Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2268
Vragen van het lid Hijink (SP) aan de Minister voor Medische Zorg en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht
«Statement Transvisie: Zorg voor transgender kinderen komt veel te laat»
(ingezonden 23 april 2018).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 30 mei 2018). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2049.
Vraag 1
Kent u het bericht dat enorme wachttijden bestaan voor transgenderzorg,
oplopend tot wel 62 weken, en dat daarmee de transgenderzorg volledig op
slot zit?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Erkent u dat een dergelijk lange wachttijd onacceptabel is, zeker als het
kinderen/adolescenten betreft omdat tijdens de lange wachttijden de
ontwikkeling van het kind of de jongere vaak stil staat met als risico dat die
achterstand moeilijk in te halen is? Erkent u tevens dat de lange wachttijd
ervoor kan zorgen dat hulp voor kinderen in de puberteit te laat komt, met
alle mogelijk traumatische effecten van dien? Deelt u de mening dat de
wachtlijsten drastisch teruggedrongen moeten worden?
Antwoord 2
Ja. Een te lange wachttijd is over het algemeen onwenselijk en dat geldt
uiteraard ook voor (jonge) mensen met genderdysforie. De professionele
inhoud van zorg is uit de aard van de zaak niet mijn verantwoordelijkheid; ik
kan niet beoordelen wat eventuele effecten zijn van wachttijden. Op dit
moment wordt met partijen gewerkt aan een kwaliteitsstandaard voor
somatische transgenderzorg. Deze standaard wordt nog dit jaar opgeleverd
en zal, zo wordt mij aangegeven, ook uitspraken doen over wachttijden. Er
bestaat overigens consensus bij betrokken partijen dat de huidige wachttijden

1

ah-tk-20172018-2268
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.transvisie.nl/statement-transvisie-zorg-transgenderkinderenjongeren-komt-laat/,
23 maart 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

in de (somatische) transgenderzorg zowel voor volwassenen als voor
kinderen en jeugdigen te lang zijn.
De wachttijden lopen op omdat de aanzienlijke capaciteitsgroei die de
afgelopen jaren is gerealiseerd bij de gendercentra van het VUmc en het
UMCG de sterke en aanhoudende toename van zorgvragen niet meer kan
bijbenen. VWS heeft de afgelopen jaren diverse initiatieven genomen om
partijen die verantwoordelijk zijn voor deze zorg bijeen te brengen met als
doel knelpunten te analyseren en oplossingen te stimuleren, zoals bijvoorbeeld netwerkzorg, een derde expertisecentrum en meer spreiding van zorg.
De verzekeraars melden mij desgevraagd het volgende. Bij kinderen die
aangeven dat zij problemen met hun de genderidentiteit hebben, vinden
verzekeraars zorgvuldigheid extra noodzakelijk en achten zij deskundige dat
wil zeggen gespecialiseerde multidisciplinaire begeleiding noodzakelijk.
In de optiek van verzekeraars werken de GGZ Jeugdhulpverlening en de
gespecialiseerde GGZ zorg samen met de somatische zorg vanuit de
gendercentra van het VUmc en het UMCG in multidisciplinaire teams om een
zorgvuldige indicatie stelling en behandeling te borgen. Ik verwijs ook naar
het antwoord op vraag 4.
Vraag 3
Kunt u inzicht geven in het aantal kinderen/adolescenten dat nu op een
wachtlijst staat? Kan dit per leeftijdscategorie inzichtelijk worden gemaakt?
Antwoord 3
Ik heb navraag gedaan naar de aantallen kinderen/adolescenten die op dit
moment op de wachtlijst staan bij instellingen en GGZ psychologen
praktijken waarvan op dit moment bij VWS bekend is dat zij een genderteam
hebben dat zich richt op kinderen/jeudgigen dan wel zich in hun zorgaanbod
mede richten op jeugdige transgenders. Daarmee kan ik niet verzekeren dat
onderstaand overzicht volledig is. Ik wijs er bovendien op dat de aard van de
zorg die door onderstaande instellingen geboden wordt, onderling kan
verschillen, waardoor de hulpvraag waarmee deze groep zich aanmeldt ook
kan verschillen.
organisatie

Aantal op de
wachtlijst

Aantal op de
wachtlijst

Aantal op de
wachtlijst

Genderteam Zuid
Stepwork
PsyQ Zaandam
Genderteam Jonx

4–11 jaar
4
3
6
7
t/m 9 jaar

16–18 jaar*
3
11
7
6
14–18 jaar*

Genderteam VUmc

85

11–16 jaar
21
7
8
26
10 t/m 14
jaar
103

293

* De leeftijdscategorieën die gehanteerd werden bij de aangeleverde gegevens verschillen per
instelling enigszins.

