2022D18969

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat voorgelegd over de brief van 25 maart 2022 «Fiche: Europese
Chips Act» (Kamerstuk 22 112, nr. 3369).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Dijke

nds-tk-2022D18969

1

Inhoudsopgave
I
II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Minister

2
6

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige fiche. In algemene zin onderschrijven deze leden de
inzet van het kabinet. Zij zijn blij dat de Commissie beoogt minder
afhankelijk te worden van het buitenland voor de ontwikkeling van chips
en halfgeleiderproducten. Ook zijn deze leden blij dat de Commissie de
innovatie probeert te versterken en de productiecapaciteit probeert te
verhogen. Wel hebben de leden van de VVD-fractie enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het overbruggen van de kloof
tussen onderzoek en innovatie en de industriële exploitatie daarvan een
van de doelen van de Chips Act is. Op welke wijze versterkt de Chips Act
het Nederlandse valorisatiebeleid? Welke kansen ziet het kabinet op dit
vlak en op welke wijze gaat ze die uitputten?
De leden van de VVD-fractie melden dat er in het rondetafelgesprek
Europese Chips Act, dat de Kamer op 11 mei hield, forse vraagtekens
werden gezet bij de ambitie om de productiecapaciteit te verhogen tot
20 procent van de wereldwijze productie. Hoe apprecieert het kabinet deze
doelstelling?
De leden van de VVD-fractie lezen dat er aanzienlijke bedragen
beschikbaar worden gesteld voor het ontwikkelen en uitvoeren van
diverse beleidsprogramma’s. Hoeveel geld wordt er per pijler door de
Commissie beschikbaar gesteld? Hoe beoordeelt het kabinet de inzet van
deze middelen?
De leden van de VVD-fractie vragen zich af welke invloed de Europese
Chips Act zal hebben op de Nederlandse economie in algemene zin en het
halfgeleidercluster meer specifiek. Is hier een verwachting van te geven?
De leden van de VVD-fractie vragen het kabinet of zij inzet gaat plegen om
een kennishub/kenniscentrum naar Nederland te halen, mede gelet op de
innovatieve chipontwikkelaars die zich huisvesten in Nederland.
De leden van de VVD-fractie vragen het kabinet op welke wijze zij handen
en voeten gaat geven aan de «competence centers» die opgezet moeten
worden in elke lidstaat om talent op te leiden en het arbeidstekort op te
lossen. Kan het kabinet aangeven hoe deze centers vormgegeven moeten
worden en hoe hier genoeg talent naartoe getrokken wordt?
De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet de verwachting heeft
dat, naar aanleiding van de Europese Chips Act, de Commissie ook
exportrestrictieve maatregelen zal nemen? Deelt het kabinet de mening
dat dit zeer onwenselijk zou zijn?
De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet van mening is dat het
eerder opgestelde non-paper voldoende door de Europese Commissie is
verwerkt en dat er voldoende rekening is gehouden met dit non-paper.

