2018
Jaarverantwoording

Midden in de
samenleving

1

Jaarverantwoording 2018

Inhoud
Wij zijn de politie

6

Voorwoord

14

Samenvatting

16

Jaarverslag

1
2

3

4

Strategie en sturing

Missie, visie en ­kernwaarden
Strategieontwikkeling  
Qualiteitsstelsel  
(Be)sturing  
De inrichting van het korps  

Veiligheidsagenda 2015-2018

Doelstellingen ­Veiligheidsagenda
Ondermijning
Cybercriminaliteit
Horizontale fraude
Afpakken
Zeden, kinderpornografie en kindersekstoerisme
High impact crime

Politie midden in de samenleving

Diversiteit
Gebiedsgebonden politie
Verbeteren kwaliteit ­politiecontact
Mobiel werken
Zorg en veiligheid
Coldcasekalender
Communicatie in feiten en cijfers

Versterking politieoperatie

Ketensamenwerking
Modernisering Wetboek van Strafvordering
Ontwikkelagenda ­Opsporing
Contraterrorisme, ­extremisme en radicalisering
Mensenhandel
Dienst Speciale Interventies
Ontwikkeling Landelijke Meldkamersamenwerking
Doelstellingen ­regeerakkoord

24
26
26
26
27
27

32
34
34
37
42
42
43
46

50
52
53
55
57
57
60
62

68
70
70
70
71
71
73
73
75

Jaarrekening

5

6
7

Bedrijfsvoering

Personeelsbeleid
Sociale paragraaf
Informatievoorziening
Bescherming persoonsgegevens
Inkoop
Huisvesting
Transitie bedrijfsvoering Politieacademie
Veiligheid, integriteit en klachten

78
80
86
88
89
92
93
93
94

Risicomanagement

100

Control, Toezicht en Financiën

Ontwikkelingen sturing, control en toezicht
Auditcommissie politie
Horizontaal Toezicht Belastingdienst
In Control Statement
Treasury
Financieel resultaat

110
112
116
117
117
119
119

8

Modellen

9

Toelichting

Exploitatierekening 2018
Balans per 31 december 2018
Kasstroomoverzicht 2018

130
132
133
134

Algemene toelichting en grondslagen
Grondslagen bij de jaarrekening
Toelichting op de exploitatierekening
Toelichting op de balans per 31 december 2018
Toelichting op de kasstroom
Bedrijfsvoeringsparagraaf

136
138
141
146
163
176
177

Gebeurtenissen na balansdatum

180

Ondertekening

181

Overige gegevens

10 Verwerking saldo/resultaat­bestemming
11 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Bijlagen bij de jaarrekening

184

188

I: Staat van overdrachten en bestedingen (rijks)bijdragen
II: Besteding bijdragen vorming nationale politie
III: Recherchesamenwerkingsteam (RST)*
IV: Aan de Politieacademie ter beschikking gestelde middelen

196
198
201
202
204

Afkortingen

205

6

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

7

Elise Delen

Wij zijn de politie

Medewerker Intake & Service
Regionaal Servicecentrum

Werken aan een veiliger Nederland, dat is waar wij voor staan, 24 uur per dag, zeven
dagen in de week, 365 dagen per jaar. Samen verzetten we veel werk, in de wijken, op
de weg, het water, internationaal en in de digitale wereld van internet en sociale media.
Ons werk is heel divers en dat zijn wij ook. Wij willen transparant zijn en contact hebben
met de maatschappij. Sommigen van ons dragen een uniform, anderen niet of niet altijd.
Het is niet altijd zichtbaar wat wij doen, achter de schermen gebeurt ook heel veel.
Zo zorgen we dat er uniformen zijn, compleet met wapenstok en dienstwapen. Dat er
auto’s zijn in allerlei soorten en maten, net als boten, helikopters, motoren, fietsen.
Dat medewerkers opgeleid worden zodat zij goed en veilig hun werk kunnen doen. Dat
de 140 paarden en ruim 200 honden waarmee wij werken, getraind en verzorgd worden.
Wij spelen in op de snel veranderende wereld om ons heen, maatschappelijke en
technische veranderingen waar wij als politie elke dag mee te maken hebben.
Samenwerking is daarbij een sleutelwoord, intern binnen een team of een eenheid,
en extern met diverse partners binnen en buiten Nederland. Zo dragen wij bij aan een
veilige samenleving, ongeacht ras, geslacht, levensovertuiging of politieke voorkeur.

Elke dag behandelen wij
duizenden telefoontjes
van burgers. Wij willen
hen zo goed mogelijk van
dienst zijn en waar nodig
verwijzen wij door naar
hulpverlenende instan­
ties. Het beeld dat wij
alleen maar de telefoon­
tjes naar 0900­8844
aannemen, klopt niet.
Wij nemen ook aangiftes
op, via internet, tele­
fonisch of 3D. Daarmee
nemen wij druk weg bij
basisteams, dat wordt
nogal eens vergeten.
Fantastisch dat we nu
de erkenning en
waardering krijgen
voor al ons werk.

Stichting Waardering Erkenning Politie (WEP)
Stichting WEP is een onafhankelijke stichting om de erkenning en waardering voor en van de politie te ontwikkelen,
vorm te geven en te verbeteren. Iedere maand reikt de stichting de WEP-award uit voor goed politiewerk. De award
staat voor dankbaarheid en waardering voor de inspanningen van de teams om Nederland veilig en leefbaar te
houden. De volgende teams kregen in 2018 de WEP-award:

Basisteam Maas
en Leijgraaf

Dit team ontwikkelde
een vernieuwende
manier van werken
die past bij de
schaalgrootte van
de gemeente Sint
Anthonis. Het team
staat dag en nacht
klaar en laat goede
bereikbaarheid en
aanrijtijden zien.

Team Grenspolitie
van de Zeehavenpolitie

Het team dat bijna
100.000 Schengen
grenscontroles per
jaar verricht. Het
pakt illegale migran­
ten aan in de haven
van Rotterdam en
verleent bijstand aan
de aanpak van
ondermijning. Dit
vraagt om specia­
lisme, enorme kennis
van de materie, het
vak en van de haven.

Regionale
Servicecentra (rsc)

De rsc’s nemen de
niet­spoedeisende
telefoontjes aan en
zijn daarmee de stem
van de politie én een
belangrijke schakel
naar politiemede­
werkers op straat.
Ondanks de extreem
hoge werkdruk en alle
veranderingen in de
organisatie, blijven zij
met veel inzet hun
werk doen.

Basisteam
Arnhem-Zuid

Om meer sfeer in het
team te creëren
bouwde dit team een
eigen koffietafel. Aan
deze tafel kwam het
idee voor een werk­
bord tot stand. Dit
bord maakt alle zaken
inzichtelijk. Iedereen
neemt zijn verant­
woordelijkheid en
er liggen bijna
geen zaken meer
op de plank.

Basisteam Heerlen

Dit team brengt
ideeën van de werk­
vloer met succes in de
praktijk. Medewer­
kers weten wat buiten
nodig is en zorgen dat
interne processen
hierop aansluiten.
Nieuwe werk­
methodes zorgen
voor betere dienst­
verlening en goede
samenwerking met
burgers en partners.

Team Planning
en Capaciteitsmanagement

Een goede planning
komt niet vanzelf tot
stand. Dit team
slaagde daar toch in
ondanks de verplaat­
singen en de vele
persoonlijke wensen
van politiemede­
werkers. Een team
dat voorbereid is
op een toekomst als
één team.

Het team
Sint Maarten

Dit team van collega’s
uit verschillende
eenheden werd direct
na de verwoestende
orkaan Irma op Sint
Maarten samenge­
steld. Het team gaf
basispolitiezorg om
de situatie voor de
plaatselijke bevolking
zo snel mogelijk weer
normaal te krijgen.

Team Analyse
en Onderzoek

Dit innovatieve team
zorgt met andere afde­
lingen van de Dienst
Regionale Informatie­
organisatie voor een
doorlopend actueel
beeld van de zware en
georganiseerde crimi­
naliteit. Dit beeld zorgt
ervoor dat we samen
met onze ketenpart­
ners steeds beter in
staat zijn om criminele
netwerken effectief te
frustreren en aan te
pakken.

Basisteam
Boven-IJ

Met elkaar zorgt dit
team voor een
samenleving waar
mensen prettig met
elkaar omgaan door
collegialiteit, saam­
horigheid, verbinding
met de samenleving,
een goede werksfeer
en het tegengaan
van polarisatie.

Nederlands
Politie Orkest

Deze politiemede­
werkers doen veel
vrijwilligerswerk,
maken op een profes­
sionele manier
muziek en zijn daar­
naast ook operatio­
neel aan het werk.
Met muziek weet
het politieorkest
verbinding te maken
met burgers.

Onderzoeksteam
Veldbloem

Jarenlang deed dit
team onderzoek naar
de gewelddadige
dood van Milica van
Doorn in 1992 in
Zaandam.

Tjitte Veldstra

Senior GGP
Team Sint Maarten
Na de orkaan heerste
er een totale anarchie
op Sint Maarten.
Alles was kapot, er
waren veel plunde­
ringen en overvallen.
Het deed echt pijn
om te zien wat Irma
had aangericht en
wat mensen daar
moesten doormaken.
Samen met de plaat­
selijke collega’s en
collega’s van de
Benedenwindse
eilanden en Defensie
hebben we de orde
hersteld. Dubbele
shifts draaien,
keihard buffelen.
Ons team was echt
een ad­hocteam, we
kenden elkaar niet
eens allemaal. Ik durf
wel te beweren dat
we die award
verdiend hebben.

Hans Jansen

Forensisch coördinator
Onderzoeksteam Veldbloem
We hebben veel tijd en energie gestoken in het
oplossen van de zaak Milica van Doorn en dat
met een klein team. Als het dan uiteindelijk
ook lukt, is dat echt de kers op de taart. Onze
drive al die jaren was de familie, daar doe je
het voor. En voor het vakgebied is het natuur­
lijk mooi dat er nieuwe onderzoeksmiddelen
bij zijn gekomen waarmee goede resultaten
behaald worden.

8

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

9

Mark van Asseldonk

Hoofdagent
Basisteam Maas en Leijgraaf

Eugenie Theunisse

Operationeel Expert Wijk
Basisteam Maas en
Leijgraaf

We zijn echt één team geworden en ik vind het
niet meer dan logisch dat ik nu ook diensten
draai in plaatsen waar ik vroeger nooit kwam.
Ik kende de WEP­awards niet en toen ik
hoorde dat wij die kregen, dacht ik: hé, wat
leuk. Vaak wordt de nadruk gelegd op wat
niet goed gaat en dat komt ook snel naar
buiten. Nu is er aandacht voor het positieve
tegengeluid. Een stukje positiviteit waar ik
heel enthousiast van word.

De sluiting van een
bureau dwong ons
anders naar het werk
te kijken. Door
mobiel werken in
openbare ruimtes en
samenwerking met
buurtverenigingen
hebben we meer
contact met het
publiek. De aanrij­
tijden hebben we
kunnen inkorten door
iedereen die een
uniform draagt mee
te laten luisteren
naar alle meldingen.
Degene die het
dichtstbij is, gaat
eropaf. Ik ben trots
dat we dit met elkaar
in korte tijd bereikt
hebben met de
schaarse middelen
en mogelijkheden
die we hebben.
En dat de burge­
meester ons heeft
voorgedragen
voor de nominatie
maakt het helemaal
bijzonder.

Jurriaan van Someren

Docent ME in Amsterdam
Team Sint Maarten

Natija Hajiou

Teamchef in opleiding
Basisteam Boven­IJ
Als team willen we een goede verbinding
hebben met de buitenwereld en dat ademen
we ook uit. Het is een plezier om er voor de
burger te zijn en daarmee in verbinding te
staan. Er wonen hier 123 nationaliteiten die
wij allemaal gelijkwaardig willen bedienen.
Vroeger was dit een echte arbeiderswijk,
maar er ontstaan nu ook buurten met
mensen die meer te besteden hebben.
Onze bewoners hebben dus heel verschillende
behoeftes. Ik word blij als ik zie hoe profes­
sioneel wij als team ons werk doen voor al
die verschillende bewoners en alle bezoekers
van het evenemententerrein.

Het was fantastisch
om te doen. De nood
op Sint Maarten was
heel hoog na de
orkaan Irma. Elke
dag werden wij op
straat aangespro­
ken: ‘Wat fijn dat
jullie er zijn, nu gaat
alles goed komen.’
Dat was voor ons
zo’n oppepper.
Vooral de eerste
twee weken, want
toen bivakkeerden
wij in een kapot
gewaaid onder­
komen zonder
stroom. Het regende
heel veel, alles was
nat en zat onder de
schimmel. Elke
avond water uit zee
halen om de wc door
te spoelen en een tijd
dweilen voor we ons
bed in konden. Dan
zijn de reacties op
straat zo’n opsteker,
echt geweldig.

10

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

11

Rob Keet

Teamleider
grootschalige opsporing
Onderzoeksteam
Veldbloem

Nicole Klijn

Medewerker Intake & Service
Regionaal Servicecentrum

Na vijfentwintig jaar
hebben we de zaak
Milica van Doorn
kunnen oplossen.
In al die jaren hebben
we de familie op de
hoogte gehouden
van nieuwe ontwik­
kelingen. De tech­
niek stond niet stil en
het DNA­onderzoek
is enorm vooruit
gegaan. In 2017
konden we een
grootschalig
verwantschaps­
onderzoek doen en
dat heeft tot succes
geleid. Er is niks
mooiers dan dat
je een zaak alsnog
kunt oplossen.

Je kunt je niet voor­
stellen wat voor soort
vragen hier allemaal
binnenkomen. Wie is
mijn wijkagent?
Ik heb mijzelf buiten­
gesloten en nu kan ik
mijn huis niet meer
in; kunt u mij helpen?
Maar ook mensen
die dreigen voor de
trein te springen,
die moet je aan de
praat houden en
tegelijkertijd iemand
er naartoe sturen.
Of een melding van
iemand die vastge­
houden wordt en
daarom niet naar 112
kan bellen, maar wel
kans ziet om ons
via WhatsApp te
bereiken. Het werk
is heel divers, altijd
dynamisch, soms
stressvol, en dan
is zo’n erkenning
echt top.

Fred Buijert

Operationeel expert Wijk
Basisteam Arnhem­Zuid
Een koffietafel om de sfeer binnen het team te
vergroten. Alles is daar bespreekbaar en daar
ontstond een nieuwe manier van werken.
Zaken zijn niet meer van één collega, maar het
hele team is verantwoordelijk voor alle zaken.
Elke dag bekijkt het team wie wat oppakt en
dat werkt erg goed. Er liggen bijna geen zaken
meer op de plank. De burger profiteert daarvan, doorlooptijden zijn korter, het OM kan
eerder een beslissing nemen en de hulpver­
lening kan ook sneller op gang komen.
“Het is toch fantastisch dat een idee dat
ontstaan is aan de koffietafel leidt tot een
andere manier van werken. En dat in een tijd
van krapte.”

