Effectenanalyse AMLA
Eindrapportage
Opdrachtgever: Ministerie van Financiën
Rotterdam, 24 november 2021

Effectenanalyse AMLA

Eindrapportage

Opdrachtgever: Ministerie van Financiën

Rotterdam, 24 november 2021

Inhoudsopgave

Samenvatting

3

1

Aanleiding en opzet

6

1.1

Doelstelling van deze opdracht

6

1.2

Leeswijzer

6

Vraagstelling en methodologie

7

2.1

Vraagstelling

7

2.2

Methodiek

7

2.3

Methodologische noot

9

2

3

Randvoorwaarden AMLA

10

4

Bestaande afspraken EU-agentschappen

13

4.1

Europol

13

4.2

Eurojust

14

4.3

EMA

15

5

6

Effecten van vestiging AMLA

16

5.1

Kosten eenmalig

16

5.2

Kosten structureel

21

5.3

Baten eenmalig

23

5.4

Baten structureel

23

5.5

Overige effecten

26

Conclusie

31

6.1

Kosten

31

6.2

Baten

32

6.3

Overige effecten

32

6.4

Kanttekeningen

33

6.5

Aanbeveling

34

Bijlage I – Literatuur

35

Bijlage II – Gesprekspartners

36

Bijlage III - Toelichting Input-Output analyse

37

Effectenanalyse AMLA

2

Samenvatting

Het ministerie van Financiën heeft Ecorys gevraagd de kosten en baten van het zetelen van het
Europees agentschap voor anti-witwassen (AMLA) in Nederland in kaart te brengen. Dit onderzoek
zal een bijdrage leveren aan de besluitvorming rondom de keuze voor een eventuele kandidatuur
van Nederland voor dit agentschap.
Onderzoeksvragen
Hiertoe zijn de volgende hoofd- en deelvragen beantwoord:
1. Wat zijn de verwachte kosten van het zetelen van AMLA in Nederland?
a. Deelvraag 1: Waaruit bestaan de kosten voor het naar Nederland halen van de AMLA?
b. Deelvraag 2: Wat is de schatting van de hoogte van de kosten voor het naar Nederland
halen van de AMLA?
2. Wat zijn de verwachte baten van het zetelen van AMLA in Nederland?
a. Deelvraag 1: Waaruit bestaan de baten voor het naar Nederland halen van de AMLA?
b. Deelvraag 2: Wat is de schatting van de hoogte van de baten voor het naar Nederland halen
van de AMLA?
3. Wat zijn de verwachte positieve en negatieve effecten op Nederland?
In de beantwoording van vraag 1 en 2 is onderscheid gemaakt tussen de eenmalige en structurele
kosten en baten.
Methodiek
De kosten en baten van de eventuele vestiging van de AMLA zijn in kaart gebracht via een
economische effectstudie. Hierbij zijn de (economische) kosten en baten van een interventie op
een rij gezet zonder dat er een expliciete afweging gemaakt is tussen deze voors en tegens. In de
analyse is gebruik gemaakt van verschillende bronnen, waaronder:
•

EU-documentatie met betrekking tot de AMLA (onder anderen het voorstel door de Europese
Commissie waarin de randvoorwaarden voor de AMLA worden geschetst)1;

•

Benchmarkgegevens over reeds in Nederland gevestigde intergouvernementele organisaties;

•

Macro-economische gegevens (basisgegevens en kengetallen over de Nederlandse economie);

•

Visies van ketenpartners op het effect van komst AMLA 2;

•

Interviews met partijen die ervaring hebben met gastheerschap, EU agentschappen in
Nederland en andere ketenpartners op het gebied van anti-witwas.

Effecten
Dit onderzoek presenteert een indicatief overzicht van te verwachten kosten en positieve en
negatieve baten van de AMLA. Waar mogelijk zijn deze gekwantificeerd, met uitzondering van
overige effecten waarvoor enkel een opsomming is opgenomen en in kwalitatieve zin wordt
aangegeven of de te verwachten effecten positief of negatief zijn.

1
2

COM(2021) 421 final
Deze visies zijn gedeeld met het Ministerie van Financiën en het Ministerie van Justitie en Veiligheid en aan de
onderzoekers beschikbaar gesteld.

Effectenanalyse AMLA

3

Tabel 0.1 Indicatieve kosten AMLA
AMLA (indicatief)
Kosten eenmalig
€ 1.400.000

Personeelskosten vestiging
Directe kosten vestiging

€ 200.000

Huisvesting3

€ 51.000.000

Kosten structureel
€ 6.700.000

Huisvesting (onderhoud, voor 20 jaar)
Personele lasten

Niet van toepassing

Allereerst benadrukt dit onderzoek dat voor de zeteling van AMLA veel keuzes moeten worden
gemaakt tijdens de voorbereiding van de kandidatuur, het acquisitietraject, en het vormgeven van
het agentschap na gunning. De leidende ministeries zullen deze keuzes moeten maken in
samenspraak met verschillende andere ministeries en de gemeente waar uiteindelijk het
agentschap wordt gevestigd. Deze partijen zullen ook tot een overeenstemming moeten komen
over hoe de kosten voor het zetelen van de AMLA worden verdeeld.
Gemiddeld is de inschatting dat ongeveer 7 FTE gedurende twee jaar actief moeten werken aan de
voorbereiding van de eventuele kandidatuur. Dit omvat het gehele proces vanaf het voortraject tot
aan de gunning en het vormgeven van de AMLA. Deze inschatting is gebaseerd op de procedures
rondom de kandidatuur van de andere in Nederland gevestigde EU-agentschappen. De geschatte
kosten voor deze personele inzet ramen wij op € 1,4 miljoen. Daarnaast zullen op bepaalde
momenten directe kosten moeten worden gemaakt, bijvoorbeeld omtrent de promotie van het
bidbook, als ook de campagne om stemmen te werven voor de Nederlandse kandidatuur.
De keuzes voor huisvesting zullen afhangen van de mate waarin Nederland zich wilt inzetten om
het gastheerschap van de AMLA toegekend te krijgen. Hiervoor zal nauwe samenwerking nodig
zijn met het Rijksvastgoedbedrijf. Op basis van afspraken gemaakt over het EMA, is er ruim 6.000
vierkante meter nodig voor het huisvesten van 150 FTE van de AMLA. Dit vertaalt zich in een
kostenpost van ruim € 51 miljoen voor de aankoop grond en nieuwbouw. De kosten voor het
onderhoud hiervan bedragen € 6,7 miljoen voor 20 jaar.
Tabel 0.2 Indicatieve baten AMLA4
AMLA (indicatief)
Baten eenmalig
Baten eenmalig

-

Baten structureel (jaarlijks)
Bijdrage economie in Nederland

€ 33.600.000

Geïnduceerde effecten

€ 4.300.000

Afgeleide effecten

€ 3.600.000

Inkomsten door huur / lease

€ 1.600.000

Vervolgens maakt dit onderzoek onderscheid tussen verschillende typen economische effecten als
gevolg van de aanwezigheid van de AMLA. Het agentschap zal naar verwachting 150 directe
banen bij AMLA zelf creëren in Nederland en 70 indirecte banen bij toeleverende bedrijven en
instellingen aan AMLA. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de leverancier van ICT apparatuur of inhuur
van schoonmaakbedrijven. De hiermee samenhangende directe toegevoegde waarde wordt
bepaald op € 25 miljoen en de indirecte toegevoegde waarde op € 8,6 miljoen. Koopkrachteffecten
3
4

Bij scenario nieuwbouw.
Dit betreft jaarlijkse baten. Aanvullende berekeningen zullen worden gedaan om dit te stroomlijnen met de indicatieve
kosten.

Effectenanalyse AMLA

4

als gevolg van consumptieve bestedingen van AMLA medewerkers worden in totaal geschat op 54
FTE werkgelegenheid en € 4,3 miljoen aan toegevoegde waarde. Tenslotte ontstaan vanwege
bezoekers aan AMLA bestedingen in Nederland. De hiermee samenhangende (binnenlandse)
bestedingen ramen wij op jaarlijks € 4,2 miljoen op het moment dat AMLA volledig operationeel is.
De hiermee samenhangende werkgelegenheid bedraagt 42 FTE en € 3,6 miljoen aan toegevoegde
waarde.
Tabel 0.3 Overzicht overige effecten
Posten

Verwacht effect

Effecten op tenuitvoerbrenging Wwft en bestrijding financieel-economische criminaliteit

Positief

Sturing geven aan invulling AMLA

Positief

Aantrekken en behoud van kennis over bestrijden financieel-economische criminaliteit

Positief / negatief

Imago-effecten

Positief

Cluster en synergie-effecten

Positief

Toename druk op faciliteiten

Negatief

Fiscale privileges en immuniteiten

Onduidelijk

Naast de al genoemde effecten zal de komst van AMLA nog een aantal andere (positieve) effecten
in Nederland tot gevolg hebben. Relevant hierbij zijn onder andere een versterking van het antiwitwasraamwerk (in Nederland), maar ook de mogelijkheid om sturing te geven aan het Europees
agentschap en zo bij te dragen aan sterker Europees toezicht.
Kanttekeningen
Deze effectenstudie is een eerste voorzet op basis van de nu beschikbare informatie om tot
besluitvorming voor een eventuele kandidaatstelling te komen. Om de keuze verder te
onderbouwen kan het lonen om een business case op stellen waarin concreet wordt gemaakt wat
de contouren voor het Nederlandse bod zouden kunnen zijn. Op basis van deze randvoorwaarden
zou een concretere berekening van de kosten en (maatschappelijke) voor- en nadelen gemaakt
kunnen worden.

Effectenanalyse AMLA

5

1

Aanleiding en opzet

1.1

Doelstelling van deze opdracht
In juli 2021 publiceerde de Europese Commissie een pakket wetgevende voorstellen op het gebied
van anti-witwassen en bestrijding van het financieren van terrorisme (AML/CFT).5 Een van de
voorstellen zet in op de oprichting van een nieuw agentschap, namelijk de Authority for Anti-Money
Laundering and Countering the Financing of Terrorism, kortweg AMLA. De Europese Commissie
voorziet de oprichting van de AMLA in 2023, volledige bezetting eind 2025, en de uitoefening van
direct toezicht door AMLA vanaf begin 2026.
In de komende periode dient invulling gegeven te worden aan de concrete implementatie van de
AMLA. Een belangrijke component hierin betreft de afspraken over de vestigingszetel van de
AMLA. Het ministerie van Financiën heeft, naar aanleiding van de Beoordeling Nieuwe
Commissievoorstellen (BNC) fiche6, Ecorys gevraagd de kosten en baten van het zetelen van de
AMLA in Nederland in kaart te brengen.7 Dit onderzoek zal een bijdrage leveren aan de
besluitvorming rondom opteren voor een eventuele kandidatuur van Nederland als zetel van de
AMLA.

1.2

Leeswijzer
Deze rapportage presenteert de uitkomsten van dit onderzoek naar de kosten en baten van het
zetelen van de AMLA in Nederland. In hoofdstuk 2 wordt de vraagstelling en onderzoeksmethodiek
gepresenteerd. Vervolgens zet hoofdstuk 3 de randvoorwaarden voor de AMLA op een rij zoals op
dit moment voorgesteld door de Europese Commissie. In hoofdstuk 4 worden de afspraken met de
reeds gevestigde EU-agentschappen gepresenteerd. In hoofdstuk 5 gaan wij in op de
geïdentificeerde kosten en baten alsook hun (monetaire) effecten. Ten slotte worden in hoofdstuk 6
de conclusies overzichtelijk gepresenteerd.

5
6
7

https://ec.europa.eu/info/publications/210720-anti-money-laundering-countering-financing-terrorism_en
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/09/24/fiche-2-verordening-ter-oprichting-aml-autoriteit
Deze uitvraag is via het Perceel 5 raamwerk contract uitgezet. Ecorys is als onderaannemer gecontracteerd.

Effectenanalyse AMLA

6

2

Vraagstelling en methodologie

2.1

Vraagstelling
Om te kunnen beoordelen of het zetelen van de AMLA in Nederland passend is voor Nederland
beantwoordt deze analyse 3 onderzoeksvragen en 4 deelvragen. De uitkomst van de analyse van
deze vragen geeft inzicht in de economische en maatschappelijke meerwaarde van de vestiging
van de AMLA in Nederland. Deze (deel)vragen luiden als volgt:
Vraag 1: Wat zijn de verwachte kosten van het zetelen van de AMLA in Nederland?
Deze vraag is onderverdeeld in 2 deelvragen:
1. Waaruit bestaan de kosten voor het naar Nederland halen van de AMLA?
2. Wat is de schatting van de hoogte van de kosten voor het naar Nederland halen van de AMLA?
In de beantwoording van deze deelvragen is onderscheid gemaakt tussen eenmalige en structurele
kosten.
Vraag 2: Wat zijn de verwachte baten van het zetelen van de AMLA in Nederland?
Deze vraag is onderverdeeld in 2 deelvragen:
1. Waaruit bestaan de baten voor het naar Nederland halen van de AMLA?
2. Wat is de schatting van de hoogte van de baten voor het naar Nederland halen van de AMLA?
Ook hier is onderscheid gemaakt tussen eenmalige en structurele baten.
Vraag 3: Wat zijn de verwachte positieve en negatieve effecten op Nederland?
Daarnaast zijn verschillende effecten geïdentificeerd die niet of moeilijk te kwantificeren zijn. Hierbij
valt te denken aan de gevolgen in de financiële en niet-financiële sector, met name in de zin van de
doelstellingen van het Nederlandse anti-witwasbeleid en de uitgangspunten van de Wwft.

