niet onderge­
bracht in de programma’s. Een aantal taken van de ILT is erg specifiek.
Een integrale programmatische aanpak waarbij meerdere taken worden
gecombineerd in één plan ter bestrijding van een maatschappelijk risico
heeft dan geen meerwaarde. Deze taken blijven onderdeel uitmaken van
het reguliere toezicht.
3. Onderzoek en Handhaving
Uit de ILT-omgevingsanalyse is gebleken dat ondanks dat Nederland veilig
is, de beleving anders is. Incidenten, bijzondere gebeurtenissen en niet te
voorspellen ontwikkelingen vinden plaats en leiden tot een heftige reactie
in de samenleving. De ILT onderzoekt incidenten als handhaver en kan
handelend optreden.
4. Dienstverlening en Vergunningverlening
De ILT werkt aan kostenefficiency door het optimaliseren en verzakelijken
van de dienstverlening en de vergunningverlening. De ILT is altijd
bereikbaar via haar meld- en informatiecentrum. Via de informatievoor­
ziening op de website, de webcare, mediavoorlichting, afstemming met
sectoren en branches en door middel van direct contact met het klantcon­
tactcentrum. Het frontoffice van de ILT herkent en vangt signalen op uit de
omgeving, bundelt die signalen en zet deze door in de organisatie. Via
klanttevredenheidsonderzoeken meet de ILT de tevredenheid van klanten.
De ILT streeft er naar de aanvrager duidelijkheid, eenvoud en gemak te
bieden op het gebied van vergunningverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

149

5. Autoriteit woningcorporaties
De ambitie van de Autoriteit woningcorporaties (Aw) is een bijdrage leveren
aan het vertrouwen in een goede taakuitoefening door corporaties in het
belang van de volkshuisvesting.
Met het centraal stellen van de informatiepositie en de daarbij horende
versterking van de analyse- en kennisfunctie, zal de focus van het huidige
instellingstoezicht zich op termijn verplaatsen naar thematisch toezicht. Dit
kan resulteren in een publicatie of collectieve actie. Ook kan het aanleiding
zijn voor verdieping van het (governance) toezicht, met als doel: het intern
toezicht op deze aspecten versterken. Jaarlijks voert de Aw verkenningen
en onderzoeken uit, die de opmaat kunnen vormen voor thematisch toezicht.
In de ‘Staat van de corporatiesector 2020’ geeft de Aw een overzicht van
de ontwikkelingen.
Het vertrouwen in woningcorporaties vergroten doet de Aw door in te zetten
op:
– Governance;
– Integriteit van beleid en beheer;
– Toezicht op rechtmatigheid;
– Naleving we normering topinkomens;
– Toezicht op toewijzing in het kader van passendheid en staatssteun;
– Toezicht op kruissubsidiëring en overcompensatie;
– Corporaties onder verscherpt toezicht;
– Toezicht op WSW;
– Toestemmingen ontheffingen en zienswijzen aanvragen corporaties;
– Voorlichting over de Woningwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

150

3.13 Artikel 25 Brede Doeluitkering
A. Algemene doelstelling
Het realiseren van maatwerkoplossingen voor verkeers- en vervoersvraagstukken door de twee krachtens artikel 20, derde lid, van de Wet personenvervoer 2000 aangewezen openbare lichamen die verkeer- en vervoerstaken verrichten (vervoerregio’s). Dit betreffen thans de Vervoerregio
Amsterdam en het samenwerkingsverband van gemeenten in de zuidelijke
Randstad, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Financieren
De Minister is systeemverantwoordelijk voor de bijdrage aan de Brede
Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU), die het mogelijk maakt dat er in
de gebieden waar de vervoerregio’s actief zijn maatwerkoplossingen
kunnen worden geboden voor verkeers- en vervoervraagstukken. Dit artikel
hangt samen met artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid en artikel
16 Openbaar Vervoer en Spoor waarin het bredere beleidsveld wordt
geschetst.
De samenwerkingsverbanden Vervoerregio Amsterdam en Metropoolregio Rotterdam Den Haag zijn verantwoordelijk voor de beleidsinhoudelijke beslissingen over hun verkeer- en vervoeraangelegenheden.
C. Beleidswijzigingen
Voor 2022 zijn er geen beleidswijzigingen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 69 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 25 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

970.239

950.195

954.173

954.174

954.173

954.276

954.276

Uitgaven

953.451

967.129

954.172

954.174

954.173

954.276

954.276

Waarvan juridisch verplicht

100%

1. Brede doeluitkering

953.451

967.129

954.172

954.174

954.173

954.276

954.276

Brede doeluitkering

953.451

967.129

954.172

954.174

954.173

954.276

954.276

Bijdrage BDU

953.451

967.129

954.172

954.174

954.173

954.276

954.276

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit
Conform de Wet BDU wordt jaarlijks voorafgaand aan het uitkeringsjaar
de brede doeluitkering ten behoeve van de voorbereiding en de uitvoering
van het regionaal verkeer- en vervoersbeleid geheel als betalingsver­
plichting vastgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

151

E. Toelichting op de financiële instrumenten
1. Brede doeluitkering
Jaarlijks wordt een beschikking verstrekt voor de Brede Doeluitkering aan
de Vervoerregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
Deze beschikking wordt berekend op basis van de in de Wet BDU Verkeer
en Vervoer opgenomen methodiek. Uitbetaling vindt plaats in vijf termijnen,
waarvan de tweede termijn een dubbele is.
De Vervoerregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
zijn vrij in de afweging aan welke verkeer- en vervoertaken zij de BDUmiddelen besteden. Zij bepalen dat aan de hand van de doelen die zij willen
bereiken op hun verkeer- en vervoersterrein. Daarbij hebben zij veel ruimte
voor een eigen invulling, rekening houdend met de specifieke kenmerken
van hun regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

152

3.14 Artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen
A. Algemene doelstelling
Op dit artikel worden de bijdragen aan het Mobiliteitisfonds en het
Deltafonds verantwoord.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Financieren
Zaken die op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds worden verantwoord zijn
terug te vinden in de verschillende beleidsartikelen op de begroting
Hoofdstuk XII.
C. Beleidswijzigingen
Voor de beleidswijzigingen wordt verwezen naar de betreffende beleidsar­
tikelen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 70 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 26 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

6.343.743

8.313.817

15.310.590

8.766.031

7.776.979

7.907.827

7.999.479

Uitgaven

6.343.743

8.312.904

15.299.281

8.757.722

7.776.429

7.907.827

7.999.479

1 Bijdrage Investeringsfondsen

5.509.351

7.068.690

14.137.862

7.189.318

6.435.951

6.691.279

6.783.686

Bijdrage aan het Mobiliteitsfonds

5.509.351

7.068.690

14.137.862

7.189.318

6.435.951

6.691.279

6.783.686

2 Bijdrage Investeringsfondsen

834.392

1.244.214

1.161.419

1.568.404

1.340.478

1.216.548

1.215.793

Bijdrage aan het Deltafonds

834.392

1.244.214

1.161.419

1.568.404

1.340.478

1.216.548

1.215.793

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
De mate van budgetflexibiliteit is terug te vinden bij de afzonderlijke
artikelen op de beide fondsen van IenW.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Bijdrage aan het Mobiliteitsfonds
Het betreft hier de bijdrage vanuit de begroting Hoofdstuk XII aan het
Mobiliteitsfonds ten behoeve van uitgaven die op het fonds worden
verantwoord.
Tabel 71 Opbouw art.ond. 26.01 Bijdrage aan het MF (bedragen x € 1.000)
2021
11

Verkenningen,
reserveringen
en
investeringsruimte

11.01
11.02

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

186.895

175.825

219.064

242.872

443.115

561.662

796.131

Verkenningen

5.000

4.000

109.063

173.871

339.458

474.467

634.519

Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

5.639

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

153

2021
11.03

Reserveringen

11.04

Generieke
investeringsruimte

12

Hoofdwegennet

12.01

Exploitatie

2022

2023

176.256

2024

171.825

2025

2026

2027

2028

110.001

69.001

103.657

87.195

161.612

0

0

0

0

0

3.146.161

2.982.240

3.494.379

3.115.816

3.182.211

2.852.806

2.459.513

2.204.230

4.429

3.959

3.958

3.957

3.955

3.955

3.955

3.963

12.02

Onderhoud en
vernieuwing

887.929

1.192.166

1.362.001

864.112

1.021.045

696.951

603.388

497.207

12.03

Ontwikkeling

737.321

600.636

830.865

896.302

942.495

949.299

629.404

604.567

12.04

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

791.089

525.002

644.721

721.101

580.398

633.084

658.461

527.463

12.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

725.393

660.477

652.834

630.344

634.318

569.517

564.305

571.030

13

Spoorwegen

2.256.615

9.486.296

2.240.600

1.957.919

1.948.120

1.932.237

1.939.736

1.698.836

13.02

Exploitatie,
onderhoud en
vernieuwing

1.596.243

1.559.243

1.705.842

1.467.824

1.326.341

1.472.761

1.534.436

1.348.246

13.03

Ontwikkeling

468.756

424.047

365.959

318.628

450.140

286.531

228.991

193.600

13.04

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

191.616

167.006

168.799

171.467

171.639

172.945

176.309

156.990

13.07

Rente en
aflossing

0

7.336.000

0

0

0

0

0

0

14

Regionaal,
lokale
infrastructuur

84.887

90.368

34.827

35.965

42.557

43.148

19.001

14.742

14.01

Regionale
infrastructuur

84.881

41.774

34.827

35.965

42.557

43.148

19.001

14.742

14.03

Bereikbaarheids
programma's

6

48.594

0

15

Hoofdvaarwegennet1.435.145

15.01

Exploitatie

1.295.676

1.129.740

1.084.868

1.115.507

995.993

816.191

684.906

11.158

10.433

9.654

9.344

9.187

9.187

9.187

9.187

15.02

Onderhoud en
vernieuwing

466.304

450.556

460.281

396.001

428.415

341.046

258.768

227.226

15.03

Ontwikkeling

296.795

357.466

184.835

219.754

259.425

266.798

168.340

58.197

15.04

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

280.529

106.058

106.045

91.657

59.778

55.128

54.686

62.296

15.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

380.359

371.163

368.925

368.112

358.702

323.834

325.210

328.000

17

Megaprojecten
Verkeer en
Vervoer

383.545

455.830

450.713

396.227

615.156

843.929

644.945

405.404

17.03

HogesnelheidstreinZuid

453

0

0

0

0

17.06

Project
Mainportontwikkeling
Rotterdam

5.038

679

679

679

669

669

669

669

17.07

ERMTS

102.953

146.041

73.282

10.371

229.142

262.553

180.164

172.208

17.08

ZuidasDok

68.773

91.541

132.554

138.892

113.344

134.383

149.937

143.248

17.10

Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer

206.328

217.569

244.198

246.285

272.001

446.324

314.175

89.279

18

Overige
uitgaven en
ontvangsten

4.964

0

0

0

0

0

0

0

18.06

Externe
veiligheid

4.964

Totaal
Uitgaven

7.311.317

14.497.305

7.526.084

6.809.859

7.146.423

7.111.228

6.441.048

5.804.249

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

154

Tabel 72 Opbouw art.ond. 26.01 Bijdrage aan het MF (bedragen x € 1.000)
2029

2030

2031

11

Verkenningen,
reserveringen
en
investeringsruimte

654.115

603.820

11.01

Verkenningen

544.365

181.032

11.02

Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

11.03

Reserveringen

11.04

Generieke
investeringsruimte

12

Hoofdwegennet

12.01

Exploitatie

12.02

Onderhoud en
vernieuwing

497.335

479.188

12.03

Ontwikkeling

603.517

1.170.545

12.04

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

524.864

521.563

12.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

566.535

13

Spoorwegen

13.02

Exploitatie,
onderhoud en
vernieuwing

13.03

2032

1.151.387

2033

695.755

2034

1.014.157

2035

828.409

2021 ‒ 2035

1.796.133

9.369.340
2.465.775
5.639

109.750

66.269

105.000

159.000

106.700

287.352

116.770

1.830.388

0

356.519

1.046.387

536.755

907.457

541.057

1.679.363

5.067.538

2.196.214

2.741.794

2.304.358

2.401.728

2.364.669

2.463.772

1.882.662

39.792.553

3.963

3.963

3.963

3.963

3.963

3.963

3.963

59.872

631.609

631.609

666.260

773.305

882.777

11.686.882

582.900

719.052

693.411

766.590

36.831

10.763.735

519.351

480.595

434.526

352.917

392.094

8.307.229

566.535

566.535

566.509

566.509

566.997

566.997

8.974.835

1.614.732

1.786.327

1.709.846

2.010.748

1.749.154

1.898.732

1.916.084

36.145.982

1.372.680

1.509.395

1.530.270

1.570.582

1.736.402

1.891.175

1.867.634

23.489.074

Ontwikkeling

152.731

187.448

137.275

440.166

12.752

7.557

48.450

3.723.031

13.04

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

89.321

89.484

42.301

13.07

Rente en
aflossing

0

0

0

14

Regionaal,
lokale
infrastructuur

365.495

14.01

Regionale
infrastructuur

316.895

14.03

Bereikbaarheids
programma's

48.600

15

Hoofdvaarwegennet 741.230

15.01

Exploitatie

1.597.877
0

0

0

0

7.336.000

723.751

860.831

888.464

840.785

1.040.843

812.473

14.466.403

9.187

9.187

9.187

9.187

9.187

9.187

9.187

141.646

15.02

Onderhoud en
vernieuwing

212.064

192.237

345.086

358.826

376.222

402.194

376.222

5.291.448

15.03

Ontwikkeling

137.443

141.008

118.906

143.572

78.712

259.598

56.892

2.747.741

15.04

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

54.534

53.540

59.873

49.100

48.885

42.085

42.393

1.166.587

15.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

328.002

327.779

327.779

327.779

327.779

327.779

327.779

5.118.981

17

Megaprojecten
Verkeer en
Vervoer

484.473

574.410

401.759

487.864

73.481

60.766

17.03

HogesnelheidstreinZuid

17.06

Project
Mainportontwikkeling
Rotterdam

17.07
17.08
17.10

6.278.502
453

669

669

669

669

54.712

ERMTS

185.059

244.164

278.483

339.255

5.527

ZuidasDok

98.232

104.463

56.080

12.462

Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer

200.513

225.114

66.527

135.478

67.139
47.524

2.276.726
1.243.909

13.242

13.242

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

2.690.275

155

2029
18

Overige
uitgaven en
ontvangsten

18.06

Externe
veiligheid
Totaal
Uitgaven

2030
0

2031
0

2032
0

2033
0

2034
0

2035
0

2021 ‒ 2035
0

4.964
4.964

5.690.764

6.430.102

6.428.181

6.484.559

6.042.246

6.292.522

6.407.352

106.423.239

2 Bijdrage aan het Deltafonds
Het betreft hier de bijdrage vanuit de begroting Hoofdstuk XII aan het
Deltafonds ten behoeve van uitgaven die op het fonds worden verantwoord.
Tabel 73 Opbouw art.ond. 26.02 Bijdrage aan het DF (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

1

Investeren in
waterveiligheid

464.390

401.973

559.423

479.243

225.472

358.044

251.037

408.648

1.01

Grote
projecten
waterveiligheid

136.499

109.499

90.301

2.095

785

73.126

20.000

71.852

1.02

Ontwikkeling
waterveiligheid

309.251

281.783

456.545

466.021

214.491

276.229

222.089

329.225

1.03

Studiekosten

18.640

10.691

12.577

11.127

10.196

8.689

8.948

7.571

2

Investeren in
51.313
zoetwatervoorziening

62.989

68.807

46.687

45.535

24.193

18.509

956

2.02

Ontwikkeling
46.640
zoetwatervoorziening

58.321

63.657

41.898

41.898

21.993

16.309

956

2.03

Studiekosten

4.673

4.668

5.150

4.789

3.637

2.200

2.200

0

3

Beheer,
onderhoud en
vernieuwing

201.552

232.337

258.078

188.061

245.946

156.869

159.281

201.721

3.01

Exploitatie

7.634

7.634

7.634

7.660

7.660

7.660

7.876

7.445

3.02

Onderhoud en
vernieuwing

193.918

224.703

250.444

180.401

238.286

149.209

151.405

194.276

4

Experimenteren
cf. art. III
Deltawet

91.169

21.842

215.594

89.327

89.517

58.841

57.990

57.327

4.02

GIV/PPS

91.169

21.842

215.594

89.327

89.517

58.841

57.990

57.327

5

Netwerkgebonden
kosten en
overige
uitgaven

357.262

339.405

349.899

417.959

480.357

471.571

602.026

484.860

5.01

Apparaat

266.575

249.947

241.017

246.533

252.198

247.099

246.842

246.429

5.02

Overige
uitgaven

87.198

70.641

68.696

69.013

69.339

69.462

69.298

65.706

5.03

Investeringsruimte

3.489

3.500

21.016

7.425

27.425

18.585

141.608

37.325

5.04

Reserveringen

0

15.317

19.170

94.988

131.395

136.425

144.278

135.400

7

Investeren in
waterkwaliteit

78.528

102.873

116.603

119.201

129.721

146.275

200.543

34.444

7.01

Ontwikkeling
Kaderrichtlijn
water

46.099

72.656

84.215

67.441

78.834

88.308

127.315

0

7.02

Ontwikkeling
Waterkwaliteit

13.156

21.767

26.288

40.760

41.374

55.967

71.228

34.444

7.03

Studiekosten
waterkwaliteit

19.273

8.450

6.100

11.000

9.513

2.000

2.000

0

1.244.214

1.161.419

1.568.404

1.340.478

1.216.548

1.215.793

1.289.386

1.187.956

Totaal
Uitgaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

156

Tabel 74 Opbouw art.ond. 26.02 Bijdrage aan het DF (bedragen x € 1.000)
2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2021 ‒ 2035

1

Investeren in
waterveiligheid

387.734

219.427

142.411

97.873

369.008

136.621

113.400

4.614.704

1.01

Grote
projecten
waterveiligheid

0

0

0

0

0

0

0

504.157

1.02

Ontwikkeling
waterveiligheid

380.663

212.356

135.340

90.802

361.921

129.790

106.569

3.973.075

1.03

Studiekosten

7.071

7.071

7.071

7.071

7.087

6.831

6.831

137.472

2

Investeren in
zoetwatervoorziening

1.561

0

0

0

0

0

0

320.550

2.02

Ontwikkeling
zoetwatervoorziening

1.561

0

0

0

0

0

0

293.233

2.03

Studiekosten

0

0

0

0

0

0

0

27.317

3

Beheer,
onderhoud en
vernieuwing

196.087

175.225

294.763

284.627

228.703

212.075

222.075

3.257.400

3.01

Exploitatie

7.445

7.445

7.445

7.445

7.445

7.445

7.445

113.318

3.02

Onderhoud en
vernieuwing

188.642

167.780

287.318

277.182

221.258

204.630

214.630

3.144.082

4

Experimenteren
cf. art. III
Deltawet

56.513

55.712

54.925

54.767

54.383

54.660

53.989

1.066.556

4.02

GIV/PPS

56.513

55.712

54.925

54.767

54.383

54.660

53.989

1.066.556

5

Netwerkgebonden
kosten en
overige
uitgaven

409.780

542.380

584.455

539.455

539.414

883.539

866.263

7.868.625

5.01

Apparaat

246.074

246.074

246.074

246.074

246.074

246.074

246.074

3.719.158

5.02

Overige
uitgaven

65.381

65.381

65.381

65.381

65.340

65.340

65.340

1.026.897

5.03

Investeringsruimte

27.325

17.325

16.200

16.200

16.200

360.325

343.049

1.056.997

5.04

Reserveringen

71.000

213.600

256.800

211.800

211.800

211.800

211.800

2.065.573

7

Investeren in
waterkwaliteit

21.494

21.494

21.494

0

0

0

0

992.670

7.01

Ontwikkeling
Kaderrichtlijn
water

0

0

0

0

0

0

0

564.868

7.02

Ontwikkeling
Waterkwaliteit

21.494

21.494

21.494

0

0

0

0

369.466

7.03

Studiekosten
waterkwaliteit

0

0

0

0

0

0

0

58.336

1.073.169

1.014.238

1.098.048

976.722

1.191.508

1.286.895

1.255.727

18.120.505

Totaal
Uitgaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

157

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 97 Algemeen Departement
A. Algemene doelstelling
Op dit artikel worden de IenW-brede programma-uitgaven verantwoord.
B. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 75 Budgettaire gevolgen artikel 97 Algemeen Departement (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

38.084

310.165

31.075

35.284

35.764

35.947

40.303

Uitgaven

64.508

325.835

44.908

44.597

44.909

44.942

44.801

1 Algemeen departement

57.808

81.835

44.908

44.597

44.909

44.942

44.801

Opdrachten

31.038

55.038

32.630

32.314

32.645

32.677

32.561

Van A naar Beter

1.316

1.966

1.848

1.903

1.913

1.913

1.913

Ext. Juridische adv.

1.583

1.385

1.550

1.624

1.628

1.644

1.646

Onderzoeken PBL

6.118

6.278

2.488

2.426

2.401

2.401

2.401

Onderzoeken ANVS

3.921

4.980

4.369

3.783

3.783

3.784

3.784

Departementaal Coordinatiecentrum
Crisisbeheersing

6.832

7.412

7.415

7.414

7.414

7.416

7.416

Regeringsvliegtuig

8.944

27.319

9.584

9.584

9.584

9.586

9.586

Overige Opdrachten

2.324

5.698

5.376

5.580

5.922

5.933

5.815

Subsidies

1.000

262

395

395

377

377

377

Bijdragen aan agentschappen

25.770

26.535

11.883

11.888

11.887

11.888

11.863

Waarvan bijdrage aan ILT

13.118

13.404

0

0

0

0

0

Waarvan bijdrage aan KNMI

2.608

2.673

223

223

223

223

223

Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

2.806

2.874

2.876

2.879

2.878

2.878

2.878

Overige bijdragen aan agentschappen

7.238

7.584

8.784

8.786

8.786

8.787

8.762

2 Sanering Thermphos

6.700

0

0

0

0

0

0

Subsidies

6.700

0

0

0

0

0

0

Sanering Thermphos

6.700

0

0

0

0

0

0

3 COVID19 Testen reizen

0

244.000

0

0

0

0

0

Opdrachten

0

244.000

0

0

0

0

0

Ontvangsten

2.772

2.301

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

C. Toelichting op de financiële instrumenten
1 Algemeen departement
Opdrachten
Van A naar Beter
Het betreft de uitgaven voor beleidscommunicatie voor de grote publieks­
campagne van A naar Beter.
Externe juridische advisering
Om de kosten voor het inhuren van juridische expertise, voornamelijk voor
het inschakelen van de Landsadvocaat, (en andere advocaten) beheersbaar
te houden, worden opdrachten hiertoe centraal gegeven door de
Bestuurskern. Dit om de kwaliteit te bewaken en tevens wordt hiermee
voorkomen dat er meerdere malen vanuit verschillende diensten dezelfde
vragen worden uitgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

158

Onderzoeken PBL
Dit betreft uitgaven ten behoeve van onderzoeksactiviteiten van PBL, zoals
de aanschaf van databestanden, onderhoud en ontwikkeling van modellen,
uitbesteding van onderzoek en vervaardiging van (web)publicaties. Een
deel van deze uitgaven wordt door externe opdrachtgevers vergoed. Voor
nieuws en publicaties van het PBL, zie de website van het PBL (www.pbl.nl).
Onderzoeken ANVS
Het betreft uitgaven voor opdrachten aan (inter)nationale technische
supportorganisaties inzake technische ondersteuning, advisering en
onderzoek op terreinen van nucleaire veiligheid, stralingsbescherming
alsmede beveiliging en waarborging (safeguards). Daarnaast worden ook
de uitgaven die verband houden met samenwerking tussen ANVS en inter­
nationale organisaties (zoals bijvoorbeeld HERCA, OECD/NEA en IAEA)
inzake voornoemde terreinen op dit artikel verantwoord.
Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing (DCC)
DCC is verantwoordelijk voor een effectief crisisbeheersingsbeleid en een
professionele aanpak van crises. De uitgaven betreffen o.a. de financiering
van assets en programma’s, het jaarlijkse IenW opleidings-, trainings- en
oefeningsprogramma, kosten van het aansluiten van nationale kennisinsti­
tuten op het crisis expert team milieu en drinkwater (CET-md) en het 24/7
beschikbaar houden van de daarvoor noodzakelijke kennis en kunde.Tevens
is het DCC is verantwoordelijk voor de inrichting, werking en kwaliteit van
het CET-md en systeemverantwoordelijk voor de Milieuongevallendienst
(MOD) van het RIVM en het beheer en onderhoud van meetapparatuur. en
het beschikbaar maken bij het RIVM van expertise op het gebied van
monstername, metingen en analyses, verspreidingsberekeningen en
toxicologie.
Regeringsvliegtuig
Dit betreft de uitgaven van IenW voor het onderhoud, exploitatie en
aanschaf van het regeringsvliegtuig. De inklaringskosten van het nieuwe
vliegtuig zijn niet meer in 2020 tot betaling zijn gekomen. Derhalve zijn de
gereserveerde middelen (€ 16,2 miljoen) doorgeschoven naar 2021 en bij
Voorjaarsnota toegevoegd aan de IenW-begroting.
Overig opdrachten
Dit betreft uitgaven voor corporate communicatie, voor opdrachten op het
gebied van Kennis, Innovatie en Strategie (KIS) en voor analyses van
mobiliteit en mobiliteitsbeleid door het Kennisinstituut voor Mobiliteits­
beleid (KIM) die doorwerken in de beleidsafwegingen. Soms worden
deelonderzoeken uitbesteed, omdat expertise op een bepaald deelon­
derwerp niet in huis is.
Subsidies
Deze uitgaven hangen samen met subsidies die IenW verstrekt, met name
aan de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek voor
het programma SURF (Smart Urban Regions in the Future), Urban Futures
en het programma Duurzame Logistiek.
Bijdragen aan agentschappen
KNMI
Dit betreft de bijdrage aan het KNMI voor afname van meteorologische
producten en diensten relevant voor de uitvoering van diverse taken door
RWS waaronder gladheidbestrijding en afname van maatwerk dienstver­
lening door ANVS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

159

RWS
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor de capaciteitsinzet in het kader van
beleidsondersteuning en advies en de capaciteitsinzet van het DCC.
ILT
De Agentschapstatus van de ILT is per 1-1-2022 opgeheven. De bijdrage aan
ILT die is bestemd voor de kosten van vergunningverlening die niet geheel
gedekt worden door de inkomsten die de ILT verkrijgt vanuit de tariefheffing
worden verantwoord op artikel 24.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Het RIVM is de vaste partner van de ANVS voor een aantal taken op het
terrein van stralingsbescherming. Dit zijn taken als beleidsondersteuning bij
stralingsbescherming, ondersteuning bij stralingsinspecties, het beheer
van de ongeval-organisatie, het in stand houden van het Radionucliden
laboratorium alsmede het beheer van het Nationaal Meetnet Radioactiviteit
en de stralingsmeetwagens. De bijdrage aan het RIVM hangt hiermee
samen.
2 Sanering Thermphos
Subsidies
Naar aanleiding van het kabinetsbesluit in 2017 is in 2018 besloten dat het
Rijk een bijdrage van maximaal € 27,7 miljoen levert bij de sanering van
voormalig bedrijventerrein Thermphos, waarbij IenW als beleidsverant­
woordelijk departement is aangesteld.
Dit bedrag heeft betrekking op de verlening van een subsidie voor de
sanering van de opstallen en het terrein van het voormalige bedrijf
Thermphos aan de uitvoerende partij. Deze begrotingsvermelding vormt
de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening als
bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuurs­
recht.
3 Covid19 testen reizen
Opdrachten
Het Kabinet heeft, naar aanleiding van de aangenomen motie van het lid
Sjoerdsma (D66), een bedrag beschikbaar gesteld voor het aanbieden van
gratis testen via de reisbranche en OpenHouse. Dit bedrag betreft het
opdrachtenbudget voor de vergoeding van testen voor uitgaande reizigers
voor de periode 1 juli tot en met 30 september 2021.
Ontvangsten
Hierop worden de ontvangsten geraamd die IenW ontvangt voor het
gebruik van het Regeringsvliegtuig en voor onderzoeken van het PBL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

160

4.2 Artikel 98 Apparaatsuitgaven kerndepartement
A. Algemene doelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met uitzondering van de
agentschappen Inspectie Leefomgeving en Transport, Koninklijk
Nederlands Meteorologisch Instituut en Rijkswaterstaat. Het omvat de
verplichtingen en uitgaven voor ambtelijk personeel, inhuur externen en
ICT, bijdragen aan rijksbrede SSO's en overige materiële voor het kernde
partement.
B. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 76 Budgettaire gevolgen artikel 98 Apparaat Kerndepartement (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

331.427

364.922

357.280

336.540

329.403

317.154

317.422

Uitgaven

335.910

376.448

351.305

337.051

329.719

317.143

317.418

Personele uitgaven

262.284

283.352

261.545

251.246

245.015

234.515

234.644

eigen personeel

224.847

237.583

235.323

231.618

225.845

219.899

219.985

inhuur externen

31.740

39.169

20.040

13.431

13.016

8.462

8.462

overige personele uitgaven

5.697

6.600

6.182

6.197

6.154

6.154

6.197

Materiële uitgaven

73.626

93.096

89.760

85.805

84.704

82.628

82.774

ICT

25.614

29.681

24.662

19.963

19.336

19.517

20.545

bijdrage aan SSO's

38.224

36.178

35.561

35.567

35.160

35.211

34.465

overige materiële uitgaven

9.788

27.237

29.537

30.275

30.208

27.900

27.764

Ontvangsten

12.754

9.687

7.778

5.430

5.430

5.430

5.430

C. Toelichting op de financiële instrumenten
Personele uitgaven
Dit betreft alle uitgaven van het eigen personeel, de externe inhuur en
postactieven voor het kerndepartement.
Eigen personeel
Onder uitgaven eigen personeel vallen de loonkosten en de uitgaven voor
de personele exploitatie.
– Onder loonkosten wordt verstaan alle uit de rechtspositiebepalingen en
aanverwante (wettelijke) regelingen voortvloeiende uitgaven aan en ten
behoeve van de werknemers, zoals salaris, vakantie- en eindejaarsuit­
kering, vergoedingen voor inbesteding van personeel, toelagen,
toeslagen en vergoedingen, gratificaties, onkostenvergoedingen
waaronder woon-werkverkeer (ook collectieve inkoop openbaar
vervoerskaarten), sociale lasten en de bijdrage aan de zorgverzeke­
ringswet, pensioenpremies en de eindheffing loonbelasting.
– Onder personele exploitatie worden andere personele uitgaven
verstaan zoals verhuiskosten, hotels in het kader van dienstreizen,
werving en selectie, keuringen, assessments, outplacement, loopbaan­
begeleiding en re-integratie, arbeidsgezondheidskundige begeleiding,
werkplekaanpassing, uitbesteding arbo-dienstverlening, bedrijfshulp­
verlening, representatie voor eigen personeel, opleiding, coaching,
training, bezoek van symposia en congressen, personeelsevenementen,
bijeenkomsten en recepties, noodzakelijke contributies van personeel,
uitgaven sociaal flankerend beleid en dergelijke.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

161

Externe inhuur
Dit betreft de uitgaven voor externe inhuur voor o.a. ICT-dienstverlening,
de programma’s Vrachtwagenheffing, Duurzame mobiliteit, Fiets, en de
Luchtruimherziening.
Overige personele uitgaven
De overige personele uitgaven betreft de uitgaven aan postactieven. Onder
postactieven wordt verstaan uitgaven aan en ten behoeve van voormalig
personeel, voor zover niet ten laste komend van derden (pensioen- of uitke­
ringsfonds) zoals Functioneel leeftijdsontslag (FLO), werkloosheidsuitke­
ringen, wachtgelden en de daarmee samenhangende uitvoeringskosten
van derden.
Materiële uitgaven
ICT
Bevat zowel de uitgaven voor projecten als structurele uitgaven zoals
onderhoud en licenties.
Bijdrage aan de Shared Service Organisaties
De bijdrage aan de Shared Service Organisaties betreft onder andere PDirekt (Salarisbedrijf van het Rijk), FM Haaglanden en de Rijksvastgoedbe­
drijf.
Overige materiële uitgaven
Dit betreft materiele uitgaven van het kerndepartement waarvoor geldt dat
deze betrekking hebben op uitgaven die bedoeld zijn voor activiteiten ter
ondersteuning van het primaire proces.
Tabel 77 Apparaatsuitgaven per dienstonderdeel van de bestuursken ( x
€ 1.000)
Beleidsterrein/Directoraat Generaal/artikel

2022

Totaal apparaat

351.305

Directoraat-Generaal Mobiliteit

40.871

Directoraat-Generaal Milieu en Internationaal

32.057

Directoraat-Generaal Water en Bodem

23.278

Directoraat-Generaal Luchtvaart en Maritieme zaken

28.349

Beleids- en Bestuursondersteuning

39.773

Financiën en Bedrijfsvoering

139.339

- Waarvan IenW-brede apparaatsuitgaven

82.288

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

20.550

Planbureau voor de Leefomgeving

27.088

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

162

D. Extracomptabele verwijzingen
Tabel 78 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en zbo's/rwt's (bedragen x € 1.000)
Totaal apparaatsuitgaven ministerie
Kerndepartement

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2.383.472

2.543.256

2.479.417

2.437.610

2.414.459

2.394.956

2.280.706

335.910

376.448

ILT

351.305

337.051

329.719

317.143

317.418

182.359

169.875

169.654

169.937

169.331

Totaal apparaatskosten agentschappen

1.493.562

1.574.808

1.354.753

1.337.684

1.330.086

1.326.876

1.219.957

RWS

1.253.522

1.317.791

1.283.292

1.267.175

1.258.608

1.259.707

1.153.714

ILT

174.425

184.276

KNMI

65.615

72.741

71.461

70.509

71.478

67.169

66.243

Totaal apparaatskosten ZBO's en RWT's

554.000

592.000

591.000

593.000

585.000

581.000

574.000

Prorail

554.000

592.000

591.000

593.000

585.000

581.000

574.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

163

4.3 Artikel 99 Nog Onverdeeld
A. Algemene doelstelling
Dit artikel is een administratief begrotingstechnisch artikel. Dit betekent dat
er geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van artikel 99 worden gedaan.
Het artikel dient als tussenstation voor de overboeking van middelen naar
de andere artikelen op de IenW-begroting, zoals loon- en prijsbijstelling.
Ook taakstellingen die nog niet direct kunnen worden doorgeboekt worden
op dit artikel geadministreerd.
B. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 79 Budgettaire gevolgen artikel 99 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

0

0

4.639

6.150

8.343

8.871

9.304

Uitgaven

0

0

4.639

6.150

8.343

8.871

9.304

Nominaal en onvoorzien

0

0

4.639

6.150

8.343

8.871

9.304

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

C. Toelichting op de financiële instrumenten
Nominaal en onvoorzien
Dit betreft de middelen vanaf 2022 voor «Open overheid» die op een later
moment aan de verschillende IenW-onderdelen zullen worden toebedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

164

5. Begroting agentschappen
5.1 Agentschap Rijkswaterstaat
Introductie
Rijkswaterstaat (RWS) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat. RWS beheert en ontwikkelt de rijkswegen, vaarwegen en -wateren en zet in op een duurzame leefomgeving.
Samen met anderen werkt RWS aan een land dat beschermd is tegen
overstromingen, waar voldoende groen is, waar voldoende en schoon water
is en waar je vlot en veilig van A naar B kunt. Samenwerken aan een veilig,
leefbaar en bereikbaar Nederland. Dat is Rijkswaterstaat.
Het Ministerie van IenW kent een scheiding tussen beleid, toezicht en
uitvoering. RWS fungeert hierbij als uitvoeringsorganisatie van het
ministerie. Het formuleren van beleid is belegd bij de beleidsdirectoratengeneraal. Dit betekent dat de doelstellingen van het agentschap afhankelijk
zijn van de (veelal lange termijn-) beleidsdoelstellingen en kaders die door
IenW worden aangegeven. Deze beleidsdoelen zijn geformuleerd in de
beleidsartikelen van de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.
Producten en diensten
RWS treedt op als manager van het gebruik van een aantal hoofdinfrastruc­
tuurnetwerken (hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet, hoofdwatersys­
temen), als beheerder van die netwerken, als realisator van uitbreidingen
van deze netwerken en als adviseur voor het ten aanzien hiervan te voeren
beleid. RWS voert deze taken uit vanuit een netwerkbenadering. Belang­
rijkste producten zijn:
– Verkeersmanagement: het inzetten van instrumenten en hulpmiddelen
om vraag en aanbod op elk moment zo goed mogelijk op elkaar af te
stemmen en om het verkeersaanbod zo goed mogelijk af te wikkelen.
Het betreft vooral bediening van objecten als bruggen en sluizen,
verstrekken van route-informatie en incidentmanagement.
– Watermanagement: reguleren van de hoeveelheden water in het hoofd­
watersysteem en van de kwaliteit daarvan, door het hanteren van de te
onderscheiden categorieën «vasthouden/bergen/afvoeren» en «schoon­
houden/scheiden/zuiveren».
– Beheer, onderhoud en vervanging: instandhouding van objecten en
areaal op een vooruitstrevende, toekomstgerichte manier, gericht op
het ook in technische zin steeds verder ontwikkelen van het netwerk of
systeem.
– Aanleg: dit betreft investeringen om de functionaliteit van het netwerk
te vergroten. Nieuwe verbindingen of verbreding van bestaande.
– Beleidsondersteuning en –advisering: het uitvoeren van studies of het
leveren van bijdragen daaraan, adviezen met betrekking tot beleids­
nota’s en de uitvoerbaarheid van beleid.
– Leveren van kennis, expertise en materieel: ten behoeve van beleidson­
dersteuning en -advisering, milieu en leefomgeving, grote
(aanleg)projecten en aansturing projecten en uitvoeringsorganisaties,
het verstrekken van subsidies en basisinformatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

165

Tabel 80 Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2022 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Baten
- Omzet

2.973.006

3.454.190

3.381.355

3.288.688

2.574.216

2.645.709

2.167.446

waarvan omzet moederdepartement

2.700.645

2.816.590

2.949.658

3.017.514

2.306.861

2.378.354

1.900.091

waarvan omzet overige departementen

77.097

76.581

76.581

72.762

68.943

68.943

68.943

waarvan omzet derden

197.844

198.412

198.412

198.412

198.412

198.412

198.412

waarvan omzet nog uit te voeren
werkzaamheden

‒ 2.580

362.607

156.704

0

0

0

0
0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

Vrijval voorzieningen

1.656

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

1.507

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

2.976.169

3.457.190

3.384.355

3.291.688

2.577.216

2.648.709

2.170.446
1.153.714

Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten

1.253.522

1.317.791

1.283.292

1.267.175

1.258.608

1.259.707

- Personele kosten

993.447

1.050.139

1.025.540

1.015.963

1.010.528

1.010.162

910.180

waarvan eigen personeel

899.985

960.735

940.862

936.371

935.674

935.335

842.759

waarvan inhuur externen

93.462

89.404

84.678

79.592

74.854

74.827

67.421

0

0

0

0

0

0

0

- Materiële kosten

260.075

267.652

257.752

251.212

248.080

249.545

243.534

waarvan apparaat ICT

35.938

36.330

35.645

35.495

35.495

35.482

31.814

waarvan bijdrage aan SSO's

66.615

69.480

68.171

67.883

67.883

67.858

60.843

waarvan overige personele kosten

waarvan overige materiële kosten

157.522

161.842

153.936

147.834

144.702

146.205

150.877

1.691.572

2.110.883

2.071.619

1.993.934

1.288.125

1.358.731

986.017

740

739

846

981

1.000

1.006

986

Afschrijvingskosten

21.694

18.871

19.692

20.692

20.577

20.359

20.823

- Materieel

21.094

18.359

18.499

19.690

19.896

20.359

20.823

waarvan apparaat ICT

5.586

4.437

5.252

5.164

5.167

4.228

4.572

waarvan overige materiële
afschrijvingskosten

15.508

13.922

13.247

14.526

14.729

16.131

16.251

Externe productkosten
Rentelasten

- Immaterieel

600

512

1.193

1.002

681

0

0

Overige lasten

6.614

3.800

3.800

3.800

3.800

3.800

3.800

waarvan dotaties voorzieningen

6.095

3.800

3.800

3.800

3.800

3.800

3.800

519

0

0

0

0

0

0

2.974.142

3.452.084

3.379.249

3.286.582

2.572.110

2.643.603

2.165.340

2.027

5.106

5.106

5.106

5.106

5.106

5.106

Agentschapsdeel Vpb-lasten

142

130

130

130

130

130

130

Saldo van baten en lasten

1.885

4.976

4.976

4.976

4.976

4.976

4.976

waarvan bijzondere lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

Toelichting
Baten
Omzet
Omzet moederdepartement
De omzet moederdepartement bestaat uit een apparaatsdeel en een
programmadeel. Het apparaatsdeel dient ter dekking van de interne kosten
van RWS (apparaatskosten inclusief rente- en afschrijvingskosten) die
verband houden met verkeers- en watermanagement, beheer, onderhoud
en vervanging, aanleg en beleidsondersteuning en –advisering. Het
programmadeel dient ter dekking van de externe productkosten voor
verkeers- en watermanagement, beheer en onderhoud, verkenningen en
planuitwerkingen, servicepakketten, landelijke taken, Caribisch Nederland
en Omgevingswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

166

Tabel 81 Specificatie omzet moederdepartement (bedragen x €1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Agentschapsbijdrage
Deltafonds

515.535

532.873

542.815

461.429

518.548

430.654

Artikel 1 Investeren in
waterveiligheid

559

437

437

437

437

437

Artikel 3 Beheer Onderhoud en
Vervanging

166.904

213.190

234.456

148.151

199.450

116.869

Artikel 5 Netwerkgebonden
kosten en overig

342.502

316.861

306.090

311.945

317.915

312.939

Artikel 7 Waterkwaliteit

5.570

2.385

1.832

896

746

409

Agentschapsbijdrage
Mobiliteitsfonds

2.208.886

2.341.323

2.103.537

1.790.768

1.809.423

1.419.054

Artikel 12 Hoofdwegennet

1.478.753

1.590.082

1.407.393

1.185.398

1.216.706

933.708

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

730.133

751.241

696.144

605.370

592.717

485.346

Agentschapsbijdrage Hoofdstuk
XII

57.312

51.591

44.812

44.903

44.383

44.383

Artikel 11 Waterkwaliteit

14.272

14.273

14.183

14.273

14.183

14.183

Artikel 13 Ruimtelijke
ontwikkeling

5.823

5.666

3.826

3.826

3.826

3.826

Artikel 14 Wegen en
verkeersveiligheid

8.432

7.203

7.198

7.198

7.198

7.198

Artikel 16 Spoor

823

826

830

830

830

830

Artikel 17 Luchtvaart

5.789

5.420

53

53

53

53

Artikel 18 Scheepvaart en
Havens

1.392

1.489

1.995

1.995

1.566

1.566

Artikel 19 Klimaat

401

398

398

398

398

398

Artikel 20 Lucht en geluid

2.491

1.636

1.647

1.647

1.647

1.647

Artikel 21 Duurzaamheid

9.361

7.671

7.671

7.671

7.671

7.671

Artikel 22 Externe veiligheid en
risico's

5.654

4.133

4.133

4.133

4.133

4.133

Artikel 97 Algemeen
departement

2.874

2.876

2.878

2.879

2.878

2.878

Overige omzet IenW

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

2.787.733

2.931.787

2.697.164

2.303.100

2.378.354

1.900.091

*apparaat (interne kosten)

1.214.625

1.183.225

1.170.491

1.164.079

1.164.965

1.059.416

*programma (externe
productkosten)

1.573.108

1.748.562

1.526.673

1.139.021

1.213.389

840.675

Totaal
Van totaal omzet IenW

Omzet overige departementen
De omzet overige departementen heeft met name betrekking op:
– Vergoedingen van het ministerie van Defensie, het ministerie van
Financiën en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
voor het gebruik van de vaartuigen van de Rijksrederij.
– Vergoedingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Konink­
rijkrelaties voor de capaciteit die RWS levert in het kader van de
Omgevingswet en de bijbehorende externe productkosten.
– Vergoedingen van diverse ministeries voor het door RWS ter
beschikking stellen van kennis, expertise en materieel in het kader van
Werken voor en met Partners.
– Vergoedingen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties voor de
capaciteit die RWS levert in het kader van beleidsondersteuning en
advisering en de bijbehorende externe productkosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

167

Tabel 82 Specificatie omzet overige departementen (bedragen x €1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Rijksrederij

36.057

36.057

36.057

36.057

36.057

Omgevingswet

23.147

23.147

19.328

15.509

15.509

36.057
15.509

Werken voor en met Partners

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Beleidsadvisering en
ondersteuning (BOA)

6.877

6.877

6.877

6.877

6.877

6.877

Overig

500

500

500

500

500

500

Totaal

76.581

76.581

72.762

68.943

68.943

68.943

Omzet derden
De omzet derden heeft met name betrekking op:
– Vergoedingen van o.a. provincies, gemeenten en de Europese Unie in
het kader van het beheer en onderhoud van de infrastructuur.
– Uitkeringen van verzekeraars in het kader van Schaderijden en
Schadevaren ter dekking van de kosten van reparatiewerkzaamheden.
– Ontvangsten uit de pacht van benzinestations, de ingebruikgeving van
RWS areaal (huur, pacht) en incidentele verloop van RWS areaal. Deze
ontvangsten worden via het Rijkvastgoedbedrijf (RVB) ontvangen.
– Opbrengsten voor de Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBD) en de
Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW).
– Vergoedingen van o.a. provincies, gemeenten, waterschappen, kennis­
instellingen en bedrijven voor het door RWS ter beschikking stellen van
kennis, expertise en materieel in het kader van Werken voor en met
Partners.
– Opbrengsten uit vergunningverlening in het kader van de Waterwet.
Tabel 83 Specificatie omzet derden (bedragen x €1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Beheer en Onderhoud

40.000

40.000

40.000

40.000

40.000

Schaderijden en Schadevaren

31.900

31.900

31.900

31.900

31.900

40.000
31.900

Rijksvastgoedbedrijf (RVB)

58.200

58.200

58.200

58.200

58.200

58.200

Nationale
Bewegwijzeringsdienst (NBD)

22.200

22.200

22.200

22.200

22.200

22.200

Nationale Databank
Wegverkeersgegevens (NDW)

4.712

4.712

4.712

4.712

4.712

4.712

Werken voor en met Partners

12.500

12.500

12.500

12.500

12.500

12.500

Waterwet

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

Overig

10.900

10.900

10.900

10.900

10.900

10.900

Totaal

198.412

198.412

198.412

198.412

198.412

198.412

Omzet nog uit te voeren werkzaamheden
RWS is een agentschap met een baten-lasten administratie. Bij de instelling
van het agentschap is met het ministerie van Financiën afgesproken dat
RWS geen resultaat (verlies of winst) mag behalen op de kosten die worden
gemaakt voor activiteiten die door de markt worden verricht. De middelen
die aan het einde van een boekjaar over zijn of tekort worden gekomen,
worden op de balans van RWS verantwoord onder de benaming Nog Uit Te
voeren Werkzaamheden (NUTW). Via deze balanspost kunnen middelen
eerder of later worden aangewend dan oorspronkelijk voorzien. Deze
werkwijze is analoog aan de werkwijze die wordt gevolgd op het Deltafonds
en hetMobiliteitsfonds. Daar wordt immers een saldo dat in enig jaar
ontstaat meegenomen naar of verrekend met het volgende begrotingsjaar.
Tijdens de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden kan immers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

168

blijken dat deze op een later of eerder moment gerealiseerd zullen worden
dan bij het opstellen van de programmering en begroting was voorzien.
De omvang van deze balanspost wordt aan het eind van ieder jaar bepaald
door de kosten in dat jaar van de omzet af te trekken. De balanspost wordt
in volgende jaren weer aan de omzet toegevoegd. De NUTW per ultimo 2020
bedraagt per saldo € 519,3 miljoen. In de bijlage «Instandhouding» van de
jaarverslagen 2020 van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds is de
opbouw van de NUTW per ultimo 2020 weergegeven.
Bijzondere baten
De geraamde bijzondere baten betreffen voornamelijk verwachte boekwinst
op de verkoop van vaste activa.
Lasten
Apparaatskosten
Personele kosten
Tabel 84 Specificatie personele kosten
2021

2022

2023

2024

2025

2026

9.563

9.297

9.258

9.258

9.255

8.298

Eigen Personele kosten (x
€ 1.000)

960.735

940.862

936.371

935.674

935.335

842.759

Inhuur (x € 1.000)

89.404

84.678

79.592

74.854

74.827

67.421

Aantal fte

In 2019 is besloten de RWS formatie te verhogen tot 9250 fte. Deze ophoging
is toentertijd gefinancierd tot en met 2025. Hierdoor is in 2026 een daling te
zien. Besluitvorming over hoe om te gaan met 2026 wordt voorbereid voor
het volgende begrotingsmoment.
Het aantal FTE is ten opzichte van de begroting 2021 met name gewijzigd
als gevolg van onderstaande ontwikkelingen:
Diverse tijdelijke opdrachten
– IenW heeft RWS de opdracht gegeven voor de uitvoering van het kennis­
programma zeespiegelstijging, de programmatische aanpak Grote
Wateren, het maatregelpakket scheepvaartveiligheid windenergie, het
programma vrachtwagenheffing, het vervolgonderzoek bereikbaarheid
Ameland en het programma Talking Traffic. Voor de uitvoering van deze
tijdelijke opdrachten zijn 33,5 FTE in 2021 en 4 tot 8 FTE per jaar in de
periode 2022-2026 aan RWS toegekend.
Banenafspraak arbeidsbeperkten
– De formatie in 2021 is met 87,5 FTE opgehoogd voor de instroom van
arbeidsbeperkten in het kader van de banenafspraak.
Eigen personeel
De kracht van Rijkswaterstaat ligt in de zakelijke en professionele wijze
waarop het zijn kerntaken uitvoert. Om daarop te kunnen sturen is gedefi­
nieerd welke taken RWS met eigen mensen uitvoert (de kerntaken) en welke
taken aan de markt worden overgelaten (de niet-kerntaken).
De kosten van externe inhuur betreffen de inzet van derden op de kerntaken
van RWS. Daarnaast vindt er inzet van derden plaats op taken die RWS van
de markt betrekt (niet-kerntaken).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

169

Inhuur apparaat (kerntaken)
RWS streeft ernaar om de inhuur van externen op kerntaken zoveel mogelijk
te beperken vanuit het basisprincipe dat Rijkswaterstaat op kerntaken eigen
mensen inzet, ter vermindering van de kwetsbaarheid en het verkleinen van
de afhankelijkheid van externen. Inhuur op kerntaken vindt in beginsel
alleen plaats als er sprake is van piekbelasting in de directe productie of in
geval van onderbezetting, ziekte of vervanging. Inhuur op kerntaken kan ook
een keuze zijn als vanuit de arbeidsmarkt hele specifieke kennis/specialisme
niet kan worden aangetrokken. Door een aantal maatregelen daalt de inhuur
op kerntaken de komende jaren:
– Extra inzet op het werven van voldoende gekwalificeerd eigen personeel
en versnelling van het wervingsproces om vacatures zo snel mogelijk in
te vullen;
– Een flexibele interne pool om snel interne inzet te kunnen organiseren;
– Versterking van cruciale kennis binnen de organisatie is geborgd met
interne loopbaanontwikkeling.
Inhuur programma (niet-kerntaken)
Gelet op de omvang van de productieopgave van RWS blijft de inhuur op
taken die bij de markt zijn belegd (de niet-kerntaken) substantieel. Voor
het betrekken van externe capaciteit op niet-kerntaken geldt dat deze zoveel
mogelijk op basis van op productafspraken gebaseerde contracten zal
worden gedaan, tenzij dat om inhoudelijke of aansturingsredenen niet
doelmatig is.
De inhuur op niet-kerntaken in het primaire proces wordt met name
verantwoord op de post beheer en onderhoud in deze agentschapsbe­
groting en de artikelonderdelen aanleg en vervanging en renovatie in de
begrotingen van het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds.
Tabel 85 Specificatie inhuur (bedragen x €1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

89.404

84.678

79.592

74.854

74.827

67.421

Programma (niet-kerntaken)

126.245

120.133

114.340

111.715

111.669

99.040

Totaal

215.649

204.811

193.932

186.569

186.496

166.461

Apparaat (kerntaken)

Materiële kosten
De materiele kosten bestaan uit bezetting gerelateerde materiele kosten
(o.a. ICT, huisvesting en diensten en middelen, zoals catering, schoonmaak
en beveiliging) en areaal gerelateerde materiele kosten (o.a. auto’s wegin­
specteurs).
Externe productkosten
Op deze post worden de externe productkosten voor verkeers- en water­
management, beheer en onderhoud, servicepakketten, verkenningen en
planuitwerkingen, landelijke taken, waterkwaliteitsprojecten, Caribisch
Nederland, Omgevingswet en beleidsondersteuning- en advisering
verantwoord. Onder de post externe productkosten valt ook de post B&O.
Voor 2022 betreft de omvang hiervan 1,7 mld.
Rentelasten
Dit betreft de kosten van rentedragende leningen die bij het Ministerie van
Financiën zijn afgesloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

170

Afschrijvingskosten
Dit betreft de reguliere afschrijvingskosten van zowel materiële als
immateriële vaste activa.
Overige lasten
Dit betreft de dotatie aan de voorziening groot onderhoud vaartuigen.
Tabel 86 Kasstroomoverzicht over het jaar 2022 (bedragen x € 1.000)
1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom
-/- totaal uitgaven operationele kasstroom
2.Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

758.654

739.161

394.798

255.766

274.476

284.704

295.037

2.987.163

3.094.583

3.227.651

3.291.688

2.577.216

2.648.709

2.170.446

‒ 2.968.840

‒ 3.429.543

‒ 3.355.887

‒ 3.262.220

‒ 2.547.863

‒ 2.619.574

‒ 2.140.847

18.323

‒ 334.960

‒ 128.236

29.468

29.353

29.135

29.599

‒ 21.249

‒ 40.230

‒ 50.473

‒ 21.147

‒ 32.068

‒ 18.136

‒ 18.136

1.934

3.Totaal investeringskasstroom

‒ 19.315

‒ 40.230

‒ 50.473

‒ 21.147

‒ 32.068

‒ 18.136

‒ 18.136

-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement

‒ 25.941

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

8.600

8.600

8.500

8.500

-/- aflossingen op leningen

‒ 16.645

‒ 15.992

‒ 16.773

‒ 18.201

‒ 17.521

‒ 17.895

‒ 18.700

+/+ beroep op leenfaciliteit

15.485

38.219

47.950

20.090

30.464

17.229

17.229

4.Totaal financieringskasstroom

‒ 18.501

30.827

39.677

10.389

12.943

‒ 666

‒ 1.471

5.Rekening courant RHB 31 december +
stand depositorekeningen (=1+2+3+4)

739.161

394.798

255.766

274.476

284.704

295.037

305.029

Toelichting
Operationele kasstroom
Hieronder vallen de inkomsten en uitgaven uit de reguliere bedrijfsvoering.
Investeringskasstroom
Hieronder vallen de verkopen van activa en de nieuwe investeringen. De
nieuwe investeringen hebben betrekking op het in stand houden van de
activa van RWS. De hogere investeringen in 2021 en 2022 worden met name
veroorzaakt door de investeringen in de steunpunten van RWS.
Financieringskasstroom
Hieronder vallen alle geldstromen die gerelateerd zijn aan de financiering
van het agentschap. RWS doet een beroep op de leenfaciliteit bij het
Ministerie van Financiën ter financiering van de investeringen. Daarnaast
wordt in de begroting van het agentschap rekening gehouden met de
aflossing op deze leenfaciliteit. De storting door moederdepartement betreft
de aflossing van de langlopende vordering die RWS heeft op het moeder­
departement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