Brenda ten Brink
Surveillant
Team Grenspolitie
van de
Zeehavenpolitie
De transitie van
grenstoezicht naar
grenspolitie is een
grote omslag. Maar
het gaat zoals het
hoort te gaan, heel
geleidelijk en dat is
prettig. Ons werk­
gebied is groot en
onze taken zijn heel
divers. We doen aan
grensbewaking,
controleren af­ en
aanmonsterende
zeelieden, verstrek­
ken hen zo nodig
visa en pakken
inklimmers aan die
illegaal de oversteek
willen maken. Toen ik
hoorde van de award
vond ik dat wel heel
bijzonder, dat
hebben we toch
maar samen bereikt.
Een mooi momentje
om trots op te zijn.

12

jaarverantwoording 2018

‘Midden in de samenleving’

13

Florus Dols

Generalist GGP Basisteam Heerlen

Jill Crijns

Ik was verbaasd dat wij de award
hebben gekregen. Ik ben er niet bewust
mee bezig geweest en dan is het
natuurlijk erg leuk om op die manier
erkenning te krijgen. Als team hebben
wij op een natuurlijke wijze problemen
opgelost en ideeën aangedragen. Dit is
voor mij en mijn collega’s absoluut geen
bijzondere manier van werken. Maar uit
de uitgereikte award blijkt dat dit toch
niet zo gewoon is als ik dacht. De award
is echt voor het hele team, we hebben
het allemaal samen gedaan!

Generalist GGP
Basisteam Heerlen
Alle medewerkers
mochten meedenken
hoe we van twee
teams één nieuw
basisteam konden
maken. Onze team­
chef bood hierin alle
ruimte en gaf ons
vertrouwen. Hier­
door kwam er al snel
een cultuuromslag.
Door de ruimte die
geboden werd, is
onder andere het
‘wensenrooster’ en
een ‘clusterindeling’
geïntroduceerd. Ook
hebben we nage­
dacht over een werk­
methode waarbij we
de burger beter van
dienst kunnen zijn.
We kijken naar waar
de mensen mee
geholpen zijn. Dit
doen we met zijn
allen, daar ben ik
trots op.

Sabah Amroussi

Hoofdagent
Basisteam Boven­IJ
Als team leggen wij
verbindingen met
buiten. Zo geven
wij cursussen aan
burgers en geven hen
dan een kijkje in de
politiekeuken. We
leggen uit wat wij met
meldingen doen, hoe
we tot een aanhou­
ding komen en geven
tips om inbraak te
voorkomen. Of we
bespreken met elkaar
wat huiselijk geweld
doet. Ook organiseren
we iftars hier in de
buurt. De sfeer in ons
team is heel goed,
nieuwkomers hebben
het gevoel dat ze
hier al jaren werken.
Ik vind het een eer
dat wij de award
hebben gekregen.

Liene Treffers

Rechercheur/Scrummaster
Veelvoorkomende Criminaliteit
Basisteam Arnhem­Zuid
Als eerste blauwe scrumteam behandelen wij zaken in
periodes van drie weken. Met werkborden maken we de
zaken inzichtelijk en iedereen neemt zijn verantwoordelijk­
heid. Dat zorgt voor veel vertrouwen in elkaar en het werk­
plezier is groot. Door deze innovatieve manier van werken
zorgen we voor continuïteit van het werk, leren we, en zien
we fouten die we verbeteren met een evaluatiemoment.
Mede door deze manier van werken hebben wij al meer­
dere complexe zaken tot een goed einde gebracht.

Peter Meijer

Surveillant
Team Grenspolitie van
de Zeehavenpolitie
Vergelijk ons werk met dat van de marechaus­
see op Schiphol. Het is heel specialistisch
werk, je hebt vakkennis nodig van alle formali­
teiten, valse documenten, noem maar op.
Daarnaast doen we ook het ‘gewone’ politie­
werk in de haven. Ik wist niet dat het speelde
van die award, we doen gewoon ons werk.
Maar dan is het wel leuk als je merkt dat dat
gewaardeerd wordt.

15

Voorwoord
U heeft de jaarverantwoording van de
­politie in handen voor het jaar 2018. Onze
zesde jaarverantwoording al weer. Hierin
leest u meer over de ontwikkelingen die we
in 2018 zagen en de resultaten die we met
elkaar als politie behaalden. En het zal u
niet verrassen dat, net als de voorgaande
vijf jaar, ook deze verantwoording gaat
over een jaar waarin veel gebeurde: dyna­
miek en drukte horen bij het politievak.

Dank aan collega’s
Ik wil beginnen met een dankwoord aan
de collega’s. We bereiken dankzij hen
mooie resultaten. Cijfers zijn belangrijk,
maar politiewerk gaat vooral over mensen.
Die vaak onder zeer moeilijke omstandig­
heden hun werk moeten doen. Daarom
ben ik blij met het grote vertrouwen dat
het publiek in ons heeft. Waardering is
belangrijk bij de uitvoering van ons vak.
De stichting Waardering Erkenning
­Politie deelt daarom iedere maand een
award uit aan een team binnen het korps,
dat met elkaar iets bijzonders heeft
gedaan. De trotse prijswinnaars van het
afgelopen jaar hebben een prominente
plek in de jaarverantwoording gekregen
en geven een mooi inkijkje in de veel­
zijdigheid van het politievak.

Veiligheid verandert
Veiligheid in Nederland verandert: we
zien een verdere verschuiving van klas­
sieke naar digitale criminaliteit. Van zicht­
baar naar vaak onzichtbaar. Laat ik er drie
externe ontwikkelingen uit pakken:
Dat is allereerst ondermijning, de
vermenging van onder- en bovenwereld.
Denk aan motorbendes, de georgani­
seerde criminaliteit in de hennepteelt in
het zuiden van het land en de cocaïne­
smokkel in de havens.
Ondermijning is voor de politie prioriteit,
maar het moet voor de samenleving
­prioriteit worden. We vinden het niet erg
genoeg. Het is in Nederland heel normaal

dat mensen op een dancefeest een
­pilletje gebruiken. Of dat jonge mensen
de hele week gezond leven, sporten en
aan yoga doen om de stress tegen te
gaan. En dan in het weekend een lijntje
leggen. ‘Snuifyoga’ heet dat. Dat lijkt
onschuldig, maar de criminaliteit die
meekomt is dat niet: extreem geweld,
corruptie en de verziekende werking van
de enorme hoeveelheden geld in handen
van criminelen. Gebruikers zouden zich
meer bewust moeten zijn van de wereld
die zij in stand houden.
Een tweede ontwikkeling is de ver­­schuiving
van de klassieke vormen van criminaliteit –
woninginbraken, overvallen – naar digitale
criminaliteit: computer­inbraken. We zien
de schade door ­cyber­­criminaliteit toe­­
nemen, zowel bij bedrijven, overheid als
burgers. Een v­ ertegenwoordiger van het
Openbaar Ministerie zei zelfs enige tijd
geleden dat naar verwachting de helft van
alle straf­zaken een link heeft met cyber­
criminaliteit.
Derde ontwikkeling is de toenemende
polarisatie en de mogelijkheden om dat
digitaal kenbaar te maken. Door het
toegenomen gebruik van sociale media
hebben gebeurtenissen ergens anders
in de wereld grote invloed hier.
Spanningen elders vinden hun weg naar
onze wijken. Wijk, web en wereld zijn
nauw met elkaar verbonden.

Politie verandert mee
De samenleving is digitaler en internatio­
naler geworden. Dat heeft gevolgen voor
onze veiligheid en vraagt om een politie­
organisatie die meebeweegt met deze
ontwikkelingen.
De komende jaren vervangen 17.000
nieuwe collega’s politiemensen die met
pensioen gaan. De politie heeft de
komende jaren dus heel veel nieuwe
mensen nodig met nieuwe kwaliteiten.
Denk aan diversiteit. Dat is méér dan

etniciteit of de verhouding man-vrouw.
Al ben ik trots op 42 procent vrouwen in
de ­politietop. Daarmee zijn we echt voor­
loper. Maar diversiteit betekent voor mij
ook een balans tussen jong en oud,
verschillende soorten opleidingen en
opleidingsniveau. In een tijd van toe­­
nemende polarisatie is het noodzakelijk
om als politie middenin de samenleving
te blijven staan. Daarbij blijft de collega in
de wijk belangrijk, maar de agent op het
web is minstens zo hard nodig. Daarom
kreeg het bestrijden van cybercriminali­
teit ook vorig jaar prioriteit. En waar bij
zowel cyber als bij ondermijning crimine­
len letterlijk en figuurlijk geen grenzen
kennen, is toenemende internationale
samenwerking voor de politie essentieel.
De nieuwe Veiligheidsagenda van de
politie gaat precies daarover: nieuwe
dreigingen en onze antwoorden erop
voor de periode 2019–2022. Het zijn onze
ambities op het gebied van het tegen­
gaan van ondermijning, mensenhandel,
cybercriminaliteit, inclusief online
kindermisbruik en onze rol bij het uitvoe­
ren van vonnissen. Ook hebben we als
politie aandacht voor de regionale veilig­
heidsproblemen en prioriteiten.

Sterke en sociale organisatie
Ik begon met de grote waardering voor alle
collega’s, maar dat kan niet alleen bij
woorden blijven. Dus zijn we dit jaar aan de
slag gegaan met de afspraken die we in de
cao hebben gemaakt. Eén van die afspra­
ken is om veilig en gezond werken en duur­
zame inzetbaarheid in een sociale para­
graaf in deze jaarverantwoording op te
nemen. Prioriteit heeft het voorkómen van
uitval door ziekte en het omlaag brengen
van ziekteverzuim. Ook voor komend jaar
is het belangrijk dat we als politie zorgen
voor elkaar en omkijken naar elkaar.

Erik Akerboom
Korpschef

16

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

17
17

Samenvatting
Onderstaand een beknopte weergave van de cijfers over het jaar 2018, zowel op
het gebied van de politieoperatie als van de bedrijfsvoering. Duiding van deze
cijfers is te lezen in de navolgende hoofdstukken.

Veiligheidsagenda

Politie midden in
de samenleving

High impact crime
Norm
Gerealiseerd

10
9, ,8%
5%

11
10,5%
,3
%

Ophelderingspercentage

42
.7
98

criminele samenwerkingsverbanden
aangepakt

Aantallen
49
.1
24

1406

Woninginbraken*

2.879.426

4.680.250

277.350

3450

meldingen via 112

43
onderzoeken naar complexe
cybercriminaliteit afgerond

2017

2018

2017

2018

vraaghetde
politie.nl

2017

2018

Overvallen

bezoekers
vraaghetdepolitie.nl
0
1
2
3
4
5
0696236 6
7
8

50
50,8%
,4
%

49
50,9%
,0
%

88.153
2017

2018

2017

90.605

wijkagenten

registraties van incidenten met
personen met verward gedrag

2018

politie.nl

0696236
1.013.740

Ophelderingspercentage

Aantallen

636
onderzoeken naar kinderpornografie

aangiften via politie.nl

30
27,3%
,0
%

29
25,9%
,7
%

35
32

2017

11
03

miljoen euro aan crimineel
vermogen afgepakt

Ophelderingspercentage

Aantallen

11
42

171

elke 6,7 seconden
een gesprek

* zowel voltooide ­woninginbraken als pogingen
tot woninginbraak

35
76

verdachten van horizontale fraude
­ingezonden naar het OM

00:00:06

2018

Straatroven

2782

=

telefoontjes naar
0900-8844

volgers
Facebookprofiel
Politie Nederland

politie.nl

2431718

2431718
2.306.754

bezoekers politie.nl
0
(gemiddeld21per maand)

3
4
5
0696236 6
7
8

5
0696236 6
7

235.065

volgers
Twitteraccount
@politie

6297

0

burgers zochten21 via politie.nl
contact met een34 wijkagent
5
0696236 6
7
8

5
0696236 6
7

5
0696236 6
7

213x

inzet Mobiel Media Lab

34.167

bezoekers Mobiel Media Lab

18

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

19
19

Personeel
personele sterkte

50.389 fte’s
operationeel
(waarvan 3634 fte aspiranten)

Personeel

Financieel resultaat
Materieel
Totaal
Positief financieel resultaat € 1 miljoen

40.792
fte
(66,6%)

Exploitatie
(x € 1 miljoen)
Exploitatiekosten
Onderverdeling
(x € 1 miljoen) exploitatiekosten

Specificatie exploitatiekosten
Specificatie materieel
Dekking
exploitatiekosten
Dekking exploitatiekosten
(x € 1 miljoen)
(x € 1 miljoen)

verdeling man / vrouw

Personeel en opleiding
Personeel
Materieel
Materieel
Totaal

verdeling leidinggevenden
man / vrouw

4521
4521
1262
1262
5783
5783

niet-operationeel

58%
42%

Algemene
bijdragenJenV*
JenV*
5423
Algemene
bijdragen
5423 en
Verbindingen
Personeel
4469
automatisering
Bijzondere
bijdragenJenV
JenV
172
Materieel
1262
Bijzondere
bijdragen
172
Huisvesting
bijdragen
JenV
9393
Opleiding en vormingOverige
52
Overige bijdragen
JenV
Vervoer
00
Bestemmingsreserve
ICT
Totaal
5783
Bestemmingsreserve
ICT
Geweldsmiddelen
en
23
Overige
bijdragen
uitrusting23
Overige bijdragen
Inzet
algemenereserve
reserve Overige7272
Inzet algemene
Totaal
Totaal
5784
Totaal
5784

Dekking exploitatiekosten

ExploitatiekostenExploitatiekostenSpecificatie exploitatiekosten
exploitatiekosten
Specificatie exploitatiekosten
Specificatie materieel
Specificatiematerieel
materieel
Specificatie
(x € 1 miljoen)
(x € 1 miljoen)
(x €
(x € 1 miljoen)
(x€
€ 11 miljoen)
miljoen)
€ 11 miljoen)
miljoen) (x € 1 miljoen)
(x

strategische top
man / vrouw

22,4%

instroom executieve medewerkers
met een dubbele culturele achtergrond

Personeel
Materieel
Opleiding en vorming
Totaal

20.437
fte
(33,4%)
71,1%
28,9%

10.840 fte’s

4521
1262
5783

6,9%
ziekteverzuim

Personeel
Materieel
Totaal

73%

deelnamepercentage
Fysieke Vaardigheidstoets

Personeel
4521
Materieel
1262
Totaal 5783

Algemene bijdragen JenV* 5423
Bijzondere bijdragen JenV
172
Overige bijdragen JenV
93
4521
Personeel
Personeel
4469
Personeel
4469
0
Bestemmingsreserve ICT
1262
Materieel
Materieel
1262
Materieel
1262
23
Overige bijdragen
5783en
Opleiding
envorming
vormingOpleiding52
en52
vorming
Opleiding
72
Inzet algemene
reserve
Totaal
Totaal 5783
Totaal
5783
Totaal
5784

* JenV: Ministerie van Justitie en Veiligheid
Dekking exploitatiekosten
Dekking exploitatiekosten

Verbindingen
Verbindingen
enautomatisering402
402 en
4469 en
Verbindingen
402
automatisering
automatisering
1262
Huisvesting
342
Huisvesting
Huisvesting
342
342
52
Vervoer 182
182
Vervoer
Vervoer
182
5783
Geweldsmiddelen
en
Geweldsmiddelen en Geweldsmiddelen
37
enuitrusting 3737
uitrusting
uitrusting
Overige
298
Overige
Overige 298
298
Totaal
1262
Totaal
Totaal 1262
1262

402
342
182
37
298
1262

20

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Jaarverslag
Introtekst

21

Regionale Servicecentra (rsc)
De politie heeft elf servicecentra. De rsc’s nemen
de niet-spoedeisende telefoontjes aan en zijn
daarmee de stem van de politie én een belangrijke
schakel naar politiemedewerkers op straat. Voor
heel veel burgers zijn zij de toegang tot de politie
en zij krijgen dan ook de meest uiteen­lopende
vragen. Daarnaast nemen zij aangiftes op, via
internet, telefonisch of 3D en daarmee nemen zij
druk weg bij basisteams. Ondanks de extreem
hoge werkdruk en alle veranderingen in de orga­
nisatie, blijven zij met veel inzet hun werk doen.