2.2

Methodiek
Economische effectstudie
In een economische effectstudie worden de (economische) kosten en baten van een interventie op
een rij gezet en wordt geen expliciete afweging gemaakt tussen deze voors en tegens. Het oordeel
over de wenselijkheid van de interventie, in dit geval Nederland als gastland voor de AMLA, wordt
overgelaten aan bestuur en politiek. Dit in tegenstelling tot een klassieke maatschappelijke kosten
baten analyse (MKBA) waarbij de kosten en baten van de betreffende beleidskeuze worden
gemonetariseerd, bij elkaar opgeteld en vervolgens afgezet tegen een nul alternatief. Dit heeft meer
het karakter van een verschillenanalyse ter onderbouwing van een expliciete keuze.
Bronnen
In de uitvoering van dit onderzoek baseren de onderzoekers zich op verschillende typen bronnen.
Deze bronnen worden in de voorliggende paragraaf kort toegelicht.
EU-documentatie met betrekking tot de AMLA
De beschikbare documentatie van de Europese Commissie geldt als een van de meest voorname
bronnen. Deze documentatie presenteert de randvoorwaarden en het eisenpakket dat de Europese
Commissie stelt aan de vestiging van de AMLA. De documentatie verschaft inzicht in meer globale

Effectenanalyse AMLA

7

randvoorwaarden (o.a. tijdsplanning, de beoogde Fte- bezetting en het takkenpakket) alsook in de
randvoorwaarden die voortkomen uit de taakomschrijvingen van de AMLA (o.a. het overnemen van
de AML/CFT Database van de European Banking Authority, het netwerk voor Financial
Investigation Unit’s (FIU.net), de gestelde verplichte IT-budgettering en samenwerkingsverbanden
met andere instanties zoals OLAF, Europol, Eurojust en het Europees Openbaar Ministerie (EOM).
De volgende documentatie is in ieder geval relevant:
•

Proposal for establishing the Authority for Anti-Money Laundering and Countering the Financing
of Terrorism and amending Regulations (EU) No 1093/2010, (EU) 1094/2010, (EU) 1095/2010 8;

•

Impact Assessment Accompanying the Anti-money laundering package9;

•

Questions and answers: Anti-Money Laundering and Countering Financing of Terrorism (20 juli
2021).

Benchmarkgegevens
De gegevens over het gastheerschap van de reeds gevestigde internationale organisaties in
Nederland gelden als indicatie voor de effecten die het vestigen van de AMLA op Nederland
zouden kunnen hebben.10 Dergelijke data vormen een benchmark en zijn beschikbaar gemaakt via
gesprekken met Nederlandse ministeries en reeds in Nederland gevestigde Europese
agentschappen die betrokken zijn geweest bij processen rondom het in Nederland vestigen van
intergouvernementele organisaties, maar ook via documentatie zoals onderzoeken en officiële
bekendmakingen vanuit de overheid. Het Nederlandse bidbook voor het Europees Medicijnen
Agentschap (EMA)11 vormt hiervan een recent voorbeeld. Dit bidbook biedt referenties met
betrekking tot de behoeften van een intergouvernementele organisatie, bijvoorbeeld over de
benodigde kantoorruimte en de huurkosten. Verder is er informatie beschikbaar met betrekking tot
andere EU-agentschappen in Nederland, zoals Europol en Eurojust.
Anderzijds bieden studies naar de economische impact van de vestiging van intergouvernementele
organisaties bruikbare inzichten. Zo is onder anderen gebruik gemaakt van de economische
effecten van intergouvernementele organisaties in Nederland. 12 Hierin is gekeken naar de
bestedingen van de organisaties, achterwaartse effecten en consumptie-effecten van medewerkers
en bezoekers. Een tweede en derde onderzoek uit 2017 en 2019 zijn specifiek gericht op de
regionale economische effecten van internationale organisaties die zich in de regio Den Haag
hebben gevestigd.13 Tot slot biedt een onderzoek uit 2018 inzicht in de ervaringen van
internationale organisaties die zich in Nederland hebben gevestigd met het oog op het Nederlandse
gastlandbeleid en vestigingsklimaat.14
Macro-economische gegevens
Voor de doorrekening van de economische en maatschappelijke effecten hebben de onderzoekers
ook gebruik van beschikbare basisgegevens en kentallen over onder andere de Nederlandse
economie. Een belangrijke bron hierbij zijn de zogenaamde Nationale Rekeningen die jaarlijks door
het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) worden gepubliceerd. Deze geven een kwantitatieve
beschrijving van het economische proces in Nederland en de economische relaties met het
buitenland en bevatten tevens de belangrijkste macro-economische cijfers die het CBS publiceert.
Voorbeelden hiervan zijn onder andere de werkgelegenheid, productiewaarde en toegevoegde
waarde per sector.
8
9
10
11
12
13

14

COM(2021) 421 final
SWD(2021) 190 final
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland.
Rijksoverheid (2017). The Dutch bid for the European Medicines Agency.
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland.
Decisio (2017). De economische impact van internationale organisaties, NGO’s, ambassades, internationale scholen en
kennisinstellingen.; Decisio (2019). Een economische impactanalyse van de internationale non-profit sector.
APE (2019). Nederland als gastland voor Internationale Organisaties.

Effectenanalyse AMLA

8

Daarnaast bevatten de Nationale Rekeningen ook een zogenaamde input output tabel die een
gedetailleerde beschrijving geeft van de goederen en dienstenstromen in een regio of land welke
verband houden met het productieproces. De betreffende tabel gebruiken we als basis voor een
zogenaamde IO-analyse (input-output) om de doorwerking van AMLA naar andere bedrijven en
instellingen te kunnen bepalen. Dankzij dit doorwerkingseffect leidt een extra besteding van 1 euro
in de goederen- en dienstenstroom tot een totale stijging van de economische transacties met meer
dan 1 euro. De verhouding tussen het uiteindelijke effect en de impuls heet multiplier.
Visies FIU, AFM, DNB en het FEC
Verschillende ketenpartners (FIU, Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank
(DNB) zijn door respectievelijk het ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van
Financiën gevraagd hun visie te delen over de positieve- en negatieve effecten van de komst van
de AMLA naar Nederland in relatie tot hun takenpakket. Het Financieel Expertise Centrum (FEC) is
tevens gevraagd aan te geven welke gevolgen zij zien voor de Nederlandse aanpak ten aanzien
van anti-witwassen en de financiering van terrorisme. De onderzoekers hebben deze visies ook
ingezien en meegenomen in de analyse.
Interviews
Ten slotte zijn gesprekken gevoerd met verschillende experts. Deze interviews hebben tot doel de
geïdentificeerde positieve en negatieve effecten van vestiging van de AMLA te valideren en waar
nodig aan te vullen. De interviews vallen uiteen in twee categorieën. Enerzijds is gesproken met
experts die ervaring hebben met het vestigen van intergouvernementele organisaties in Nederland.
Tijdens deze gesprekken werd besproken wat het proces van het binnenhalen van een dergelijke
organisatie behelst en welke kosten en baten het binnenhalen, alsook het behoud van de
organisatie met zich meebrengen. Anderzijds is gesproken met experts die zich bezighouden met
AML/CFT in Nederland. Met deze partijen is nagegaan welke effecten worden voorzien op de
implementatie van het Nederlandse anti-witwasbeleid. In samenspraak met het ministerie van
Financiën zijn gesprekspartners geïdentificeerd en benaderd.15 Een overzicht van geraadpleegde
partijen is opgenomen in bijlage II.

2.3

Methodologische noot
Op het moment van de uitvoering van dit onderzoek zijn de randvoorwaarden voor de AMLA nog
niet volledig zichtbaar. Daarnaast is op bepaalde terreinen ook nog niet duidelijk hoe Nederland
eventueel invulling zou willen geven aan de vestiging van de AMLA (denk hierbij onder anderen
aan de locatie van het agentschap alsook type huisvesting en de precieze samenwerking met
relevante partner organisaties). De onderzoekers hebben daarom gewerkt met een aantal
aannames. Voor zover mogelijk is aangegeven waarom deze aannames worden gedaan en in
hoeverre deze invloed hebben op mogelijke kosten en baten. Vanzelfsprekend wordt in de analyse
duidelijk aangegeven op basis van welke gegevens analyses worden gedaan en conclusies worden
getrokken.
Daarnaast is van belang te noemen dat dit onderzoek zich specifiek richt op het in kaart brengen
van de effecten van de eventuele komst van de AMLA naar Nederland. Omdat het zeer
aannemelijk is dát de AMLA wordt opgericht, gaat het nul scenario van dit onderzoek, uit van
vestiging van de AMLA in een andere lidstaat. De effecten van de oprichting van de AMLA an sich
blijven buiten beschouwing.
15

De betrokkenheid van het Ministerie van Financiën had tot doel overvraging van partijen te voorkomen alsook om het
contact tussen de onderzoekers en gesprekspartners te faciliteren.

Effectenanalyse AMLA

9

3

Randvoorwaarden AMLA

Dit hoofdstuk beschrijft de randvoorwaarden voor de AMLA die de Europese Commissie in haar
voorstel16 heeft geschetst die relevant zijn voor de huidige analyse.
Doel en taken
In haar voorstel noemt de Europese Commissie (artikel 1) dat de AMLA tot doel heeft het algemeen
belang, de stabiliteit van het financiële stelsel van de Unie en de goede werking van de interne
markt te beschermen door:
•

het voorkomen van het gebruik van het financiële stelsel van de EU voor het witwassen van
geld en terrorismefinanciering;

•

bij te dragen aan het identificeren en beoordelen van risico's op witwassen van geld en
terrorismefinanciering op de interne markt, evenals risico's en dreigingen van buiten de EU die
gevolgen hebben of kunnen hebben voor de interne markt;

•

het waarborgen van hoogwaardig toezicht op het gebied AML/CFT in de hele interne markt;

•

bij te dragen aan toezichtconvergentie op het gebied van AML/CFT in de hele interne markt;

•

bij te dragen aan de harmonisatie van praktijken voor het opsporen van grensoverschrijdende
verdachte geldstromen of activiteiten door FIUs;

•

en het ondersteunen en coördineren van de uitwisseling van informatie tussen FIUs en tussen
FIUs en andere bevoegde autoriteiten.

Dit tracht de AMLA te bewerkstelligen door bij te dragen aan verbeterde supervisie en versterkte
samenwerking tussen de FIU’s en (nationale) toezichthouders. In het voorstel uit de Europese
Commissie de ambitie om de AMLA te laten fungeren als een EU-agentschap met een
rechtspersoonlijkheid.
In het licht van haar doelstelling en taken voorziet de Europese Commissie in het voorstel dat de
activiteiten van de AMLA zien op grofweg vijf gebieden:
•

Naleving van Europese wet- en regelgeving op gebied van anti-witwassen en bestrijding van
terrorisme financiering door financiële instellingen en meldplichtige entiteiten;

•

Uitvoering van periodieke controles op capaciteiten toezichthouders;

•

Coordinatie van peer reviews van standaarden en best practices en niet-financiële instellingen
verzoeken tot het doen van onderzoek naar mogelijke inbreuken van vereisten;

•

Uitvoering van gezamenlijke analyses door FIU’s en het identificeren en ontwikkelen van
methoden om grensoverschrijdende casuïstiek te onderzoeken;

•

Het formuleren en implementeren van regelgeving.

De Europese Commissie voorziet tevens dat de AMLA het management van twee bestaande
systemen overneemt, namelijk (1) de AML/CFT-database, momenteel beheerd door de European
Banking Authority, en (2) de beveiligde communicatienetwerken voor FIU’s (FIU.net). Ten slotte
worden de bevoegdheden van de European Banking Authority op gebied van AML/CFT
overgeheveld naar de AMLA.
Tijdspanne
De Europese Commissie voorziet in haar voorstel oprichting van de AMLA voor begin 2023 en een
start van haar toezichttaken per 2026. In het voorstel van de Europese Commissie wordt de ambitie
geuit om de AMLA tegen het eind van 2025 volledig bemand te hebben.
16

COM(2021) 421 final

Effectenanalyse AMLA

10

Locatie en huisvesting
Het gastland voor de AMLA is nog niet bepaald. In het voorstel legt de Europese Commissie neer
dat in de keuze voor het gastland de Common Approach of the European Parliament, the Council
of the EU and the European Commission on decentralised agencies in acht worden genomen.17
In het voorstel legt de Europese Commissie neer dat het gastland van de AMLA in ieder geval over
internationale, Europees-georiënteerde scholen dient te beschikken en dat de locatie van de AMLA
goed te bereiken is.
Bemensing
Wanneer de AMLA volledig operationeel is, gaat de Europese Commissie uit van 250 FTE. Hier
wordt stapsgewijs naartoe gewerkt. In 2023 is 18 FTE voorzien (administratie en HR), in 2024 is dit
100 FTE en in 2025 225 FTE.
In haar voorstel gaat de Europese Commissie uit van 250 FTE. Echter, indien de AMLA een deel
van de ondersteunende functionaliteiten kan delen met een ander EU-agentschap dan zou het
totaal aantal FTE lager kunnen uitvallen.
Van de totale 250 FTE houdt 100 FTE zich bezig met de supervisie op meldingsplichtige
instellingen. Deze medewerkers zullen grotendeels in de lidstaten gestationeerd zijn en niet in het
gastland van de AMLA.
De privileges en immuniteiten voor AMLA-personeel dienen te worden vastgesteld volgens de
richtlijnen van Protocol (No 7) betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese
Unie.18
Financiering en uitgaven
In haar voorstel, stelt de Europese Commissie voor de AMLA te financieren vanuit drie bronnen, te
weten:
•

Een bijdrage vanuit de Europese Unie (vanuit het algemene meerjarig financieel kader);

•

Contributie van meldplichtige instellingen;

•

Vrijwillige bijdragen door lidstaten.