171

Tabel 87 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Apparaatskosten per eenheid areaal
(bedragen x € 1)
Hoofdwatersystemen

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,3

Hoofdwegennet

28,5

29,5

29,3

29,5

29,7

29,8

27,5

Hoofdvaarwegennet

28,3

29,3

28,8

28,9

28,9

28,9

28,2

26%

21%

23%

22%

24%

25%

27%

134.128

133.728

133.198

132.386

131.694

131.839

134.319

% Apparaatskosten ten opzichte van de
omzet
% Apparaatskosten ten opzichte van de
omzet
Tarief per FTE (bedragen x € 1)
Tarief per FTE
Omzet agentschap per productgroep
(bedragen x € 1.000)
Hoofdwatersystemen

523.199

704.226

614.224

542.815

461.429

518.548

430.654

1.428.581

1.533.183

1.613.549

1.407.393

1.185.398

1.216.706

933.708

Hoofdvaarwegennet

684.498

824.478

791.916

696.144

605.370

592.717

485.346

Overig

61.837

88.713

68.542

50.812

50.903

50.383

50.383

TOTAAL

2.698.065

3.150.600

3.088.231

2.697.164

2.303.100

2.378.354

1.900.091

FTE formatie*

9.915

9.563

9.297

9.258

9.258

9.255

8.298

% overhead

13,80%

13%

13%

13%

13%

13%

13%

0,10%

0,10%

0,10%

0,20%

0,20%

0,20%

0,20%

Publieksgerichtheid

70%

70%

70%

70%

70%

70%

Gebruikerstevredenheid HWS

70%

70%

70%

70%

70%

70%

Hoofdwegennet

Bezetting

Exploitatiesaldo (% van de omzet)
Exploitatiesaldo (% van de omzet)
Gebruikerstevredenheid

Gebruikerstevredenheid HWN

83%

80%

80%

80%

80%

80%

80%

Gebruikerstevredenheid HVWN

74%

75%

75%

75%

75%

75%

75%

Hoofdwatersystemen

100

100

100

100

100

100

100

Hoofdwegennet

100

100

100

100

100

100

100

Hoofdvaarwegennet

100

100

100

100

100

100

100

Ontwikkeling PIN-waarden

Apparaatskosten per eenheid areaal
Deze indicator geeft informatie over hoe de kosten die het apparaat van RWS
maakt voor verkeersmanagement en beheer en onderhoud zich ontwikkelen
ten opzichte van het areaal.
Percentage apparaatskosten ten opzichte van de omzet
Deze indicator geeft de verhouding weer tussen de kosten van het apparaat
en de totale omzet (zowel BLS als GVKA) van RWS.
Tarief per FTE
Deze indicator geeft de ontwikkeling weer van de kosten (personele kosten,
materiele kosten, afschrijvingskosten en rentelasten) per formatieve
ambtelijke FTE.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

172

Omzet agentschap per productgroep
In de tabel is de omzet moederdepartement (inclusief de omzet nog uit te
voeren werkzaamheden) uitgesplitst naar de verschillende netwerken.
Bezetting
FTE formatie: deze voorgeschreven indicator geeft aan hoe de ambtelijke
formatie van RWS zich ontwikkelt.
Percentage overhead: deze indicator geeft aan welk deel van het ambtelijke
personeel (in FTE) binnen RWS zich bezig houdt met de bedrijfsvoering.
Bedrijfsvoering bevat alle processen die ondersteunend zijn aan de
organisatie. Het streven is daarbij voortdurend een optimale kwalitatieve en
kwantitatieve omvang van de bedrijfsvoering.
Exploitatiesaldo (% van de baten)
Deze voorgeschreven indicator toont de ontwikkeling van het saldo van
baten en lasten als percentage van de totale baten.
Gebruikerstevredenheid
Publieksgerichtheid: deze indicator geeft aan hoe tevreden onze gebruikers
en partners over RWS zijn als publieke dienstverlenende organisatie. Dan
gaat het over zaken als «luisteren; verwachtingenmanagement; aanspreek­
baarheid; houding en gedrag en de wijze waarop wij communiceren».
Gebruikerstevredenheid (per netwerk): deze indicator geeft aan hoe
tevreden onze gebruikers over de kwaliteit van de drie netwerken zijn. Denk
daarbij aan veiligheid, doorstroming; kwaliteit infrastructuur en tijdige en
betrouwbare informatievoorziening (gekoppeld aan de netwerken).
Ontwikkeling PIN-waarden
De ontwikkeling van de PIN-waarden (prestatie-indicatorwaarden) geeft
een beeld hoe de ontwikkeling is in de toestand van het door RWS beheerde
areaal. Het weergegeven cijfer betreft een index ten opzichte van het jaar
2018. De bijlage instandhouding bij de begrotingen van het Mobiliteitsfonds
en het Deltafonds biedt inzicht in instandhouding en de gehanteerde PINwaarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

173

5.2 Agentschap Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
Introductie
Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) adviseert en
waarschuwt de samenleving om risico’s met een atmosferische of
seismische oorsprong terug te dringen. Het KNMI ontwikkelt daartoe
hoogwaardige kennis, verricht waarnemingen, en zet die om in producten
en diensten die de veiligheidsrisico’s verminderen, bijdragen aan een
duurzame samenleving en economische mogelijkheden bevorderen.
Per 1 januari 2016 is de Wet taken meteorologie en seismologie in werking
getreden.
Producten en diensten
De samenleving wordt steeds gevoeliger voor extreem weer, klimaatveran­
dering, luchtkwaliteit, vulkaanuitbarstingen en aardbevingen. Om deze
toegenomen risico’s zoveel mogelijk te helpen beperken past het KNMI
het concept van de risico-reductie-cyclus toe.
We bewaken en waarschuwen, maar we geven ook adviezen en hande­
lingsperspectieven voor zowel acute als toekomstige gevaren. Daarbij
trekken we actief lessen uit gebeurtenissen om toekomstige adviezen nog
beter te maken en zo tot risicoreductie te komen. Dit doen we samen met
onze omgeving: het algemene publiek, overheden en (weer)bedrijven. We
innoveren permanent onze dienstverlening en creëren daarbij (duurzame)
economische kansen voor het bedrijfsleven terwijl we bijdragen aan een
veilig, bereikbaar en leefbaar Nederland.
Het KNMI heeft zijn producten en diensten ingedeeld in de productgroepen
Meteorologie en Seismologie. Daarnaast wordt EUTMETSAT/Aardobser­
vatie als product onderscheiden. Meetbare gegevens voor deze product­
groepen zijn opgenomen in beleidsartikel 23.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

174

Tabel 88 Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2022 (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2020

2021

- Omzet

88.483

waarvan omzet moederdepartement

57.356

waarvan omzet overige departementen
waarvan omzet derden

2022

2023

2024

2025

2026

96.326

94.761

88.588

64.364

63.499

56.959

84.848

76.601

82.675

53.219

44.972

3.093

2.935

2.935

51.046

3.302

3.302

3.302

28.034

29.027

3.302

28.327

28.327

28.327

28.327

28.327
0

Baten

Rentebaten

4

Vrijval voorzieningen

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

2

0

0

0

0

0

0

88.489

96.326

94.761

88.588

84.848

76.601

82.675

Apparaatskosten

65.615

72.741

71.461

70.509

71.478

67.169

66.243

- personele kosten

39.588

41.820

43.609

43.217

41.594

39.514

38.498

* waarvan eigen personeel

34.885

38.652

39.051

39.122

38.002

36.062

35.187

* waarvan externe inhuur

4.551

2.986

4.374

3.902

3.341

3.174

3.093

152

182

184

193

251

277

218

- materiële kosten

26.027

30.921

27.852

27.291

29.884

27.655

27.745

* waarvan apparaat ICT

4.660

9.237

9.237

9.237

9.237

9.237

9.237

* waarvan bijdrage aan SSO's

4.764

4.554

4.554

3.769

3.769

3.769

2.654

* waarvan overige materiele kosten

16.603

17.130

14.061

14.285

16.878

14.649

15.854

Afschrijvingskosten

2.882

2.550

2.550

1.450

1.450

1.450

1.450

- Materieel

2.413

2.165

2.165

1.065

1.065

1.065

1.065

* waarvan ICT

0

871

871

171

171

171

171

- Immaterieel

469

385

385

385

385

385

385

Overige kosten

19.614

21.009

20.724

14.803

11.894

7.956

14.956

- Aardobservatie

19.614

21.009

20.724

14.803

11.894

7.956

14.956

Bijzondere lasten

1

Totaal baten
Lasten

* waarvan overige personele kosten

Dotaties voorzieningen

1.800

Rentelasten

17

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

88.129

96.301

94.735

88.562

84.822

76.575

82.649

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

360

25

25

25

25

25

25

Agentschapsdeel Vpb-lasten

27

25

25

25

25

25

25

Saldo van baten en lasten

333

0

0

0

0

0

0

Toelichting
Baten
Omzet moederdepartement
De omzet moederdepartement betreft een vergoeding voor de producten
op het gebied van meteorologie, seismologie en aardobservatie. Het betreft
zowel een vergoeding voor wettelijke taken als de vergoeding van RWS,
ANVS en beleids-DG’s voor maatwerk. De fluctuatie in de opbrengsten
moederdepartement wordt vooral veroorzaakt door fluctuatie in de bijdrage
in het kader van EUMETSAT (aardobservatie).
Daarnaast is sprake van een stijging door de toekenning van extra middelen
in het kader van het ontwikkelen naar een Early Warning Centre (EWC).
Medio 2025 is de ontwikkeling afgerond en neemt de omzet weer af.
Hieronder volgt een nadere specificatie van de omzet moederdepartement
en van de omzet per productgroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

175

Tabel 89 Specificatie omzet moederdepartement (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Artikel 11 Integraal Waterbeleid

612

1.395

394

394

394

394

394

Artikel 16 Openbaar vervoer en Spoor

46

47

47

47

47

47

47

Artikel 17 Luchtvaart

14

14

14

14

14

0

0

Artikel 19 Uitvoering Milieubeleid en
Internationaal

Hoofdstuk XII

0

10

10

10

10

0

0

Artikel 23 Meteorologie, seismologie en
aardobservatie

56.180

56.549

59.131

52.541

48.877

40.630

46.704

Bijdrage RWS

2.390

2.390

2.390

2.390

2.390

2.390

2.390

218

223

223

223

223

223

223

Overige omzet IenW

‒ 2.105

3.736

1.290

1.340

1.264

1.288

1.288

* waarvan nog uit te voeren werkzaamheden

‒ 2.723

3.048

379

379

379

403

403

618

688

911

961

885

885

885

57.355

64.364

63.499

56.959

53.219

44.972

51.046

* apparaats- en afschrijvingskosten en
rentelasten

36.157

47.317

42.775

42.156

41.325

37.016

36.090

* programma

21.198

17.047

20.724

14.803

11.894

7.956

14.956

ANVS

* waarvan gefactureerde omzet
Totaal
Van totale omzet IenW

Tabel 90 Specificatie omzet moederdepartement per product (bedragen x € 1.000)

Meteorologie

Realisatie
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

36.559

45.823

41.750

41.130

39.999

35.690

34.764

Seismologie

1.183

1.493

1.024

1.025

1.025

1.025

1.025

Aardobservatie

19.614

17.047

20.724

14.803

11.894

7.956

14.956

Totaal

57.356

64.364

63.499

56.959

52.919

44.672

50.746

Omzet overige departementen
De opbrengst overige departementen heeft betrekking op van andere
ministeries ontvangen vergoedingen voor de inzet van KNMI-capaciteit
voor het door hen verzochte maatwerk.
Tabel 91 Specificatie omzet overige departementen (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2020
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport

2021

2022

2023

2024

2025

2026

90

87

87

87

87

87

87

Ministerie van Defensie

1.307

1.265

1.265

1.265

1.265

1.265

1.265

Ministerie van Economische Zaken en
Klimaat

1.641

1.553

1.553

1.920

1.920

1.920

1.920

Ministerie van Buitenlandse Zaken

26

30

30

30

30

30

30

Overig

29

Totaal

3.093

2.935

2.935

3.302

3.302

3.302

3.302

Omzet derden
– Het KNMI ontvangt een vergoeding van het Rijksinstituut voor Volksge­
zondheid en Milieu (RIVM) voor de levering van luchtkwaliteitsverwach­
tingen.
– De bijdrage van het Ministerie van Defensie is vooral voor onderhoud
en beheer van de meetinfrastructuur.
– De bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
betreft dienstverlening op seismologisch en klimatologisch gebied.
Vanaf 2023 komt daar dienstverlening op het gebied van Space Weather
(€ 0,4 miljoen) bij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

176

Tabel 92 Specificatie omzet derden (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Opbrengsten luchtvaart

12.379

14.682

13.982

13.982

13.982

13.982

13.982

Projecten extern gefinancierd

13.235

11.132

11.132

11.132

11.132

11.132

11.132

710

606

606

606

606

606

606

1.710

2.607

2.607

2.607

2.607

2.607

2.607

28.034

29.027

28.327

28.327

28.327

28.327

28.327

2026

Dataverstrekkingen en licenties
Overige opbrengsten
Totaal

Lasten
Personele kosten
De specificatie van de personele kosten is als volgt:
Tabel 93 Specificatie personele kosten (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2020

2021

2022

2023

2024

2025

370

418

423

423

412

392

382

Eigen personeelskosten

34.885

38.652

39.051

39.122

38.002

36.062

35.187

Inhuur

4.551

2.986

4.374

3.902

3.341

3.174

3.093

152

182

184

193

251

277

218

Gem. aantal fte's

overige personele kosten

Zowel de stijging van het aantal fte’s als de stijging van de inhuur wordt
veroorzaakt door extra kosten in het kader van het verder uitvoeren van
de projecten I-strategie en EWC en extra taken voor de luchtvaart voort­
vloeiend uit het nieuwe contract per 1 januari 2020. Na afloop van het EWC
project (2024/2025) nemen de kosten en het aantal fte’s weer af.
Materiële kosten
Apparaat ICT.
De kosten apparaat ICT hebben vooral betrekking op uitbestede ICT dienst­
verlening, onderhoud en exploitatie software en datacommunicatie. De
stijging van de kosten ten opzichte van 2020 wordt vooral veroorzaakt door
een technische wijziging. Alle kosten voor beheer van de ICT en datacom­
municatie worden nu als apparaat ICT gezien. Daardoor stijgen de kosten
met € 4,6 miljoen. De overige materiele kosten dalen daarmee.
Bijdrage aan SSO’s.
Voor het KNMI gaat het om kosten voor de huur RVB en inhuur van de
bedrijfsvoeringsorganisatie Rijk.
Overige materiele kosten.
Dit betreft alle overige materiele kosten. Deze dalen door de technische
wijziging zoals toegelicht bij apparaat ICT. Dit wordt echter gecompenseerd
door stijgende kosten voor diverse projecten en activiteiten.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen voornamelijk de afschrijvingskosten voor
ICT-apparatuur (Rekenserver en Massa-opslagsysteem) en waarneemappa­
ratuur (regenradars, wolkenradars en een veelheid aan sensoren). De
afschrijvingskosten nemen vanaf 2023 af door het in gebruik nemen van
een gezamenlijke rekenfaciliteit door een aantal nationale weerinstituten.
KNMI is dan geen eigenaar van de apparatuur, maar betaalt een jaarlijkse
bijdrage in de kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

177

Buitengewone lasten
De buitengewone lasten betreffen de afwaardering van de computerruimte
in de Bilt welke niet meer in gebruik is na ingebruikname van de gezamen­
lijke rekenfaciliteit (zie ook toelichting afschrijvingskosten).
Tabel 94 Kasstroomoverzicht over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)

1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom
-/- totaal uitgaven operationele kasstroom
2.Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
3.Totaal investeringskasstroom

Realisatie
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

14.112

10.539

6.143

7.310

10.274

11.380

10.197

7.300

5.404

5.226

4.376

3.201

1.451

1.691

‒ 9.353

‒ 8.041

‒ 2.104

‒ 92

‒ 713

‒ 1.071

‒ 403

‒ 2.053

‒ 2.637

3.122

4.284

2.488

380

1.288

‒ 1.490

‒ 3.430

‒ 1.450

‒ 1.450

‒ 1.450

‒ 1.450

‒ 1.450

34

0

0

0

0

0

‒ 1.456

‒ 3.430

‒ 1.450

‒ 1.450

‒ 1.450

‒ 1.450

‒ 1.450

-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement
+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

300

300

300

300

-/- aflossingen op leningen

‒ 1.817

‒ 2.059

‒ 2.254

‒ 1.620

‒ 1.382

‒ 1.563

‒ 1.564

+/+ beroep op leenfaciliteit

1.453

3.430

1.450

1.450

1.450

1.450

1.450

4.Totaal financieringskasstroom

‒ 64

1.671

‒ 504

130

68

‒ 113

‒ 114

10.539

6.143

7.310

10.274

11.380

10.197

9.921

5.Rekening courant RHB 31 december +
stand depositorekeningen (=1+2+3+4)

Toelichting
Operationele kasstroom
De operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten gecorrigeerd voor afschrijvingen, mutaties in de voorzieningen en
vooruit ontvangen bedragen. De uitgaven operationele kasstroom in 2021
worden vooral veroorzaakt door vertraagde en lagere ontvangsten van de
luchtvaartsector als gevolg van de corona pandemie (€ 2,3 miljoen), door
afname vooruitontvangen bedragen (EUMETSAT, € 4,0 miljoen) en afname
nog te betalen bedragen (€ 1,8 miljoen). De ontvangsten operationele
kasstroom in de periode 2022-2024 betreffen vooral de uitgestelde
betalingen luchtvaart als gevolg van de Corona pandemie. Als gevolg van
de doorwerking van de Corona pandemie op de luchtvaartbranche is een
reductie van 5% op de ontvangsten ingecalculeerd.
Investeringskasstroom
Investeringen vinden vooral plaats in waarneemapparatuur.
Financieringskasstroom
Het beroep op de leenfaciliteit van het Ministerie van Financiën betreft
investeringen met een afschrijvingstermijn van 3 jaar of langer. Voor 2021
en latere jaren betreft het vooral investeringen in waarneemapparatuur.
De aflossingen betreffen de reguliere aflossingen op de reeds afgesloten
leningen en de aflossingen op nog af te sluiten leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

178

Tabel 95 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Realisatie 2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Omschrijving Generiek Deel
Kostprijzen per product (groep)
- percentage overhead (*)

100

85

85

85

85

85

85

- fte's overhead/indirect (*)

103

127

128

130

128

120

109

Tarieven/uur (*)

115

111

111

111

111

111

111

- Meteorologie

66.051

76.382

71.609

71.356

70.525

66.216

65.290

- Seismologie

2.824

2.896

2.427

2.428

2.428

2.428

2.428

- Aardobservatie

19.614

17.047

20.724

14.803

11.894

7.956

14.956

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

370

418

423

423

412

392

382

Saldo van baten en lasten (%)

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

Omzet per produktgroep

* Geindexeerd: 2015 = 100

Toelichting
– De omzet voor de productgroep Meteorologie stijgt enerzijds door
toevoegen van extra middelen voor EWC. Zie ook de toelichting bij de
omzet moederdepartement.
– Ook het aantal fte’s stijgt vanaf 2020 vooral door uitvoeren van de
projecten I-strategie en EWC en door de extra taken voor de luchtvaart.
Zie ook de toelichting bij de personeelskosten.
– De tarieven per uur dalen ondanks een stijging van de salariskosten
vooral door lagere overheadkosten per uur. Dit is een gevolg van het
nieuwe kostprijsmodel.
– Door het nieuwe kostprijsmodel dalen de overheadkosten omdat meer
kosten direct aan de (indirecte) producten worden toegerekend.
– Het aantal fte’s overhead/indirect stijgt door extra ICT gerelateerde inzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

179

6. Bijlagen
Bijlage 1: ZBO's en RWT's
Tabel 96 Overzicht Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (vallend onder
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)
Naam organisatie1,2

zbo/rwt

APK-erkenninghouders

zbo

Begrotingsar­
tikel

Begrotingsramingen Uitgevoerde evaluatie zbo onder Kaderwet
(* €1.000)

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Autoriteit Nucleaire Veiligheid zbo en rwt
en Straling (ANVS)

97

n.v.t. https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?
id=2020Z00679&did=2020D01433

Bevoegde Autoriteiten
Rijnvaart

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t. (EZ)

Centraal Bureau
Rijvaardigheidsbewijzen
(CBR)*

zbo en rwt

14

957 https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2018D38364&did=2018D38364

zbo en rwt
College voor toelating van
gewasbeschermingsmiddelen
en biociden (Ctgb)

22

Commissie m.e.r.

rwt

13

Dienst voor het Wegverkeer
(RDW)*

zbo en rwt

14

n.v.t. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
kamerstukken/2016/12/12/aanbieding-rapportwettelijke-evaluatie-aan-tweede-kamer

Havenbeheerders

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Stichting VAM (IBKI)*

zbo en rwt

n.v.t.

n.v.t. https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2018D44534&did=2018D44534

Keuringsartsen Scheepvaart

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Explosieven

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Kabelbaaninstallaties

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Pleziervaartuigen

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Scheepsuitrusting

zbo

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

KIWA

rwt

div.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Klassebureaus art.
6 Schepenwet en art. 6 en 3.1
Schepenbesluit 1965 en
Binnenvaart

zbo en rwt

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL)*

zbo en rwt

17

100 https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2019D45470&did=2019D45470

Nederlands Loodswezen BV

rwt

18

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Nederlandse
Loodsencorporatie (NLC)

div.

18

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

De Nationale en Internationale zbo en rwt
Wegvervoer Organisatie
(NIWO)*

n.v.t.

n.v.t. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
kamerstukken/2018/11/08/wettelijke-evaluatieniwo-2013-2018

ProRail

13. MF

rwt

Volgende
evaluatie zbo
2026

2022

1.023 Evaluatieplicht n.v.t. (EZ)

0 Evaluatieplicht n.v.t.
2021

2023

2024

2024

2.465.000 Evaluatieplicht n.v.t.

Regionale Loodsencorporaties zbo en rwt
(RLC’s)

18

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Rijkshavenmeester Rotterdam zbo en rwt
en Amsterdam

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Airport Coordination
Netherlands (ACNL)*

zbo

n.v.t.

n.v.t. Per 1 april 2020 publiekrechtelijk zbo

Stichting Buisleidingenstraat
Nederland (LSNed)

rwt

n.v.t.

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Stichting Milieukeur (SMK)

zbo

21

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Stichting Scheepsafvalstoffen rwt
en Vaardocumenten
Binnenvaart (SAB)

18

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

2025

180

Naam organisatie1,2

zbo/rwt

VTS-operators

zbo en rwt

Begrotingsar­
tikel
n.v.t.

Begrotingsramingen Uitgevoerde evaluatie zbo onder Kaderwet
(* €1.000)

Volgende
evaluatie zbo

n.v.t. Evaluatieplicht n.v.t.

1 Organisaties met een (*) zijn onder de werking van de Kaderwet zbo’s gebracht. Een groot aantal organisaties is deeltijd-zbo/-rwt. '
2 Het overgrote deel van de onder IenW ressorterende zbo's wordt gefinancierd uit tarieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

181

Bijlage 2: Verdiepingshoofdstuk
Beleidsartikel 11 Integraal Waterbeleid
Tabel 97 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
11. Integraal waterbeleid

2021

2022

2023

2024

2025

62.065

51.114

46.552

46.607

44.823

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

‒ 3.103

2.591

2.778

1.751

4.751

7.126

1.875

‒ 228

‒ 257

‒ 366

66.088

55.580

49.102

48.101

49.208

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

46.614

Tabel 98 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

1 BOW

‒ 757

‒ 1.134

‒ 1.134

‒ 1.134

‒ 1.134

2 Partners voor Water (HGIS)

3.424

3 Verdeelsleutel DGWB

‒ 767

‒ 1.080

‒ 870

‒ 426

‒ 426

225

1.387

2026

11.01 Algemeen waterbeleid

4 Taskforce bodem uit MJP-bodem
5 Prijsbijstelling 2021 DGWB

3.674

3.559

3.501

3.528

3.419

‒ 1.000

‒ 1.500

‒ 2.000

‒ 2.000

622

‒ 70

‒ 225

‒ 225

‒ 225

156

70

0

0

0

42

0

0

0

0

6 MIRT onderzoek Water
Diversen
11.02 Waterveiligheid
Diversen
11.03 Grote oppervlaktewateren
Diversen
11.04 Waterkwaliteit
Diversen
Totaal

507

143

0

0

0

7.126

1.875

‒ 228

‒ 257

‒ 366

Ad. 1 Dit betreft het inpassen van de claim Bodem Ondergrond en Wadden.
Ad. 2 Dit betreft de eindejaarsmarge op HGIS Partners voor Water.
Ad. 3 Dit betreft een bijdrage van DGWB aan IenW-brede problematiek.
Ad. 4 Dit betreft het inpassen van budget voor Taskforce bodem uit het MJPbodem.
Ad. 5 Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2021 aan dit
(beleids)artikel.
Ad. 6 Voor de financiering voor het thema Landbouw Wateren en Voedsel
binnen de Missiegedreven Topsectoren en Innovatiebeleidwordt wordt
vanuit het budget risico onvoorzien budget overgeheveld.
Tabel 99 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
11. Integraal Waterbeleid

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

2026

182

11. Integraal Waterbeleid
Mutatie amendement 2021

2021

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

434

Nieuwe mutaties

20

143

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

454

143

0

0

0

2026

0

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

183

Beleidsartikel 13 Bodem en Ondergrond
Tabel 100 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
13. Bodem en ondergrond

2021

2022

2023

2024

2025

142.656

138.184

138.412

138.156

134.279

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

‒ 60.482

471

12.188

12.187

11.687

Nieuwe mutaties

‒ 624

‒ 1.375

‒ 23

‒ 43

‒ 43

Stand ontwerpbegroting 2022

81.550

137.280

150.577

150.300

145.923

2026

134.238

Tabel 101 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

‒ 225

‒ 1.387

0

0

0

‒ 437

‒ 23

‒ 23

‒ 43

‒ 43

2026

13.04 Ruimtegebruik bodem
1 Taskforce bodem uit MJP-bodem
Diversen
13.05 Eenvoudig Beter
Diversen
Totaal

38

35

0

0

0

‒ 624

‒ 1.375

‒ 23

‒ 43

‒ 43

Ad.1 Voor de jaren 2021 en 2022 wordt vanuit artikel 13 bijgedragen aan
het ophogen van de inspectiecapaciteit van de ILT met betrekking tot de
taskforce bodem uit het Meerjaren Programma-bodem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

184

Beleidsartikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
Tabel 102 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000
14. Wegen en verkeersveiligheid

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

153.789

154.397

181.429

200.563

169.466

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

54.897

‒ 3.704

15.050

11.259

8.700

Nieuwe mutaties

10.353

28.214

41.187

45.320

40.716

Stand ontwerpbegroting 2022

219.039

178.907

237.666

257.142

218.882

2026

139.165

Tabel 103 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2.673

2.672

2.672

2.672

2.672

0

‒ 975

‒ 975

‒ 975

‒ 973

5.903

‒ 396

0

‒3

0

‒ 335

138

209

‒ 1.291

‒ 1.291

2026

14.01 Netwerken
1 Opdrachten Smart Mobility
2 Programma Tijdelijke Tolheffing
Diversen
14.02 Veiligheid
Diversen
14.03 Slimme Duurzame Mobiliteit
3 Subsidies DUMO

1.750

1.750

1.000

500

0

4 Bijdrage Nea DUMO

2.151

2.158

2.811

3.446

2.838

0

20.000

35.000

40.000

35.000

‒ 1.789

2.867

470

971

2.470

5 Subsidies Bronmaatregelen Stikstof
Diversen

Ad.1 Dit betreft extra middelen ten behoeve van de activiteiten op het
gebied van Smart Mobility.
Ad. 2 Dit betreft een overboeking van het programmabudget voor de
Tijdelijke Tolheffing ten behoeve van het centraliseren van de programma­
middelen op het MF.
Ad. 3 Dit betreft een overboeking vanuit het Mobiliteitsfonds voor de
subsidie Demonstratie Klimaat Technologieën en Innovaties in Transport
(DKTI-3) ten behoeve van co­financiering Energie en Omgeving (EO) en
Proeftuinen.
Ad. 4 Dit betreft een herschikking van de loon en prijscompensatie binnen
artikelonderdeel 14.03 ten behoeve van de bijdrage Nederlandse Emissieau­
toriteiten (NEa).
Ad. 5 Dit betreft een aanvullende post voor een nieuw stikstof gericht subsi­
dieplatform bestemd voor lage en emissieloze mobiele werktuigen en bouw
logistieke voertuigen.
Tabel 104 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
14. Wegen en Verkeersveiligheid

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

6.782

6.782

5.782

5.782

5.782

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

2026

185

14. Wegen en Verkeersveiligheid
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2021

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

0

6.782

6.782

5.782

5.782

5.782

2026

5.782

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

186

Beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor
Tabel 105 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
16. Openbaar vervoer en spoor

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

28.309

27.527

24.252

10.613

10.364

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

2.011.060

7.925

5.999

888

938

17.305

116.874

28.742

1.347

‒ 66

2.056.674

152.326

58.993

12.848

11.236

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

10.003

Tabel 106 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2026

16.01 Spoor
1 Storting Valburg

12.000

0

0

0

0

2 Ophoging studieplafond spoorgoederenvervoer

2.300

3.600

0

0

0

0

0

0

1.407

0

4 Modal Shift

1.000

0

0

0

0

Diversen

2.005

1.274

742

‒ 60

‒ 66

0

112.000

28.000

0

0

17.305

116.874

28.742

1.347

‒ 66

3 Subsidie nachttrein

16.02 Beschikbaarheidsvergoeding OV-sector
5 Beschikbaarheidsvergoeding 2022
Totaal

Ad. 1 Dit betreft een oveboeking vanuit het Mobiliteitsfonds naar Hoofdstuk
XII in verband met een specifieke uitkering aan de provincie Brabant ten
behoeve van de verdiepte spoorligging Valburg.
Ad. 2 Voor de jaren 2021 en 2022 wordt het subsidieplafond van de tijdelijke
subsidieregeling stimulering goederenvervoer opgehoogd. De verhoging
van de subsidieplafonds beoogt een gelijk speelveld te creëren ten opzichte
van Duitsland.
Ad. 3 Dit betreft een overboeking vanuit het Mobiliteitsfonds naar Hoofdstuk
XII ten behoeve van het beschikken van een subsidie aan de NS omwille van
de nachttrein Wenen-Amsterdam.
Ad. 4 Voor de tijdelijke subsidieregeling voor de Modal shift van weg naar
spoor worden middelen overgeheveld vanuit het Mobiliteitsfonds naar
Hoofdstuk XII.
Ad. 5 De middelen voor de beschikbaarheidsvergoeding OV 2022 worden
opgevraagd. Aangezien de afrekening van de beschikbaarheidsvergoeding
2022 plaatsvindt in 2023 wordt er in 2022 € 112 miljoen en voor de afrekening
in 2023 € 28 miljoen opgevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

187

Beleidsartikel 17 Luchtvaart
Tabel 107 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
17. Luchtvaart

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

27.081

20.982

11.481

10.104

8.949

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

2.081

938

‒ 275

‒ 27

‒ 27

Nieuwe mutaties

2.559

5.446

2

‒ 17

‒ 164

Stand ontwerpbegroting 2022

31.721

27.366

11.208

10.060

8.758

2026

8.942

Tabel 108 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2020

2023

2024

2025

0

1.811

0

0

0

2.016

3.635

2

‒ 17

‒ 164

2.559

5.446

2

‒ 17

‒ 164

2026

17.01 Luchtvaart
1 Opdrachten Luchtruimherziening
2 Compensatie COVID RWS

543

Diversen
Totaal

Ad 1. Per 2021 start de planuitwerkingsfase van de Luchtruimherziening.
Hier ligt een belangrijke taak voor het Ministerie van Infrastrutuur en
Waterstaat om e.e.a. conform de MIRT-systematiek (Meerjarenprogramma
Infrastructuur Ruimte en Transport) en als verantwoordelijke voor het
programma door te zetten. Dit leidt tot een bijstelling van de begroting.
Ad 2. Het betreft de compensatie voor COVID-gerelateerde meerkosten voor
projecten bij RWS. De kosten worden middels generale claim bij FIN gedekt.
Tabel 109 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
17. Luchtvaart

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

1.280

1.490

1.275

1.415

1.555

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

577

2.879

0

0

0

Nieuwe mutaties

442

‒ 112

‒ 158

‒ 175

‒ 280

2.299

4.257

1.117

1.240

1.275

Stand ontwerpbegroting 2022

2026

1.485

Tabel 110 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Ontvangsten
17 Luchtvaart
Totaal

2021

2022

2023

2024

2025

442

‒ 112

‒ 158

‒ 175

‒ 280

442

‒ 112

‒ 158

‒ 175

‒ 280

2026

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

188

Beleidsartikel 18 Scheepvaart en Havens
Tabel 111 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
18. Scheepvaart en Havens

2021

2022

2023

2024

2025

21.087

23.099

25.640

27.295

9.999

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

22.303

10.515

7.515

‒ 885

17

Nieuwe mutaties

5.771

5.266

3.168

‒ 1.507

142

Stand ontwerpbegroting 2022

49.161

38.880

36.323

24.903

10.158

Stand ontwerpbegroting 2021

2026

9.105

Tabel 112 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2.080

4.135

0

0

0

2026

18.01 Scheepvaart en havens
1 Vervolg Topsector Logistiek
Topsector Logistiek bijdrage zero emissie
2 binnenvaart
3 Subsidie elektrisch varen

0
4.000

Overboeking EZK MARIN en TNO Green Deal
4 zeevaart

0

0

0

0

0

0

0

‒ 1.000
0

0

0

0

5 Desaldering Digitale transport strategie

0

0

0

‒ 1.764

0

6 Camps middelen (AP) Haven Saba

0

0

3.000

0

0

691

131

168

257

142

5.771

5.266

3.168

‒ 1.507

142

Diversen
Totaal

1.000

Ad 1. Er wordt budget overgeboekt vanuit het Mobiliteitsfonds naar de
beleidsbegroting voor verhoging van de opdracht vervolg Topsector
Logistiek.
Ad 2. Er wordt budget overgeboekt vanuit het Mobiliteitsfonds naar de
beleidsbegroting voor de Topsector Logistiek bijdrage aan het Thematisch
programma Zero Emissie Binnenvaart als Living Lab op Nationaal en
Europees niveau.
Ad 3. Voor het bekostigen van een rijksbijdrage aan het Weva consortium
(Lenten Scheepvaart) wordt budget overgeboekt van de investeringsruimte
Hoofvaarwegen naar HXII instrument subsidies. Dit betreft een subsidie
voor de bouw en het in de vaart brengen van een waterstof-elektrisch
binnenvaartschip.
Ad 4. Dit betreft een overboeking naar TNO en MARIN via EZK. Het betreft
een bedrag van 0,5 miljoen voor TNO en 0,5 miljoen voor MARIN voor hun
inzet ten behoeve van de validatietechnieken zeevaart voortvloeiend uit
afspraken in de Green Deal Zeevaart.
Ad 5. De in 2024 te ontvangen EU subsidie FEDeRATED voor het project
digitale transport strategie zal niet op dit artikel worden ontvangen. Het te
ontvangen bedrag is bij de ontwerpbegroting 2020 gedesaldeerd met het
opdrachtenbudget op artikel 18. Met deze mutatie wordt deze desaldering
teruggedraaid. Hierdoor neemt zowel het ontvangstenbudget als het
opdrachtenbudget met 1.764 miljoen euro af in 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

189

Ad 6. Dit betreft de toevoeging van de Camps middelen (AP) aan de IenW
begroting ten behoeven van de haven van Saba (3 miljoen). Op Saba wordt
momenteel gewerkt aan de bouw van een nieuwe zeehaven die Saba beter
bereikbaar moet maken en aantrekkelijker voor toeristen. De plannen voor
de bouw van deze haven zijn tot stand gekomen na de verwoesting van
de huidige zeehaven, Fort Bay Harbor, door orkanen Irma en Maria.
Tabel 113 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
18. Scheepvaart en Havens

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

1.764

0

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

967

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

967

0

0

‒ 1.764

0

Stand ontwerpbegroting 2022

967

0

0

0

0

2026

0

Tabel 114 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Ontvangsten

2021

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

0

‒ 1.764

0

0

‒ 1.764

0

2026

18 Scheepvaart en Havens
1 Desaldering Digitale transport strategie
Totaal

Ad 1. De in 2024 te ontvangen EU subsidie FEDeRATED voor het project
digitale transport strategie zal niet op dit artikel worden ontvangen. Het te
ontvangen bedrag is bij de ontwerpbegroting 2020 gedesaldeerd met het
opdrachtenbudget op artikel 18. Met deze mutatie wordt deze desaldering
teruggedraaid. Hierdoor neemt zowel het ontvangstenbudget als het
opdrachtenbudget met 1.764 miljoen euro af in 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

190

Beleidsartikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
Tabel 115 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
19. Uitvoering Milieubeleid en
Internationaal

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

46.205

45.628

43.576

43.573

43.615

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

21.200

‒ 4.223

1.482

982

482

Nieuwe mutaties

5.974

5.006

2.558

1.683

1.919

Stand ontwerpbegroting 2022

73.379

46.411

47.616

46.238

46.016

2026

45.586

Tabel 116 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

0

2026

19.02 Internationaal beleid, coördinatie en
samenwerking
1 PSR Interreg

1.375

1.375

1.375

0

‒ 2.850

2.850

0

0

0

3.100

3.104

3.259

3.281

3.517

4 Verdeelsleutel DGMI

‒ 824

‒ 1.161

‒ 936

‒ 458

‒ 458

5 Opdracht RIVM GRIP

3.000

700

0

0

0

2.173

‒ 1.862

‒ 1.140

‒ 1.140

‒ 1.140

5.974

5.006

2.558

1.683

1.919

2 Kasschuif WCEF+ Climate
3 Loon- en prijsbijstelling 2021 DGMI

Diversen
Totaal

Ad 1. Dit betreft de financiering van een Projectstimuleringsregeling (PSR)
in de nieuwe Interreg programmaperiode die loopt van 2021- 2027. Interreg
is een subsidieprogramma dat valt onder het cohesiebeleid van de
Europese Unie en gericht is op het verkleinen van de verschillen in ontwik­
kelingsniveaus tussen de Europese regio’s.
Ad 2. De kasschuif WCEF+ Climate is tweemaal doorgevoerd, waardoor er
een correctie plaats dient te vinden. Middels deze mutatie wordt de dubbele
kasschuif, waarover reeds geïnformeerd is in de Voorjaarsnota, gecorri­
geerd.
Ad 3. Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2021 aan dit
(beleids)artikel.
Ad 4. Dit betreft een bijdrage van DGMI aan IenW-brede problematiek.
Ad 5. Dit betreft een aanvullende opdracht aan RIVM voor werkzaamheden
ten behoeve van de vervanging van het huidige vergunningensysteem voor
genetisch gemodificeerde organismen genaamd GRIP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

191

Beleidsartikel 20 Lucht en Geluid
Tabel 117 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
20. Lucht en Geluid

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

27.254

28.098

30.215

30.880

37.901

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

4.326

220

262

260

260

382

‒ 130

37

37

37

31.962

28.188

30.514

31.177

38.198

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

38.342

Tabel 118 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

382

‒ 130

37

37

37

382

‒ 130

37

37

37

2026

20.01 Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder
Diversen
Totaal

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.
Tabel 119 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
20. Lucht en Geluid

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

1.000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.000

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

0

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

192

Beleidsartikel 21 Duurzaamheid
Tabel 120 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
21. Duurzaamheid

2021

2022

2023

2024

2025

50.982

42.292

36.285

36.283

31.287

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

10.585

3.428

450

430

399

‒ 13.579

10.050

‒ 210

‒ 10

‒ 10

47.988

55.770

36.525

36.703

31.676

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

30.922

Tabel 121 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

1 Kasschuif Ugenda en KIA CE

‒ 10.360

10.360

0

0

0

2 Opdracht RVO MVI

‒ 1.135

0

0

0

0

3 Circulaire economie 2021

‒ 2.000

0

0

0

0

‒ 370

‒ 10

‒ 10

‒ 10

‒ 10

2026

21.05 Duurzame productketens

Diversen
21.06 Natuurlijk kapitaal
Diversen
Totaal

386

0

0

0

0

‒ 13.479

10.350

‒ 10

‒ 10

‒ 10

Ad 1. Er treedt vertraging op in de betalingen aangaande de Demonstratie
Energie- en Klimaatinnovatie Circulaire Economie (DEI+CE) regeling die per
1 juni 2021 wordt opengesteld en de uitvoering van de Kennis- en Innova­
tieagenda Circulaire Economie (KIA CE) die gelijktijdig van start gaat.
Vandaar dat ervoor gekozen is om het kasbudget middels een kasschuif
door te schuiven naar 2022.
Ad 2. Dit betreft een aanvullende opdracht aan RVO voor werkzaamheden
in het kader van het Nationale Plan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen
MVI.
Ad 3. Dit betreft de bijdrage van DGMI aan de monitoringen sturing van
het Werkprogramma Circulaire Economie 2021 door PBL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

193

Beleidsartikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico's
Tabel 122 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
22. Omgevingsveiligheid en
Milieurisico’s

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

36.210

42.609

55.402

55.418

60.472

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

25.347

‒ 380

180

280

280

Nieuwe mutaties

‒ 2.632

‒ 571

129

149

149

Stand ontwerpbegroting 2022

58.925

41.658

55.711

55.847

60.901

2026

61.059

Tabel 123 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

‒ 426

194

194

214

214

‒ 3.000

‒ 700

0

0

0

794

‒ 65

‒ 65

‒ 65

‒ 65

‒ 2.632

‒ 571

129

149

149

2026

22.01 Veiligheid chemische stoffen
Diversen
22.03 Veiligheid bedrijven en transport
1 Opdracht RIVM GRIP
Diversen
Totaal

Ad 1. Dit betreft een aanvullende opdracht aan RIVM voor werkzaamheden
ten behoeve van de vervanging van het huidige vergunningensysteem voor
genetisch gemodificeerde organismen genaamd GRIP.
Tabel 124 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
22. Omgevingsveiligheid en
Milieurisico’s

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

250

250

250

250

250

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

250

250

250

250

250

Stand ontwerpbegroting 2022

2026

250

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

194

Beleidsartikel 23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie
Tabel 125 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
23. Meteorologie, seismologie
en aardobservatie

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

59.046

58.342

51.366

51.349

50.018

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

‒ 90

3.283

3.804

‒ 139

‒ 7.019

Nieuwe mutaties

3.220

1.193

1.057

1.053

1.017

Stand ontwerpbegroting 2022

62.176

62.818

56.227

52.263

44.016

2026

50.090

Tabel 126 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2026

23.01 Meteorologie en seismologie
1 Contributie ECMWF (HGIS)
Diversen
23.02 Aardobservatie
Totaal

1.890

0

0

0

0

953

853

850

825

730

327

340

207

228

287

3.170

1.193

1.057

1.053

1.017

Ad.1 Dit betreft de eindejaarsmarge HGIS op de contributie van de European
Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

195

Beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht
Tabel 127 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
24. Handhaving en toezicht

2021

2022

2023

2024

2025

130.431

128.748

129.269

129.048

129.328

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

5.699

6.000

0

0

0

Nieuwe mutaties

10.057

47.611

40.606

40.606

40.609

Stand ontwerpbegroting 2022

146.187

182.359

169.875

169.654

169.937

Stand ontwerpbegroting 2021

2026

169.331

Tabel 128 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

1 Nieuwe taken DGLM

689

2.843

0

0

0

2 Nieuwe taken DGMI

1.223

2.998

334

334

334

3 Nieuwe taken DGMO

2.812

2.312

1.712

1.712

1.712

4 Nieuwe taken DGWB

298

1.607

0

0

0

5 Inspectieview beheer

1.200

0

0

0

0

6 Diversen

3.835

‒ 121

583

583

585

2026

24.01 Handhaving en toezicht

Totaal

7 Technische mutatie toevoeging artikel 97

13.272

13.277

13.277

13.278

8 Technische mutatie toevoeging ontvangsten

24.700

24.700

24.700

24.700

47.611

40.606

40.606

40.609

10.057

Ad. 1 Dit betreft kosten voor toezicht Scheepsafvalstoffenbesluit en -regeling
(zeevaart), Hong Kong recycling, varend ontgassen, implementatieverdrag
visserijsector, cybersecurity maritiem, slothandhaving, opt-in kustwacht
vaartuigen en programma veilig en duurzaam Schiphol.
Ad. 2 Dit betreft kosten voor besluit metalen drankverpakkingen, wijzigings­
regeling afgedankte elektronische apparaten, Europese Verordening
Overbrenging afvalstoffen (EVOA) Bazel Convection, Scepylt applicatie (een
systeem dat aanvragen ondersteunt voor toestemming voor het intracom­
munautaire vervoer van explosieven), besluit kunststofproducten eenmalig
gebruik, implementatiebesluit recycledoelen en markttoezicht conformiteit
producten.
Ad. 3 Dit betreft kosten voor verkeersproducten, cybersecurity, doorontwik­
keling Boordcomputer Taxi (BCT), Eurostar en vrachtwagenheffing.
Ad. 4 Dit betreft kosten voor hoogwaterveiligheid en taskforce bodem.
Ad. 5 Dit betreft de kosten voor Inspectieview beheer. De bijdrage voor
het stelsel inspectieview (uitwisseling data van onder toezichtstaanden)
betreft een eenmalige dekking van de kosten in 2021. Voor 2022 wordt een
nieuwe financieringsstructuur opgezet.
Ad. 6 Dit betreft onder andere de loon- en prijsbijstelling 2021 en bijdragen
van de ministeries van EZK en BZK voor toezicht energielabels en O&F
Gassen Urgenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

196

Ad. 7 Dit betreft een technische mutatie als gevolg van de omvorming van
de ILT van agentschap naar regulier dienstonderdeel vanaf 2022. Dit
betreffen de bijdragen vanuit artikel 97 die worden toegevoegd aan artikel
24 voor de niet-kostendekkende tarieven.
Ad. 8 Dit betreft een technische mutatie als gevolg van de omvorming van
de ILT van agentschap naar regulier dienstonderdeel vanaf 2022. Dit betreft
de toevoeging van de ontvangsten uit de agentschapsparagraaf ILT (omzet
derden en omzet overige departementen) aan het uitgavenkader artikel 24.
Tabel 129 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
24. Handhaving en toezicht

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

2026

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

24.700

24.700

24.700

24.700

Stand ontwerpbegroting 2022

0

24.700

24.700

24.700

24.700

24.700

2026

Tabel 130 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Ontvangsten
Toevoeging
1 ontvangsten
Totaal

2021

2022

2023

2024

2025

0

24.700

24.700

24.700

24.700

24.700

24.700

24.700

24.700

Ad 1. Dit betreft een technische mutatie als gevolg van de omvorming van
de ILT van agentschap naar regulier dienstonderdeel vanaf 2022. Dit betreft
de toevoeging van de ontvangsten uit de agentschapsparagraaf ILT (omzet
derden en omzet overige departementen) aan de ontvangsten op beleids­
artikel 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

197

Beleidsartikel 25 Brede Doeluitkering
Tabel 131 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
25. Brede doeluitkering

2021

2022

2023

2024

2025

932.532

932.532

932.534

932.533

932.634

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

14.109

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

20.488

21.640

21.640

21.640

21.642

Stand ontwerpbegroting 2022

967.129

954.172

954.174

954.173

954.276

Stand ontwerpbegroting 2021

2026

954.276

Tabel 132 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2026

25.01 Brede doeluitkering
1 Vervoersregio Amsterdam
2 Loon- en prijsbijstelling 2021
Totaal

0

1.152

1.152

1.152

1.152

20.488

20.488

20.488

20.488

20.490

20.488

21.640

21.640

21.640

21.642

Ad 1. Dit betreft de fusie van Weesp en Amsterdam, eerder Haarlemmer­
lieden. Ten behoeve van een aanpassing in de vervoerregio Amsterdam.
Om het veroorzaakte financiele neveneffect te compensen, worden de
bijbehorende middelen overgeboekt naar de begroting IenW.
Ad 2. Dit betreft de toedeling van de ontvangen loon- en prijsbijstelling op
artikel 99 binnen de begroting Hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

198

Beleidsartikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen
Tabel 133 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
26. Bijdrage investerings­
fondsen

2021

2022

2023

2024

2025

14.366.592

7.488.065

8.730.272

8.008.154

8.065.834

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

912.034

304.361

‒ 180.729

‒ 431.709

‒ 361.102

‒ 6.965.722

7.506.855

208.179

199.984

203.095

8.312.904

15.299.281

8.757.722

7.776.429

7.907.827

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

7.999.479

Tabel 134 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

1 Loon- en prijsbijstelling 2021

135.845

109.418

164.840

162.771

138.181

2 Compensatiepakket Marinierskazerne

‒ 5.000

0

0

0

0

3 Studieplafond goederenvervoer spoor

‒ 2.300

‒ 3.600

0

0

0

4 Subsidie elektrisch schip weva

‒ 4.000

0

0

0

0

5 Herschikking Arbeidsbeperkten

2.593

0

0

0

0

6 Verhoging vervolg TSL

‒ 2.080

‒ 4.135

0

0

0

7 Vervanging SAP RWS

4.109

0

0

0

0

8 Verduurzamen gebouwen

1.275

3.825

0

0

0

9 Maatwerk KNMI-RWS

‒ 1.500

0

0

0

0

10 BCF: implus SPV 2021

‒ 10.757

0

0

0

0

11 PF: storting Valburg

‒ 12.000

0

0

0

0

12 BZK: bijdrage U-Ned

‒ 8.121

0

0

0

0

13 BCF: bijdrage U-Ned

‒ 1.705

0

0

0

0

‒ 638

‒ 710

‒ 1.105

‒ 1.509

‒ 1.509

2026

26.01 Mobiliteitsfonds

14 Bijdrage categoriemanagement
15 DEF: budget SAR
16 Apparaat SPV
17 Omvorming Prorail naar ZBO

0

‒ 5.950

‒ 11.900

‒ 11.900

‒ 11.900

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 7.130.300

7.336.000

0

0

0

0

0

0

18 BOA Wegen

‒ 5.255

19 Verkeersemissie

‒ 2.400

‒ 2.400

‒ 2.400

‒ 2.400

‒ 2.400

20 Aanvullende budgetten OVS

‒ 1.700

‒ 2.100

‒ 1.600

‒ 1.200

‒ 1.200

0

15.000

0

0

0

46.008

0

0

0

0

0

19.000

0

0

0

23.264

35.072

33.119

57.615

21 LNV: Vrijval budget subsidie SRV
22 Compensatiepakket Zeeland
23 LNV: Walstroom
24 Compensatie COVID RWS

7.320

26.02 Deltafonds
1 Loon- en prijsbijstelling 2021
2 Compensatie COVID RWS
Diverse
Totaal

23.474
322
2.088

20.243

26.272

22.103

25.308

‒ 6.965.722

7.506.855

208.179

199.984

203.095

Voor een specificatie van de nieuwe mutaties wordt verwezen naar de
verdiepingsbijlage van de begroting van het Mobiliteitsfonds (artikel 19) en
het Deltafonds (artikel 6).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

199

Niet-beleidsartikel 97 Algemeen Departement
Tabel 135 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
97. Algemeen departement

2021

2022

2023

2024

2025

56.945

56.131

56.351

56.641

56.675

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

16.231

‒ 390

‒ 184

‒ 102

‒ 102

Nieuwe mutaties

252.659

‒ 10.833

‒ 11.570

‒ 11.630

‒ 11.631

Stand ontwerpbegroting 2022

325.835

44.908

44.597

44.909

44.942

Stand ontwerpbegroting 2021

44.801

Tabel 136 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2026

97.01 Algemeen departement
1 Onderzoeken PBL

1.934

71

71

46

46

2 Tariefstijging RIVM

0

1.200

1.200

1.200

1.200

3 Eindejaarsmarge

2.471

0

0

0

0

4 Maatwerk KNMI-RWS

2.450

0

0

0

0

‒ 13.272

‒ 13.277

‒ 13.277

‒ 13.278

5 Overheveling budget ILT art. 97 naar art. 24
97.03 COVID19
6 Covid19 Testen reizen
Diverse
Totaal

244.000

0

0

0

0

1.729

1.093

436

401

401

252.584

‒ 10.908

‒ 11.570

‒ 11.630

‒ 11.631

Ad 1. Dit betreft de bijdragen van ministeries van door PBL uit te voeren
onderzoeksopdrachten, voornamelijk ten behoeve van het werkprogramma
Circulaire Economie (IenW), de Klimaatadaptie NAS, IPBES en Vitaal Platte
land.
Ad 2. In verband met de voorgenomen verhuizing van het RIVM zullen de
ANVS-kosten aan het RIVM structureel stijgen. Enerzijds is voorzien dat
RIVM een indicatieve indexatie van 3,8% hanteert voor het gehele opdrach­
tenpakket/RIVM-programma’s. Daarnaast stijgen de kosten van het
stralingslaboratorium met iets meer dan € 1 mln. als gevolg van de
verhuizing/vernieuwing.
Ad 3. Dit betreft overlopende facturen voornamelijk m.b.t. de exploitatie van
het Regeringsvliegtuig, onderzoeken door het ANVS en diverse communi­
catie-campagnes die a.g.v. Corona vertraging hebben opgelopen.
Ad 4. Naar aanleiding van de vastgestelde offerte wordt er vanuit Rijkswa­
terstaat budget beschikbaar gesteld voor de verstrekte maatwerkopdracht
die het KNMI voor Rijkswaterstaat verricht.
Ad 5. Dit betreft een technische mutatie als gevolg van de omvorming van
de ILT van agentschap naar regulier dienstonderdeel vanaf 2022. Dit
betreffen de bijdragen die vanuit artikel 97 worden toegevoegd aan artikel
24 voor de niet-kostendekkende tarieven.
Ad 6. Dit bedrag betreft het budget voor de uitvoeringskosten van de
vergoeding van Covid19 testen voor uitgaande reizigers voor de periode
1 juli tot en met 30 september 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

200

Tabel 137 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
97. Algemeen deparement

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

1.200

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.301

1.101

1.101

1.101

1.101

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

1.101

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

201

Niet-beleidsartikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement
Tabel 138 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1000)
98. Apparaatsuitgaven kernde­
partement