Strategie en
sturing

1

Jaarverantwoording 2018

26

Midden in de samenleving

27

Strategie en sturing
Dit hoofdstuk gaat in op de basis van de organisatie, zoals de missie, visie,
­strategie en strategieontwikkeling van het korps.

Missie, visie en
­kernwaarden
Missie
De politie is ‘waakzaam en dienstbaar’
aan de waarden van de rechtsstaat. Deze
missie vervult de politie door, afhankelijk
van de situatie, gevraagd en ongevraagd
te beschermen, te begrenzen of te
bekrachtigen.
Bij het beschermen van mensen gaat
het om hun leven, vrijheid en bezittingen.
De politie grijpt in acute noodsituaties
dwingend in, zonder aanzien des
persoons. Waar anderen een stap
terug doen, stappen politiemedewerkers
naar voren en treden zij op, desnoods
met geweld.

Begrenzen betreft het beperken en
beëindigen van ongeoorloofd, al dan
niet gewelddadig gedrag. Veiligheids­
problemen worden beheersbaar gemaakt
of teruggebracht binnen aanvaardbare
grenzen. Aan onwettig gedrag stelt
de politie paal en perk, ongeacht of
het kleine overtredingen of zware
­mis­­drijven zijn.

Visie
De politie wil haar missie bereiken door:
vertrouwen te wekken door de wijze
waarop zij resultaten bereikt;
in elke situatie alert en slagvaardig op
te treden;
betrokken en daadkrachtig te helpen,
de-escalerend te werken en waar
nodig geweld te gebruiken;
intensief samen te werken met burgers
en partners vanuit betrokkenheid,
informatie delen en wederkerigheid;
te leren, te innoveren en te vertrouwen
op haar professionals;
één korps te zijn: van wijk tot wereld.
Lokaal verankerd en (inter)nationaal
verbonden.

Kernwaarden:
 integer
 betrouwbaar
 moedig
 verbindend

Bekrachtigen heeft te maken met de
ondersteuning van gewenst gedrag en
het creëren van structurele samen­
werkingsverbanden die de veiligheid
bevorderen. De politie treedt dan met
raad en daad op als betrouwbare en
vakkundige partner, die initiatieven van
burgers, overheid, instellingen en bedrij­
ven versterkt. Zij manifesteert zich als
eenheid en toont daadkracht waar en
wanneer dat noodzakelijk is.
1)

Strategieontwikkeling
Op basis van een omgevingsanalyse, een
interne en externe dialoog en met behulp
van veel stakeholders is begin 2018 het
­Strategisch Kompas vastgesteld. Dat
draagt bij aan de eenheid van o
­ pvatting
over de koers naar de politie van over­
morgen.

De politie van overmorgen
is verbonden met wijk, web
en wereld;
werkt samen in nieuwe veiligheids­
coalities, met publieke en private
partners, vanuit ieders grootste
­toegevoegde waarde;
werkt met state of the art intelligence
en technologie;
is actief transparant over wat ze doet
en wat niet;
is een wendbare organisatie met
wendbare mensen, die hun talent en
vaardigheden blijven ontwikkelen.
Het jaar 2018 wordt daarbij gezien als
een kanteljaar waarin het Strategisch
Kompas is omgezet in een koers. Op
steeds meer plekken in de organisatie
raakte in 2018 zichtbaar dat de politie in
beweging is en zich aanpast aan de
wereld van morgen én overmorgen.
Bijvoorbeeld de ontwikkelagenda voor de
gebiedsgebonden politie, de ambitieuze
innovatiekalender, de versterking in het
cyberdomein en de uitbreiding van het
Productiehuis1 dat zorgt voor een wend­
baardere organisatie. Daarnaast is
gestart met het structureel verstevigen
en verder inrichten van de strategie­
functie van het korps.

Qualiteitsstelsel
De bestaansvoorwaarde van de politie
is haar legitimiteit: het vertrouwen van
het Ministerie van Justitie en Veiligheid
(JenV), de burgers en de maatschappe­
lijke instanties dat de politie haar taken
naar behoren uitvoert. Het nieuwe

Het Productiehuis is een programma waarin de diensten IM en ICT samen met de operatie bouwen aan betrouwbare en flexibele ­informatievoorziening voor de
­ olitie. Snel en wendbaar vernieuwen is het uitgangspunt van het Productiehuis.
p

­ ualiteitsstelsel van de politie (ook wel
Q
PQ-stelsel) operationaliseert die legiti­
miteit in termen van taakqualiteiten.
Hiermee legt de politie niet meer alleen
verantwoording af over tijd, geld en het
aantal prestaties, maar ook over de
kwaliteit van de taakuitvoering.
Het Qualiteitsstelsel wordt met een Q
geschreven om dit stelsel te onder­
scheiden van andere initiatieven rond
kwaliteitszorg en innovatie binnen het
politiekorps. Het hele korps voert dit
nieuwe stelsel in. Ook spreken we van
qualiteitsdagen in plaats van vakdagen
om de link met het PQ-stelsel te leggen.
In 2018 is de voorstudie naar een kwali­
teitsstelsel afgerond en is het Qualiteits­
stelsel voor de politie gebouwd en door
haar vastgesteld. Het ontwerp steunt op
de theorie en de uitgangspunten van de
strategische leerschool: de mens leert
dagelijks, bewust en onbewust, en
ontwikkelt zichzelf daardoor voortdurend
in en met zijn omgeving. Zo waarborgt en
bevordert hij met zijn vakgenoten de
kwaliteit van de taakuitvoering.

(Be)sturing
Bij de sturing op de politie wordt onder­
scheid gemaakt in de sturing op het
beheer door de minister van Justitie en
Veiligheid met betrokkenheid van het
gezag en de sturing op de taakuitvoering
door de gezagsdragers. De minister
betrekt het gezag o.a. bij het beheer via
het overleg, dat hij op grond van artikel 19
van de Politiewet 2012 (politiewet) voert
met de regioburgemeesters en de voor­
zitter van het College van procureurs-­
generaal, zijnde het landelijk Overleg
Veiligheid en Politie (LOVP). Verder is er

een wettelijke basis voor de rolverdeling
en verantwoordelijkheden tussen de
­politie, de minister en – op basis van de
Vreemdelingenwet – de staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid (JenV), de
burgemeester, het Openbaar Ministerie
(OM) en de Nationaal Coördinator
­Terrorismebestrijding en Veiligheid
(NCTV), inclusief de bijbehorende
gezagsverhouding en sturing.
De minister van JenV stelt, gehoord het
College van procureurs-generaal en de
regioburgemeesters, met inachtneming
van de omstandigheden van de betrok­
ken eenheid, ten minste eenmaal in de
vier jaar voor iedere regionale en lande­
lijke eenheid de doelstellingen vast ter
verwezenlijking van de landelijke beleids­
doelstellingen, bedoeld in artikel 18,
eerste lid Politiewet 2012.

De inrichting van het korps
De politie bestaat uit tien regionaal
­georganiseerde eenheden, de Landelijke
Eenheid, de Ondersteunende Dienst
Politieacademie (ODPA) en het Politie­
dienstencentrum. Het geheel staat onder
leiding van de korpsleiding, die op het
moment dat de Jaarverantwoording
­Politie 2018 verschijnt, bestaat uit korps­
chef Erik ­Akerboom, plaatsvervangend
­korpschef Henk van Essen, de leden van
de korps­leiding Liesbeth Huyzer en
Leonard Kok en Chief Information Officer
Dick ­Heerschop.
De hoofdstructuur van de politie kent
drie, nauw samenwerkende niveaus:
nationaal, regionaal en lokaal. De korps­
leiding functioneert op nationaal niveau.
Het operationele politiewerk vindt plaats

in de regionale eenheden en de Landelijke
Eenheid. De bedrijfsvoering is ­efficiënt
georganiseerd in het Politie­diensten­
centrum. De bedrijfsvoering ondersteunt
de operatie, zijnde het politie­werk en de
politiemedewerker. Daarbij streeft het
korps naar een evenwichtige balans
tussen geconcentreerde (op afstand)
en gedeconcentreerde (in nabijheid)
uitvoering van de bedrijfs­processen.

28

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

29

Schematisch weergegeven ziet de
politieorganisatie er als volgt uit:

Nationaal
niveau

Korpsleiding

Staf
Korpsleiding
Regionaal
niveau

Regionale
Eenheid

Lokaal
niveau

District

Basisteams

Landelijke
Eenheid

Politiedienstencentrum

Basisteam Boven-IJ
Met elkaar zorgt dit team voor een samenleving
waar mensen prettig met elkaar omgaan door
collegialiteit, saamhorigheid, verbinding met de
samenleving, een goede werksfeer en het tegen­
gaan van polarisatie. Ook door slim samen te
werken met partners zoals woningcorporaties en
het stadsdeel, kan het aantal inbraken terugge­
drongen worden. Politiewerk is niet altijd gemak­
kelijk, juist nu in de actualiteit weer naar voren
komt dat veel politie­medewerkers bloot staan
aan geweld. De buitenwereld verbinden met de
binnenwereld van de politie is cruciaal.

Veiligheidsagenda
2015–2018

2

34

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

35

Veiligheidsagenda
2015–2018
De tien regioburgemeesters, de voorzitter van het College van procureurs-­
generaal en de minister van Justitie en Veiligheid spraken in 2014 landelijke
beleidsdoelstellingen af in de Veiligheidsagenda 2015–2018. Dit hoofdstuk
gaat in op de doelstellingen en resultaten in 2018 waarmee deze periode
van de Veiligheidsagenda wordt afgesloten.

Doelstellingen
­Veiligheidsagenda
De Veiligheidsagenda 2015–2018 heeft
als doel de integrale samenwerking bij de
aanpak van criminaliteit en onveiligheid
verder te ontwikkelen en richt zich op de
aanpak van maatschappelijke veilig­
heidsproblemen die
landelijk spelen;
(regio)grensoverschrijdend zijn;
op landelijk niveau afstemming van de
aanpak vereisen.
Op de agenda staat de aanpak van
ondermijnende criminaliteit, cyber­
criminaliteit, horizontale fraude,
­afpakken, kinderpornografie en high
impact crime.
Cijfers Veiligheidsagenda
De integrale samenwerking bij de aanpak
van criminaliteit en onveiligheid op
bovenstaande thema’s heeft de afgelo­
pen vier jaar ruimschoots de aandacht
gehad. Dit is ook zichtbaar in de boven­
staande operationele resultaten en de
ontwikkeling op de onderwerpen uit de
veiligheidsagenda. In de volgende
­paragrafen worden de kwalitatieve en
bestuurlijke resultaten beschreven. Eind
2018 is gewerkt aan het vervolg op de
Veiligheidsagenda 2015–2018 en dat
heeft geleid tot de Veiligheidsagenda
2019–2022.

Ondermijning
De term ‘ondermijning’ verwijst naar de
maatschappelijke effecten van georgani­
seerde criminaliteit: de verwevenheid
van onder- en bovenwereld, zoals de
innesteling van criminaliteit in woon­
wijken en in legale sectoren. Criminelen
gebruiken dezelfde legale structuren en
voorzieningen als gewone burgers:
bedrijfsruimtes, transportvoorzieningen,
koeriersdiensten, financiële en juridische
dienstverlening, vastgoedsector, etc.
Deze verwevenheid met de legale wereld
heeft vergaande consequenties. De combi­
natie van omvangrijke criminele vermo­
gens en de toegang tot zware gewelds­
middelen stelt criminele net­­werken in staat
invloed te verwerven in maatschappelijke
sectoren en ongewenste druk uit te oefe­
nen op de samenleving. Dit vormt een
bedreiging voor de integriteit van het open­
baar bestuur, ambtenaren en het bedrijfs­
leven en heeft tot gevolg dat vrijplaatsen
en parallelle samenlevingen ontstaan.
Ondermijning leidt tot zowel normverva­
ging als aan­­tasting van de veiligheid en
leefbaarheid en vormt een bedreiging
voor de rechtsstaat.
Ondermijning is een complex en diep in
de samenleving geworteld probleem en
de aanpak daarvan is niet alleen aan
­politie en justitie voorbehouden. Nodig is
een integrale aanpak waarbij de over­

heidspartners gezamenlijk optreden met
een combinatie van strafrechtelijke,
bestuursrechtelijke, fiscale en/of alterna­
tieve maatregelen. Naast op toezicht,
handhaving en repressie moet ook stevig
en langdurig worden ingezet op preventie
en het stimuleren van de weerbaarheid
van bestuur en samenleving. Daarvoor
moet de overheid gezamenlijk optrekken
met bedrijven, maatschappelijke organi­
saties en burgers.
Samen met zowel publieke als private
partners levert de politie een bijdrage
aan toezicht, handhaving, repressie,
preventie en weerbaarheid. Met vaste
partners zoals gemeenten, de Belasting­
dienst/Douane, de Fiscale Inlichtingenen Opsporingsdienst (FIOD), het Uitvoe­
ringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV) en het Openbaar Ministerie (OM)
werkt de politie structureel samen, onder
andere ondersteund door het Landelijk
Informatie- en Expertisecentrum (LIEC)
en de Regionale Informatie- en Expertise­
centra (RIEC). Afhankelijk van de proble­
matiek sluiten daarnaast steeds meer
partners aan, zoals energiemaatschap­
pijen, woningcorporaties en zorg- of
welzijnsinstellingen. In de private
sector zijn dit bijvoorbeeld postorder­
bedrijven, horeca, vastgoed, banken
en branche­organisaties zoals de Bond
van Automobielhandelaren en Garage­
houders (Bovag).