De totale jaarlijkse uitgaven van de AMLA zijn geraamd op 45,6 miljoen euro wanneer zij volledig
operationeel is in 2026. Tot aan 2026 houdt de AMLA nog niet actief toezicht waardoor er nog geen
contributies kunnen worden gevraag van meldplichtige instellingen. Tot dan wordt de AMLA
gefinancierd via het meerjarige financieel kader van de EU.19 De vrijwillige bijdragen van lidstaten
worden hierin niet meegenomen omdat de hoogte niet op voorhand bepaald kan worden.
In haar voorstel geeft de Europese Commissie aan te verwachten dat 75% van deze uitgaven per
2026 bekostigd zullen worden door de contributie van meldplichtige instellingen. De overige 25%
van de kosten worden betaald uit via het meerjarige financieel kader van de EU en de vrijwillige
bijdragen door lidstaten.

17
18
19

https://europa.eu/european-union/sites/default/files/docs/body/joint_statement_and_common_approach_2012_en.pdf
Document 12012E/PRO/07
COM(2021)421 final p. 9, 105, 111.

Effectenanalyse AMLA

11

In het voorstel legt de Europese Commissie neer dat AMLA de volgende uitgaven zal hebben in de
vorm van onderstaande posten:
•

Salariskosten;

•

Kosten voor administratie en infrastructuur (o.a. beveiligingskosten, IT-kosten);

•

Operationele kosten (o.a. databases en IT-systemen, vertalingen, missies en juridische
bijstand).
Bewegingsruimte
Het voorstel van de Commissie schetst een aantal randvoorwaarden, maar geeft ook bewegingsruimte met
betrekking tot hoe er invulling wordt gegeven aan het vormgeven van de AMLA. Er zijn bijvoorbeeld keuzes
die gemaakt moeten worden met betrekking tot huisvesting en locatie van het agentschap en waarbij het
voorstel van de Commissie beperkte houvast biedt. Daarnaast geven de voorwaarden voor financiering en
uitgaven geen inzicht in de afspraken die gaan gelden voor het agentschap rondom huur en andere
huisvestigingskosten zoals beveiliging. Uit dit onderzoek komt duidelijk naar voren dat er per agentschap
verschillende afspraken zijn gemaakt en dat deze keuzes in het begin van het proces van kandidaatstelling
moeten worden gemaakt.

Effectenanalyse AMLA

12

4

Bestaande afspraken EU-agentschappen

De bestaande afspraken met EU-agentschappen gevestigd in Nederland bieden inzicht in de
verschillende ‘smaken’ die op dit moment bestaan rondom Nederlands gastheerschap. In dit
hoofdstuk worden de meest relevante aspecten voor deze onderdelen uitgelicht.
Belangrijk hierbij te noemen is dat het RVB eigenaar is van de panden. Het moederdepartement
draagt een gebruiksvergoeding af aan het RVB.20 Afhankelijk van de afspraken tussen het
moederdepartement en het EU agentschap, betaalt het EU agentschap (deels) mee aan de
gebruiksvergoeding.

4.1

Europol
Het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het
gebied van rechtshandhaving (Europol) ondersteunt politiediensten in
EU-landen. Europol zet zich onder anderen in voor het voorkomen en bestrijden van alle vormen
van zware internationale georganiseerde misdaad, cybercrime en terrorisme. Europol heeft zich in
1994 in Nederland gevestigd. Toentertijd hadden ook Italië en Duitsland hun interesse in het
gastheerschap kenbaar gemaakt. Nederland heeft om strategische redenen mogelijk een zeer
interessant pakket aangeboden om haar kansen op gastheerschap voor Europol te vergroten. 21 In
2011 verhuisde Europol naar een nieuw (speciaal voor Europol ontworpen en gebouwd) pand.
Onderstaande tabel presenteert de cijfers met betrekking tot deze ‘nieuwe’ situatie.
Momenteel lopen er (onderzoeks)projecten in relatie tot de (aanvullende) huisvestingsbehoefte van
Europol. Daarnaast heeft Europol ook een sattelietgebouw. In overleg met het RVB is gebleken dat
het niet opportuun is deze additionele huisvesting in dit onderzoek mee te nemen.
Tabel 4.1 Gegevens Europol

Algemeen
Vestiging in Nederland sinds…

1994

Gevestigd in…

Den Haag

Aantal FTE werkzaam in Nederland

1100 (gebouw biedt ruimte aan 1100 werkstations)22

Verantwoordelijke ministerie

Ministerie van Justitie en Veiligheid

Huisvesting

20

21
22
23
24
25

Vloeroppervlak huisvesting (in m2)

33.153 m2 bruto vloeroppervlakte23

Type huisvesting

Nieuwbouw (2011)

Kosten bouw

€ 241 000 00024 (exclusief onderhoud)

Overeenkomst huisvesting

Staat der Nederlanden bekostigt huisvesting volledig25

Gebruiksvergoeding (2021)

€ 8.507.477 (Kosten Staat der Nederlanden)

Ministeries betalen een gebruiksvergoeding voor het gebruik van vastgoed. Deze gebruiksvergoeding is vergelijkbaar met
huur op de vastgoedmarkt. https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/expertise-endiensten/vastgoedstrategie/rijkshuisvestingsstelsel
Interview Europol
Europol (2019) Building Information Europol onwards
Schriftelijke aanvulling RVB
Raming 2008. IOB Evaluaties (2008) Be our guests
Functionele verbeteringen en gebruikerszaken betaalt Europol

Effectenanalyse AMLA

13

Gebruiksvergoeding parkeren (2021) 26

4.2

€ 1.524.556 (Kosten Staat der Nederlanden)

Eurojust
Het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken
(Eurojust) ondersteunt de justitiële coördinatie en samenwerking tussen nationale
overheden in de strijd tegen terrorisme en zware georganiseerde misdaad waarbij
meer dan één EU-land betrokken is. Eurojust heeft zich in 2003 in Nederland
gevestigd, in 2017 verhuisde het agentschap naar een nieuw (speciaal voor Eurojust ontworpen en
gebouwd) pand. Onderstaande tabel presenteert de cijfers met betrekking tot deze ‘nieuwe’
situatie.
De huur van het gebouw en hieraan gerelateerde kosten bedraagt € 6 miljoen.27 Dit is in lijn met de
ongeveer 6 miljoen euro respectievelijke kosten van 2019 en 2020.
Tabel 4.2 Gegevens Eurojust

Algemeen
Vestiging in Nederland sinds…

2003

Gevestigd in…

Den Haag

Aantal FTE werkzaam in Nederland

36728

Verantwoordelijke ministerie

Ministerie van Justitie en Veiligheid

Huisvesting
Vloeroppervlak huisvesting (in m2)

28.508 m2 bruto vloeroppervlakte29

Type huisvesting

Nieuwbouw (2016)

Kosten bouw

€ 105 000 000 (bouw en onderhoud voor 15 jaar)30

Overeenkomst huisvesting

Eurojust draagt deel van kosten huisvesting. Ministerie van
Justitie en Veiligheid draagt overige deel.31 Eurojust draagt bij
aan onderhoudskosten (specifiek aantal elementen).

Gebruiksvergoeding (2021)

€ 4.600.000

Jaarlijkse kosten huisvesting voor

+/- € 2 700 00032 (gebruiksvergoeding)

Nederland
Jaarlijkse bijdrage huisvesting door

+/- € 2 700 00033 (huur; incl. parking, geïndexeerd)

agentschap

26

27
28
29
30
31

32
33

Vanwege veiligheidseisen is een parkeerplaats naast het gebouw gerealiseerd (à 540 plekken). Hiervoor bestaat een
separaat contract.
2021/C/179/01
Interview Eurojust
Schriftelijke aanvulling RVB
https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/vastgoed/vastgoed-in-beheer/den-haag-eurojust
Bij de verhuizing van Eurojust naar het nieuwe pand is afgesproken dat de bijdrage van Eurojust aan huisvesting gelijk
blijft. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid draagt zorg voor aanvullende kosten (Interview Eurojust).
Interview Eurojust
Interview Eurojust

Effectenanalyse AMLA

14

4.3

EMA
Het Europese Medicijn Agentschap (EMA) is verantwoordelijk voor de
kwaliteit en veiligheid van nieuwe geneesmiddelen voor mensen en dieren
die op de Europese markt worden toegelaten.34 Na het vertrek van EMA uit
Londen als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de
Europese Unie, heeft Amsterdam de zetel toegewezen (20 november 2017) gekregen. In de
aanbestedingsprocedure speelde de tijdsdruk rondom de uittreding een belangrijke rol.
In maart 2019 is EMA tijdelijk in Amsterdam gevestigd. Begin 2020 is EMA naar het nieuwe
hoofdkantoor verhuisd. Onderstaande tabel presenteert de cijfers met betrekking tot deze ‘nieuwe’
situatie.
Tabel 4.3 Gegevens EMA

Algemeen
Vestiging in Nederland sinds…

2019

Gevestigd in…

Amsterdam

Aantal FTE werkzaam in Nederland

89735

Verantwoordelijke ministerie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Huisvesting
Vloeroppervlak huisvesting (in m2)

40.027 m2 bruto vloeroppervlakte36

Type huisvesting

Nieuwbouw (2019)

Kosten bouw

€ 255 000 000 (inclusief onderhoud voor 20 jaar)37

Overeenkomst huisvesting

Staat der Nederlanden bekostigt huisvesting volledig38

Gebruiksvergoeding (2021)

€ 12.970.000

Gebruiksvergoeding parking (2021)

€ 940.000

Vervangingen (eigenaar gedeelte, 2021)

€ 325.000

Bijdrage huisvesting door agentschap

€ 10 507 00039 (huur; incl. parking, geïndexeerd CPI)40

Overeenkomst onderhoud huisvesting

Staat der Nederlanden bekostigt onderhoud huisvesting. EMA
draagt bij aan onderhoudskosten (specifiek aantal elementen)

34
35
36
37
38
39
40

https://www.ema.europa.eu/en/about-us/what-we-do
https://europa.eu/european-union/about-eu/agencies/ema_nl
Schriftelijke aanvulling RVB
https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/vastgoed/vastgoed-in-beheer/amsterdam-ema
Voor parkeren is een apart contract afgesloten.
Budget 2021 EMA https://www.ema.europa.eu/en/documents/report/european-medicines-agency-budget-2021_en.pdf
Een deel hiervan wordt betaald door het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport

Effectenanalyse AMLA

15

5

Effecten van vestiging AMLA

Dit hoofdstuk beschrijft de geïdentificeerde effecten van de vestiging van AMLA in Nederland.

5.1

Kosten eenmalig
De eenmalige kosten rondom de vestiging van de AMLA in Nederland vallen uiteen in twee types:
personeelskosten en directe of out-of-pocket kosten. Al deze kosten gaan gepaard met (1) het
voorbereidend traject rondom de beslissing om Nederland kandidaat te stellen, (2) het
acquisitietraject tot aan de gunning en (3) het uiteindelijke vormgeven van het agentschap in het
geval van toekenning.41 Wij gaan uit van 24 maanden tot aan de toekenning en een vervolgfase
van 12 maanden.42 In navolgende tabel zijn deze kosten samengevat. Na de tabel volgt een nadere
toelichting op de verschillende onderscheiden posten.
Tabel 5.1 Effecten kosten eenmalig
Posten

Geraamde kosten

Personeelskosten vestiging
Voorbereiding kandidatuur
€ 1.400.000

Acquisitieproces
Vormgeven agentschap
Directe kosten vestiging
Ondersteunen extern onderzoek

€ 100.000

Opstellen bidbook

€ 15.000

Promotie- en lobbycampagne

€ 85.000

Huisvesting
Scenario 243
Voorinvestering

€ 16.000.000

Realisatie van de bouw

€ 35.000.000

Tegemoetkoming
Tegemoetkoming

Afhankelijk van onderhandelingen

Personeelskosten
Ter voorbereiding van de kandidaatstelling van Nederland als gastland voor de AMLA dient een
team opgericht te worden om het proces te begeleiden. De grootte van dit team zal afhangen van
het moment waarin de voorbereiding zich bevindt. In eerste instantie zal dit een beperkt team zijn
vanuit de leidende ministeries en zal dit gaandeweg uitgebreid worden met specialisten vanuit
verschillende departementen. Naast het ministerie van Financiën en het ministerie van Justitie en
Veiligheid, valt hierbij te denken aan het ministerie van Buitenlandse Zaken, het ministerie van
Algemene Zaken alsook het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en de Netherlands Foreign Investment
Agency (NFIA).

41
42

43

Structurele kosten vallen voornamelijk in de operationele fase (4) van het agentschap en worden hieronder meegenomen.
Deze aanname is gebaseerd op de gevoerde gesprekken. Echter, afhankelijk van de wensen en eisen van de Europese
Commissie kan hier in de realiteit (sterk) van afgeweken worden.
Scenario 2 gaat uit van nieuwbouw.

Effectenanalyse AMLA

16

In het EMA bidbook werd gesproken van een kleine, slagkrachtige groep van 5 tot 10 medewerkers van
het ministerie van Algemene Zaken, het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Financiën
die de komst van het EMA naar Den Haag zouden combineren.44 Dit team is ruim twee jaar bezig geweest
met het vestigen van EMA in Nederland en bestond eerst uit 9 FTE, later uit 5.

Het gros van het werk zal moeten worden verricht in de fases tot aan het indienen van het bidbook.
Na de gunning van het agentschap, zal het team krachtig moeten inzetten op de uitvoering van de
beloftes die zijn gemaakt in het voorstel aan de Europese Commissie. Het meest intensieve traject
is hierbij het realiseren van de huisvesting.
Uit de gesprekken over het EMA kwam naar voren dat in de eerste twee fases veel belangrijke
keuzes moeten worden genomen, het liefst in samenspraak met de verschillende departementen,
om zo de kandidatuur kracht bij te zetten.45 Het belangrijkste punt is de voorziene huisvesting en
gerelateerde kosten waarvoor inzicht van het RVB nodig is. Daarnaast zijn die kosten afhankelijk
van de keuze van locatie. Hiervoor dient ook contact worden gezocht met gemeenten die interesse
hebben in de vestiging van het agentschap.46 Ook dient reeds in deze fase aandacht besteed te
worden aan onderwerpen als fiscale privileges, toegang tot de arbeidsmarkt voor partners van
stafleden, en toegang tot medische zorg.47
In het interview over het EMA werd genoemd dat er naast een vrijgemaakte team lead (1FTE), ook een
tweetal secretariaatsleden voltijds nodig is (2FTE). Daarnaast zullen 5-7 personen vanuit de verschillende
ministeries, 1-2 personen vanuit respectievelijk de NFIA, de RVB, en de betrokken gemeente deels
betrokken moeten zijn. In het geval van EMA heeft de team lead ongeveer 5 jaar aan de kandidaatstelling
en opzetting van het agentschap gewerkt.