2

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regeldruk voor ondernemers toe
kan nemen. Kan het kabinet hier nader op ingaan? Hoe wordt dit zoveel
mogelijk beperkt?
De leden van de VVD-fractie vragen of het voorstel van de Europese
Commissie ook negatieve gevolgen heeft voor het Nederlandse vestigingsklimaat en concurrentievermogen. Wat is hieromtrent de
verwachting?
De leden van de VVD-fractie melden dat alle deelnemers aan het
rondetafelgesprek Europese Chips Act opriepen vooral op Europees en
landenniveau de sterktes te versterken. Door verschillende deelnemers
werd daarbij ingebracht dat Nederland strategische keuzes moet maken
om de ambities die uitgesproken zijn in de Chips Act waar te maken.
Welke strategische keuzes zijn volgens het kabinet nodig om dit te
verwezenlijken? Welke rol dient Nederland in Europa te spelen om de
Nederlandse ambities binnen de Chips Act waar te maken? Welke
prioriteiten en welke posterioriteiten dienen we als land te stellen?
De leden van de VVD-fractie melden dat vrijwel alle deelnemers aan het
rondetafelgesprek Europese Chips Act zorgen uitten over de uitwerking
van pijler drie van de Chips Act en dan met name omtrent de rol die de
overheid dient te pakken in het crisismechanisme en het gebrek aan
betrokkenheid vanuit de industrie bij de uitwerking van deze pijler. Kan
het kabinet reflecteren op deze kritiek?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige stuk. Zij hebben daarover de volgende vragen en
opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie zijn positief gestemd over de strategie die
vanuit Europa wordt ingezet. Europa moet competitief zijn als het gaat
over de productie van halfgeleiders. Dit om de strategische autonomie
van Europa te vergroten en zo minder afhankelijk te zijn van de concurrerende landen. Daarnaast hebben de leden van de CDA-fractie de volgende
vragen over de strategie.
De leden van de CDA-fractie willen de Minister vragen op welke manier de
halfgeleiderindustrie wordt betrokken bij het behalen van de doelstellingen, zeker aangezien de beslissingen die genomen kunnen worden
marktverstorende beslissingen kunnen zijn.
De leden van de CDA-fractie lezen daarbij dat partijen die onder pijler
twee het label Integrated Production Facilities (IPF) of Open EU Foundry
(OEUF) hebben ontvangen, verplicht kunnen worden een prioritering in de
productie toe te passen. Hoe komt deze verplichting tot stand en hoe
wordt er gewaarborgd dat een prioritering in de productie niet leidt tot
een vertraging in het productieproces?
De leden van de CDA-fractie lezen in pijler drie over een crisisfase. Wat
houdt deze crisisfase in? Hoeveel tijd gaat er over een aanvraag van een
crisisfase en de daadwerkelijke inwerkingtreding van de crisisfase heen?
De leden van de CDA-fractie merken op dat Nederland een belangrijke rol
kan vervullen in het competitief maken van Europa als het gaat om
halfgeleiders. Door middel van investeringen vanuit de Chip Act moet
Europa zorgen dat het relevant blijft en de toeleverketen weerbaarder
wordt. Dit kan door middel van investeringen in de juiste ontwikkeling in