Cijfers Veiligheidsagenda
Beleidsafspraken

Gerealiseerd
2015

Gerealiseerd
2016

Gerealiseerd
2017

Norm
2018

Gerealiseerd
2018

Ondermijning					
Aantal aangepakte csv’s
1.188
1.369
1.361
950
1.406
Cybercriminaliteit					
Aantal complexe
21
34
43
50
43  
opsporingsonderzoeken
Aantal OM-verdachten
124
171
227
310
299
regulier (OM)
Aantal OM-verdachten
172
177
215
310
364
regulier (politie)
Horizontale fraude					
Aantal OM-verdachten
2.077
2.780
2.740
2.300
2.782
horizontale fraude
Afpakken					
Incasso (x € 1000)
143.576
402.081
221.259
115.600
171.327
Waarde407.464
344.345
359.678
270.000
400.944
beslag (x € 1000)
Kinderpornografie					
Proactief (lopend/afgerond)
25
20
30
25
30
Regulier (afgerond)
364
335
338
240
241
Eenvoudig en alternatief (afgerond)
453
521
344
435
365
Totaal aantal interventies
842
876
712
700
636
High impact crime					
Aantal woninginbraken
64.560
55.470
49.124
72.346
42.798
Aantal voltooide
44.436
38.212
34.089
49.795
29.844
woninginbraken
Ophelderingspercentage
9,4
9,7
9,5
11,5
10,3
Aantal overvallen
Ophelderingspercentage

1.239
49,6

1.133
55,9

1.103
50

1.540
50,8

1.142
50,4

Aantal straatroven
Ophelderingspercentage

4.731
28,5

4.165
28,9

3.576
25,7

5.931
30,3

3.532
27,0

36

Jaarverantwoording 2018

Doelstellingen en inzet 2018
Op grond van de afspraken uit de Veilig­
heidsagenda 2015-2018 vormt de aanpak
van criminele samenwerkingsverbanden
(csv) voor de politie de voornaamste
doelstelling bij het bestrijden van
­ondermijning. Deze csv’s hebben meestal
geen vaste organisatiestructuur, maar
zijn doorgaans fluïde netwerken van
­individuen, die naargelang de gelegen­
heid een samenwerkingsrelatie aangaan
voor het plegen van veelal verschillende
soorten criminaliteit.
De politie zette in 2018 ook in op het
vergroten van het zicht op en het inzicht
in ondermijnende criminaliteit en op
het versterken en intensiveren van de
integrale samenwerking.

Ontwikkelingen en realisatie 2018
Wetenschappelijk onderzoek
In opdracht van de politie is in 2018
wetenschappelijke onderzoek verricht
naar verschillende aspecten van onder­
mijnende criminaliteit. In de Onderzoeks­
reeks Politieacademie verschenen onder
meer de rapporten Sluipend gif, een
onderzoek naar ondermijnende
­criminaliteit en Waar een klein land
groot in kan zijn, Nederland en
­synthetische drugs in de afgelopen
50 jaar. Deze rapporten zetten de
­problematiek van onder­mijnende
­criminaliteit stevig op de kaart. In het
kader van de ondermijningsaanpak
verscheen het boek Pioniers gezocht.
Vanuit wetenschappelijk en praktijk­
gericht oogpunt beschrijft het de vijf jaar
durende ervaring van politie en OM met
de Harvard Field Labs. Het boek gaat in
op de strategische samenwerking in de
strijd tegen ondermijnende criminaliteit
en biedt nieuwe aanpakinzichten.
Strategisch Beraad Ondermijning
en Aanjaagteam
De samenwerkende overheidspartijen,
waaronder de politie, verenigden zich in
2)
3)
4)

Midden in de samenleving

2018 in het landelijke Strategisch Beraad
Ondermijning (SBO). Het SBO dient
Nederland minder aantrekkelijk te maken
voor georganiseerde criminaliteit. Daar­
bij ligt het accent stevig op een krachti­
gere bestrijding van (de ondermijnende
effecten van) de drugsindustrie. Dit
betreft de grootste illegale markt en
houdt verband met veel veiligheids­
problemen, waaronder intimidatie,
excessief geweld, liquidaties en afval­
dumpingen. Direct gerelateerd aan dit
accent op bestrijding van de drugsindus­
trie is prioriteit geven aan de omvangrijke
criminele winsten die worden witgewas­
sen. Zij vormen een onmisbaar onderdeel
van het criminele bedrijfsproces en de
motor van het criminele bedrijf.
Aan het SBO is het Aanjaagteam
­Ondermijning verbonden. Dat gaat het
land in om de operationele partijen op
regionaal niveau te faciliteren bij het
concreet verbeteren en versnellen van de
ondermijningsaanpak. Het Aanjaagteam
werkt hierbij nauw samen met de RIEC’s
en het LIEC.
Ondermijningsfonds
De minister van JenV heeft de landelijke
partners, maar vooral ook de regio’s,
gevraagd om concrete plannen voor
versterking van de ondermijningsaanpak.
Daarvoor is honderd miljoen euro aan
incidentele gelden beschikbaar gesteld
vanuit het Ondermijningsfonds2. De
­politie leverde een bijdrage aan de plan­
vorming en de minister kende voor een
groot deel van de ingediende plannen
middelen toe3. Daarmee stond 2018 in
het teken van het stimuleren van een
bottom-up-beweging vanuit de regionale
eenheden, waarbij het LIEC en de RIEC’s
een faciliterende rol vervulden.
Ondermijningswetgeving
Naast deze financiële impuls versterkt
een wetgevingsprogramma de aanpak:

37

de zogenoemde ondermijningswet­
geving, die bestaat uit meerdere
(lopende en nieuwe) wetsvoorstellen.
Zij hebben geheel of gedeeltelijk tot doel
om de ondermijningsaanpak te verster­
ken. In 2018 is vooral energie besteed
aan betere informatiedeling (binnen
de overheid en met private partijen),
verruiming van bestuurlijke sluitings­
bevoegdheden, verruiming van de
regeling inzake toe­zeggingen aan
­getuigen en het bestuurlijke verbod van
criminele organisaties.
Zicht op ondermijning
Voor gerichte en effectieve bestrijding
van ondermijning is het noodzakelijk om
goed zicht te hebben op de omvang en
aard van ondermijnende criminaliteit.
Betekenisvolle interventies vereisen
kennis van criminele businessmodellen,
cruciale spelers, gelegenheidsstructu­
ren, facilitators, risicolocaties, etc. De
verschillende overheidspartners zetten in
2018 daarom sterk in op het verkrijgen
van integrale ondermijningsbeelden en
het inzichtelijk maken van de (criminele)
businessmodellen.
Integrale samenwerking
Het RIEC/LIEC-samenwerkingsverband,
waaraan de politie deelneemt, kreeg in
2018 een aantal impulsen. De uitbreiding
met het UWV als nieuwe partner, waar­
mee onder voorwaarden informatie
uitgewisseld mag worden, is belangrijk
voor de aanpak van onder meer fraude
en witwassen.
Veel korpseenheden namen deel aan
integrale veegweken en actiedagen,
waarbij in korte tijd tal van locaties zijn
bezocht of veel verkeer is gecontroleerd.
Dergelijke acties leiden tot succesvolle
interventies en leveren volop informatie
op. Zij versterken de verbinding tussen
de deelnemende partners en tonen de
kracht van het optreden als één over­

Brief minister aan voorzitter Tweede Kamer 11 juli 2018
Brief minister aan voorzitter Tweede Kamer 16 november 2018
In mei 2019 zal het Landelijk Strategisch Overleg OMG’s de voortgangsrapportage 2018 aanbieden aan de minister van Justitie en Veiligheid. De minister i­nformeert
de Tweede Kamer over de voortgang op dit thema. In de voornoemde rapportage worden meer in detail voortgang en bijbehorende cijfers weergegeven.

heid. Door de zichtbaarheid van deze
acties dragen zij bovendien bij aan
bewustwording in de samenleving.
Mogelijk leiden zij tot hogere meldings­
bereidheid.
De bedrijfsprocessen van de georgani­
seerde criminaliteit verstoren, geldt als
speerpunt bij de ondermijningsaanpak.
Ook in 2018 is hierop ingezet. Bijvoor­
beeld de grootscheepse politie-invallen
bij een groothandel in hennepteelt­
benodigdheden en een growshop. Deze
kwamen tot stand na uitvoerig onder­
zoek met partners. De groothandel wordt
ervan verdacht als grootste Nederlandse
leverancier een belangrijke rol te spelen
bij de professionele hennepteelt in
eigen land en vermoedelijk de rest van
West-Europa. De inval maakte onder­
deel uit van een breder programma van
de Eenheid Midden-Nederland, dat de
hennepteelt een slag diende toe te
­brengen en de markt moest verstoren.
Op preventiegebied droeg de politie bij
aan diverse bijeenkomsten met publieke
en private partners, gericht op bewoners,
ondernemers en studenten. Bijvoorbeeld
Bewoners alert, een initiatief vanuit
lokale gemeenten, waarbij de lokale
­politie (gebiedsgebonden politie,
­opsporing) aansloot. Ondernemers alert
ontstond vanuit het Platform Veilig
Ondernemen Oost-Nederland, waarbij
de politie het initiatief nam tot de
publiek-private samenwerking met
diverse partners. Diverse korpseenheden
namen deze aanpak inmiddels over. In
2018 zijn circa vijftienhonderd onder­
nemers bereikt. Per avond kwamen er
gemiddeld tien meldingen. In onder
andere Limburg waren er branche­
specifieke bijeenkomsten met makelaars
(webinars) en de banksector. Er is gestart
met Student alert, een programma dat de
samenwerking met scholen bevordert.
In preventief opzicht zocht de politie
expliciete samenwerking met lokale en
landelijke media.
Het effect van zulke initiatieven is dat
meer mensen de knelpunten leren zien
en dat er meer meldingen komen. Zij

dragen bij aan het vergroten van de
maatschappelijke weerbaarheid en
halen het onderwerp uit de taboesfeer.
Deze interventies maken de georgani­
seerde criminaliteit in de directe
­omgeving zichtbaarder.
Ook op internationaal niveau is
­vooruitgang geboekt. Zo werd het LIEC
betrokken bij de opzet van een soort­
gelijke ­entiteit voor het stimuleren van
een niet-strafrechtelijke ondermijnings­
aanpak in een Belgisch arrondissement.
De zuidelijke eenheden, onder andere
verenigd in de Taskforce Brabant-­
Zeeland, en de Landelijke Eenheid
­werkten in 2018 in diverse ondermijnings­
zaken samen met de Belgische overheid,
ook wat betreft niet-strafrechtelijke
maat­regelen.
Het meest in het oog springen de uit­­
wisseling van kennis en expertise en
de samenwerking in de havens van
Antwerpen en Zeeland. Daarvoor is geput
uit ervaringen met de integrale aanpak in
Rotterdam en IJmuiden.
Criminele motorbendes4
Na het eerste succesvolle civielrechte­
lijke verbod van de Bandidos in 2017
volgde in 2018 het verbod van de kleinere
Broederschap Catervarius en de
(inter)nationaal actieve Satudarah.
De procedures voor een civielrechtelijk
verbod van de Hells Angels en
No ­Surrender zijn inmiddels gestart.
­Tege­lijkertijd werkt de overheid aan een
wetsvoorstel voor een bestuurlijk verbod
van ondermijnende organisaties.
Belangrijke kopstukken van de meest
in het oog lopende outlaw motorcycle
gangs (omg) werden in 2018 opgepakt en
in voorlopige hechtenis genomen.

Ondermijning
Aantal aangepakte csv’s

De leider van No Surrender is in oktober
veroordeeld tot 6 jaar cel voor witwassen,
brandstichting, afpersing en b
­ edreiging.
De bestuurlijke aanpak van omg’s
­resulteerde in sluiten van clublocaties.
Daarnaast is de vestiging van nieuwe
club­huizen afgewend. Ook opmerkelijk
was de gestructureerde aanpak van een
aantal ride-outs in 2018, waarbij de
­politie consequent optrad tegen verkeersen andere overtredingen.
Nieuwe gebiedsverboden, noodbevelen
en afgewende evenementen verkleinden
de ruimte voor omg’s om zich te tonen in
de openbare ruimte. Zij zijn anno 2018 veel
minder zichtbaar in het publieke domein,
maar in het kader van de ondermijnings­
aanpak vragen zij blijvende aandacht van
de samenwerkende partijen.
Realisatie 2018
In 2018 zijn er in de regionale eenheden
295 nieuwe onderzoeken gestart, naast de
csv-onderzoeken die begin 2018 al liepen.
De doelstelling voor 2018 is ruimschoots
gerealiseerd.

Cybercriminaliteit
Landelijk dekkend netwerk
Samen met (inter)nationale publieke en
private partners bestrijdt het Team High
Tech Crime (THTC) van de politie al jaren
de meest ondermijnende, nieuwe en
complexe vormen van cybercriminaliteit.
De politie nam in 2018 (naast THTC)
verdere stappen om de aanpak van
cybercriminaliteit te verruimen naar
een aanpak binnen alle eenheden.
Hierdoor ontstaat een landelijk dekkend
netwerk bij de bestrijding van high tech,
reguliere en veelvoorkomende cyber­
criminaliteit. Er zijn inmiddels acht
­cybercrimeteams in de regionale

Norm
2018

Realisatie
2018

950

1.406

38

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

­ enheden Amsterdam, Limburg,
e
Noord-Holland, Noord-­Nederland,
Midden-Nederland, Oost-Brabant,
Rotterdam en Zeeland-­West-Brabant.
Den Haag en Oost-­Nederland werken
met een flexibel team. In 2018 ging het
Landelijke Operationeel Cybercrime­
overleg (LOCO) van start.

wen tussen de diverse criminele groepe­
ringen te groot werd en zij dreigden met
represailles, besloot de politie in te
­grijpen. Na de Ennetcomzaak van het
THTC in 2016 is dit de tweede keer dat de
politie erin slaagt om cryptoverkeer te
ontsleutelen en mee te kijken met het
criminele communicatieverkeer.

Een andere sturingsvorm is nodig om
de aanpak effectief te laten zijn. Veel
vormen van cybercriminaliteit vallen niet
territoriaal te bestrijden. Het LOCO,
waarin teamleiders en cyberofficieren
overleggen, introduceerde een vorm van
­functionele sturing. Die maakt de cyber­
crime­teams in gezamenlijkheid verant­
woordelijk voor de aanpak van eenheids­
overstijgende zaken en fenomenen.
De teams dragen in alle eenheden
kennis over aan hun collega’s door
hun samenwerking met basisteams en
districts­recherches.