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

335.315

328.528

321.571

320.710

312.768

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021

5.436

3.206

1.413

1.458

‒ 20

Nieuwe mutaties

35.697

19.571

14.067

7.551

4.395

Stand ontwerpbegroting 2022

376.448

351.305

337.051

329.719

317.143

2026

317.418

Tabel 139 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

1 Personele inzet Wegen en Verkeersveiligheid

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

2 Inhuur PMO Luchtvaart

1.320

1.294

0

0

0

3 Intensivering juridische ondersteuning

1.023

950

848

0

0

Diverse overboekingen naar andere
4 departementen

2036

300

300

300

300

5 Versterking luchtvaartautoriteit

375

1.125

0

0

0

6 Inzet luchtruimherziening

1.061

639

0

0

0

7 Eindejaarsmarge

1.994

0

0

0

0

8 Extra taken Specifieke uitkeringen

1.450

204

204

0

0

9 Bodem Ondergrond en Wadden

757

1.134

1.134

1.134

1.134

2026

98.01 Personele uitgaven

10 Unit Innovatie

0

1.500

3.000

3.000

0

600

800

0

0

0

0

1.130

1.740

0

0

4.659

5.359

4.658

4.648

4.505

14 Intensivering WOB unit

706

332

332

0

0

15 Eigenaarsadvisering

0

765

1.020

0

0

11 Uitbesteding toezicht bouw Pallas - apparaat
12 Versterking kennisbasis PBL
13 loonbijstelling

Structurele bijdrage ten behoeve van directie
16 Algemeen Strat

81

318

532

532

532

17 Interreg. Verplichte bijdrage secretariaten

543

543

543

0

0

18 Inzet Projectenpool Mobiliteit

991

0

0

0

0

19 Diverse inhuur

2.626

1.306

0

0

0

20 Covid19 Testen reizen

2.500

0

0

0

0

21 Aanvullende budgetten OVS

1.400

1.200

1.200

1.200

1.200

22 Startsubsidie POK

1.420

0

0

0

0

4.568

4.642

4.462

4.462

4.462
‒ 10.618

98.02 Materiële uitgaven
23 Bijdragen IenW brede dossiers
Diverse overboekingen naar andere
24 departementen

‒ 10.256

‒ 10.618

‒ 10.618

‒ 10.618

25 Eindejaarsmarge

7.908

0

0

0

0

26 Prijsbijstelling

417

440

433

431

418

27 Cybersecurity

1.494

0

0

0

0

28 ILT facilitair structureel

912

912

912

912

912

29 Arbeidsbeperkten RWS

‒ 2.593

0

0

0

0

6.705

4.296

2.367

550

550

35.697

19.571

14.067

7.551

4.395

Diverse
Totaal

Ad 1. Ten behoeve van een toename van 9 fte voor Wegen en Verkeersvei­
ligheid, als gevolg van onder andere de uitvoering van het strategisch plan
verkeersveiligheid, worden deze fte's gefinancierd vanuit het Strategisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

202

Plan Verkeersveiligheid (Mobiliteitsfonds). Bij dit programma is eerder
onvoldoende rekening gehouden met de uitvoeringskosten waardoor nu
programmamiddelen worden overgeboekt naar apparaat.
Ad 2. Het programma luchtvaart en de projecten Schiphol, Lelystad en
luchtruimherziening worden ondersteund vanuit Het PMO (Program
Management Office) dat draagt ertoe bij dat binnen deze drie projecten in
samenhang en afstemming hun opgaven op een beheerste wijze worden
uitgevoerd binnen de randvoorwaarden van tijd, geld en kwaliteit, met
adequaat betrekken van betrokkenen en andere belanghebbenden,
alsmede met een effectieve besluitvormingsstrategie.
Ad 3. Door het overgaan van de juridische ondersteuning t.b.v. de
omgevingswet naar BZK in 2018 en door slechts een gedeeltelijke terugkeer
in 2021 is een tekort ontstaan m.b.t. de levering van de benodigde juridische
ondersteuning.
Ad 4. Betreft voornamelijk financiering van de dienstverlening door PBL
voor de natuurplanbureaufunctie en het onderzoeksprogramma stikstofre­
ductie van LNV.
Ad 5. Voor de versterking van de Luchtvaartautoriteit, uitvoering van
regelgeving en vergunningen op het gebied van veiligheid en milieu is er
noodzaak voor versterking (uitbreiding), zowel qua expertise als mankracht.
Ad 6. Het programma Luchtruimherziening is een gezamenlijke verantwoor­
delijkheid van IenW. Defensie en de luchtverkeersleidingorganisaties. IenW
heeft hierbij het voortouw. Het betreft de invulling van functies op het terrein
van programmamanagement en –beheersing en de invulling van
inhoudelijk specialistische functies.
Ad 7. Dit betreft uitgaven in 2021 als gevolg van vertraging op kaseffecten
uit 2020.
Ad 8. Doordat er minder met decentrale uitkeringen en meer met specifieke
uitkeringen wordt betaald is extra inzet nodig om deze taken uit te voeren.
Daarnaast is er tijdelijk extra inhuur nodig voor wegwerken achterstanden.
Ad 9. Extra inzet op Waterkwaliteit Ondergrond en Marien voor toegenomen
werkzaamheden onder andere door PFAS en granuliet problematiek.
Ad 10. Extra inzet voor de Unit Innovatie.
Ad 11. De bouw van een nieuwe nucleaire installatie (Pallas) betekent
noodzaak tot uitbreiding toezicht tijdens de bouw en oprichtingsfase.
Ad 12. Door de toename van de politieke en maatschappelijke druk op
leefomgevingsonderwerpen is een gerichte investering nodig in de
versterking van de kennisbasis van PBL. Dit betreft zowel uitbreiding,
verdieping als vernieuwing van de kennisbasis.
Ad 13. Uitgekeerde loonbijstelling.
Ad 14. Door toegenomen vraag is uitbreiding van de speciale WOB-unit
noodzakeiijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

203

Ad 15. Er wordt invulling gegeven aan de IenW prioriteiten rondom
aandacht voor de uitvoering en professionalisering van de eigenaarsrol.
Hiertoe wordt een directie gecreëerd waarin de eigenaarsadvisering voor
de ZBO’s en de agentschappen wordt samengebracht.
Ad 16. Inrichting nieuwe stafdirectie Algemeen Strategisch Advies.
Ad 17. Betreft de verplichte bijdrage in het kader van het Interregprogramma 2021-2027. Nederland is als EU-lidstaten verplicht een bijdrage
te leveren aan de Europese uitvoerende secretariaten van de programma’s.
Deze secretariaten ondersteunen de lidstaten, zijn penvoerend voor de
toegekende projecten en beheren de subsidiebudgetten.
Ad 18. Dit betreft personele inzet vanuit Projectenpool Mobiliteiten
Gebieden ten behoeve van Wegen en Verkeersveiligheid.
Ad 19. Door krappe arbeidsmarkt is inzet middels inhuur noodzakelijk.
Ad 20. Dit bedrag betreft de uitvoeringskosten voor de vergoeding van
testen voor uitgaande reizigers voor de periode 1 juli tot en met
30 september 2021.
Ad 21. Door toegenomen werkdruk, mede veroorzaakt door het vele werk
wat de totstandkoming en uitvoering van de Beschikbaarheidsvergoeding
OV (BVOV), de HRN concessie en ERTMS met zich meebrengt én de
uitvoering van de nieuwe HRN concessie, is extra capaciteit noodzakelijk.
Ad 22. Dit betreft de toedeling van het startbudget voor de opvolging van
de maatregelen uit de kabinetsreactie op het rapport'ongekend onrecht' van
de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK)
aan de verschillende IenW-onderdelen.
Ad 23. Bijdragen aan de rijksbrede dossiers Generieke Digitale Infra­
structuur (GDi), Webarchivering, Platform Open Overheidsinformatie
(PLOOI), HRM inkoopdomein, Transitie digi-inkoop en Bureau ICT Toetsing
(BIT).
Ad 24. Dit betreft met name de overdracht van de budgetten aan BZK voor
centraal opdrachtgeverschap FMHaaglanden m.b.t. de Basisdienstver­
lening Haagse panden.
Ad 25. Dit betreft uitgaven als gevolg van vertraging op kaseffecten uit 2020.
Ad 26. Uitgekeerde Prijsbijstelling.
Ad 27. Cybersecurity is een speerpunt van IenW. Er is aanvullend budget
voor nodig voor andere Awareness Programma (bewustzijn creëren bij
gebruikers), Programma Informatie en Inventarisatie (Incidenten en data
lekken voorkomen en risico’s in kaart brengen), Tooling Programma (de
juiste tools inzetten zoals AVG Scan software of een data leak prevention
tool), kennis.
Ad 28. Dit betreft de bijdrage van de ILT aan het structureel overgehevelde
budget aan BZK FMHaaglanden voor de Basisdienstverlening Haagse
panden (zie ad. 21).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

204

Ad 29. Dit betreft de bijdrage van het gereserveerde centrale budget aan
RWS voor de inzet van arbeidsbeperkten.
Tabel 140 Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x €1.000)
98. Apparaatsuitgaven kernde­
partement

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

8.297

7.778

5.430

5.430

5.430

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

1.390

0

0

0

0

0

0

0

0

0

9.687

7.778

5.430

5.430

5.430

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

5.430

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom niet
te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

205

Niet-beleidsartikel 99 Nog Onverdeeld
Tabel 141 Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
99. Nog onverdeeld

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2021

0

0

0

0

0

251.330

231.294

261.608

251.691

251.092

‒ 251.330

‒ 226.655

‒ 255.458

‒ 243.348

‒ 242.221

0

4.639

6.150

8.343

8.871

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2021
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

2026

9.304

Tabel 142 Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

1 Loon- en prijsbijstelling 2021

‒ 224.401

‒ 226.655

‒ 255.458

‒ 243.348

‒ 242.221

2 Eindejaarsmarge (inclusief HGIS)

‒ 25.129

0

0

0

0

3 Toedeling startbudget opvolging POK

‒ 1.800

0

0

0

0

‒ 251.330

‒ 226.655

‒ 255.458

‒ 243.348

‒ 242.221

2026

99.01 Nog onverdeeld

Totaal

Ad 1. Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2021 aan het
Mobiliteitsfonds en het Deltafonds en aan de verschilllende artikelen op dit
begrotingshoofdstuk (HXII).
Ad 2. Dit betreft de toedeling van de eindejaarsmarge (EJM; inclusief HGIS)
aan de diverse artikelen op dit begrotingshoofdstuk. De EJM was bij de 1e
suppletoire begroting 2021 op artikel 99 geparkeerd in afwachting van
nadere besluitvorming.
Ad 3. Dit betreft de toedeling van het startbudget voor de opvolging van
de maatregelen uit de kabinetsreactie op het rapport ‘ongekend onrecht’ van
de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK)
aan de verschillende IenW-onderdelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

206

Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Tabel 143 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

Parlementair agenda punt
34550-A-38 verzoekt de regering, eventuele
aanbestedingsmeevallers bij de aanleg van deze projecten [28-11-2016] - MIRT
in mindering te brengen op de tolopgave

Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
Verkeersveiligheid en Wegen Commissiedebat 1 juni 2021

29984, nr. 757 spreekt uit dat de omvorming van ProRail tot Parlementair agenda punt
[06-03-2018] zbo niet moet leiden tot prijsverhoging voor gebruik van
Spoorordening
het spoor door vervoerders en reizigers,

Uitgaande brief [26-10-2020] ‒ 35 396 Publiekrechtelijke
omvorming ProRail Aanbieding Nota naar aanleiding van
het Verslag

29984, nr. 781 verzoekt de regering op, basis van deze
Parlementair agenda punt
onderzoeken samen met ProRail een afwegingskader op te [14-06-2018] - Spoor
stellen om te beoordelen of een locatie geschikt is voor
gedifferentieerd rijden, en om het komende jaar een
praktijkproef te doen op in ieder geval één locatie om de
effecten in beeld te brengen; verzoekt de regering tevens,
bij uitwerking van stimuleren goederen-vervoer ook parallel
te werken aan een robuust basisnet en onderzoek naar
maatregelen om extra hinder te verminderen,

Uitgaande brief [17-11-2020] - Stand van zaken
beleidsintensivering spoortrillingen

30175, nr. 300 verzoekt de regering om een internationale
schoneluchtsamenwerking op te zetten met omringende
landen,

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [26-03-2021] - Uitvoeringsagenda Schone
[05-07-2018] - Luchtkwaliteit Lucht Akkoord en reactie op enkele moties en toezeggingen
op het terrein van luchtkwaliteit

35000-A-10 verzoekt de regering om met ProRail en de
Parlementair agenda punt
betrokken regionale overheden in kaart te brengen welke [25-09-2018] - MIRT
investeringen mogelijk zijn om de dienstregeling op de
trajecten Helmond-Eindhoven en de IJssellijn (ZwolleArnhem) te verbeteren; verzoekt de regering voorts, de
Kamer hierover dit najaar te informeren zodat bij het
notaoverleg MIRT vervolgstappen kunnen worden bepaald,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

32852, nr. 67 verzoekt de regering om, te onderzoeken
Parlementair agenda punt
hoeveel bruikbare goederen/producten in Nederland
[25-09-2018] - Circulaire
worden vernietigd, om welke bedrijven en sectoren het
Economie
gaat, en de Kamer tevens te informeren over de mogelijk,
nr. heden om maatregelen te nemen,

Uitgaande brief [25-09-2020] - Aanbieding
Uitvoeringsprogramma Circulaire economie 2020 ‒ 2023

34914, nr. 15 verzoekt de regering om, in samenspraak met Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [11-06-2020] - Midterm reviews van de
de medeoverheden en kennisinstellingen verschillende
[03-10-2018] - Wijziging van concessies van NS en ProRail en de internationale
opties te onderzoeken waarmee gedurende de looptijd van de Spoorwegwet in verband benchmark NS en ProRail
een concessie gestuurd kan worden op hetcontinu
met de implementatie van
verbeteren van de kwaliteit van de prestaties en dat te
de EU-richtlijn betreffende
borgen in de vast te stellen concessies,
de interoperabiliteit van het
spoorwegsysteem in de
Europese Unie
34675, nr. 33 verzoekt de regering, er bij bevoegde gezagen Parlementair agenda punt
er op aan te dringen om het aantal incidenten van illegale [10-10-2018] - Wetsvoorstel
stort van asbest goed te monitoren en de Kamer regelmatig verwijdering asbest en
asbesthoudende producten
over het landelijk beeld daarvan te informeren; verzoekt
de regering, bij de Programmatische Aanpak
Asbestdakensa-nering in te zetten op de effectieve
bestrijding door de bevoegde gezagen van het illegaal
storten van asbest, daarbij de relevante partijen zoals
natuurbeheerders te laten betrekken en het Landelijk
Asbestvolgsysteem te benutten.

Uitgaande brief [16-12-2020] - Voortgangsbrief asbest

35000-XII-46 verzoekt de regering, zich in te spannen voor Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over diverse
het organiseren van een buitengewone zitting in Nederland [08-11-2018] - Tweede termijn onderwerpen met betrekking tot luchthavens
van de Internationale Burgerluchtvaar-torganisatie over
begrotingsbehandeling
accijns op kerosine en daartoe steun te vergaren onder niet IenW
minder dan een vijfde van het totale aantal bij het Verdrag
van Chicago aangesloten staten,
35000-XII-51 verzoekt de regering, ProRail en NS aan te
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [26-03-2021] - Uitvoeringsagenda Schone
spreken op de afspraken uit de green deal, met als inzet te [08-11-2018] - Tweede termijn Lucht Akkoord en reactie op enkele moties en toezeggingen
bevorderen dat het aantal stations waar afvalscheiding
begrotingsbehandeling
op het terrein van luchtkwaliteit
plaatsvindt de komende jaren wordt verhoogd naar ten
IenW
minste alle IC-stations, en te zorgen dat op deze stations
meerdere soorten afval worden gescheiden, waaronder in
elk geval plastics,
35000-A-31 verzoekt de regering om, het opwaarderen van Parlementair agenda punt
de N35 tot een 2x2-baans 100 km/u-weg als prioriteit aan te [29-11-2018] - MIRT
merken,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

207

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35000-A-40 verzoekt de regering voorts, om in overleg met Parlementair agenda punt
betrokkenen te zoeken naar mogelijkheden tot realisatie van [29-11-2018] - MIRT
de beoogde spoorse maatregelen in en om het
emplacement van Venlo,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35000-A-44 verzoekt de Minister, om samen met de
Parlementair agenda punt
provincie de financiële consequenties in beeld te brengen [29-11-2018] - MIRT
en deze voor te leggen aan de Kamer; verzoekt de regering,
bovendien voor de Voorjaarsnota 2019 in beeld te brengen
binnen welke termijn een MIRT-verkenning kan worden
gestart,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

29984, nr. 801 verzoekt de regering tevens, als onderdeel Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [11-12-2020] ‒ 35 396 Publiekrechtelijke
van de financiële paragraaf in kaart te brengen wat de
[13-12-2018] - Spoorordening omvorming ProRail Toelichting financiële gevolgen
gevolgen zijn voor lopende of toegekende spoorprojecten
en de kostenstijging voor decentrale overheden, indien zij
na 2021 opdrachtgever zijn voor ProRail,
31936, nr. 536 verzoekt de regering, te onderzoeken hoe in Parlementair agenda punt
het nieuwe EASA-systeem op basis van risico’s controles [18-12-2018] - Luchtvaart
kunnen worden uitgevoerd bij niet, nr. Nederlandse
luchtvaartmaatschappijen die een AOC hebben van een
lidstaat die is aangesloten bij EASA, zodat deze vaker
gecontroleerd kunnen worden als daar aanleiding voor is,

Uitgaande brief [05-10-2020] - Moties ILT taken luchtvaart en
toezegging stikstof

31936, nr. 565 spreekt uit geen autonome groei en geen
vracht op Lelystad Airport toe te staan

Uitgaande brief [16-02-2021] - Lelystad Airport
Parlementair agenda punt
[18-12-2018] - herziening van
het Nederlandse luchtruim

31409, nr. 215 verzoekt de regering, zich maximaal in te
spannen het verbod op varend ontgassen door andere
landen zo snel mogelijk te laten ratificeren en de Kamer
hierover te informeren

Parlementair agenda punt
[20-12-2018] - Maritiem

31409, nr. 213 verzoekt de regering, voorstellen te doen om Parlementair agenda punt
te komen tot een helder protocol binnen het kader «de
[20-12-2018] - Maritiem
reddingsmaatschappij redt, de bergers slepen en bergen en
daarbij in ieder geval in te gaan op een duidelijke triage

Uitgaande brief [30-04-2020] - Kamerbrief varend ontgassen
naar aanleiding van het AO Maritiem

Uitgaande brief [26-11-2020] - Verzamelbrief AO Maritiem
3 december 2020

Uitgaande brief [29-01-2021] - Ontwikkelagenda
29984, nr. 819 verzoekt de regering, bij het onderzoek naar Parlementair agenda punt
het traject Amsterdam, nr. Berlijn de verschillende
[21-02-2019] - Internationaal Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar 2040...
routevarianten op een volwaardige manier te onderzoeken spoor
voor de korte, middellange en lange termijn en uitgaande
van een optimale combinatie van snelheid en de
hoeveelheid stops op dit traject, en de Kamer daarover te
informeren,
Uitgaande brief [20-11-2020] - Duurzaam internationaal
29984, nr. 824 Verzoekt de regering om met alle hiervoor Parlementair agenda punt
relevante partijen in overleg te treden met als inzet met hen [21-02-2019] - Internationaal reizen per spoor en vliegtuig
afspraken te maken over het uitfaseren van de lijnvluchten spoor
tussen Amsterdam en Brussel;
2984, nr. 834 verzoekt de regering, dit te verduidelijken en Parlementair agenda punt
te borgen in het Toekomstbeeld OV 2040, en de Kamer in [18-04-2019] - Spoor
de aangekondigde verdiepingsslag over de resultaten te
informeren

Uitgaande brief [29-01-2021] - Ontwikkelagenda
Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar 2040...

29984, nr. 835 verzoekt de regering om als uitwerking van Parlementair agenda punt
de contouren Toekomstbeeld OV, parallel aan het onderzoek [18-04-2019] - Spoor
naar het verbeteren van de spoorverbinding met Berlijn, in
samenwerking met de regio en relevante partners in
Duitsland de alternatieven te onderzoeken voor deze
rechtstreekse intercity inclusief de daarbij noodzakelijke
infrastructurele maatregelen,

Uitgaande brief [29-01-2021] - Ontwikkelagenda
Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar 2040...

29984, nr. 842 verzoekt de regering, samen met de
Parlementair agenda punt
decentrale overheden, verder in beeld te brengen welke
[18-04-2019] - Spoor
locaties in Nederland op basis van de vervoersvraagkansrijk
zijn voor een kwaliteitssprong in het ovaanbod,
bijvoorbeeld alshet gaat om frequentie en reistijd, om zo
meer mensen een aantrekkelijkalternatief te bieden voor
de auto,

Uitgaande brief [29-01-2021] - Ontwikkelagenda
Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar 2040...

30821, nr. 75: verzoekt de regering, om de effecten op
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [15-06-2020] - Brief voor het Algemeen
andere vitale sectoren van een cyberaanval op waterwerken [29-05-2019] - Rapport van
Overleg Water van 22 juni 2020
in 2019 in beeld te brengen en daarbij voorstellen te doen de Algemene Rekenkamer
om geëigende maatregelen te nemen om die gevolgen te over cybersecurity van vitale
voorkomen dan wel te mitigeren,
waterwerken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

208

Omschrijving van de motie

Vindplaats

30821, nr. 76 verzoekt de regering, de uitvoering van de
onderschreven aanbevelingen voor de zomer van 2020 te
evalueren en de resultaten aan de Kamer te melden,

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [15-06-2020] - Brief voor het Algemeen
[29-05-2019] - Rapport van
Overleg Water van 22 juni 2020
de Algemene Rekenkamer
over cybersecurity van vitale
waterwerken

Stand van zaken

30821, nr. 78 verzoekt de regering concreet aan te geven
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [15-06-2020] - Brief voor het Algemeen
welke acties zij onderneemt om de doelen die eind 2017 al [29-05-2019] - Rapport van
Overleg Water van 22 juni 2020
behaald hadden moeten zijn, alsnog te behalen, indien dit de Algemene Rekenkamer
nodig blijkt de benodigde middelen hiervoor vrij te maken over cybersecurity van vitale
en de Kamer zo spoedig mogelijk te informeren,
waterwerken
30821, nr. 79 verzoekt de regering, het doen van een
volwaardige pentest op de industriële
automatiseringssystemen van de vitale waterwerken een
integraal onderdeel te laten uitmaken van de
cybersecuritymaatregelen bij alle vitale waterwerken,

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [15-06-2020] - Brief voor het Algemeen
[29-05-2019] - Rapport van
Overleg Water van 22 juni 2020
de Algemene Rekenkamer
over cybersecurity van vitale
waterwerken

35000-A-100 verzoekt de regering, om de mogelijkheid tot Parlementair agenda punt
omgekeerd aanbesteden waar mogelijk mee te nemen bij [13-06-2019] - Onderhoud
Wegen en bruggen
openbare aanbestedingen,

Uitgaande brief [31-03-2021] - Transitie ‘Op weg naar een
Vitale Infrasector’ voortgang 2020

3500-A-115: Verzoekt de regeringZo snel mogelijk uitvoering Parlementair agenda punt
te geven aan de motie die de N35 tot prioriteit stelde en met [19-06-2019] - MIRT
de provincie Overijssel tot een sluitende financiering te
komen

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35140, nr. 11 verzoekt de regering, de afstemming tussen Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [23-04-2021] - Beleidsnota Drinkwater
beide trajecten te verzekeren en in de nieuwe Beleidsnota [01-07-2019] - Initiatiefnota’s 2021-2026
Droge voeten en Veen red je
Drinkwater de samenhang te verankeren,
niet alleen van de Leden
Bromet en De Groot
35140, nr. 12 verzoekt de regering een heffing uit te sluiten Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [23-04-2021] - Beleidsnota Drinkwater
als instrument om de drinkwatervraag te beïnvloeden,
[01-07-2019] - Initiatiefnota’s 2021-2026
Droge voeten en Veen red je
niet alleen van de Leden
Bromet en De Groot
30872, nr. 237 verzoekt de regering, op basis van gegevens Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [09-10-2020] - Maatregelen metalen
uit het lopende onderzoek (de telling) de hoeveelheid plastic [03-07-2019] drankverpakkingen
in het milieu als gevolg van blik in het zwerfafval in kaart te Ontwerpbesluit maatregelen
brengen en de Kamer daarover te informeren,
kleine kunststof drankflessen
Uitgaande brief [01-07-2020] - Voortgang verbetering
27428, nr. 361 verzoekt de regering, zo veel mogelijk haast Parlementair agenda punt
te maken met alle mogelijke verbeteringen van het beleid [03-07-2019] - Biotechnologie vergunningverlening medische toepassingen
biotechnologie en voorstel Europese Commissie
en hiervoor waar nodig met spoed extra capaciteit vrij te en kwekersrecht
spoedverordening COVID-19
maken binnen het RIVM,
31409, nr. 244 verzoekt de regering, om samen met andere Parlementair agenda punt
vaarwegbeheerders spoedig en doortastend geschikte
[03-07-2019] - Maritiem
kegelligplaatsen feitelijk te realiseren en de Kamer daarover
te informeren,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Verzamelbrief AO Maritiem
3 december 2020

31936, nr. 668 verzoekt de regering, om de mogelijkheid om Parlementair agenda punt
meer rustmomenten te creëren in de vroege ochtend in
[26-09-2019] - Luchtvaart
het weekend te onderzoeken en de Kamer hierover bij de
uitwerking van de nieuwe systematiek te informeren

Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota

31936, nr. 673 verzoekt de regering, met meer concrete
maatregelen te komen die tot een aantoonbare
vermindering zullen leiden van de in Nederland
veroorzaakte overlast door Luchthaven Luik-Bierset,

Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over diverse zaken met
betrekking tot duurzaamheid en luchtvaart

Parlementair agenda punt
[26-09-2019] - Luchtvaart

35300-XII-36 verzoekt de regering, om de introductie van Parlementair agenda punt
deze emissiecomponent in havengelden op de Nederlandse [16-10-2019] luchthavens overeenkomstig met Heathrow, Frankfurt en Begrotingsbehandeling
Zürich in het NLR-onderzoek naar «milieuscores» mee te IenW
nemen, en de Kamer de mogelijkheden terug te
rapporteren,

Uitgaande brief [03-07-2020] - Tussenrapportage NLRonderzoek milieuscores

35300-XII-56 verzoekt de regering om, in navolging van de Parlementair agenda punt
proeftuin aardgasvrijwijken, te verkennen of een proeftuin [16-10-2019] Begrotingsbehandeling
circulaire wijken en dorpen kan worden gestart,
IenW

Uitgaande brief [25-09-2020] - Aanbieding
Uitvoeringsprogramma Circulaire economie 2020 ‒ 2023

29398, nr. 761 verzoekt de regering, bij het introduceren van Parlementair agenda punt
nieuwe voertuigen verkeersveiligheid boven innovatie te [30-10-2019] - Stint
stellen,

Uitgaande brief [16-07-2020] - Uitgebreide beleidsreactie op
OvV rapport Veilig toelaten tot de weg - Lessen naar
aanleiding van het ongeval met een Stint

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

209

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

29398, nr. 764 verzoekt het ministerie, in overleg te treden Parlementair agenda punt
met relevante partijen zoals politie en andere hulpverleners [30-10-2019] - Stint
en verzekeraars om ongevallencijfers van licht
gemotoriseerde voertuigen beter inzichtelijk te maken,

Uitgaande brief [16-07-2020] - Uitgebreide beleidsreactie op
OvV rapport Veilig toelaten tot de weg - Lessen naar
aanleiding van het ongeval met een Stint

35300XII-63 verzoekt de regering, te onderzoeken of het
Begroting Economische
effectief is om ook voor biomassa-installaties met een
Zaken en Klimaat 2020
vermogen van minder dan 15 MW een milieuvergunning
opnieuw verplicht te stellen, en de Tweede Kamer hierover
in de zomer van 2020 te informeren

Uitgaande brief [16-10-2020] - Duurzaamheidskader
biogrondstoffen

35300-A-15 verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk met Parlementair agenda punt
[25-11-2019] - MIRT
de regio de knoop door tehakken over de aanpak van de
problemen op de N35,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35300-A-34 verzoekt de regering, het aanbod van de
Parlementair agenda punt
provincie Overijssel zeer serieus te nemen en in het aparte [25-11-2019] - MIRT
bestuurlijk overleg een gezamenlijk einddoel af te spreken
voor de verdere MIRT-planning van de N35 en aan te geven
onder welke condities (tijd, geld, oplossingsrichtingen) de
N35 op de MIRT-agenda kan komen,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35300-A-35, verzoekt de regering in het
haalbaarheidsonderzoek naar een betere bereikbaarheid
van het Noorden via de Lelylijn de oplossing van een
spoorlijn mee te nemen, indien de betrokken provincies
bereid zijn dit via cofinanciering te ondersteunen,

Uitgaande brief [01-07-2020] - Potentieonderzoek
verbeterde OV-verbinding Noord-Nederland - Randstad

Parlementair agenda punt
[25-11-2019] - MIRT

35300-A-64, verzoekt de regering, kennis te nemen van The Parlementair agenda punt
Global Pledge and Petition for Safe and Accessible Urban [25-11-2019] - MIRT
Environment for All en deze onder de aandacht te brengen
van lokale overheden,

Uitgaande brief [25-05-2020] - Voortgang uitvoering
Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030

35300-A-41 verzoekt de regering, om als onderdeel van de Parlementair agenda punt
adaptieve strategie het project spoor Terneuzen-Gent op
[25-11-2019] - MIRT
basis van de reeds uitgevoerde MKBA verder te
onderzoeken, inclusief de mogelijkheden voor gezamenlijke
financiering en het afstemmen van de procedures in België
en Nederland met het oog op het opnemen van dit project
in het MIRT 2020, en de Kamer over de voortgang hiervan
te informeren,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35300-A-50, verzoekt de regering, in gesprek te gaan met Parlementair agenda punt
Veilig Verkeer Nederland enmet de aanbieders van
[25-11-2019] - MIRT
routeplanners en navigatiesystemen en te komentot
vastgelegde afspraken dat zij bij het adviseren van de route
de wegenrond scholen mijden en kiezen voor een veiligere
weg, en de Kamerhierover in het voorjaar 2020 te
informeren,

Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
Verkeersveiligheid en Wegen Commissiedebat 1 juni 2021

35300-A-51 verzoekt de regering, samen met de betrokken Parlementair agenda punt
provincies een haalbaarheidsonderzoek te doen naar het [25-11-2019] - MIRT
realiseren van de Nedersaksenlijn, hierin de aansluiting
voor goederen- en personenvervoer op de Bentheimer
Eisenbahn mee te nemen, en de Kamer hierover in het
najaar van 2020 te informeren,

Uitgaande brief [29-01-2021] - Ontwikkelagenda
Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar 2040...

Parlementair agenda punt
35300-A-59 lid Dijkstra verzoekt de Minister, een
inventarisatie te doen naar de benodigde budgetten voor:– [25-11-2019] - MIRT
een inhaalslag voor het achterstallige onderhoud aan infra;–
regulier en uitgesteld beheer en onderhoud;–een oplossing
voor de bestaande knelpunten uit de meest recente NMCA;–
geplande investeringen die volgen uit het regeerakkoord; –
nieuwe en toekomstige wensen in fysieke infra die het
verdienvermogen van Nederland kunnen vergroten,en deze
punten aan de Kamer te zenden

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

29684, nr. 193 lid Kröger verzoekt de regering, om lessen te Parlementair agenda punt
trekken uit de ramp met de MSC Zoe en deze te borgen in [11-12-2019] - Wadden
het incidentbestrijdingsplan om bij een toekomstige ramp
met plastic milieuschade te minimaliseren

Uitgaande brief [04-11-2020] - Brief voor het
Wetgevingsoverleg Water van 11 november 2020

29684, nr. 198 lid De Vries verzoekt de regering, de
Parlementair agenda punt
bereikbaarheid van de Waddeneilanden en Waddenhavens [11-12-2019] - Wadden
in beleidsstukken aan te merken als van maatschappelijk en
economisch belang

Uitgaande brief [09-07-2020] - Ontwerp-Agenda voor het
Waddengebied 2050

21501-33-791 verzoekt de regering, in Europees verband te Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [11-05-2021] - Verzamelbrief verschillende
pleiten voor een gelijk-stelling van passagiersrechten van [11-12-2019] - Transportraad dossiers (openbaar) personenvervoer
internationale treinreizigers aan de rechten van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

210

Omschrijving van de motie
Vindplaats
vliegtuigpassagiers, zodat ook bij vertraging of een gemiste
internationale aansluiting compensatie door
spoorvervoerders kan gaan plaatsvinden

Stand van zaken

31409, nr. 260 verzoekt de regering, om te verkennen welke Parlementair agenda punt
maatregelen er zijn om de stikstofdepositie door
[11-12-2019] - Maritiem
zeescheepvaart te verminderen en om daarbij in ieder geval
in te gaan op verandering van vaarsnelheid en verandering
van routering van schepen

Uitgaande brief [26-11-2020] - Verzamelbrief AO Maritiem
3 december 2020

34864, nr. 25 verzoekt de regering, te waarborgen dat
integrale visies van overheden op het grondwaterbeheer
onder regie van provincies tot stand komen

Parlementair agenda punt
[12-12-2019] - ontwerpAanvullingsbesluit bodem
Omgevingswet

Uitgaande brief [04-11-2020] - Brief voor het
Wetgevingsoverleg Water van 11 november 2020

32852, nr. 99 lid Van Eijs verzoekt de regering, om voor alle Parlementair agenda punt
[12-12-2019] - Circulaire
vloertypen, met voorrang aan tapijten, een uitgebreide
economie
producentenverantwoordelijkheid te verkennen

Uitgaande brief [25-09-2020] - Aanbieding
Uitvoeringsprogramma Circulaire economie 2020 ‒ 2023

Parlementair agenda punt
[12-12-2019] - Circulaire
economie

Uitgaande brief [01-07-2020] - Stand van zaken acties naar
aanleiding van Taskforce Herijking Afvalstoffen

32852, nr. 100 lid Van Eijs verzoekt de regering, te
onderzoeken of bijvoorbeeld Het Versnellingshuis als een
centraal

28089, nr. 155 lid Kröger verzoekt de regering, om in kaart Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [18-01-2021] - PFAS: advies over EFSA
te brengen welke stappen er gezet kunnen worden om het [12-12-2019] - Rapporten ILT opinie en reactie op moties
gebruik, de productie en de verwerking van pfas terug te en RIVM over GenX/
dringen, en voor de zomer met een overzicht van mogelijke Tijdelijke handelingskader
maatregelen te komen die vervuiling door pfas in alle
voor hergebruik van PFASstappen van de keten kunnen terugdringen of voorkomen houdende grond en
baggerspecie
28089, nr. 160 lid Von Martels verzoekt de regering, om het Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanpassingen beleid PFAS
RIVM en Deltares advies te vragen over een norm voor
[12-12-2019] - Rapporten ILT
grond in niet vrij liggende diepe plassen en dit tevens met en RIVM over GenX/
diverse betrokkenen te bespreken en de kamer hierover
Tijdelijke handelingskader
voor 1 april 2020 te informeren
voor hergebruik van PFAShoudende grond en
baggerspecie
35266, nr. 15 verzoekt de regering, in gesprek te treden met Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-11-2020] - Duurzaam internationaal
de lucht, nr. en treinsector over het versterken van de trein [16-12-2019] - Initiatiefnota reizen per spoor en vliegtuig
als aantrekkelijk alternatief en het verminderen van het
van het lid Kröger: Luchtvaart
aantal vluchten naar Düsseldorf en Londen
op de rails
22343, nr. 290 verzoekt de regering, jaarlijks aan de Kamer Parlementair agenda punt
specifiek te rapporteren hoe de toezichthoudende taken van [22-01-2020] - Toezicht en
de ILT op het gebied van luchtvaart worden vormgegeven handhaving
en welke capaciteit hiervoor noodzakelijk is

Uitgaande brief [05-10-2020] - Moties ILT taken luchtvaart en
toezegging stikstof

22343, nr. 291 verzoekt de regering, voor één of meerdere Parlementair agenda punt
opdrachten, waaronder het toezicht op nieuwe, lichte
[22-01-2020] - Toezicht en
(elektrische) voertuigen, verschillende inspectie-diensten handhaving
binnen één team onder te brengen en samen te laten
werken, en de resultaten en verbeterpunten van deze
samenwerking met de Kamer te delen

Uitgaande brief [01-10-2020] - Verzamelbrief AO
verkeersveiligheid 8 oktober 2020.

35188, nr. 9 verzoekt de regering, om samen met de VNG,
politie, CROW en de SWOV te bekijken welke lokale
maatregelen, zoals verlaging van de maximumsnelheid
binnen de bebouwde kom, genomen kunnen worden om
de kansen die deze wet biedt, optimaal in te zetten voor
een vergroting van de verkeersveiligheid;verzoekt de
regering tevens, om de effecten van de wetswijzing op de
verkeersveiligheid te rapporteren aan de Kamer

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
[22-01-2020] - Wijziging
Verkeersveiligheid en Wegen Commissiedebat 1 juni 2021
Wegenverkeerswet
registratie- en kentekenplicht
motorrijtuigen met beperkte
snelheid (35 188)

35188, nr. 13 verzoekt de regering, om bij de voorliggende Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
wet en onderliggende regelgeving geen nationale kop te [22-01-2020] - Wijziging
Verkeersveiligheid en Wegen Commissiedebat 1 juni 2021
creëren op de apk-eisen, zich er in Europees verband voor Wegenverkeerswet
registratie- en kentekenplicht
te blijven inzetten dat er vanuit de apk-plicht geen extra
regels hieromtrent voortvloeien, en indien er voornemens motorrijtuigen met beperkte
zijn om via andere regelgeving met extra eisen te komen snelheid (35 188)
rond de apk-eisen voor deze voertuigen, de Kamer hier tijdig
voor de besluitvorming expliciet op te wijzen; verzoekt de
regering tevens, te monitoren wat de effecten van de
huidige vormgeving van de apk-keuring voor snelle
landbouw- of bosbouw-trekkers zijn op de kosten en de
uitvoerbaarheid voor de agrarische sector, en de Kamer
hierover binnen drie jaar te informeren
35188, nr. 14 verzoekt de regering, om de SWOV een nieuwe Parlementair agenda punt
[22-01-2020] - Wijziging
meting uit te laten voeren naar de verkeersveiligheid op
Wegenverkeerswet
de Nederlandse wegen; verzoekt de regering tevens, om

Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
Verkeersveiligheid en Wegen Commissiedebat 1 juni 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

211

Omschrijving van de motie
Vindplaats
Stand van zaken
jaarlijks de verkeersveiligheidscijfers temonitoren en
registratie- en kentekenplicht
daarbij de effecten van de snelheidsverhoging voor
motorrijtuigen met beperkte
landbouwvoertuigen op de verkeersveiligheid voor andere snelheid (35 188)
weggebruikerste evalueren
24804, nr. 106 verzoekt de regering, in overleg te gaan met Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [01-07-2020] - Stand van zaken opvolging
luchtvaartmaatschappijen om te komen tot meer
[04-02-2020] - Vliegen boven AO Vliegen boven conflictgebieden
transparantie bij hun afweging om af te wijken van een CZIB conflictgebieden
van EASA en daarbij expliciet te betrekken hoe
luchtvaartmaatschappijen dit publiek kunnen
verantwoorden, en de Kamer hierover in het tweede
kwartaal van 2020 te rapporteren,
Uitgaande brief [01-07-2020] - Stand van zaken opvolging
24804, nr. 110 verzoekt de regering, zich tot het uiterste in te Parlementair agenda punt
spannen dat in 2020 in ieder geval alle Nederlandse
[04-02-2020] - Vliegen boven AO Vliegen boven conflictgebieden
conflictgebieden
luchtvaartmaatschappijen volledig gaan voldoen aan
aanbeveling 11 van het OVV-rapport, en de Kamer voor de
zomer een stand van zaken te geven,
30175, nr. 348 verzoekt de regering, ook duidelijk te maken Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [25-01-2021] - Verduurzaming van
middels een overzicht voor andere soorten kunstgrasvelden [10-03-2020] - Leefomgeving kunstgrasvelden
hoe sportclubs aan de zorgplicht en artikel 13 Wbb moeten
voldoen, zoals kunstgrasvelden met kurk, TPE, EPDM,
kokosvezels en olijfpitgranulaat
30175, nr. 349 verzoekt de regering, met verzekeraars om Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [16-12-2020] - Voortgangsbrief asbest
tafel te gaan om te kijken of verzekeraars bereid zijn deel te [10-03-2020] - Leefomgeving
nemen aan de samenwerkingsverklaring en de
verzekerbaarheid deel te laten zijn van de
verwijderingsaanpak om zo wel dekking te willen bieden tot
en met 2028 in plaats van 2025
30175, nr. 350 verzoekt de regering, bij iedere wijziging in
wet- en regelgeving van het Schone Lucht Akkoord een
impactassessment te laten uitvoeren

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [26-03-2021] - Uitvoeringsagenda Schone
[10-03-2020] - Leefomgeving Lucht Akkoord en reactie op enkele moties en toezeggingen
op het terrein van luchtkwaliteit

35334, nr. 54 verzoekt de regering, om binnen het
Parlementair agenda punt
Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie aandacht te
[10-03-2020] - PFAS
besteden aan een bronaanpak voor het tegengaan van pfasgebruik

Uitgaande brief [25-09-2020] - Aanbieding
Uitvoeringsprogramma Circulaire economie 2020 ‒ 2023

35334, nr. 74 verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk meer Parlementair agenda punt
ruimte voor verantwoorde toepassingen van grond in niet- [10-03-2020] - PFAS
vrijliggende diepe plassen en van grond en bagger in
vrijliggende diepe plassen mogelijk te maken, zodat de
sector de werkzaamheden op korte termijn kan hervatten en
de financiële schade hiermee kan beperken

Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanpassingen beleid PFAS

35267, nr. 15 verzoekt de regering, toe te werken naar een Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [02-07-2020] - Beleidsmaatregelen voor
uniforme afvalstroomindi-catie op producten zodat
[10-03-2020] een circulaire verpakkingsketen
duidelijk is tot welke afvalstroom het product behoort en in Implementatiewet wijziging
welke afvalbak het product weggegooid hoort te worden en EU-kaderrichtlijn afvalstoffen
verzoekt de regering, om bij de gesprekken over de
uitwerking van de Green Deal zich in te zetten voor de
verplichting dat producten voortaan een
afvalstroomindicatie moeten hebben
35267, nr. 11 verzoekt de regering, om met enige regelmaat Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [01-03-2021] - Opvolging verkenningen
(bijvoorbeeld twee keer per jaar) de Kamer middels een
[10-03-2020] Taskforce Herijking Afvalstoffen
brief en een lijst nieuwe stoffen te informeren en
Implementatiewet wijziging
desgewenst de mogelijkheid te geven hierover vragen te EU-kaderrichtlijn afvalstoffen
stellen
30015, nr. 75 verzoekt de regering, nog voor 15 juni te komen Parlementair agenda punt
tot een tussentijdse rapportage met betrekking tot de pilots [12-05-2020] - Bodem
aangaande pfas-houdende bagger en de toepassing
daarvan in diepe plassen;en verzoekt de regering aan de
hand van de resultaten van deze pilots waar mogelijk al
eerder perspectief te bieden aan ondernemers door de
toegestane hoeveelheid/aandeel in het tijdelijk
handelingskader waar mogelijk al op te hogen

Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanpassingen beleid PFAS

30015, nr. 76 verzoekt de regering, uit te zoeken of langs deze Parlementair agenda punt
lijn meer ruimte geboden kan worden voor toepassing van [12-05-2020] - Bodem
pfas-houdende grond in oppervlakte-water, waarvoor nu
nog de norm van 0,1 µg/kg geldt, en zodoende de norm
indien mogelijk voor 15 juni 2020 naar boven aan te passen

Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanpassingen beleid PFAS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

212

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35300-XII-97 verzoekt de regering, zich tot het uiterste in te Parlementair agenda punt
spannen dat het ontwerpbesluit helmplicht snorfiets
[28-05-2020] - OV,
uiterlijk in de laatste week voor het einde van het
infrastructuur en Corona
zomerreces naar de Kamer wordt gezonden,

Uitgaande brief [29-06-2020] - Resultaten
internetconsultatie ontwerpbesluit helmplicht snorfietsers
(RVV 1990)

35300-XII-98 verzoekt de regering, maatregelen te nemen
zodat mensen met een lichamelijke beperking gebruik
kunnen maken van het openbaar vervoer, ook tijdens de
crisis,

Parlementair agenda punt
[28-05-2020] - OV,
infrastructuur en Corona

Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties, moties en
toezeggingen inzake het OV en COVID-19

35300-XII-100 verzoekt de regering, om zo snel als mogelijk Parlementair agenda punt
met uniforme maatregelen te komen, waarbij de
[28-05-2020] - OV,
toegankelijkheid voor mensen met een beperking en
infrastructuur en Corona
hulpbehoevenden in de hele ov-keten wordt gewaarborgd,

Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties, moties en
toezeggingen inzake het OV en COVID-19

35300-XII-102 verzoekt de regering, de veiligheid van het ov- Parlementair agenda punt
personeel in Nederland te waarborgen door ov-bedrijven te [28-05-2020] - OV,
infrastructuur en Corona
laten voorzien in voldoende beschermingsmiddelen,

Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties, moties en
toezeggingen inzake het OV en COVID-19

35300-XII-104 verzoekt de regering, om voor 1 juli met een Parlementair agenda punt
actieplan fiets te komen met daarin de mogelijkheden om, [28-05-2020] - OV,
ook vanuit verkeersveiligheid en klimaatbeleid, te
infrastructuur en Corona
investeren in fietsinfrastructuur en maatregelen om het
gebruik van de fiets te stimuleren,

Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties, moties en
toezeggingen inzake het OV en COVID-19

Parlementair agenda punt
[28-05-2020] - OV,
infrastructuur en Corona

Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties, moties en
toezeggingen inzake het OV en COVID-19

35300-XII-110 verzoekt de regering tevens, om samen met Parlementair agenda punt
de NS en andere ov-vervoerders tot een oplossing te komen [28-05-2020] - OV,
waardoor de fiets onderdeel kan blijven van noodzakelijke infrastructuur en Corona
reizen, bijvoorbeeld door de OV­fiets tijdelijk kosteloos
beschikbaar te stellen of het hanteren van een
aanmeldsysteem,

Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties, moties en
toezeggingen inzake het OV en COVID-19

35300-XII-105 verzoekt de regering, inzichtelijk te maken
welke data en databronnen gebruikt worden om de
mobiliteit te monitoren,

25295, nr. 398 verzoekt de regering om zo spoedig als
mogelijk het RIVM en virologen advies te vragen over de
verspreiding van het virus in vliegtuigenverzoekt de
regering om uiterlijk 15 juni een besluit te nemen over
regels voor het houden van voldoende afstand in
vliegtuigen

Uitgaande brief [12-06-2020] - Covid-19 en luchtvaart
Debat over de
ontwikkelingen rondom het
coronavirus 4 juni 2020

31936, nr. 749 verzoekt de regering de
Parlementair agenda punt
verkeersverdelingsregel voor Schiphol en Lelystad Airport [09-06-2020] - Voorhang
in het kader van de integrale besluitvorming alsnog voor te verkeersverdelingsregel
leggen aan de Kamer
(VVR)

Uitgaande brief [16-02-2021] - Lelystad Airport

Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 754 verzoekt de regering, om voor de
Parlementair agenda punt
jaarwisseling een uitwerking van het CO2-emissieplafond [18-06-2020] - Luchtvaart en
aan de Kamer voor te leggen waarin de reductiedoelcorona
stellingen en verantwoordelijkheden met betrekking tot
handhaving en monitoring duidelijk worden
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 759 verzoekt de regering, om te (laten)
Parlementair agenda punt
onderzoeken voor hoeveel vluchten er nationale vraag is, [18-06-2020] - Luchtvaart en
hoe Nederland zich exclusief kan richten op passagiers en corona
routes die voor Nederland van waarde zijn, hoe Nederland
daarmee voldoende met de wereld verbonden kan zijn,
hoeveel vluchten hier minimaal voor nodig zijn en welke
sturingsmiddelen nodig zijn om hierop te kunnen sturen
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 760 verzoekt de regering, zich op Europees niveau Parlementair agenda punt
in te spannen om het strategisch belang van vrachtvluchten [18-06-2020] - Luchtvaart en
te borgen door middel van het alloceren van slots binnen corona
de Europese slotverordening
31936, nr. 761 verzoekt de regering, bij de uitvoering van
de Luchtvaartnota de economische rol van Schiphol als
mainport voor Nederland te koesteren en te verstevigen

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
[18-06-2020] - Luchtvaart en
corona

31936, nr. 762 verzoekt de regering, mogelijke
belemmerende factoren richting een EUbijmengverplichting in kaart te brengen, en de Kamer
hierover te informeren, en daarnaast het aangekondigde
onderzoek over grondstof-fenbasis van duurzame
luchtvaartbrandstoffen van gewassen en andere biogene
producten uiterlijk in het najaar met de Kamer delen

Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over diverse zaken met
Parlementair agenda punt
[18-06-2020] - Luchtvaart en betrekking tot duurzaamheid en luchtvaart
corona

Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 763 verzoekt de regering, aan de Kamer aan te
geven hoe zij via de vormgeving van de innovatiestrategie [18-06-2020] - Luchtvaart en
de kans het grootst wil maken dat vliegen schoner, stiller en corona
zuiniger wordt, te bezien of het instellen van een aanjager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

213

Omschrijving van de motie
Vindplaats
hierbij een rol zou kunnen spelen en hoe de verschillende
spelers zoals de kennisinstituten en het bedrijfsleven bij
de vormgeving worden betrokken

Stand van zaken

31936, nr. 764 verzoekt de regering, zich in te zetten dat bij Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [18-12-2020] - Voortgangsbrief Programma
Schiphol zo spoedig mogelijk binnen de geldende
[18-06-2020] - Luchtvaart en Luchtruimherziening
veiligheidsprocedures praktijkervaring wordt opgedaan
corona
met hoger aanvliegen in combinatie met een gelijkmatig
daling, bijvoorbeeld op de Kaagbaan, zodat bij positieve
ervaringen dit zo snel als mogelijk kan worden ingevoerd
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 770 verzoekt de regering, om de Kamer voor de Parlementair agenda punt
definitieve Luchtvaartnota een brief toe te sturen waarin
[18-06-2020] - Luchtvaart en
inzichtelijk gemaakt wordt welk reductiepad mogelijk is en corona
op welke termijn, wat hiervan de economische gevolgen zijn
en hoe hierin de lessen van nachtregimes uit het buitenland
zijn meegenomen
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 775 verzoekt de regering, ergens in de
Parlementair agenda punt
Luchtvaartnota, bijvoorbeeld in hoofdstuk 2 ‘veilige
[18-06-2020] - Luchtvaart en
luchtvaart’ of in hoofdstuk 7 ‘innovatie’, de relevante kennis corona
en informatie over het beperken van het risico op botsingen
met vogels op te nemen, inclusief recente innovaties op dit
thema
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve Luchtvaartnota
31936, nr. 756 verzoekt de regering, in de uitwerking van
het CO2-emissieplafond het plafond niet hoger te laten zijn [18-06-2020] - Luchtvaart en
dan de emissies van de hoeveelheid uitstoot van de vanuit corona
Nederland vertrekkende vliegtuigen in 2019;verzoekt de
regering, in de uitwerking van het plafond te concretiseren
dat het om een afnemend plafond gaat, waarbij dit in 2030
en 2050 niet hoger mag zijn dan de doelstellingen in het
Ontwerpakkoord Duurzame Luchtvaart, en bij voorkeur
voldoet aan de reductiepaden van het
Klimaatakkoord;verzoekt de regering tevens, de groei in
het CO2-emissieplafond te clausuleren met reductie, en niet
met compensatie;verzoekt de regering voorts, het CO2plafond vast te stellen voor de gehele Nederlandse
commerciële luchtvaart, en dit door te vertalen per
luchthaven
Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over diverse
31936, nr. 777 verzoekt de regering om samen met
Parlementair agenda punt
Oostenrijk te onderzoeken of een minimumprijs op tickets, [18-06-2020] - Luchtvaart en onderwerpen met betrekking tot luchthavens
waarbij het ticket niet goedkoper mag zijn dan de optelsom corona
van verplichte luchthavengelden, belastingen en andere
heffingen op tickets, ook voor Nederland ingevoerd kan
worden, en hierover te rapporteren aan de Kamer
31409, nr. 279 verzoekt de regering, de Kamer voor
Parlementair agenda punt
1 september 2020 te informeren over hoe de Wet bestrijding [23-06-2020] - Binnenvaart
maritieme ongevallen kan worden herzien, zodat deze wet
de internationaal geboden mogelijkheid om tijdelijke
maatregelen te treffen volledig en maximaal implementeert

Uitgaande brief [26-10-2020] - Motie over de Wet bestrijding
maritieme ongevallen en de mogelijkheden tijdelijke
maatregelen te treffen

31409, nr. 280 verzoekt de Minister, er in overleg met de
Parlementair agenda punt
sector voor te zorgen dat schippers geïnformeerd worden [23-06-2020] - Binnenvaart
over specifieke eigenschappen, gevaren en
voorzorgsmaatregelen van hun gegaste lading zoals in de
tankvaart al gebruikelijk is,

Uitgaande brief [31-03-2021] - Havengerelateerde
maatregelen en voortgang aanpak voorkomen incidenten
met fosfidetabletten in de binnenvaart

31409, nr. 281 verzoekt de regering, om in overleg met de
sector duidelijkere afspraken te maken over het
ligplaatsenbeleid die aansluiten bij de behoefte van de
schippers en Rijkswaterstaat het voortouw te geven in de
naleving en handhaving van deze afspraken,

Uitgaande brief [26-11-2020] - Verzamelbrief AO Maritiem
3 december 2020

Parlementair agenda punt
[23-06-2020] - Binnenvaart

31409, nr. 282 verzoekt de regering, met een reactie te
Parlementair agenda punt
komen op de vragen van de sector, een reactie te geven op [23-06-2020] - Binnenvaart
het gevraagde fonds en te onderzoeken hoe het
voortbestaan van de historische zeilvloot gewaarborgd kan
worden, en de Kamer daarover binnen twee weken te
informeren

Uitgaande brief [11-09-2020] - Beantwoording Kamervragen
van de leden Schonis, De Groot en Verhoeven (allen D66)
over verlengen certificaten voor de bruine vloot

31409, nr. 283 verzoekt de regering, in dit stappenplan alle Parlementair agenda punt
mogelijkheden voor het Rijk om voldoende invloed te
[23-06-2020] - Binnenvaart
kunnen uitoefenen op de situatie in de Amsterdamse haven
om ook het (inter)nationale belang van de haven te kunnen
waarborgen, te onderzoeken, bij dit onderzoek de

Uitgaande brief [27-05-2021] - Verzamelbrief
Commissiedebat Maritiem 2 juni 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

214

Omschrijving van de motie
Vindplaats
ondernemers in de Amsterdamse haven te betrekken en
over de uitkomsten van dit onderzoek, de gekozen vorm en
de onderbouwing hiervan aan de Kamer te rapporteren

Stand van zaken

31409, nr. 284 verzoekt de regering, om controle en
Parlementair agenda punt
handhaving van de bestaande regels op te voeren en om [23-06-2020] - Binnenvaart
zich in te zetten om in IMO-verband te onderzoeken wat voor
verbeteringen mogelijk zijn die leiden tot een sterk
verbeterde praktijk, afgestemd op de alsmaar groter
wordende schepen

Uitgaande brief [26-11-2020] - Kabinetsreactie op OvVrapport MSC Zoe

31409, nr. 286 verzoekt de regering, om nader te
Parlementair agenda punt
onderzoeken hoe bemanningswisse-lingen vergemakkelijkt [23-06-2020] - Binnenvaart
kan worden, en de Kamer hier voor het zomerreces over te
informeren

Uitgaande brief [03-07-2020] - Bemanningswisselingen
zeevarenden

31409, nr. 287 verzoekt de regering, om in overleg met de
maritieme sector in kaart te brengen of de genoemde
subsidie-instrumenten voldoende aansluiten bij de
vergroeningsambitie van de sector, en de Kamer uiterlijk
30 september hiervan op de hoogte te stellen

Uitgaande brief [30-09-2020] - Motie van de leden Schonis
en Van der Graaf in kaart te brengen of de genoemde
subsidie-instrumenten voldoende aansluiten bij de
vergroeningsambitie van de sector

Parlementair agenda punt
[23-06-2020] - Binnenvaart

31409, nr. 289 verzoekt de regering, parallel aan haar reactie Parlementair agenda punt
op het OVV-rapport de Kamer te informeren over welke
[23-06-2020] - Binnenvaart
lessen geleerd zijn over de reddingsoperatie voor de
zwanen en daarbij aandacht te hebben voor de benodigde
crisisvoorraden en de beschikbaarheid van verzorgers

Uitgaande brief [11-09-2020] - Reactie op motie geleerde
lessen reddingsoperatie zwanen

21501-33-819 verzoekt de regering de autovakantielidstaten Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [25-08-2020] - Internationaal
aan te sporen te zorgen voor extra goede
[23-06-2020] - Transportraad personenverkeer in relatie tot COVID-19
hygiënemaatregelen tijdens de drukke zomermaanden op
verzorgingsplaatsen (inclusief tankstations langs
snelwegen) én met organisaties zoals de ANWB samen te
werken aan goede informatievoor-ziening en advies hoe
de Nederlandse vakantieganger zich het best kan
voorbereiden op vakantie met de auto naar het buitenland
21501-33-820 verzoekt de regering om zich in de ICAO-Raad Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [02-07-2020] - Besluit Raad van ICAO over
in te zetten voor uitstel van een besluit over de baseline van [23-06-2020] - Transportraad tijdelijke aanpassing baseline van het CORSIA
CORSIA; verzoekt het kabinet om zijn standpunt ten aanzien
van CORSIA vooraf aan de Kamer voor te leggen
Uitgaande brief [25-08-2020] - Internationaal
25295, nr. 434 verzoekt de regering, om voordat het
25-06-2020 Debat over de
vliegverkeer nog verder toeneemt, een protocol op te
ontwikkelingen rondom het personenverkeer in relatie tot COVID-19
stellen voor vliegverkeer uit niet-Schengenlanden met een corona virus
groter besmettingsrisico dan Nederland
35377, nr. 10 verzoekt de regering, er bij de Europese
Commissie voor te pleiten om een groene Europese
havenstrategie op te stellen die zorgt voor een gelijk
speelveld en waarbij het systeem van just-in-time sailing
bijdraagt aan vermindering van CO2-emissie in de
scheepvaart

Debat over de Europese
Green Deal

Uitgaande brief [26-11-2020] - Verzamelbrief AO Maritiem
3 december 2020

32852, nr. 127 verzoekt de Staatssecretaris, in overleg met Parlementair agenda punt
de Nederlandse textielketen, zich binnen Europa in te zetten [30-06-2020] - Circulaire
voor fondsen die de Nederlandse ambitie ondersteunen en Economie
daarbij ook nadrukkelijk in te zetten op een gesloten keten
in Europa inclusief producentenverantwoordelijkheid

Uitgaande brief [20-05-2021] - Voortgangsrapportage
circulair textiel

32852, nr. 126 verzoekt de regering, nog dit jaar te
onderzoeken hoe de MKI-waarde zwaarder kan worden
meegewogen in het aanbestedingstraject van
Rijkswaterstaat, en de Kamer daarover te informeren

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

Parlementair agenda punt
[30-06-2020] - Circulaire
Economie

32852, nr. 121 verzoekt de regering, om te onderzoeken of Parlementair agenda punt
[30-06-2020] - Circulaire
de recyclebaarheid van kleding en schoenen in de
Economie
aanbestedingsregels kan worden opgenomen

Uitgaande brief [20-05-2021] - Voortgangsrapportage
circulair textiel

28089, nr. 176 verzoekt de regering, om te voorkomen dat Parlementair agenda punt
dakeigenaren tussen wal en schip vallen, in gesprek te gaan [30-06-2020] - Externe
met de nog niet bij het fonds aangesloten provincies om Veiligheid
hen te overtuigen alsnog bij dit fonds aan te sluiten, zodat
er landsbrede dekking ontstaat

Uitgaande brief [16-12-2020] - Voortgangsbrief asbest

35490, nr. 4 verzoekt de regering, indien zij aanwijzingen
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [05-02-2021] - Beschikbaarheidsvergoeding
krijgt dat het bedrag overschreden dreigt teworden de
[30-06-2020] OV
kamer tijdig te informeren en geen onomkeerbare stappen Beschikbaarheidsvergoeding
te zetten tot de Kameris geïnformeerd én zich hierover heeft ov-bedrijven
kunnen uitspreken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

215

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35505, nr. 7 verzoekt de regering te onderzoeken of na
Parlementair agenda punt
afloop van de opschorting van de 80% -regel in de
[01-07-2020] slotverordening een ‘uitsterfbeleid’ voor nachtslots kan
Steunmaatregelen KLM
worden gehanteerd, waarbij slots die worden teruggegeven
aan de slotpool in mindering worden gebracht op het totaal
aantal nachtslots;verzoekt de regering tevens de resultaten
van dit onderzoek zo snel mogelijk met de Kamer te delen
voor behandeling;

Uitgaande brief [22-02-2021] - Advies reductie
nachtvluchten Schiphol

Parlementair agenda punt
29665, nr. 389 verzoekt de regering, elk halfjaar een
voortgang van het verbeterprogramma van de SAR aan de [02-07-2020] Luchtvaartonderwerpen
Kamer voor te leggen

Uitgaande brief [27-11-2020] - Zorgnorm SAR-helikopters en
SAR-verbeterprogramma

Parlementair agenda punt
35300-A-99 verzoekt de regering, waar mogelijk
belemmerende regelgeving weg te nemen voor innovatieve [02-07-2020] - MIRT
ideeën uit de markt voor de aanleg van infrastructuur

Uitgaande brief [31-03-2021] - Transitie ‘Op weg naar een
Vitale Infrasector’ voortgang 2020

35300-A-104 verzoekt de regering, haast te maken met het Parlementair agenda punt
uitwerken van de mogelijkheden van een directe
[02-07-2020] - MIRT
intercityverbinding Randstad-Eindhoven-Heerlen-Aken
vanaf 2025 en hierbij ook de mogelijkheid in kaart te
brengen om dit binnen de nieuwe concessie van het
hoofdrailnet te brengen;verzoekt de regering tevens, de
uitwerking voor het debat over spoorordening in het najaar
naar de Kamer te sturen

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35300-A-105 verzoekt de regering, om bij de bestuurlijke
Parlementair agenda punt
overleggen nadrukkelijk uitvraag te doen naar de kansen die [02-07-2020] - MIRT
Flevoland, Drenthe, Friesland en Groningen voor de
versterking en verbetering zien, en de Kamer hierover voor
het notaoverleg MIRT van dit najaar te informeren

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35300-A-109 verzoekt de regering, om coulant om te gaan Parlementair agenda punt
met een verhoging van het plafond van de regeling
[02-07-2020] - MIRT
stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021, als
de aangevraagde rijksbijdrage voor fietsmaatregelen het
plafond overschrijdt en de aanvragen in voldoende mate
bijdragen aan het verbeteren van de
verkeersveiligheid;verzoekt de regering, om de decentrale
overheden te vragen te komen met plannen voor
snelfietsroutes en deze te betrekken bij de BO's MIRT en
daarover terug te koppelen aan de Kamer

Uitgaande brief [01-10-2020] - Verzamelbrief AO
verkeersveiligheid 8 oktober 2020.