3

onderzoek, door intellectueel eigendom te beschermen en de productiecapaciteit te verhogen. Het vinden van genoeg talent is echter een belangrijke factor. Welke stappen is het kabinet van plan te zetten om een actief
beleid te voeren in het opleiden en aantrekken van talent?
De leden van de CDA-fractie zien het opzetten en het investeren in de
Chips Act vanuit de positie van Nederland in Europa en in de wereld als
zijnde van cruciaal en essentieel belang voor ons toekomstig verdienvermogen. Nederland moet in relevante mate strategische autonomie en het
mede bepalen van standaarden aanjagen. Hoe kijkt de Minister hiernaar?
De leden van de CDA-fractie merken op dat meedoen vraagt om een
langjarig commitment. Daarom vragen zij de Minister hoe de Nederlandse
maar ook de Europese governance structuur eruit gaat zien om de Chips
Act duurzaam en langjarig te organiseren en te faciliteren in samenwerking met verschillende publieke en private stakeholders. Dit moet wat
de leden van de CDA-fractie betreft zowel regionaal als internationaal. Hoe
gaat de Minister dit inrichten met voldoende kennis en expertise?
De leden van de CDA-fractie vinden innovatie erg belangrijk. Daarom
willen zij vragen hoeveel ruimte in middelen, doelstellingen en toegang
tot kennis er in de Chips Act is voor nieuwe spelers en startups, naast de
volwassen gevestigde bedrijven en organisatie.
De leden van de CDA-fractie zien dat fotonica voor Nederland een
belangrijke gamechanger kan worden in de mondiale halfgeleiderindustrie voor zowel chipdesign, chipequipment als chipproductie. Herkent
en erkent het kabinet dit? Zo ja, hoe krijgt dit een duidelijke plek in het
(maak)industriebeleid?
De leden van de CDA-fractie verwachten dat de technische universiteiten,
de kennis- en de onderzoekscentra in ons land samen met die in onze
buurlanden Duitsland en België een nog belangrijkere positie zullen
krijgen om een voldoende innovatieve voorsprong te behouden. Daarom
willen de leden van de CDA-fractie vragen waar de behoeften van deze
kennisinstellingen liggen en hoe de Chips Act hierin kan voorzien.
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het onderhavige fiche. Het is goed dat het concurrentievermogen en de veerkracht van de sector met de Europese Chips Act worden
versterkt door de afhankelijkheid van een beperkt aantal ondernemingen
en geografische gebieden te verminderen, innovatiecapaciteit te
vergroten en de kloof tussen onderzoek, innovatie en de industriële
exploitatie te overbruggen. De leden van de ChristenUnie-fractie vinden
het belangrijk dat er geïnvesteerd wordt in fundamenteel onderzoek, het
toepassen van nieuwe technologie en de opschaling daarvan. De Chips
Act is een kans om het momentum te pakken in een industrie waarin
Nederland een sterke positie heeft.
De leden van de ChristenUnie-fractie weten dat halfgeleiderchips de
bouwstenen zijn voor digitale producten en bijna overal voor worden
gebruikt. Van auto’s, smartphones tot toepassingen en infrastructuur voor
de gezondheidszorg, energie en automatisering. De leden van de
ChristenUnie-fractie constateren dat de moderne, digitale economie niet
meer zonder kan en dat de vraag naar chips alleen maar toeneemt. Kan
het kabinet aangeven of er op dit moment in Nederland sprake is van een
tekort aan chips? Indien dit het geval is, in welke sectoren staat de
leveringszekerheid het meest onder druk?

4

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen met betrekking tot de derde
pijler van de Chips Act dat, als er aanwijzingen zijn voor een halfgeleidercrisis, de Commissie een crisisfase kan activeren. Hiermee kan de
Commissie met vergaande maatregelen ingrijpen in de markt om
verstoringen op te lossen. Wanneer is er in dit voorstel precies sprake van
een halfgeleidercrisis? Kan in dat geval ook de Nederlandse leveringszekerheid ten behoeve van vitale sectoren of de Nederlandse veiligheid in
gevaar komen? Wordt er in overleg met de sector gewerkt aan een
noodplan om in geval van crisis negatieve impact te beperken?
De leden van de ChristenUnie-fractie weten dat de chipindustrie een
mondiale waardeketen is waarin Europa slechts een deel van de markt in
handen heeft. Tien jaar geleden werd al geprobeerd om de eigen
productie te verdubbelen, maar dat mislukte toen. Nu wil Europa
verantwoordelijk worden voor twintig procent van de wereldwijde
productie in 2030. Hoe haalbaar is de gestelde ambitie volgens het
kabinet?
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen dat een goede internationale
samenwerking noodzakelijk is in deze mondiale waardeketen. Met welke
gelijkgestemde partners kan Europa hierin optrekken? Welke rol kan het
Trade and Technology Council hier bijvoorbeeld in spelen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden dat investeringen die volgen
uit de Chips Act met name ingezet moeten worden om krachten, dat waar
we al goed in zijn, te versterken. Nederlandse partijen zijn nodig bij het
bereiken van Europees leiderschap op het gebied van halfgeleideronderzoek en technologie. Wat zijn de gevolgen van de Chips Act voor de
positie van deze Nederlandse partijen? Welke voordelen zou het realiseren
van een chipscompetentiecentrum in Nederland ons land kunnen bieden?
De leden van de ChristenUnie-fractie weten dat start- en scale-ups
rondom innovatie een belangrijke rol spelen. Kan het kabinet er in
Europees verband voor pleiten dat investeringen niet alleen bij nu al
succesvolle, grote bedrijven terechtkomen, maar ook bij start- en
scale-ups die zich richten op de chips van de toekomst, zoals bijvoorbeeld
het ontwerp en de ontwikkeling van fotonische chips?
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden dat er met de Chips Act veel
publiek geld wordt geïnvesteerd. Deze leden vinden het belangrijk dat dit
zorgvuldig gebeurt en dat het geld op de juiste plek terechtkomt.
Investeringen moeten niet alleen ten goede komen aan het verdienvermogen van Europa, maar ook aan een goede leefwereld. Hoe kan ervoor
worden gezorgd dat het geld vooral terechtkomt bij toepassingen die
nieuw perspectief kunnen bieden op de grootste maatschappelijke
thema’s zoals zorg, energie, klimaat en circulaire economie?
De leden van de ChristenUnie-fractie willen benadrukken dat de plannen
en investeringen in de chipindustrie alleen kunnen slagen als er ook
voldoende gekwalificeerd personeel is. Bedrijven als ASML, Infineon en
imec geven aan dat het lastig is om goede mensen te vinden en hen te
behouden. Welke mogelijkheden ziet het kabinet om met de Chips Act ook
in te zetten om beter goedgekwalificeerde mensen op te leiden en te
behouden voor de sector?
De leden van de ChristenUnie-fractie pleiten hierbij om voldoende oog te
hebben voor meisjes en vrouwen. Hoewel het aandeel meisjes en
vrouwen dat kiest voor een technische opleiding stijgt, neemt het aandeel
vrouwen in technische beroepen nauwelijks toe. Is het kabinet bereidt om
met de sector in gesprek te gaan om te kijken wat er concreet voor nodig