Verhogen digitale weerbaarheid
Om de samenleving digitaal weerbaarder
te maken, richten de regionale cyber­
crimeteams zich net als het THTC
tevens op preventie, verstoren, signale­
ren en adviseren op het gebied van
cybercriminaliteit. Verder trekken zij
samen met het OM steeds meer op met
publiek-private partijen. Naast het
verstoren van de zogenaamde Tech
Support Scam5 namen de eenheden
Noord Holland, Noord-­Nederland en
Den Haag eind 2018 het initiatief om met
publiek-private partijen CEO-fraude6 en
Business E-mail Compromise Fraude7
aan te pakken. Daarnaast gaf de politie
frequent waarschuwingen voorzien van
preventietips rondom actuele
cybercriminaliteits­fenomenen, zoals
nepbetaalverzoeken, phishing,
CEO-fraude, oplichting via WhatsApp
en de ransomware GandCrab.

In 2018 zijn diverse succesvolle zaken
gedraaid. De Eenheid Noord-Holland
hield verdachten aan die accounts van
bekende Nederlanders hadden gehackt.
Ook is de wraakpornowebsite Anon-IB
offline gehaald door de cybercrimeteams
van de eenheden Limburg en Amster­
dam. Dit internationale forum deelde
zonder hun goedkeuring expliciete
afbeeldingen van vooral vrouwen.
De Eenheid Oost-Nederland verrichtte
onderzoek naar het gebruik van zoge­
naamde cryptotelefoons, waarmee crimi­
nelen dachten ongestoord met elkaar te
kunnen communiceren. Gedurende een
korte periode las de politie live mee met
circa 258.000 chatberichten van crimi­
nelen. Dat lukte haar nog niet eerder. Op
het moment dat het onderlinge wantrou­

Hack_Right
De politie en het OM startten eind 2017
Hack_Right, dat jongeren die voor een
eerste cybercriminaliteitsdelict worden
veroordeeld alternatieve of aanvullende
straftrajecten aanbiedt. Dit dient recidive
te voorkomen en het binnen de kaders
van de wet ontwikkelen van hun ICT-­
talent te bevorderen. De interventies
worden gepleegd met en uitgevoerd
door strafrechtketenpartners, cyber­
securitybedrijven en de ethische hacker­

39

gemeenschap. In 2018 zijn elf jongeren
tussen de vijftien en twintig jaar inge­
stroomd in proeftrajecten. Daarnaast
gingen diverse publiek-private werk­
groepen van start om training te ontwik­
kelen. Er is een onderzoeks­consortium
gevormd waarbij diverse onderzoeks­
instellingen zijn aangesloten. Met de
Afdeling ­Commu­nicatie van de Landelijke
Eenheid wordt gewerkt aan bestrijdings­
communicatie ten behoeve van preventie
in generieke zin.
Cybercriminele dienstverleners
Bij het THTC kreeg het bestrijden van
cybercriminele dienstverleners net als
de afgelopen jaren prioriteit. Dit is een
antwoord op de hoge mate waarin cyber­
criminaliteit schaalbaar is. Er is sprake
van een omvangrijke en ondergrondse
cybercriminele online-economie, waarin
op grote schaal cybercriminele diensten
worden aangeboden en afgenomen.
Cybercriminaliteit is hierdoor toepasbaar
voor een grote diversiteit aan daders. De
aanpak van het THTC leidde in 2018 tot
succesvolle resultaten. Tegelijkertijd
bleek hierbij telkens hoe omvangrijk het
fenomeen cybercriminaliteit is.
DDoS-bestrijding
Distributed Denial of Service (DDoS) blijft
een hardnekkig probleem. In april 2018
haalde het THTC in het kader van O
­ pera­tie
Power Off de website Web­Stresser
offline. WebStresser was wereldwijd een
van de grootste zogenoemde bootersites,
die op een laagdrempelige en goedkope
manier DDoS-aanvallen te koop aanbie­
den. De website bediende in zes maanden
tijd wereldwijd 136.000 gebruikers om
vier miljoen DDoS-aanvallen met een
crimineel motief uit te voeren. In een inter­
nationaal gecoördineerde actie, waarbij

het THTC samenwerkte met de regionale
eenheden, zijn vier administrators van de
website aangehouden, evenals de voor­
naamste afnemers van WebStresser.
In 2017 en 2018 haalden meerdere
golven van DDoS-aanvallen op financiële
instellingen en andere organisaties het
nieuws. Het THTC kon in februari 2018
een 18-jarige verdachte aanhouden die
verantwoordelijk wordt gehouden voor
deze aanvallen.
In navolging van NoMoreRansom
lanceerde het THTC in 2018 NoMore­
DDoS. Het betreft een project waarbij de
politie samen met publieke en private
partners innovatieve bestrijdingsvormen
van DDoS-aanvallen ontwikkelt. Het
uitwisselen van kennis en informatie, het
opbouwen van een betere informatie­
positie, het verbeteren van digitaal
onderzoek en het ontwikkelen van alter­
natieve interventies vormen de pijlers van
het project.
Bulletproof hosting
Het bedrijf MaxiDed was een wereldwijd
belangrijke aanbieder van bulletproof
hosting (het voor opsporingsdiensten
afschermen van data) als cybercriminele
dienst. Met het in beslag nemen van
meerdere in Nederland geplaatste
servers en het aanhouden van de twee
hoofdverdachten in Thailand en Bulgarije
maakte het THTC in 2018 een einde aan
de activiteiten van het bedrijf. Nader
onderzoek wees uit dat MaxiDed over
meerdere jaren tienduizenden bestellin­
gen van bulletproof servers afhandelde.
De politie kon ook een kinderpornografie­
dienst met 50.000 gebruikers aan de
verdachten relateren.

Europol en Interpol in een vooruitstre­
vend, internationaal consortium ter
bestrijding van cybercriminaliteit. Uniek
is dat gezamenlijk bedrijfsprocessen
worden ontwikkeld, geoptimaliseerd en
geharmoniseerd. Dat maakt het mogelijk
om onderzoeken naar de voornaamste
cybercriminele dienstverleners effectief
te prioriteren en af te stemmen.
Van april 2018 tot april 2020 is het THTC
voorzitter van de Joint Cybercrime Action
Taskforce, gehost door Europol. Dit
betreft een operationeel samenwerkings­
platform van zestien EU-lidstaten
dat internationale cybercriminaliteits­
onderzoeken coördineert.
Het THTC ontving in 2018 bijna ­twee­honderd spoedverzoeken van buiten­
landse opsporingsdiensten.
Dit hoge aantal geeft aan hoeveel cyber­
criminele infrastructuur zich in Nederland
bevindt. Hierbij gaat het bijvoorbeeld
om computerservers waarop cyber­
criminelen hun data bewaren of waarmee
zij malware aansturen.

Cybervrijwilligers
De politie startte in 2018 met de inzet van
cybervrijwilligers voor de aanpak van
cybercriminaliteit. Het betreft bestaande
vrijwilligers met digitale vaardigheden
die willen bijdragen aan deze aanpak. De
eerste cybervrijwilligers begonnen bij het
Darkwebteam van de Landelijke Eenheid
en bij het Cybercrimeteam van de
Eenheid Rotterdam.

geautomatiseerd werk is binnen de
Landelijke Eenheid een team ingericht
dat gereed is deze bevoegdheid uit te
voeren als de wet in werking treedt 8.

Realisatie 2018
De politie behaalde in 2018 grotendeels
de Veiligheids­agenda-afspraken op het
gebied van cybercriminaliteit.
In totaal zijn binnen reguliere onder­
zoeken 299 verdachten aangeleverd
aan het OM. Dit bleef licht onder het
afgesproken aantal van 310, doordat
naast opsporing ook is ingezet op alter­
natieve interventies zoals preventie en
verstoring, om een zo groot mogelijk
maatschappelijk effect te bereiken. Dat
kost capaciteit, maar telt niet mee voor
de Veiligheidsagenda­resultaten.
Conform afspraak was er zowel een
telling op basis van OM-gegevens als
van politiegegevens, waarbij de norm­
stelling plaatsvond op basis van de
OM-gegevens. Ten opzichte van voor­
gaande jaren valt er vooruitgang te zien.
Bij de bestrijding van cybercriminaliteit
wordt onder meer ingezoomd op het
aantal tactisch afgeronde, projectmatige
THTC-onderzoeken, die conform het
opgestelde Toewijzingskader Opsporing
als complex worden beschouwd. In
2018 rondde alleen al dit team 21 onder­
zoeken af. Daarmee is voldaan aan de
THTC-doelstelling voor dit jaar. Naast het
THTC draaien ook de regionale eenheden
complexe onderzoeken. In 2018 betrof
dit 22 onderzoeken.

CCIII
De Wet computercriminaliteit III zou per
1 januari 2019 in werking treden. Voor de
bevoegdheid tot binnendringen in een

Internationale samenwerking
5)
6)

7)
8)

Hierbij doen vaak uit India afkomstige criminelen zich voor als helpdeskmedewerkers van grote, bekende bedrijven zoals Microsoft.
Via verschillende werkwijzen verschaffen zij zich vervolgens op slinkse wijze toegang tot de computer van het slachtoffer om die te bestelen.
Bij CEO-fraude wordt een medewerker onder druk gezet door een crimineel die zich voordoet als zijn allerhoogste baas, de CEO of Chief Financial Officer (CFO).
Deze draagt hem op een fors bedrag over te maken naar een vaak buitenlandse rekening, die niet bekend is bij het bedrijf. Dit is een vrij eenvoudige manier om grote
geldbedragen buit te maken.
Bij Business E-mail Compromise Fraude doen criminelen het voorkomen alsof de CEO (Chief Executive Officer of directeur) opdracht geeft om een (vaak groot)
bedrag snel over te maken.
Dit deel van de wet Computercriminaliteit III (Stb 2018, 322 d.d. 27-06-2018) is op 1 maart 2019 in werking getreden.

Naast publiek-private samenwerking
blijft internationale samenwerking onver­
minderd een belangrijk onderdeel van de
politiestrategie bij het bestrijden van
cybercriminaliteit. Het korps bundelt
krachten met opsporingsdiensten uit
onder meer de Verenigde Staten, het
Verenigd Koninkrijk en Duitsland en met

Cybercriminaliteit
Aantal complexe opsporingsonderzoeken­
Aantal OM-verdachten regulier (OM)
Aantal OM-verdachten regulier (politie)

Norm
2018

Realisatie
2018

50
310
310

43
299
364

BURGEMEESTER BEDREIGD
14 oktober – Zware politiebewaking bij het
stadhuis van Haarlem. Burgemeester Jos Wenen
spreekt een menigte toe. De inwoners demon­
streren als steunbetuiging voor de bedreigingen
aan het adres van de burgervader.

42

Jaarverantwoording 2018

Horizontale fraude
Horizontale fraude is gericht tegen
burgers en bedrijven. Voorbeelden hier­
van zijn fraude met betaalmiddelen,
­onlinehandelsfraude en faillissements­
fraude. Het opnemen van dit misdrijf in
de Veiligheidsagenda leidde tot extra
aandacht ervoor. De politie investeert
samen met het Ministerie van JenV en
het OM in de programmatische aanpak
van horizontale fraude.
Deze aanpak bestaat uit:
het vergroten van de bewustwording
en weerbaarheid van (potentiële)
slachtoffers;
het versterken van de fraudepreventie
door het opwerpen van barrières;
een gerichte inzet van het strafrecht.
De laatste jaren raakt horizontale fraude
steeds gedigitaliseerder. Het vergroten
van de bewustwording en de weerbaar­
heid van (potentiële) slachtoffers draagt
eraan bij dat zij minder snel slachtoffer
worden van dit soort misdrijven. Diverse
publieke en private organisaties verstrek­
ken informatie aan (potentiële) fraude­
slachtoffers. Bij private organisaties kan
men denken aan consumentenorganisa­
ties, banken, brancheorganisaties en
de Fraudehelpdesk. Voorbeelden van
publieke organisaties zijn de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) en de
­Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het
Landelijk Meldpunt Internetoplichting
(LMIO) van de politie plaatst onder meer
tips op www.politie.nl.
In 2018 versterkte de politie de service
aan burgers. Op www.politie.nl nam
zij voor elk horizontalefraudedelict
­informatie op die gericht is op:

Midden in de samenleving

de wijze waarop slachtoffers aangifte
kunnen doen;
beschermende maatregelen tegen
fraude;
indien nodig het verwijzen naar
­relevante (keten)partners en het
bieden van een handelings­perspectief.
Maatregelen op het gebied van fraude
– vooral het opwerpen van barrières om
het de fraudeur zo moeilijk mogelijk te
maken – zijn onderwerp van gesprek met
diverse (vaak private) partners. Zij leid­
den in een aantal gevallen tot initiatieven
bij private partners om een (groter)
aandeel te nemen in de fraudepreventie.
Bijvoorbeeld de invoering van de IBANNaam Check door meer banken. Bij een
overboeking verifiëren banken of de
ingevulde naam overeenkomt met het
ingevulde IBAN-nummer. Als er geen
match is, krijgt de gebruiker een waar­
schuwing. Dit voorkomt bepaalde
vormen van fraude. Denk aan factuur­
fraude, voorschotfraude en aan- en
verkoopfraude. Als zich desondanks
fraude voordoet, wordt deze bestreden
door gerichte inzet van (een combinatie
van) strafrecht, civiel recht of (in
bepaalde gevallen) bestuursrecht.
De politie en het OM maakten voor de
periode 2015-2018 afspraken met de
regionale eenheden over de aanlevering
van zaken. In 2018 was de doelstelling dat
de politie zaken aanleverde die zouden
leiden tot de inschrijving bij het OM van
2300 verdachten met de classificatie
horizontale fraude. Met de inschrijving
van 2782 verdachten behaalde de politie
deze doelstelling ruimschoots.
Bij de bestrijding van horizontale fraude
beziet de politie ook de mogelijkheden
van publiek-private samenwerking voor

Horizontale fraude

Norm
2018

Realisatie
2018

Aantal OM-verdachten
horizontale fraude­

2.300

2.782

43

de opsporing. Zo leverde zij in 2018 een
belangrijke bijdrage aan de proeftuin
Verzekeringsfraude, waarin het korps
samenwerkt met het OM en de verzeke­
ringsbranche. De onderzoeksresultaten
van de verzekeringsmaatschappij spelen
hierbij een centrale rol. De eerste zaken
worden naar verwachting in 2019 aan­­
gebracht bij de rechtbank.