35300-A-111 verzoekt de regering, met haar plannen,
Parlementair agenda punt
inclusief de prioriteiten voor het stimuleren en versterken [02-07-2020] - MIRT
van internationale spoorverbindingen voor het notaoverleg
MIRT met de Kamer te delen

Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke Overleggen MIRT
25 en 26 november 2020, voortgang MIRT, moties en
toezeggingen

35300-A-112 verzoekt de regering, om maximale
Parlementair agenda punt
cofinanciering voor Nederlandse budgettaire middelen te [02-07-2020] - MIRT
krijgen uit EU-middelen, door een plan op te stellen om
effectief op het TEN-T-programma van de EU in te spelen en
in te zetten op maximale benutting door Nederland van
TEN-T-middelen voor internationale spoorverbindingen, en
de Kamer hierover uiterlijk in de tweede helft van september
2020 te informeren

Uitgaande brief [26-11-2020] - Voortgangsbrief
internationaal personenvervoer per spoor

25295, nr. 585 verzoekt de regering, om op korte termijn in Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-10-2020] - Vliegreizen tegen zeer lage
gesprek te gaan met de reis- en luchtvaartbranches om tot [24-09-2020] tarieven naar gebieden met een oranje reisadvies
Coronaverspreiding in
afspraken te trachten te komen: –over het niet meer
relatie tot het internationaal
promoten van vakantiereizen naar deze gebieden, zoals
personenverkeer
advertenties, dumpprijzen, last-minute aanbiedingen,
kortingen en dergelijke; –het verbeteren van de voorlichting
aan reizigers, bijvoorbeeld door pop-up schermen bij
boekingssites die erop wijzen dat een bestem-ming geen
vakantiebestemming is en hiervoor quarantaine regels
gelden; verzoekt de regering, om parallel hieraan te
onderzoeken welke juridische middelen in stelling kunnen
worden gebracht om dit af te dwingen;
25295, nr. 574 verzoekt de regering, om mensen actiever te Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [14-10-2020] - Ontmoedigen van boeken en
ontmoedigen op vakantie naar oranje gebieden te gaan, en [24-09-2020] reizen naar gebieden met een oranje reisadvies
Coronaverspreiding in
de Kamer hierover te informeren binnen twee weken,
relatie tot het internationaal
personenverkeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

216

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

25295, nr. 575 verzoekt de regering, te onderzoeken in
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [20-10-2020] - Literatuurstudie naar het
hoeverre voorkomen kan worden dat er dumping mogelijk [24-09-2020] risico van besmetting aan boord van vliegtuigen door het
is van prijzen bij vliegtickets naar een code-oranjegebied; Coronaverspreiding in
NLR en het RIVM
verzoekt de regering voorts, te bezien of promotie van reizen relatie tot het internationaal
naar coronabrandhaarden strookt met het
personenverkeer
misleidingsverbod in de Neder-landse Reclame Code, en
de Kamer over beide verzoeken voor het herfstreces te
informeren,
29398, nr. 870 verzoekt de regering het ontwerpbesluit
helmplicht snorfiets uiterlijk voor het kerstreces naar de
Kamer te sturen in een apart voorstel, waarbij geen
koppeling wordt gemaakt met voertuigen met een
maximum constructiesnelheid tot 25 km per uur of het
kader voor lichte elektrische voertuigen (LEVs),

Parlementair agenda punt
[12-10-2020] Verkeersveiligheid

Uitgaande brief [10-05-2021] - Resultaten onderzoek TNO en
Uitvoeringstoets RDW inzake helmplicht snorfietsers

27625, nr. 517 verzoekt de regering, in gesprek te gaan met Parlementair agenda punt
brancheorganisaties over nieuwe mogelijkheden voor
[27-10-2020] - Water
legionellabestrijding, en de Kamer hierover zo snel mogelijk
te informeren,

Uitgaande brief [19-11-2020] - Schriftelijke beantwoording
Begrotingsbehandeling Infrastructuur en Waterstaat
18 november 2020

23645, nr. 731 verzoekt de regering, om samen met de
Parlementair agenda punt
sector naar oplossingen te kijken om met de
[04-11-2020] - Openbaar
touringcarbedrijven te kijken wat er gedaan kan worden om vervoer en taxi
hun ook door de crisis te helpen,

Uitgaande brief [31-03-2021] - Verlenging
coulancemaatregelen in verband met COVID-19
maatregelen en moties lid Postma en lid Öztürk

23645, nr. 741 verzoekt de regering, om in gesprek te gaan Parlementair agenda punt
met verzekerings- en leasemaatschappijen, om uitstel van [04-11-2020] - Openbaar
maandelijkse betalingen voor taxichauffeurs te bespreken, vervoer en taxi

Uitgaande brief [31-03-2021] - Verlenging
coulancemaatregelen in verband met COVID-19
maatregelen en moties lid Postma en lid Öztürk

35570-XII-41 verzoekt de regering, om in overleg met de
Parlementair agenda punt
regio te laten onderzoeken wat de sociale en economische [19-11-2020] effecten zijn van een tolvrije tunnel op Zeeuws-Vlaanderen Begrotingsbehandeling
en op Zeeland als geheel; verzoekt de regering, tevens om IenW
in samenspraak met de regio onderzoek te doen naar de
financiële mogelijkheden om de Westerscheldetunnel
tolvrij te maken, hierbij te kijken naar verschillende
bekostigingsmodellen, en de Kamer hierover te informeren
ten behoeve van de aanstaande kabinetsformatie,

Uitgaande brief [03-02-2021] - Aanpak uitwerking motie
Schonis Westerscheldetunnel

35570-XII-42 verzoekt de regering, om toe te werken naar
een verbod op verbranden van afval door de gronden
waarop textiel geschikt is voor recycling explicieter te
bepalen en vervolgens vast te leggen in het Landelijk
Afvalbeheerplan,

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [20-05-2021] - Voortgangsrapportage
circulair textiel

35570-XII-46 verzoekt de regering, de effecten van de
coronamaatregelen op arbeids-omstandigheden en
veiligheid op truckparkings in kaart te brengen en waar
nodig direct maatregelen te nemen

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [06-04-2021] - Motie Van Dijk en Laçin over
de arbeidsomstandigheden op truckparkings

35570-XII-48 verzoekt de regering, regelgeving uit te werken Parlementair agenda punt
voor uitgebreide produ-centenverantwoordelijkheid van
[19-11-2020] de textielbranche, waarin in ieder geval aan bod komen: – Begrotingsbehandeling
doelstellingen op het gebied van inzameling & recycling, – IenW
productontwerp gericht op recycling, –gedifferentieerde
transitiebijdrage, en na te streven om in het eerste kwartaal
2021 te beslissen over invoering hiervan als vrijwillige UPV
onvoldoende voortgang op deze punten laat zien

Uitgaande brief [20-05-2021] - Voortgangsrapportage
circulair textiel

35570-XII-50 verzoekt de regering, te onderzoeken hoe
Parlementair agenda punt
burgerpanels of burgertafels kunnen worden ingezet als
[19-11-2020] instrument om het overleg over de toekomst van
Begrotingsbehandeling
luchthavens te versterken; verzoekt de regering, tevens dit IenW
onderzoek voor de verkiezingen van maart 2021 te
presenteren, zodat eventuele besluitvorming hierover bij
de kabinetsformatie kan plaatsvinden

Uitgaande brief [13-01-2021] - Aanbieding ontwerpVoorkeursbeslissing voor de herziening van het luchtruim

35570-XII-58 verzoekt de regering, te bezien wat de
Parlementair agenda punt
mogelijkheden zijn om investe-ringen in het
[19-11-2020] vlootvervangingsprogramma van de Rijksrederij naar
Begrotingsbehandeling
voren te halen, in overleg met de sector te onderzoeken wat IenW
er nodig is om de schepen te kunnen verduurzamen en wat
de mogelijkheden zijn voor de Rijksrederij om als launching
customer op te treden, en de Kamer hierover voor de zomer
van 2021 te informeren

Uitgaande brief [08-03-2021] - Vlootvervanging Rijksrederij

35570-XII-59 verzoekt de regering,te borgen dat er in de
opdrachtenportefeuille van Rijkswaterstaat ruimte blijft
voor mkb-infrabedrijven door de ontwikkeling van het
netwerk voort te zetten, bijvoorbeeld door

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [31-03-2021] - Transitie ‘Op weg naar een
Vitale Infrasector’ voortgang 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

217

Omschrijving van de motie
kortetermijnmaatre-gelen tegen fileproblematiek,
kleinschalige verbeterpunten in het netwerk,
verduurzaming of verkeersveiligheid te combineren met
de instandhou-dingswerkzaamheden

Vindplaats

Stand van zaken

35570-XII-15 verzoekt de regering, het achterstallig
onderhoud van wegen en kunstwerken versneld aan te
pakken

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [17-12-2020] - Vervolg aanpak
instandhouding Rijksinfrastructuur

35570-XII-16 verzoekt de regering, onveilige N-wegen
versneld aan te pakken,

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [14-12-2020] - Verzamelbrief
verkeersveiligheid december 2020

35570-XII-19 verzoekt de regering, in samenspraak met de Parlementair agenda punt
provincie de integrale belangen van industrie, wonen en
[19-11-2020] werken af te wegen, en in het bijzonder het behoud van
Begrotingsbehandeling
watergebonden bedrijvigheid zoals de maakindustrie
IenW
metbijvoorbeeld scheepswerf Damen, zodat deze behouden
kunnen blijven voor de Amsterdamse haven,

Uitgaande brief [27-05-2021] - Verzamelbrief
Commissiedebat Maritiem 2 juni 2021

35570-XII-22 verzoekt de regering, de totale kosten voor
Parlementair agenda punt
bedrijven alsmede de effecten van bestaande klimaat-,
[19-11-2020] stikstof- en luchtkwaliteitsmaatregelen die
Begrotingsbehandeling
vanuitverschillende ministeries worden getroffen, in kaart IenW
te laten brengen met behulp van een integrale impactstudie
en deze resultaten mee te nemen in de verdere uitwerking
van de wet- en regelgeving omtrent het Schone Lucht
Akkoord,

Uitgaande brief [26-03-2021] - Uitvoeringsagenda Schone
Lucht Akkoord en reactie op enkele moties en toezeggingen
op het terrein van luchtkwaliteit

35570-XII-27 verzoekt de regering, om concrete afspraken te Parlementair agenda punt
maken met werkgeversom slimmer en flexibeler
[19-11-2020] (thuis)werken te stimuleren zodat op structurele wijze
Begrotingsbehandeling
minder files zullen ontstaan, en de Kamer hierover voor
IenW
het kerstreces te informeren,

Uitgaande brief [18-12-2020] - Werkgeversafspraken
thuiswerken en flexibel werken

35570-XII-29 verzoekt de regering, om in overleg te gaan Parlementair agenda punt
met SZW, betrokken gemeenten, welzijnsorganisaties en [19-11-2020] havenbedrijven om te onderzoeken wat er nodig is om zorg Begrotingsbehandeling
te dragen voor stabiele financiering van dezeemanshuizen IenW
zodat het voortbestaan wordt geborgd, en de Kamer voor
maart 2021 te informeren over de resultaten van het
overleg,

Uitgaande brief [27-05-2021] - Verzamelbrief
Commissiedebat Maritiem 2 juni 2021

35570-XII-30 verzoekt de regering, om binnen de regeling
niet te schuiven met budget voor gebruikte elektrische
personenauto’s naar nieuwe elektrische personenauto’s,

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [13-11-2020] - Beantwoording vragen
schriftelijk overleg duurzaam vervoer

35570-XII-35 verzoekt de regering, om in overleg te gaan
met alle ov-vervoerders om te verkennen of in coronatijd
tijdens zeer drukke momenten – waarbij de veiligheid in
het geding is – de eerste klasse kan worden opengesteld
voorreizigers uit de tweede klasse,

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [11-05-2021] - Verzamelbrief verschillende
dossiers (openbaar) personenvervoer

35570-XII-37 verzoekt de regering, een plan op te stellen
waarin het lozen van verboden stoffen zo snel mogelijk
stopt;

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Uitgaande brief [18-03-2021] - Ontwerp Nationaal Water
Programma 2022-2027

Parlementair agenda punt
29984, nr. 914 verzoekt de regering, om bij de verdere
Uitgaande brief [23-12-2020] - Vervolgstappen proces
[26-11-2020] - Spoorordening marktordening spoor komende jaren
uitwerking van het afwegingskader voor decentraliseren
van sprinterdiensten en in overleg met de provincies, in elk
geval de volgende uitgangspunten op te nemen: –Bij het
decentraliseren staat het belang van de reiziger voorop.
Het decentraliseren moet een toegevoegde waarde hebben,
zowel op het te decentraliseren spoor, als op het
hoofdspoor. –Het decentraliseren moet niet van bovenaf
worden opgelegd. Provincies of vervoerregio’s moeten dit
zelf willen en ook de aanbeste-ding en exploitatie zelf
kunnen uitvoeren. –De provincie(s) of vervoerregio(«s)
moeten, in samenspraak met het Rijk, voorafgaand aan de
start van de concessietermijn financiële zekerheid bieden
over de exploitatie ervan en de financiële risico’s voldoende
in beeld hebben gebracht,
29984, nr. 910 verzoekt de regering, om het belang van de Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [23-12-2020] - Vervolgstappen proces
netwerkkwaliteit van het spoor, met het HRN als kern, als [26-11-2020] - Spoorordening marktordening spoor komende jaren
uitgangspunt te nemen bij de ordening van het spoor,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

218

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

32813, nr. 622 verzoekt de regering, de effecten van een
Parlementair agenda punt
dergelijke kwaliteitseis voor bioethanol op
[26-11-2020] - Duurzaam
tankstationhouders, consumenten en importeurs in kaart te Vervoer
brengen, en de resultaten hiervan voor het kerstreces naar
de Kamer te sturen,

Uitgaande brief [08-04-2021] - Beantwoording motie leden
Dijkstra en Ziengs

32813, nr. 626 verzoekt de regering, voor nu de focus te
Parlementair agenda punt
leggen op voertuigen waar met opzet een roetfilter is
[26-11-2020] - Duurzaam
verwijderd en niet de te goeder trouw handelende
Vervoer
automobilist te bestraffen,Verzoekt de regering voorts van
de invoering van (deze vorm van) de roetfiltertest af te zien
en de Europese uitwerking af te wachten,

Uitgaande brief [12-01-2021] - Motie van de leden Remco
Dijkstra (VVD) en Postma (CDA) over de nieuwe APK­
roetfiltertest

35570, nr. XII, nr. 92 verzoekt de regering zo snel als mogelijk Parlementair agenda punt
een toereikende rechtsgrondslag te creëren in de wet die [01-12-2020] - Water en
het mogelijk maakt het eerdere door de Kamer ingestelde Wadden
verbod weer te bekrachtigen

Uitgaande brief [18-12-2020] - Uitspraak Gerechtshof Den
Haag; Gewasbescherming buiten de landbouw

35570, nr. XII, nr. 72 verzoekt de regering, in kaart te brengen Parlementair agenda punt
of de doelen wel haalbaar zijn en wat de maatregelen nodig [01-12-2020] - Water en
om de Kaderrichtlijn Waterdoelen te halen, zouden kosten Wadden

Uitgaande brief [18-03-2021] - Ontwerp Nationaal Water
Programma 2022-2027

35570-XII-76 verzoekt de regering, om in de
Parlementair agenda punt
stroomgebiedbeheerplannen vast te leggen dat naast de [01-12-2020] - Water en
aanleg van vispassages bij sluizen en centrales in het kader Wadden
van de Kaderrichtlijn Water ook het beheer en onderhoud
van deze vispassages moeten worden opgenomen in de
beheer- en onderhoudprogramma’s

Uitgaande brief [18-03-2021] - Ontwerp Nationaal Water
Programma 2022-2027

35570-A-31 verzoekt de regering, het project binnen de
Parlementair agenda punt
scope en volgens plan in 2024 te doen realiseren en
[07-12-2020] - MIRT
eventuele meerkosten niet op de betrokken provincies af te
wentelen.

Uitgaande brief [07-04-2021] - Maaslijn

29383, nr. 349 verzoekt de regering, er bij gemeentes op aan Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [26-03-2021] - Uitvoeringsagenda Schone
te dringen dat, via de toolkit of op een andere manier, de [09-12-2020] - Leefomgeving Lucht Akkoord en reactie op enkele moties en toezeggingen
meldingen van houtstookoverlast serieus opvolging krijgen
op het terrein van luchtkwaliteit
25295, nr. 808 verzoekt de regering, in kaart te brengen
welke mogelijkheden er zijn om het aantal niet, nr.
noodzakelijke vliegreizen vanaf Schiphol te minimaliseren
en zo nodig hiertoe extra maatregelen te nemen

Debat over de
Uitgaande brief [13-01-2021] - Noodzakelijkheidsverklaring
ontwikkelingen rondom het internationaal reizen
coronavirus d.d.
15 december 2020

25295, nr. 810 verzoekt de regering, het overleggen van
Debat over de
Uitgaande brief [18-12-2020] - Negatieve testuitslag
een negatieve coronatest zo spoedig mogelijk ook
ontwikkelingen rondom het reizigers per vliegtuig
voorwaardelijk te gaan maken aan het binnenreizen van
coronavirus d.d.
Nederland door inwoners van de Europese Economische 15 december 2020
Ruimte, inclusief Nederlanders, indien zij reizen vanuit een
land waarvoor een negatief reisadvies geldt
33450, nr. 99 verzoekt de regering, bij de planvorming
nadrukkelijk te onderzoeken of deze eilanden
multifunctioneel kunnen worden ontworpen en
ontwikkeld,en het bedrijfsleven en de maatschappelijke
organisaties hierbij te betrekken,

Parlementair agenda punt
[27-01-2021] - Akkoord voor
de Noordzee

Uitgaande brief [18-03-2021] - Ontwerp Nationaal Water
Programma 2022-2027

30175, nr. 358 verzoekt om de Kamer te informeren over
Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [23-04-2021] - Sanering EMK terrein
de verschillende scenario’s omtrent de hersanering van
[25-02-2021] - Leefomgeving Krimpen aan den IJssel
het EMK-gifterrein en de kosten en maatschappelijke impact
daarvan
30175, nr. 362 verzoekt bij toelating en gebruik van middelen Parlementair agenda punt
Uitgaande brief [13-04-2021] - Reactie motie Van den Anker/
buiten de landbouw het oordeel van het Ctgb te volgen en [25-02-2021] - Leefomgeving Ziengs professioneel gebruik van
de wettelijke basis alleen te gebruiken in uitzonderlijke
gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw
situaties, zodat er middelen beschikbaar blijven voor de
aanpak van plagen in bomen en planten, zoals de
eikenprocessierups
29398, nr. 918 verzoekt de regering, in gesprek te gaan met Parlementair agenda punt
het CBR en rijschoolhouders en in gezamenlijkheid te bezien [19-04-2021] - CBR
of de door het CBR voorgestelde maatregelen per 1 juni niet
averechts werken op het slagingspercentage en in
samenspraak te komen tot eventuele alternatieve
oplossingen om de achterstand in te lopen,

Uitgaande brief [25-05-2021] - Maandrapportage CBR
corona-inhaalslag examens

29398, nr. 921 verzoekt de regering, om samen met het CBR Parlementair agenda punt
nader te onderzoeken wat de effecten zouden zijn indien
[19-04-2021] - CBR
door een tijdelijk coronarooster bij een regulier
praktijkexamen het voor- en nagesprek met zes minuten zou
worden ingekort zodat tijd van een examinator wordt
vrijgespeeld om een extra examen op een dag te kunnen

Uitgaande brief [25-05-2021] - Maandrapportage CBR
corona-inhaalslag examens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

219

Omschrijving van de motie
Vindplaats
afnemen; verzoekt de regering, de resultaten hiervan voor
eind mei 2021 te delen met de Kamer en mee te wegen in
de eindafweging bij mogelijke aanvullende maatregelen,

Stand van zaken

Tabel 144 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die nog niet zijn afgerond
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

34189, nr. 18 verzoekt de regering, te zoeken naar een prikkel Parlementair agenda punt
waarmee de uitvoeringskosten van de tolheffing op de
[09-09-2015] - Wetsvoorstel
Blankenburgverbinding en de ViA15 onder de 20% van de tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en
totale tolopbrengsten worden gehouden en de Kamer te
informeren over de verwachte kosten van de uitvoering van ViaA15
de tolheffing;

Het uitvoerings- en handhavingsplan kan vermoedelijk in
2022 aangeboden worden aan de Tweede Kamer.

34189, nr. 19 verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat Parlementair agenda punt
privacygevoelige gegevens niet langer dan strikt
[09-09-2015] - Wetsvoorstel
noodzakelijk worden bewaard en de Kamer over de precieze tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en
invulling hiervan te informeren bij de aanbieding van de
ViaA15
nadere uitwerking van het systeem,

In de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en
ViA15 is opgenomen dat het tolsysteem wordt uitgewerkt
in een uitvoeringsplan dat aan de Staten- Generaal wordt
overgelegd, uiterlijk vier weken voordat de tol heffing van
start gaat. In dit plan wordt naast de verwachte
inningskosten, een algemene beschrijving van het
tolsysteem, de registratiemiddelen, de
betalingsmogelijkheden en de klantenservice gegeven. Ook
zal dan worden ingegaan op hoe gewaarborgd wordt dat
privacy gevoelige gegevens niet langer dan strikt
noodzakelijk worden bewaard. De planning is het
uitvoeringsplan in 2020 aan de Tweede Kamer aan te
bieden.

29862, nr. 31 verzoekt de regering om, in overleg met de
regio een plan te ontwikkelen dat voorziet in de
gegarandeerde ontsluiting van Voorne-Putten

Het eerstvolgende moment waarop de Tweede Kamer
wordt geïnformeerd is najaar 2021, na besluitvorming over
fase 2 in het BO MIRT ZWN najaar 2021.

Parlementair agenda punt
[05-07-2016] - Havens

34550-XII-31 verzoekt de regering te voorkomen dat
Parlementair agenda punt
Europese luchtvaartmaatschappijen op achterstand worden [03-11-2016] gezet door boven op de mondiale afspraken op Europees Begrotingsbehandeling
niveau uitstoot apart te beprijzen
IenM

In afwachting van voorstel EU ETS (planning informeren
Tweede Kamer eind 2021.

34550-XII-72 verzoekt de regering, de doelstellingen van
Parlementair agenda punt
de subsidie aan de Fietsersbond duidelijker te koppelen aan [22-02-2017] de doelen uit de Agenda Fiets, deze hierop tussentijds te Subsidieregeling
evalueren en de subsidieregeling eventueel de komende Fietsersbond
jaren hier inhoudelijk op te herijken en de Kamer hierover
te informeren

De subsidieregeling van de Fietsersbond is naar aanleiding
van deze motie zodanig aangepast dat de activiteiten in lijn
zijn met de doelen van de Agenda Fiets van de Tour de
Force. De subsidieregeling is onlangs geëvalueerd. Het
evaluatierapport wordt op korte termijn naar de Kamer
gezonden.

34775-A-35 verzoekt de regering, in overleg met de
provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten
Schouwen-Duiveland en Goeree­Overflakkee de extra
investeringen in verkeersveiligheid op de N59 zo snel
mogelijk te realiseren,

Parlementair agenda punt
[11-12-2017] - MIRT

Het eerstvolgende moment waarop de Tweede Kamer
wordt geïnformeerd is najaar 2021, na besluitvorming over
fase 2 in het BO MIRT ZWN najaar 2021.

29984, nr. 751 verzoekt de regering om, met alle betrokken Parlementair agenda punt
partijen de verschillende opties voor betrokkenheid en
[06-02-2018] - VAO
inspraak van klanten en stakeholders van een zbo ProRail in Spoorordening
kaart te brengen en voor te leggen aan de Tweede Kamer,

Er worden op dit moment gesprekken gevoerd met
betrokken partijen over het versterken van de
samenwerking tussen IenW, ProRail en de andere Tevens
wordt in de lagere regelgeving meer expliciet verankerd dat
gerechtigden en belanghebbenden geconsulteerd worden
op alle consultatiegerechtigde momenten. Tevens wordt in
de lagere regelgeving meer expliciet verankerd dat
gerechtigden en belanghebbenden geconsulteerd worden
op alle consultatiegerechtigde momenten.

31936, nr. 497 verzoekt de regering, met spoed in overleg te Parlementair agenda punt
[04-07-2018] - Luchtvaart
treden met Schiphol over het opnemen van een stop op
hoofdstuk 3 vliegtuigen in de eerstvolgende reconsultatie
voor nieuwe tarieven; verzoekt de regering tevens, zich in te
zetten voor uitbreiding van EU-brede geluidgerelateerde
exploitatiebeperkingen ten aanzien vanlawaaiige
vliegtuigen (EU, verordening 598/2014) en te bezien welke
vliegtuigen in de toekomst in categorieën komen die binnen
de ruimte van de (lid)staat vallen om geluidgerelateerde
beperkingen op te leggen,verzoekt de regering om voorts,
indien dit in de komende jaren niet haalbaar blijkt, te pleiten
voor uitbreiding van de nationale bevoegdheden; verzoekt
de regering verder om de Tweede Kamer hierover voor de
begrotingsbehandeling I&W te rapporteren,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

220

Omschrijving van de motie

Vindplaats

35000, nr. XII, nr. 32 verzoekt de regering de positieve
effecten van truck platooning nadrukkelijk te betrekken bij
het voorkomen van files;verzoekt de regering voorts een
pilot daarmee te starten op de A67

Parlementair agenda punt
Voor de Structuurvisie A67 zijn maatregel, w.o. truck
[08-11-2018] - Tweede termijn platooning onderzocht. Met het oog op effectiviteit is truck
begrotingsbehandeling
platooning niet geselecteerd. Met de OSV is de Kamer over
IenW
de geselecteerde maatregelen geïnformeerd en over de
OSV is met de Kamer gesproken. De Kamer is niet expliciet
gemeld dat truck platooning niet is geselecteerd.

Stand van zaken

31936, nr. 540 verzoekt de regering zich in Europa ervoor in Parlementair agenda punt
te spannen dat de slotverordening zo wordt
[18-12-2018] - Luchtvaart
gemoderniseerd dat landen bij de verdeling van slots
kunnen sturen op duurzaamheid en netwerkkwaliteit,en
verzoekt de regering, om de Kamer te informeren hoe
binnen de EU slotverordening op duurzaamheid en
netwerkkwaliteit kan worden gestuurd.

In afwachting van voorstel herziening slotverordening.
Planning planning informeren Tweede Kamer eind 2021.

28089, nr. 110 verzoekt de regering, om samen met IPO en Parlementair agenda punt
VNG in beeld te brengen hoe de situatie, aanpak en kosten [07-02-2019] - Externe
voor asbestleiendaken verschillen van andere asbestdaken, Veiligheid
te bekijken welke gemeentelijke of provinciale
subsidieregelingen voor deze doelgroep toegepast kunnen
worden, en in overleg met deze partijen uit te werken hoe
in aanvulling op het landelijk asbestfonds voor eigenaren
van asbestleiendaken via maatwerk een passende
oplossing gerealiseerd kan worden,

Uitvraag VNG gereed, uitvraag IPO loopt. Met
Programmabureau wordt bezien of zij in kaart kunnen
(laten) brengen welke kosten aspecten spelen bij asbest
leiendaken en welke bestaande subsidieregelingen er zijn

MilieuCentraal werkt aan een tool om deze eerlijke
29984, nr. 817 verzoekt de regering om, voor het einde van Parlementair agenda punt
2019 een eerlijke vergelijking mogelijk te maken voor de
[21-02-2019] - Internationaal vergelijking mogelijk te maken, gesprekken met de
reisbranche staan nog op pauze.
reiziger op reistijd, prijs en milieu-impact tussen auto, trein spoor
en vliegtuig samen met de reisbranche (bijvoorbeeld door
het sluiten van een green deal) op trajecten richting de grote
Europese steden zoals Brussel, Parijs, Frankfurt en London.
29984, nr. 839: verzoekt de regering, om in de modellen voor Parlementair agenda punt
de markt- en capaciteits-analyse de klimaatopgave mee te [18-04-2019] - Spoor
nemen als uitgangspunt zodat er een beter beeld ontstaat
over de toekomstige vraag naar ov,

De NMCA / IMA is gereed. Deze is breder dan voorgaande
edities en zoveel als mogelijk is ook de klimaatopgave
(o.b.v. vastgesteld beleid) meegenomen. Er wordt gezocht
naar een geschikt moment voor externe publicatie.

31936, nr. 665 verzoekt de regering, het RIVM opdracht te
geven werknemers op Schiphol mee te nemen in het
lopende onderzoek naar effecten van langdurige
blootstelling aan ultrafijnstof op de gezondheid van
omwonenden van Schiphol,

In uitvoering. Zal worden meegenomen in Kamerbrief over
ultrafijnstof. Planning informeren Tweede Kamer voor het
einde zomerreces 2021.

Parlementair agenda punt
[26-09-2019] - Luchtvaart

31936, nr. 683 verzoekt de regering, om bij de modernisering Parlementair agenda punt
van het Europese luchtvaartbeleid te pleiten voor de
[26-09-2019] - Luchtvaart
mogelijkheid om sociale vestigingseisen op te kunnen
nemen

In afwachting van voorstel herziening EU-verordening
luchtvaartdiensten. Planning informeren Tweede Kamer
einde 2021.

31936, nr. 669 verzoekt de regering, de sector te vragen te Parlementair agenda punt
onderzoeken in hoeverre voor de inwoners een
[26-09-2019] - Luchtvaart
«vliegweerbericht» kan worden ontwikkeld met daarin in
ieder geval het te verwachten baangebruik, en de Kamer
uiterlijk bij de uitwerking van de nieuwe systematiek
hierover te informeren,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

35300-XII-58 verzoekt de regering Te onderzoeken of
reisverboden die worden opgelegd, geldend kunnen
worden voor het gehele openbaar vervoer zonder dat dit
leidt tot een verplaatsing van problemen naar andere
vervoersmodaliteiten zoals bijvoorbeeld de auto en
daarmee tot een verslechtering van de verkeersveiligheid

Het plan pilot regionaal in Oost krijgt een steeds definitiever
vorm. Er is gekozen om de pilot in ieder geval te laten gelden
op twee treinlijnen waar samenloop plaatsvindt, namelijk
Arnhem - Winterswijk en Enschede - Wierden. Gekeken
wordt of de pilot ook voor heel de regio Oost kan gaan
gelden. Vanuit Berenschot is een onafhankelijke
projectleider aangetrokken om het project verder te helpen.
Ook is een aparte werkgroep privacy ingesteld om aan de
voorwaarden van de AGV te kunnen voldoen. Het is de
bedoeling dat de pilot in de tweede helft van 2021 van start
gaat.

Parlementair agenda punt
[16-10-2019] Begrotingsbehandeling
IenW

35300-XII-46 verzoekt de regering, stappen te zetten ter
Parlementair agenda punt
aanscherping van wet- en regelgeving inzake het lozen van [16-10-2019] vervuilde grond in plassen; verzoekt de regering tevens, in Begrotingsbehandeling
gesprek te gaan met provincies, waterschappen en
IenW
gemeenten met als doel intensivering van de handhaving,

In december is in navolging op de toezegging van de
staatssecretaris aan de Tweede Kamer 12 mei 2020 het
beleidsonderzoek diepe plassen van start gegaan. In dat
kader zal opnieuw worden gekeken naar de regelgeving.
Daarbij wordt ook toezicht en handhaving betrokken.
Afronding vierde kwartaal 2021.

29398, nr. 765 verzoekt de Minister, de kansrijke
Parlementair agenda punt
maatregelen inzake voertuigveiligheid van de scootmobiel [30-10-2019] - Stint
genoemd in het SWOV-rapport, te weten: oscootmobielen
voorzien van een rem waarmee de gebruiker actief kan
remmen; ode stabiliteit van de scootmobiel verbeteren;

Beantwoording van deze motie is voorzien voor het
zomerreces van de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

221

Omschrijving van de motie
oscootmobielen voorzien van stuurhoekbeveiliging; zo
spoedig mogelijk te realiseren, en de Kamer hierover te
informeren,

Vindplaats

Stand van zaken

35300-A-42 verzoekt de regering, de Kamer in 2020 middels Parlementair agenda punt
een voortgangsrapportage over de stand van zaken van de [25-11-2019] - MIRT
toegankelijkheid van stations envervoersmiddelen te
informeren en op basis daarvan aan te geven waar de
prioriteiten liggen en met voorrang dienen te worden
opgepakt; verzoekt de regering tevens, om binnen de
bestaande financiële kaders op basis van de uitkomsten
voortvarend aan de slag gaan met het verbeterenvan de
toegankelijkheid,

Actualisatierapport is bijna gereed. Wordt in juni 2021
aangeleverd. Daarna zal de Kamer worden geïnformeerd.

35300-A-21 verzoekt de regering, om de verbreding van de Parlementair agenda punt
[25-11-2019] - MIRT
A2 tussen knooppunt Het Vonderen en Kerensheide in
overleg met de provincie sneller te realiseren,

In de voorbereiding van de marktbenadering wordt dit
meegenomen. Daarbij worden de randvoorwaarden voor
de veiligheid weggebruiker, omgeving en budget
aangehouden.Er is contact geweest met Provincie Limburg.

35300-A-27 verzoekt de regering, te bezien of, zonder de
Parlementair agenda punt
tijdsplanning voor het hele project in gevaar te brengen,
[25-11-2019] - MIRT
het mogelijk is om het fileleed van mensen te verminderen
door in het kader van de Minder Hinderaanpak de file
beperkende maatregelen op de A12 als eerste uit te voeren,

Motie hangt samen met het onherroepelijk worden van
het (wijzigings)-Tracébesluit van het project ViA15. De Raad
van State heeft recent een tussenuitspraak hierover gedaan
en we moeten het TB gaan herstellen. Zolang dat nog niet
afgerond is en de Raad van State nog geen nieuwe uitspraak
heeft gedaan kan er nog niets worden gedaan met de motie.

35300-A-33 verzoekt de regering, een onderzoek te doen
naar de aanhoudende ongevallen op de N9 en hierbij te
bezien op welke wijze er infrastructurele maatregelen
genomen kunnen worden die ervoor zorgen dat de kans
opongelukken op de N9 afneemt,

Parlementair agenda punt
[25-11-2019] - MIRT

Het afrondende Bestuurlijk Overleg staat gepland op 28 mei.
Het rapport wordt dan (of de dagen daaropvolgend)
vastgesteld en kan het rapport als bijlage worden
meegestuurd bij de MIRT-brief die voorafgaand het
commissiedebat van 16 juni wordt gestuurd.

31305, nr. 300 verzoekt de regering, bij de implementatie Parlementair agenda punt
van de Europese ILUC-verordening, conform de afspraak in [05-12-2019] - Duurzaam
het Klimaatakkoord, te borgen dat in Nederland geen hoog Vervoer
ILUC biobrandstoffen mogen worden toegelaten als
hernieuwbare energie; verzoekt de regering, bovendien in
het kader van de actualisatie van de Europese ILUC, zich in
te spannen om palm- en sojaolie in Europees verband als
hoog ILUC risico aan te merken, en de Kamer hierover te
informeren,

Geen update ten opzichte van de laatste stand van zaken uit
februari. Woensdag 19 mei volgt een workshop over lowILUC certificering. Een update over de actualisatie welke
gewassen als high-ILUC worden aangemerkt wordt op korte
termijn verwacht. Het ministerie van IenW is samen met
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
Landbouw en RVO.nl actief aangehaakt op dit traject.

31305, nr. 305 verzoekt de regering, om in overleg met de Parlementair agenda punt
betrokken brancheverenigingenen het Rijksvastgoedbedrijf [05-12-2019] - Duurzaam
voor 1 mei 2020 te komen totafspraken om knelpunten voor Vervoer
innovatie en verduurzaming gedurende delooptijd van de
overeenkomsten met de pomphouders weg te nemen,

De motie vraagt de regering om knelpunten voor innovatie
en verduurzaming gedurende de looptijd van
overeenkomsten met pomphouders weg te nemen. De
sector heeft een voorstel tot aanpassing van het
rekenmodel bij het RVB ingediend. Het voorstel heeft geleid
tot meer duidelijkheid over de bedragen en
afschrijvingstermijnen die gemoeid zijn bij de duurzame
investeringen. Het RVB bekijkt het voorstel mede in het licht
van het behoud van een gelijk speelveld en het voorkomen
van staatssteun en onderzoekt of dergelijke investeringen
betrokken kunnen worden bij de berekening van de
restwaarde. De uitkomst daarvan wordt in 2021 verwacht en
zal worden meegenomen in het beleidstraject
verzorgingsplaats van de toekomst.

29984, nr. 876 lid Van Dijk verzoekt de regering, te
onderzoeken of eenzelfde pilot als in de binnenvaart ook
mogelijk is binnen het spoorgoederenvervoer

Parlementair agenda punt
[11-12-2019] - Spoor

Er wordt op dit moment invulling gegeven van een MIRTafspraak van eind vorig jaar: Rijk en regio vragen aan
goederenverladers of zij mogelijkheden zien om in de
komende jaren een pilot van een goederentrein op
waterstof te starten.

29984, nr. 878 verzoekt de regering, om in nauw overleg te Parlementair agenda punt
blijven met ons omringende landen over ontwikkelingen [11-12-2019] - Spoor
rond nachttreinen, aan te sluiten bij (bestaande) initiatieven
en in kaart te brengen waar de kansen en knelpunten liggen
om nachttreinen op kansrijke corridors te rijden

Met de marktverkenning internationaal in het kader van
de ordening op het spoor worden de kansen voor
nachttreinen verder in kaart gebracht. Daarnaast is eerder
reeds contact gelegd met andere lidstaten op dit dossiers
zoals Zweden en Zwitserland. Ook binnen het Europese
platform voor internationaal spoorvervoer wordt over dit
onderwerp gesproken.

32852, nr. 108 verzoekt de regering, het effect van de
Parlementair agenda punt
importheffing op buitenlands afval te monitoren om te
[12-12-2019] - Circulaire
bepalen of de doelstelling van een reductie van 0,2 megaton economie
CO2 ook daadwerkelijk wordt gehaald, en om de Kamer
hieroverte informeren

Rijkswaterstaat heeft nog geen officiële realisatiecijfers over
2020 van de import van afval voor verbranding in
Nederland. Deze zullen voor de zomer beschikbaar komen.
Het PBL is gevraagd in de Klimaat- en Energieverkenning
(KEV) te kijken naar de daadwerkelijke effecten van de
maatregelen uit het klimaatakkoord en Urgenda-pakket tot
nu toe. De realisatiecijfers van de import van afval voor
verbranding in Nederland in 2020 zijn ook voor de
daadwerkelijke CO2-reductie tot nu toe van belang. De KEV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

222

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken
komt in oktober 2021 uit. - Er wordt een kamerbrief
verzonden waarin de door de Kamer gevraagde stand van
zaken over het alternatief, de toekomst van het afvalbeheer
en ook de stand van zaken met betrekking tot de import van
afval wordt meegenomen. Deze brief zal naar verwachting
uiterlijk 1 juni aanstaande naar de Kamer gezonden worden.

28089, nr. 161 verzoekt de regering, om de onderzoeken die Parlementair agenda punt
nodig zijn om de criteria voor gebiedsspecifiek beleid vast [12-12-2019] - Rapporten ILT
te stellen, versneld te laten uitvoeren, en de resultaten
en RIVM over GenX/
hiervan voor de zomer van 2020 te publiceren
Tijdelijke handelingskader
voor hergebruik van PFAShoudende grond en
baggerspecie

Onderzoeken voor niet vrijliggende dp zijn uitgevoerd.
Criteria worden door RWS vastgelegd in een beleidsregel.
Concept nota en beleidsregel gesproken in DO intern. Komt
vanuit DGWB/HBJZ een nota met brede beschouwing
consequenties en wenselijkheid. Voor de vrijliggende dp
loopt er nog een onderzoekstraject (pilot), medio 2021
gereed.

29398, nr. 780 verzoekt de regering, om het CBR een plan
van aanpak met structurele oplossingen te laten
voorbereiden en dat te betrekken bij de stelselherziening
begin volgend jaar,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

Parlementair agenda punt
[19-12-2019] - CBR

35248, nr. 10 verzoekt de regering, om een jaar na invoering Parlementair agenda punt
De wetgeving wordt in januari 2022 geëvalueerd. Deze
[16-01-2020] - Wijziging van evaluatie zal met de Kamer worden gedeeld (eerste helft
van de loodsplicht nieuwe stijl de uitwerking van deze
wetswijziging te evalueren en deze met de Kamer te delen de Scheepvaartverkeerswet 2022).
en enige andere wetten in
verband met verdere
flexibilisering van de
loodsplicht
24804, nr. 104 verzoekt de regering, in breed EU-verband Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in brief conflictgebieden.
een centrale rol voor EASA te verkennen in het kunnen
[04-02-2020] - Vliegen boven Planning informeren Tweede Kamer voor het zomerreces
afgrenzen van onveilige luchtruimen voormaatschappijen conflictgebieden
2021.
uit de EU en op vluchten die vanaf en naar EU luchthavens
worden uitgevoerd,
24804, nr. 107 verzoekt de regering, te verkennen of de
Zal worden meegenomen in brief conflictgebieden.
Parlementair agenda punt
overheidsinstanties binnen de expertgroep
[04-02-2020] - Vliegen boven Planning informeren Tweede Kamer voor het zomerreces
conflictgebieden
doorzettingsmacht kunnen krijgen als het gaat om het
2021.
besluit om wel of niet over en naar conflictgebieden te
vliegen en welke overheidsinstantie dan aanspreekbaar is
als eindverantwoordelijke,
24804, nr. 109 verzoekt de regering, ervoor te zorgen dat
Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in brief conflictgebieden.
[04-02-2020] - Vliegen boven Planning informeren Tweede Kamer voor het zomerreces
de Nederlandse overheid in ons wetssysteem de
conflictgebieden
mogelijkheid krijgt om een bindende aanwijzing uit te
2021.
vaardigen over het vliegen in het luchtruim van derde
landen en de Kamer in het derde kwartaal te informeren op
welke wijze dat het beste zou kunnen; verzoekt de regering
tevens, om uiterlijk in het tweede kwartaal te rapporteren
over de stand van zaken, in ieder geval de juridische
mogelijkheden die er zijn om dit te doen,
24804, nr. 111 verzoekt de regering, voordat eventueel wordt Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in brief conflictgebieden.
besloten over een grotere rol van EASA bij besluitvorming [04-02-2020] - Vliegen boven Planning informeren Tweede Kamer voor het zomerreces
over vliegen boven conflictgebieden, eerst de gevolgen en conflictgebieden
2021.
de voor en nadelen van verdere Europese samenwerking op
het gebied van luchtvaartveiligheid in kaart te brengen en
zo snel mogelijk aan de Kamer te sturen,
35267, nr. 12 verzoekt de regering, om gemeenten,
Parlementair agenda punt
Wordt geagendeerd bij het eerstvolgende Bestuurlijk
provincies en de eigenaren van natuurterreinen
[10-03-2020] Omgevingsberaad.
behulpzaam te zijn bij het verhalen van kosten door het
Implementatiewet wijziging
doen van onderzoek naar de herkomst van het afval en het EU-kaderrichtlijn afvalstoffen
verstrekken van gegevens die noodzakelijk zijn om de
kosten te verhalen op de veroorzakers
35334, nr. 73 verzoekt de regering, een strategie te
ontwikkelen voor bronaanpak en sanering van pfasverontreinigingen die grondwaterbronnen voor de
drinkwatervoorziening bedreigen

Parlementair agenda punt
[10-03-2020] - PFAS

De Tweede kamer wordt mogelijk begin juli (bodembrief)
geïnformeerd, anders bij publicatie DHK (juli/september)

Parlementair agenda punt
35334, nr. 60 verzoekt de regering, te garanderen dat de
bodemkwaliteit, ook binnen een bodembeheergebied, niet [10-03-2020] - PFAS
verder mag verslechteren

De Tweede kamer wordt mogelijk begin juli (bodembrief)
geïnformeerd, anders bij publicatie DHK (juli/september)

29232, nr. 19 verzoekt de regering, zich Europees in te zetten Parlementair agenda punt
voor een groene heropbouw van de sector door onder
[06-05-2020] andere de toekenning van gratis EU ETS-rechten op te
Steunmaatregelen Air
schorten en de Europese slotverordening te herzien zodat France - KLM
duurzaamheid een criterium voor slotallocatie kan worden

In afwachting van voorstel EU-ETS en de herziening en het
voorstel herziening slotverordening. Planning Tweede
Kamer informeren voor het kerstreces 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

223

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

29232, nr. 36 verzoekt de regering, het wijzigen van het
huidige luchtvaartverdrag of het afsluiten van een nieuw
verdrag internationaal te agenderen

Parlementair agenda punt
[06-05-2020] Steunmaatregelen Air
France - KLM

Tweede Kamer is geïnformeerd dat er eerst wordt ingezet
op een EU belasting en dat daarna wordt verkend welke
internationale inzet gepleegd moet worden. De verwachting
is dat het EU traject in 2025 zal worden afgerond. Voortgang
op het internationale traject is dus vanaf 2025 te geven.

Parlementair agenda punt
30015, nr. 69 verzoekt de regering, het opstellen van een
definitief handelingskader voor pfas te versnellen en nog dit [12-05-2020] - Bodem
jaar een consultatieversie te publiceren

De Tweede kamer wordt mogelijk begin juli (bodembrief)
geïnformeerd, anders bij publicatie DHK (juli/september)

30015, nr. 67 verzoekt de regering, de huidige wet- en
Parlementair agenda punt
regelgeving omtrent definiëring, lozing en
[12-05-2020] - Bodem
vergunningverlening inzake verondieping van plassen
tegen het licht te houden, om te bezien hoe tot
vereenvoudiging en verduidelijking gekomen kan worden,

In december is in navolging op de toezegging van de
staatssecretaris aan de Tweede Kamer (12 mei 2020) het
beleidsonderzoek diepe plassen van start gegaan. In dat
kader zal opnieuw worden gekeken naar de regelgeving.
Afronding vierde kwartaal 2021.

30015, nr. 67 verzoekt de regering, de huidige wet- en
Parlementair agenda punt
regelgeving omtrent definiëring, lozing en
[12-05-2020] - Bodem
vergunningverlening inzake verondieping van plassen
tegen het licht te houden, om te bezien hoe tot
vereenvoudiging en verduidelijking gekomen kan worden,

In december is in navolging op de toezegging van de
staatssecretaris aan de Tweede Kamer (12 mei 2020) het
beleidsonderzoek diepe plassen van start gegaan. In dat
kader zal opnieuw worden gekeken naar de regelgeving.
Afronding vierde kwartaal 2021.

30015, nr. 73 verzoekt de regering, te onderzoeken op welke Parlementair agenda punt
wijze de procedures bij MIRT-projecten kunnen worden
[12-05-2020] - Bodem
aangepast zodat projecten sneller kunnen worden
uitgevoerd, en daarover voor het MIRT-overleg in juni de
Kamer te informeren

De Kamer wordt via de MIRT-brief in het voorjaar 2021
geïnformeerd.

