Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1319
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over het blog van de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Jonge
Strafrechtadvocaten (NVJSA) (ingezonden 15 november 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 14 januari
2020) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1027.
Vraag 1
Bent u bekend met het blog van de voorzitter van de NVJSA?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat het door een extern bureau begeleiden van zogenaamde
«ontwerpsessies rechtsbijstand» € 25.200 aan belastinggeld kostte, een
bedrag waar een toevoegingsadvocaat ongeveer een vol kwartaal fulltime
voor moet werken om deze omzet te behalen? Wat is daarop uw reactie?
Antwoord 2
Het klopt dat een extern adviesbureau is ingehuurd voor de begeleiding van
ontwerpsessies. De bedoeling hiervan was door middel van een open proces,
geleid door een onafhankelijke derde, met alle betrokken partijen de
contouren van een nieuw stelsel voor gesubsidieerde rechtsbijstand te
ontwerpen.
Bij het inschakelen van een externe partij komen kosten kijken. De overheid
heeft de taak om spaarzaam om te gaan met overheidsgelden. In het
inkooptraject zijn daarom de geldende aanbestedingsregels gevolgd. De
kosten voor het externe adviesbureau bedroegen uiteindelijk € 25.200
(exclusief BTW).
De inzet van een extern adviesbureau enerzijds en het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand anderzijds zijn twee in hun aard verschillende en daarom
onvergelijkbare zaken. Dienstverlening die de overheid afneemt van externe
adviesbureaus is geen subsidie. Het tarief dat we aan het betreffende
adviesbureau betalen kent een andere juridische basis, namelijk een
overeenkomst tot opdrachtverlening.

1

ah-tk-20192020-1319
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Sdu, 13 november 2019, https://www.sdu.nl/blog/gefinancierde-rechtsbijstand.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Herkent u zich in het geschetste beeld dat u onvoldoende op de hoogte bent
van het stelsel en de noden in de gesubsidieerde rechtsbijstand en eigenlijk
helemaal niet geïnteresseerd bent in de mening van mensen uit het veld?
Antwoord 3
Nee. Ik voer zeer regelmatig gesprekken met advocaten die rechtsbijstand
verlenen en professionals worden betrokken bij alle stappen van de stelselherziening. Dit was het geval tijdens de ontwerpfase, waar met betrokkenen
de contouren van het stelsel zijn vormgegeven en dat is nu weer zo bij de
uitwerking van die contouren.
Uit deze gesprekken is het mij steeds duidelijker geworden dat voor veel
sociale advocaten de rek er financieel gezien echt uit is. Het werd duidelijk
dat de duur van de transitie op gespannen voet staat met de financiële
armslag die advocaten hebben om de overstap te maken. Juist daarom heb ik
voor 2020 en 2021 jaarlijks ongeveer 36,5 miljoen euro beschikbaar gesteld
om de sociale advocatuur gesterkt de overgang naar een nieuw stelsel te
laten maken.
Vraag 4
Hoe kan het dat nu blijkt dat de ontwerpsessies rechtsbijstand als doelstelling
hadden om «discussies in de kiem te smoren» waardoor er feitelijk nooit een
open gesprek is geweest met deelnemers uit het veld? Wat is daarop uw
reactie? Vindt u dat te rechtvaardigen?
Antwoord 4
De opdracht van de Policy Design Studio was het begeleiden van een reeks
bijeenkomsten om te komen tot een ontwerp voor een stelsel voor door de
overheid gefinancierde rechtsbijstand. Randvoorwaarden waren dat er
gebruik gemaakt werd van de aanwezige kennis, ervaring en inzichten in het
veld en bij de experts en dat het ontwerp betere resultaten zou kunnen
leveren voor burgers binnen de bestaande budgettaire kaders.3
Deze gehanteerde methode van «legal design thinking» is bedoeld om, via
het doorlopen van vijf vaste stappen, gezamenlijk en op constructieve wijze
ideeën te genereren. Dit werd in het verantwoordingsrapport dat ik met de
contourennota in 2018 naar de uw Kamer stuurde, als volgt uitgelegd: «De
ontwerpsessies zijn naar hun aard kleine besloten bijeenkomsten om ervoor
te zorgen dat de mensen in de sessie zoveel mogelijk tijd en ruimte hebben
om hun eigen ideeën naar voren te brengen, om nieuwsgierig te zijn naar
wat de ander nou eigenlijk bedoeld te zeggen en om samen tot iets te komen
dat uitstijgt boven de meningen en voorstellingen waarmee elke deelnemer
afzonderlijk binnenkwam.»4
Er was aldus sprake van een open gesprek waarbij nadrukkelijk niet op
voorhand werd gestuurd werd op een vooraf bepaalde uitkomst of het
vermijden van discussies.
Vraag 5
Waarom moesten er bij het opstarten van de pilot met verzekeraar Achmea
van u «al snel onomkeerbare stappen» gezet worden, zoals nu blijkt uit een
email van de programmadirecteur rechtsbijstand? Waarom heeft u hierop
aangedrongen, ruim voor afronding van het traject, voordat de betrokkenen
zich hierover konden uitspreken en nog voordat de Kamer zich hier over kon
buigen? Wat is hierop uw reactie? Welk belang had u bij «snelle onomkeerbare stappen»?
Antwoord 5
De aangehaalde passage ziet niet op de pilot met Achmea van de Raad voor
Rechtsbijstand, maar moet gezien worden in het licht van een oproep van het
topberaad om de problematiek per rechtsgebied te bekijken en daarop snel
concrete stappen te zetten. Ook ik heb vanaf mijn aantreden aangedrongen
op snelheid bij de opgave om het stelsel te herzien. Juist ook vanwege de
urgentie die spreekt uit het rapport van de commissie Van Der Meer op

3
4

Kamerstuk 31 753 nr. 155 (bijlage).
Kamerstuk 31 753 nr. 155 (bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

bijvoorbeeld het gebied van het familierecht. Uit de betreffende e-mail blijkt
ook dat het juist de bedoeling was om een van de ontwerpsessies te
benutten om met betrokkenen na te denken over hoe er een snelle eerste
stap op het gebied van familierecht zou kunnen worden gezet. Daarbij werd
het belang van de advocaten werkzaam in dat rechtsgebied steeds voor ogen
gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3