Afpakken
Financieel voordeel is een belangrijke
drijfveer voor het plegen van delicten.
Vanuit de gedachte dat misdaad niet
mag lonen, is het afpakken van crimineel
vermogen voor het OM, de Belasting­
dienst, de gemeenten en de politie
een van de speerpunten in hun strijd
tegen criminaliteit. Dit is vastgesteld
in de Veiligheidsagenda.
Afpakken beperkt zich niet alleen tot de
strafrechtelijke aanpak of tot financieel-­
economische delicten. Overal waar
­regelovertreding en illegaal of onrecht­
matig voordeel aan de orde komen, kan
afpakken deel uitmaken van de interven­
ties. Daarvoor is een breed instrumenta­
rium beschikbaar: strafrechtelijk, fiscaal
en bestuurlijk. Ook gemeenten kunnen
bijdragen aan het afpakken, bijvoorbeeld
door bijstandsfraude aan te pakken of via
vergunningverlening. De politie draagt bij
aan het inperken van crimineel vermogen
door waardebeslag, maar ook door het
slachtoffer beslag te laten leggen op geld
en andere bezittingen van criminelen.
De politie trekt hierbij op met partners.
Ook in 2018 is geïnvesteerd in de samen­
werking binnen de RIEC’s, wat leidt tot
samenhang bij het inzetten van de instru­
menten die de partners ter beschikking
staan om criminelen aan te pakken.
Bijvoorbeeld in het kader van ondermij­
ning. Tot de partners behoren onder meer
de gemeenten, de provincies, het OM, de
FIOD en de Belastingdienst. Binnen de
Informatiebox Crimineel en Onverklaar­
baar Vermogen (ICOV) brengt de politie
samen met bestuurlijke en strafrechte­
lijke partners onverklaarbaar of crimineel

vermogen in kaart. Verder draagt de
ICOV bij aan het blootleggen van witwasof fraudeconstructies en aan het innen
van overheidsvorderingen.
In 2018 is ingezet op het verhogen van de
pakkans bij het afpakken. Bijvoorbeeld
door in de landelijke registratiesystemen
een code op te nemen voor personen die
een nog te innen ontnemingsvordering
op naam hebben staan. Het in de praktijk
toepassen van conservatoir beslag voor
slachtoffers kreeg eveneens aandacht.
Verder bevorderden diverse projecten
het toepassen van afpakken, zoals het
project Meld Geld, dat in het tweede
kwartaal van 2018 de Politie Innovatie­
prijs won. Hierbij meldt de politie na de
insluitingsfouillering aan de officier van
justitie hoeveel geld verdachten bij zich
hebben. Het gaat veelal om kleinere
bedragen die betrekking hebben op
veelvoorkomende criminaliteit. Met
Meld Geld kunnen schadeloosstellingen
van slachtoffers worden voldaan of
­opgelegde geldboetes direct worden
afgerekend. In samenwerking met de
lokale parketten krijgt dit project in alle
korpseenheden navolging.
Mede uit twee onderzoeken van de
Dienst Landelijke Recherche kwam
naar voren dat door gebrekkig toezicht
van een bank vier partijen honderden
miljoenen euro’s konden witwassen.
De bank schikte de zaak met justitie.
Met het OM en de gezamenlijke opspo­
ringsdiensten maakte de politie afspraken
over de hoogte van het incasso­resultaat
in 2018. Het doel was om een incasso­
resultaat te behalen van € 115.560.000.
Met een incassoresultaat van
€ 171.327.000 is dit doel behaald, dankzij

de gezamen­lijke inspanningen van de
Koninklijke Marechaussee, de bijzondere
opsporingsdiensten, het OM en de politie.
Ook de doelstellingen voor waarde­
beslag zijn in 2018 ruimschoots behaald.

Zeden, kinderpornografie
en kindersekstoerisme
Kinderen hebben waar ook ter wereld
recht op een veilig leven. Elf teams
Bestrijding Kinderpornografie en Kinder­
sekstoerisme (TBKK) en het Landelijk
Programma Zeden, Kinderpornografie en
Kindersekstoerisme zetten zich hiervoor
in. De p
­ olitie participeert met het OM in
het Expertisecentrum Kinderpornografie
en Kindersekstoerisme dat ondersteunt
en adviseert op operationeel en beleids­
matig niveau.
De onderzoeken naar kinderpornografie
en kindersekstoerisme (kst) kennen drie
categorieën:
proactieve onderzoeken die door
eigen politieonderzoek in beeld
komen;
reguliere onderzoeken die starten naar
aanleiding van binnengekomen infor­
matie met een daderindicatie en leiden
tot een volledig opsporingsonderzoek;
overige onderzoeken: eenvoudige
onderzoeken met een korte duur en/of
alternatieve interventies.
Net als voorgaande jaren lag de focus
binnen de aanpak van online seksueel
kindermisbruik en kst op het uit misbruik­
situaties halen van slachtoffers. Met het
Ministerie van JenV, het Expertisebureau
Online Kindermisbruik (EOKM) en
diverse private partijen zette de politie de

eerste concrete stappen ter voorkoming
van herhaald slachtofferschap. Dit
gebeurde door de voortdurende versprei­
ding van slachtofferafbeeldingen tegen
te gaan. In EU-verband is een subsidie­
traject gehonoreerd om het internet
actief te schonen van afbeeldingen van
seksueel kindermisbruik.

Kinderpornografie
De laatste jaren nam het aantal meldin­
gen van kinderpornografie explosief toe:
van ruim vijfduizend in 2015 naar ruim
dertigduizend in 2018. De meldingen
komen vooral van Amerikaanse internet­
gerelateerde bedrijven. De Amerikaanse
wet verplicht hen om verdacht beeld­
materiaal te melden bij het National
Center for Missing and Exploited
­Children (NCMEC). Om meer grip te
­krijgen op de toestroom van meldingen
aan Nederland worden internationale
afspraken gemaakt dan wel bestaande
afspraken bijgesteld.
De Nederlandse politie kan hiermee
haar intakeproces efficiënter inrichten en
beter prioriteit geven aan onderzoeken
met een hogere kans op het aantreffen
van actueel misbruik. Het tot heden
gebruikte prioriteringsmodel was
met diverse wetenschappers en univer­
siteiten ontwikkeld en werd in 2018
zowel in Nederland als in diverse andere
landen geëvalueerd.
Onderzoek van internetdata is nood­
zakelijk voor de opsporing van online
seksueel kindermisbruik. Binnen de
aanpak hiervan wordt dan ook nauw
samengewerkt met de teams Digitale
Opsporing, de regionale cybercrimeteams
en het THTC. Dat geldt tevens voor de
teams Zeden, indien tijdens onderzoeken
misbruik wordt aangetroffen.

Kindersekstoerisme

Afpakken
Incasso (x € 1.000)­
Waardebeslag (x € 1.000)

Norm
2018

Realisatie
2018

115.560
270.000

171.327
400.944

Door investering in internationale
samenwerking zijn de nodige netwerken
en expertise opgebouwd. Dat leidde tot
verschillende opsporingsonderzoeken
naar Nederlandse verdachten in het
buitenland, waarbij slachtoffers zijn
geïdentificeerd en verdachten aan­­
gehouden. Dit resulteerde in een aantal

44

jaarverantwoording 2018

gevallen tot forse veroordelingen in het
buitenland. Voor seksueel kindermisbruik
in het buitenland kregen twee verdachten
levenslang. Vier anderen zijn veroordeeld
tot gevangenisstraffen van respectieve­
lijk 22, 19, 8 en 5 jaar.
De in het buitenland gestationeerde
­liaison officers bevorderen via hun
netwerk een voorspoedige samenwer­
king tussen de lokale en de Nederlandse
opsporingsautoriteiten in de aanpak van
kst en voor het concreet zicht krijgen op
de aard en omvang van het misbruik in
het buitenland. De op de Filippijnen en in
Thailand gestationeerde liaison officers
hebben Azië als werkgebied. Zij richten
zich primair op zes landen: Nepal,
­Filippijnen, Indonesië, Thailand,
Cambodja en Sri Lanka.
Het OM en de politie verkenden tevens
met succes of en hoe zij gebruik kunnen
maken van de Interpolwaarschuwing
Green Notice. Dat instrument dient
preventie en bestrijding van ernstige
misdrijven over landsgrenzen heen
mogelijk te maken. De Green Notice
beoogt te voorkomen dat andere landen
zonder voorwaarschuwing worden
geconfronteerd met personen die in
Nederland veroordeeld zijn voor ernstige
seksuele misdrijven en van wie een
verhoogd recidiverisico bekend is of als
er concrete aanwijzingen bestaan dat
personen ernstig delictgedrag zullen
vertonen. Het OM en de politie voeren
het gebruik van de Green Notice in de
eerste helft van 2019 landelijk in.

Kinderpornografie /
kindersekstoerisme

‘Midden in de maatschappij’

ONDERZOEK NA WONINGINBRAAK
21 februari – Een medewerker van de Forensische
Opsporing doet onderzoek na een inbraak in
Baarn. De inbreker werd op heterdaad betrapt
door de bewoonster en nam de benen.

Internationale samenwerking
In EMPACT vervult Nederland een
actieve (voorzitters)rol binnen meerdere
operationele acties, waaronder kst,
online werken onder dekmantel en
het verstoren van digitale kinderporno­
grafie­netwerken. Nederland droeg met
partner­organisaties diverse malen bij aan
initiatieven die leidden tot meer en betere
inzet van professionals. Deze vorm van
internationale samenwerking blijkt
effectief en wordt in de komende jaren
verder ontwikkeld.
De Nederlandse politie is vertegenwoor­
digd in meerdere internationale, multi­
laterale netwerken ter bestrijding van
kinderpornografie en kst, waaronder de
Interpol Specialist Group on Crimes
against Children, EMPACT, de Europol
Expert Group en de Virtual Global Task­
force. Ook op bilateriaal niveau onder­
houdt de politie sterke banden met
­strategische partnerlanden. Binnen het
Strategisch Landenprogramma streeft
zij naar uitwisseling van kennis en
­expertise op gebieden zoals Victim ID,
kst, capacity building en (verdere)
ontwikkeling van diverse digitale
­middelen en werkmethodieken.

Realisatie 2018
De cijfers laten zien dat het totaal aantal
ten doel gestelde interventies niet is
behaald. Evenals in 2017 vonden er
minder eenvoudige of alternatieve inter­
venties plaats dan beoogd. Het aantal
ten doel gestelde, zwaardere proactieve
interventies is wel gerealiseerd, evenals
het aantal reguliere interventies. Op dit

Norm
2018

Realisatie
2018

Proactief (lopend /afgerond) ­
25
Regulier (afgerond) ­
240
Overig (eenvoudige onderzoeken en
435
alternatieve interventies)		

30
241
365

Totaal ­aantal interventies

636

700

moment is sprake van ‘schaarste­
management’ en op diverse vlakken
(inclusief proactief) kan het gewenste
nog niet altijd worden uitgevoerd. Zowel
met het OM als met het Ministerie van
JenV stelt de politie plannen op. Die
moeten leiden tot een bredere en
­intensieve aanpak van het toenemende
online­kindermisbruik, dat geldt als een
maatschappelijk vraagstuk.
Daarnaast steeg door de jaren heen het
aantal meldingen aanzienlijk en raakte
het proces om deze meldingen uit te
werken tot zaken complexer en tijdroven­
der, zowel vanwege het volume als tech­
nische en juridische ontwikkelingen. De
politie ontving in 2018 ruim dertigduizend
meldingen. Dat waren er eerder ruim
achttienduizend (2017), twaalfduizend
(2016), vijfduizend (2015) en circa
­drieduizend (2013/2014). Deze meldin­
gen kwamen grotendeels van het meld­
punt voor internetbedrijven NCMEC,
waar onder meer bedrijven als Google,
Microsoft, Facebook en Twitter strafbare
handelingen op het internet melden. Deze
groei noodzaakt het zoeken naar innova­
tieve oplossingen met andere internatio­
nale opsporingspartners. Tevens dient er
een goede en stevige voorselectie van
zaken te komen bij met name de intake
van het TBBK (Landelijke Eenheid). Deze
afdeling had in 2018 te kampen met
onderbezetting. Daarom was het niet
mogelijk om in 2018 uit het selectieproces
het gewenste aantal startdossiers voor
onderzoeken te ­genereren.
Een andere belangrijke ontwikkeling is de
toenemende aandacht voor kst. Deze
onderzoeken zijn tijdrovend en vragen
veel capaciteit. De intensivering op dit
vlak leidde echter tot diverse succesvol
afgeronde en nog lopende onderzoeken.
Daarnaast monitoren de TBKK’s een
groot aantal kst-subjecten op basis van
intelligence, zodat zij bij een nieuwe
melding of informatie over een subject
snel kunnen reageren. Dit alles vergt
echter extra inzet van capaciteit. Het
ging tevens ten koste van de inzet op
overige onderzoeken.

46

Jaarverantwoording 2018

High impact crime
De landelijke prioriteit high impact crime
(hic) is een verzamelbegrip voor woning­
inbraken, overvallen en straatroven. Het
betreffen misdrijven met grote impact op
slachtoffers. Daarom geeft de politie met
haar partners hoge prioriteit aan de
bestrijding ervan. Hic maakt om die
reden onderdeel uit van de Veiligheids­
agenda 2015-2018. Omdat de thema’s
heling en mobiel banditisme onder
andere gerelateerd zijn aan woning­
inbraken, overvallen en straatroven,
komen ze in deze paragraaf aan bod.
Uit de resultaten blijkt dat de probleem­
gerichte, integrale hic-aanpak vruchten
afwerpt. Onder regie van het bevoegd
gezag en in samenwerking met partners
daalde het aantal woninginbraken en in
mindere mate het aantal straatroven (dat
stabiliseerde zich op het niveau van
2017). Het aantal overvallen is in 2018
licht gestegen t.o.v. 2017. Wel is het
aantal overvallen onder de gestelde
plafondnorm voor 2018 gebleven.
De daling van de voorgaande jaren is
gecontinueerd door een scala aan maat­
regelen die moeten leiden tot het voorko­
men en bestraffen/terugdringen van dit
­fenomeen. Deze voerde de politie uit
op landelijk, regionaal en lokaal niveau,
samen met het Ministerie van JenV,
het OM, de gemeenten, het bedrijfsleven
en burgers. Zo is met het ministerie
opnieuw geïnvesteerd in het voorkomen
van woninginbraken via de campagne
Maak het ze niet te makkelijk, die bewo­
ners bewustmaakt van het belang van
goed afgesloten woningen. De politie
richtte zich op de opsporing van rond­
trekkende woninginbrekers en bendes
die zich op grote schaal schuldig maken
aan babbeltrucs. Het OM eiste vervol­
gens hoge straffen (vijf jaar of meer),
wat een belangrijke maatschappelijke
boodschap afgeeft. Met de bankensector
werkte de politie aan het terugdringen
van chartaal geld en het optimaal beveili­
gen van geldautomaten. De politie en
het ministerie zetten gericht in op een
dadergerichte aanpak, die bijdraagt aan

Midden in de samenleving

zowel voor­koming (Alleen jij bepaalt
wie je bent) als bestraffing.
Om de aanwezigheid van mobiele
bendes in Nederland sneller te signale­
ren, werken gemeenten en politie
samen met eigenaren van vakantiepar­
ken. Dat stelt hen in staat om dergelijke
groepen te identificeren aan de hand
van profielen, waarna de politie kan inter­
veniëren. Het korps werkt tevens inten­
sief samen met de detailhandel. Binnen
de zogenoemde Gemeenschappelijke
Informatieorganisatie wisselen beide
partijen op basis van een convenant
gericht en gestructureerd informatie uit
over actieve (groepen) winkeldieven.
Ondanks deze verbeteringen en een
lichte stijging van het ophelderings­
percentage woning­inbraken, bereikte
het ophelderings­percentage van woning­
inbraken en straatroven nog niet het
gewenste niveau.