35300-A-92 verzoekt de regering, de zeven MIRT-projecten Parlementair agenda punt
Is staande praktijk en loopt voorlopig continu door. De
zo snel mogelijk te realiseren en te voorkomen dat er nog [09-06-2020] - Implicaties van 7 MIRT projecten worden zo snel mogelijk in realisatie
de PAS uitspraak voor de
meer vertraging ontstaat
gebracht.
7 MIRT projecten
31936, nr. 765 verzoekt de regering, zich in te spannen de
overleggen tussen de luchtvaartsector, de overheid en de
omgeving van Schiphol die plaatsvinden in de nieuwe
vormgeving van de ORS te beginnen met een frisse start,
en de Kamer hierover te informeren

Verkenning is gestart. Planning informeren Tweede Kamer
Parlementair agenda punt
[18-06-2020] - Luchtvaart en voor het kerstreces 2021.
corona

Zal worden meegenomen in brief sociale zaken en
31936, nr. 767 verzoekt de regering, de mogelijkheden voor Parlementair agenda punt
[18-06-2020] - Luchtvaart en veiligheid. Planning informeren Tweede Kamer voor het
het invoeren van sociale vestigingseisen in kaart te
corona
zomerreces 2021.
brengen, en de Kamer hierover te informeren
31936, nr. 755 verzoekt de regering om deze zomer door
Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in brief onderzoek
[18-06-2020] - Luchtvaart en verspreidingsrisico's van COVID-19 in vliegtuigen. Planning
het NLR in samenspraak met het RIVM een onderzoek
informeren Tweede Kamer voor het zomerreces 2021.
bestaande uit in ieder geval simulaties en metingen te laten corona
starten naar het effect van filter­ en ventilatiesystemen op
het besmettingsrisico voor COVID-19 in vliegtuigen en voor
het einde van het zomerreces de eerste bevindingen en de
stand van zaken hiervan te delen met de Kamer;verzoekt
de regering tevens om voor het zomerreces aan de Kamer
inzichtelijk te maken welke maatschappijen nu niet
beschikken over HEPA­filters en welke consequenties
hieraan verbonden kunnen worden
31936, nr. 768 verzoekt de regering, te kijken waar op basis Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
van de ervaringen in het openbaar vervoer en de luchtvaart [18-06-2020] - Luchtvaart en
ook in andere voertuigen soepeler kan worden omgegaan corona
met capaciteitsbeperkingen
35377, nr. 4 verzoekt de regering, met gelijkgestemde landen Debat over de Europese
tot een concreet plan van aanpak te komen om binnen
Green Deal
afzienbare tijd een dekkend spoornetwerk voor
personenvervoer binnen Europa te realiseren

Tijdens de Transportraad van 3 juni 2021 zullen NL en
Oostenrijk gezamenlijk een voortgangsverslag van de
resultaten van het platform presenteren. Samenwerking
tussen de lidstaten, de Europese Commissie en de
sectorpartijen blijft essentieel bij de bevordering van het
internationaal personenvervoer per spoor in Europa.

35505, nr. 10 spreekt uit dat de Kamer niet gebonden is aan Parlementair agenda punt
de uitbreiding Van Lelystad Airport, zolang besluitvorming [01-07-2020] daarover middels behandeling van
Steunmaatregelen KLM
hetluchthavenverkeersbesluit niet heeft plaatsgevonden in
Tweede en Eerste Kamer

Zal worden meegenomen in besluit opening Lelystad
Airport. Planning informeren Tweede Kamer voor het
kerstreces 2021.

35300-A-103 verzoekt de regering, verkeersveiligheid als
belangrijke pijler mee te wegenin de nieuwe NMCA

In de opvolger van de NMCA worden ook de ontwikkelingen
en opgaven op het gebied van verkeersveiligheid
opgenomen. De opvolger van de NMCA zal rond de zomer
aan de Kamer worden verzonden.

Parlementair agenda punt
[02-07-2020] - MIRT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

224

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35300-A-106 verzoekt de regering, bij de dekking van het Parlementair agenda punt
tekort voor het project Zuidasdok de grote maatschappelijke [02-07-2020] - MIRT
en economische meerwaarde en de lokale baten beter tot
uitdrukking te laten komen in de verhouding tussen de
financiële bijdragen van stad, regio en Rijk

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

35300-A-107 verzoekt de regering, om te zorgen dat de
besluitvorming over de MIRT-projecten A12 GoudaOudenrijn, U Ned en de woningbouw rond Utrecht, met
grootschalige woningbouw van project Rijnenburg
rekening wordt gehouden, dit goed op elkaar af te
stemmen, voor zowel fiets, ov als de auto

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

Parlementair agenda punt
[02-07-2020] - MIRT

29398, nr. 833 verzoekt de regering, te onderzoeken op
VAO Handhaving in het
welke wijze de huidige cursus EMG verbeterd zou kunnen verkeer 2 juli 2020
worden en in hoeverre andere technische mogelijkheden,
zoals bijvoorbeeld een snelheidsbegrenzer, zouden kunnen
helpen om risicovol rijgedrag en recidive tegen te gaan,

De Tweede Kamer zal medio 2021 geïnformeerd worden.

35426, nr. 16 verzoekt de regering, om bij het gebiedsgericht Parlementair agenda punt
werken de infrastructuur voor fietsers en voetgangers een [10-09-2020] - Wet
Mobiliteitsfonds
nadrukkelijke plek te geven

De Kamer wordt via de MIRT-brief in het voorjaar 2021
geïnformeerd.

35426, nr. 18 verzoekt de regering, bij nieuwe
infrastructurele projecten een gebiedscoördinator aan te
stellen die zorgt dat burgerinitiatieven die met dat project
samenhangen, tijdig en serieus worden meegenomen in
de verdere besluitvorming

Parlementair agenda punt
[10-09-2020] - Wet
Mobiliteitsfonds

Publieksparticipatie maakt onderdeel uit van verkenningen
naar nieuwe infrastructuur. Vanuit het
omgevingsmanagement bij iedere verkenning worden
mogelijke burgerinitiatieven meegenomen

35426, nr. 17 verzoekt de regering, de NMCA up-to-date te Parlementair agenda punt
brengen zodat deze aansluit op de doelstelling van het
[10-09-2020] - Wet
Mobiliteitsfonds;verzoekt de regering tevens, om voor de Mobiliteitsfonds
hoofdwegennetindicator een gelijkwaardige variant op te
stellen zodat de economische verlieskosten van het spoor
ook in kaart kunnen worden gebracht en binnen een MKBA
voor een infraproject beter met elkaar kunnen worden
vergeleken;

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
29398, nr. 852 verzoekt de regering om de pilot zo in te
Parlementair agenda punt
richten dat er vanuit de aanvrager van het rijbewijs wordt [10-09-2020] - CBR Medische
gedacht, de Diabetesverenging wordt betrokken bij de opzet keuringen
en de Kamer voor het AO CBR wordt geïnformeerd over
de opzet van de pilot,
Dit advies is aangevraagd bij de Gezondheidsraad. De
29398, nr. 853 verzoekt de regering, om de
Parlementair agenda punt
Gezondheidsraad opnieuw een advies uit te laten brengen [10-09-2020] - CBR Medische commissie Rijgeschiktheid buigt zich er momenteel over.
Naar verwachting ontvangen wij in Q2 2021 haar reactie.
over de rijvaardigheid van mensen met ASS, en de
keuringen
bevindingen hiervan zo spoedig mogelijk aan de Kamer
mee te delen,
29398, nr. 861 verzoekt de regering, alles in het werk te
Parlementair agenda punt
stellen om in het belang van de verkeersveiligheid zo snel [12-10-2020] mogelijk de snelwegverlichting 's nachts in te schakelen, zo Verkeersveiligheid
mogelijk al komend winterseizoen bij ongunstige
weersomstandigheden in combinatie met monitoring,

De minister heeft toegezegd de natuuronderzoeken voor
het aanzetten van de verlichting dit jaar (2021) uit te voeren.
De aanbesteding daarvan is gestart en volgens planning
starten we uiterlijk 1 april. Aan het eind van het jaar zijn de
onderzoeksresultaten beschikbaar en zal RWS een advies
geven op welke wegtrajecten het licht aangezet kan worden,
al dan niet met mitigerende maatregelen.

29398, nr. 872 verzoekt de regering in overleg met
Parlementair agenda punt
gemeenten en SWOV een afwegingskader te ontwikkelen [12-10-2020] waarbij een maximumsnelheid van 30 km/uur in de
Verkeersveiligheid
bebouwde kom als leidend principe gehanteerd wordt met
de mogelijkheid om op doorgaande wegen hiervan af te
wijken als het veilig kan, en gezamenlijk hiervoor een plan
op te stellen.

De motie Kröger en Stoffer ten aanzien van het
afwegingskader 30 km/u en het gezamenlijk plan wordt
momenteel uitgevoerd bij CROW. Hiervoor organiseert zij
werkgroep- en klankbordgroep- bijeenkomsten met
wegbeheerders en verkeersveiligheidspartners, zoals de
SWOV. De planning is gericht op juni 2021.

29398, nr. 863 verzoekt de regering, na publicatie van het
definitieve toelatingskader alles op alles te zetten om de
toelating van LEV's zo snel mogelijk toe te staan, en de
Kamer hierover te informeren,

Parlementair agenda punt
[12-10-2020] Verkeersveiligheid

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

29398, nr. 874 verzoekt de regering om onderzoek te doen Parlementair agenda punt
naar de mogelijkheid tot een wettelijke verplichting voor
[12-10-2020] het continu voeren van autoverlichting en de Tweede Kamer Verkeersveiligheid
over de uitkomsten uiterlijk in het tweede kwartaal van 2021
te informeren,

Onderzoek naar hoeveel voertuigen op dit moment overdag
nog niet met verlichting aan rijden wordt momenteel
uitgevoerd . Toezegging zal vooralsnog Q2 worden
afgedaan.

27625, nr. 510 spreekt uit dat het wenselijk is te streven naar Parlementair agenda punt
een nieuwe vormgeving, waarin gestreefd wordt naar een [27-10-2020] - Water
evenredige zuiveringsheffing op basis van
drinkwatergebruik,

Dit maakt onderdeel uit van het fundamentele traject
«Toekomstbestendige bekostiging waterbeheer ». Op dit
moment wordt verkend hoe dit traject vormgegeven kan
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

225

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

27625, nr. 521 verzoekt de regering, tevens het eerder
Parlementair agenda punt
voorgenomen plan voor verzilting van het Volkerak[27-10-2020] - Water
Zoommeer definitief te schrappen, zodat het kader voor
verdere planvorming in de zuidwestelijke delta duidelijk is,

In aanvulling, implementatie vindt plaats via:Het MIRToverzicht 2022 waarin het projectblad «Rijksstructuurvisie
Grevelingen en Volkerak-Zoommeer» wordt omgezet
in 'Getij Grevelingen'. Dat projectblad omvat dus niet langer
een ontwikkelperspectief van een eventueel zout VolkerakZoommeer.

Parlementair agenda punt
27625, nr. 514 verzoekt de regering, de eilanden te
ondersteunen bij het vergroten van de effectiviteit van hun [27-10-2020] - Water
afvalwaterbeheer,

Deze motie vraagt meerjarige inzet. Minister van IenW heeft
eind 2020 3,5 miljoen euro extra subsidie toegekend voor
de RWZI op Bonaire, die van essentieel belang is voor de
afvalwaterzuivering. Daarnaast is het Ministerie in overleg
met de drie eilanden over de invulling van de
uitvoeringsagenda van het Natuur en Milieubeleidsplan,
waarin ook afvalwaterzuivering een plek moet krijgen. In dat
overleg zal ook besproken worden waar de behoefte van
de eilanden ligt qua ondersteuning.

23645, nr. 732 verzoekt de regering, samen met werkgevers Parlementair agenda punt
en werknemers scenario's uit te werken voor het ov[04-11-2020] - Openbaar
personeel waarbij vooraf duidelijk is welke gevolgen
vervoer en taxi
coronamaatregelen hebben voor het ov en het ovpersoneel,

Wordt meegenomen met de gesprekken met de sector over
de transitie OV.

23645, nr. 740 verzoekt de regering, samen met het lokaal
bevoegd gezag te bekijken of deze politiepost en de OVagenten behouden kunnen blijven op Amsterdam CS en
de Kamer hierover voor het Kerstreces van 2020
teinformeren,

Parlementair agenda punt
[04-11-2020] - Openbaar
vervoer en taxi

Het Notaoverleg «geen plaats voor geweld in het Openbaar
Vervoer» is tot nader orde uitgesteld

23645, nr. 745 (t.v.v. 23645, nr. 738) verzoekt de regering,
Parlementair agenda punt
een plan voor de korte termijn (tot 2030) te maken voor
[04-11-2020] - Openbaar
versnelling van en naar Noord-Nederland, samen met NS, vervoer en taxi
ProRail en Noordoost-Nederland, en de Kamer hier in het
voorjaar 2021 over te informeren

Dit zal besproken worden in de BO MIRTs in het najaar van
2021.

35570-XII-43 verzoekt de regering, het Versnellingshuis in te Parlementair agenda punt
zetten als meldpunt voor knellende regelgeving op het
[19-11-2020] gebied van circulaire economie en deze meldingen actief te Begrotingsbehandeling
onderzoeken, en de Kamer hierover te informeren; verzoekt IenW
de regering, tevens om zich in het kader van continuïteit in
te zetten om ook na 2024 de financiering voor de belangrijke
werkzaam-heden van het Versnellingshuis voort te zetten,

Vanaf de start van het Versnellingshuis Nederland Circulair!
in februari 2019 kunnen ondernemers met vragen over wet
en regelgeving terecht bij het Versnellingshuis. Op dit
moment is de financiering voor vijf jaar geregeld, 2019 t/m
2023, met een uitloop naar 2024. Voor daarna is er geen
budget. N.a.v. de evaluatie van het Versnellingshuis in 2021
wordt gekeken naar de mogelijkheden. We zullen de Kamer
hierover na de zomer 2021 informeren.

35570-XII-21 verzoekt de regering, in het vervolgtraject de Parlementair agenda punt
mogelijkheden te onderzoeken ook ondernemers met
[19-11-2020] voertuigen in Euroklasse 4 te ondersteunenbij de overstap Begrotingsbehandeling
naar zero emissie, en met gemeenten te overleggen over IenW
eenduidig lokaal beleid ten aanzien van ontheffingen voor
ondernemers die door overmacht niet op tijd kunnen
beschikken over een emissievrij voertuig,

Met MKB-Nederland is afgesproken dat in 2021 samen met
MKB-Nederland onderzocht wordt op welke manieren
ondernemers met een Euroklasse 4 bestelauto een steuntje
in de rug kunnen krijgen. Hierover is ook een vraag
opgenomen in de internetconsultatie voor de
subsidieregeling voor zero-emissie bestelauto's. De
internetconsultatie heeft vooral bevestigd dat de partijen
die gereageerd hebben, dit steuntje in de rug wenselijk
achten als correctie voor de aan Euro 5/6 busjes verleende
verlenging van toegang tot de nul-emissie zones tot eind
2026 resp. 2027. Een eerste gesprek tussen het Ministerie
IenW en MBK-Nederland over de invulling van deze extra
ondersteuning is ingepland op 25 mei aanstaande. Deze
zomer is de verwachting dat de Tweede Kamer wordt
geïnformeerd over de eerste uitkomsten.

35570-XII-44 verzoekt de regering, om toe te werken naar Parlementair agenda punt
meer onaangekondigde controles, en de Kamer jaarlijks bij [19-11-2020] de publicatie van de Staat van de Veiligheid Brzo-bedrijven Begrotingsbehandeling
te informeren over het percentage onaangekondigde
IenW
inspecties,

De eerstvolgende SvdV zal voor het zomerreces aan de
Kamer worden aangeboden.

35570-XII-47 verzoekt de regering, uiterlijk 1 maart 2021
Parlementair agenda punt
een bestuursakkoord te sluiten, waarin duidelijk wordt
[19-11-2020] welke eisen aan toegankelijkheid worden gesteld, en het Begrotingsbehandeling
daaropvolgende wetgevingstraject zo spoedig mogelijk op IenW
te starten

Actualisatierapport is bijna gereed. Wordt in juni 2021
aangeleverd. Daarna zal de Kamer worden geïnformeerd.

35570-XII-61 verzoekt de regering, om zich actief in te zetten Parlementair agenda punt
voor de realisatie van meer verbindingen, naar meer steden [19-11-2020] in Europa, hiervoor contacten met mogelijke partners,
Begrotingsbehandeling
landen en vervoerders, aan te gaan en in het kadervan de IenW
internationale marktverkenning te onderzoeken, wat nodig
is voor nieuwe routes;

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
Planning voor het zomerreces 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

226

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35570-XII-39 verzoekt de regering, te onderzoeken wat er
nodig is qua aanpassingen aan infrastructuur, stations en
materieel om een groter aantal treinen te laten rijden op
het traject Amsterdam - Londen,

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
Planning voor het zomerreces 2021.

35570-XII-31 verzoekt de regering,- te onderzoeken of en
Parlementair agenda punt
hoe licht goederenvervoer gecombineerd kan worden met [19-11-2020] passagiersvervoer in treinen zoals onder andere
Begrotingsbehandeling
voorgesteld in de concepten van het TurboPlan2020:IenW
daarbij te betrekken hoe treinen, stations en de wet- en
regelgeving aangepast moeten worden;- de Kamer hierover
voor het AO MIRT in het voorjaar 2021 te informeren,

De Tweede Kamer wordt via de MIRT brief voorjaar 2021
geïnformeerd.

35570-XII-32 verzoekt de regering, een (online) trilaterale
spoortop Nederland/Duitsland/België te organiseren voor
1 maart 2021 om tot concrete oplossingen en afspraken te
komen middels een integraal toekomstbeeld 2030/2040
grensoverschrijdend spoor,

De Tweede Kamer wordt via de MIRT brief voorjaar 2021
geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[19-11-2020] Begrotingsbehandeling
IenW

Parlementair agenda punt
35570-XII-33 verzoekt de regering, samen met de
(potentiële) initiatiefnemers van «right to challenge» van [19-11-2020] Begrotingsbehandeling
stations te verkennen wat dit juridisch en financieel
betekent, en het daarmee met vervoerders,
IenW
spoorbeheerder, lokale bedrijven en decentrale overheden
mogelijk te maken dat stations onderdeel kunnen worden
van de lokale gemeenschap; verzoekt de regering, tevens
hiertoe een concreet voorstel naar de Kamer te sturen voor
1 april 2021,

In de Kamerbrief over de Marktordening heeft de
staatssecretaris aangekondigd iniatieven als community
stations te willen ondersteunen. Samen met NS en ProRail
wordt dit uitgewerkt. De Kamer wordt hierover in 2022
geïnformeerd

35570-XII-28 verzoekt de regering, volstrekt helder te maken Parlementair agenda punt
dat handelingen als appen, spelletjes spelen en
[19-11-2020] socialmediagebruik tijdens het rijden in hungeheel niet zijn Begrotingsbehandeling
toegestaan, en de Kamer hierover te informeren op welke IenW
manier zij dat wil gaan verduidelijken,

We nemen dit mee in de evaluatie van art 61a en hebben
toegezegd de Kamer hier voor de zomer over te informeren.

35570-XII-20 verzoekt de regering, concrete beleidsopties te Parlementair agenda punt
onderzoeken om automobiliteit betaalbaarder te maken,
[19-11-2020] bijvoorbeeld door de lasten voor de automobilist per saldo Begrotingsbehandeling
te laten dalen, en de voor- en nadelen hiervan teschetsen, IenW

Wordt beantwoordt met de Autokeuzewijzer (werknaam)
die door Fin wordt uitgewerkt en aan de Tweede Kamer
wordt gezonden, uiterlijk Q2.

29984, nr. 913 verzoekt de regering: -een innovatieve
Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer wordt medio 2021 geïnformeerd.
[26-11-2020] - Spoorordening
raildenktank op te zetten als onderdeel van de
spoorconcessie met de NS die jaarlijks een out-of-the-boxadvies geeft over mogelijkheden om met bestaande
infrastructuur meer vervoers-waarde te realiseren vanuit
een meerjarig perspectief en dit jaarlijks te rapporteren en
naar de Kamer te sturen; -deze innovatieve raildenktank te
laten bestaan uit een talentvolle mix van onafhankelijke
deskundigen/wetenschappers, ProRail, NS, het Railcenter,
reizigers, en te laten leiden door een onafhankelijk
voorzitter; -internationale best practices mee te nemen bij
de denktank en de denktank na drie jaar te evalueren,
Parlementair agenda punt
35570-XII-91 verzoekt de regering te verkennen wat er
mogelijk is om fietsers en wandelaars over de Afsluitdijk te [01-12-2020] - Water en
Wadden
laten gaan

De Tweede Kamer wordt uiterlijk in juni geïnformeerd.

35570-XII-78 verzoekt de regering, investeringsprojecten
Parlementair agenda punt
naar voren te halen en versneld te realiseren; - verzoekt de [01-12-2020] - Water en
regering, tevens in overleg en samenwerking met waterWadden
schappen, provincies, gemeenten en het bedrijfsleven te
inventariseren welke projecten zich hiervoor lenen, en de
Kamer over de uitkomsten spoedig te informeren

Via de Waterbrief, voorafgaand aan het Commissiedebat
Water van 9 juni aan de Tweede Kamer wordt deze
afgedaan.

35570-XII-77 verzoekt de regering, om ten behoeve van de Parlementair agenda punt
formatie een verkenning te doen met medeoverheden hoe [01-12-2020] - Water en
aandacht voor ruimtelijke kwaliteit nog meer verbonden kan Wadden
worden met de wateropgave, en de Kamer te informeren
welke mogelijkheden er zijn om dit zo veel mogelijk te
stimuleren in het waterbeleid

Streven is om voorafgaand aan het Commissiedebat Water
(gepland op 10 juni 2021) de Kamer te informeren.

35570-XII-86 verzoekt de regering, na te gaan waar de
Parlementair agenda punt
belemmeringen zitten om deze verordening toe te passen [01-12-2020] - Water en
en waterschappen vervolgens te helpen deze
Wadden
belemmeringen weg te nemen, zodat gekomen kan worden
tot een meer evenredige zuiveringsheffing voor
huishoudens

Dit maakt onderdeel uit van het fundamentele traject
«Toekomstbestendige bekostiging waterbeheer ». Op dit
moment wordt verkend hoe dit traject vormgegeven kan
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

227

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35570-XII-82 verzoekt de regering, om de kernwaarden rust, Parlementair agenda punt
ruimte en stilte uit te werken in criteria, zodat een duidelijk [01-12-2020] - Water en
afwegingskader ontstaat bij het uitwerken van deze
Wadden
kernwaarden in de uitvoeringsagenda

De Tweede Kamer wordt via een aparte Verzamelbrief
Wadden geïnformeerd tbv AO Water dd 10 juni

35570-XII-93 verzoekt de regering jaarlijks te rapporteren
welke voortgang is geboekt in het bereiken van de
hoofddoelstelling voor de Waddenzee en hoe deze
voortgang is bereikt

Parlementair agenda punt
[01-12-2020] - Water en
Wadden

Voortgang motie/Uitvoeringsprogramma in aparte
Verzamelbrief Wadden tbv AO Water dd 10 juni Bespreking
concept Uitvoeringsprogramma in BO Waddengebied dd
24 juni

Parlementair agenda punt
35570-XII-64 verzoekt de regering, de gevolgen van het
eigen watermanagement mee te nemen in de aanpak van [01-12-2020] - Water en
Wadden
de droogte

Deze motie is in feite een ondersteuning van het beleid. In
de Waterbrief voor het AO Water van juni 2021 kan de
minister aangegeven hoe aan deze motie uitvoering is en
wordt gegeven, bijvoorbeeld door enkele maatregelen voor
de 2e fase DPZW te benoemen, die betrekking hebben op
het watermanagement van RWS, de waterschappen en de
provincies.

Parlementair agenda punt
35570-XII-65 verzoekt de regering, in beleidsstukken en
beleidsuitvoering, zoals de Agenda voor het Waddengebied [01-12-2020] - Water en
en het bijbehorende uitvoeringsprogramma, te zorgen dat Wadden
de positie en activiteiten van economische sectoren, zoals
de pootaardappelsector, maar ook breder de akkerbouw en
toerisme, voldoende worden geborgd; - verzoekt de
regering, met betrokkenheid van (agrarische) ondernemers
en bewoners een impactanalyse te maken voor de
Waddenagenda en het bijbehorende
uitvoeringsprogramma, voordat deze definitief worden
vastgesteld, waaruit de gevolgen voor economische
sectoren en de regio duidelijk worden

Voortgang impactanalyse in aparte Verzamelbrief Wadden
tbv AO Water dd 10 juni. Bespreking aanpak in BO
Waddengebied dd 24 juni

30015, nr. 91 verzoekt de regering, om voor het einde van
deze kabinetsperiode met een overzicht te komen van
maatregelen, de gevolgen hiervan op de vergroting van
de handhavingscapaciteit bij de ILT en de kosten die de
maatregelen met zich meebrengen

Parlementair agenda punt
Wordt meegenomen in verzamelbrief Bodem van beleid.
[02-12-2020] - Rekenfout van Planning is juni 2021.
Rijkswaterstaat bij de
risicoberekening van de stort
van granuliet in een
natuurplas

30015, nr. 92 verzoekt de regering, de regelgeving zo vorm Parlementair agenda punt
In december is in navolging op de toezegging van de
te geven dat al voor het verlenen van een
[02-12-2020] - Rekenfout van staatssecretaris aan de Tweede Kamer (12 mei 2020) een
ontgrondingsvergunning door de provincie een
Rijkswaterstaat bij de
beleidsonderzoek diepe plassen van start gegaan. Daarbij
bestuurlijke stuurgroep in zal worden gesteld met alle
risicoberekening van de stort wordt deze motie betrokken. Afronding vierde kwartaal
betrokkenen, publiek én privaat, met het oog op de
van granuliet in een
2021.
begeleiding van het project en een ordelijke uitvoering
natuurplas
30015, nr. 93 verzoekt de regering, een voorstel te doen over Parlementair agenda punt
Wordt gekoppeld aan het B-ware onderzoek, afronding
hoe meetbare ecologische criteria leidend kunnen worden [02-12-2020] - Rekenfout van 2022. Daarnaast wordt bekeken of een tussentijdse
Rijkswaterstaat bij de
gemaakt in het diepeplassenbeleid
verkenning kan worden uitgevoerd.
risicoberekening van de stort
van granuliet in een
natuurplas
30015, nr. 97 verzoekt de regering, te onderzoeken of het
mogelijk is om in normdocu-menten alle relevante stoffen
op te nemen, ook als dat geen genormeerde stoffen zijn; verzoekt de regering, tevens een grondstoffen- of
materialenpaspoort te introduceren, zodat grondstromen
goed gevolgd kunnen worden, en de Kamer hierover in
het voorjaar van 2021 te informeren

Parlementair agenda punt
Wordt meegenomen met de Taskforce (verbetertraject
[02-12-2020] - Rekenfout van Kwalibo).
Rijkswaterstaat bij de
risicoberekening van de stort
van granuliet in een
natuurplas

30015, nr. 86 verzoekt de regering, bij de herziening van
het stelsel met voorstellen te komen om de publieke
betrokkenheid waar deze onvoldoende aanwezig is te
vergroten en daarbij ook aandacht te besteden aan
versterken van toezicht en handhaving

Parlementair agenda punt
Wordt meegenomen met de Taskforce (verbetertraject
[02-12-2020] - Rekenfout van Kwalibo). Afhankelijk van voortgang van programma zal
Rijkswaterstaat bij de
een Kamerbrief worden verstuurd.
risicoberekening van de stort
van granuliet in een
natuurplas

30015, nr. 87 verzoekt de regering, te onderzoeken hoe
Parlementair agenda punt
Wordt meegenomen met de Taskforce (verbetertraject
lessen uit deze casus zijn te trekken en deze te gebruiken om [02-12-2020] - Rekenfout van Kwalibo). Afhankelijk van voortgang van programma zal
extra waarborgen voor integriteit en rolzuiverheid in te
Rijkswaterstaat bij de
een Kamerbrief worden verstuurd.
bouwen in de voorbereiding van besluiten en in de VTH- risicoberekening van de stort
keten, en de Kamer over de uitkomsten te informeren
van granuliet in een
natuurplas
32813, nr. 629 verzoekt de regering, alvast rekening te
houden met een grotere opgave voor windenergie op zee
door bijvoorbeeld alvast extra locaties vast te stellen in
2021,

Parlementaire agenda
03-12-2020 2e termijn
Notaoverleg Klimaat en
Energie

Bij aanbieden van definitief NWP/Programma Noordzee, dat
wil zeggen maart 2022, kan in de begeleidende Tweede
Kamerbrief de motie afgedaan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

228

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

35570-A-30 verzoekt de regering, gehoor te geven aan de Parlementair agenda punt
oproep van omwonenden en verschillende organisaties en [07-12-2020] - MIRT
de varianten voor lagere en beweegbare bruggen op te
nemen als mogelijkheid voor verdere uitwerking

De Tweede Kamer wordt vóór het Commissiedebat MIRT
van 16 juni geïnformeerd.

35570-A-27 verzoekt de regering, in samenwerking met de Parlementair agenda punt
vier noordelijke provincies een deltaplan van en voor het [07-12-2020] - MIRT
Noorden op te stellen waarin een integraal plan met IenW,
BZK en EZK wordt opgesteld om de bereikbaarheid en het
wonen en werken in het Noorden te stimuleren, waarbij
de Lelylijn een belangrijk onderdeel is, en de
hoofdcontouren van dit deltaplan met de Kamer te delen
voor 1 mei 2021,

Rijk en regio werken aan de (hoofd)contouren van dit
Deltaplan, deze zullen met de MIRT-brief voor de zomer met
de Kamer worden gedeeld.

35570-A-25 verzoekt de regering, het breed beschikbaar
Parlementair agenda punt
maken van mobiliteitshubs te onderzoeken en hier samen [07-12-2020] - MIRT
met de provincie Gelderland een pilot naar te starten in
Gelderland

In het kader van het BO MIRT zijn tussen IenW en de
provincie Gelderland in november 2020 afspraken gemaakt
over het gezamenlijk onderzoeken van mobiliteitshubs.
Sindsdien hebben diverse gesprekken plaatsgevonden
tussen het MaaS-team en de provincie en zijn meerdere
locaties besproken. Uiteindelijk is gekozen voor regionale
hub Culemborg als hét Gelderse pilotproject en is inmiddels
opdracht verleend aan een adviesbureau voor onderzoek.

Parlementair agenda punt
35570-A-28 verzoekt de regering, een
haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar een ICE-station [07-12-2020] - MIRT
op Hengelo voor de verbinding Amsterdam-Berlijn

Deze motie is onderdeel van de vervolgstappen van TBOV
waar wordt onderzocht hoe de verbinding nóg sneller kan.

35570-A verzoekt de regering een overzicht te geven van
Parlementair agenda punt
de mogelijkheden die er Europees zijn om personenvervoer [07-12-2020] - MIRT
per spoor te financieren en de Kamer hierover in het
voorjaar te informeren

Hier zal de Kamer voor de zomer 2021 in de brief
internationaal nader over worden geïnformeerd

35570-A-14 verzoekt de regering, de A12 knooppunt Gouwe- Parlementair agenda punt
Oudenrijn, inclusief de aansluiting met de N11 en de
[07-12-2020] - MIRT
Bodegravenboog, in kaart te houden en dit wegdeel verder
uit te werken, zodat dit bij een eventueel volgend MIRToverleg ter besluitvorming terug kan komen

Het streven is om in het najaar van 2021 een besluit te
nemen over de A12 Gouda-Utrecht. Dit heb ik afgesproken
in het BO MIRT najaar 2020. In de eerste helft van 2021 zal
nader onderzoek plaatsvinden naar de kosten, waarna het
gesprek zal plaatsvinden met de regio over de
kostenverdeling.

35570-A-15 verzoekt de regering, zich in te zetten om de
bereikbaarheid van deze locatie te versterken voor zowel
auto als hoogwaardig openbaar vervoer

Parlementair agenda punt
[07-12-2020] - MIRT

Beantwoording van deze motie is voorzien in de MIRT brief
die rond de zomer 2021 uitkomt

35570-A-23 verzoekt de regering, in gesprek te gaan met
de betrokken partijen om te bezien hoe de dreigende
impasse kan worden doorbroken en de Kamer te
informeren over de uitkomsten van dit gesprek

Parlementair agenda punt
[07-12-2020] - MIRT

Het overleg met de provincie over de gevolgen voor de N33
en de Wunderline loopt. Het is niet de verwachting dat de
provincie op korte termijn aanvullend budget zal vinden. Bij
de N33 speelt ook stikstofproblematiek n.a.v. uitspraak RvS
over de Via15. De Kamer wordt over de laatste stand van
zaken geïnformeerd in de brief over de voortgang van het
MIRT (voorjaar 2021).

35570-A-24 verzoekt de regering, de toekomstige
Parlementair agenda punt
geluidsbelasting in kaart te brengen en aan te geven welke [07-12-2020] - MIRT
geluidwerende maatregelen genomen kunnen worden om
de geluidshinder zo veel als mogelijk leefbaar te houden
voor de omwonenden en de Kamer hierover te informeren

De Tweede Kamer wordt conform de motie geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[07-12-2020] - MIRT

De motie over Hoevelaken moet worden aangehouden
omdat het project Hoevelaken afhankelijk is van de
besluitvorming mbt rekengrens Stikstof. Hierdoor zal naar
verwachting het tracébesluit Hoevelaken met circa 1 jaar
vertragen. Dit zal ook zo in de MIRT brief van juni 2021
worden vermeld.

35570-A-37 verzoekt de regering, zo snel als mogelijk te
beginnen met de daadwerkelijke aanpak van knooppunt
Hoevelaken en hiertoe de noodzakelijke stappen te zetten

Parlementair agenda punt
29383, nr. 354 verzoekt de regering om zich in Europees
Over de gevraagde actie wordt voor het eind van het jaar
verband in te zetten voor een onderzoek dat in kaart brengt [09-12-2020] - Leefomgeving aan de Kamer gerapporteerd.
welke productieprocessen waarin ZZS gebruikt worden
essentieel zijn voor de overgang naar een klimaatneutrale
en circulaire economie, en die als essentieel gebruik aan te
merken zolang er geen veiliger alternatieven zijn, en te
bezien in welke mate de EU actief kan en moet inzetten op
het behouden van dergelijke materialen door middel van
recycling binnen Europa
29383, nr. 353 verzoekt de regering, om de provincie
Parlementair agenda punt
Op dit moment is er overleg met de convenantspartijen
Limburg en de gemeente Venlo te betrekken bij de
[09-12-2020] - Leefomgeving (provincie Limburg, OCI Nitrogen) over de evaluatie en de
gesprekken voor een nieuw convenant en gezamenlijk een
toekomst van het ammoniakconvenant. De gemeente Venlo
plan op te stellen om het aantal ammoniaktreinen door
is in het kader van het programma Robuust Basisnet
woonkernen te verminderen en zo mogelijk af te bouwen
betrokken bij de beleidsontwikkeling voor het toekomstig
vervoer van gevaarlijke stoffen, waaronder ammoniak. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

229

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken
actuele stand van zaken zal worden gemeld in de brief aan
de Kamer over het Robuust Basisnet die gepland is te
verzenden voor het zomerreces.

33450, nr. 97 verzoekt de regering, de uitvoering van het
Noordzeeakkoord met spoed ter hand te nemen

Parlementair agenda punt
[27-01-2021] - Akkoord voor
de Noordzee

Opstellen uitvoeringsagenda Noordzeeakkoord samen
secretariaat Noordzeeoverleg in Q2.

33450, nr. 102 verzoekt de regering, om binnen het
Parlementair agenda punt
monitoring, nr. en onderzoeksprogramma die onderdelen [27-01-2021] - Akkoord voor
die zich richten op de effecten van windparken opzowel de de Noordzee
natuur als de visserij, prioritair op te pakken

Mede richtinggevend voor MONS (programmering
monitoring, onderzoek, natuurherstel en
soortenbescherming), vaststelling in Q2 na
consensusvorming in het Noordzeeoverleg.

33450, nr. 105 verzoekt de regering, indien er knelpunten Parlementair agenda punt
ontstaan over ruimtegebruik inde Noordzee als gevolg van [27-01-2021] - Akkoord voor
het Noordzeeakkoord en Noordzeeoverleg, de maritieme de Noordzee
belangen voor internationale vaarwegen en belangen van
Defensie te bewaken

Mede richtinggevend aan ruimtelijk hoofdstuk van ontwerp
NWP/Programma Noordzee 2022-2027. besluitvorming in
MR maart, daarna terinzagelegging

33450, nr. 107 verzoekt de regering, twee keer per jaar aan Parlementair agenda punt
de Kamer te rapporteren over de samenwerking, voortgang [27-01-2021] - Akkoord voor
de Noordzee
en resultaten van het Noordzeeoverleg

Brief voorafgaande aan AO Water juni & WGO Water
november; op basis van uitvoeringsagenda
Noordzeeakkoord, voorbespreking in Noordzeeoverleg.

35591, nr. 9 verzoekt de regering in samenspraak met
Parlementair agenda punt
relevante partijen zoals docenten en de VO-raad te kijken of [10-02-2021] - Aanpak van
verkeersveiligheid voldoende aan bod komt in het
hufterig gedrag in het
voortgezet onderwijs en waar meer ondersteuning nodig is verkeer
op dit gebied;

De motie van de leden Laçin en Von Martels[1] van
10 februari 2021 vraagt aandacht voor verkeersveiligheid in
het voortgezet onderwijs. Ik heb TeamAlert gevraagd een
brainstormsessie te organiseren om samen met een aantal
docenten en vertegenwoordigers van de VO-Raad en VVN
te kijken hoe verkeersveiligheid momenteel aan bod komt
in het voortgezet onderwijs en of hierbij meer
ondersteuning nodig is. Deze sessie heeft plaatsgevonden
op 10 mei 2021. Het beeld dat uit deze sessie naar voren is
gekomen, zal verder worden uitgewerkt. Hierover wordt u
geïnformeerd voor het volgende commissiedebat
Verkeersveiligheid in het najaar.

35591, nr. 10 verzoekt de regering om ervoor te zorgen dat Parlementair agenda punt
mede aan de hand van de initiatiefnota van het lid Postma [10-02-2021] - Aanpak van
(Kamerstuk: 35591) de aanpak om hufterig gedrag in het
hufterig gedrag in het
verkeer tegen te gaan wordt geïntensiveerd en de Kamer elk verkeer
halfjaar te informeren op welke wijze stappen zijn gezet;

Met JenV, Fonds Slachtofferhulp en de
Verkeersveiligheidscoalitie werken we aan het verkennen
van nieuwe mogelijkheden om zware overtreders aan te
pakken. We voeren gesprekken met twee partijen die
mogelijk systemen kunnen leveren om rijgedrag te
monitoren. We hebben ook breed mogelijkheden verkend
waar we er een aantal uit willen halen om verder te
verkennen.

35591, nr. 11 verzoekt de regering om hierbij ook de
Parlementair agenda punt
mogelijkheid te bezien van het instellen van een Intelligente [10-02-2021] - Aanpak van
Snelheidsbegrenzer (ISB) als blijkt dat mensen op
hufterig gedrag in het
structurele basis veel te hard hebben gereden en de Kamer verkeer
hierover te informeren;

De Tweede Kamer wordt conform motie geïnformeerd.

30175, nr. 370 verzoekt binnen twee jaar, in navolging van Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer wordt nader geïnformeerd over de
[25-02-2021] - Leefomgeving mogelijkheden van uitvoering van deze motie.
Duitsland, op deze wijze de lichthinder van hoge
windturbines weg te nemen
Parlementair agenda punt
30175, nr. 361 verzoekt te onderzoeken hoe gemeenten
Hiervoor wordt aansluiting gezocht bij het nationale
gestimuleerd kunnen worden om bij vervanging of aanleg [25-02-2021] - Leefomgeving sportakkoord en het daaronder vallende deelakkoord voor
vaker te kiezen voor natuurgras en minder voor kunstgras
een duurzame sportinfrastructuur.
30175, nr. 366 verzoekt om zich maximaal in te spannen
Parlementair agenda punt
In het kader van het meerjaren programma VANG[25-02-2021] - Leefomgeving buitenshuis worden basisscholen op verschillende
zodat in 2025 het afval op alle scholen in het primair
onderwijs gescheiden wordt ingeleverd en verwerkt, met
manieren gestimuleerd en ondersteund bij het
aparte stromen voor gft-afval, PMD en oud papier/karton,
kosteneffectief scheiden van afval. Over de voortgang wordt
rekening houdend met het vigerende inzamelsysteem voor
periodiek gerapporteerd. Daarmee wordt aan deze motie
huishoudelijk afval in de betreffende gemeente, zonder dat
uitvoering gegeven.
scholen hiervoor extra onderwijsgeld hoeven aan te
spreken, en over de voortgang de Kamer regelmatig te
informeren
30175, nr. 363 verzoekt om te onderzoeken op welke manier Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer wordt in december geïnformeerd.
[25-02-2021] - Leefomgeving
het aantal deelnemers van de samenwerkingsverklaring
Asbest kan worden vergroot
31936, nr. 850 verzoekt de regering, om er bij het Europees Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in verzamelbrief vliegveiligheid.
Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart voor te
[14-04-2021] - Vliegveiligheid De planning is om de Tweede Kamer na het zomerreces
pleiten om de koepelorganisatie van verkeersvliegers
2021 te informeren.
structureel te betrekken bij de training- en opleidingseisen
voor vliegers bij (her)certificering van vliegtuigen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

230

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

31409, nr. 314 verzoekt de regering, om uiterlijk 1 juni een VAO Maritiem 14 april 2021
stappenplan naar de Kamer te sturen waarin de stappen om
deze motie zo snel mogelijk uit te voeren precies worden
beschreven en waarin staat per wanneer de
verkeersbegeleiding gerealiseerd zal zijn,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

29398, nr. 919 verzoekt de regering, om samen met het CBR Parlementair agenda punt
en de rijscholenbranche de adviezen uit het rapport-Roemer [19-04-2021] - CBR
voortvarend op te pakken,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

29398, nr. 922 herziening van het stelsel van de medische Parlementair agenda punt
rijgeschiktheid het CBR bij een stabiel ziektebeeld, zoals bij [19-04-2021] - CBR
autisme en diabetes, ook mensen zou kunnen ontslaan van
de periodieke medische keuring of andere restricties, en
de Kamer hierover te informeren,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

29398, nr. 926 verzoekt de regering, om de effecten van de Parlementair agenda punt
commissie-Roemer op de consumentenprijs van het
[19-04-2021] - CBR
behalen van een rijbewijs te onderzoeken, en de resultaten
met de Kamer te delen,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

29398, nr. 928 verzoekt de regering, om in samenwerking
met het CBR de maatschappelijke kosten en baten van de
verbetervoorstellen uit het rapport Van rijles naar
rijonderwijs in kaart te brengen, en de Kamer hierover te
informeren,

Parlementair agenda punt
[19-04-2021] - CBR

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

30872, nr. 257 verzoekt de regering, te onderzoeken welke
drankverpakkingen beter gerecycled zouden worden
wanneer deze ook onder het statiegeld-systeem zouden
vallen,

Parlementair agenda punt
[20-04-2021] - Besluit
maatregelen kunststof
drankverpakkingen

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

30872, nr. 258 verzoekt de regering, te onderzoeken welke Parlementair agenda punt
lessen geleerd kunnen worden uit de zichtbare toename van [20-04-2021] - Besluit
het gebruik van eigen (herbruikbare) koffiebekers op
maatregelen kunststof
stations, en de Kamer hierover te informeren,
drankverpakkingen

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

35267, nr. 24 verzoekt de regering, een quickscan uit te
Parlementair agenda punt
voeren naar de mogelijkheden tot bredere optimalisatie van [20-04-2021] - Ministeriële
ketensamenwerking en het voorkomen van weglekeffecten regeling ter implementatie
binnen de keten, en de Kamer voor het einde van 2021 te van de kaderrichtlijn
informeren over de uitkomsten,
afvalstoffen (35 267, nr. 21)

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

32852, nr. 148 verzoekt de regering, om voor het einde van Parlementair agenda punt
dit jaar de Kamer te informeren over mogelijke
[20-04-2021] - Circulaire
alternatieven voor geotextiel, inclusief kostenplaatje en
economie (AO d.d. 2/12)
milieu-impact,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

32852, nr. 149 verzoekt de regering, in Europees verband Parlementair agenda punt
actief in te zetten op een zo ambitieus mogelijk en in de tijd [20-04-2021] - Circulaire
oplopend percentage voor de verplichte toepassing van
economie (AO d.d. 2/12)
recyclaat in plastic producten,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

25422, nr. 276 verzoekt de regering, in gesprek te gaan met Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
provincies en de Duitse overheid om te zorgen dat inwoners [20-04-2021] - Nucleaire
goed worden geïnformeerd en gebruik kunnen maken van veiligheid (25 422, nrs. 273 en
hun rechten,
268)
Parlementair agenda punt
28089, nr. 189 verzoekt de regering, in overleg met
[20-04-2021] - Externe
betrokken bedrijven, gemeenten en omgevingsdiensten
veiligheid (28 089, nr. 182)
een vervolg te geven aan het blootstellingsonderzoek
zodanig dat de uitkomsten gebruikt kunnen worden voor
een risicogerichte en versnelde aanpak van asbestdaken,
zoals bedoeld in de genoemde motie, en dat meer inzicht
verkregen wordt in de kosten_opbouw en de mogelijkheden
voor kostenverlaging door onder meer toepassing van
emissiereducerende maatregelen, en een plan van aanpak
voor dit vervolgonderzoek op korte termijn aan de Kamer
voor te leggen,
35626, nr. 15 verzoekt de regering, de
vermenigvuldigingsfactor van 4 toe te passen voor
elektrisch vervoer, zowel voor wegvervoer als voor
binnenvaartschepen,

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
Parlementair agenda punt
[20-05-2021] - Wijziging van
de Wet milieubeheer in
verband met de
implementatie van Richtlijn
(EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

231

Omschrijving van de motie

Vindplaats
Stand van zaken
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)

35626, nr. 16 verzoekt de regering, de negatieve effecten van Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
het bijmengen van deze restproducten op de productie van [20-05-2021] - Wijziging van
palmolie te onderzoeken, en wanneer dit is aangetoond
de Wet milieubeheer in
stappen te zetten om dit te voorkomen,
verband met de
implementatie van Richtlijn
(EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
35626, nr. 17 verzoekt de regering, om deze externe risico's Parlementair agenda punt
actief te monitoren, en de Kamer hierover te informeren, [20-05-2021] - Wijziging van
de Wet milieubeheer in
verband met de
implementatie van Richtlijn
(EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
35626, nr. 23 verzoekt de regering, om de mogelijkheden Parlementair agenda punt
van geaggregeerd inboeken van elektriciteit in het Register [20-05-2021] - Wijziging van
Energie voor Vervoer te onderzoeken, en de Kamer over
de Wet milieubeheer in
de uitkomsten te informeren,
verband met de
implementatie van Richtlijn
(EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
35626, nr. 24 verzoekt voorts de regering, te onderzoeken of Parlementair agenda punt
de Nederlandse Emissieautoriteit regelmatig, bijvoorbeeld [20-05-2021] - Wijziging van
eens per kwartaal, kan rapporteren over de inzet van
de Wet milieubeheer in
hernieuwbare energie per eindbestemming en bij beide
verband met de
onderzoeken de impact op de administratieve lasten mee te implementatie van Richtlijn
nemen,
(EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
35626, nr. 25 verzoekt de regering, in overleg met
Parlementair agenda punt
sectororganisaties te bezien hoe de invoering van de
[20-05-2021] - Wijziging van
bijmengverplichting in de binnenvaart op een zorgvuldige de Wet milieubeheer in
wijze vormgegeven kan worden, en de Kamer hierover voor verband met de
de behandeling van het voorgenomen ontwerpbesluit voor implementatie van Richtlijn
herziening van het Besluit energie vervoer te informeren, (EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

232

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
35626, nr. 26 verzoekt de regering, om de
Parlementair agenda punt
bijmengverplichting niet te handhaven voor de binnenvaart [20-05-2021] - Wijziging van
zolang de veiligheid, geschiktheid en duurzaamheid niet
de Wet milieubeheer in
gegarandeerd zijn,
verband met de
implementatie van Richtlijn
(EU) 2018/2001 van het
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
verzoekt de regering een impact-assessment uit te voeren Parlementair agenda punt
naar de verwachte toename in de vraag naar
[20-05-2021] - Wijziging van
biobrandstoffen door het (voorgenomen) kabinetsbeleid en de Wet milieubeheer in
daarbij indien mogelijk de verwachte herkomst van de
verband met de
biobrandstoffen te betrekken; verzoekt de regering deze
implementatie van Richtlijn
impact-assessment de Kamer te doen toekomen vóór
(EU) 2018/2001 van het
behandeling van het Besluit energie vervoer;
Europees Parlement en de
Raad van 11 december 2018
ter bevordering van het
gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en ter
uitvoering van het
Klimaatakkoord (35 626)
27858, nr. 548 verzoekt de regering, de informatie- en
voorlichtingspositie van de aanpak onder te brengen bij
het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD)

Parlementair agenda punt
De Tweede Kamer zal conform motie geïnformeerd worden.
[20-05-2021] Gewasbeschermingsmiddelen

Tabel 145 Door bewindslieden gedane toezeggingen die zijn afgerond
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

De Kamer zal worden geïnformeerd over relevante
ontwikkelingen ten aanzien van de ITS-richtlijn.

Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [30-11-2020] - Smart Mobility
[25-05-2016] - Transportraad in beweging

Stand van zaken

De staatssecretaris zal verifiëren of de
Parlementair agenda punt
luchtvaartmaatschappijen op Schiphol op dit moment al
[07-07-2016] - Actieagenda
meer geluidsbeperking (reductie van 20% in plaats van 5%) Schiphol
realiseren dan overeengekomen in het «Convenant
hinderbeperking en ontwikkeling Schiphol middellange
termijn» en zal de Kamer hierover schriftelijk informeren
zodra de MER van Schiphol er is.

Afgedaan met: Uitgaande brief [13-01-2021] - Aanbieding
ontwerp-Voorkeursbeslissing voor de herziening van het
luchtruim

Als meer bekend is over innovatieve verwerkingsmethodes Parlementair agenda punt
van asbest, zal de Kamer hierover worden geïnformeerd. [18-01-2018] - Externe
Veiligheid

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-06-2020] - Wijziging van
o.a. het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen
et al.

Naar verwachting komt de MER Schiphol voor de zomer
naar de Kamer.

Afgedaan met: Uitgaande brief [16-02-2021] Ontwerpwijziging Luchthavenverkeerbesluit Schiphol

Parlementair agenda punt
[25-01-2018] - Luchtvaart

De Kamer zal in de loop van het jaar worden geïnformeerd Parlementair agenda punt
over de recyclingdoelstellingen voor verpakkingen.
[15-03-2018] - Circulaire
Economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] Beleidsmaatregelen voor een circulaire verpakkingsketen

De minister informeert de Kamer over het gesprek dat zij zal Parlementair agenda punt
voeren over de N35, daarin neemt zij ook de financiën mee. [29-11-2018] - MIRT
Zij stuurt dit voor de voorjaarsnota van 2019.

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke
Overleggen MIRT 25 en 26 november 2020, voortgang MIRT,
moties en toezeggingen

De Kamer zal, nadat het onderzoek van het RIVM over de Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [05-06-2020] - RIVM rapport
effecten vangeluid(bronnen) op de gezondheid is afgerond, [07-03-2019] - Leefomgeving motie Schonis en de WHO-richtlijnen voor
hierover zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd. Naar
omgevingsgeluid (2018)
verwachting komt het rapport in december 2019.
De Kamer zal voor de zomer worden geïnformeerd over
de uitkomsten van het onderzoek dat de WUR uitvoert.

Parlementair agenda punt
[11-04-2019] - Circulaire
Economie

Voor de zomer zal de staatssecretaris de Kamer informeren Parlementair agenda punt
over de Green Deal afvalscheiding op stations.
[11-04-2019] - Circulaire
Economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] Beleidsmaatregelen voor een circulaire verpakkingsketen
Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
verzoeken en toezeggingen Circulaire Economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-11-2020] - Duurzaam
Eind dit jaar ontvangt de Kamer een plan van aanpak voor Parlementair agenda punt
internationaal reizen per spoor en vliegtuig
alternatieven voor de luchtvaart. Hierin zal ook worden
[18-04-2019] - Duurzame
ingegaan op de uitvoering van de motie-Kröger (Kamerstuk Luchtvaart (tweede termijn)
29984, nr. 824) over uitfasering van vluchten naar Brussel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

233

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister informeert de Kamer voor het algemeen overleg Parlementair agenda punt
Maritiem op 29 mei 2019 over de stand van zaken van de [23-04-2019] - Certificering
Zeeschepen
aanpassing van de wetgeving over het intrekken van
zeebrieven.

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Voorstel tot
wet houdende intrekking van vijf wetten en aanpassing van
diverse wetten in verband met de Rijkswet nationaliteit
zeeschepen, alsmede goedkeuring van de Regeling
vergoeding schade door olieverontreiniging BES

In de toegezegde brief voor het zomerreces over de
Parlementair agenda punt
toekomst van Schiphol zal de minister ook ingaan op de
[25-04-2019] - Luchtvaart
nachtvluchten en wat men kan leren van het buitenland
(n.a.v. Paternotte). Ook zal ze hierin ingaan op het interimvoorzitterschap van de ORS en het moment van de
besluitvorming over eventuele groei (n.a.v. Kröger).

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-06-2020] - Nachtvluchten

In de brief over de financiële zekerheidsstelling, die al eerder Parlementair agenda punt
is toegezegd aan de Kamer, zal ook worden beschreven voor [05-06-2019] - Externe
Veiligheid
welk deel van de kolencentrales dit geldt.

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
verzoeken en toezeggingen Circulaire Economie

De minister van IenW streeft er naar om de Gebiedsagenda Parlementair agenda punt
Wadden begin 2020 aan de Kamer te sturen.
[26-06-2019] - Wadden

Afgedaan met: Uitgaande brief [09-07-2020] - OntwerpAgenda voor het Waddengebied 2050

Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] Na de zomer ontvangt de Kamer het beleidsvoornemen
voor hergebruik, recycling en preventie van plastic en de [27-06-2019] - Jaarverslagen Beleidsmaatregelen voor een circulaire verpakkingsketen
andere doelstellingen van het Besluit beheer verpakkingen. Infrastructuur en Waterstaat
Afgedaan met: Uitgaande brief [10-02-2021] - Van
De staatssecretaris zal met de VNG in gesprek gaan om te Parlementair agenda punt
zien wat de mogelijkheden zijn voor de aanpak van
[27-06-2019] - Jaarverslagen wegwerpplastics naar praktische oplossingen voor
wegwerpplastic als onderdeel van de APVInfrastructuur en Waterstaat hergebruik
evenementenvergunning. Daarbij zullen de suggesties van
de leden Ziengs, Kröger en Van Eijs, zoals over water en
alternatieven, worden meegenomen.
De staatssecretaris zegt toe om de Kamer op de hoogte te Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] - Rapport
houden van de pilots met betrekking tot het reduceren van [12-09-2019] - Leefomgeving stalbeoordeling
geurhinder, die in het voorjaar 2020 starten.
De staatssecretaris komt schriftelijk terug op de vragen met Parlementair agenda punt
[15-10-2019] - Circulaire
betrekking tot recyclebaarheid van verpakkingen en de
Economie
handhaafbaarheid van essentiële eisen

Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] Beleidsmaatregelen voor een circulaire verpakkingsketen

Parlementair agenda punt
Ook op het punt van recycling van tapijten komt de
staatssecretaris terug in een brief, waarbij zij overigens ook [15-10-2019] - Circulaire
Economie
de Belgen betrekt.

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
verzoeken en toezeggingen Circulaire Economie

De Kamer ontvangt nadere informatie over de wijze waarop Parlementair agenda punt
[15-10-2019] - Circulaire
de staatssecretaris zal omgaan met de punten die zijn
Economie
aangedragen door de Taskforce Afval.

