Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2567
Vragen van de leden Kant en Van
Gerven (beiden SP) aan de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport over de gevolgen van
marktwerking in de ziekenhuiszorg.
(Ingezonden 30 maart 2009)
1
Wat is uw reactie op het bericht dat
meer dan de helft van de
ziekenhuizen in financiële nood
verkeren?1 en 2
2
Deelt u de zorgen van de
Nederlandse Zorgautoriteit over de
financiële positie van ziekenhuizen?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
maatregelen ziet u om de financiële
positie van ziekenhuizen te
verbeteren?1
3
Op welke wijze ziet u op dit moment
toe op de financiële positie van
ziekenhuizen?
4
Wat is uw reactie op de constatering
van Prismant dat de introductie van
Diagnose Behandeling Combinaties
(DBC’s) zowel tot een verslechtering
van de liquiditeit als een verstoring
van de balansverhoudingen heeft
geleid?2

ontbreekt?2 Bent u bereid op zeer
korte termijn duidelijkheid te
verschaffen over de
nadeelcompensatie? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, op welke termijn kunnen
we dit ontvangen?
6
Bent u bereid garant te staan voor
ziekenhuizen die nu, mede door de
kredietcrisis, hun nieuwbouwplannen
niet kunnen verwezenlijken? Zo nee,
waarom niet?
7
Erkent u dat sinds de invoering van
de DBC-financiering in februari 2005
er een tweedeling tussen financieel
gezonde en ongezonde ziekenhuizen
is ontstaan? Zo nee, waarop baseert u
dat? Zo ja, deelt u de mening dat dit
een zeer ongewenste ontwikkeling is?
Zo nee, waarom niet?2
8
Is het Waarborgfonds voor de zorg
(Wfz) volgens u momenteel
voldoende bestand voor het
eventueel failliet gaan van een
zorginstelling? Zo ja, waarop baseert
u dat? Zo nee, welke mogelijkheden
ziet u om voor de zorgsector en voor
het Wfz waarborgen in te bouwen?

10
Deelt u de mening dat gezien het feit
dat de huidige kredietcrisis leidt tot
onzekerheid ook bij ziekenhuizen het
onverantwoord is om voor nog meer
onzekerheid te zorgen door het
vrijgeven van de prijzen in de
ziekenhuiszorg? Zo nee, waarop
baseert u dat?
11
Bent u bereid, gezien de onzekerheid
in de ziekenhuiszorg op dit moment,
de resultaten van het Prismant
onderzoek en gezien de herziening
van de DBC’s, een pas op de plaats te
maken wat betreft de uitbreiding van
de marktwerking in de
ziekenhuiszorg? Zo nee, waarom
niet?
1

AD, 21 maart 2009.
Prismant 23 maart 2009:
http://www.prismant.nl/data/
Nieuwsberichten/Tweedeling_23_mrtb.pdf
3
Zorgvisie, 26 maart 2009.
2

Antwoord
Antwoord van minister Klink
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 7 mei 2009)
1
Het artikel van Prismant waarnaar in
de vraag verwezen wordt spreekt van
«financieel gezond-financieel
zorgelijk-financieel ongezond». Het
begrip «financiële nood» is heel wat
anders en komt in het artikel niet
voor. Tegelijkertijd valt niet te
ontkennen dat de marges en het

5
Wat is uw reactie op de constatering
dat het lange termijn perspectief met
betrekking tot de kapitaallasten

9
Is het waar dat u van plan bent het
deel vrije prijzen in de ziekenhuiszorg
uit te breiden naar 70%?3 Zo ja, wat is
het tijdspad voor invoering en hoe
verhoudt deze uitbreiding zich met de
invoering van het project DBC’s op
weg naar transparantie (DOT)?

KVR36139
2009Z05854
0809tkkvr2567
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5389

weerstandsvermogen van
ziekenhuizen verbeterd moeten
worden. In 2007, het jaar waarop het
Prismant-artikel gebaseerd is,
bedroeg de gemiddelde winst 1% van
het budget en bedroeg het
weerstandsvermogen gemiddeld
10%. Het aangehaalde artikel
constateert tegelijkertijd ook dat
ziekenhuizen niet aan het infuus
hoeven en dat de zorgsector
nauwelijks conjunctuurgevoelig is.
2
Mede vanwege de financiële positie
van ziekenhuizen heb ik gekozen voor
een geleidelijke en zorgvuldige
invoering van prestatiebekostiging.
De verantwoordelijkheid om de
financiële positie te verbeteren ligt
primair bij de ziekenhuizen zelf, het is
aan hen om de exploitatie op orde te
houden cq in te grijpen indien zich
een tegenvaller of neergaande lijn
aftekent.
3
Er is, vanuit VWS geen sprake van
toezicht specifiek gericht op de
financiële positie van ziekenhuizen. In
het verantwoordingssysteem is
vervat dat de accountant in het
jaarverslag aangeeft als er sprake is
van gevaar voor de continuïteit van
de onderneming, ook moet de raad
van toezicht het jaarverslag en de
jaarrekening goedkeuren.
4
De invoering van DBC’s heeft
geleid tot een toegenomen
liquiditeitsbehoefte bij ziekenhuizen.
In plaats van een, zekere,
maandelijkse kasstroom is de
kasstroom afhankelijk geworden van
geleverde productie. Dat betekent dat
in veel gevallen een groter beroep
gedaan moet worden op banken
voor een rekening courant. Bij de
beoordeling door banken speelt de
balanspositie een belangrijke rol.
Zoals aangegeven in het antwoord op
vraag 1 behoeft de balans van veel
ziekenhuizen nog versterking.
5
In mijn brief in reactie op het advies
van de Commissie Havermans
(Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 29 248, nr. 63) heb ik
bevestigd dat ik de kapitaallasten op
termijn integraal onderdeel wil laten
zijn van de DBC-tarieven.
Nadeelcompensatie is aan de orde op
het moment dat het FB-systeem
volledig is afgeschaft, inclusief de
aangekondigde daarbijbehorende