Woninginbraken
Onder regie van het bevoegd gezag is
de gemeenschappelijke aanpak van
woning­inbraken in 2018 voortgezet.
Tijdens het jaarlijkse Donkere Dagen
Offensief – tussen september en april –
investeerde de politie met de betrokken
partners extra in het bestrijden hiervan.
Zij sloot aan bij buurtgerichte WhatsApp­
groepen en voerde een preventiecam­
pagne. Verder zette de politie in op het
doorrechercheren bij woninginbraken,
het uitvoeren van de persoonsgerichte
aanpak en een sterkere bestrijding van
rondtrekkende dadergroepen die zich
schuldig maken aan woninginbraken.
De landelijke invoering van de woning­
inbrakenaangifteapp kreeg in 2018 een
vervolg in bijna alle korpseenheden.
Dankzij deze app kunnen agenten met
hun smartphone een aangifte van
woning­inbraak voortaan digitaal
­opnemen, laten ondertekenen en
direct verzenden. De aangifte belandt
vervolgens geautomatiseerd bij de
­backoffice. Tevens ontvangt de burger
meteen de ondertekende aangifte per
e-mail. Dit versnelt het a
­ dministratieve
werk aanzienlijk.

47

Overvallen
De effectieve overvallenaanpak is in 2018
gecontinueerd. Onder regie van het
bevoegd gezag werden verschillende
eenheidsgrensoverstijgende dader­
groepen aangehouden en veroordeeld.
Landelijke coördinatie op dit thema bracht
inzicht in rondtrekkende dadergroepen
die op nationale en internationale schaal
plofkraken pleegden. Door samenwerking
tussen politie, OM, gemeenten, banken,
Europol en buitenlandse politiediensten
leidde dit niet alleen tot aanhouding van
verschillende dadergroepen, maar ook
tot preventieve maatregelen om geld­
automaten beter te beveiligen.
De Taskforce Overvallen stelde het
­Actieprogramma 2.0 in. Langs de pijlers
preventie, opsporing, vervolging en
slachtoffers zijn daarin zestig maat­
regelen opgenomen om in 2018 het
aantal overvallen en/of vormen van
straatroof nog verder terug te dringen.
Een van de maatregelen is het verhogen
van de heterdaadkracht door het drie­
ringenmodel: na een overvalmelding
­positioneert de politie voertuigen en een
helikopter strategisch in de buurt. De
basisteams besteedden veel aandacht
aan hotspots en het terugdringen van
­recidive. Woningovervallen maken onge­
veer dertig procent uit van het totale
aantal overvallen en blijven een
aandachtspunt. Tot slot voerde het korps
verschillende preventieve acties uit met
het Centrum voor Criminaliteitspreventie
en Veiligheid (CCV), branches en winkel­
bedrijven.

treedt de politie waarschuwend op en zet
zij speciale teams in om zakkenrollers en
straatrovers aan te houden. Het grillige
karakter van straatroven (qua locatie, tijd­
stip en dadersoort) maakt het moeilijk om
trends te duiden en door middel van
gerichte surveillance heterdaadarresta­
ties te verrichten. Mede daardoor blijft het
ophelderings­percentage onder de doel­
stelling van 30,3 procent.

Mobiel banditisme
Samen met partners vervolgde de
politie in 2018 haar acties tegen (inter)
nationale, rondtrekkende dadergroepen,
zowel in wijken als op het hoofdwegen­
net. Dit uitte zich in grote acties, zoals de
terugkerende, meerdaagse politieactie
Trivium 9, en in diverse opsporings­
onderzoeken. In internationaal verband
nam het korps deel aan het actie­
programma Organized Property Crime
van Europol. Dat richt zich op het opbou­
wen van inzicht in mobiele dadergroe­
pen, het verzamelen en internationaal
delen van opsporingsinformatie en het
uitvoeren van acties met de andere
EU-lidstaten. Bovendien werkte de
politie met het OM aan verbetering van
de opsporings- en vervolgingswerkwijze,
om mobiele dadergroepen beter en
­sneller te herkennen en hun misdaden
effectiever af te handelen. Ook moet

Aantal misdrijven
Woninginbraken
Overvallen
Straatroof

Straatroven
Straatroof is een vorm van diefstal met
geweld die een grillig karakter vertoont.
De psychische, lichamelijke en materiële
schade bij slachtoffers is vaak groot.
Daarom krijgt ook de bestrijding van
straatroven prioriteit binnen de hic-­
aanpak. Samen met het Ministerie van
JenV is energie gestoken in campagnes
zoals Boefproof om straatroven te voor­
komen door de buit onaantrekkelijk
te maken (door het traceren van smart­
phones, tablets en laptops). Op festivals

Ophelderingspercentage
Woninginbraken
Overvallen
Straatroof

9)

De halfjaarlijkse actie tegen mobiel banditisme.

deze verbetering leiden tot het vergaren
van meer kennis over het fenomeen.
In 2018 zijn de eerste stappen gezet
om sensingtechnieken (digitaal waar­
nemen) toe te passen bij de aanpak van
mobiel banditisme.

Heling
Circa 300 gemeenten en 4700 opkopers
waren in 2018 aangesloten op het
­Digitaal Opkopersregister (DOR). Het
DOR heeft meerwaarde voor de aanpak
van hic-plegers. Dit register is namelijk
gekoppeld aan de Stop Helingdatabase
met aangiftes van gestolen goederen.
Als een opkoper is aangesloten op het
DOR, ontvangt de politie direct een
melding wanneer iemand gestolen goed
aanbiedt. De Stop Helingdatabase wordt
dagelijks geactualiseerd, wat de verkoop
van gestolen goederen bemoeilijkt. Bij
het DOR zijn meerdere partijen betrok­
ken, waaronder het Ministerie van JenV,
de politie, het OM, gemeenten, bedrij­
ven, verzekeraars en (branche)organisa­
ties zoals VNO/NCW, MKB-­Nederland en
het CCV. Daarnaast hield de politie
verschillende preventieve acties. Zo
voerde zij met het Ministerie van JenV de
landelijke campagne Maak het ze niet te
gemakkelijk uit. Deze campagne richtte
zich enerzijds op het via Stop Heling
checken van serienummers bij de

aanschaf van tweedehands goederen en
anderzijds op het registreren van waar­
devolle eigendommen.

Realisatie 2018
Het aantal geregistreerde misdrijven op
het gebied van woninginbraak, overval en
straatroof bleef ruimschoots onder de
plafondnorm voor 2018. Wel zijn er iets
meer overvallen gepleegd dan in het
voorgaande jaar. Vooral wat betreft
woninginbraak valt er echter een verdere
daling te zien ten opzichte van eind 2017.
De in 2018 geboekte resultaten tonen
progressie ten opzichte van 2017, met
als effect dat de doelstellingen voor de
ophelderingspercentages hic bijna
worden gehaald.

Doelstelling maximaal
aantal 2018

Feitelijk gepleegd
2018

72.346
1.540
5.931

42.798
1.142
3.532

Norm 2018 %

Realisatie 2018 %

11,5
50,8
30,3

10,3
50,4
27,0

Basisteam Maas en Leijgraaf
Dit team werkt in een groot agrarisch gebied met
zes dorpskernen. Door de sluiting van een politie­
bureau moest het team op zoek naar andere
manieren van werken om die zorg te verlenen die
van de politie gevraagd mag worden. Mobiel
werken in openbare ruimtes is daar een onderdeel
van. Ook zoekt het team contact met het publiek
door samen te werken met buurtverenigingen.
Om de aanrijtijden zo kort mogelijk te houden,
gaan de meldingen niet meer alleen naar de
noodhulp, maar naar iedereen die een uniform
draagt, ook naar wijkagenten. Een hele cultuur­
verandering, maar wel een met een positief resul­
taat. De burgemeester noemt de gemeente Sint
Anthonis de veiligste gemeente van Brabant,
‘mede door het voortreffelijke werk van de politie’.

Politie
midden in de
samenleving

3

52

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

53

Politie midden in de
samenleving
De samenleving is constant in beweging en de politie gaat daarin mee. Een politie van en voor ieder­
een, die 24 uur per dag klaarstaat voor een veiliger Nederland. Dat kan alleen als zij verbinding heeft
met de samenleving en die ook behoudt. Daarom zoekt zij doelbewust naar contacten met burgers en
lokale maatschappelijke instanties. Ook werkt de politie aan meer diversiteit binnen het korps, een
bredere vertegenwoordiging van alle groepen uit de maatschappij. Meegaan in de huidige ontwikke­
lingen betekent ook meegaan in digitalisering. Meer mogelijkheden om in wijken of op straat mobiel
het werk goed te kunnen doen. Het contact tussen de politie en burgers vindt vaker plaats via internet
en sociale media. Van steeds meer strafbare feiten kan digitaal aangifte worden gedaan. Meer
aandacht voor slachtoffers van huiselijk geweld, jongeren en personen met verward gedrag. Zo maar
wat ontwikkelingen die vragen om voortdurend het vakmanschap aan te passen en te vergroten.

Diversiteit
De politie kan alleen goed functioneren
als zij door de samenleving herkend
wordt als haar politie. Verbinding maken
met alle groepen betekent contacten met
burgers en instellingen, inzicht in proble­
matieken en inlevingsvermogen in ziens­
wijzen. Dat is een stevige basis voor de
legitimiteit van de politie en resulteert in
een goede informatiepositie en slag­
kracht. Meer diversiteit en een inclusieve
werkcultuur stimuleren de dialoog binnen
het korps – ook over zaken als polarisa­
tie, uitsluiting en etnisch profileren – en
zetten aan om de politiecultuur verder te
ontwikkelen. Het doel is om de politie van
en voor iedereen te zijn, zowel intern als
extern, ongeacht afkomst, achtergrond,
religie, politieke kleur, seksuele voorkeur,
gender (identiteit), sociale klasse,
­leeftijd, fysieke of mentale beperking of
welke identiteitskenmerken dan ook.

Band met de samenleving
Voor een goede band met de samenleving

is in iedere eenheid de netwerk­methodiek
van Bondgenoten 10 geïntroduceerd. Met
deze methodiek wordt ook in rustige tijden
geïnvesteerd in de relatie met sleutel­
figuren in de wijk. Door dit concept door
te voeren naar alle lagen, ontstaat op
operationeel, tactisch en strategisch
niveau een kwalitatief stevige verbinding
met de samenleving. In tijden van crisis
weten partners elkaar snel te vinden en
kunnen problemen worden voorkomen of
snel opgelost worden. Ook op landelijk,
strategisch niveau is gestart met de
implementatie van Bondgenoten.
De politie laat ook op andere manieren
zien dat zij met beide benen in de samen­
leving staat en een politie voor iedereen
wil zijn. De deelname aan de Canal Pride
en Iftars zijn hier voorbeelden van. Dit zijn
momenten om contact te leggen en in
gesprek met elkaar te komen.
Het korps zet ook in op goede contacten
met samenwerkingspartners op dit
thema, zoals de Anne Frank Stichting.

Dit resulteerde in 2018 tot het Anne Frank
Huis-politieteam. Elk jaar start een
­politieteam dat bestaat uit teamchefs uit
verschillende eenheden die zich inzetten
om dilemma’s rond gelijke behandeling en
diversiteit in het politiewerk bespreekbaar
te maken. Zij komen regelmatig bijeen en
wisselen onderling tips en e
­ rvaringen uit.

Vergroten vakmanschap
Inzicht in de voordelen van verbinding
kunnen maken met verschillende g
­ roepen
in de samenleving werd ondersteund
door de reeks publicaties op intranet
BuitensteBinnen. Deze serie gaat over de
toegevoegde waarde van diversiteit voor
het operationele werk. Het zijn artikelen
van collega’s voor­­collega’s waarin best
practices worden gedeeld.
Het aanpassen van de werkprocessen
om discriminatie in de samenleving beter
te registreren en te vervolgen is in 2018
doorgezet. Doel is om overal hetzelfde
werkproces te hebben, zodat er op een
gelijke en eenduidige manier wordt

10) 	 Bondgenoten is een methode om netwerken op te bouwen en te onderhouden tussen gemeente, politie en mensen uit lokale g
­ emeenschappen. Het doel is om
maatschappelijke onrust te voorkomen of te verminderen door deze netwerken in te zetten. Politie en gemeente stellen g
­ ezamenlijk een groep samen van één
persoon van de politie, één persoon van de gemeente en maximaal tien mensen uit de lokale gemeenschappen: de zogenoemde bondgenoten. Deze bondgenoten
komen minimaal vijf keer per jaar bijeen en bespreken actuele thema’s en p
­ roblemen.

­ eregistreerd waardoor het inzicht in
g
aard en aantallen van discriminatie
verbetert. Dit moet uiteindelijk leiden
tot een betere samenwerking met keten­
partners en meer vertrouwen van
de burgers. Resultaat hiervan is het
Multi Agency Rapport, dat jaarlijks de
discriminatiecijfers presenteert van de
politie, de Anti­discriminatiebureaus en
het College voor de Rechten van de
Mens. Dit werkproces en de rapportage
wordt in veel Europese landen gezien als
een effectief meet­instrument.