Uitgaande brief [01-07-2020] - Stand van zaken acties naar
aanleiding van Taskforce Herijking Afvalstoffen

De Kamer ontvangt voor het einde van het jaar het plan van Parlementair agenda punt
aanpak voor gecombineerde trein- en vliegtickets
[21-11-2019] - Transportraad
d.d. 2 - 3 december 2019

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-11-2020] - Duurzaam
internationaal reizen per spoor en vliegtuig

De Kamer zal het handhavingsplan inzake truckparkings
toegestuurd krijgen

Parlementair agenda punt
[21-11-2019] - Transportraad
d.d. 2 - 3 december 2019

Afgedaan met Uitgaande brief [02-07-2020] Beantwoording vragen Schriftelijk Overleg
Verkeersveiligheid

De Kamer wordt geïnformeerd over de voortgang inzake
het historisch afval van NRG

Parlementair agenda punt
[27-11-2019] - Nucleaire
veiligheid

Afgedaan met: Uitgaande brief [04-12-2020] - Verschillende
onderwerpen op het terrein van nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming

In 2020 komt het Actieprogramma Radon naar de Kamer

Parlementair agenda punt
[27-11-2019] - Nucleaire
veiligheid

Afgedaan met: Uitgaande brief [04-12-2020] - Verschillende
onderwerpen op het terrein van nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming

In het najaar van 2020 ontvangt de Kamer een actualisatie Parlementair agenda punt
van het onderzoek naar de Lelylijn ter verbetering van de [25-11-2019] - MIRT
bereikbaarheid van Noord-Nederland.

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke
Overleggen MIRT 25 en 26 november 2020, voortgang MIRT,
moties en toezeggingen

Tijdig voor het AO MIRT van juni 2020 komt de minister
terug op de mogelijke opwaardering van het laatste deel
van de N35 (Marsroute).

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke
Overleggen MIRT 25 en 26 november 2020, voortgang MIRT,
moties en toezeggingen

Parlementair agenda punt
[25-11-2019] - MIRT

Medio 2020 ontvangt de Kamer een brief over de
Parlementair agenda punt
Berlijntrein, met informatie over de verhouding snelheid en [25-11-2019] - MIRT
aantal stops.

Afgedaan met: Uitgaande brief [21-09-2020] Ontwikkelingen nationaal en internationaal spoorvervoer
voor reizigers

De minister zal de Kamer zo snel mogelijk de antwoorden Parlementair agenda punt
op de Kamervragen over de Rijkswet nationaliteit
[03-12-2019] - Maritiem
zeeschepen (Kamerstuk 33134 – (R1972) sturen.
(eerste termijn was 28 nov)

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Voorstel tot
wet houdende intrekking van vijf wetten en aanpassing van
diverse wetten in verband met de Rijkswet nationaliteit
zeeschepen, alsmede goedkeuring van de Regeling
vergoeding schade door olieverontreiniging BES

In de milieuvisie, die in de eerste helft van 2020 komt, zal Parlementair agenda punt
ook aandacht worden besteed aan de nieuwe industrie en [05-12-2019] - Externe
Veiligheid
circulaire economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [24-09-2020] - Ontwerp
Nationaal Milieubeleidskader (NMK)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

234

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister zal bekijken of er lessen getrokken kunnen
worden uit het verschil in aangekondigde en
onaangekondigde inspecties van de ISO-normen bij
bedrijven en dit meenemen in de wijze waarop BRZObedrijven worden geïnspecteerd.

Parlementair agenda punt
[05-12-2019] - Externe
Veiligheid

Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanbieding
Staat van de Veiligheid 2019

Het actieprogramma Air Rail komt het eerste kwartaal 2020 Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [20-11-2020] - Duurzaam
naar de Kamer, inclusief - voor zo ver mogelijk - informatie [16-12-2019] - Initiatiefnota internationaal reizen per spoor en vliegtuig
over de orde van grootte van het internationaal
van het lid Kröger: Luchtvaart
reizigersvervoer per spoor en per vliegtuig. Ook zal hierbij op de rails
informatie worden opgenomen over de inzetbaarheid van
ICNG-treinen in Duitsland.
Zodra er in april 2020 meer duidelijkheid is over het bereikte Parlementair agenda punt
[16-01-2020] - Toezicht en
inzamelingspercentage voor e-waste over 2019, zal de
handhaving
Kamer hierover worden geïnformeerd.

Afgedaan met: Uitgaande brief [13-11-2020] - Uitvoering
producentenverantwoordelijkheid voor afgedankte
elektrische- en elektronische apparaten

De Kamer zal schriftelijk inzichtelijk gemaakt krijgen welke Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] - Stand van
nationale wet- en regelgeving kan worden aangepast, opdat [29-01-2020] - Vliegen boven zaken opvolging AO Vliegen boven conflictgebieden
vliegroutes kunnen worden opgeschort.
conflictgebieden
Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] - Stand van
De Kamer zal worden geïnformeerd over de vraag of
Parlementair agenda punt
passagiers van tevoren kunnen worden geïnformeerd als [29-01-2020] - Vliegen boven zaken opvolging AO Vliegen boven conflictgebieden
hun vlucht boven een conflictgebied zal gaan plaatsvinden conflictgebieden
en of dat een legitieme reden is voor annulering en
vergoeding van de vlucht.
De Kamer wordt uiterlijk aan het einde van het voorjaar
schriftelijk geïnformeerd over de uitwerking van de
voorwaarden van de cofinancieringsregeling voor het
strategisch plan verkeersveiligheid

Parlementair agenda punt
[05-02-2020] Verkeersveiligheid

Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] Beantwoording vragen Schriftelijk Overleg
Verkeersveiligheid

De minister gaat in gesprek met de provincie Zuid-Holland Parlementair agenda punt
over de problemen met meldingen van het transport van [19-02-2020] - PFAS
chemische stoffen door Chemours en zal de Kamer
informeren over de uitkomst, het stelsel en de verdere
mogelijkheden om ervoor te zorgen dat het bedrijf voldoet
aan wet- en regelgeving

Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanpassingen
beleid PFAS

In de zomer verwacht de minister nieuwe informatie aan
de Kamer te sturen over de Berlijntrein.

Parlementair agenda punt
[04-03-2020] - Spoor,
spoorveiligheid en ERTMS

Afgedaan met: Uitgaande brief [21-09-2020] Ontwikkelingen nationaal en internationaal spoorvervoer
voor reizigers

In het najaar informeert de minister de Kamer over
Parlementair agenda punt
uitbreiding van het spoor tussen Arnhem en Utrecht, waar [04-03-2020] - Spoor,
mevrouw Kröger naar vroeg. Zij zal dit doen in het kader van spoorveiligheid en ERTMS
het Toekomstbeeld OV. In dat Toekomstbeeld OV zal de
minister uitgaan van scenario's voor het jaar 2030. In dat
toekomstbeeld zal de minister ook ingaan op de vraag van
de heer Ziengs ten aanzien van de verbinding Coevorden,
Bad Bentheim en Neuenhaus.

0Afgedaan met: Uitgaande brief [29-01-2021] Ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar
2040...

Vóór de zomer koppelt de minister de uitkomsten terug van Parlementair agenda punt
de testen van de HSL-spanningssluizen.
[04-03-2020] - Spoor,
spoorveiligheid en ERTMS

Afgedaan met: Uitgaande brief [21-09-2020] Ontwikkelingen nationaal en internationaal spoorvervoer
voor reizigers

Ten aanzien van de zweeftrein en andere innovaties wordt Parlementair agenda punt
de Kamer geïnformeerd voor het notaoverleg MIRT in het [04-03-2020] - Spoor,
najaar van 2020. Hetzelfde geldt voor de Lelylijn.
spoorveiligheid en ERTMS

Afgedaan met: Uitgaande brief [29-01-2021] Ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar
2040.

Vóór de zomer krijgt de Kamer nadere informatie over het Parlementair agenda punt
vermijden van de spitsdrukte in samenwerking met
[04-03-2020] - Spoor,
onderwijsinstellingen.
spoorveiligheid en ERTMS

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-07-2020] Kabinetsreactie briefadviezen Mobiliteit en de coronacrisis
en OV-gebruik tijdens de opstartfase

In het jaarverslag Basisnet neemt de minister specifieke
cijfers op met betrekking tot hinder als gevolg van
goederenvervoer per spoor.

Afgedaan met: Uitgaande brief [13-07-2020] - Verslag
Basisnet 2019 en aanpak voor een robuust Basisnet 2028

Parlementair agenda punt
[04-03-2020] - Spoor,
spoorveiligheid en ERTMS

De minister zal de bredere toepassing van het ORBITParlementair agenda punt
systeem ter vermindering van STS-passages onder de
[04-03-2020] - Spoor,
aandacht brengen van andere vervoerders en de uitkomst spoorveiligheid en ERTMS
daarvan terugkoppelen in de reguliere
spoorveiligheidsrapportage.

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Veiligheid van
het spoor

In Q3 van 2020 zal de minister het Uitvoeringsprogramma Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [26-03-2021] naar de Kamer sturen. In het Uitvoeringsprogramma zal
[20-02-2020] - Leefomgeving Uitvoeringsagenda Schone Lucht Akkoord en reactie op
worden teruggekomen op de normopvulling luchtkwaliteit
enkele moties en toezeggingen op het terrein van
en de doorwerking in andere beleidsterreinen. Ook zal een
luchtkwaliteit
plan van aanpak met betrekking tot pilots houtstook zijn
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

235

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister zal de Kamer schriftelijk informeren in welke
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-07-2020] - Uitvoering van
mate groei van luchtvaart is meegenomen in het Schone [20-02-2020] - Leefomgeving het Schone Lucht Akkoord
Lucht Akkoord, welke uitstoot is meegenomen en waarvan
wordt uitgegaan.
De minister zal de Kamer informeren over de 2e tranche
waarin gemeenten zich zullen aansluiten bij het Schone
Lucht Akkoord.

Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-07-2020] - Uitvoering van
[20-02-2020] - Leefomgeving het Schone Lucht Akkoord

De Kamer zal op de hoogte worden gehouden van de
ontwikkeling van een nieuwe BRL en de gesprekken die
hierover plaatsvinden.

Parlementair agenda punt
[12-05-2020] - Bodem

Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] - Aanpassingen
beleid PFAS

De Kamer ontvangt voor de zomer het rapport van de heer Parlementair agenda punt
[12-05-2020] - Bodem
Kuijken over de stort van granuliet in Maasplassen, het
proces, het stelsel van certificering, et cetera.

Afgedaan met: Uitgaande brief [18-09-2020] - Aanbieding
Rapport over granuliet en het besluit bodemkwaliteit en de
Beleidsevaluatie Kwaliteitsborging Bodem

De staatssecretaris gaat in gesprek met de vervoerders over Parlementair agenda punt
een meldpunt voor knelpunten in het openbaar vervoer
[28-05-2020] - OV,
voor zowel reizigers als personeel en komt hierop voor de infrastructuur en Corona
zomer terug in een Kamerbrief.

Afgedaan met: Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties,
moties en toezeggingen inzake het OV en COVID-19

De staatssecretaris zal de Kamer in juni informeren naar
aanleiding van het monitoren van het openbaar vervoer,
het regionale maatwerk en het verder openstellen van de
onderwijsinstellingen.

Parlementair agenda punt
[28-05-2020] - OV,
infrastructuur en Corona

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-07-2020] Kabinetsreactie briefadviezen Mobiliteit en de coronacrisis
en OV-gebruik tijdens de opstartfase

De staatssecretaris stuurt voor de zomer een Kamerbrief
over de toegankelijkheid van het openbaar vervoer voor
mensen met een beperking.

Parlementair agenda punt
[28-05-2020] - OV,
infrastructuur en Corona

Afgedaan met: Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties,
moties en toezeggingen inzake het OV en COVID-19

De staatssecretaris stuurt voor de zomer een actieplan naar Parlementair agenda punt
de Kamer voor de fiets, en de fiets in het openbaar vervoer. [28-05-2020] - OV,
infrastructuur en Corona

Afgedaan met: Uitgaande brief [30-06-2020] - Update acties,
moties en toezeggingen inzake het OV en COVID-19

De staatssecretaris zal de Kamer in een brief nader
Parlementair agenda punt
informeren over de procedure en het afwegingskader voor [10-06-2020] - Externe
het vaststellen van essentiële en niet-essentiële
Veiligheid
toepassingen van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS)

Afgedaan met: Uitgaande brief [18-09-2020] - Chemische
Stoffen

Voor het einde van het jaar zal de staatssecretaris, samen Parlementair agenda punt
met de minister van Justitie en Veiligheid, de Kamer trends [10-06-2020] - Externe
Veiligheid
en cijfers met betrekking tot milieucriminaliteit sturen.

Afgedaan met: Uitgaande brief [03-12-2020] - Afschrift brief
aan Tweede Kamer betreffende VTH

De Kamer zal voor het eind van dit jaar worden
geïnformeerd over de voortgang van het asbestfonds en
de manier waarop bestaande gemeentelijke en landelijke
regelingen met betrekking tot verduurzaming gekoppeld
kunnen worden aan de asbestsaneringsopgave.

Afgedaan met: Uitgaande brief [16-12-2020] Voortgangsbrief asbest

Parlementair agenda punt
[10-06-2020] - Externe
Veiligheid

De Kamer zal, in afstemming met het ministerie van Sociale Parlementair agenda punt
Zaken en Werkgelegenheid, worden geïnformeerd over de [10-06-2020] - Externe
ondersteuning van de landsadvocaat aan de exVeiligheid
werknemers van Chemours.

Afgedaan met: Uitgaande brief [18-09-2020] - Chemische
Stoffen

In een verzamelbrief, die de Kamer voor het einde van het Parlementair agenda punt
jaar ontvangt, zal de staatssecretaris de Kamer informeren [10-06-2020] - Externe
over de vragen met betrekking tot Chroom-6 en de uitvraag Veiligheid
van ZZS-emissies. In de brief zal ook worden teruggekomen
op de wenselijkheid van een pilot naar kwetsbare gebieden
en de maximale toxiciteitdruk. In dezelfde brief zal de Kamer
ook worden geïnformeerd over de specifieke vragen van
het lid Kröger over het IBRA-rapport en de stikstofuitstoot
(pagina 28).

Afgedaan met: Uitgaande brief [18-09-2020] - Chemische
Stoffen

De minister zal de Kamer in het najaar informeren over de Parlementair agenda punt
uitkomst van de consultatieronde van het OFL met
[22-06-2020] - Water
betrekking tot het advies van de commissie over de
geborgde zetels en de stappen die zij daarna gaat zetten.

Afgedaan met: Uitgaande brief [07-01-2021] Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving rapportage
geborgde zetels in waterschapsbesturen

De minister zal het plan van aanpak dat door de IPO
opgesteld wordt over het beter inzichtelijk maken van het
grondwaterbeheer, zodra het definitief is, naar de Kamer
sturen.

Parlementair agenda punt
[22-06-2020] - Water

Afgedaan met: Uitgaande brief [04-11-2020] - Brief voor
het Wetgevingsoverleg Water van 11 november 2020

De minister zal de Kamer in het najaar informeren over de Parlementair agenda punt
[22-06-2020] - Water
uitkomst van de gesprekken over een eventueel nieuw
Bestuursakkoord Water.

Afgedaan met: Uitgaande brief [04-11-2020] - Brief voor
het Wetgevingsoverleg Water van 11 november 2020

Parlementair agenda punt
De minister zal de Kamer na het gesprek met Vewin
informeren over de grondwaternormen (INEV's voor PFAS) [22-06-2020] - Water
in waterwingebieden. De brief komt voor de zomer.

Uitgaande brief [10-07-2020] - Stand van zaken naar
aanleiding van het AO Water 22 juni 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

236

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De Kamer zal voor het einde van het jaar, indien mogelijk Parlementair agenda punt
voor de Begrotingsbehandeling van het belastingplan, in [22-06-2020] - Water
de Beleidsnota Drinkwater 2021-2026 worden geïnformeerd
voer de belasting op leidingwater door grootverbruikers
(>300 m3 water).

Afgedaan met: Uitgaande brief [23-04-2021] - Beleidsnota
Drinkwater 2021-2026

In de zomer 2020 zal de Kamer de conceptagenda voor het Parlementair agenda punt
Waddengebied ontvangen.
[22-06-2020] - Water

Afgedaan met: Uitgaande brief [09-07-2020] - OntwerpAgenda voor het Waddengebied 2050

In het najaar 2020 zal de Kamer worden geïnformeerd over Parlementair agenda punt
de consequenties van de werkzaamheden bij de spuisluizen [22-06-2020] - Water
van de Afsluitdijk. Hierbij zal onder andere worden
ingegaan op eventuele budgetoverschrijdingen en
vertraging van de uitvoering.

Afgedaan met: Uitgaande brief [04-11-2020] - Brief voor
het Wetgevingsoverleg Water van 11 november 2020

De minister zal de Kamer informeren over de voortgang van Parlementair agenda punt
de vijf pilotprojecten met betrekking tot klimaatadaptatie. [22-06-2020] - Water

Afgedaan met: Uitgaande brief [04-11-2020] - Brief voor
het Wetgevingsoverleg Water van 11 november 2020

De minister van LNV zal, samen met de minister van IenW Parlementair agenda punt
en de staatssecretaris van IenW, de Kamer op korte termijn [22-06-2020] - Water
informeren over de herbezinning van het mestbeleid en
de uitvoering van de toekomstvisie gewasbescherming
2030. Ook zal de Kamer worden geïnformeerd over het
mestverdunningstraject.

Afgedaan met: Afgedaan met brief van 8 september LNV

De Kamer ontvangt half juli de eindrapportage van de ILT
inzake handhaving, in het kader van de vouchers

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-07-2020] - Resultaten van
Parlementair agenda punt
[18-06-2020] - Luchtvaart en de inspectie naar luchtvaartvouchers door de ILT
corona

Voor het zomerreces zal de Kamer worden geïnformeerd
over de mogelijkheden voor CDA-vluchten

Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] Parlementair agenda punt
[18-06-2020] - Luchtvaart en Voortgangsbrief programma Luchtruimherziening
corona

Voor het zomerreces komt er een voortgangsbrief
Luchtruimherziening, waarin zal worden ingegaan op de
toezegging over het einde van de laagvliegroutes.

Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] [18-06-2020] - Luchtvaart en Voortgangsbrief programma Luchtruimherziening
corona

Afgedaan met: Uitgaande brief [30-06-2020] - Voorwaarden
De Kamer wordt voor 1 juli a.s. op hoofdlijnen geïnformeerd Parlementair agenda punt
over de annuleringsvoorwaarden van
[18-06-2020] - Luchtvaart en losse vliegtickets bij omboeking en annulering vanwege
gezondheidsklachten
luchtvaartmaatschappijen op Schiphol, als mensen
corona
gezondheidsklachten hebben.
De Kamer zal voor de stemmingen van 2 juli a.s. worden Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [29-06-2020] - Onderzoek
geïnformeerd, nadat de minister heeft laten inventariseren [18-06-2020] - Luchtvaart en effect ventilatiesystemen op besmettingsrisico COVID-19
welk onderzoek is uitgevoerd door RAGIDA over
aan boord van vliegtuigen
corona
gezondheidsrisico’s van vliegen.
Zodra het NLR in kaart heeft gebracht of er vliegtuigen op Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [01-07-2020] - Onderzoek
Nederlandse luchthavens landen zonder HEPA­filter, zal de [18-06-2020] - Luchtvaart en NLR HEPA­filters aan boord van vliegtuigen
Kamer hierover voor het zomerreces worden geïnformeerd. corona
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over
De minister zal het onderzoek in Oostenrijk naar een
minimumprijs voor vliegtickets nauwlettend volgen en de [18-06-2020] - Luchtvaart en diverse onderwerpen met betrekking tot luchthavens
corona
Kamer hierover informeren.
Afgedaan met: Uitgaande brief [02-07-2020] - Onderzoeken
De Kamer ontvangt op korte termijn onderzoeken naar de Parlementair agenda punt
noodzaak van een vogelradar.
[18-06-2020] - Luchtvaart en vogelmonitoring Lelystad Airport
corona
De Kamer zal worden geïnformeerd over het plan met
concrete maatregelen en doelstellingen om
korteafstandsvluchten te vervangen door treinen, voor of
gelijktijdig met het verschijnen van de definitieve
Luchtvaartnota.

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-11-2020] - Duurzaam
Parlementair agenda punt
[18-06-2020] - Luchtvaart en internationaal reizen per spoor en vliegtuig
corona

Voor de begrotingsbehandeling in het najaar van 2020
ontvangt de Kamer de reactie op het 10-punten-plan
verbetering toegankelijkheid openbaar vervoer, van de
ChristenUnie.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [11-11-2020] - Reactie op
tienpuntenplan toegankelijkheid OV

In het najaar van 2020 ontvangt de Kamer de
onderhoudsopgave voor de lange termijn van
Rijkswaterstaat en ProRail.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [17-12-2020] - Vervolg
aanpak instandhouding Rijksinfrastructuur

De conclusies en argumenten van het SUUNTA-rapport
worden spoedig naar de Kamer gestuurd.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [17-08-2020] - Conclusie en
daarbij behorende argumenten op het SUUNTA rapport

Tijdig voor het Spoorordeningsdebat dat begin september Parlementair agenda punt
2020 zal plaatsvinden, ontvangt de Kamer alle in kaart
[25-06-2020] - MIRT
gebrachte informatie rondom materieel, kosten en baten
van internationale treinverbindingen, zodat er bij dat debat
over kan worden gediscussieerd.

Afgedaan met: Uitgaande brief [07-09-2020] Intercityverbinding Randstad/Eindhoven-Heerlen-Aken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

237

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

Meer informatie over de uitvoering van de motie Van der
Graaf-Ziengs over de reistijdverkorting naar het noorden
van Nederland wordt dit najaar naar de Kamer gestuurd.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke
Overleggen MIRT 25 en 26 november 2020, voortgang MIRT,
moties en toezeggingen

Na de zomer komt de uitgebreide kabinetsreactie op de
rapporten van de commissies Remkes en Hordijk over
stikstof.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Brief verzonden door LNV 08-06-2020

De Kamer wordt geïnformeerd over de mogelijkheid om
matrixborden eventueel sneller te vervangen dan in 2027

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [01-10-2020] - Verzamelbrief
AO verkeersveiligheid 8 oktober 2020.

Voor de begrotingsbehandeling in het najaar van 2020
wordt de Kamer geïnformeerd over de app voor
verkeersveiligheid rondom scholen.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Toezegging is mondeling afgedaan tijdens
het AO van 12 oktober 2020

Voor het notaoverleg MIRT in november wordt de Kamer
geïnformeerd over de mogelijkheden van internationale
spoorverbindingen.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] Voortgangsbrief internationaal personenvervoer per spoor

De staatssecretaris gaat met de minister van Financiën in Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [21-09-2020] - Verlenging
gesprek over de suggestie van een benchmark in verband [30-06-2020] maatregel in relatie tot COVID-19
met een mogelijke efficiencyslag bij NS en koppelt de
Beschikbaarheidsvergoeding
uitkomst hiervan schriftelijk terug aan de Kamer. De
ov-bedrijven
staatssecretaris geeft de termijn waarop deze uitkomst volgt
door aan de Kamer.
De Kamer wordt tijdig voor de begrotingsbehandeling 2020 Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [05-02-2021] geïnformeerd over de actuele stand van zaken in het
[30-06-2020] Beschikbaarheidsvergoeding OV
openbaar vervoer. De informatie kan worden toegelicht met Beschikbaarheidsvergoeding
een technische briefing. Over procesafspraken zal de Kamer ov-bedrijven
direct nadat daarover afspraken in het Nationaal OV Beraad
zijn gemaakt (voor het reces van het kabinet of in elk geval
voor het einde van reces van de Kamer) worden
geïnformeerd.
Parlementair agenda punt
T02884: Kamer informeren over bestuurlijke afspraken
koepels inzake Uitvoeringsprogramma Convenant Bodem [11-02-2020] ‒ 34864
Aanvullingswet bodem
en Ondergrond (34.864)
Omgevingswet, 34864, C
Voorhang ontwerp
Aanvullingsbesluit bodem
Omgevingswet, 35054
Aanvullingswet geluid
Omgevingswet. 35054, B
Voorhang ontwerp
Aanvullingsbesluit geluid
Omgevingswet

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-02-2021] Voortgangsbrief bodemkwaliteit

T02885: Kamer nader informeren naar aanleiding van
vragen over granuliet (34.864)

Parlementair agenda punt
[11-02-2020] ‒ 34864
Aanvullingswet bodem
Omgevingswet, 34864, C
Voorhang ontwerp
Aanvullingsbesluit bodem
Omgevingswet, 35054
Aanvullingswet geluid
Omgevingswet. 35054, B
Voorhang ontwerp
Aanvullingsbesluit geluid
Omgevingswet

Afgedaan met: Uitgaande brief [21-09-2020] - Afschrift brief
Tweede Kamer Rapport over granuliet en het besluit
bodemkwaliteit en de Beleidsevaluatie Kwaliteitsborging
Bodem

Vóór het volgende notaoverleg MIRT zal de minister een
Parlementair agenda punt
stand van zaken geven en processchets van de
[10-09-2020] - Wet
aanpassingen van de MIRT-spelregels, NMCA's en MKBA's. Mobiliteitsfonds
In diezelfde brief zal de minister ook terugkomen op de
suggestie van de heer Schonis (D66) om voor het spoor
een indicator te maken naar analogie met de indicator voor
hoofdwegen.

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke
Overleggen MIRT 25 en 26 november 2020, voortgang MIRT,
moties en toezeggingen

Tijdig voor het notaoverleg MIRT op 7 december 2020
Parlementair agenda punt
ontvangt de Kamer een brief waarin de twee opties voor
[09-09-2020] het traject Heerlen-Aken worden vergeleken en waarin de Spoorordening
risico's in kaart zijn gebracht. (Amhaouch, CDA en Lacin, SP)

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-11-2020] - Bestuurlijke
Overleggen MIRT 25 en 26 november 2020, voortgang MIRT,
moties en toezeggingen

In de brief die de Kamer ontvangt over het vervolgproces Parlementair agenda punt
van de ordening op het spoor tot aan de concessieverlening [09-09-2020] in 2024 zal ook aandacht worden besteed aan de borging Spoorordening
van de betrokkenheid van onder meer LOCOV, Rover,
ProRail en andere belanghebbenden. (Van der Graaf, CU)In
genoemde brief wordt tevens aandacht besteed aan het

Afgedaan met: Uitgaande brief [23-12-2020] Vervolgstappen proces marktordening spoor komende
jaren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

238

Omschrijving van de toezegging
inzetten van een denktank (onafhankelijk platform) om de
maximale capaciteit van het spoor nader te onderzoeken.
(Amhaouch, CDA)

Vindplaats

Stand van zaken

Over zes weken. Dat weet u wel heel goed. U bent het
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [04-11-2020] - Versterken
misschien nu al aan het voorbereiden. Laat ik dan mijn
[22-09-2020] - Mondelinge
Cyberweerbaarheid in de Watersector
uiterste best doen om in ieder geval op zo veel mogelijk van vraag van het lid Van Brenk
die vragen antwoord te krijgen vóór dat algemeen overleg aan de minister van
Water.
Infrastructuur en Waterstaat
over de digitale beveiliging
van Waternet
Nadat de minister bij haar Europese collega's is nagegaan Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [21-10-2020] - Geannoteerde
of zij het EU-luchtvaartverdrag met Qatar willen uitstellen, [23-09-2020] - Transportraad agenda informele videoconferentie met EUzal de Kamer hierover worden geïnformeerd (n.a.v. Laçin).
transportministers 29 oktober 2020
Nadat de minister de Europese Commissie heeft gevraagd Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [20-10-2020] - Vliegreizen
om te toetsen of er sprake is van dumpprijzen bij
[23-09-2020] - Transportraad tegen zeer lage tarieven naar gebieden met een oranje
vliegtickets, zal de Kamer hierover worden geïnformeerd
reisadvies
(n.a.v. Amhaouch).
In het najaar wordt de Kamer geïnformeerd over de stand Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over
van zaken t.a.v. een nationaal garantiefonds (n.a.v.
[23-09-2020] - Transportraad diverse onderwerpen met betrekking tot luchthavens
Paternotte).
De Kamer ontvangt op korte termijn een brief van de
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [18-12-2020] - Voortgang
staatssecretaris over de voortgang van het
[23-09-2020] - Transportraad spoorgoederenvervoer
spoorgoederenvervoer in relatie tot het steunaspect (n.a.v.
Van Aalst).
De Kamer zal voor het komende AO Luchtvaart worden
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over
geïnformeerd over de mogelijkheden t.a.v. vrijvallende
[23-09-2020] - Transportraad diverse onderwerpen met betrekking tot luchthavens
slots, bijv. door faillissementen van
luchtvaartmaatschappijen (in het licht van de herziening van
de Slotverordening en de mogelijkheid van een opschorting
van de bepaling dat vrijvallende slots ter beschikking
moeten worden gesteld aan de eerste gegadigde) (n.a.v.
Kröger).
Dit wordt vervolgens in het perspectief van de OntwerpLuchtvaartnota nader belicht. Bij aanbieding van de
definitieve Luchtvaartnota zal ik u nader informeren over
de doorwerking van dit advies.

Uitgaande brief [01-10-2020] - Afgedaan met: Uitgaande brief [20-11-2020] - Definitieve
Rapport Overlegorgaan
Luchtvaartnota
Fysieke Leefomgeving
Sturen in een volatiel domein
Governance en participatie
in de luchtvaart

Wij gaan bekijken of de suggestie — ik meen van de heer Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [14-10-2020] - Ontmoedigen
Paternotte — inzake de Reclame Code Commissie soelaas [24-09-2020] van boeken en reizen naar gebieden met een oranje
Coronaverspreiding in
kan bieden.
reisadvies
relatie tot het internationaal
personenverkeer
Er zitten mensen bij die onder allerlei andere
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [20-10-2020] - Vliegreizen
uitzonderingscategorieën vallen, maar ik ben het met u eens [24-09-2020] tegen zeer lage tarieven naar gebieden met een oranje
dat iedereen die toch voor een vakantie gaat, al dan niet
Coronaverspreiding in
reisadvies
gelokt door een lage prijs of zelfs geen prijs van een airline, relatie tot het internationaal
er een te veel is. Ik span me dus graag in met de collega's personenverkeer
in het kabinet om te kijken wat ik daar in Nederland aan kan
doen door er nog meer aandacht op te vestigen. Ook wil ik
graag met de Europese collega's en de Europese
Commissie hierover weer aan de bel trekken om te kijken
wat we in Europees verband gezamenlijk kunnen doen.
Ik kan niet overzien welke instrumenten daar in Europees Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [20-10-2020] - Vliegreizen
verband misschien nog voor zijn. Er is
[24-09-2020] tegen zeer lage tarieven naar gebieden met een oranje
antidumpingregelgeving. In het verleden is daar richting
Coronaverspreiding in
reisadvies
de staalindustrie weleens gebruik van gemaakt. Bij de
relatie tot het internationaal
reisbranche is dat bij mijn weten nog niet gebeurd, maar we personenverkeer
zullen dat moeten bekijken. De specialisten zullen moeten
kijken of er iets mogelijk is. (p.35)Uiteraard snap ik dat uw
Kamer wil weten welke antwoorden ik daarop krijg en dat
zal ik u uiteraard doen toekomen. (p.36)
Subsidieregeling zero-emissie bestelauto’s In het
Uitgaande brief [05-10-2020] Afgedaan met: Uitgaande brief [09-02-2021] Klimaatakkoord is afgesproken dat ondernemers kunnen - Afspraken zero-emissie
Uitvoeringsagenda en subsidieregeling zero-emissie
rekenen op financiële ondersteuning bij de aanschaf van stadslogistiek
stadslogistiek
een zero-emissie bestelauto. Daarvoor heb ik een
subsidieregeling in voorbereiding, waarbij ik ernaar streef
dat de regeling op 1 januari 2021 of kort daarna in werking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

239

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
treedt. Binnenkort start hiervoor de internetconsultatie en
zal ik aansluitend uw Kamer informeren over de regeling en
over de uitkomsten van de consultatie.

Stand van zaken

In de volgende rapportage over het Schone Lucht Akkoord Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [26-03-2021] komt de staatssecretaris terug op onder andere het meten, [15-10-2020] - Leefomgeving Uitvoeringsagenda Schone Lucht Akkoord en reactie op
overlast en gezondheidseffecten van houtstook, waar onder
enkele moties en toezeggingen op het terrein van
andere TNO onderzoek naar doet.
luchtkwaliteit
De staatssecretaris zal de Kamer in informeren of er
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [18-01-2021] - PFAS: advies
mogelijkheden zijn om het handelingsperspectief voor
[15-10-2020] - Leefomgeving over EFSA opinie en reactie op moties
consumenten te versterken (naar aanleiding van de motieKroger over PFAS in producten). Indien dit mogelijk is zal dit
in een brief worden meegenomen met het oog op het
algemeen overleg Circulaire economie op 2 december 2020.
De Kamer wordt geïnformeerd over het vervoer van
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [27-01-2021] - Antwoorden
ammoniak en de voortzetting van het convenant. Daarnaast [15-10-2020] - Leefomgeving Schriftelijk Overleg Spoor, spoorveiligheid en ERTMS
zal de staatssecretaris reageren op de cijfers die het lid Laçin
3 december
toegezegd heeft te delen over de toename van vervoer van
ammoniak over het spoor.
De schriftelijke beantwoording van de gestelde vragen over Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-11-2020] de m.e.r. worden voor het WGO Water op 11 november 2020 [15-10-2020] - Leefomgeving Beantwoording vragen AO Leefomgeving over mer
naar de Kamer gestuurd.
Rond de jaarwisseling zal de Kamer worden geïnformeerd Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [16-12-2020] over de stand van zaken met betrekking tot het asbestfonds. [15-10-2020] - Leefomgeving Voortgangsbrief asbest
De staatssecretaris zal schriftelijk terugkomen op de regels Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [03-11-2020] voor de inzameling van oude brandblussers.
[15-10-2020] - Leefomgeving Beantwoording Kamervragen van het lid Laçin (SP) over
de opslag van PFAS-houdend brandblusschuim in
Doetinchem
Begin 2021 zal de staatssecretaris de Kamer informeren
over de aanpak van het voorkomen van
schoorsteenbranden.

Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [26-03-2021] [15-10-2020] - Leefomgeving Uitvoeringsagenda Schone Lucht Akkoord en reactie op
enkele moties en toezeggingen op het terrein van
luchtkwaliteit

De Commissie heeft laten weten dat zij voornemens is om Uitgaande brief [19-10-2020] Afgedaan met: Uitgaande brief [15-01-2021] - Aanpassing
later dit jaar met een voorstel te komen voor aanpassing van - Reactie op verzoek om
EU Slotverordening vanwege Covid-19
de EU-Slotverordening om de geconstateerde tekortkoming Nederlandse inbreng op EUvan de waiver te minimaliseren. Dat voorstel zal via de
consultatie inzake slots
gewone wetgevingsprocedure worden behandeld. De
Nederlandse inbreng op dat voorstel zal ik te zijner tijd met
uw Kamer delen via de reguliere procedure daarvoor.
De Kamer ontvangt deze maand informatie over de manier Parlementair agenda punt
[03-11-2020] - Vuurwerk
waarop particulieren zich veilig van vuurwerk kunnen
ontdoen.

Afgedaan met: Uitgaande brief [13-11-2020] Kabinetsbesluit tot tijdelijk vuurwerkverbod

De Kamer zal binnen een maand worden geïnformeerd over Parlementair agenda punt
de voortgang en bevindingen van het onderzoek dat de ILT [03-11-2020] - Vuurwerk
uitvoert naar F1-vuurwerk.

Afgedaan met: Uitgaande brief [02-12-2020] Toezichtsignaal F1 vuurwerk

Parlementair agenda punt
[04-11-2020] - Openbaar
vervoer en taxi

Afgedaan met: Uitgaande brief [05-02-2021] Beschikbaarheidsvergoeding OV

De Kamer zal op de hoogte worden gehouden over het
proces en de consequenties van het transitieplan in het
kader van de beschikbaarheidsvergoeding.

Genoemde stimuleringsmaatregelen maken onderdeel uit Uitgaande brief [10-11-2020] - Afgedaan met: Uitgaande brief [16-12-2020] Voortgangsbrief asbest
van de activiteiten die zijn opgenomen in de
Evaluatie subsidieregeling
Samenwerkingsverklaring Aanpak van asbestdaken
verwijderen asbestdaken
(Kamerstuk 25 834, nr. 167). Over de voortgang van deze
activiteiten informeer ik Uw Kamer voor het einde van het
jaar.
Naar verwachting begin 2021 komt LVB-1 Schiphol met de Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [13-01-2021] - Aanbieding
bijbehorende stukken naar de Kamer.
[25-11-2020] - Vliegveiligheid ontwerp-Voorkeursbeslissing voor de herziening van het
luchtruim
Er zal schriftelijk op een rijtje worden gezet welke
onderzoeken over de effecten van ultrafijnstof op
luchtvaartpersoneel worden uitgevoerd en door wie, én
wanneer de resultaten hiervan bekend zijn.

Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-12-2020] - Brief over
[25-11-2020] - Vliegveiligheid diverse zaken met betrekking tot duurzaamheid en
luchtvaart

De Kamer wordt bij de Staat van Schiphol geïnformeerd
Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [09-03-2021] - Voortgang
over de stappen ten behoeve van de veiligheid op Schiphol [25-11-2020] - Vliegveiligheid veiligheid Schiphol
die de komende tijd worden genomen en over de autonome
veiligheidsverbeteringen.
De minister stuurt de Kamer begin 2021 een overzicht van Parlementair agenda punt
[01-12-2020] - Water en
de planning van de waterveiligheidsprojecten met
Wadden
betrekking tot dijkversterking.

Afgedaan met: Uitgaande brief [22-02-2021] - Toezending
programmering dijkversterkingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

240

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

In het voorjaar van 2021 wordt de Kamer geïnformeerd over Parlementair agenda punt
[01-12-2020] - Water en
de aanpak van medicijnresten in drinkwater en de
Wadden
ketenaanpak medicijnresten.

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-05-2021] - Delta-aanpak
waterkwaliteit

De minister zal de vraag van het lid Lacin over het
Parlementair agenda punt
vaststellen van de INEV's in drinkwater voorleggen aan de [01-12-2020] - Water en
staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en het
Wadden
antwoord zal per brief aan de Kamer worden gestuurd.

Afgedaan met: Uitgaande brief [08-12-2020] Beantwoording vraag Kamerlid Laçin met betrekking tot
vaststellen INEV's

De Kamer ontvangt voor het volgend algemeen overleg
Parlementair agenda punt
Water meer informatie over de investeringsmogelijkheden [01-12-2020] - Water en
van drinkwaterbedrijven in relatie tot de WACC.
Wadden

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-05-2021] - ILT rapport
Financierbaarheid investeringsopgave drinkwatersector

Parlementair agenda punt
De Kamer ontvangt in januari 2021 de tweede brief over
[02-12-2020] - Circulaire
de SUP-richtlijn.In deze brief zal onder andere worden
ingegaan op:- de brede aanpak naar aanleiding van de SUP- Economie
richtlijn;- (nationale) aanvullingen die mogelijk zijn;- aanpak
van mondkapjes die worden weggegooid op straat;- de
mogelijkheden van hergebruik en recycling (pagina 7 van
het besluit) naar aanleiding van de vragen van het lid Van
Esch;- eventuele aanvullingen die nodig zijn voor het
recyclen van drankverpakkingen;- het actieplan hergebruik
plastic bekers;- de Life Cycle Analysis (LCA) van plastic
tasjes ten opzicht van andere tasjes;- de uitgebreide
producenten verantwoordelijkheid (upv) bij
sigarettenpeuken

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-02-2021] - Van
wegwerpplastics naar praktische oplossingen voor
hergebruik

In het eerste kwartaal van 2021 ontvangt de Kamer
Parlementair agenda punt
informatie over de uitkomsten van de gesprekken over de [02-12-2020] - Circulaire
importheffing.
Economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] - Verstrekking
gevraagde stukken importheffing

Parlementair agenda punt
[01-12-2020] - Water en
Wadden

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-05-2021] - Delta-aanpak
waterkwaliteit

Parlementair agenda punt
De Kamer ontvangt schriftelijk informatie over het
onderzoek dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) [01-12-2020] - Water en
Wadden
uitvoert naar de cybersecurity bij Waternet.

Afgedaan met: Uitgaande brief [17-12-2020] - Onderzoek ILT
cybersecurity Waternet

Begin 2021 ontvangt de Kamer meer informatie over de
aanpak van microplastics in textiel.

Parlementair agenda punt
[02-12-2020] - Circulaire
Economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] Voortgangsrapportage circulair textiel

In het voorjaar 2021 ontvangt de Kamer informatie over de Parlementair agenda punt
[02-12-2020] - Circulaire
relevante regionale ontwikkelingen met betrekking tot
Economie
textiel.

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] Voortgangsrapportage circulair textiel

De staatssecretaris zal in gesprek gaan met de minister van Parlementair agenda punt
Financiën over het logo voor recycling op bedrijfskleding en [02-12-2020] - Circulaire
Economie
de Kamer zo snel mogelijk over de uitkomst informeren.

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] Voortgangsrapportage circulair textiel

De vragen van het lid Geurts over de terugvorming van
afbraakresten van medicijnen in water zullen schriftelijk
worden beantwoord.

Parlementair agenda punt
[02-12-2020] - Circulaire
Economie

Afgedaan met: Uitgaande brief [18-12-2020] - Uitspraak
Gerechtshof Den Haag; Gewasbescherming buiten de
landbouw

Begin 2021 ontvangt de Kamer een brief over de acties die Parlementair agenda punt
worden ondernomen naar aanleiding van de struvietcasus, [02-12-2020] - Circulaire
ook zal er worden ingegaan op de voorzieningen die moeten Economie
worden getroffen en ontvangt de Kamer een tijdlijn.

Afgedaan met: Uitgaande brief [01-03-2021] - Opvolging
verkenningen Taskforce Herijking Afvalstoffen

In het voorjaar zal de staatssecretaris de Kamer informeren Parlementair agenda punt
over de voortgang, coördinatie en samenwerking van het [02-12-2020] - Circulaire
Rijksbrede programma Circulaire Economie en de
Economie
informatievoorziening hierover richting de Kamer.

Afgedaan met: Uitgaande brief [21-01-2021] - PBL Integrale
Circulaire Economie Rapportage

De minister informeert de Kamer in het eerste kwartaal van Parlementair agenda punt
2021 over het plan van aanpak van de havens ter
[03-12-2020] - Maritiem
voorkoming van fosfinevergiftiging en zal daarbij het
perspectief van de schippers meenemen.

Afgedaan met: Uitgaande brief [31-03-2021] Havengerelateerde maatregelen en voortgang aanpak
voorkomen incidenten met fosfidetabletten in de
binnenvaart

Parlementair agenda punt
De minister zal de Kamer voor 25 december 2020
informeren over deinstandhoudingsopgave ten aanzien van [03-12-2020] - Maritiem
bruggen en sluizen.

Afgedaan met: Uitgaande brief [17-12-2020] - Vervolg
aanpak instandhouding Rijksinfrastructuur

De Kamer zal zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd
over de vervolgstappen die worden genomen naar
aanleiding van de uitspraak over glyfosaat.

In het eerste kwartaal van 2021 wordt de Kamer
geïnformeerd over de stand van zaken van de
schadeafhandeling van de MSC Zoe.

Parlementair agenda punt
[03-12-2020] - Maritiem

Parlementair agenda punt
In de eerstvolgende voortgangsrapportage over de MSC
Zoe zal de Kamer worden geïnformeerd over de gesprekken [03-12-2020] - Maritiem
met RWS en de kustwacht over de mogelijkheden voor het
inzetten van de interventiebevoegdheid én over de stand

Afgedaan met: Uitgaande brief [28-01-2021] Schadeafhandeling MSC Zoe
Afgedaan met: Uitgaande brief [26-05-2021] Voortgangsbrief aanbevelingen OvV-rapport MSC Zoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

241

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
van zaken van het onderzoek naar de mogelijkheden voor
het instellen van een VTS-gebied in het kader van
verkeersbegeleiding containerschepen.

Stand van zaken

De minister stuurt begin 2021 een brief naar de Kamer over Parlementair agenda punt
de Oeververbinding over het IJ in Amsterdam.
[07-12-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [18-02-2021] - Vervolgproces
Oeververbindingen Rijkswateren Amsterdam

Parlementair agenda punt
[07-12-2020] - MIRT

Afgedaan met: Uitgaande brief [08-04-2021] - Resultaten
onderzoeken motie Schonis c.s. naar tolvrije
Westerscheldetunnel

De staatssecretaris stuurt begin 2021 de Ontwikkelagenda, Parlementair agenda punt
die voortkomt uit het Toekomstbeeld OV 2040, naar de
[07-12-2020] - MIRT
Kamer.

Afgedaan met: Uitgaande brief [29-01-2021] Ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV: Nu instappen naar
2040...

Voor het algemeen overleg Verkeersveiligheid op 20 mei
2021 wordt de Kamer geïnformeerd over het Landelijk
Actieplan Verkeersveiligheid.

Afgedaan met: Uitgaande brief [20-05-2021] - Verzamelbrief
Verkeersveiligheid en Wegen Commissiedebat 1 juni 2021

De minister komt in het voorjaar van 2021 terug op de
uitvoering van de moties over de Westerscheldetunnel in
Zeeland.

Parlementair agenda punt
[10-02-2021] - Aanpak van
hufterig gedrag in het
verkeer

Voor het VAO Leefomgeving zal de Kamer de antwoorden Parlementair agenda punt
Afgedaan met: Uitgaande brief [23-02-2021] ontvangen op de vragen van het lid Kröger (GL) over het [11-02-2021] - Leefomgeving Beantwoording Kamervragen van het lid Kröger
EMK-terrein.
(GroenLinks) over EMK terrein in Krimpen aan den IJssel
De Kamer zal in de maandelijkse voortgangsrapportage
CBR op de hoogte worden gehouden over de stand van
zaken t.a.v. het plan van aanpak examenafname.

Parlementair agenda punt
[19-04-2021] - CBR

Afgedaan met: Uitgaande brief [25-05-2021] Maandrapportage CBR april 2021

Bij de volgende voortgangsrapportage CBR zal cijfermatig Parlementair agenda punt
inzicht worden geboden in de verschillende voorgestelde [19-04-2021] - CBR
maatregelen om de achterstanden in te lopen.

Afgedaan met: Uitgaande brief [25-05-2021] Maandrapportage CBR april 2021

Mits het advies van de Gezondheidsraad in mei gereed is, Parlementair agenda punt
zal de Kamer voor het zomerreces worden geïnformeerd
[19-04-2021] - CBR
over de stand van zaken t.a.v. de medische keuringen van
mensen met autisme.

Afgedaan met: Uitgaande brief [26-04-2021] - Reactie op
advies gezondheidsraad over rijgeschiktheid van mensen
met ASS

De Kamer ontvangt voor de stemmingen over de moties
Parlementair agenda punt
ingediend bij het notaoverleg CBR een kabinetsappreciatie [19-04-2021] - CBR
op de motie-Van Baarle (Kamerstuk 29398, nr. 927).

Afgedaan met: Uitgaande brief [10-05-2021] - Resultaten
onderzoek TNO en Uitvoeringstoets RDW inzake helmplicht
snorfietsers

Tabel 146 Door bewindslieden gedane toezeggingen die nog niet zijn afgerond
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

De Kamer ontvangt in 2018 de evaluatie van de 50/50%
financiering tussen Rijk en waterschappen van het
Hoogwaterbeschermingsprogramma

Parlementair agenda punt
De Kamer ontvangt in 2018 de evaluatie van de 50/50%
[20-06-2011] financiering tussen Rijk en waterschappen van het
Waterkwantiteit (2e termijn) Hoogwaterbeschermingsprogramma: In het NWP (p. 70, 2e
kolom vanaf regel 20) is al aan de Tweede Kamer gemeld
dat de evaluatie van de afspraken over de financiering is
uitgesteld tot 2023.

Stand van zaken

De staatssecretaris zal vóór de zomer van 2017 een brief aan Parlementair agenda punt
de Kamer sturen over de evaluatie van TPAC waarin zij ook [18-01-2017] - Duurzaam en
ingaat op de inrichting van een brede expertcommissie over Milieu
duurzame biomassa gericht op meerdere stromen.

De vormgeving van het beleid voor duurzaam inkopen van
hout is onderdeel van de uitvoeringsagenda
biogrondstoffen (TK 32813-617). De kamer zal in het vierde
kwartaal 2021 per brief worden geïnformeerd over de
voortgang van de uitvoeringsagenda.

De minister zal in de tweede helft van 2018 de Kamer
informeren over het voorstel van de Unie van
Waterschappen over het nieuwe belastingstelsel en zal
daarbij, naast de vervuiler betaald, ook de begrippen
eenvoudig en transparant laten meewegen.

Parlementair agenda punt
[28-06-2018] - Water

Een passage hieromtrent zal worden opgenomen in de
Waterbrief voor het AO Water, gepland op 10 juni 2021

Zodra er meer bekend is n.a.v. de gesprekken in Brussel
over de aanpassing van de slotverordening, zal de Kamer
hierover worden geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[26-06-2018] - Luchtvaart

In afwachting van herziening EU Slotverordening (planning
informeren TK: 20-12-2021)

Als een en ander inzake de secundaire slothandel is
uitgekristalliseerd, zal de Kamer hierover worden
geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[26-06-2018] - Luchtvaart

In de wacht. In afwachting van herziening slotverordening
(planning informeren TK: 20-12-2021)

De verkenning door het CROW naar de grootste risico's op Parlementair agenda punt
[30-01-2019] - Strategisch
kruispunten en rotondes komt eind 2019 naar de Kamer.
Hierin worden ook innovatieve oplossingen meegenomen. Plan Verkeersveiligheid

Er is een apart onderzoek naar kruispunten, gedaan.
Vanwege Corona was er geen representatief verkeersbeeld,
waardoor dit onderzoek vertraging op liep. De resultaten
het onderzoek kunnen uiterlijk in juni 2021 naar de Kamer
worden verstuurd.

De staatssecretaris zegt toe om de mogelijkheid van een
Green Deal te bespreken met reizigersorganisaties en de
Kamer hierover te informeren.

Parlementair agenda punt
Conform de motie Schonis en Kroger die om dezelfde inzet
[06-02-2019] - Internationaal vraag, werkt Milieu Centraal aan een tool om een eerlijke
Spoor
vergelijking tussen modaliteiten mogelijk te maken, welke
ook gebruikt kan worden door de reisbranche. De
gesprekken met de reisbranche zullen naar verwachting in
de loop van 2021 opnieuw worden opgepakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

242

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Nadat het onderzoek van de Europese Commissie naar het Parlementair agenda punt
verbeteren van informatie voor ov-reizigers
[22-05-2019] - Transportraad
(passagiersrechten bij multimodale reizen) gereed is, zal
de Kamer hierover worden geïnformeerd.
Voor eind 2019 stuurt de minister de resultaten van de
verkenning van gevaarlijke kruispunten en rotondes naar
de Kamer.

Parlementair agenda punt
[13-06-2019] Verkeersveiligheid

Stand van zaken
Het onderzoek is afgerond. De Kamer wordt erover
geïnformeerd middels de eerstvolgende verzamelbrief
Openbaar Vervoer en Taxi die aan de Kamer wordt
verstuurd.
Er is een apart onderzoek naar kruispunten, gedaan.
Vanwege Corona was er geen representatief verkeersbeeld,
waardoor dit onderzoek vertraging op liep. De resultaten
het onderzoek kunnen uiterlijk in juni 2021 naar de Kamer
worden verstuurd.

De Kamer wordt medio 2020 geïnformeerd over de analyse Parlementair agenda punt
over de vraag of Doc29 ook voor regionale luchthavens kan [11-09-2019] - Luchtvaart
worden gebruikt, wie de appendices van het wettelijk
rekenvoorschrift heeft gevalideerd en waar dit te vinden is.

Zal worden meegenomen in brief DOC29 (planning
informeren TK 9-7-2021)

Spoedig na de bestuurlijke overleggen MIRT komt de
Parlementair agenda punt
staatssecretaris bij de Kamer terug op het voorkomen van [25-09-2019] - Spoor
spitsdrukte door met provincies en onderwijsinstellingen
een actieplan op te stellen over het wijzigen van
aanvangstijden.

In diverse MIRT brieven is diverse keren een stavaza
gegeven. Echter, dit onderwerp is door de Corona
maatregelen in een heel ander perspectief komen te staan.
De Kamer is op diverse momenten geïnformeerd over de
afspraken mbt studenten ikv Corona.

Eind 2020 ontvangt de Kamer een stand-van-zaken-brief
over de rolstoeltoegankelijkheid van treinstations

Parlementair agenda punt
[25-11-2019] - MIRT

Het actualisatierapport is nog niet gereed. Deze keer is het
uitgebreider dan andere keren, omdat ook het decentrale
treinvervoer erin wordt meegenomen, dat is de reden dat
het wat langer duurt.

De minister zal met de provincie bespreken of het mogelijk Parlementair agenda punt
is om bij zandwinning het winnen van grond en opvullen [19-02-2020] - PFAS
los te koppelen

In december is in navolging op de toezegging van de stas
aan de TK (12 mei 2020) het beleidsonderzoek diepe plassen
van start gegaan. In dat kader zal opnieuw worden gekeken
naar de regelgeving. Deze motie wordt hierbij ook
betrokken. Afronding vierde kwartaal 2021.

De uitkomsten van het onderzoek naar de hotspots met
Parlementair agenda punt
pfas-verontreiniging, bijvoorbeeld locaties waar veel
[19-02-2020] - PFAS
blusschuim gespoten is, en de conclusie over een eventuele
saneringsopgave zullen na afronding, maar tenminste voor
het einde van het jaar, met de Kamer worden gedeeld.

In volgende bodembrief voor Kamer zal proces aangegeven
worden

De Kamer zal worden geïnformeerd over de geleerde lessen Parlementair agenda punt
van de pilot met track & trace die in de sector
[10-06-2020] - Externe
gewasbeschermingsmiddelen wordt uitgevoerd. Deze
Veiligheid
geleerde lessen zullen ook als voorbeeld in Europa worden
ingebracht.

De reactie op deze toezegging is verwerkt in een
verzamelbrief over verschillende toezeggingen op het
terrein van gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Deze
brief zal zo spoedig mogelijk na aan de Tweede Kamer
worden gestuurd.

Voor het notaoverleg MIRT komend najaar ontvangt de
Kamer informatie over de fietsbrug over de Lek.

In opdracht van Rijkswaterstaat wordt op dit moment een
onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de
veiligheidssituatie voor fietsers op de Jan Blankenbrug te
verbeteren. Dit onderzoek is naar verwachting juni 2021
klaar. Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt
de Kamer geïnformeerd over de mogelijkheden.

Parlementair agenda punt
[25-06-2020] - MIRT

De tussenrapportage die uw Kamer met deze brief ontvangt Uitgaande brief [02-09-2020] Zal worden meegenomen in brief onderzoek
is het voorlopige resultaat van de literatuurstudie. De
- Tussenrapportage van het verspreidingsrisico's van COVID-19 in vliegtuigen (planning
definitieve resultaten van het gehele onderzoek verwacht ik onderzoek naar risico van
informeren TK 9-7-2021)
voor het kerstreces aan uw Kamer aan te kunnen bieden. besmetting aan boord van
vliegtuigen door NLR en
RIVM
T02888: M.e.r.-beoordelingsplicht monitoren op het punt
van diepe plassen (34.864 )

Parlementair agenda punt
[11-02-2020] ‒ 34864
Aanvullingswet bodem
Omgevingswet, 34864, C
Voorhang ontwerp
Aanvullingsbesluit bodem
Omgevingswet, 35054
Aanvullingswet geluid
Omgevingswet. 35054, B
Voorhang ontwerp
Aanvullingsbesluit geluid
Omgevingswet

De Eerste Kamer wordt voor 1 januari 2023 geïnformeerd
over de toezegging dat de m.e.r.-beoordelingsplicht
gemonitord zal worden op het punt van diepe plassen.