In het interview met Eurojust werd genoemd dat men uit dient te gaan van een team van 10 tot 20 FTE
voor de periode van 1 tot 2 jaar.48

Op basis van de inzet van de voorbereidingsteams voor Eurojust en EMA wordt in het geval van de
AMLA uitgegaan van 7 FTE.49 Hierbij is uitgegaan van 14 personen, waarvan 4 voltijds (1 FTE) bij
de leidende ministeries en 10 deeltijds (0.3FTE) bij andere ministeries en overheidsinstellingen.
Hierbij zijn we uitgegaan van 10 personen binnen de schaal 13 t/m 15 en 4 personen binnen de
schaal 16 t/m 18.50 Door een relatief ‘zwaar’ team te kiezen met voldoende mandaat kunnen
beslissingen met voortvarendheid genomen worden, zodat het proces daadkrachtig vorm krijgt.
Op basis van gemiddelde salarissen in deze schalen en verdere opbouw van inkomen van
rijkspersoneel, komt het totaal bedrag per jaar op ongeveer € 700.000. Voor AMLA zou dit in twee
jaar oplopen tot € 1.400.000. Dit omvat het gehele proces vanaf het voortraject tot aan de gunning
en het vormgeven van de AMLA.
Directe kosten
Directe kosten zullen gemaakt worden gedurende alle drie de fases. Deze directe kosten betreffen
de volgende posten.

44
45
46

47
48
49
50

Analyse succesvolle EMA Campagne (2019) BZDOC-2042875277-42
Interview Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport
In het geval van de EMA is er een procedure opgezet waarbij gemeenten interesse konden tonen aan het ministerie voor
het hosten van het agentschap.
O.a. Interview Ministerie van Buitenlandse Zaken
Interview Eurojust
Deze schattingen zijn geverifieerd tijdens gesprekken BZ, RVB en VWS.
Mogelijk betreft dit een ruime schatting en bestaan de teams in de praktijk (ook) uit medewerkers uit lagere schalen.

Effectenanalyse AMLA

17

Ondersteunend extern onderzoek
Om de Nederlandse autoriteiten bij te staan in het maken van keuzes rondom de kandidaatstelling
en het bod voor de Europese Commissie zijn advieskosten voorzien. Het is niet ondenkbaar dat
aanvullend advies ingewonnen dient te worden ten aanzien van het opstellen van een business
case, het type huisvesting alsook het in kaart brengen van eventuele onderhandelingsruimten in
gesprekken met andere geïnteresseerde lidstaten. Kosten voor een dergelijk onderzoek kunnen
oplopen tot € 50.000.
Om de Nederlandse autoriteiten bij te staan in het maken van een keuze voor de locatie van de
AMLA zijn advieskosten voorzien. Een gelijksoortig onderzoek is uitgevoerd voorafgaand aan de
komst van EMA.51 Kosten voor een dergelijk onderzoek kunnen oplopen tot € 50.000.
Opstellen bidbook
Onderdeel van het kandidaatstellingsproces van Nederland als gastland voor de AMLA is het
opstellen van een bidbook, waarin Nederland en de nader te bepalen voorgestelde vestigingsplaats
worden gepresenteerd.52 Het voorbereidingsteam zal zich onder anderen bezighouden met het
schrijven van dit bidbook. Daarnaast is capaciteit van tekstschrijvers, grafisch vormgevers en
interne en externe experts vereist. Het bidbook zal in nauwe samenwerking worden voorbereid met
het NFIA. Personeelskosten hiervoor zijn meegenomen in de berekening hierboven.
Tevens zal het team rekening moeten houden met out-of-pocket kosten voor de presentatie van het
bidbook. Dit kan bijvoorbeeld zijn door middel van audiovisuele communicatie zoals dit ook is
gedaan voor het EMA waarbij een korte promotievideo is gemaakt.53 Directe kosten voor een korte
promotie video worden geraamd op € 15.000.
Promotie- en lobbycampagne
Parallel aan het opstellen van het bidbook zullen naar verwachting activiteiten ter promotie van de
komst van de AMLA naar Nederland plaatsvinden. Hierbij valt te denken aan lobbyactiviteiten bij de
Raad van Ministers, door de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel alsook in
de beoogde vestigingsstad in Nederland.54
Een deel van deze activiteiten zal uitgevoerd worden door het voorbereidingsteam. Deze kosten
zijn hierboven opgenomen. Daarnaast zullen publieke figuren zoals ambassadeurs, burgemeesters,
ministers en de nationaal coördinator internationale functies ingezet worden.55 Ook kan een externe
topfunctionaris ingehuurd worden.56 Het Rijk hanteert een maximum uurtarief van € 176,- voor
extern ingehuurde topfunctionarissen die geen betrekking hebben op de betreffende instelling. In dit
onderzoek wordt uitgegaan van een tijdsbesteding van circa 25 dagen. Kosten voor de externe
ambassadeur worden geraamd op € 35.000.
Hierbij worden ook reiskosten gerekend voor het lobby-team. Directe kosten hiervoor worden
geraamd op € 50.000.57

51
52
53
54
55
56
57

Ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2016) Nota Hervestiging Europees Geneesmiddelen Agentschap
APE (2019). Nederland als gastland voor Internationale Organisaties.
https://www.youtube.com/watch?v=i6n_NMcMvrA
Interview Eurojust
Rijksoverheid (2017). The Dutch bid for the European Medicines Agency.
Zie vergelijkbaar brief van de minister van Volksgezondheid, welzijn en sport (29 477 nr. 444 (2017)
In dit onderzoek wordt uitgegaan van bezoek aan 26 lidstaten (à 3 dagen), economy class vluchten (€ 400), en een
gemiddeld bedrag voor per diem 57 (€ 230) door een team van 3 personen.

Effectenanalyse AMLA

18

Huisvesting
Afhankelijk van de keuze voor het type huisvesting van de AMLA zijn eenmalige kosten voor de
aankoop van grond, de bouw van een pand en / of modificaties aan een bestaand pand voorzien.
Deze keuze is op het moment van de uitvoering van deze analyse nog niet gemaakt. Daarom wordt
in deze paragraaf een aantal mogelijke scenario’s geschetst.
Deze scenario’s zijn gebaseerd op het feit dat de Europese Commissie in haar voorstel voorziet dat
150 AMLA-werknemers in Nederland gezeteld zullen zijn. Op basis van het vloeroppervlak van de
andere EU-agentschappen in Nederland, wordt in dit onderzoek uitgegaan van huisvesting voor
AMLA van ongeveer 6.500 vierkante meter.
Tabel 5.2 Vloeroppervlak per agentschap
FTE

M2 (BVO)

M2 per FTE

EMA

897

40.027 m2

45 m2

Eurojust58

367

20.000 m2

54 m2

Europol

1100

33.153 m2

30 m2

AMLA

150

6.463 m

2

43 m2*

* Dit is een gemiddelde van de vierkante meter per FTE bij EMA, Europol en Eurojust.

Gesprekken met de ministeries betrokken bij Europol, Eurojust en EMA benadrukken het belang
van de ondersteuning vanuit het RVB om realistisch in te schatten welke scenario’s haalbaar zijn.
Dit is niet alleen belangrijk om de kosten te bepalen en tot een verdeelsleutel te komen tussen de
verschillende betrokken autoriteiten, maar ook om een offerte te kunnen indienen die aansluit op de
verwachtingen van de Europese Commissie en de kans op toekenning vergroot.
Scenario 1: gebruik bestaande huisvesting
Indien gekozen wordt voor het hergebruik van bestaande huisvesting dan zijn kosten voor de
modificatie van de huisvesting aannemelijk. Tevens is het mogelijk dat de bestaande huisvesting
aangekocht dient te worden indien deze niet al in het bezit is van de RVB.
Het is in dit voorbereidende stadium lastig in te schatten of het RVB mogelijk geschikte panden in
haar portefeuille heeft. Wanneer de meer specifieke eisen voor de huisvesting van de AMLA door
de Europese Commissie gecommuniceerd zijn, kan hier gerichter onderzoek naar gedaan worden.
Uit gesprekken met de ministeries betrokken bij Europol, Eurojust en EMA bleek dat het niet
ondenkbaar is dat specifieke eisen worden gesteld aan bijvoorbeeld de vestigingsplaats, de
beveiligingsmaatregelen binnen en rondom de panden alsook het databeheer. Huisvesting dient
(idealiter) aan te sluiten bij dergelijke eisen.
Aankoop bestaande huisvesting
Indien bestaande huisvesting niet reeds in bezit is van het RVB dient deze aangekocht te worden.
Hiermee gaan verwervingskosten gepaard. Deze kosten zijn afhankelijk van verschillende factoren,
zoals de grootte, de staat, de locatie van het pand alsook de vastgoedmarkt. Het is niet mogelijk
om hier in deze voorbereidende fase een aanname voor te doen.
Modificatie bestaande huisvesting
Indien wordt gekozen om de AMLA te vestigen in een bestaand pand, dan zijn mogelijke eenmalige
kosten voorzien voor de modificatie van dit gebouw. Het is niet mogelijk om hier in deze
voorbereidende fase een aanname voor te doen.

58

Het volledige BVO van Eurojust bedraagt 28.508m2. Dit is inclusief de parkeerplaats. De daadwerkelijke kantoorruimte is
20.000 m2.

Effectenanalyse AMLA

19

Scenario 2: bouw nieuwe huisvesting
Indien ervoor wordt gekozen de AMLA te huisvesten in een nieuw pand dan komen hierbij
eenmalige kosten voor de aankoop van de grond en de realisatie van de bouw kijken. Afhankelijk
van het beschikbare tijdspad alsook de plannen voor de nieuwbouw, kan nieuwe huisvesting
gerealiseerd worden voordat de AMLA zich daadwerkelijk in Nederland vestigt. Indien dit niet het
geval is, kan een tegemoetkoming (zie volgende paragraaf) voor de kosten voor tijdelijke
huisvesting overwogen worden.
Voorinvestering
In een wervingstraject voor een organisatie als de AMLA is het gebruikelijk dat, indien een nieuw
pand wordt gebouwd, een voorinvestering gedaan wordt voor de huisvesting van de organisatie.59
Hierbij kan gedacht worden aan de aankoop of beschikbaarstelling van grond waarop de AMLA
gevestigd kan worden, alsook de aanbesteding voor de bouw van de permanente huisvestiging.
Deze voorinvestering omvat niet alleen de aankoop van bijvoorbeeld een stuk grond en het
financieren van het bouwproject, maar ook de kosten die gemaakt worden bij het uitvoeren van
haalbaarheidsstudies of het inschakelen van projectontwikkelaars. Dit proces wordt doorgaans
geleid door het RVB en het loont daarom om het RVB vroegtijdig te betrekken.
In het geval van de vestiging van EMA, nam het Rijksvastgoedbedrijf de aankoop of erfpacht van de grond
op zich en gunde de bouw via een aanbesteding aan een ontwikkelaar. 60 Voor EMA heeft het
Rijksvastgoedbedrijf de erfpacht van de grond eeuwigdurend afgekocht bij de gemeente Amsterdam.

In geval van het EMA is € 100 miljoen betaald voor de grond in Amsterdam. In totaal is 40.027 m2
aangekocht.61 De prijs per vierkante meter bedraagt daarmee ongeveer € 2.500. Het geschatte
vloeroppervlak voor AMLA bedraagt 6.463 vierkante meter. Wanneer de gemaakte kosten voor de
aankoop van grond in Amsterdam worden vertaald naar de benodigde vierkante meters voor AMLA
dan bedraagt dit een kostenpost van ruim € 16 miljoen. Hierbij dient echter opgemerkt te worden
dat deze gegevens gebaseerd zijn op de bouw van EMA in 2018 – 2019 en dat het EMA pand in
Amsterdam gevestigd is. Afhankelijk van de locatie van de AMLA huisvesting kunnen de kosten
voor de aankoop van grond anders uitvallen.
Realisatie van de bouw
De bouw van een nieuw pand wordt bekostigd door de Nederlandse overheid. Hoewel de kosten
voor nieuwbouw op termijn ook (afhankelijk van de gemaakte afspraken) ook huuropbrengsten
kunnen opleveren (zie ook het conclusie hoofdstuk), wordt deze post in de eerste plaats
opgenomen als kostenpost.
Voor de bouw van de nieuwe Europol huisvesting was € 241 miljoen geraamd.62 Het Europol-gebouw
beschikt over 1100 werkplekken.63
De bouw van de nieuwe Eurojust huisvesting kostte € 105 miljoen. Dit bedrag is inclusief 15 jaar
onderhoud.64 Er zijn momenteel 367 werknemers werkzaam in het Eurojust-pand.
De bouw van de nieuwe huisvesting van EMA bedroeg € 255 miljoen. Dit bedrag omvat ook de kosten voor
twintig jaar onderhoud.65 In de EMA-huisvesting is plaats voor ongeveer 900 medewerkers.
59
60
61
62
63
64
65

APE (2019). Nederland als gastland voor Internationale Organisaties.
Kamerstuk. 29477 nr. 472
Interview RVB
Raming 2008. IOB Evaluaties (2008) Be our guests
Europol (2019) Building Information Europol onwards
https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/vastgoed/vastgoed-in-beheer/den-haag-eurojust
https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2018/03/08/dura-vermeer-gaat-nieuwbouw-ema-bouwen

Effectenanalyse AMLA

20

Uit de gesprekken voor dit onderzoek blijkt dat in deze fase van het voorbereidingstraject de meest
recente ervaring met het binnenhalen van een EU-agentschap, namelijk EMA, het meeste houvast
biedt voor een inschatting van de kosten.66 De kosten van de nieuwbouw van het EMA bedroegen
in totaal ongeveer € 295 miljoen67. Dit valt uiteen in grofweg € 100 miljoen voor de aankoop van de
grond en € 195 miljoen voor de bouw.68
Uitgaande van de situatie van EMA, betekent dit dat de bouw voor AMLA (à 6.463 m2) uit zouden
komen op ruim € 35 miljoen. In deze berekening zijn de gestegen bouwkosten tussen 2018 en
2021 (september) meegewogen.69 Het is echter waarschijnlijk dat de bouwkosten in de toekomst
blijven toenemen. In dat geval vallen de kosten voor de bouw hoger uit.
Tegemoetkoming
Het is niet ondenkbaar dat een agentschap een (eenmalige) tegemoetkoming ontvangt vanuit het
gastland wanneer het gaat zetelen in Nederland. In sommige gevallen dekt deze tegemoetkoming
(een deel van) de kosten voor de tijdelijke huisvesting, in andere gevallen hoeft de tegemoetkoming
niet aan een specifiek doel besteed te worden. Óf een tegemoetkoming aangeboden wordt alsook
de hoogte van de tegemoetkoming zijn afhankelijk van verschillende factoren. Tevens lijkt een
eventuele tegemoetkoming onderdeel te zijn van de onderhandelingen. Het is daarom niet mogelijk
om hier in deze voorbereidende fase een aanname voor te doen.
In het EMA bidbook wordt aangegeven dat Nederland een financiële prikkel van € 18 miljoen voorzag om
(dubbele) kosten van het agentschap tijdens de transitie periode naar het nieuwe gebouw te dekken.