overgangsmaatregelen. Aan de
regeling als zodanig wordt
momenteel gewerkt, die komt
binnenkort beschikbaar.
6
In het Aanvullend beleidsakkoord en
in het debat daaropvolgend is door
het kabinet aangegeven dat er ruimte
is voor (versnelde) bouw in onder
andere de zorg en het onderwijs.
Over de precieze invulling van de
versnelde zorgbouw zal ik u
binnenkort informeren.
7
De onderzoekers van Prismant
constateren een tweedeling maar
kunnen die niet verklaren. Een ander
onderzoeksbureau (Roland berger)
constateert juist dat instellingen
door de tijd heen van categorie
veranderen. Koplopers worden
middenmoters en omgekeerd.
8
Het Waarborgfonds is naar mijn
mening voldoende bestand tegen
een eventueel faillissement van
een geborgde instelling. Het
Waarborgfonds heeft een
weerstandskas, als die uitgeput
zou raken dan treedt de zgn.
obligoregeling in werking. Dat
betekent dat op deelnemers een
contractueel beroep gedaan wordt
om een bijdrage te leveren. Daarna
treedt de achtervangfunctie van de
overheid in werking.
9
De beleidslijn zoals uiteengezet in
mijn brief «Waardering III» van
19 december 2008 wil ik graag
continueren. Dat beleid is gericht
op uitbreiding van de
prestatiebekostiging. Enerzijds is dat
tot nu toe steeds gebeurd via
uitbreiding van het B-segment,
anderzijds kan dat via de afschaffing
van de budgetsystematiek voor
ziekenhuizen (gepland voor 2011). In
beide gevallen betracht ik echter veel
zorgvuldigheid. Uitbreiding van het
B-segment is, conform het
Coalitieakkoord, aan de orde na
een zorgvuldige evaluatie van
voorgaande stappen op basis van
kwaliteit en toegankelijkheid. Voor de
afschaffing van de budgetsystematiek
is een verbetering van het
DBC-systeem nodig, ook acht ik voor
een zorgvuldige overgang een
transitieperiode met een vorm van
transitiefinanciering noodzakelijk.
Aan de vernieuwing van het
DBC-systeem is de afgelopen jaren

hard gewerkt onder de naam «DBC’s
op weg naar transparantie» (DOT).
Over de voortgang hiervan licht ik u
steeds separaat in. De NZa heb ik
inmiddels (per brief van 9 maart
2009) gevraagd de genoemde
transitieperiode uit te werken.
10
Of uitbreiding van het B-segment
verantwoord is, bekijk ik, conform het
Coalitieakkoord, stap voor stap.
Besluiten over het wel of niet
uitbreiden van het B-segment neem
ik steeds op grond van zorgvuldige
analyses en evaluatie van
voorgaande stappen. Uit de
gesprekken die ik regelmatig voer
met ziekenhuizen maak ik op dat men
in het algemeen positief staat
tegenover verdergaande uitbreiding
van het B-segment mede omdat
daarmee de (financiële) transparantie
binnen het ziekenhuis wordt vergroot.
Dit is voor het ziekenhuisbestuur een
belangrijke voorwaarde voor
financiële beheersbaarheid.
11
De kredietcrisis maakt de
verantwoordelijkheden van
verzekeraar en ziekenhuis, wellicht
sneller dan gedacht, zichtbaar. Het is
daarbij moeilijk om precies aan te
geven of een bepaald feit, bijv. de
aarzeling van de banken om
nieuwbouw te financieren,
veroorzaakt wordt door de
kredietcrisis of juist het effect is van
ingezet beleid. Immers, de opheffing
van het bouwregime legde de
beoordeling van investeringsplannen
geheel en al bij de banken.
In mijn brief «Waardering III» van
19 december 2009 heb ik u
geïnformeerd over het verdere
invoeringstraject van
prestatiebekostiging. Zoals
aangegeven en toegelicht bij mijn
antwoord op vraag 9 wil ik dat beleid
graag continueren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5390