Vraag 4
Gaat u actie ondernemen om de wachttijden drastisch in te perken, in ieder
geval tot een wachttijd van minder dan dertien weken? Zo ja, welke acties
gaat u ondernemen en wanneer? Bent u bijvoorbeeld bereid uw bevoegdheid
tot het geven van een aanwijzing in te zetten om de zorgaanbieders en
zorgverzekeraars te bewegen tot actie?
Antwoord 4
Feit is dat het aantal aanmeldingen sneller stijgt dan met de uitbreiding van
capaciteit gerealiseerd kan worden. Ik vindt het belangrijk dat transgenders
goede en gecoördineerde zorg krijgen; transgenderzorg is zorg net als alle
zorg en is de verantwoordelijkheid van zorginstellingen en professionals. Ook
verzekeraars en gemeenten hebben een verantwoordelijkheid. Alhoewel mijn
formele verantwoordelijkheid beperkt is, meen ik dat ik als Minister voor MZS
een actieve rol heb. Reeds sinds enige tijd draagt het ministerie bij met de
volgende acties:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

•

met alle partijen wordt in opdracht van VWS gewerkt aan een kwaliteitsstandaard voor de somatische transgenderzorg, om goed in beeld te
krijgen aan welke eisen het zorgpad moet voldoen.
De kwaliteitsstandaard wordt naar verwachting nog dit jaar opgeleverd.
Dat is voor aanbieders en verzekeraars een belangrijk uitgangspunt bij het
aanbod en de inkoop van transgenderzorg.
• VWS is eind 2017 overleg gestart met ziekenhuizen en verzekeraars om te
bezien of er een derde expertisecentrum transgenderzorg kan komen, of
meer ziekenhuizen transgenderzorg willen bieden en hoe de spreiding van
de zorg verbeterd kan worden. Er hebben inmiddels drie bijeenkomsten
plaatsgevonden. Begin juli van dit jaar vindt er nog een bijeenkomst
plaats. Daarna zullen ook andere zorgaanbieders uit de eerste lijn en de
GGZ betrokken worden.
• VWS voert sinds 2015 tweemaal per jaar overleg met alle partijen rondom
transgenderzorg (zoals patiëntenorganisaties, aanbieders in de somatische
en de GGZ zorg, verzekeraars, ZN, de NZa en het Ministerie van OCW) om
ontwikkelingen te bespreken, knelpunten te signaleren en oplossingen te
bespreken en te adresseren. VWS heeft daarnaast ook op adhoc basis,
bilateraal overleg met patiëntenorganisaties.
Tot slot werk ik hieraan annex aan een subsidieregeling voor de vergoeding
van borstimplantaten ten behoeve van transvrouwen. Het streven is
openstelling rond de zomer van 2018. Ik verwijs ook naar de antwoorden op
vraag 2 en 6.
Vraag 5
Hoeveel gemeenten hebben in hun zorgovereenkomsten beperkingen
opgelegd met betrekking tot het aantal transgender kinderen dat behandeld
kan worden door de decentrale gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg
(ggz)? Gaat u gemeenten oproepen deze beperkingen per direct op te heffen?
Antwoord 5
Ik beschik niet over deze informatie.
Overigens hebben gemeenten, conform de in 2015 ingevoerde Jeugdwet een
zorgplicht en zijn zij verantwoordelijk voor het leveren van een kwalitatief en
kwantitatief voldoende aanbod. Waar zich een onevenwichtigheid tussen
vraag en aanbod voordoet, dienen gemeenten en aanbieders zich tot het
uiterste in te spannen om tijdige en passende hulp aan te bieden binnen
professioneel aanvaardbare termijnen en moeten zij samen op zoek gaan
naar oplossingen. Wanneer er sprake is van crisis en kinderen acuut hulp
nodig hebben moeten ze dit ook krijgen. Voor plaatsingsproblematiek van
moeilijke gevallen bieden regionale expertteams een oplossing. Dit is wat
verwijzers, aanbieders en gemeenten nu doen en geldt voor alle vormen van
jeugdhulp, dus ook voor de behandeling van transgender kinderen.
Vraag 6
Bent u het met Transvisie eens dat de zorgverzekeraars vergoedingen
beschikbaar moeten stellen voor perifere kinderendocrinologen die transgenderzorg willen bieden? Zo ja, wat gaat u hierop ondernemen?
Antwoord 6
Zorgverzekeraars zijn autonoom waar het gaat om zorginkoop. De betrokken
zorgverzekeraars hebben mij het volgende laten weten.
Verzekeraars handhaven hun beleid om het somatische deel van de zorg aan
transgenders integraal in te kopen bij de expert centra (VUmc/UMCG) en de
door hen kwalitatief gecontroleerde zorgaanbieders, waarmee de expert
centra een – gecontroleerd -netwerk vormen. Dat geldt ook voor de somatische – endocrinologische – genderzorg voor kinderen. Ik verwijs ook naar het
antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3