Eurojust ontving bij haar komst naar Nederland vanuit de Homogene Groep Internationale Samenwerking
(ministerie van Buitenlandse Zaken) € 3 miljoen voor huisvesting en beveiliging.70

5.2

Kosten structureel
De structurele kosten zijn onderverdeeld in kosten gerelateerd aan huisvestiging van de AMLA en
personele lasten. De verdeling van structurele kosten is onderdeel van de onderhandelingen tussen
het beoogde gastland en het desbetreffende agentschap. In deze fase is het daarom niet mogelijk
een harde indicatie te geven voor de structurele kosten van vestiging van de AMLA in Nederland.
De afspraken tussen de Nederlandse staat en de reeds gevestigde Europese agentschappen in
Nederland bieden echter inzicht in de verschillende mogelijkheden.
Huisvesting
Kosten zijn voorzien voor het onderhoud van de huisvesting, ongeacht of er wordt gekozen om de
AMLA te vestigen in bestaande of nieuwe bouw. Deze kosten zijn reeds gepresenteerd in de
voorgaande paragraaf, omdat zij doorgaans onderdeel uitmaken van de aanbesteding voor de
realisatie van de bouw van huisvesting of modificaties aan bestaande bouw.

66
67

68
69
70

O.a. gesprekken RVB, VWS en BZ.
Dit bedrag wijkt af van de € 255 miljoen hierboven. Het bedrag € 295 miljoen is gebaseerd op feedback op dit rapport
vanuit het RVB.
Interview RVB.
https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/80444ned
Theeuwes en de Nooij (2002). Kosten en baten analyse van vestiging en verblijf internationale organisaties.

Effectenanalyse AMLA

21

Kosten onderhoud huisvesting
Het RVB is eigenaar van het te bouwen of reeds bestaande pand (of koopt een bestaand pand
aan) en draagt zorg voor het onderhoud van de huisvesting. De hoogte van deze
onderhoudskosten hangt echter van verschillende factoren af. Denk hierbij aan de staat van het
pand, de ligging, en de intensiteit van het gebruik. De standaard opslag die het RVB rekent voor
onderhoud is € 51,77 voor onderhoud per vierkante meter per jaar.71 Voor de kosten van het
onderhoud van de huisvesting kan de AMLA tevens mogelijk een bijdrage leveren. Hierbij speelt de
financieringsconstructie achter AMLA ook een rol.72
Voor de zeteling van Europol draagt het Nederlandse Rijk de volledige kosten voor het onderhoud van de
huisvesting (eigenaarszaken). Europol draagt financiële verantwoordelijkheid voor de gebruikerszaken.
In het geval van Eurojust, draagt dit agentschap jaarlijks € 650.000 af aan het Rijksvastgoedbedrijf. Het
Rijksvastgoedbedrijf huurt hiervoor een onderaannemer in die toeziet op het preventieve en correctieve
onderhoud.73

Met EMA is overeengekomen dat het agentschap de niet-gebouw gebonden onderhoudskosten draagt.
Het Nederlandse Rijk neemt de preventieve en correctieve onderhoudskosten op zich.

Wanneer wordt gerekend met het standaard tarief van € 51,77 per vierkante meter dan zou de
totale jaarlijkse opslag voor de 6.463 vierkante meter voor AMLA neerkomen op bijna € 6,7 miljoen.
Bijdrage in (tijdelijke) huisvestingskosten
Indien wordt gekozen voor de bouw van een nieuw pand, bestaat de kans dat deze bouw niet op
tijd voltooid is. In dat geval kunnen de Nederlandse autoriteiten een bijdrage leveren aan de
tijdelijke huisvestingskosten van de AMLA. Vanwege het zeer beperkte zicht op de eisen van de
Europese Commissie ten aanzien van de huisvesting alsook de keuzes door het Nederlandse Rijk
op dit gebied, is het op dit moment niet mogelijk een inschatting te maken hoe reëel dit scenario is.
Er wordt om deze reden in dit onderzoek daarom niet gerekend met een eventuele bijdrage in
(tijdelijke) huisvestingskosten.
In het geval van de verhuizing van EMA naar Nederland was de nieuwbouw niet op tijd afgerond.74 Er is
daarom in nauw overleg met het agentschap in tijdelijke huisvesting voorzien tot het moment dat de
permanente vestiging werd opgeleverd. Het Rijk heeft de kosten voor de tijdelijke huisvesting alsook de
daaraan verbonden diensten betaald.

Personele lasten
(Bijdrage in) kosten voor beveiliging
De interne beveiliging van huisvesting valt onder de verantwoordelijkheid van de desbetreffende
internationale organisatie. Voor de externe beveiliging van de AMLA zal Nederland als gastland
verantwoordelijk zijn.75 De verantwoordelijkheid voor de externe beveiliging ligt bij het Ministerie
van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Het Ministerie van
Buitenlandse Zaken, als zijnde verantwoordelijk voor het gastlandbeleid is hierbij ook betrokken en
staat in contact met NCTV.

71
72

73
74
75

Interview RVB
In geval van Eurojust is sprake van een communautaire financiering, in geval van Europol betreft dit een
gastlandconstructie.
Interview Eurojust
Rijksoverheid (2017). The Dutch bid for the European Medicines Agency.
APE (2019). Nederland als gastland voor Internationale Organisaties.

Effectenanalyse AMLA

22

Uit gesprekken blijkt echter dat er geen structurele kosten voor de beveiliging van de huisvesting
gemaakt worden door de Nederlandse overheid.76 Alleen onder bijzondere omstandigheden wordt
aanvullende politiecapaciteit ingezet.
Uit het gesprek met Eurojust blijkt dat dit agentschap alleen additionele externe beveiliging vanuit de
Nederlandse politie inschakelt wanneer sprake is van een verhoogd dreigingsniveau en wanneer
hooggeplaatste ambtenaren een bezoek aan Eurojust brengen. Gemiddeld is per jaar twee keer sprake
van een aanvraag voor aanvullende beveiliging naar aanleiding van verhoogde dreiging en jaarlijks
bezoeken 75 hooggeplaatste ambtenaren een bezoek aan Eurojust.77

Gezien de ad hoc aard van deze voorzieningen is het in dit stadium niet mogelijk om deze kosten te
kwantificeren.

5.3

Baten eenmalig
Afhankelijk van de keuze voor het type huisvesting, kunnen eenmalige baten voor Nederland
optreden. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de AMLA een bijdrage levert aan de aankoop van
grond voor de bouw van huisvesting voor de AMLA. Echter, op basis van gesprekken omtrent
Eurojust, Europol en EMA lijkt dit scenario niet realistisch. In dit onderzoek wordt daarom niet
uitgegaan van eenmalige baten.
Tabel 5.3 Tabel baten eenmalig
Posten
Eventuele bijdrage in aankoop gronden en opstallen

5.4

Geraamde baten
0 (niet realistisch)

Baten structureel
Op het moment dat AMLA volledig operationeel is (naar verhoopt in 2026), treden structurele
economische baten op. Relevant hierbij zijn allereerst de directe effecten als gevolg van de
aanwezigheid van de AMLA zelf en de activiteiten die hiermee samenhangen. 78 Via de inkoop van
goederen en diensten door de AMLA is ook sprake van zogenaamde (indirecte) achterwaartse
effecten.79 Via de consumptieve bestedingen van medewerkers van de AMLA en medewerkers bij
toeleverende bedrijven is tevens sprake van geïnduceerde effecten. Tenslotte leveren ook de
bestedingen van bezoekers aan de AMLA een (afgeleide) economische impuls op voor het
bedrijfsleven in de regio en elders.
Genoemde effecten zijn jaarlijks en kunnen worden uitgedrukt in werkgelegenheid, maar ook in
toegevoegde waarde (grofweg de productiewaarde c.q. omzet minus de waarde van de ingekochte
goederen en diensten).
Werkgelegenheid AMLA
De komst van de AMLA naar Nederland zorgt voor (directe) werkgelegenheid bij de AMLA als
organisatie. Het gaat hierbij om medewerkers die op het kantoor zelf zullen werken. Naar
verwachting van de Europese Commissie biedt AMLA werk voor 150 FTEs vanuit de beoogde

76
77
78
79

O.a. interview Europol en Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Interview Eurojust.
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland.
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland.

Effectenanalyse AMLA

23

vestiging in Nederland. Werknemers die werkzaam zijn vanuit de vestiging van AMLA in Nederland
zijn in belangrijke mate afkomstig uit het buitenland en in beperkte mate afkomstig uit Nederland
zelf (zie tabel 5.4).80 Vanuit economisch perspectief levert de werkgelegenheid die in Nederland
wordt gecreëerd een structurele bijdrage aan de nationale economie. Werknemers die bij de AMLA
werken maar niet in Nederland werkzaam zijn, zijn voor Nederland niet of nauwelijks relevant.
Tabel 5.4 Directe werkgelegenheid AMLA (Nederland en buitenland)
Aantal FTE’s

Type werkgelegenheid
Werkzaam vanuit AMLA in Nederland

150

w.v. werknemers afkomstig uit Nederland

25

w.v. werknemers afkomstig uit buitenland

125

Werkzaam bij AMLA vanuit landenvestigingen

100

Totaal

250

Via de aankoop van goederen en diensten zorgt AMLA ook voor (indirecte) werkgelegenheid bij
allerlei toeleverende bedrijven en instellingen. Voorbeelden hiervan zijn onder andere de inkoop
van ICT apparatuur en daarbij behorende voorzieningen of de kosten voor de inzet van externe
schoonmaakbedrijven. Deze doorwerking is bepaald op basis van een zogenaamde input-output
analyse (zie ook bijlage III voor een nadere toelichting), waarbij de werkgelegenheid buiten
Nederland overigens buiten beschouwing is gelaten. In totaal neemt de werkgelegenheid (direct en
indirect) hierdoor in Nederland toe van 150 naar circa 220 FTE’s.
Tabel 5.5 Directe en indirecte werkgelegenheid AMLA in Nederland
Aantal FTE’s

Type werkgelegenheid
Directe werkgelegenheid (werkzaam vanuit AMLA in Nederland)

15081

Indirecte werkgelegenheid

70

Totaal

220

Bijdrage aan toegevoegde waarde regionale en nationale economie
De bijdrage van de AMLA aan de regionale en nationale economie kan worden uitgedrukt in
werkgelegenheid, maar ook in toegevoegde waarde. Om de toegevoegde waarde van de AMLA te
kunnen bepalen is allereerst gekeken naar de samenstelling van de zogenaamde productiewaarde,
oftewel de waarde van de goederen en diensten die door de AMLA worden voortgebracht. Het
opgestelde voorstel van de Europese Commissie bevat informatie om deze zogenaamde
productiewaarde te kunnen bepalen.82 Voor de AMLA als geheel gaat het om een totaalbedrag van
circa € 73,1 miljoen (zie tabel 5.6). Wij ramen dat van dit bedrag circa € 44 miljoen in Nederland
zelf neerslaat.
Tabel 5.6 Productiewaarde AMLA als geheel
Nederland

Buitenland

Totaal

€ 25.100.000

€ 16.700.000

€ 41.800.000

Temporary agents (AD grade)

€ 18.800.000

€ 12.600.000

€ 31.400.000

Temporary agents (AST grade)

€ 2.900.00

€ 2.000.000

€ 4.900.000

Contractual agents

€ 2.300.000

€ 1.600.000

€ 3.900.000

Titel 1: Personele lasten

80
81
82

COM(2021) 421 final
Exclusief werknemers AMLA die vanuit buitenland werkzaamheden verrichten
COM(2021) 421 final

Effectenanalyse AMLA

24

€ 600.000

€ 1.600.000

€0

€ 12.500.000

€ 12.500.000

Titel 3: Inkoop goederen en diensten84

€ 18.900.000

€0

€ 18.900.000

Totaal

€ 44.000.000

€ 29.200.000

€ 73.100.000

seconded national experts / national delegated at the

€ 900.000

disposition of the Authority by Union FIU’s
Titel 2: Personele lasten (vanuit landenvestigingen83)