5

is om ervoor te zorgen dat vrouwen ook vaker kiezen voor technische
beroepen?
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen dat grote investeringen in de
halfgeleidersector in Europa kunnen bijdragen aan de vergroting van de
technologie- en welvaartschillen tussen verschillende regio’s in de wereld.
Vooral ontwikkelingslanden zijn bovengemiddeld kwetsbaar. Veel
grondstoffen die nodig zijn voor de productie van chips komen uit armere
landen. Er zijn verhalen bekend van misstanden in mijnen in Congo of
Zambia. Heeft het kabinet oog voor dit gevolg van grote investeringen in
de halfgeleidersector in Europa? Op welke manier zou voorkomen kunnen
worden dat al arme landen op verdere economische afstand worden
gezet? Deze verhalen staan ver van de gemiddelde consument af en het
productieproces is lastig te controleren. Op welke manier kan gecontroleerd worden of grondstoffen ook daadwerkelijk op een duurzame en
eerlijke manier gewonnen worden?
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft met belangstelling kennisgenomen van de
onderhavige brief.
Het lid van de BBB-fractie benadrukt dat BBB in haar verkiezingsprogramma al aangaf dat producten die vitaal zijn voor de Nederlandse
samenleving ook in Nederland geproduceerd moeten worden, nu en in de
toekomst. Denk hierbij aan beschermingsmiddelen voor de zorg, een
basisvoedselpakket, brandstoffen, bepaalde medicijnen en drinkwater. Op
Europees niveau geldt dat volgens het lid van de BBB-fractie ook voor de
versterking van het Europese halfgeleiderecosysteem.
Het lid van de BBB-fractie wil er wel op wijzen dat extra investering vanuit
Europa in de lokale productie van chips ook voorwaarden moet kennen op
het gebied van voorrang geven op de voorraad voor toepassing voor
Europees gebruik. Anders is het alleen een subsidie voor vestiging terwijl
de inspanningen en investeringen van de Chips Act er op gericht moeten
zijn om de beschikbaarheid van chips voor Europees gebruik te vergroten.
Graag hoort het lid van de BBB-fractie welke afspraken hierover gemaakt
worden en op welke wijze dat geborgd gaat worden.
II Antwoord / Reactie van de Minister

6