In de loop van 2021 zal de minister wijzigingen in de
systematiek van de MIRT-spelregels, NMCA's en MKBA's
aan de Kamer voorleggen.

Parlementair agenda punt
[10-09-2020] - Wet
Mobiliteitsfonds

De opvolger van de NMCA zal rond de zomer aan de Kamer
worden verzonden.m.b.t. de MKBA is de Kamer
geïnformeerd in de MIRT-brief in november 2020
(kamerstuk 35570-A-45).m.b.t. de MIRT-spelregels loopt
deze toezegging mee in de wijziging van de MIR-spelregels,
en zal de Kamer dit jaar worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

243

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

Ook in de nieuwe concessieperiode zal een midterm review Parlementair agenda punt
naar de Kamer worden gezonden. Eventuele
[09-09-2020] decentralisatiemogelijkheden worden daarin
Spoorordening
meegenomen.

Beleidsvoornemen wordt eind mei naar de TK gestuurd.

In de brief over het beleidsvoornemen, die begin 2021 naar Parlementair agenda punt
de Kamer komt, zal aandacht besteed worden aan open
[09-09-2020] toegangsaanbieders en de zekerheden die kunnen worden Spoorordening
vastgelegd. (Van der Graaf, CU)

Het beleidskader open toegang wordt rond de zomer
middels een aparte brief naar de Kamer gestuurd.

In het voorjaar van 2021 zal de staatssecretaris de Kamer
informeren over de uitkomsten van het onderzoek naar
welke locaties in Nederland de kans op veel PFAS in de
grond groot is.

Parlementair agenda punt
In de volgende bodembrief voor Kamer zal proces
[15-10-2020] - Leefomgeving aangegeven worden

De staatssecretaris zal in een brief terugkomen op (de
resultaten van) het onderzoek dat loopt naar potentiële
grote bronnen van vervuiling met PFAS.

Parlementair agenda punt
Onderzoek is bezig, resultaten worden dit voorjaar aan de
[15-10-2020] - Leefomgeving TK gemeld.

Parlementair agenda punt
In de eerste helft van 2021 zal de Kamer worden
Ontwikkeling algemene methodiek is in volle gang. We
geïnformeerd over de methodiek die wordt ontwikkeld voor [15-10-2020] - Leefomgeving koersen op het BO van juni voor signalering en monitoring.
de omgang met opkomende nieuwe stoffen in de bodem.
Juridische verankering van het DHK is duidelijk: we zoeken
nog naar een brief om te melden dat we onder de
Omgevingswet implementeren (of Rbk, als de Ow weer
wordt uitgesteld).
De staatssecretaris zal samen met de minister van IenW
Parlementair agenda punt
Wordt meegenomen bij de publicatie DHK.
de Kamer informeren over de hele keten van het reinigen [15-10-2020] - Leefomgeving
van PFAS uit grond, daarbij zal ook ingegaan worden op
de lozingsnormen en technieken die nodig zijn om PFAS uit
water te halen.
De Kamer wordt rond de jaarwisseling geïnformeerd over Parlementair agenda punt
De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.
de gevolgen die de staatssecretaris voor zich ziet om
[15-10-2020] - Leefomgeving
vervolg te geven aan de RIVM-aanbevelingen met
betrekking tot geluid.
n het tweede kwartaal van 2021, of indien mogelijk eerder, Parlementair agenda punt
De Kamer zal per brief in het tweede kwartaal, dus voor de
ontvangt de Kamer een voorstel voor aanscherping van de [15-10-2020] - Leefomgeving zomer, worden geïnformeerd over de actualisatie van de
BBT-instrumenten, inclusief een voorstel voor aanscherping
rentevoet.
van de rentevoet.
De Kamer zal worden geïnformeerd over de 5-7%
kostenbesparing bij ov-bedrijven.

Parlementair agenda punt
[04-11-2020] - Openbaar
vervoer en taxi

De Kamer is per brief antwoorden SO BVOV (Kamerstuk
23645, nr. 751) geïnformeerd dat de transitieplannen die
door de sector worden ingediend voor 1 juli 2021, vooral zijn
gericht op de langere termijn, vanaf 2022. Waar mogelijk
worden (verdere) optimalisaties, kostenbesparingen en
aanpassingen aan de dienstregeling en/of concessie al in
2021 uitgevoerd. De Kamer wordt hierover geïnformeerd.

In het voorjaar wordt de Kamer nader geïnformeerd over Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in brief conflictgebieden
de pilot van het toevoegen van een gezagvoerder aan de [25-11-2020] - Vliegveiligheid (planning: 9-7-2021).
expertgroep inzake het delen van dreigingsinformatie over
vliegen boven conflictgebieden.
Komend voorjaar wordt de Kamer geïnformeerd over het
onderzoek over sociale vestigingseisen voor bedrijven op
Schiphol.

Parlementair agenda punt
Zal worden meegenomen in brief sociale zaken en
[25-11-2020] - Vliegveiligheid veiligheid (Planning informeren TK: 9-7-21)

De staatssecretaris zal zo snel mogelijk met een voorstel
voor het materialenpaspoort voor gebouwen komen.

Parlementair agenda punt
[02-12-2020] - Circulaire
Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De staatssecretaris zal samen met de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de
mogelijkheden in beeld brengen om circulair bouwen
verder te ondersteunen.

Parlementair agenda punt
[02-12-2020] - Circulaire
Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De staatssecretaris zal zo snel mogelijk terugkomen op de Parlementair agenda punt
end-of-waste status van Bokashi.
[02-12-2020] - Circulaire
Economie

Op basis van de resultaten van onderzoek door de WUR van
een 60-tal pilots Circulair terreinbeheer zal worden bekeken
of en hoe beleid en regelgeving kan worden aangepast.
De eerste resultaten zullen naar verwachting eind 2021
beschikbaar zijn.

De spelregels behorend bij het Mobiliteitsfonds worden
voor de zomer van 2021 naar de Kamer gestuurd.

20-05-2021 Er is geconstateerd dat er nadere informatie
nodig is op een aantal onderdelen om het proces tot van
de actualisatie af te ronden. Er is besloten besluitvorming
over de geactualiseerde MIRT spelregels aan het nieuwe
kabinet te laten, Dit wordt in de MIRT brief van juni naar
de Kamer gecommuniceerd.

Parlementair agenda punt
[07-12-2020] - MIRT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

244

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister stuurt de Kamer de uitleg toe die zij gaf tijdens Parlementair agenda punt
het notaoverleg over de stikstofberekeningen en de
[07-12-2020] - MIRT
gebruikte rekenmethodes voor de verbreding van de A27.
Daarbij betrekt zij ook de natuurcompensatie voor
schermwand en informeert zij de Kamer of er voor de
schermwand extra bomen worden gekapt.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De minister stuurt de Kamer een grove schatting toe van
Parlementair agenda punt
de kosten van beheer en onderhoud van de Scharster[07-12-2020] - MIRT
Rijnbrug en zet deze af tegen de kosten van de aanleg van
een aquaduct.

De toezegging Skarster Rien wordt afgedaan in de MIRTbrief van het voorjaar (mei/juni). In diezelfde brief geven we
ook de voortgang weer van de uitvoering motie Postma.
Het is een beetje de vraag wanneer we de motie als
afgedaan kunnen beschouwen. We zijn in gesprek zoals de
motie vraagt maar voorlopig voorzie ik nog geen oplossing
voor het financiële tekort bij de N33 en fase II van
Wunderline.

In de zomer van 2021 wordt de Kamer geïnformeerd over Parlementair agenda punt
de uitkomsten van de expertgroep die kijkt naar de aanpak [10-02-2021] - Aanpak van
hufterig gedrag in het
van zware overtreders.
verkeer

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

In maart ontvangt de Kamer het advies van het RIVM over Parlementair agenda punt
Dat wordt mogelijk begin juli (bodembrief), anders bij
de doorwerking van het EFSA-advies op de pfas-normering. [11-02-2021] - Leefomgeving publicatie DHK (juli/september)
De Kamer zal het omgevingsbesluit inzake Financiële
Parlementair agenda punt
Het ontwerpbesluit zal bij het parlement worden
zekerheidsstelling ontvangen voordat deze wordt
[11-02-2021] - Leefomgeving voorgehangen.
vastgesteld, zodat zij hiermee de mogelijkheid krijgt om er
met de staatssecretaris over te spreken.
Nadat het onderzoek naar de uitstoot van benzeen bij
Parlementair agenda punt
Onderzoek wordt eind 2021 verwacht. Daarna zal de Kamer
asfaltfabrieken is afgerond (naar verwachting einde van
[11-02-2021] - Leefomgeving worden geïnformeerd.
het jaar) zal de Kamer een brief ontvangen over de
vervolgstappen die naar aanleiding hiervan zullen worden
genomen.
De Kamer zal, naar verwachting dit voorjaar, de resultaten Parlementair agenda punt
Binnenkort verschijnen nog twee RIVM-rapporten over
[11-02-2021] - Leefomgeving PFAS. Besloten is om de Kamer hierover tegelijk te
van het onderzoek naar de blootstellingsbronnen pfas
ontvangen.
informeren als over het rapport van Arcadis over PFAS in
producten en afvalstromen in Nederland, waar deze
toezegging over gaat.
Ondanks hun onaflatende inspanningen hebben reizigers Uitgaande brief [16-02-2021] De Kamer zal worden geïnformeerd over de uitkomsten van
- Invloed winterweer op het de in uitvoering zijnde evaluatie. Streven is vóór het
en goederenvervoerders de afgelopen week hinder
ondervonden van het winterweer. Het omgaan met extreem (openbaar) vervoer per
zomerreces van 2021.
spoor
weer zal ook de toekomst altijd een uitdaging blijven.
Daarom is het van belang dat verstoorde situaties zoals deze
worden geëvalueerd om waar mogelijk lering te trekking en
daarmee nog beter gesteld te staan voor de toekomst. Ik zal
uw Kamer uiteraard informeren over de uitkomsten van
de evaluatie en de lessons learned.
De minister zal het CBR verzoeken om een impactanalyse
van het voorstel om de 5 minuten van het voor- en
nagesprek af te halen en de Kamer hierover informeren.

Parlementair agenda punt
[19-04-2021] - CBR

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De Kamer zal voor de zomer van 2021 geïnformeerd worden Parlementair agenda punt
over de uitkomsten van de gesprekken in het Nationaal
[19-05-2021] - Openbaar
Openbaar Vervoer Beraad over de transitie en
vervoer en taxi
transitieplannen ov in 2022.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[19-05-2021] - Openbaar
vervoer en taxi

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De staatssecretaris zal in een volgende voortgangsbrief de Parlementair agenda punt
Kamer informeren over de stand van zaken van de pilots [19-05-2021] - Openbaar
met ov-reisverboden en eventuele uitbreiding van de pilots. vervoer en taxi

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Rond de zomer zal de staatssecretaris de contouren van
Parlementair agenda punt
een onafhankelijk onderzoek naar de taxibranche en corona [19-05-2021] - Openbaar
aan de Kamer sturen. Bij de opzet zullen de vragen van de vervoer en taxi
leden over de taxibranche worden meegenomen,
waaronder de positie van Uber.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De staatssecretaris zal voor het commissiedebat Spoor of Parlementair agenda punt
MIRT de Kamer op de hoogte stellen van de stand van zaken [19-05-2021] - Openbaar
van de motie Dijkstra over de spoorlijn Amsterdam vervoer en taxi
Groningen - Scandinavië en de mogelijke toevoeging van
Hamburg.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
De Kamer zal voor het commissiedebat MIRT een brief
ontvangen waarin de hoofdcontouren zullen staan voor de [19-05-2021] - Openbaar
vervoer en taxi
uitwerking van de motie-Amhaouch.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Eind van het jaar ontvangt de Kamer een reactie op de
onderzoeken van het CBS en PBL over vervoersarmoede,
die in het najaar worden gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

245

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De Kamer ontvangt een brief over mijden en spreiden en
de rol van de overheid.

Parlementair agenda punt
[19-05-2021] - Openbaar
vervoer en taxi

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De Kamer ontvangt voor de zomer de stand van zaken en Parlementair agenda punt
het overzicht van de punten uit de Brede Maatschappelijke [27-05-2021] - Circulaire
Economie
Heroverweging.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[27-05-2021] - Circulaire
Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Na afloop van de gesprekken met de sector, indien mogelijk Parlementair agenda punt
voor het volgend commissiedebat Circulaire economie,
[27-05-2021] - Circulaire
wordt de Kamer geïnformeerd over het afbouwpad van
Economie
afvalverbranding naar recycling van afval- en grondstoffen.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

In een volgende voortgangsbrief zal de Kamer informatie Parlementair agenda punt
ontvangen over recycling en het ontwerp van verpakkingen. [27-05-2021] - Circulaire
In deze brief zal onder andere worden ingegaan op de
Economie
potentie van tariefdifferentiatie en het eenvoudiger maken
van de rol als grondstofproducent.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

In het najaar wordt de Kamer nader geïnformeerd over de Parlementair agenda punt
‘einde afvalstatus’ en de instrumenten die kunnen worden [27-05-2021] - Circulaire
Economie
ingezet.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
[27-05-2021] - Circulaire
Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De staatssecretaris zal de Kamer informeren over hoe het Parlementair agenda punt
MKB beter kan aansluiten bij het Versnellingshuis, daarbij [27-05-2021] - Circulaire
zal ook gekeken worden naar het idee van de subafdelingen. Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De schriftelijke vragen over Beaumix zullen uiterlijk 1 juli
worden beantwoord.

Parlementair agenda punt
[27-05-2021] - Circulaire
Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

In het najaar ontvangt de Kamer, van de minister van
Medische Zorg en Sport, een brief over de uitvoering van
de motie van het lid Van Esch over kunstgrasvelden.

Parlementair agenda punt
[27-05-2021] - Circulaire
Economie

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

In de verzamelbrief, voor het volgend commissiedebat
Parlementair agenda punt
Circulaire economie, zal de staatssecretaris terugkomen op [27-05-2021] - Circulaire
de stand van zaken met betrekking tot de wet Verbetering Economie
Bestrijding Heling, die in behandeling is bij Justitie en
Veiligheid.

De Kamer wordt conform toezegging geïnformeerd.

De Kamer ontvangt voor het volgend commissiedebat
Circulaire economie informatie over eventuele
mogelijkheden om Repair Cafés te ondersteunen.

De Kamer wordt aan het eind van het jaar geïnformeerd
over de uitkomsten van het overleg over batterijen in
bodemas.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

246

Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Tabel 147 Subsidies (bedragen x 1.000 euro)
Art.

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Subsidieregeling 2.847
waterveiligheid
en
waterzekerheid
stedelijke
delta's:
Partners voor
Water
4 (HGIS)

500

0

0

0

0

0

Rijksdienst
2.503
voor
Ondernemend
Nederland Uitvoeringskosten
subsidieregeling
stedelijke
delta's

2.000

0

0

0

0

0

0

0

0

Naam
Subsidie
(regeling)

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Artikel 11 Integraal
Waterbeleid
Regeling
2020

nvt

2021

2016

2021

2021

nvt

2020

2020

Subsidieregeling
Partners voor
Water
5 (HGIS)

0

0

Rijksdienst
voor
Ondernemend
Nederland Uitvoeringskosten
subsidieregeling
Partners voor
Water 5

0

0

Tijdelijke
subsidieregeling
IGRAC
2016-2021

400

400

0

0

Tijdelijke
subsidieregeling
Delta Alliance
2016–2020

0

0

0

0

Subsidieregeling 2.900
1.400
voor
Ontwikkelingssamenwerking
(Unie van
Waterschappen,
Blue Deal)

0

0

0

0

0

Tijdelijke
0
subsidieregeling
drinkwater
BES en
rioolwaterzuiveringsinstallatie
Bonaire 2018
tot en met
2022

0

0

0

0

0

0

nvt

2022

2022

13.866

0

0

0

0

0

‒

‒

‒

Overig
Rijksdienst
voor
Ondernemend
Nederland Programma
Partners voor
Water
4 (HGIS)

4.986

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

247

Art.

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

0

0

11.252

11.252

11.252

11.252

11.252

‒

‒

‒

95

69

69

69

69

69

69

2014

**

‒

Incidentele
subsidies
11.01
Algemeen
Waterbeleid

306

60

0

0

0

0

0

*

*

‒

Stichting
Deltares Bouw
GeoCentrifuge

1.040

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

Incidentele
subsidies
11.04
Waterkwaliteit

0

66

0

0

0

0

0

*

*

‒

Totaal artikel

15.077

18.361

11.321

11.321

11.321

11.321

11.321

Tijdelijke
8.114 10.631
subsidieregeling
drinkwater
BES en
rioolwaterzuiveringsinstallatie
Bonaire 2018
tot en met
2022

5.111

5.111

4.661

2.497

2.497

nvt

2022

2022

4.150

14.141

20.255

15.248

13.408

9.150

2015

2020

2024

2015

2020

2024

Naam
Subsidie
(regeling)
Rijksdienst
voor
Ondernemend
Nederland Programma
Partners voor
Water
5 (HGIS)

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Begroting
Provincie
Friesland Regiecollege
Waddengebied
Incidenteel

Artikel
13 Ruimtelijke
Ontwikkeling
Regeling

Besluit
Besluit
1.178
financiële
bepalingen
bodemsanering
Bedrijvenregeling
Besluit
financiële
bepalingen
bodemsanering
- Collectieve
saneringen

910

850

850

850

850

850

850

Totaal artikel

10.202

15.631

20.102

26.216

20.759

16.755

12.497

Subsidieregeling
Fietsersbond

582

612

612

612

612

612

612

2016

2021

2021

Subsidieregeling
Dutch Cycling
Embassy 2019

125

130

112

13

0

0

0

nvt

2021

2021

Artikel 14 Wegen
en
Verkeersveiligheid
Regeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

248

Art.

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

Subsidieregeling 3.868
SWOV,
TeamAlert en
Veilig Verkeer
Nederland
2019 - VVN

3.944

3.944

3.944

3.944

3.944

4.029

2017

2023

2023

Subsidieregeling 3.984
SWOV,
TeamAlert en
Veilig Verkeer
Nederland
2019 - SWOV

4.131

4.131

4.131

4.131

4.132

4.365

2017

2023

2023

Subsidieregeling 1.002
SWOV,
TeamAlert en
Veilig Verkeer
Nederland
2019 - Team
Alert

807

807

807

807

807

834

2017

2023

2023

Subsidieregeling 14.362
Demonstratie
Klimaattechnologieën
en –
innovaties in
transport

23.389

16.172

9.147

4.250

0

0

nvt

2022

2021

843

756

756

756

756

756

0

nvt

2024

2024

Subsidieregeling 2.089
LNG

4.152

1.840

0

0

0

0

nvt

2022

2021

Subsidieregeling 11.809
Elektrische
personenauto's
particulieren

22.400

4.700

0

0

0

0

nvt

2025

2025

0

16.500

5.500

3.300

2.000

0

0

nvt

2026

2026

St. Wandelnet

255

250

250

250

25

0

0

**

**

‒

St.
Fietsplatfom

273

250

250

250

25

0

0

**

**

‒

Coalitie
Anders Reizen

0

180

200

200

200

20

0

340

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

Incidentele
subsidies
14.02
Veiligheid

0

417

264

120

1

0

*

*

‒

Incidentele
subsidies
14.03
Mobiliteit en
Gebieden

0

1.006

100

100

100

0

0

*

*

‒

Totaal artikel

39.532

78.924

39.638

23.630

16.851

10.271

9.840

Naam
Subsidie
(regeling)

Tijdelijke
subsidieregeling
Kennisnetwerk
SPV 2020–
2024

Subsidieregeling
emissieloze
bedrijfsauto's

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Begroting

Incidenteel
Incidentele
subsidies
14.01 Netwerk

Artikel
16 Openbaar
Vervoer en Spoor
Wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

249

Art.

2020

2021

2022

2023

2024

2025

NS 1.440
Intercityverbinding
DordrechtBreda

1.460

0

0

0

0

0

Tijdelijke
660
subsidieregeling
spoorgoederenvervoer
voor
bijzondere
omleidingskosten

2.740

2.576

1.396

0

0

0

Prorail 121
Uitvoeringskosten
subsidieregeling
spoorgoederenvervoer
voor
bijzondere
omleidingskosten

121

121

121

0

0

0

12
Tijdelijke
subsidieregeling
Stichting
Rocov Fryslân
inzake
consumenteninspraak
Friese
Waddenveren
2017–2021

12

12

12

12

12

Tijdelijke
subsidieregeling
Stichting
CROW inzake
OVKlantenbarometer
2018–2022

240

249

249

208

208

Tijdelijke
14.000
subsidieregeling
stimulering
goederenvervoer
per spoor

18.403

18.054

12.247

Prorail 109
Uitvoeringskosten
subsidieregeling
stimulering
spoorgoederenvervoer

121

121

Regeling
350.737
87.684
specifieke
uitkering
beschikbaarheidsvergoeding
regionale OVconcessies
2020

Naam
Subsidie
(regeling)

2026 Laatste
evaluatie

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Regeling
2020

nvt

2022

12

nvt

2021

2021

208

208

nvt

2022

2022

0

0

0

nvt

2021

2023

121

0

0

0

0

0

0

0

0

nvt

2022

2020

Regeling
0 1.759.241
specifieke
uitkering
beschikbaarheidsvergoeding
regionale OVconcessies
2021

0

0

0

0

0

nvt

2021

Tijdelijke
subsidieregeling
stimulering
modal shift
van weg naar
binnenvaart of
van weg naar
spoor 2021

0

0

0

0

0

nvt

2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

250

0

1.000

Begroting

Art.

Naam
Subsidie
(regeling)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Vereniging
Reizigers
Openbaar
Vervoer
(ROVER) - OVloket
2019-2021

337

320

320

320

320

320

320

**

**

‒

Vereniging
252
Reizigers
Openbaar
Vervoer
(ROVER) Beleidsondersteuning
2016-2018;
2019-2021

285

226

226

226

226

226

**

**

‒

Verkeersverbund
Rhein-Ruhr exploitatie
Regional
Expres 13

250

250

250

250

250

250

0

**

**

‒

NS Reizigers
BV - Sociale
Veiligheid

0

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

NSSamenloop
Twente

0

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

NS 616.025 154.006
Beschikbaarheidsvergoeding
Openbaar
Vervoer
(BVOV)

0

0

0

0

0

*

*

‒

2.699

2.103

1.558

1.501

94

94

*

*

‒

984.6842.028.592

24.032

16.459

2.517

1.110

860

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Incidenteel

501

Incidentele
subsidies
16.01 Spoor
Totaal artikel
Artikel
17 Luchtvaart
Regeling
Subsidieregeling
KDC
(Knowledge
Development
Centre)

37

39

40

40

40

40

40

2017

2022

2022

1.361

1.640

1.863

0

0

0

0

2016

2022

2022

264

265

268

268

268

269

269

**

**

‒

Bijdrage
140
commissies
regionaal
overleg
burgerluchthavens
van nationale
betekenis

281

283

283

284

258

257

**

**

‒

Regeling
Bijdrage
onderwerken
graanresten
Begroting
Bijdrage
Commissie
Regionaal
Overleg
luchthaven
Schiphol
(CROS) /
Omgevingsraad
Schiphol
(ORS)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

251

Art.

Naam
Subsidie
(regeling)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

St.
Bevordering
Kwaliteit
Leefomgeving
Schipholregio
Leefomgeving
Schiphol

400

401

0

0

0

0

0

**

**

‒

75
Stichting
Klachtentelefoon
Luchtverkeer
Zuid-Limburg
klachtenbehandeling
AWACSGeilenkirchen,
WeezeNiederrhein
en LuikBierset

75

75

75

75

75

75

**

**

‒

Stichting Avi50
Assist Luchtvaartveiligheid
Zuidoost
Afrika

51

52

0

0

0

0

**

**

‒

Dutch
691
427
Caribbean Air
Navigation
Service
Provider N.V. Luchtverkeersdienstverlening
Bonaire

431

0

0

0

0

**

**

‒

St.
Leefbaarheid
Luchthaven
Eindhoven Leefbaarheidsfonds
Eindhoven

0

50

50

50

50

0

0

**

**

‒

St. Abrel Bewonersbelangen

37

53

40

2

2

5

5

**

**

‒

Bijdrage
Luchthaven
Eindhoven
overleg

0

70

70

70

70

70

70

**

**

‒

Incidentele
subsidies
17.01
Luchtvaart

25

2.312

2.508

0

0

0

0

*

*

‒

Totaal artikel

3.080

5.664

5.680

788

789

717

716

Subsidieregeling
innovaties
duurzame
binnenvaart

500

0

0

0

0

0

2018

nvt

2017

Tijdelijke
subsidieregeling
innovaties
duurzame
binnenvaart
2018-2019

0

0

0

0

0

0

0

2018

2020

2019

Tijdelijke
subsidieregeling
NWO

1.764

0

0

0

0

0

0

nvt

2021

2021

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Incidenteel

Artikel
18 Scheepvaart en
havens
Regeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

252

Art.

Naam
Subsidie
(regeling)
onderzoek
Topsector
Logistiek
2017-2021

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Tijdelijke
subsidieregeling
duurzame
binnenvaartmotoren
2020–2021

0

3.500

0

0

0

0

0

nvt

2022

2021

Tijdelijke
subsidieregeling
verduurzaming
binnenvaartschepen
2021–2025

0

20.500

20.000

18.000

16.000

5.000

4.000

nvt

2025

2025

Tijdelijke
subsidieregeling
stimulering
modal shift
van weg naar
binnenvaart of
van weg naar
spoor 2021

0

1.500

0

0

0

0

0

nvt

0

0

0

0

0

0

0

**

**

‒

0

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

Zero Emission
Services BV Modular
Energy
Concept

5.440

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

Incidentele
subsidies
18.01
Scheepvaart
en Havens

81

80

80

80

80

80

0

*

*

‒

Totaal artikel

7.785

25.580

20.080

18.080

16.080

5.080

4.000

2021

Begroting
St,
Waterrecreatie
Nederland Basisvisie
Recreatietoervaart
Nederland
Incidenteel
NWO Subsidie
Topsector
Logistiek

Artikel
19 Uitvoering
Internationaal- en
Milieu Beleid
Regeling
Rijkscofinancieringsregeling
435
Interreg V

0

0

0

0

0

0

nvt

2020

2020

Projectstimuleringsregeling
0
Interreg V

0

0

0

0

0

0

nvt

2020

2020

Projectstimuleringsregeling
0
1.620
Interreg VI

1.622

1.622

247

247

248

*

*

‒

Incidenteel
Incidentele
subsidies
19.02
Uitvoering
Milieubeleid
en
Internationaal

30

23

0

0

0

0

0

Totaal artikel

465

1.643

1.622

1.622

247

247

248

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

253

Art.

Naam
Subsidie
(regeling)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Tijdelijke
subsidieregeling
Milieu
Centraal 2018–
2021

1.858

629

629

629

629

629

629

2015

2020

2021

Subsidieregeling
SMK 2018

0

0

0

0

0

0

0

2014

2020

2018

Subsidieregeling 16.033
Demonstratie
Klimaattechnologieën
en –
innovaties in
transport

0

0

0

0

0

0

nvt

2022

2021

Regeling
nationale EZsubsidies Bijlage 4.2.1
(Chemische
recycling
kunststoffen)

25

0

0

0

0

0

0

Subsidieregeling
advies bij
klimaatneutraal
en circulair
inkopen
(AKCI)

0

0

0

0

0

0

0

nvt

2024

2023

Subsidieregeling 1.360
Circulaire
Economie

0

0

0

0

0

0

2025

2025

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Artikel
21 Duurzaamheid
Regeling

Begroting
TKI Click NL Programma
CIRCO

2.000

1.000

0

0

0

0

0

**

**

‒

Stichting
Repair Cafe's Infrastructuur
voor Repair

100

100

0

0

0

0

0

**

**

‒

Het Groene
Brein i.s.m.
MVO
Nederland Versnellingshuis
Nederland
Circulair!

0

600

600

400

400

400

0

**

**

‒

Stichting
30
DSFW
Foundation Consumenteninformatie
Duurzame
Mode

30

0

0

0

0

0

**

**

‒

185

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

IPO, VNG,
200
UvW en
Klimaatverbond
- CO2schaduwbeprijzing

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

270

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

Incidenteel
Programma
CIRCO en
Nederland
Circulair

Nederland
Circulair Versnellingshuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

254

Art.

2020

2021

2022

2023

2024

2025

St. Nationaal
Testcentrum
Circulaire
Plastics Realisatie en
exploitatie
van het
Nationaal
Testcentrum
Circulaire
Plastics

0

0

0

0

0

0

0

*

*

‒

Incidentele
subsidies
21.05
Duurzame
Productketens

644

21.940

20.066

12.185

12.185

12.187

12.224

*

*

‒

Totaal artikel

22.706

24.299

21.295

13.214

13.214

13.216

12.853

0

0

0

0

0

0

0

nvt

2020

2019

Subsidieregeling 1.580
versterking
omgevingsveiligheid
BRZO-sector

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

nvt

2021

2021

231

180

180

180

180

180

180

nvt

2022

2022

Tijdelijke
1.940
subsidieregeling
restantvoorraden
vuurwerk

0

0

0

0

0

0

nvt

2020

0

26.957

0

0

0

0

0

nvt

2021

St.
3.400
Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting
- Fonds
Asbestdaken

0

6.000

2.500

0

0

0

**

**

‒

1.317

3.160

3.160

3.160

3.169

0

*

*

‒

Naam
Subsidie
(regeling)

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Artikel
22 Omgevingsveiligheid
en milieurisico's
Regeling
Subsidieregeling
verwijderen
asbestdaken

Subsidieregeling
VeiligheidNL

Tijdelijke
subsidieregeling
vuurwerkverbod
COVID-19
detailhandel
Begroting

Incidenteel
Vereniging
2.284
Omgevingsdienst
NL Uitvoering
versterking
omgevingsveiligheid
Incidentele
subsidies
22.01
Veiligheid
Chemische
Stoffen

88

201

209

177

177

177

178

*

*

‒

Incidentele
subsidies
22.03
Veiligheid
bedrijven en
transport

2.185

1.730

2.231

1.276

1.117

1.229

726

*

*

‒

Totaal artikel

11.709

32.385

13.780

9.293

6.634

6.755

3.084

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

255

Art.

2020

Naam
Subsidie
(regeling)

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Artikel 97
Algemeen
Departement
Wet
Nederlands
0
Normalisatie
Instituut Normalisatiewerkzaamheden
radioactiviteitsmetingen
2013 ‒ 2017

0

0

0

0

0

0

‒

‒

‒

COVRA N.V. 0
Onderzoeksprogramma
Eindberging
Nucleair Afval
(OPERA)

0

0

0

0

0

0

nvt

2019

2009

250

250

0

0

0

0

0

nvt

2023

2021

NWO Programma
Duurzame
Logistiek

0

0

0

0

0

0

0

**

**

‒

NWO –
Programma
Smart Urban
Regions of the
Future (SURF)

750

0

0

0

0

0

0

**

**

‒

Van Citters
Beheer BV Sanering
Thermphos

6.700

0

0

0

0

0

0

**

**

‒

Incidentele
subsidies
97.01
Algemeen
Departement

0

12

395

395

377

377

377

*

*

‒

Totaal artikel

7.700

262

395

395

377

377

377

1.102.939 2.231.340

157.945

121.018

88.789

65.849

55.796

Besluit

Regeling
Subsidieregeling
Urban Futures
Studio
Begroting

Incidenteel

Totaal
Subsidies
(regelingen)

Tijdelijke
subsidieregeling
vuurwerkverbod
COVID-19
detailhandel

0

26.957

0

0

0

0

0

nvt

2021

St.
3.400
Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting
- Fonds
Asbestdaken

0

6.000

2.500

0

0

0

**

**

‒

1.317

3.160

3.160

3.160

3.169

0

*

*

‒

Begroting

Incidenteel
Vereniging
2.284
Omgevingsdienst
NL Uitvoering
versterking
omgevingsveiligheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

256

Art.

Naam
Subsidie
(regeling)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Laatste
evaluatie

Einddatum
Subsidie
(regeling)

Incidentele
subsidies
22.01
Veiligheid
Chemische
Stoffen

88

201

209

177

177

177

178

*

*

‒

Incidentele
subsidies
22.03
Veiligheid
bedrijven en
transport

2.185

1.730

2.231

1.276

1.117

1.229

726

*

*

‒

Totaal artikel

11.709

32.385

13.780

9.293

6.634

6.755

3.084

250

250

0

0

0

0

0

nvt

2023

2021

NWO –
Programma
Smart Urban
Regions of the
Future (SURF)

750

0

0

0

0

0

0

**

**

‒

Van Citters
Beheer BV Sanering
Thermphos

6.700

0

0

0

0

0

0

**

**

‒

Incidentele
subsidies
97.01
Algemeen
Departement

0

12

395

395

377

377

377

*

*

‒

Totaal artikel

7.700

262

395

395

377

377

377

1.102.939 2.231.340

157.945

121.018

88.789

65.849

55.796

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Artikel 97
Algemeen
Departement
Subsidieregeling
Urban Futures
Studio
Begroting

Incidenteel

Totaal
Subsidies
(regelingen)

Toelichting
1) Een * in deze kolom betreft een incidentele subsidie, een ** een begro­
tingssubsidie. Voor deze subsidies geldt geen periodieke evaluatieplicht.
2) Bij de subsidies die aangegeven zijn als Begrotingssubsidies en
Incidentele Subsidies is geen einddatum aangegeven. Deze posten
betreffen diverse subsidies die conform de Awb artikel 4:23 derde lid sub c
en sub d worden verleend. Hieraan ligt derhalve geen subsidieregeling aan
ten grondslag; een einddatum is niet aan de orde. Bij de Europese
Regelingen zijn de evaluatiemomenten en einddatum niet van toepassing.
Bij subsidies die rechtstreeks zijn gebaseerd op een formele wet is geen
einddatum aangegeven omdat op grond van de vigerende Comptabili­
teitswet 2001 geen horizonbepaling is verplicht.
3) Nieuwe regeling, publicatie in de loop van 2021.
4) Nieuwe regeling, publicatie in de loop van 2021; de middelen staan op
regel RVO - PVW5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

257

5) De programmamiddelen voor de programma's Partners voor Water
worden op het subsidie-artikel verantwoord.
6) Deze subsidie heeft, hoewel rechtstreeks gebaseerd op de Wet Personen­
vervoer 2000, een incidenteel karakter. Evaluatiemomenten zijn daarom niet
opgenomen.
7) Deze subsidie is verstrekt op grond van de Kaderwet EZ-subsidies. Voor
eventuele evaluaties wordt verwezen naar de informatie van het Ministerie
van Economische Zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

258

Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek
Strategische Evaluatie Agenda
Bij de rijksbrede operatie ‘Inzicht in Kwaliteit’ die tussen 2018 en 2021
plaatsvond gold als ambitie om de maatschappelijke impact van beleid waar
mogelijk te vergroten. Daarbij past het tegen het licht houden van de
resultaten van beleid op effectiviteit, daarvan voortdurend te leren en te
streven naar continue verbetering. Een van de gezichtsbepalende
elementen die hieruit is voorgekomen is de Strategische Evaluatie Agenda
(SEA). Deze biedt een overzicht van de belangrijke beleidsthema’s, waarbij
de basis voor de agendering wordt gevormd door de benodigde inzicht voor
besluitvormingsmomenten. Elk gepland evaluatieonderzoek sluit zo nauw
mogelijk aan op de inzichtbehoefte en fase in de beleidscyclus van het
thema. Tevens is bezien wanneer, met welke scope en op welke manier
wordt geëvalueerd.
IenW kent drie overkoepelende hoofdthema’s: Mobiliteit, Milieu en Water.
De themagewijze opzet sluit vervolgens aan de begrotingsindeling,
waarvoor dit destijds ook bewust als invalshoek gold. Het overzicht van de
voorziene ‘periodieke evaluaties’ (voorheen beleidsdoorlichtingen), waarin
de inzichten uit individuele evaluatierapporten zijn samengebracht, sluit dan
ook qua scope nog zoveel mogelijk aan bij wat daarover eerder met de
Kamer is gecommuniceerd. De thema’s zijn veelal gerelateerd aan meerdere
hoofdthema’s, de bijgaande figuur illustreert de samenhang.
Het begrip ‘evaluatie’ is binnen IenW bewust breed gehouden. Dit vanuit
het besef dat evalueren niet vroeg genoeg kan beginnen. Dit ministerie kent
een rijk verleden met ex-ante evaluaties zoals de maatschappelijke kostenbatenanalyse (MKBA). Die krijgt ook nadrukkelijk plek in de SEA. De MKBA
helpt niet alleen bij het afwegen en onderbouwen van beleidskeuzes maar
kan ook ex-post worden ingezet om terug te blikken op uitgevoerd beleid.
Tevens zijn er nieuwe instrumenten. Zo is na een eerste rijksbrede pilot met
de Publieke Waarde Scan (PWS) voor het beleidsterrein Circulaire
Economie23 deze methode recent opgenomen in de toolbox beleidseva­
luatie. Evaluaties en doorlichtingen krijgen gaandeweg meer een interde­
partementaal karakter. Zo neemt een PWS ook de inspanningen mee van
andere ministeries om beoogde doelen te bereiken. Treffend voorbeeld is
verder de evaluatie van het klimaatbeleid waar IenW met haar opgave voor
de mobiliteitsdoelen nauwgezet samen optrekt met drie andere vakminis­
teries.
Het integreren van de onderzoeks- en evaluatieprogrammering zal in de
nabije toekomst verder vorm krijgen. In een doorgroeitraject wordt daartoe
voorzien in een verdere koppeling met de kennisagenda, voorzien van en
met inbegrip van navenante inspanningen van onder meer KIM, PBL en
SWOV. Ook die resultaten raken veelal meerdere departementen. De
tweejaarlijkse Balans van de Leefomgeving van PBL is een voorbeeld van
een ex-durante evaluatie die IenW scherp houdt. Een nieuwe balans is
voorzien in 2022 en bevat een tussentijdse beschouwing van inspanningen
op diverse beleidsterreinen van zowel het Ministerie van IenW als LNV en
in mindere mate nog enkele andere ministeries.

23

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/11/27/eindrapport-pws-circulaireeconomie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

259

IenW blijft inspanningen verrichten om de meetbaarheid van doelstellingen
en passende indicatoren verder te verbeteren. Dit vanuit het besef dat dit
complex kan zijn. Hanteren van één of enkele generieke doelen en
indicatoren doet veelal geen recht aan de diversiteit van het beleid en
uitvoering waardoor allocatie van budget onvoldoende richting krijgt. Ik
denk daarbij bijvoorbeeld aan de Staat van de uitvoering RWS waarbij
onderscheid wordt gemaakt naar soorten vaarwegen en tevens aan onder­
scheidende regionale aspecten die kunnen verschillen.
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van lopende en geplande
evaluaties.
Tabel 148 Overzicht evaluaties- en overig onderzoek
Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting

beleidsdoorlichting
integraal
waterbeleid

2020

2021

Beleidsdoorlichting integraal waterbeleid

2021

De Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht de lidstaten eens in de zes jaar
stroomgebiedbeheerplannen (SGBP-en) vast te stellen. In het SGBP
worden de ontwikkelingen in de waterkwaliteit, evenals de resterende
opgaven en bijbehorende maatregelen geschetst.Stand van kennis:In het
tweede kwartaal van 2020 is de Nationale analyse waterkwaliteit door het
Planbureau voor de Leefomgeving afgerond en met de Tweede Kamer
gedeeld. De analyse is gebaseerd op de voorlopige beleidsvoornemens en
maatregelen van de waterbeheerder. Op basis hiervan worden besluiten
genomen over het maatregelprogramma en ontwerpstroomgebiedbeheerplannen opgesteld en ter inzage gelegd. Het pakket
landelijke en gebiedsgerichte maatregelen van de ontwerp-plannen vormt
de basis voor de ex-ante evaluatie.Kennisbehoefte:Op het moment dat de
Nationale analyse waterkwaliteit werd uitgevoerd waren de doelen nog
niet definitief. Deels omdat kennis ontbrak (bij de brakke wateren) en deels
omdat recente doelen geen onderdeel waren van het instrumentarium
(moerasbeken). Het voorgestelde maatregelprogramma van regionale
overheden betrof een eerste inschatting en rijksbeleid voor bijvoorbeeld
meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen voor de periode vanaf 2022
was niet concreet. Deze kennis wordt vergaard en geactualiseerd, zodat in
2021 in ex ante evaluatie kan worden uitgevoerd.

Artikel 11 - Integraal
Waterbeleid
Thema: Integraal
Waterbeleid

Ex ante evaluatie
van de
Nederlandse
plannen voor de
KRW

2021

Jaarlijkse
voortgangsrapportage
Jaarlijks
De Staat van Ons
Water

Met de Staat van Ons Water wordt elk jaar gerapporteerd over de voortgang van het waterbeleid in het afgelopen kalenderjaar. Enkele mijlpalen
uit 2020 die in het rapport voorbijkomen zijn:
• Ondanks de uitdagingen van de coronapandemie heeft de water-sector
goede voortgang geboekt;
• Snelle detectie van het coronavirus door bemonstering van het
rioolwater;
• Realisatie van de Nationale Omgevingsvisie en het Nationaal
Waterprogramma (met onder meer de nieuwe Stroomgebiedsbeheerplannen voor de Kaderrichtlijn Water en de Overstromingsrisicobeheerplannen). Volgens planning treden ze in 2022 in wer-king;
• De watersector werkt aan robuuste en klimaatbestendige watersystemen, zodat Nederland goed beschermd blijft tegen over-stromingen,
wateroverlast, droogte en hittestress.
• De waterkwaliteit wordt gestaag beter, maar de Nationale Analy-se
Waterkwaliteit laat zien dat grote inzet nodig is om de doelen van de
Kaderrichtlijn Water (KRW) in 2027 te behalen;
• Daarnaast vragen ‘opkomende stoffen’, die buiten de KRW val-len, de
aandacht, zoals medicijnresten, microplastic en PFAS-stoffen. Deze stoffen
vormen een bedreiging voor de gezondheid van mensen en de natuur.
• Het Bestuursakkoord Water is na tien jaar intensieve samenwer-king met
succes afgesloten: de partijen in de watersector hebben de ambities voor
het verbeteren van de doelmatigheid en het be-perken van de
lastenstijging allemaal behaald.
De Tweede Kamer heeft het rapport over 2020 in ontvangst mogen nemen
op 26 mei 2021. (Kamerstukken II 2019-2020, 27 625, nr. 538)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

260

Artikel

Titel / Onderwerp
Periodieke
beoordeling van
primaire
waterkeringen:
Rapportage eerste
beoordelingsronde
primaire
waterkeringen

Ex-post evaluatie
Waterwet,
5 artikelen t.a.v.
waterveiligheid

Beoordeling
jaarlijkse kustlijn
t.o.v. de
Basiskustlijn

Jaarevaluatie
drinkwatertarieven

Evaluatie van het
grondwater
instituut IGRAC

Start

2017

2021

Afronding

Toelichting

2023

In 2017 zijn in de Waterwet nieuwe normen voor primaire waterkeringen
vastgelegd die uitgaan van overstromingskansen. Van 2017 tot en met 2022
zijn de beheerders van de primaire keringen (waterschappen en
Rijkswaterstaat) bezig om te beoordelen of de waterkeringen voldoen aan
deze normen. Op basis van deze eerste Landelijke Beoordelingsronde
(LBO-1) wordt een landelijke rapportage opgesteld die uiterlijk eind 2023
naar de Eerste en Tweede Kamer wordt gestuurdStand van kennis:De
rapportage zal een beeld moeten geven in hoeverre de primaire keringen
voldoen aan de normen.

2024

De evaluatie komt voort uit wijzigingen van de Waterwet in 2014 en 2017.
In 2014 had de wijziging betrekking op de doelmatigheid en bekostiging
hoogwaterbescherming. In 2017 had de wijziging betrekking op de nieuwe
normering primaire waterkeringen. De werking van de wetswijzigingen in
de praktijk wordt geëvalueerd. Doel is te beoordelen in welke mate de
doelen verbonden aan de wetswijzigingen zijn bereikt en te bezien of acties
en/of aanpassingen nodig zijn om de werking te verbeteren

Jaarlijks

Rijkswaterstaat berekent jaarlijks aan de hand van de jaarlijkse
kustmetingen en de trend van de afgelopen jaren (maximaal tien jaar) of
de kust voldoet aan de BKL.Stand van kennis:Met een dergelijke jaarlijkse
berekening wil Rijkswaterstaat tijdig een structurele kustachteruitgang
langs de Nederlandse kust signaleren en daar, als dat nodig is, naar
handelen.

Jaarlijks

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt in het kader van de
doelmatigheid van de drinkwaterbedrijven toezicht op de totstandkoming
van de drinkwatertarieven en op de bedrijfsverslagen van de
drinkwaterbedrijven. Deze geven inzicht in de kostenopbouw van de
drinkwatertarieven en het gerealiseerde bedrijfsresultaat over de wettelijke
drinkwater-activiteiten.Stand van kennis:De 10 bedrijfsverslagen
beschikken over een goedkeurende verklaring van een registeraccountant
en geven inzicht in de kosten, waaronder de vermogenskosten,
opbrengsten en activawaarden over het jaar 2018. Daarmee voldoen de
10 bedrijfsverslagen aan alle eisen die de Drinkwaterwet hieraan stelt.
Het gewogen gemiddelde van de gerealiseerde vermogenskosten voor
de gehele drinkwatersector bedraagt 3, 19%. In 2018 hebben twee
drinkwaterbedrijven de WACC (de gewogen gemiddelde
vermogenskostenvoet) van 3, 4% overschreden. Drinkwaterbedrijven
mogen niet meer dan 1 procent van het rendement inzetten voor het
bevorderen van de drinkwatervoorziening in het buitenland, en daarmee
bij te dragen aan SDG 6 (Sustainable Development Goal Schoon Water en
Sanitair). Het gemiddelde kostenpercentage van de drinkwaterbedrijven
over 2018 is 0, 49%. Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2017 (0, 43%).
Drinkwaterbedrijven kunnen, naast de activiteiten in het kader van de
openbare drinkwatervoorziening, ook niet-wettelijke (economische)
activiteiten uitvoeren. Deze activiteiten zijn gebonden aan een aantal
wettelijke eisen. Het gemiddelde gewogen rendement op niet-wettelijke
activiteiten is voor de sector 5, 5%. Uit het bedrijfsverslag blijkt dat WMD
Drinkwater (Waterleidingmaatschappij Drenthe) over 2018 een negatief
rendement heeft behaald van 68%.Kennisbehoefte:De drinkwaterbedrijven
hebben de plicht om in hun verzorgingsgebied de drinkwatervoorziening
te faciliteren. Omdat klanten niet de mogelijkheid hebben om een keuze te
maken in de drinkwaterleverancier geeft de Drinkwaterwet de grenzen aan
waarbinnen de drinkwaterbedrijven mogen opereren. De ILT ziet daarop
toe, en rapporteert daarover naar de Tweede Kamer, zie ook: https: / /
www.tweedekamer.nl / kamerstukken / brieven_regering / detail?
id=2020Z01930&did=2020D04089

2021

IGRAC is het wereldwijd opererend grondwater centrum van UNESCO en
de World Meteorological Organisation. Grondwater vormt 95% van de
totale drinkwatervoorraad op aarde, bijna de helft van de wereldse
bevolking drinkt grondwater elke dag en rondom 40% van irrigatie komt
van grondwater; echter is wereldwijd niet genoeg aandacht voor
onzichtbaar grondwater met als gevolg een verslechtering van staat van
grondwatervoorraden. Als enige mondiaal- en aan de VN gebonden
grondwatercentrum heeft IGRAC een bijzondere rol bij ondersteuning van
internationale samenwerking op het gebied van
grondwaterkennisuitwisseling en -verbetering, voornamelijk in het geval
van internationaal gedeelde grondwatervoorraden. IGRAC is met een
subsidieregeling gesteund in de periode 2016-2022.Stand van kennis:De
evaluatie wordt in 2021 uitgevoerd omdat de uitkomsten van de evaluatie
dan in 2022 gebruikt kunnen worden in de besluitvorming over de
mogelijke verlenging van het IGRAC-verdrag met UNESCO. Dergelijke

2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

261

Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting
verlengingsprocedures nemen tenminste een jaar in
beslag.Kennisbehoefte:Er bestaat behoefte in inzage naar de
doeltreffendheid en doelmatigheid van de regeling.

Evaluatie
Versnellingstafels
Delta-aanpak
waterkwaliteit

2020

2021

De Delta-aanpak richt zich op alle belangrijke bronnen voor
waterverontreiniging: landbouw, stedelijk afvalwater en industrie. Uiterlijk
in 2027 moet Nederland de maatregelen hebben genomen, die ervoor
moeten zorgen dat de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water (KRW)
bereikt kunnen worden. Doel van de bestuurlijke versnellingstafels is om
een extra verdieping en impuls te geven aan de prioriteiten van de Deltaaanpak.Stand van kennis:De Tweede Kamer is voorafgaand aan het AO
Water van juni 2020 geïnformeerd over de evaluatie (PM TK
nr).Kennisbehoefte:De evaluatie richt zich op de opgaven die er komende
jaren nog zijn, op welke manier dit opgepakt kan worden, en welke rol de
versnellingstafels daar eventueel nog bij kunnen vervullen. Dit wordt in
samenhang gedaan met de bredere inventarisatie van de wateroverleggen
onder de Stuurgroep Water.

Monitoring

2021

2022

TK 32698 Groot project HWBP2-20e voortgangsrapportage

2020

Het doel van het beleid ‘Bodem en ondergrond’ is de vraagstukken op
het gebied van bodemkwaliteit, drinkwatervoorziening, grondwater,
bodemdaling, duurzaam bodembeheer in de landbouw, kabels en
leidingen en bodemenergie in relatie met de maatschappelijke opgaven als
energietransitie en klimaatadaptatie aan te pakken. Daarnaast is het beleid
gericht op het tot stand brengen van een betrouwbare en betaalbare drinken afvalwatervoorziening in Caribisch Nederland.Stand van kennis:Voor
‘Bodem en ondergrond’ is in 2014 de laatste beleidsdoorlichting
uitgevoerd.Kennisbehoefte:Er was behoefte om het beleid wederom door
te lichten. De beleidsdoorlichting zal eind 2020 worden opgeleverd.

Artikel 13 - Bodem en
ondergrond

subthema: Bodem en
ondergrond

Beleidsdoorlichting:
Bodem en
ondergrond

2019

Beleidsevaluatie
Kwaliteitsborging
Bodem

2019

2020

Kwalibo (Kwaliteitsborging bij bodemintermediairs) is een deel van het
Besluit bodemkwaliteit dat tot doel heeft de kwaliteit van de uitvoering van
de regelgeving die bedoeld is om de bodem, grond- en oppervlaktewater
te beschermen, te verbeteren.Stand van kennis:Het doel van de
beleidsevaluatie is onderzoek te doen naar de werking en het doelbereik
van de Kwalibo-regeling, een inventarisatie van de belangrijkste
knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen.

Evaluatie «Besluit
financiële
bepalingen
bodemsanering»
en de «Regeling
financiële
bepalingen
bodemsanering
2005»

2021

2022

Als verplichting voorkomend uit de Compatibiliteitswet en als
voorbereiding voor de nieuwe subsidieregeling bodemsanering
bedrijventerreinen, wordt de huidige subsidieregeling geëvalueerd.

beleidsdoorlichting

2022

2023

Beleidsdoorlichting wegen en verkeersveiligheid

2022

Via de staat van infra wordt jaarlijks de actuele technische toestand van
het areaal inzichtelijk gemaakt. Samen met de vierjaarlijkse externe
validaties op de instandhoudingsopgave en de jaarlijkse
begrotingsinformatie biedt dit in de toekomst een instrument om de
ontwikkelingen in de tijd ten aanzien van kwaliteit, behoeften en budgetten
in samenhang te behandelen. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid
(KiM) doet veel op het gebied van wegen en verkeersveiligheid, het KiM
ondersteunt beleid met kennis. Het KiM voert onderzoek uit op verzoek van
de beleidsdirecties van IenW. Het KiM analyseert en verklaart
ontwikkelingen, stelt verkenningen en scenario’s op en analyseert de
effecten van beleidsinstrumenten en de rol van de overheid. Het
werkprogramma van het KiM voor 2021 is te vinden op: www.kimnet.nl.
Het KiM onderscheidt voor 2021 drie KiM-brede thema’s waarop de focus
wordt gelegd. Deze thema’s zijn: de gevolgen van COVID-19, Slimme en
duurzame mobiliteit, en (effecten van) nieuwe beleidsinstrumenten.

Art 14 Wegen en
verkeersveiligheid

subthema: staat van de
infrastructuur

Subthema: duurzame
mobiliteit

2021

Monitoring en
Evaluatie van
uitwijkend
vrachtverkeer

Start
voorbereiding
ten minste
3 jaar voor
invoering

Met de regionale overheden is afgesproken om ten minste één jaar voor
invoering vrachtwagenheffing een nulmeting uit te laten voeren en er zal
voor ten minste drie jaar worden gemonitord of er uitwijkend vrachtverkeer
naar onderliggend wegennet optreedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

262

Artikel
Subthema duurzame
mobiliteit:
vrachtwagenheffing
en financiering aanleg:
tijdelijke tolheffing

Subthema: duurzame
mobiliteitpersonenauto's

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

BIT-toets

2022

2021

Grote projecten met een grote ICT-component (meer dan €5 miljoen)
dienen aangemeld te worden op Rijks ICT dashboard t.b.v. een mogelijke
BIT-toets.
Ten aanzien van de modaliteit personenauto’s is in 2020 de eerste jaarlijkse
monitoring stimulering elektrische auto’s (Hand aan de Kraan) naar de
Tweede Kamer gestuurd. In 2022 wordt een tussenevaluatie opgeleverd ten
aanzien van het gehele stimuleringspakket Elektrisch vervoer (Hand aan
de Kraan) en in 2024 volgt de integrale evaluatie. Aanvullend wordt in 2021
een tussenevaluatie subsidieregeling elektrische personenauto’s
particulieren (SEPP) uitgevoerd. Ook de jaarlijkse Nationale Agenda
Laadinfrastructuur (NAL) is in 2020 gemonitord.

jaarlijks

Goederenvervoer: In het kader van de afspraken in het Klimaatakkoord
over de invoering van middelgrote zero-emissiezones stadslogistiek vanaf
2025 door 30 tot 40 gemeenten, wordt in 2024 geëvalueerd of de
wereldwijde productie van zero-emissie bestelauto’s voldoende is voor
de Nederlandse markt om redelijkerwijs te kunnen voorzien in de behoefte.
De uitkomsten van de evaluatie kunnen leiden tot aanpassing van het
beleid.
Daarnaast stelt IenW samen met gemeenten een plan op voor de evaluatie
van de harmonisatie van de milieuzones in 2022. Onderdeel van de
voorbereiding van het evaluatiemoment in 2022 is het onderzoeken van
de (mogelijke) invoering van zero emissiezones voor taxi’s en autobussen
(touringcars). Daarbij is aandacht voor 1) de bijdrage van taxi’s en
autobussen aan de (reductie van) CO2-uitstoot in de steden en 2) het
uitwerken van de (juridische) voorwaarden voor het toevoegen van deze
categorieën.
De evaluatie van de Tweede Tranche Demonstratie klimaattechnologieën
en -innovaties in transport (DKTI)-transport wordt in 2021 uitgevoerd. De
subsidieregeling emissieloze bedrijfsauto's (SEBA) wordt na 2024
geëvalueerd..