Om de directe toegevoegde waarde te kunnen bepalen (tabel 5.7), corrigeren we de
productiewaarde voor de waarde van de ingekochte goederen en diensten. Vervolgens is de
indirecte toegevoegde waarde bepaald op vergelijkbare wijze als bij de werkgelegenheid. De totale
toegevoegde waarde komt daarmee uit op jaarlijks € 33,6 miljoen op het moment dat AMLA
volledig operationeel is.
Tabel 5.7 Directe en indirecte toegevoegde waarde AMLA in Nederland
In euro’s
Directe toegevoegde waarde AMLA in Nederland

€ 25.100.000 85

Indirecte toegevoegde waarde

€ 8.600.000

Totaal

€ 33.60000

Geïnduceerde effecten ofwel koopkrachteffecten
Via de consumptieve bestedingen van medewerkers van AMLA in bijvoorbeeld detailhandel, cultuur
en overige voorzieningen ontstaan ook koopkrachteffecten. Ook deze bedrijven kopen weer
goederen en diensten in en zorgen op die manier ook voor werkgelegenheid en toegevoegde
waarde bij andere (toeleverende) bedrijven en instellingen. Om deze effecten te kunnen betalen is
een inschatting gemaakt van de salarissom van de werknemers die werkzaam zijn vanuit de
beoogde AMLA-vestiging in Nederland en de daarvan af te leiden consumptieve bestedingen. Zo
wordt een deel van de salarissom gespaard en komt derhalve niet direct ten goede aan de
nationale economie. Daarnaast is rekening gehouden met het feit dat een deel van de consumptie
bestedingen weglekt naar het buitenland (bijvoorbeeld via bestedingen tijdens vakanties of de
aankoop van goederen uit het buitenland). De resterende binnenlandse consumptie is vervolgens
verdeeld over de verschillende relevante sectoren op basis van CBS-gegevens over het
consumptiegedrag van een gemiddeld huishoudens in Nederland.
Om de werkgelegenheid die samenhangt met de binnenlandse consumptie te kunnen bepalen is
vervolgens op basis van de Nationale Rekeningen gekeken naar de gemiddelde productiewaarde
per sector en op vergelijkbare wijze als bij de directe effecten de doorwerking bepaald. Navolgende
tabel laat de uitkomsten van de uitgevoerde ramingen zien in termen van werkgelegenheid en
toegevoegde waarde.
Tabel 5.8 Geïnduceerde effecten AMLA in termen van werkgelegenheid (FTE’s) en toegevoegde waarde
Geïnduceerde effecten*
Werkgelegenheid

54 FTE’s

Toegevoegde waarde

€ 4.300.000

*Inclusief achterwaartse doorwerking bij toeleverende bedrijven

83

84
85

Titel 2 wordt in COM(2021) 421 final niet nader gespecifieerd. De onderzoekers maken hier de aanname dat de personele
lasten zich richten op personele lasten van werknemers gestationeerd in de respectievelijke EU Lidstaten.
IT en database, translation, missions, legal representation
Exclusief werknemers AMLA die vanuit buitenland werkzaamheden verrichten

Effectenanalyse AMLA

25

Bij de genoemde uitkomsten moet worden benadrukt dat een deel van de werknemers van AMLA
in Nederland afkomstig is uit het eigen land en slechts een beperkt deel uit het buitenland. Indien
ervan uitgegaan wordt dat werknemers uit Nederland ook zonder de komst van AMLA een
vergelijkbare baan zouden vinden, komt het uiteindelijke netto-effect lager uit.
Afgeleide effecten als gevolg van bestedingen van bezoekers
De AMLA zal naar verwachting net als andere agentschappen en internationale organisaties relatief
veel bezoek genereren. De bestedingen van bezoekers aan AMLA leiden eveneens tot een
(afgeleide) economische impuls voor het bedrijfsleven in de regio en elders. Deze effecten komen
niet tot uitdrukking op de begroting van AMLA zelf, maar zijn uitgaven die bezoekers zelf maken
aan bijvoorbeeld reis- en verblijfkosten. Om deze effecten te kunnen bepalen is een inschatting
gemaakt van het aantal bezoeken aan ons land vanwege de komst van AMLA (er is vooralsnog
uitgegaan van 6.500 bezoeken per jaar) en daarmee samenhangende bestedingen. Vervolgens is
de daarmee samenhangende werkgelegenheid en toegevoegde waarde op vergelijkbare wijze
bepaald als bij de eerdergenoemde geïnduceerde effecten
Tabel 5.9 Afgeleide effecten AMLA in termen van werkgelegenheid (FTE’s)
Afgeleide effecten*
Werkgelegenheid

43 FTE’s

Toegevoegde waarde

€ 3.600.000

*Inclusief achterwaartse doorwerking bij toeleverende bedrijven

Bijdrage aan huur / lease huisvesting door agentschap door huur / lease huisvesting
Het scenario waarin de AMLA een bijdrage levert aan de kosten voor huur of lease van de
huisvesting is niet ondenkbaar. Het is mogelijk dat de vergoeding niet de volledige kosten van de
huisvesting dekt. Desalniettemin vormt een eventuele bijdrage aan de huur of lease van de
huisvesting een structurele financiële baat.
Een dergelijke constructie is bijvoorbeeld ook van toepassing op Eurojust en EMA.86 In het geval
van EMA draagt dit agentschap jaarlijks ongeveer € 10 miljoen bij aan de huurkosten voor
huisvesting. Wanneer dit bedrag op basis van het beoogde vloeroppervlak vertaald wordt naar de
situatie van AMLA zou deze bijdrage ongeveer € 1,6 miljoen zijn.
Kostenreductie
In haar visie noemt FIU Nederland dat fysieke nabijheid van de AMLA naar verwachting leidt tot
een reductie in directe kosten. Voor FIU-medewerkers die de AMLA bezoeken hoeven minder
kosten gemaakt te worden wanneer de AMLA in Nederland is gevestigd dan wanneer het
agentschap in een andere lidstaat is gezeteld.87 Wanneer wordt uitgegaan van vier bezoeken (à
drie dagen) aan de AMLA door twee FIU-medewerkers per jaar, dan beslaat dit jaarlijks een
kostenpost van € 8.000 tot € 10.000 (afhankelijk van de vestiging van AMLA). Deze kosten worden
in geval van zeteling van de AMLA in Nederland vrijwel volledig bespaard.

5.5

Overige effecten
Naast de kosten en baten die in voorgaande paragrafen zijn geïdentificeerd en beschreven,
bestaan een aantal overige effecten die, naar verwachting, ook op zullen treden wanneer de AMLA
zich in Nederland vestigt. Deze overige effecten kunnen echter niet gemonetariseerd worden. Voor

86
87

Interview Eurojust
FIU (2021). Kandidaatstelling zetel AMLA in Nederland

Effectenanalyse AMLA

26

deze effecten wordt in deze paragraaf daarom aangegeven of deze effecten een verwacht positief
of negatief effect zullen hebben voor Nederland.
Tabel 5.10 Tabel overige effecten
Posten

Verwacht effect

Effect op voorkomen van misbruik van het financiële stelsel voor financieel-

Positief

economische criminaliteit
Effect op invulling AMLA

Positief

Effect op kennisbasis bestrijding financieel-economische criminaliteit

Positief / negatief

Imago-effecten

Positief

Cluster en synergie-effecten

Positief

Effect op voorzieningen

Negatief

Fiscale privileges en immuniteiten

Onduidelijk

Effect op voorkomen van misbruik van het financiële stelsel voor financieel-economische
criminaliteit
De vestiging van de AMLA in Nederland als middelpunt van een geïntegreerd AML/CFT
toezichtsysteem en als centrale partij in de informatie-uitwisseling en samenwerking tussen
Europese FIU’s, zal mogelijkerwijs nog meer aandacht genereren voor AML/CFT. Dit kan de
bestrijding van misbruik verbeteren. Zo onderstrepen FIU en AFM in de visies die zij gedeeld
hebben dat wanneer de AMLA in Nederland gevestigd wordt, dit een positief effect zal hebben op
de bestrijding van financieel-economische criminaliteit in Nederland. De fysieke nabijheid van de
AMLA stelt FIU Nederland in staat om Europese ontwikkelingen eenvoudiger te signaleren en
hierop sneller te anticiperen.88
Daarnaast kunnen betrokken relevante partijen op deze manier beter gebruik maken van de kennis
en expertise van de AMLA. AFM en het AMLC benoemen bovendien dat het zetelen van de AMLA
in Nederland beleidsmakers en toezichthouders de gelegenheid zou bieden om met beperkte
inspanning en kosten toegang te hebben tot het internationale netwerk van de AMLA.89 Fysieke
nabijheid van de AMLA zou een impuls kunnen geven aan efficiënte en geïntegreerde
samenwerking in de opsporing en het toezicht op het gebied van witwassen en
terrorismefinanciering, noemt het FEC in haar visie.90 Dit geldt voor Nederlandse onderzoeken
maar ook voor internationale zaken, onderstreept het BFT. 91
Ook zou de komst van de AMLA naar Nederland een positief effect op rechtshandhaving kunnen
hebben. Nederland zou dan de drie voornaamste Europese agentschappen (Europol, Eurojust en
de AMLA) op dit gebied huisvesten. De fysieke nabijheid van deze drie agentschappen zou de
bestrijding van (financieel-economische) criminaliteit ten goede komen.92 Dit punt onderschrijft ook
DNB in haar visie.93
Ten slotte biedt de vestiging van de AMLA in Nederland ook mogelijkheden tot het verbeteren van
de mogelijkheden tot het ophalen, delen en uitdragen van kennis.94

88
89
90
91
92
93
94

FIU (2021). Kandidaatstelling zetel AMLA in Nederland
AFM (2021). Kandidaatstelling AMLA in Nederland en Interview AMLC
FEC (2021). Zetelland AMLA
Interview BFT
Interview Eurojust en AFM (2021). Kandidaatstelling AMLA in Nederland
DNB (2021). Beoordeling wenselijkheid kandidaatstelling AMLA
Interview BFT

Effectenanalyse AMLA

27

Alles overziend kan worden geconcludeerd dat de vestiging van de AMLA in Nederland (nog) meer
aandacht voor AML/CFT zou genereren. Dit zou de bestrijding van misbruik in Nederland alsook in
internationaal verband ten goede komen.
Effect op invulling AMLA
De AMLA betreft een nieuw Europees agentschap. Wanneer de AMLA in Nederland gevestigd
wordt, biedt dit mogelijk kansen om sturing te geven aan de (praktische) invulling van het
agentschap.95 Hierbij valt te denken aan de organisatorische inrichting van het agentschap en haar
werkwijzen. Mogelijk zouden het Nederlandse eisenpakket een inspiratiebron kunnen vormen voor
de op te leggen eisen voor de financiële sectoren elders in de Europese Unie.96
Bovendien resulteert de zeteling van de AMLA in Nederland er mogelijk toe dat het risico dat
activiteiten en beleidskeuzen niet op de Nederlandse praktijk aansluiten kleiner is.97 Wanneer de
AMLA in Nederland zetelt, is het niet ondenkbaar dat Nederland als meest nabije lidstaat vaker als
referentie zal worden gebruikt.
Kortom, zeteling van de AMLA in Nederland biedt mogelijkheden voor Nederland om in zekere zin
mede richting te geven aan de invulling van het agentschap alsook om de aansluiten met het
Nederlandse beleid te bewaken.
Effect op kennisbasis bestrijding financieel-economische criminaliteit
De vestiging van de AMLA in Nederland kan een tweeledig effect hebben op de kennisbasis ten
aanzien van de bestrijding van financieel-economische criminaliteit. Enerzijds kan vestiging van de
AMLA in Nederland bijdragen aan het behoud van experts. Agentschappen die zich bezighouden
met AML/CFT zijn momenteel gevestigd in Parijs (ESMA, EBA) en Frankfurt (ECB). Vandaag de
dag bestaat de kans dat Nederlandse experts zich aldaar vestigen. De komst van de AMLA naar
Nederland mitigeert dit risico, aldus onder anderen het AFM. 98
Bovendien zou de komst van de AMLA er voor kunnen zorgen dat kennis en expertise vanuit het
buitenland richting Nederland komt. DNB noemt in haar visie dat de komst van de AMLA naar
Nederland gepaard zou kunnen gaan met een toestroom van goede kandidaten naar Nederland
waar andere werkgevers (later) ook van profiteren.99 Het AMLC en BFT onderschrijven de potentie
voor deze aanzuigende werking van expertise.100 De NVB voegt daaraan toe dat doorstroom en
uitwisseling van kennis tussen publieke instellingen onderling en tussen private en publieke
instellingen de bestrijding van financieel-economische criminaliteit bovendien ten goede kan
komen.101
Anderzijds kan de komst van de AMLA naar Nederland ook krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt
teweegbrengen. De groep experts op dit thema is relatief beperkt gelet op de hoge vraag. Wanneer
de AMLA op zoek is naar eenzelfde type profiel als bijvoorbeeld AFM en DNB dan zou dit
potentieel tot een verdringing van kennis en expertise kunnen leiden.102

95
96
97
98
99
100
101
102

O.a. interview AMLC en interview BFT
Interview BFT
DNB (2021). Beoordeling wenselijkheid kandidaatstelling AMLA
AFM (2021). Kandidaatstelling AMLA in Nederland
DNB (2021). Beoordeling wenselijkheid kandidaatstelling AMLA
Interview AMLC en interview BFT
Interview NVB
AFM (2021). Kandidaatstelling AMLA in Nederland

