Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 232

Air France – KLM

Nr. 44

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN FINANCIËN EN VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 oktober 2020
Op 24 april (Kamerstuk 29 232, nr. 9) en 26 juni 2020 (Kamerstuk 29 232,
nr. 41) heeft het kabinet per brief aan de Eerste en Tweede Kamer
steunmaatregelen voor KLM Group (hierna KLM) aangekondigd. Deze
steun is nodig, zodat het bedrijf de gevolgen van de vliegbeperkingen
veroorzaakt door de COVID-19 crisis kan doorstaan. Op 2 juli (Handelingen
II 2019/20, nr. 91, items 32 en 33) en 7 juli 2020 (Handelingen I 2019/20,
nr. 36, item 29) hebben respectievelijk de Tweede Kamer en Eerste Kamer
ingestemd met deze steunmaatregelen.
Tijdens het overleg met de Tweede Kamer op 1 juli 2020 (Kamerstuk
35 505, nr. 20) en het overleg met de Eerste Kamer op 7 juli 2020 (Handelingen I 2019/20, nr. 36, items 3 en 16) is toegezegd beide Kamers op de
hoogte te houden van de naleving van de voorwaarden voor de staatssteun. Tot op heden is dit gedaan middels een brief aan beide Kamers op
23 september 2020 (Kamerstuk 29 232, nr. 42) en een brief aan de Tweede
Kamer en een vertrouwelijke technische briefing op 13 oktober 2020
(Kamerstuk 29 232, nr. 43).
De eerste trekking onder de directe lening heeft plaatsgevonden op
26 augustus 2020. Op die dag is EUR 277 miljoen overgemaakt door de
staat. Op diezelfde dag heeft ook de eerste trekking onder de doorlopende
kredietfaciliteit plaatsgevonden ter hoogte van EUR 665 miljoen. Zoals
aangegeven in de brieven van 26 juni 2020 en 23 september 2020 stelt de
staat een tweede tranche pas beschikbaar als het herstructureringsplan
van KLM naar tevredenheid van de staat is opgesteld. Door middel van
deze brief willen de Minister van Financiën en de Minister van Infrastructuur en Waterstaat u graag nader informeren over de naleving van
deze voorwaarde.

kst-29232-44
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 232, nr. 44

1

Ontwikkelingen luchtvaart
Sinds de goedkeuring van de steunmaatregelen is het aantal besmettingen opgelopen en is de tweede golf een feit. Wereldwijd worden
maatregelen genomen om het virus een halt toe te roepen. Uit de laatste
ramingen van het Centraal Planbureau blijkt dat de kans op een
somberder scenario, waarbij onze economie ook volgend jaar krimp zal
vertonen met een verder oplopende werkloosheid en toenemende
faillissementen, groter is geworden.
De opleving van het virus zorgt ook voor een verslechtering van de
resultaten in de luchtvaartsector. Uit de kwartaalcijfers van KLM die
gisteren zijn gepubliceerd blijkt dat de luchtvaartmaatschappij over het
derde kwartaal een verlies heeft gemaakt van EUR 234 miljoen. Dat is een
verslechtering van EUR 745 miljoen vergeleken met een jaar eerder.
Experts verschillen van mening over het tempo waarin de luchtvaart zich
zal herstellen, maar zijn het er wel over eens dat het herstel nog jaren zal
duren en langzamer zal gaan dan eerder verwacht. Niet voor niks doen
luchtvaartmaatschappijen wereldwijd rigoureuze ingrepen. Ook concurrenten als IAG en Lufthansa grijpen fors in door te snijden in de kosten en
het aantal werknemers.
De vooruitzichten zijn somber en dit maakt het des te belangrijker om met
dit herstructureringsplan van KLM een goede stap te zetten voor het lange
termijn herstel van de onderneming.
Herstructureringsplan
De maanden na goedkeuring van de steunmaatregelen heeft KLM benut
om het vereiste herstructureringsplan op te stellen. Dit plan is het kabinet
op 1 oktober 2020 aangeboden. De maand oktober is door de Nederlandse
staat benut om, met behulp van een externe adviseur, het voorgelegde
herstructureringsplan te beoordelen.
Het kabinet wil waardering uitspreken voor de inzet van de directie van
KLM en het behaalde resultaat in een korte periode. Mede op basis van de
analyse van de externe adviseur zijn ook aandachtspunten geconstateerd.
Deze zijn inmiddels in overleg met KLM opgelost op één belangrijk
onderdeel na.
De recente afspraken over de arbeidsvoorwaardenverlaging gelden
slechts voor een deel van de looptijd van het steunpakket. Dit betekent dat
na afloop van deze periode de CAO-afspraken van voor het steunpakket
gelden, als in de tussentijd geen nieuwe of aanvullende afspraken worden
gemaakt. Het kabinet heeft daarom bij het beoordelen van het herstructureringsplan bij KLM aangegeven dat hen niet wordt gevraagd de
gemaakte afspraken met de vakbonden open te breken, maar het wel van
belang te vinden dat er voldoende zekerheid is dat ook na afloop van deze
periode, en voor de hele duur van de looptijd van de lening, via de
arbeidsvoorwaarden een bijdrage aan de kostenreductie wordt geleverd.
Dit is in lijn met de gestelde voorwaarde dat het personeel gedurende de
hele looptijd van de lening een bijdrage levert aan het herstel van de
luchtvaartmaatschappij. De KLM-directie heeft hierover, gesteund door de
eigen ondernemingsraad, intensief overlegd met de vakbonden om de
gewenste zekerheid te verkrijgen. Het kabinet is verheugd dat vijf bonden
hebben aangegeven te willen voldoen aan de gestelde voorwaarden. KLM
is nog in gesprek met de twee FNV-bonden. KLM heeft echter ook
aangegeven dat de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers niet wil
tekenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 232, nr. 44

2

Conclusie
Het kabinet heeft de afgelopen maanden substantiële steunmaatregelen
genomen om het verlies aan werkgelegenheid als gevolg van de
virusuitbraak te beperken. Ook KLM heeft hiervan geprofiteerd, onder
meer door een fors beroep te doen op de NOW-regeling. Daarnaast is
eerder dit jaar met KLM een specifiek steunpakket overeengekomen
vanwege de liquiditeitsproblemen bij de onderneming en vanwege het
belang van KLM voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid door
het intercontinentale bestemmingennetwerk op Schiphol. Het kabinet
verwacht op basis hiervan dat KLM en de bonden zich zullen houden aan
de voorwaarden die eerder overeen zijn gekomen.
Eerder vandaag heeft het kabinet de directie van KLM laten weten dat de
Nederlandse staat het aangeboden herstructureringsplan gezien het
bovenstaande niet kan goedkeuren en KLM dus geen volgende trekking
kan doen van de door de staat beschikbaar gestelde directe lening en van
de kredietfaciliteit van banken. Het is aan KLM en de vakbonden om er
voor te zorgen dat alsnog voldaan wordt aan de gestelde voorwaarden.
Mocht op een later moment alsnog aan de voorwaarden worden voldaan,
dan zal het kabinet uw Kamer nader informeren.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 232, nr. 44

3