Subthema mobiliteit:
goederenvervoer

Voor de modaliteit Werkgerelateerde Personenvervoer voorzien wij een
evaluatie van de investering van 75 miljoen € in fietsenstallingen bij OVstations. Deze evaluatie zal pas rond 2025 worden uitgevoerd. Daarnaast
wordt een evaluatie op het programma Kies de Beste Band (2022) en van
de Green Deal Autodelen II (2022) voorzien. De evaluatie van de
werkgeversaanpak is voor wat betreft de relatie met het Klimaatakkoorden
gekoppeld aan de normerende regeling, deze evaluatie zal pas na 2024
plaatsvinden. Er worden wel jaarlijkse 2 enquêtes uitgevoerd, één onder
de werkgevers en één onder de werknemers.

Subthema:
werkgerelateerd
personenvervoer

Subthema:
klimaatbeleid sector
mobiliteit

jaarlijks

Subthema duurzame
mobiliteit: beprijzing

2020

Subthema:
verkeersveiligheid

Toelichting

Jaarlijkse PBL monitor in het kader van de klimaatwet
2020

De MKBA betalen naar gebruik en de studie invoering betalen naar gebruik
zijn afgerond
Voor het verbeteren van de meest verkeersonveilige locaties en grootste
risico’s op het onderliggend weggennet is voor de periode 2020-2030 een
investeringsbedrag van € 500 miljoen vrijgemaakt voor
cofinanciering(max. 50%) in verschillende tranches. Het doel van deze
regeling is het stimuleren van het nemen of versnellen van
kosteneffectieve en risicogestuurde verkeersveiligheidsmaatregelen op
het onderliggend wegennet. Meer dan 200 provincies, gemeenten en
waterschappen hebben een rijksbijdrage via een specifieke uitkering
ontvangen voor het nemen van verkeersveiligheidsmaatregelen. Ook hier
wordt in 2022 nadere invulling aan gegeven in het kader van het
Strategisch Plan Verkeerveiligheid
In 2022 wordt volgens artikel 15 van de regeling deze op doeltreffendheid
en op effecten van de regeling in de praktijk geëvalueerd.

Regeling
stimulering
verkeersveiligheidsmaatregelen
2020–2021

Artikel 16 - Openbaar
vervoer en spoor

subthema: staat van de
infrastructuur

2021

2022

Via de staat van infra wordt jaarlijks de actuele technische toestand van
het areaal inzichtelijk gemaakt. Samen met de vierjaarlijkse externe
validaties op de instandhoudingsopgave en de jaarlijkse
begrotingsinformatie biedt dit in de toekomst een instrument om de
ontwikkelingen in de tijd ten aanzien van kwaliteit, behoeften en budgetten
in samenhang te behandelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

263

Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting

Evaluatie
beschikbaarheidsvergoeding
OV

N.a.v. de coronapandemie heeft de Rijksoverheid een
beschikbaarheidsvergoeding beschikbaar ingesteld voor het openbaar
vervoer in Nederland. Het Rijk vergoedt hiermee een deel van de kosten
die vervoerders maken zodat deze, ook bij de lagere reizigersaantallen als
gevolg van de coronapandemie, OV kunnen blijven aanbieden. De
beschikbaarheidsvergoeding OV is in 2020 ingesteld en daaropvolgend
een aantal maal verlengd tot in ieder geval 1 september 2022. Uitvoering
vindt plaats via een subsidieregeling en de afstemming met betrokken
partijen verloopt via het Nationaal OV-beraad.

subthema openbaar
vervoer

Mid term Review
Waddenconcessies

2021

2022

Van 1 oktober 2021 tot 1 juli 2022 vindt een Mid-Term Review (MTR) plaats
van de Vervoersconcessie Waddenveren West en Vervoersconcessie
Waddenveren Oost.
De MTR is voorgeschreven in de beide vervoersconcessies en heeft tot doel
om te bepalen in hoeverre de doelstellingen van de vervoersconcessies
behaald zijn halverwege de concessieperiode. Doelstelling van de
concessieverlening is het personenvervoer tussen het vasteland en de
Waddeneilanden in stand te houden op een zodanige wijze dat deze
verbindingen voor het publiek en de eilandbevolking toereikend zijn. De
toereikendheid van de verbinding is met name gelegen in reguliere,
structurele, betaalbare, betrouwbare en financieel gezonde bootdiensten
gedurende het hele jaar.
De MTR resulteert in twee openbare evaluatierapporten (een per
concessie), twee bedrijfsvertrouwelijke financiële rapportages (een per
concessie) en een gespreksagenda voor mogelijke aanpassingen aan de
(uitvoering van) de concessies. De MTR wordt uitgevoerd door een externe
partij, waarvoor de inkoopprocedure begin augustus 2021 is afgerond.

subthema: openbaar
vervoer

Evaluatie
wetgeving taxi

2022

2023

In 2022 start de periodieke evaluatie van de landelijke regelgeving voor
(straat)taxivervoer (onderdeel van de Wet Personenvervoer 2000). Deze
evaluatie wordt in 2023 afgerond.

Beleidsdoorlichting
Luchtvaart

2023

2024

Ministers zijn wettelijk verplicht om het beleid dat valt onder hun begroting
periodiek door te lichten: de zogenaamde ‘beleidsdoorlichting’ volgens
de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE).

ex. Post evaluatie
Schipholbeleid

jaarlijks

In het luchtvaartbeleid staat veiligheid op één. Schiphol kan zich alleen
ontwikkelen als dit aantoonbaar veilig kan. De veiligheid op en rondom
Schiphol wordt continu gemonitord.

ex. Post evaluatie
gebruiksprognose
Schiphol

jaarlijks

Na afloop van elk gebruiksjaar(1 november t/m 31oktober)wordt de
gebruiksprognose geëvalueerd, waarbij onder meer de werkelijk
opgetreden geluidbelasting wordt vergeleken met de verwachting in de
gebruiksprognose.

jaarlijks

De jaarlijkse Monitor Netwerkkwaliteit en Staatsgaranties van SEO
Economisch Onderzoek geeft een beeld van de ontwikkeling van de
netwerkkwaliteit op Schiphol ten opzichte van enkele concurrerende
luchthavens. Daarnaast wordt in de monitor het netwerk van Air France
KLM vanaf Schiphol vergeleken met dat vanaf Parijs Charles de Gaulle. Zo
wordt de naleving van de staatsgaranties gevolgd die in het kader van de
fusie van KLM met Air France zijn afgesproken. De monitor richt zich op
de kwaliteit van de directe verbindingen vanaf luchthavens («directe
connectiviteit»), de verbindingen vanaf luchthavens met een overstap
onderweg («indirecte connectiviteit») en de huboperatie op luchthavens
(«hubconnectiviteit»).

jaarlijks

Onder andere in de Actieagenda Schiphol (Kamerstukken II 2015–2016, 29
665, nr. 224) staat dat het belangrijk is dat Schiphol een concurrerend
kostenniveau behoudt. Om dit te kunnen vaststellen, vindt jaarlijks een
vergelijking plaats van de luchthavengelden, de Air Traffic Control (ATC)­
heffingen en de overheidsheffingen op Schiphol en tien concurrerende
luchthavens. In deze benchmark wordt berekend wat op de verschillende
luchthavens voor een vergelijkbaar pakket vluchten betaald zou moeten
worden

Evaluatie
vrijstelling
paramotors

2020

2021

In 2015 is een wijziging van de Regeling Burgerluchthavens van kracht
geworden, onder andere inhoudende dat luchthavens, die uitsluitend
gebruikt worden voor het opstijgen met gemotoriseerde
schermvliegtuigen, worden vrijgesteld van het verbod om in gebruik te zijn
zonder dat voor deze luchthavens een luchthavenbesluit of een
luchthavenregeling geldt

evaluatieonderzoek
publieke belangen

2022

2023

De ex durante evaluatieonderzoeken per publiek belang (en governance)
worden naar verwachting opgeleverd in 2023. Dit is ruim twee jaar na het
verschijnen van de Luchtvaartnota en halverwege de kabinetsperiode van

subthema: openbaar
vervoer

Artiekl 17 - Luchtvaart

ex. Post
Monitoring
netwerkkwaliteit
en Staatsgaranties
subthema: Luchtvaart

ex. Post
Benchmark
luchthavengelden
en
overheidsheffingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

264

Artikel

Titel / Onderwerp

Monitoring
Luchtvaartnota.

Evaluatie
motiveringsplicht
in het LIB

Rapport Cie MER
over evaluatie
stikstofberekeningen
Lelystad Airport

Passende
beoordeling Wnb
Lelystad Airport

Start

Afronding

Toelichting
de nieuw te vormen regering. De volgende beleidsdoorlichting van het
artikel Luchtvaart staat gepland voor 2023-2024. Hiervoor worden zoveel
mogelijk de evaluatieonderzoeken per publiek belang benut.

jaarlijks

De nieuwe koers van het luchtvaartbeleid stelt vier publieke belangen
centraal (Veilige luchtvaart; Nederland goed verbonden; Een gezonde en
aantrekkelijke leefomgeving; Duurzame luchtvaart). Via monitoring en
evaluatie wordt bepaald of de acties op koers liggen, hoe het staat met
het halen van de doelen en of het nodig is om het beleid bij te stellen. Eerste
helft 2022 zal de eerste editie verschijnen van de in de uitvoeringsagenda
bij de Luchtvaartnota aangekondigde monitor luchtvaart. Daarin staat
een uitgebreidere set van indicatoren en kengetallen (voor alle publieke
belangen en thema’s) om het luchtvaartbeleid te monitoren en evalueren.
Hiervoor wordt onder andere informatie gebruikt uit (bestaande) monitors,
zoals de monitor Netwerkkwaliteit, de Staat van Schiphol en de
systeemmonitor luchtvaartveiligheid.

2021

2021

Het stappenplan dat met de betrokken gemeenten en provincies is
opgesteld om de motiveringsplicht voor het groepsrisico in het LIB effectief
in te
vullen werd eind 2019 vastgesteld.
In 2021 zal de wijze waarop de
motiveringsplicht daadwerkelijk door gemeenten wordt geconcretiseerdl
in de worden geevalueerd.

2020

De Commissie voor de m.e.r. werd, in samenwerking met het RIVM,
verzocht om zowel terug te kijken op de procedure die tot nu toe is
doorlopen, als
om vooruit te kijken en te adviseren over hoe in toekomstige
milieueffectrapporten de gevolgen van stikstofemissies door de luchtvaart
in beeld moeten worden gebracht. (https://www.rijksoverheid.nl/
ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-waterstaat/documenten/
kamerstukken/2020/03/31/besluitvorming-over-lelystad-airport)

2021

Als gevolg van de PAS uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. In mijn brief van 5 september 20193 heb ik u de
consequentie van deze
uitspraak voor Lelystad Airport geschetst en aangegeven dat de project
specifieke
aanpak weer is opgepakt om tot een passende beoordeling te komen.

2020

2020

Evaluatie
implementatie
aanbevelingen
OVV-onderzoek
Veiligheid
vliegverkeer
Schiphol

2021

2023

In april 2017 heeft de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) zijn rapport
gepubliceerd van een onderzoek naar de
veiligheid van het vliegverkeer op en rond Schiphol met daarin enkele
aanbevelingen. De minister van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) heeft
besloten een (vervolg)evaluatie uit te voeren van de opvolging daarvan.

Subthema:
verduurzaming

Tussenevaluatie
Greendeal
Binnenvaart,
Zeevaart en
Zeehavens

2021

2021

In de Greendeal Binnenvaart, Zeevaart en Zeehavens is afgesproken om
voor 1 januari 2022 de invoering en werking van de greendeal te evalueren.
Dit betreft een tussenevaluatie, die door de taskforce zelf wordt uitgevoerd.

Subthema:
verduurzaming

Eindevaluatie
Greendeal
Binnenvaart,
Zeevaart en
Zeehavens

2024

2025

De greendeal heeft een looptijd tot medio 2024. Daarna zal een
eindevaluatie plaats vinden.

Subthema:
Scheepvaartbeleid

Beleidsdoorlichting
artikel 18

2022

2023

Betreft periodieke beleidsdoorlichting conform de Regeling Periodiek
Evaluatieonderzoek (RPE)

Beleidsevaluatie
loodsplicht
nieuwe stijl

2022

2022

Betreft nieuwe wetgeving: in 2022 wordt implementatie en werking
geëvalueerd.

Staat van de
infrastructuur
RWS

2022

2022

Betreft de staat van de infrastructuur hoofdvaarwegennet

2024

2025

Met het beleid ‘Milieubeleid en internationaal’ wordt gericht ingezet op
internationale samenwerking met overheden, bedrijfsleven en
kennisinstellingen om de klimaatweerbaarheid, duurzaam waterbeheer,
slimme en groene mobiliteit en circulaire economie in binnen- en

Artikel 18 - Scheepvaart

Subthema staat van de
infrastructuur
Artikel 19 - Uitvoering
Milieubeleid en
Internationaal

Beleidsdoorlichting:
Subthema: milieubeleid uitvoering
en internationaal
milieubeleid en
internationaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

265

Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting
buitenland te versterken. Stand van kennis: Over het beleid ‘Milieubeleid
en internationaal’ is in 2018 de laatste beleidsdoorlichting uitgebracht.
Kennisbehoefte: Er is behoefte om in 2024 het beleid door te lichten.

Artikel 20 - Lucht en
geluid

subthema: lucht

Beleidsdoorlichting:
Luchtkwaliteit, het
Schone Lucht
Akkoord (SLA)

Monitoring
Schone Lucht
Akkoord (SLA)

2026

Ten minste
eens per drie
jaar vanaf
2020

Zie hiervoor bij beleidsdoorlichting: Luchtkwaliteit, het Schone Lucht
Akkoord (SLA). Stand van kennis: Ten minste eens per drie jaar vindt een
monitoring van plaats van het SLA.

Jaarlijks

T/m 2022

In het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) werken
het Rijk en de decentrale overheden samen om de (resterende)
overschrijdingen van de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit op te
lossen. Het doel is dat Nederland overal aan de Europese grenswaarden
voor stikstofdioxide en fijnstof voldoet, en de periode van eventuele
overschrijdingen zo kort als mogelijk voortduurt. Het NSL loopt tot aan de
inwerkingtreding van de Omgevingswet. Stand van kennis: De
monitoringsrapportage NSL wordt jaarlijks opgesteld. Kennisbehoefte: Er
is behoefte aan jaarlijks inzicht in de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in
Nederland. Voor de monitor van 2020: Monitoringsrapportage NSL 2020.
Stand van zaken Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit |
RIVM

2022

Het doel van het beleid ‘Geluid’ is het bevorderen van een solide en
gezonde leefomgeving door geluidhinder te voorkomen of te beperken.
Hierbij ligt een belangrijke focus op geluidsanering, het aanpakken van
knelpunten bij woningen met de hoogste geluidbelastingen. Stand van
kennis: De doorlichting is eerder aangekondigd voor de jaren 2021-2022 in
vervolg op de laatste doorlichting in 2016. In 2022 treedt de Omgevingswet
in werking en verandert de wet en regelgeving inhoudelijk.
Kennisbehoefte: Een beleidsevaluatie in 2021 kan geen doorwerking meer
hebben in de regels zoals die per 1-1-2022 van kracht gaan worden.
Gegeven de inwerkingtreding van nieuwe regels voor de geluidsanering in
2022 kan op dat moment wel teruggekeken worden op de resultaten die
bereikt zijn (ex-post) onder het bestaande recht (Wet geluidhinder). Een
doorlichting gericht op evalueren van de werking van het nieuwe stelsel
voor geluidsanering kan dan in 2027 plaatsvinden, in lijn met de voor dat
moment geplande bredere evaluatie van de Omgevingswet.

2021

Het doel van het beleid ‘Duurzaamheid’ is het bevorderen van de circulaire
economie met als doelen het behouden van natuurlijke hulpbronnen, zicht
op de economische keten en op het gebruik van hulpbronnen, het
verbeteren van de voorzieningszekerheid van grondstoffen, het
verminderen van emissies en het versterken van de Nederlandse
economie. Daarmee levert de circulaire economie een belangrijke bijdrage
aan het klimaatbeleid. Stand van kennis: Op 27 november 2020 is het
eindrapport van de Publieke Waarde Scan (PWS) op het Rijksbrede
Programma Circulaire Economie gezonden aan de Tweede Kamer. Deze
PWS bestrijkt een substantieel deel van beleidsartikel 21 (Duurzaamheid)
van de begroting van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).:De Tweede
Kamer heeft behoefte aan beleidsdoorlichting van het beleid naast de
genoemde pilot Publieke Waarde Scan (PWS). Het accent bij de
beleidsdoorlichting ligt op het onderdeel dat niet aan de orde komt in deze
PWS, namelijk stalsystemen voor de landbouw.

Jaarlijkse
monitoringsrapport
NSL

Subthema: geluid

2025

Het Schone Lucht Akkoord is een bestuurlijjke overeenkomst tussen het
Rijk en de decentrale partners (provincies en gemeenten), en is gericht op
het realiseren van gezondheidswinst voor alle burgers door een
permanente verbetering van de luchtkwaliteit verdergaand dan de EUnormen voor luchtkwaliteit. Hierbij wordt toegewerkt naar de WHOadvieswaarden in 2030.Stand van kennis:Voor luchtkwaliteit is in 2019 de
beleidsdoorlichting Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(NSL) uitgebracht. Het NSL loopt tot de inwerkingtreding van de
Omgevingswet. Het Schone Lucht Akkoord is op 13 januari 2020 van start
gegaan en loopt tot 2030. Kennisbehoefte: Er is behoefte om vijf jaar na
de start van het Schone Lucht Akkoord, het beleid door te lichten.

Beleidsdoorlichting:
geluid

2022

Art 21 - Duurzaamheid

Subthema:
duurzaamheid

Beleidsdoorlichting:
Duurzaamheid

Jaarlijks
monitoringsrapport
Circulaire
Economie

2020

Jaarlijks

Het kabinet streeft naar een volledig circulaire economie in 2050, met als
tussendoelstelling de halvering van het gebruik van primaire abiotische
grondstoffen in 2030. Het kabinet heeft het PBL verzocht om op te treden
als rekenmeester van de transitie naar een circulaire economie. Om de
koers naar 2050 te kunnen monitoren en evalueren, werkt het PBL samen
met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Centrum voor
Milieuwetenschappen Leiden (CML), het Centraal planbureau (CPB), het
RIVM, RVO.nl, Rijkswaterstaat, TNO en de Universiteit Utrecht. Stand van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

266

Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting
kennis: Het werkprogramma dat hieraan ten grondslag ligt, wordt elk jaar
bijgesteld op de nieuwe kennisbehoefte. Zie ook: https: / / www.pbl.nl /
monitoring-circulaire-economie / publicaties, TK 32 852, nr. 130 .

Art 22 Omgevingsveiligheid en
Milieurisico's

Subthema:
Beleidsdoorlichting:
omgevingsveiligheid en Omgevingsveiligheid
Milieurisico's
en Milieurisico's

Het doel van het beleid ‘Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s’ is het
realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving die door de inwoners
van Nederland ook als zodanig wordt ervaren. In alle hierna opgenomen
beleidsevaluaties vallend binnen artikel 22 dienen ter ondersteuning van
deze beleidsdoorlichting.
2024

2025

Stand van kennis: Over het beleid ‘Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s’
is eind 2018 uitgebracht (TK 32 861 nr. 42). Eén van de aanbevelingen
daarvan was om voor de volgende doorlichting te zorgen voor meer
kwantitatief evaluatiemateriaal.
Kennisbehoefte: Er is behoefte om in 2024 het beleid wederom door te
lichten

Subthema: veiligheid
bedrijven

Tweejaarlijkse
evaluatie VTH
(Vergunningen,
Toezicht,
Handhaving)

De Wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) bevat de
afspraken tussen het Rijk, de provincies en de gemeenten om de
vergunning¬verlening, het toezicht en de handhaving van het
omgevingsrecht beter te organiseren.
2021

2022

Stand van kennis: Als opgenomen in de wet VTH, wordt iedere twee jaar
de uitvoering van VTH geëvalueerd aan de hand van wettelijk vastgestelde
kwaliteitscriteria.
Kennisbehoefte: De uitkomsten van de evaluatie worden gebruikt om waar
nodig verbeteringen in (de uitvoering van) het stelsel door te voeren.

Evaluatie
programma
modernisering
omgevingsveiligheid
(MOV)

Anticiperend op de aanstaande Omgevingswet is het programma
Modernisering Omgevingsveiligheid (MOV) opgezet. Het programma MOV
heeft onderzoek gedaan naar de behoeftes ten aanzien van
omgevingsveiligheid van bestuurders van gemeenten, provincies,
omgevingsdiensten, veiligheidsregio’s en gezondheidsdiensten.
2022

2022

Stand van kennis: Dit is de eerste evaluatie van het programma.
Kennisbehoefte: De evaluatie van het programma MOV gaat enerzijds in
op de vraag of de gestelde doelen van het programma zijn bereikt en
anderzijds op de vraag wat nog nodig is vanuit het ministerie van IenW
voor de implementatie van de modernisering bij de inwerking treden van
de Omgevingswet.
Chemische stoffen die volgens Europees vastgelegde criteria kwalificeren
als ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) verdienen en krijgen extra aandacht
in het beleid. Blootstelling van mens en milieu aan deze stoffen moet
voorkomen worden en waar dat niet mogelijk is binnen de grens van
acceptabele risico’s blijven. Het beleid is daarom gericht op het in beeld
brengen en minimaliseren van de emissies van ZZS.

Subthema: chemische
stoffen:

Beleidsevaluatie
Zeer
Zorgwekkende
Stoffen (ZZS)

2021

2022

Stand van kennis: In 2016 en 2017 is in Kamerbrieven (TK 28089 nr. 47 en
TK 28663 nr. 66) een aanpak geschetst om ZZS beter in beeld te krijgen en
de blootstelling aan ZZS te verminderen. In de jaren daarna is dat beleid
vormgegeven, waarbij acties zijn ingezet op Europees, nationaal en
decentraal niveau. In 2021 is een groot aantal van die acties afgerond. Er
is geen eerdere evaluatie van deze aanpak van ZZS uitgevoerd. De vorige
beleidsdoorlichting deed de aanbeveling om, samen met andere
overheden en het bedrijfsleven, de aanpak van ZZS voort te zetten.
Kennisbehoefte: De evaluatie gaat na in hoeverre de gestelde doelen
bereikt zijn.

Beleidsevaluatie
Biociden

2023

2024

Het beleid ‘Biociden’ is erop gericht dat biociden, middelen waarmee
schadelijke of ongewenste organismen kunnen worden bestreden,
werkzaam zijn en veilig voor mens en milieu worden toegepast. Hierbij
wordt harmonisatie in Europa nagestreefd. Met de inwerkingtreding van
de Europese biocidenverordening in 2012 is veel veranderd. Omdat de
uitgangssituaties in de EU-lidstaten verschillend was, is in de EU nu nog
een overgangs-regime van toepassing. Nederland heeft het hier al bereikte
beschermingsniveau in die periode niet verlaagd.Stand van kennis:In 2020
is de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van dit beleid naar
aanleiding van de door de Europese Commissie uitgevoerde Fact Finding
Mission (TK 27858 nr. 510).Kennisbehoefte:De beoordeling en goedkeuring
van werkzame stoffen onder de biocidenverordening gebeurt in een
(Europees) werkprogramma. Zolang een werkzame stof in een biocide nog
niet volgens dit programma is goedgekeurd, dan geldt daarvoor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

267

Artikel

Titel / Onderwerp

Evaluatie REACH

Start

2021

Afronding

2023

Toelichting
nationale wetgeving. Er is behoefte om rond de afronding van het
programma het Nederlandse biocidenbeleid, inclusief de toezichts- en
handhavingsfunctie en de inzet op Europese harmonisatie, te evalueren.
Periodiek vindt een evaluatie plaats van het belangrijkste Europese kader
voor chemische stoffen, REACH. Het initiatief van deze evaluatie komt
vanuit de Europese Commissie. REACH regelt de veilige toelating van
chemische stoffen tot de Europese markt, en heeft tot doel mens en milieu
te beschermen èn de concurrentiekracht van de Europese chemische
industrie te vergroten.
Stand van kennis: In 2018 vond de vorige evaluatie plaats
(TK 22112 nr. 2561). De conclusie was dat REACH de gewenste resultaten
behaalde, maar niet in het gewenste tempo.
Kennisbehoefte: Er is behoefte om, conform Europese afspraken, de
volgende evaluatie in 2023 af te ronden.

Subthema:
biotechnologie

Beleidsevalautie
Biotechnologie

2022

2023

De modernisering van het Biotechnologie beleid en de daarmee
samenhangende (internationale) regelgeving is in 2017 gestart met brede
maatschappelijke betrokkenheid naar aanleiding van de publicatie van de
Trendanalyse Biotechnologie (WRR, COGEM, Gezondheidsraad; 2016). In
de periode 2017-2020 zijn diverse maatregelen genomen om een
toekomstbestendig beleid in te richten dat effectief en efficiënt is. Periodiek
vindt een evaluatie plaats van het belangrijkste Europese kader voor
chemische stoffen, REACH.
Stand van kennis: In 2019 vond de vorige evaluatie plaats.
Kennisbehoefte: Sinds de vorige evaluatie zijn, mede door de COVID-19
uitbraak, initiatieven genomen, o.a. door de Europese Commissie, om de
internationale regelgeving te harmoniseren. In 2022 zal gestart worden met
de evaluatie van het (al dan niet) gewijzigde beleid. Onderdeel van die
evaluatie zal een nieuwe Trendanalyse zijn (op te stellen door COGEM en
Gezondheidsraad).

Evaluatie Cogem

2021

2021

De Commissie Genetische Modificatie (COGEM) informeert en adviseert
de regering over genetisch gemodificeerde organismen (ggo's). Het is
wettelijk verplicht om een 4-jaarlijkse evaluatie uit te voeren van het
adviesorgaan inzake biotechnologie.
Stand van kennis: Vier jaar geleden vond de laatste evaluatie plaats.
Kennisbehoefte: Er is behoefte om eens per vier jaar een evaluatie uit te
voeren.
Jaarlijks wordt de uitvoering van het Basisnet (weg, water, spoor)
gemonitord aan de hand van de gerealiseerde vervoersbewegingen van
gevaarlijke stoffen over de routes van het Basisnet in het voorgaande jaar.
Dit is een wettelijke verplichting.

Subthema: vervoer
gevaarlijke stoffen

Jaarlijkse
evaluatie
uitvoering
Basisnet

Stand van kennis: Een overzicht van de gerealiseerde vervoersbewegingen
van gevaarlijke stoffen in 2019 over weg, water en spoor is middels een
brief (juli 2020) aan de Tweede Kamer aangeboden (PM TK nr). Daarin zijn
ook de overschrijdingen van het wettelijk basisbeschermingsniveau en
de vastgelegde risicoplafonds aangegeven.

Jaarlijks

Kennisbehoefte: De uitkomsten over het wel of niet overschrijden van het
wettelijk basisbeschermingsniveau als ook de vastgelegde risicoplafonds
zijn de maat voor de evaluatie van de uitvoering van de Basisnet
regelgeving.

Evaluatie
uitkomsten
Programma
Robuust Basisnet

Het in 2020 gestarte programma Robuust Basisnet, dat tot doel heeft om
de veiligheid van het vervoer van gevaarlijke stoffen te verhogen en om
de leefomgeving rondom de transportroutes te verbeteren, zal in 2023, als
ook nieuwe prognoses voor 2033 worden gemaakt voor het vervoer van
gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor, worden geëvalueerd.
2023

2024

Stand van kennis: Het programma is in 2020 gestart en nog niet
geëvalueerd.
Kennisbehoefte: In de evaluatie zal de vraag centraal staan of de genomen
of voorgenomen maatregelen in de periode 2020-2023 het gewenste effect
hebben bereikt of gaan bereiken. Kosteneffectiviteit zal daarbij een
aandachtspunt zijn.
Het asbestbeleid is erop gericht om asbestdaken als belangrijkste
resterende bron van asbestvezels in de leefomgeving te saneren.

Subthema: asbestbeleid

Evaluatie
asbestbeleid

Stand van kennis:
2021

2023

In 2020 wordt de subsidieregeling Saneren asbestdaken geëvalueerd. Er is
een Landelijke Asbestdakenkaart met het aantal m2 asbestdaken dat nog
gesaneerd moet worden. Deze kaart wordt periodiek bijgewerkt.
Kennisbehoefte:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

268

Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting
De evaluatie richt zich op de vraag in hoeverre met het beleid het doel
(aanpak van asbestdaken, de grootste bron aan vezels in de buitenlucht) is
bereikt, en welke beleidsvragen nog resteren.

Beleidsevaluatie

Met de verplichtstelling van het Landelijke Asbestvolgsysteem (LAVS)
wordt gericht ingezet op betere naleving van en toezicht op
asbestregelgeving geldend voor gecertificeerde/

LAVS

accrediteerde bedrijven werkzaam in de asbestsaneringsketen
(inventarisatie, verwijdering, eindbeoordeling en afvalafvoer). Daarmee
wordt beoogd te voorkomen dat in de keten van werkzaamheden nadelige
gevolgen optreden voor de gezondheid van de mens, in het bijzonder
werknemers, en het milieu.

Subthema: asbestbeleid

2022-23

2024

Stand van kennis: Dit is de eerste evaluatie van de verplichtstelling van
het LAVS. De LAVS verplichting is in maart 2017 opgenomen in het
asbestprocescertificaat (een bijlage van de
arbeidsomstandighedenregeling) en in juli 2019 wettelijk verankerd in de
Wet milieubeheer/ Woningwet. Direct na de verplichtstelling is een
meerjarenverbetertraject in gang gezet om het LAVS robuust en
toekomstvast te houden. De aanpassing aan de stelselwijziging risicodifferentiatie van SZW staat gepland voor 2022.
Kennisbehoefte: De evaluatie van het LAVS gaat in op de vraag of de
gestelde doelen van het LAVS zijn bereikt (effectiviteit) en of deze zo
goedkoop mogelijk zijn bereikt (efficiëntie).

Subhema: veiligheid
vuurwerk

Evaluatie
vuurwerkregeling

2021

2021

Betreft de voorgenomen compensatieregeling voor het vergoeden van
schade aan ondernemers in verband met de nieuwe regels omtrent
vuurwerk. Stand van kennis: De compensatieregeling moet nog worden
opengesteld.
Kennisbehoefte: De evaluatie van de compensatieregeling vuurwerk gaat
bezien of de gestelde doelen (o.m. van de motie die aan de regeling ten
grondslag ligt, TK 28684, nr. 605) worden behaald en of de regeling
succesvol is.
De Atlas Leefomgeving beoogt actuele en relevante milieu-informatie op
eenvoudige en geïntegreerde wijze te ontsluiten voor professionals en
het brede publiek.

Subthema: milieuinformatie

Evaluatie Atlas
Leefomgeving

2021

2023

Stand van kennis: De Atlas Leefomgeving is nog niet geëvalueerd. De
vorige beleidsdoorlichting over het beleid ‘Omgevingsveiligheid en
Milieurisico’s’ die eind 2018 is uitgebracht (TK 32 861 nr. 42) beveelt aan
de doelmatigheid verder te verbeteren.
Kennisbehoefte: De evaluatie is er op gericht te bezien of de Atlas tegemoet
komt aan maatschappelijke behoefte en op de efficiency van het beheer.

Artikel 23 taken
meteorologie en
seismologie

Taken meteorologie,
seismologie en andere
geofysische
verschijnselen

Evaluatie Wtms

2021

2021

In 2021 is een onderzoek gestart ten behoeve van de evaluatie van de Wet
taken meteorologie en seismologie. Bij het onderzoek zijn een ambtelijke
begeleidingscommissie en een onafhankelijke klankbordgroep betrokken.
De aanpak is gericht op de wettelijke doelstelling van de evaluatie en kent
een brede scope waarbij ook de toekomstbestendigheid van de wet wordt
betrokken. In de wet is de doelstelling voor de evaluatie opgenomen in
artikel 11: Onze Minister zendt binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van
deze wet, en vervolgens telkens na vijf jaar, aan de Staten-Generaal een
verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.
Het betreft in elk geval de toegankelijkheid van algemene weerberichten
en de waarschuwingen bij gevaarlijk of maatschappij ontwrichtend weer.

Taken meteorologie,
seismologie en andere
geofysische
verschijnselen

Evaluatie Rtms

2022

2022

De evaluatie van de Wtms zal elementen kunnen bevatten die doorwerken
in de Rtms.

Taken meteorologie,
seismologie en andere
geofysische
verschijnselen

Agentschapsdoorlichting2022

2022

De agentschapsdoorlichting richt zich op het agentschap KNMI in relatie tot
de criteria die voor agentschappen zijn opgenomen in de Regeling
Agentschappen.

Taken meteorologie,
seismologie en andere
geofysische
verschijnselen

Internationale
externe review

2023

In 2022 starten de voorbereidingen voor de internationale externe review
in 2023, van de verschillende onderdelen van het KNMI, door een
internationale breed samengestelde wetenschappelijke visitatie
commissie, in opdracht van de Raad van Toezicht van het KNMI. De aanpak

2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

269

Artikel

Titel / Onderwerp

Start

Afronding

Toelichting
van deze onafhankelijke visitatie wordt mede gebaseerd op het Standard
Evaluation Protocol (SEP protocol) van de KNAW. Deze evaluatie wordt
eens in de 6 jaar uitgevoerd. De laatste dateert van 2017.

Artikel 24 Handhaving en
Toezicht
ILT IBRA programma’s - Schiphol I, Minder Broeikasgassen, Slim en veilig
goederenvervoer over de weg, Duurzame productenOverige ILT
programma’s
ILT programma’s

Evaluatie

2022

2022
Overige ILT programma's - Basiscondities, 1-Loket, Kwaliteitsmanagement
ILT, Merkbaar Meer
Daarnaast evalueert de ILT in 2022 een aantal taken bij toezicht en
vergunningverlening middels het instrument OPTICA.
Toezicht Milieu: Jaarlijkse ‘milieurapportages’ regionale luchthavens,
Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA). Betreft
Transport en verwerking van afvalstoffen, Toezicht buitenlandheffing
Afvalstoffen/exportbelasting

OPTICA

Evaluatie

2022

2022

Toezicht Ketengevaarlijke stoffen en Biociden: Kleine winningen t.b.v. eigen
drinkwaterbereiding (o.a. campings), Genetische Gemodificeerde
Organismen
Toezicht Veilige Mobiliteit: Bulk carrier terminals, Opleiding en examinering
van grondwerktuigkundigen (Part 147) en examinatoren voor
luchtvarenden (NET-P stelsel), Spoorvervoer, Drones, ballon varen,
zweefvliegen, etc.
Vergunningverlening Luchtvaart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

270

Bijlage 6: Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Tabel 149 Departementaal overzicht Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Artikel/ instrument

Taak (rijk/
eilandelijk)

Bijdrage
(incidenteel/
structureel)

Totaal uitgaven
Artikel 13 Bodem en Ondergrond

realisatie

ontwerpbegroting 2022

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

61.328

27.848

16.487

13.114

9.666

7.500

7.501

8.153

10.870

5.206

5.206

4.756

2.592

2.592

Opdrachten

R

I

39

95

95

95

95

95

95

Bijdrage aan medeoverheden

E

I

0

144

0

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)

E

S

8.114

10.631

5.111

5.111

4.661

2.497

2.497

13.501

2.870

0

0

0

0

0

E

I

13.501

2.870

0

0

0

0

0

17.515

9.612

7.267

465

467

465

465

Artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
Bijdrage aan medeoverheden
Artikel 17 Luchtvaart
Opdrachten

R

S

1.364

1.191

599

465

467

465

465

Subsidies (regelingen)

R

I

691

427

431

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

R

I

6.411

5.294

5.058

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

E

I

9.049

0

0

0

0

0

0

Leningen

R

I

0

2.700

1.179

0

0

0

0

16.759

100

100

3.100

100

100

100
100

Artikel 18 Scheepvaart en havens
Opdrachten

E

S

45

100

100

100

100

100

Bijdrage aan medeoverheden

E

I

16.714

0

0

3.000

0

0

0

2.737

1.429

1.636

2.065

2.065

2.065

2.065

2.737

1.429

1.636

2.065

2.065

2.065

2.065

642

802

523

523

523

523

524
97

Artikel 21 Duurzaamheid
Bijdrage aan medeoverheden

E

I

Artikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico's
Opdrachten

E

S

131

102

96

96

96

96

Subsidies (regelingen)

E

I

77

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

R

S

0

0

127

127

127

127

127

Bijdrage aan medeoverheden

E

S

434

700

300

300

300

300

300

1.043

1.064

666

666

666

666

666

R

S

1.043

1.064

666

666

666

666

666

978

1.001

989

989

989

989

989

978

1.001

989

989

989

989

989

0

100

100

100

100

100

100

0

100

100

100

100

100

100

Artikel 23 Meteorologie, Seismologie en
Aardobservatie
Bijdrage aan medeoverheden
Artikel 24 Handhaving en toezicht
Bijdrage aan agentschappen

R

S

Artikel 97 Algemeen departement
Opdrachten

R

S

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

271

Bijlage 7: Overzichtsconstructie Milieu
In de ministerraad van 24 augustus 2001 is besloten om vanaf de begroting
2003 een Overzichtsconstructie Milieu op te nemen als vervanging van
het Milieuprogramma. Dit is een overzicht waarin informatie bijeen wordt­
gebracht van (onderdelen van) beleidsartikelen van verschillende
begrotingen met een milieudoelstelling. In de overzichtscon­
structie zijn operationele doelen uit beleidsartikelen van de verschillende
departementen opgenomen.
Deoverzichtsconstructie heeft een informerende functievoor de StatenGeneraal. Op deze wijze wordt het integrale overheidsbeleid op een beleids­
terrein zichtbaar gemaakt in één begroting, ook al wordthet beleid door
meerdere ministers ontwikkeld en/of uitgevoerd. De individuele minis­
teriële verantwoordelijkheid blijft daarbij gehandhaafd.
De Overzichtsconstructie Milieu is opgezet volgens de vigerende Regeling
Rijksbegrotingsvoorschriften. Er wordt een overzicht gegeven van alle met
milieubeleid in verband staande artikelen en onderdelen bij IenW en andere
ministeries. Begrotingsprestaties en -bedragen zijn niet in de overzichts­
constructie opgenomen; in de begrotingen van de ministeries kan de
precieze invulling van het operationele doel worden teruggevonden.
De Overzichtsconstructie Milieu kent primair een thematische indeling
waarbij is uitgegaan van de kerntaken van het milieubeleid bij het Ministerie
van IenW:
– Klimaatverandering en luchtkwaliteit
– Duurzaam produceren
– Verminderen van risico’s van stoffen, stralingen GGO’s
– Versterken van het internationale milieubeleid
– Leefomgevingskwaliteit
Aangezien een artikelonderdeel kan bijdragen aan meerdere taken, komen
sommige onderdelen in de overzichtsconstructie op meerdere plaatsen
voor. De overzichtsconstructie bevat geen andere informatie dan in de
individuele begrotingen is terug te vinden.
Niet alle ministeries hebben specifieke beleidsdoelstellingen op milieu­
gebied of de milieubijdrage is niet expliciet ondergebracht in een artikelon­
derdeel:
– III Algemene Zaken (AZ)
Algemene Zaken heeft geen specifieke beleidsdoelstellingen op het
milieugebied en ook geen milieu-uitgaven.
– VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verant­
woordelijk voor beleid en de kaders op het terrein van de bedrijfsvoering
van de rijksdienst. Dit betreft onder meer duurzame faciliteiten,
duurzame huisvesting en ICT, duurzame mobiliteit en duurzaam
inkopen. De uitgaven hiervoor maken onderdeel uit van de begrotingen
van departementen zelf.
Gemeenten en provincies ontvangen van het Rijk verschillende
bijdragen voormilieu. Deels staandie uitgaven op de betreffende depar­
tementale begrotingen (specifieke uitkering) en deels makenzij
onderdeel uit van het Gemeente- (B) en/of het Provinciefonds (C)
(algemene uitkering, integratie- of decentralisatie-uitkering). De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

272

–

–

–

Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is beheerder van
beide fondsen; de Staatssecretaris van Financiën is medefondsbe­
heerder.
VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW)
OCW heeft geen taken en specifieke doelen ten aanzien van milieubeleid.
OCW oormerkt geen subsidies of begrotingsbedragen aan milieubeleid.
IX Financiën (Fin)
Financiën heeft geen specifieke beleidsdoelstellingen op het milieu­
gebied en ook geen significante milieu-uitgaven.
Voor de volledigheid is voor de fiscale ontvangsten uit de diverse
vergroeningsmaatregelen wel een verwijzing in de overzichtsconstructie
opgenomen naar het desbetreffende belastingontvangstenoverzicht in
bijlage 2 van de Miljoenennota. Er mag overigens geen relatie gelegd
worden tussen fiscale ontvangsten en milieu-uitgaven; milieu-gerela­
teerde fiscale ontvangsten zijn uit hun aard niet geoormerkt voor milieuuitgaven.
Fiscale regelingen ter bevordering van milieudoelstellingen zijn
opgenomen in bijlage 9 en 10 van de Miljoenennota en worden ook
extracomptabel vermeld in de departementale begrotingen bij het
betreffende beleidsartikel.
X Defensie (Def)
De uitgaven bij Defensie voor milieu en de energietransitie maken deel
uit van de investerings- en exploitatiebudgetten voor materieel en infra­
structuur en zijn daarmee niet separaat zichtbaar in de begroting. Deze
niet-zichtbare uitgaven betreffen onder andere de (meer-)kosten voor
inkoop van groene stroom, aardgas en biobrandstoffen, meerkosten
voor bijna-energieneutraal en circulair bouwen en energie­efficiënte
apparaten en voertuigen, het bodemsaneringsprogramma en energie­
besparende maatregelen op kazernes en militaire kampementen. Verder
zijn er niet-zichtbare overige uitgaven onder Algemeen (artikel 9) die
betrekking hebben op de uitvoering van energie- en milieuwetgeving.

Tabel 150 Taak 1: Klimaatverandering en luchtkwaliteit
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

VII

BZK

4

4.1

Energietransitie en duurzaamheid

XII

IenW

14

14.01

Netwerk

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

20

20.01

Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder

XII

IenW

23

23.01

Meteorologie en seismologie

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIII

EZK

2

Bedrijvenbeleid: innovatief & duurzaam ondernemen

XIII

EZK

4

Een doelmatige energievoorziening en beperking van de
klimaatverandering

XIV

LNV

21

XIV

BHOS

2

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de belastingontvangsten in bijlage 2 van de
Miljoenennota

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 9 en 10 van de
Miljoenennota

Land- en tuinbouw
2.3

Klimaat

Tabel 151 Taak 2: Duurzaam produceren
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

XII

IenW

11

11.04

Waterkwaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

273

Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

21

21.04

Duurzaamheidsinstrumentarium

XII

IenW

21

21.05

Duurzame Productketens

XII

IenW

21

21.06

Natuurlijk kapitaal

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIV

LNV

21

Land- en tuinbouw

XIV

LNV

22

Natuur, visserij en gebiedsgericht werken

XVII

BHOS

1

1,3

Versterkte private sector en arbeidsmarkt in
ontwikkelingslanden

XVII

BHOS

2

2.1

Voedselzekerheid

XVII

BHOS

2

2.2

Water

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 9 en 10 van de
Miljoenennota

Tabel 152 Taak 3: Verminderen van risico’s van stoffen, straling en GGO’s
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

22

22.01

Veiligheid chemische stoffen

XII

IenW

22

22.02

Veiligheid biotechnologie

XII

IenW

22

22.03

Veiligheid bedrijven en transport

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

XIV

LNV

21

XV

SZW

1

1.12, 1.13 en 1.18

Subsidies, opdrachten en bijdrage agentschappen

XV

SZW

6

6.11

Inkomensoverdrachten

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de belastingontvangsten in bijlage 2 van de
Miljoenennota

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 9 en 10 van de
Miljoenennota

Bijdrage investeringsfondsen
Land- en tuinbouw

Tabel 153 Taak 4: Versterken van het internationale milieubeleid
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

V

BZ

1

1.1

Goed functionerende internationale instellingen met een
breed draagvlak

V

BZ

2

2.4

Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband

V

BZ

3

3.1

Afdrachten aan de Europese Unie

V

BZ

3

3.2

Europees Ontwikkelingsfonds

V

BZ

3

3.3

Een hechtere Europese waardengemeenschap

VII

BZK

4

4.1

Energietransitie en duurzaamheid

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

19

19.02

Internationaal beleid, coördinatie en samenwerking

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIII

EZK

2

Bedrijvenbeleid: innovatief & duurzaam ondernemen

XIII

EZK

4

Een doelmatige energievoorziening en beperking van de
klimaatverandering

XIV

LNV

21

Land- en tuinbouw

XIV

LNV

22

XVI

VWS

1

1.1

Gezondheidsbescherming

XVI

VWS

6

6.4

Sport verenigt Nederland

Natuur, visserij en gebiedsgericht werken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

274

Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

XVII

BHOS

1

1.3

Versterkte private sector en arbeidsmarkt in
ontwikkelingslanden

XVII

BHOS

2

2.1

Voedselzekerheid

XVII

BHOS

2

2.2

Water

XVII

BHOS

2

2.3

Klimaat

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 9 en 10 van de
Miljoenennota

Tabel 154 Taak 5: Leefomgevingskwaliteit
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

VII

BZK

1

1.1

Bestuur en Regio

VII

BZK

3

3.1

Woningmarkt

VII

BZK

3

3.3

Woningbouw

VII

BZK

5

5.1

Ruimtelijke ordening

XII

IenW

11

11.04

Waterkwaliteit

XII

IenW

13

13.04

Ruimtegebruik bodem

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

20

20.01

Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

XIV

LNV

22

XVII

BHOS

2

2.2

Water

XVII

BHOS

2

2.3

Klimaat

Fin

Bijlage Milj.nota

Bijdrage investeringsfondsen
Natuur, visserij en gebiedsgericht werken

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 9 en 10 van de
Miljoenennota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

275

Bijlage 8: Afkortingenlijst
Tabel 155 Afkortingenlijst
A.
ABS

Absolute waarde

ACM

Autoriteit Consument & Markt

AMvB

Algemene Maatregel van Bestuur

ANVS

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

AO

Algemeen Overleg

APK

Algemene Periodieke Keuring

AR

Algemene Rekenkamer

AVVN

Algemene Vergadering van de VN

AWACS

Airborne Warning And Control Station

AWB

Algemene wet bestuursrecht

B.
BAW

Bestuursakkoord Water

BBP

Bruto Binnenlands Product

BDU

Brede Doeluitkering

BES

Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Bevb

Besluit externe veiligheid buisleidingen

Bevt

Besluit externe veiligheid transportroutes

BIRK

Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit

BIT(-toets)

Bureau ICT-Toetsing

BNP

Bruto Nationaal Product

BO

Bestuurlijk Overleg

BOA

Beleidsondersteuning en Advies

BRZO

Besluit Risico’s Zware Ongevallen

BSV

Bureau Sanering Verkeerslawaai

BZ

Ministerie van Buitenlandse Zaken

BZK

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

C.
CBR

Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CCR

Centrale Commissie voor de Rijnvaart

CDM

Clean Development Mechanism

CE

Circulaire Economie

CE(-label)

Conformité Européenne

CLH

Classification and Labelling Harmonisation

CLP

Classification, Labeling and Packaging

CLRTAP

Convention on Long-Range Transboundary Air Pollution

CLSK

Commando Luchtstrijdkrachten

CO2

Koolstofdioxide

COGEM

Commissie Genetische Modificatie

CORSIA

Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation

CPB

Centraal Planbureau

CROS

Commissie Regionaal Overleg luchthaven Schiphol

Ctgb

College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden

D.
dB(A)

Decibel (audio)

DBFM

Design-Build-Finance-Maintenance

DCC

Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing

DEF

Ministerie van Defensie

DF

Deltafonds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

276

DGLM

Directoraat-Generaal Luchtvaart en Maritiem

DGMo

Directoraat-Generaal Mobiliteit

DOVA

Decentrale Openbaar Vervoer Autoriteiten

E.
EASA

European Aviation Safety Agency

EC

Europese Commissie

ECAC

European Civil Aviation Conference

ECHA

European Chemicals Agency

ECN

Energieonderzoek Centrum Nederland

EEA

European Environment Agency

EICB

Expertise- en InnovatieCentrum Binnenvaart

EK

Eerste Kamer der Staten-Generaal

EMSA

European Maritime Safety Agency / Europese Maritieme Veiligheidsagentschap

EMV

(Meerjarige onderzoeksprogramma) elektromagnetische velden

ERTMS

European Rail Traffic Management System

ESA

European Space Agency

ESO

Ernstige Scheepsongevallen

EU

Europese Unie

EU ETS

EU Emissions Trading System / Europees CO2 emissiehandelssysteem

EZK

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

F.
FABEC

Functional Airspace Block Europe Central

FQD

Fuel Quality Directive

Fin

Ministerie van Financiën

FLO

Functioneel leeftijdsontslag

G.
GGO

Genetisch Gemodificeerd Organisme

GIS

Geluidsisolatie Schiphol

GT

Gross tonnage / bruto tonnage

GVKA

Geïntegreerde Verplichtingen-Kasadministratie

H.
HGIS

Homogene Groep Internationale Samenwerking

HSL

Hogesnelheidslijn

HVWN

Hoofdvaarwegennet

HWBP

Hoogwaterbeschermingsprogramma

HWN

Hoofdwegennet

HWS

Hoofdwatersystemen

I.
ICAO

International Civil Aviation Organization

ICT

Informatie- en communicatie Technologie

IenM

Ministerie van Infrastructuur en Milieu

IenW

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

IF

Infrastructuurfonds

IGRAC

International Groundwater Resources Assessment Centre

ILT

Inspectie Leefomgeving en Transport

IMF

Internationaal Monetair Fonds

IMO

International Maritime Organisation

Inspire

Europese Richtlijn voor harmonisatie van geo-informatie

Interreg

Programma voor transnationale samenwerking op het gebied van innovatieve en ruimtelijke gebiedsontwikkeling

IOV

Impuls Omgevingsveiligheid

IPCC

Intergovernmental Panel on Climate Change

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

277

IPO

Interprovinciaal Overleg

IRM

Integraal Riviermanagement

ITS

Intelligente Transportsystemen

IWA

Internationale Wateraanpak

K.
KDC

Knowledge & Development Center

KEV

Klimaat- en Energieverkenning

KIM

Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid

KLM

Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.

KNMI

Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

KpVV

Kennisplatform Verkeer en Vervoer

KRM

Kaderrichtlijn mariene strategie

KRW

(Europese) Kaderrichtlijn Water

Kton

Kiloton (miljoen kilo)

L.
LAP

Landelijk Afvalbeheerplan

LAVS

Landelijk Asbestvolgsysteem

Lden

Level day-evening-night

LIB

Luchthavenindelingbesluit

Lnight

Night Level

LNV

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

LSNed

Leidingenstraat Nederland

LTSA

Lange Termijn Spooragenda

LVB

Luchthavenverkeerbesluit Schiphol

LVNL

Luchtverkeersleiding Nederland

LVO

Landelijk Verbeterprogramma Overwegen

M.
MER

Milieueffectrapportage

MF

Mobiliteitsfonds

MIA

Milieu investeringsaftrek

MIRT

Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

MJPG

Meerjarenprogramma Geluidsanering

MKB

Midden- en Kleinbedrijf

MKBA

Maatschappelijke kosten-batenanalyse

MOU

Memorandum of Understanding

Mton

Megaton (1 miljard kilo)

N.
NABO

Niet Actief Beveiligde Overweg

NAS

Nationale Adoptie Strategie

NCAP

New Car Assessment Programme

NDOV

Nationale Data Openbaar Vervoer

NDW

Nationaal Dataportaal Wegverkeer

NEa

Nederlandse Emissieautoriteit

NEC

National Emission Ceiling

NGO

Non-gouvernementele organisatie

NH3

Ammoniak

NIWO

Nationale en Internationale Wegvervoerorganisatie

NKWK

Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat

NLC

Nederlandse Loodsencorporatie

NLVP

Nederlands luchtvaartveiligheidsprogramma

NMCA

Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse

NMK

Nationaal Milieubeleidskader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

278

NMP

Nationaal Milieuprogramma

NMVOS

Niet-methaan vluchtige organische stoffen

NO2

Stikstofdioxide

NOx

Stikstofoxiden

NOVB

Nationaal Openbaar Vervoer Beraad

NOVI

Nationale Omgevingsvisie

NRV

National Reference Value

NS

Nederlandse Spoorwegen

NSL

Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit

NWO

Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

O.
OCW

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

OD

Omgevingsdiensten

OECD

Organisation for Economic Co-operation and Development

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

OLO

Omgevingsloket Online

ORS

Omgevingsraad Schiphol

OSPAR

Oslo-Parijs (verdrag)

OTIF

Organisation pour les Transports Internationaux Ferroviaires

OV

Openbaar vervoer

OVV

Onderzoeksraad voor Veiligheid

P.
PACE

Platform for Accelerating the Circular Economy

PAGW

Programmatische Aanpak Grote Wateren

PAS

Programma Aanpak Stikstof

PBL

Planbureau voor de Leefomgeving

PFAS

Poly- en perfluoralkylstoffen

PGS (15)

Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen

PHS

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

PM2,5

Particular Matter met een aerodynamische diameter kleiner dan 2,5 µm

PRTR

(Kiev Protocol on) Pollutant Release and Transfer Registers

PSR

Projectstimuleringsregeling

R.
RAC

Risk Assessment Committee

RCW

Regiecollege Waddengebied

RDW

Rijksdienst voor het Wegverkeer

REACH

Registratie, Evaluatie en Autorisatie Chemische Stoffen

RED (2)

Renewable Energy Directive (2)

RHB

Rijkshoofdboekhouding

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RMO

Risk Management Options

RMRG

Regeling Maatregelen Rijvaardigheid en Geschiktheid

RVO

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

RvS

Raad van State

RWS

Rijkswaterstaat

RWT

Rechtspersoon met een wettelijke taak

S.
SACN

Stichting Airport Coordination Netherlands

SCR

Selective Catalytic Reduction

SDG

Sustainable Development Goal

SO2

Zwaveldioxide

SPV

Strategisch Plan Verkeersveiligheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

279

SSO

Shared Services Organisatie

SSP

State Safety Programme

StAB

Stichting Advisering Bestuursrechtspraak

SURF

Smart Urban Regions in the Future

SVHC

Substance of Very High Concern

SVIR

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

SWOV

Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

SWUNG

Samen Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidsbeleid

SZW

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

T.
TK

Tweede Kamer der Staten-Generaal

TRG

Totaal Risicogewicht Grenswaarde

TVG

Totaal Volume Geluid

U.
UNISDR

United Nations International Strategy for Disaster Reduction

UNEP

United Nations Environment Programme

UNESCO

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

UNFCCC

United Nations Framework Convention on Climate Change

UvW

Unie van Waterschappen

V.
VAMEX

Vaarbewijzen- en Marifoon Examens

VAMIL

Vrijwillige afschrijving milieu-investeringen

VANG

Van Afval Naar Grondstof

VN

Verenigde Naties

VNAC

Verkenning Nationaal Actieprogramma Cybersecurity

VNECE

Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (United Nations Economic Commission for Europe,
UNECE)

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

VOS

Vluchtige Organische Stoffen

VROM

Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

VTH

Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving

VVN

Veilig Verkeer Nederland

VWS

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

W.
Wabo

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

Wbb

Wet bodembescherming

WCEF

World Circular Economy Forum

WHO

World Health Organisation

WMO

Wereld Meteorologische Organisatie

Z.
ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

ZESO’s

Zeer Ernstige Scheepvaartongevallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 2

280