Effectenanalyse AMLA

28

Alles overziend lijkt het positieve effect van de komst van de AMLA naar Nederland op de
kennisbasis in Nederland groter te zijn dan het negatieve effect. Mogelijk biedt een eventuele
krapte op de arbeidsmarkt eveneens kansen voor het versterken van het onderwijsaanbod.
Imago-effecten
De komst van de AMLA naar Nederland heeft naar verwachting een positief effect op het imago
van Nederland. Zo noemen onder anderen de AFM en het FEC dat de vestiging van de AMLA in
Nederland het belang dat Nederland hecht aan een integere financiële sector onderstreept. 103
Daarnaast noemt FIU Nederland in haar visie dat de komst van de AMLA naar Nederland de positie
van Nederland als centrum van de Europese opsporing en vervolging ten goede komt. 104 De komst
van de AMLA zou een bijdrage kunnen leveren aan de bundeling van kennis en expertise op dit
gebied in Nederland. Dit biedt voor de Nederlandse betrokken partijen een ingang om een
nadrukkelijkere rol te (gaan) spelen in internationale samenwerkingsverbanden (zoals de Joint
Analysis Teams - JAT’s).
Over de locatie voor eventuele vestiging van de AMLA is tot op heden niets besloten. Echter,
wanneer wordt gekozen voor vestiging in Den Haag dan zou dit eveneens bijdragen aan het imago
van de stad Den Haag als stad van vrede en recht.105
Kortom, de komst van de AMLA naar Nederland zou een positief effect hebben op het imago van
Nederland als centrum van de Europese opsporing en vervolging alsook op het imago van de
Nederlandse financiële sector.
Cluster en synergie-effecten
De vestiging van de AMLA in Nederland heeft naar verwachting ook een positieve uitwerking op het
Nederlandse vestigingsklimaat. Het is denkbaar dat aanverwante (internationale) bedrijven,
instellingen en organisaties, bijvoorbeeld uit de financiële sector of lobbykantoren, zich in de
nabijheid van de AMLA zullen vestigen.106
Uit het gesprek met Europol bleek dat dergelijke effecten waarneembaar zijn als gevolg van
zeteling van Europol in Nederland.107 Dit agentschap ervaart ontwikkeling in aanpalende
industrieën zoals ICT-experts, beveiliging en aannemers. Tegelijkertijd merkt Europol op dat een
deel van deze diensten ook online kunnen worden verleend en dat fysieke nabijheid niet altijd een
vereiste is.
Het is aannemelijk dat de vestiging van de AMLA in Nederland een positieve uitwerking heeft op
het Nederlandse vestigingsklimaat en dat aanverwante bedrijven zich eveneens in Nederland
vestigen.
Effect op voorzieningen
De komst van de AMLA naar Nederland houdt in dat ongeveer 150 medewerkers en hun families
zich in Nederland zullen vestigen. Deze families hebben woonruimte nodig en zullen gebruik maken
van voorzieningen rondom onderwijs, zorg en sport en cultuur. De komst van deze werknemers en
hun families leiden tot positieve effecten vanwege onder andere de consumptieve bestedingen,

103
104
105
106
107

AFM (2021). Kandidaatstelling AMLA in Nederland en FEC (2021). Zetelland AMLA
FIU (2021). Kandidaatstelling zetel AMLA in Nederland
O.a. Interview AMLC en Eurojust
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland en Interview BFT
Interview Europol

Effectenanalyse AMLA

29

maar leiden ook tot een toenemende druk op de woningmarkt.108 In een krappe markt zoals in grote
delen van Nederland thans het geval is, zal de schaarste op de woningmarkt hierdoor toenemen.
Zodra meer zicht is op de locatie van de AMLA kan aanvullend onderzoek gedaan worden naar de
toereikendheid van de capaciteit van deze voorzieningen.
Effecten van fiscale privileges en immuniteiten
Internationale organisaties die zich in Nederland vestigen hebben recht op verschillende fiscale
privileges en immuniteiten.109 Het gaat daarbij om vrijstellingen van nationale en lokale belastingen
en om functionele of absolute immuniteit voor medewerkers van de internationale organisatie. De
voorrechten en immuniteiten van ambtenaren en overige personeelsleden van de Europese Unie
zijn vastgelegd in Protocol 7.110 Het bepalen van (aanvullende) fiscale privileges van medewerkers
van internationale organisaties is belegd bij de Belastingdienst en het Ministerie van Financiën,
directie Fiscaliteit. De desbetreffende bewindspersonen zijn mogelijk ook betrokken in dit proces.
Op de exacte afspraken tussen de Nederlandse staat en reeds gezetelde internationale
organisaties ten aanzien van fiscale privileges is beperkt zicht. 111 Bovendien lopen meningen over
het al dan niet opvoeren van fiscale privileges en immuniteiten als kostenpost uiteen. Immers,
wanneer internationale organisaties zich niet in Nederland zouden vestigen dan zouden de fiscale
inkomsten ook niet zijn ontvangen.112 Deze analyse duidt om deze reden de waarde van fiscale
privileges en immuniteiten niet.

108
109
110
111
112

O.a. Interview Eurojust
APE (2019). Nederland als gastland voor Internationale Organisaties.
Protocol 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de EU
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland en Interview BFT
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland en Interview BFT

Effectenanalyse AMLA

30

6

Conclusie

In dit hoofdstuk worden de conclusies van deze economische effectenstudie gepresenteerd.
Onderstaand tabellen presenteren een indicatief overzicht van te verwachten kosten en baten van
de AMLA. Waar mogelijk zijn deze gemonetariseerd. Dit geldt niet voor de overige effecten,
waarvoor enkel een opsomming is opgenomen en wordt aangegeven of de te verwachten effecten
positief of negatief zijn.

6.1

Kosten
Het volgende tabel presenteert de indicatieve kosten voor de vestiging van de AMLA in Nederland.
Tabel 6.1 Indicatieve kosten AMLA
AMLA (indicatief)
Kosten eenmalig
€ 1.400.000

Personeelskosten vestiging
Directe kosten vestiging

€ 200.000

Huisvesting113

€ 51.000.000

Kosten structureel
€ 6.700.000

Huisvesting (onderhoud, voor 20 jaar)
Personele lasten

Niet van toepassing

Deze analyse van de indicatieve kosten voor de zeteling van AMLA laat zien dat veel keuzes
moeten worden gemaakt in de eerste drie fases van het voortraject (namelijk (1) het voorbereidend
traject rondom de beslissing om Nederland kandidaat te stellen, (2) het acquisitietraject tot aan de
gunning en (3) het uiteindelijke vormgeven van het agentschap in het geval van toekenning) die
ook effect zullen hebben op de vierde fase zodra de AMLA in Nederland is gevestigd. Deze keuzes
zullen voor een groot deel bepalen in hoeverre de kosten voor het zetelen van AMLA opwegen
tegen de baten. Deze keuzes betreffen onder anderen het type huisvesting (nieuwbouw of
bestaande bouw) en de locatie voor de huisvesting. De mate van interesse in het zetelen van de
AMLA alsook de interesse van andere lidstaten spelen hierin ook een rol.
Verder laat de analyse zien dat deze keuzes niet alleen door de leidende ministeries maar in
samenspraak met verschillende andere ministeries en instellingen (het RVB en NFIA) en de
gemeente waar het agentschap wordt gevestigd worden genomen. Deze partijen zullen ook tot een
overeenstemming komen over de verdeling van de kosten voor het zetelen van de AMLA.
Personeelskosten zullen voornamelijk intern binnen de ministeries worden opgevangen. Het aantal
FTE’s en uren die nodig zijn om het voortraject te doorlopen kunnen sterk verschillen, afhankelijk
van de keuzes die moeten worden gemaakt. Daarnaast zullen op bepaalde momenten directe
kosten moeten worden gemaakt, bijvoorbeeld omtrent de promotie van het bidbook, als ook de
campagne om stemmen te werven voor de Nederlandse kandidatuur.
Met betrekking tot de huisvestiging zijn verschillende scenario’s mogelijk. De keuzes zullen
afhangen van de mate waarin Nederland zich wil inzetten om het gastheerschap van de AMLA
toegekend te krijgen. Eerste stappen moeten worden gezet ten tijde van het acquisitieproces. Hier
113

Bij scenario nieuwbouw.

Effectenanalyse AMLA

31

wordt in het bidbook aangegeven welke huisvestingvoorzieningen Nederland gaat treffen in het
geval van gunning. Daarna moeten deze investering ook worden gedaan tijdens de derde fase. In
beide trajecten zal nauwe samenwerking nodig zijn met het RVB.
Aan de kostenkant vormen de eerste drie fases een voorname kostenpost. De investering in zowel
personele kracht alsook in directe kosten voor bijvoorbeeld het schrijven van een bidbook zijn
aanzienlijk. Desalniettemin betreft dit een eenmalige kostenpost. De keuze voor het type
huisvesting (nieuwbouw of verbouwing van bestaande bouw), alsook de afspraken die gemaakt
worden ten aanzien van een bijdrage door het agentschap aan huisvestingskosten, zijn van grote
invloed op de hoogte van de structurele kosten voor de vestiging van de AMLA tijdens de vierde
fase.

6.2

Baten
Het volgende tabel presenteert de jaarlijkse indicatieve baten voor de vestiging van de AMLA in
Nederland.
Tabel 6.2 Indicatieve baten AMLA (jaarlijks)114
AMLA (indicatief)
Baten eenmalig
Baten eenmalig

-

Baten structureel
Bijdrage economie in Nederland

€ 33.600.000

Geïnduceerde effecten

€ 4.300.000

Afgeleide effecten

€ 3.600.000

Inkomsten door huur / lease

€ 1.600.000

Deze analyse van de baten voor de zeteling van AMLA maakt onderscheidt tussen directe,
indirecte, en geïnduceerde effecten, zoals consumptieve bestedingen, als gevolg van de
aanwezigheid van de AMLA. Ook zijn er conclusies te trekken met betrekking tot de economische
impuls van bezoekers aan de AMLA aan de lokale en regionale economie.
Het agentschap zal naar verwachting 150 directe banen creëren in Nederland en 70 indirecte
banen. De directe toegevoegde waarde wordt bepaald op € 25 miljoen en de indirecte toegevoegde
waarde op € 8,6 miljoen. Koopkrachteffecten als gevolg van consumptieve bestedingen van AMLA
medewerkers en toeleverende bedrijven wordt geschat op 54 FTE werkgelegenheid en €4,3
miljoen. Afgeleide effecten van de AMLA bezoekers aan Nederland levert naar verwachting €3,6
miljoen op en 43 FTE werkgelegenheid.

6.3

Overige effecten
Het volgende tabel presenteert de overige effecten van de vestiging van de AMLA in Nederland.
Tabel 6.3 Overzicht overige effecten
Posten

Verwacht effect

Effect op voorkomen van misbruik van het financiële stelsel voor financieel-

Positief

economische criminaliteit
114

Dit betreft jaarlijkse baten. Aanvullende berekeningen zullen worden gedaan om dit te stroomlijnen met de indicatieve
kosten.

Effectenanalyse AMLA

32

Effect op invulling AMLA

Positief

Effect op kennisbasis bestrijding financieel-economische criminaliteit

Positief / negatief

Imago-effecten

Positief

Cluster en synergie-effecten

Positief

Effect op voorzieningen

Negatief

Fiscale privileges en immuniteiten

Onduidelijk

Deze analyse presenteert een algemeen positief beeld van de effecten van het zetelen van de
AMLA in Nederland. Dit richt zich op een impuls voor de bestrijding van misbruik van het financiële
stelsel voor financieel-economische criminaliteit, maar ook de mogelijkheid sturing te geven aan het
Europees agentschap en zo invloed uit te oefenen op sterker Europees toezicht. Verder zijn er
positieve effecten met betrekking tot imago van Nederland als internationale speler op het gebied
van anti-witwassen en een mogelijke aantrekkingskracht voor kenniswerkers. Dit laatste wordt ook
benoemd als een eventuele negatieve ontwikkeling, waarbij directe werkgelegenheid van de AMLA
zorgt voor meer krapte op de arbeidsmarkt.

6.4

Kanttekeningen
Meer algemene bevindingen zijn dat posten (zowel aan de kosten- als aan de batenkant)
verschillen in omvang. Omdat dit een indicatieve schatting betreft, is de kans groot dat zowel de
kosten als de baten in een volgende doorrekening (wanneer meer informatie beschikbaar is) net
anders uitvallen. Het loont daarom om in deze fase gefocust te zijn op de meer omvangrijke kostenen batenposten.
Bij deze indicatie van de te verwachten kosten en baten van vestiging van de AMLA in Nederland
dienen verder een aantal kanttekeningen geplaatst te worden.
Bovenal blijkt uit gesprekken met ministeries en partijen betrokken bij eerdere bidbook-procedures
dat het door Nederland gepresenteerde pakket sterk afhangt van de interesse in het zetelen van
het agentschap. Simpel gezegd, hoe groter de interesse, hoe groter de bereidheid om een zeer
aantrekkelijk pakket te presenteren. Dit gaat doorgaans gepaard met hogere kosten voor
Nederland; onderdeel van een aantrekkelijk pakket zijn namelijk lage(re) kosten voor het
agentschap. Daarnaast speelt ook de mate van concurrentie een rol. Wanneer meerdere lidstaten
geïnteresseerd zijn in de zeteling van een agentschap, vertaalt dit zich doorgaans tot scherpere
voorstellen in het bidbook. De bereidheid om als gastland te fungeren, alsook de interesse vanuit
andere lidstaten geldt daarom als een voorname factor die van grote invloed kan zijn op, met name,
de kosten voor zeteling van de AMLA.
Daarnaast kunnen enkele posten die in deze analyse als kostenpost worden opgevoerd mogelijk
ook een positief effect hebben voor Nederland. Hierbij valt te denken aan de bouw van nieuwe
huisvesting of de modificatie van bestaande huisvesting op het moment dat het gebouw is
aangepast of gerealiseerd en aan de gebruiker een periodieke huursom in rekening wordt gebracht.
Dergelijke investeringen vertalen zich derhalve ook in een baat. Vanwege het beperkte zicht op de
beoogde huisvesting is aan deze posten in dit onderzoek geen rekenschap gegeven. In een
volgend stadium kan een dergelijke positieve impuls wel meegenomen worden. Een soortgelijke
kanttekening kan gemaakt worden bij het mogelijk geldende btw-tarief voor verschillende
kostenposten. Wanneer over deze posten geen btw gerekend wordt, vallen deze kosten mogelijk
lager uit. Deze nuancering kan eveneens in een vervolgonderzoek meegenomen worden.

Effectenanalyse AMLA

33

6.5

Aanbeveling
Het is in deze voorbereidende fase moeilijk om conclusies te trekken uit de bovenstaande analyse.
Om de afweging van de kandidaatstelling door Nederland te faciliteren zou het lonen een business
case op stellen waarin concreet wordt gemaakt wat, eventueel, de contouren voor het Nederlandse
bod zouden kunnen zijn. Op basis van deze randvoorwaarden zouden concretere berekeningen
van de maatschappelijke kosten (en baten) gemaakt kunnen worden.

Effectenanalyse AMLA

34

Bijlage I – Literatuur

2021/C 114/05
2021/C 378/02
2021/C/179/01
AFM (2021). Kandidaatstelling AMLA in Nederland
Analyse succesvolle EMA Campagne (2019) BZDOC-2042875277-42
APE (2019). Nederland als gastland voor Internationale Organisaties
COM(2021) 421 final
Decisio (2013). Economisch belang intergouvernementele organisaties in Nederland.
Decisio (2017). De economische impact van internationale organisaties, NGO’s, ambassades,
internationale scholen en kennisinstellingen
Decisio (2019). Een economische impactanalyse van de internationale non-profit sector.
DNB (2021). Beoordeling wenselijkheid kandidaatstelling AMLA
Document 12012E/PRO/07
Europol (2019) Building Information Europol onwards
FEC (2021). Zetelland AMLA
FIU (2021). Kandidaatstelling zetel AMLA in Nederland
IOB Evaluaties (2008) Be our guests
Kamerstuk 29 477 nr. 444
Kamerstuk. 29477 nr. 472
Ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2016) Nota Hervestiging Europees Geneesmiddelen
Agentschap.
Rijksoverheid (2017). The Dutch bid for the European Medicines Agency.
SWD(2021) 190 final
Theeuwes en de Nooij (2002). Kosten en baten analyse van vestiging en verblijf internationale
organisaties.

Effectenanalyse AMLA

35

Bijlage II – Gesprekspartners

Tabel II.1 Overzicht gesprekspartners
Organisatie

Doel, in kaart brengen de effecten van

Datum

vestiging…
1

Eurojust

EU-agentschap in Nederland

28 oktober

2

Ministerie Justitie en Veiligheid, Directie

EU-agentschap in Nederland

1 november

AMLA op werking Nederlandse AML/CTF

3 november

Huisvesting
3

Europol

aanpak én vestiging EU-agentschap in
Nederland
4

Anti Money Laundering Centre

AMLA op werking Nederlandse AML/CTF

3 november

aanpak
5

Bureau Financieel Toezicht

AMLA op werking Nederlandse AML/CTF

4 november

6

Nederlandse Vereniging van Banken

7

VWS, Directie Internationale Zaken

EU-agentschap in Nederland

8 november

8

Ministerie Justitie en Veiligheid, Directie

EU-agentschap in Nederland

10 November

EU-agentschap in Nederland

10 november

EU-agentschap in Nederland

15 november

aanpak
AMLA op werking Nederlandse AML/CTF

5 november

aanpak

Huisvesting
9

Ministerie van Buitenlandse Zaken,
Directie Protocol en Gastlandzaken

10

Rijksvastgoedbedrijf

Effectenanalyse AMLA

36

Bijlage III - Toelichting Input-Output analyse

Wat is een input output tabel?
Een input output tabel geeft een gedetailleerde beschrijving van de goederen en dienstenstromen
in een regio of land welke verband houden met het productieproces. Door zijn vorm kan een input
output tabel zowel horizontaal als verticaal worden gelezen. Op de regels van de tabel wordt
namelijk een overzicht gegeven van de goederen en dienstenstromen vanuit de onderscheiden
sectoren ("output"), terwijl de kolommen inzicht geven in de goederen en dienstenstromen naar de
sectoren ("input").
De output of afzet van elke sector omvat de intermediaire leveringen (tussenproducten van sector
naar sector) en de finale leveringen (uitvoer, consumptie, investeringen en voorraadvorming). De
input of kostenzijde omvat de door andere sectoren geleverde intermediaire goederen en de
primaire kosten (invoer, afschrijvingen, indirecte belastingen minus subsidies, lonen en salarissen
en overig inkomen). Aldus verschaft de input output tabel voor de economische sectoren van het
gebied waarop de tabel betrekking heeft, een volledig overzicht van de afzet en kostenstructuur.
Uitwerking van een voorbeeld
Ter verduidelijking van het voorgaande is hieronder een fictieve regionale I/O tabel weergegeven.
Tabel III.1 Voorbeeld IO-tabel
Sectoren

(1)

(2)

(3)

(4)

Leveringen aan

Totaal

Finale

Productie

a

b

c

d

inter-

levering

Totaal

10

12

14

7

43

57

100

b

8

9

0

3

20

30

50

c

3

4

10

9

26

14

40

d

2

1

10

1

14

31

45

(2) Subtotaal

23

26

34

20

103

132

235

(3) Invoer

27

14

0

15

56

(4) Toegevoegde waarde

50

10

6

10

76

(5) Totale productie

100

50

40

45

235

mediair
(1) Levering van

a

De leveringen van een sector in de regio bestaan uit de leveringen aan sectoren a t/m d in dezelfde
regio ofwel de intermediaire leveringen (kolom (1)) en leveringen aan de finale vraag in de regio en
daarbuiten (kolom (3)). De intermediaire leveringen zijn die leveringen die in de toegeleverde sector
mede als input dienen voor de voortbrenging van het eindproduct. Zo levert bijvoorbeeld sector a
10 eenheden aan zichzelf (de interne leveringen), 12 eenheden aan b, 14 aan c en tot slot 7
eenheden aan sector d. Het totaal van de intermediaire leveringen van sector a bedraagt 43 (kolom
(2).
De finale leveringen (kolom (3)) zijn die goederen en diensten die het eindproduct vormen van het
totale productieproces per sector. De finale leveringen kunnen bestaan uit:
•

Consumptiegoederen voor de gezinshuishoudingen in de regio;

•

Investeringsgoederen voor de bedrijven in de regio;

Effectenanalyse AMLA

37

•

Export, onderverdeeld in export naar overig Nederland en het buitenland;

•

Goederen, geleverd aan de overheid in de regio;

•

En tot slot kunnen er mutaties in de voorraadvorming plaatsvinden.

De totale productie van een sector (kolom (4)) bestaat dan uit het totaal van de intermediaire en de
finale leveringen. De kostenstructuur van een sector, weergegeven door de kolommen van de
sectoren, bestaat uit:
•

De leveringen van grondstoffen en halffabricaten door de sectoren in de regio, hieronder zijn
eveneens de interne leveringen begrepen;

•

De primaire kostencategorieën bestaande uit: de invoer van goederen onderverdeeld in invoer
vanuit andere regio’s (regel (3)) en de toegevoegde waarde (regel (4)), welke onderverdeeld
kan worden in de kostencomponenten lonen en salarissen (inclusief de sociale lasten), het
winstinkomen en de afschrijvingen.

Het totaal van alle kostencomponenten is per sector vermeld op regel (5). Het totaal van de inputs
is gelijk aan de omvang van de totale productie. Per sector geldt, dat het totaal van de
kostencomponenten (de inputs) gelijk is aan het totaal van de afzetcomponenten (de outputs). De
productie van alle sectoren tezamen vormt de totale productie in de economie. In het voorbeeld is
dit gelijk aan 235 eenheden.
Toepassingsmogelijkheden
Indien men erin slaagt voor elk van de onderscheiden sectoren gegevens te verzamelen over de
volgende (zie onderstaande opsomming) gegevens, dan beschikt men over een kwantitatieve set
van gegevens van de betreffende economie die zich uitstekend leent voor een beschrijvende
analyse van de structuur en de ontwikkeling van het economisch proces.
•

Intermediaire kosten (leveringen door andere sectoren);

•

Intermediaire leveringen (aan andere sectoren);

•

Primaire kosten;

•

Finale leveringen.

Een belangrijke toepassingsmogelijkheid van de input output tabel berust daarnaast op de
verbanden die er bestaan tussen de omvang van de finale productie van één bepaalde sector en
de productie omvang van alle sectoren welke door het leveren van intermediaire goederen
bijdragen in de totstandkoming van de productie van eerst bedoelde sector. Meer in het bijzonder is
het dan op basis hiervan mogelijk de effecten na te gaan van een bestedingsimpuls in de vorm van
bijvoorbeeld een stijging van de vraag naar investeringsgoederen, voor de gehele economie. Een
toeneming van de vraag heeft immers niet alleen een direct effect op de productie van een
bepaalde sector maar daarnaast door de vereiste toeleveringen ook indirecte effecten in alle
mogelijke andere sectoren. Ook deze sectoren zijn op hun beurt afhankelijk van (weer andere)
sectoren, die eveneens toeleveringen nodig hebben, etc. De indirecte effecten worden wel steeds
kleiner zodat het gehele proces tot een einde komt. De som van alle indirecte effecten vormt het
totale indirecte effect 1. De extra toeneming van de vraag in alle mogelijke sectoren wordt
doorwerking genoemd. Dankzij dit doorwerkingseffect leidt een extra besteding van 1 euro tot een
totale stijging van de economische transacties met meer dan 1 euro. De verhouding tussen het
uiteindelijk effect en de impuls heet multiplier.

Effectenanalyse AMLA

38

Een multiplier is dus een vermenigvuldigingsfactor die de mate van doorwerking of uitstraling
weergeeft. Een multiplier met een waarde van bijvoorbeeld 1,5 geeft aan dat er behalve het
oorspronkelijke directe effect ter grootte van 1, nog een additioneel indirect effect van 0,5 optreedt.
De effecten kunnen daarbij zijn uitgedrukt in termen van werkgelegenheid (er is dan sprake van
een werkgelegenheidsmultiplier) doch ook in termen van bijvoorbeeld productie, import en
toegevoegde waarde.
Deze multipliers kunnen van sector tot sector verschillen. In sectoren waarin veel wordt ingevoerd
of de winstopslag hoog is, is de multiplier relatief laag. Naarmate de economie van een regio een
meer "open" karakter heeft, zal de verwevenheid met sectoren buiten de regio sterker zijn. Een
belangrijk deel van de indirecte effecten van een bepaalde impuls zal dan, zoals dat heet,
"weglekken" naar andere regio's. Een verandering van de omvang van de productie van een
bepaalde sector heeft dan weinig of zelfs hoegenaamd geen doorwerkingseffecten op de
productieomvang in de andere sectoren van de betreffende regio. Met andere woorden de
productiemultipliers zullen niet hoog zijn.
Het voorgaande betekent derhalve dat door input output analyse zicht kan worden gegeven op de
directe en indirecte effecten van een bestedingsimpuls in termen van productie, werkgelegenheid
en toegevoegde waarde

Effectenanalyse AMLA

39

Over Ecorys

Ecorys is een toonaangevend internationaal onderzoeks- en adviesbureau dat zich richt op de
belangrijkste maatschappelijke uitdagingen. Door middel van uitmuntend, op onderzoek gebaseerd
advies, helpen wij publieke en private klanten bij het maken en uitvoeren van gefundeerde
beslissingen die leiden tot een betere samenleving. Wij helpen opdrachtgevers met grondige
analyses, inspirerende ideeën en praktische oplossingen voor complexe markt-, beleids- en
managementvraagstukken.
Onze bedrijfsgeschiedenis begon in 1929, toen een aantal Nederlandse zakenlieden van wat nu
beter bekend is als de Erasmus Universiteit, het Nederlands Economisch Instituut (NEI) oprichtten.
Het doel van dit gerenommeerde instituut was om een brug te slaan tussen het bedrijfsleven en de
wereld van economisch onderzoek. Het NEI is in 2000 uitgegroeid tot Ecorys.
Door de jaren heen heeft Ecorys zich verspreid over de wereld met kantoren in Europa, Afrika, het
Midden-Oosten en Azië. Wij werven personeel met verschillende culturele achtergronden en
expertises, omdat wij ervan overtuigd zijn dat mensen met uiteenlopende eigenschappen een
meerwaarde kunnen bieden voor ons bedrijf en onze klanten.
Ecorys excelleert in zeven werkgebieden:
- Economic growth;
- Social policy;
- Natural resources;
- Regions & Cities;
- Transport & Infrastructure;
- Public sector reform;
- Security & Justice.
Ecorys biedt een duidelijk aanbod aan producten en diensten:
- voorbereiding en formulering van beleid;
- programmamanagement;
- communicatie;
- capaciteitsopbouw (overheden);
- monitoring en evaluatie.
Wij hechten waarde aan onze onafhankelijkheid, onze integriteit en onze partners. Ecorys geeft om
het milieu en heeft een actief maatschappelijk verantwoord ondernemingsbeleid, gericht op
meerwaarde voor de samenleving en de markt. Ecorys is in het bezit van een ISO14001-certificaat
dat wordt ondersteund door al onze medewerkers.

1002503

40

Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland

Watermanweg 44
3067 GG Rotterdam
Nederland

T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com
K.v.K. nr. 24316726

W www.ecorys.nl

Sound analysis, inspiring ideas

BELGIË – BULGARIJE – INDIA – KROATIË - NEDERLAND – POLEN – SPANJE – TURKIJE - VERENIGD KONINKRIJK