Diversiteit en inclusieve
­werkcultuur
De politie wil een meer diverse instroom
van nieuwe medewerkers. Voor de
in­stroom van agenten (aspiranten)
met een dubbele culturele achtergrond
(verkregen door afkomst, levens- of werk­
ervaring) is een streefcijfer afgesproken
van 25 procent eind 2018. Het percentage
kandidaten met een dubbele culturele
achtergrond was op zijn hoogst in 2017
toen 29 procent van de instroom uit deze
doelgroep bestond. Het percentage voor
2018 ligt met 22,4 procent lager dan in
2017. De verklaring voor deze daling moet
enerzijds gezocht worden in de omvang
van de instroom. In 2017 zijn er, in vergelij­
king met 2016 en 2018, in totaal aan­zien­
lijk minder kandidaten ingestroomd. In
absolute zin is het aantal aangestelde
kandidaten met een dubbele culturele
achtergrond wel gestegen (van 244 in
2016 naar 254 in 2017 en 315 in 2018).
Anderzijds is ook de samenstelling van
de instroom van invloed. Zo zijn er in
2017, in vergelijking met 2016 en 2018,
­procentueel aanzienlijk meer aspiranten
ingestroomd op niveau 2, een niveau
waar de instroom van personen met een
dubbele culturele achtergrond doorgaans
groter is dan op de niveaus 3, 4 en 5.
Verder besteedde het korps meer
aandacht aan de diversiteit in achtergrond
en gender op leidinggevende posities. Het
percentage vrouwen in die p
­ osities steeg
van 26,1 procent in 2016 naar 26,4 procent
in 2017. In 2018 bedroeg het percentage
vrouwen op leidinggevende posities

28,9 procent. Het aantal vrouwen in de
strategische top steeg van 33 procent in
2016 naar 40 procent in 2017 en naar
42 procent in 2018.

lokaal gezag. Eind 2018 telde het korps in
totaal 3450 wijkagenten op een formatie
van 3415 wijkagenten, waarmee de
formatie per saldo volledig bezet was.

Om het interne vakmanschap te vergroten
en inclusie te bevorderen, hebben
de Centrale Vertrouwenspersonen en de
medewerkers van de afdeling Veiligheid,
Integriteit & Klachten professionaliserings­
trainingen gevolgd die in het teken stonden
van multiculturaliteit en inclusie. Team­
chefs en operationeel experts hebben
deelgenomen aan leiderschapsdagen die
in het teken stonden van het creëren van
een veilige, inclusieve werkcultuur. De
diverse instrumenten en methodieken zijn
beschikbaar gesteld op intranet en een
groeiend aantal teamchefs weet de weg
hiernaar te vinden. Ook vragen zij vaker om
ondersteuning van onder meer coaches en
veranderkundigen.
Tevens zijn er bijeenkomsten georgani­
seerd met collega’s van diverse achter­
gronden om te weten te komen hoe de
organisatie er nu bijstaat als het gaat om
inclusie en om ideeën voor verbeteringen
op te doen en door te voeren.
Een ander voorbeeld van het vergroten
van inclusie is de manier van omgaan met
Sinterklaas binnen de politieorganisatie.
In 2018 heeft de politie besloten dat er
vanaf 2020 geen ruimte meer is voor de
traditionele vertolking van Zwarte Piet met
raciale kenmerken op sinterklaasfeesten
die worden gevierd op politie­locaties.

Gebiedsgebonden politiewerk (GGP)
moet zich blijven ontwikkelen. De
samenleving ontwikkelt zich in rap
tempo, onder meer door digitalisering en
globalisering. Door een enorme diversi­
teit in wijken ligt polarisatie op de loer
waar ook de politie ongewenst onderdeel
van kan worden. Deze en toekomstige
ontwikkelingen vragen om doelbewust
en soms op een nieuwe wijze aansluiting
te blijven zoeken bij de maatschappij. Dat
contact stelt de politie in staat om risico’s
te erkennen en te herkennen, en te
werken aan een veiliger Nederland.
De vorming naar één nationaal politie­
korps en de werking van de grotere
basisteams hebben een wissel getrokken
op de uitvoering van het gebiedsgebon­
den werken in deze teams. Dit blijkt uit
meerdere wetenschappelijke rapporten
en uit wat de politie zelf en haar partners
ervaren binnen de basisteams.

Gebiedsgebonden politie
Lokale verankering en de verbondenheid
met wijken en buurten neemt een bijzon­
dere plek in bij de politie. De Nederlandse
politie investeert nadrukkelijk in de
verbinding en samenwerking met
burgers, partners, bedrijven en instellin­
gen. Dat gebeurt onder meer door te
werken met gebiedsgebonden teams
en door de invulling van de functie van
wijkagent. Iedere eenheid heeft één wijk­
agent op vijfduizend inwoners. De exacte
verdeling van wijkagenten in de een­­
heden komt tot stand in overleg met het

De huidige ontwikkelingen stellen de
politie voor enorme opgaven, intern en
extern. Vanuit de portefeuille GGP is
gewerkt aan de ontwikkelagenda GGP
Podium voor goed politiewerk. Hiermee
gaat het korps terug naar de essentie. De
basisteams hebben meer ruimte nodig
om lokaal en in samenspraak met het
gezag de ontwikkeling van het gebieds­
gebonden werken vorm te geven. De posi­
tie en de leiding van de basisteams zullen
versterkt worden. Vanuit de ontwikkela­
genda stimuleert de politie nieuwe initia­
tieven en helpt deze verder te verspreiden.
Zo zijn er onder meer drie burgemeesters­
bijeenkomsten ­georganiseerd waar
106 burgemeesters met teamchefs van de
politie zestig lokale initiatieven met elkaar
bespraken. Ook zijn er diverse communi­
catiemiddelen en inspiratiesessies
­ingezet en is er een interne digitale markt­
plaats opgericht Politiewerk in de wijk
waar veel ­initiatieven beschreven staan.
Eind 2018 hadden 17.000 medewerkers
deze site bezocht.

54

Jaarverantwoording 2018

Interne opgaven
Intern worden de ambities uit de
ontwikkel­agenda verwezenlijkt door:
het versterken van de positie van
basisteams;
het vergroten van het leiderschap;
het stimuleren van de vakontwikkeling
en
het doen van betekenisvol onderzoek
naar de werking van de gebieds­
gebonden politie.
Basisteams en teamchefs worden door
middel van meerdere initiatieven in staat
gesteld om ruimte te geven aan de
ontwikkeling van onderop. Zo zijn er
bijvoorbeeld in 2018 bijna zeshonderd
debetcards uitgereikt aan teamchefs
zodat zij sneller en eenvoudiger kleine
aankopen kunnen doen.
Een succesvol gebleken manier van
werken zijn verschillende vormen van
‘gluren bij de buren’ waarbij agenten,
teamchefs en sectorhoofden uit verschil­
lende teams in het land een dag in elkaars
keuken kijken en zodoende van elkaar
leren. Aan het van elkaar leren wordt ook
op andere manieren invulling gegeven. Zo
zijn er landelijke netwerken op wijkagent-,
team- en districtsniveau die meedenken
over de ontwikkeling van het vak.
In 2018 zijn door de politie(academie)
samen met het Ministerie van Justitie en
Veiligheid (JenV) verdere stappen gezet
om het hbo-niveau binnen de GGP te
vergroten. Hiervoor zijn meerdere bijeen­
komsten georganiseerd en is er een
internationaal verkennend onderzoek
gedaan. Ook zijn in de recent afgesloten
cao, afspraken hierover gemaakt.
Ontwikkelen van onderop
In de basisteams zijn de effecten van
een teruglopende inzetbaarheid door
uitstroom en vergrijzing merkbaar.
­Daarnaast zorgt het werken in een snel
veranderende omgeving voor een voort­
durende complexiteit van het gebieds­

Midden in de samenleving

gebonden werken. Toch is de modernise­
ring van het gebiedsgebonden werken in
volle gang: van onderaf, vanuit de basis­
teams, passend bij de lokale context.
Om dit alles te ondersteunen zijn ook in
2018 de versterkingsgelden GGP gedeel­
telijk ingezet.

Externe opgaven
De vier in de ontwikkelagenda gedefini­
eerde externe opgaven vormen de
leidraad voor een lerende organisatie.
Deze opgaven zijn:
werken in wijk en web;
omgaan met de wereld in de wijk;
samenspannen tegen ondermijning en
versterken van wendbare nabijheid.
Werken in wijk en web
De samenleving bevindt zich al lang niet
meer alleen in de fysieke wereld, de rol
van de digitale wereld wordt groter en
groter. Om die reden is het belangrijk dat
ook het gebiedsgebonden politiewerk
zich niet alleen op de fysieke, maar ook
op de digitale wereld richt. Sociale media
worden ingezet om contact te hebben
met burgers en hen inzicht te geven in het
politiewerk. Daarnaast biedt het internet
ook veel informatie die relevant is voor
het gebiedsgebonden politiewerk.
Met onder meer volgdiensten, boef in de
wijk, koffie met een cop en rent a cop, zet
de politie meer dan tweeduizend social­
media-accounts in om de verbinding
tussen wijk en web te maken. De toege­
nomen interactie via deze accounts heeft
ertoe geleid dat sommige basisteams
een webcareteam hebben ingericht.
Deze teams monitoren de sociale media,
geven antwoord op vragen van volgers of
reageren op relevante berichten. Sociale
media worden ook gebruikt om burgers
kennis te laten maken met het gebieds­
gebonden politiewerk. Voorbeelden
­hiervan zijn de YouTube-serie Politie in
de buurt en een reeks van vier online
portretten van wijkagenten.

55

Het korps vernieuwde de politieapp
waarmee burgers een melding kunnen
maken en zij de mogelijkheid krijgen om
te controleren of goederen van diefstal
afkomstig zijn.
Omgaan met de wereld in de wijk
Wijken worden diverser en polarisatie ligt
op de loer. Niet alleen gebeurtenissen in
Nederland kunnen tot spanningen leiden,
ook die in het buitenland kunnen hun
weerslag hebben op het sentiment in
Nederlandse wijken. De politie moet zich
bewust zijn van die wereld in die wijk. In
Den Haag worden nieuwe medewerkers
van de basisteams hierop voorbereid
door, voordat zij diensten gaan draaien,
eerst twee weken op pad te gaan in de
wijk. In de zogenoemde culturele
wasstraat maken zij kennis met de multi­
culturele wijk: organisaties en mensen van
allerlei culturele achtergronden vertellen
en laten zien hoe zij elke dag bijdragen aan
leefbaarheid, sociale ­cohesie en veiligheid
in hun wijk. Ook de netwerkmethodiek
Bondgenoten benut de kracht van sleutel­
figuren in de wijk die de verbinding
vormen met de verschillende groepen
en culturen die de wijk kenmerken.
De wereld in de wijk gaat niet alleen om
andere culturen, maar zeker ook om
andersdenkenden. Hiervoor is bijvoor­
beeld met de kunstacademie in Den
Haag een samenwerking gestart om door
middel van social design 11 door een heel
andere bril naar GGP te kijken.
Samenspannen tegen ondermijning
Samenspannen tegen ondermijning
betekent het aangaan van in- en externe
coalities om ondermijning aan te pakken.
GGP speelt daar vanzelfsprekend een
belangrijke rol in. Zo vormen in
­Zeeland-West-Brabant bevindingen uit
het gebiedsgebonden werken de basis
voor een integrale aanpak van ondermij­
ning door middel van zogenoemde
­‘veegweken’. En in diverse eenheden zijn
GGP-medewerkers opgeleid om signalen
van ondermijning te herkennen.

11) Social design is een ontwerpstrategie die ontstaan is in de kunstwereld en die gericht is op sociale verandering.

Vergroten wendbare nabijheid
Wendbare nabijheid gaat over het er zijn
op de plekken en de momenten waarop
het ertoe doet en het investeren in de
mensen die het werk doen. Onderdeel
daarvan is het plaatsonafhankelijk
werken. Dat kreeg een flinke stimulans
doordat vierduizend Chromebooks
beschikbaar werden gesteld. Tussen eind
2017 en begin 2018 zijn deze allemaal
verdeeld over de basisteams. De
GGP-medewerkers kunnen hiermee op
elke plek in de wijk in hun eigen kantoor­
omgeving werken. Verschillende wijk­
agenten hebben deze kans aangegrepen
om tijdelijke pop-uppolitiebureaus in te
richten. Dit maakt een flexibele inzet van
medewerkers mogelijk en daardoor meer
dienstverlening op maat voor de burgers.
Daarnaast is gestart met een pilot voor het
opnemen van aangiften op locatie. Verder
wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van
de Sarea vermissingsapp en de functiona­
liteit Mijn Onderzoek binnen de politieapp.
Deze functionaliteiten worden ontwikkeld
om burgerparticipatie en contact tussen
burger en politie te bevorderen.
In 2018 zijn de versterkingsgelden GGP
ook aangewend om aan alle basisteams
meer middelen ter beschikking te stellen,
zoals statafels en beachflags, waarmee
pop-upbureaus ingericht kunnen worden.
Zo kan elke plek een herkenbare werkplek
worden. Een laatste voorbeeld is een
proefproject waarin agenten op straat
relevante informatie op hun smartphone
ontvangen en gelijk kunnen handelen.
Deze initiatieven zorgen ervoor dat agen­
ten tijdens een dienst minder vaak terug
naar het bureau hoeven en zijn waar ze op
dat moment moeten zijn.

Verbeteren kwaliteit
­politiecontact
Dienstverlening is een essentieel onder­
deel van politiewerk. De maatschappe­
lijke ontwikkelingen en de veranderende
behoefte van burgers maken het nood­
zakelijk om na te blijven denken over hoe

de politie in verbinding blijft met de
burger. Zowel in de wijk als op het web.
Het gaat erom dat de burger met zijn
hulpvraag en informatie de politie gemak­
kelijk weet te vinden en dat de politie hier
een betekenisvolle opvolging aan geeft.
In 2018 startte de politie met de Redesign
van dienstverlening: de ontwikkeling van
een nieuwe visie op politiecontact.

Nieuwe visie politiecontact
De burger kan de politie op verschillende
manieren bereiken, op de traditionele
manier (politiebureau, telefoon) en via
moderne kanalen (internet, sociale
media). Uit onderzoek blijkt dat burgers
verwachtingen hebben over de dienst­
verlening van de politie waar de politie
nog niet of in onvoldoende mate aan
voldoet. Burgers handelen steeds meer
zaken af via een digitaal kanaal, verlangen
regie over eigen data (eigen digitaal
­politiedossier, dat 24/7 beschikbaar is
inclusief informatie over voortgang) en
worden graag bediend via Facebook of
WhatsApp. De politie formuleerde in 2018
de eerste (voorlopige) service­beloften
aan de burger en nam de dienst webcare
in beheer om deze beloften waar te
kunnen maken.
Daarnaast voerde de politie een eerste
verkenning uit om te komen tot eendui­
dige landelijke kaders over de bereik­
baarheid van politie via webcare. Om die
bereikbaarheid te vergroten ontwikkelde
de politie een chatbot, een extra kanaal
voor de burger om met de politie in
contact te komen. Meldingen hoeven dan
niet meer telefonisch gedaan te worden.
De politie experimenteerde in een
testomgeving van Facebook Messenger
met een chatbot waarbij burgers veertien
soorten overlast kunnen melden. Eind
2018 voerde de politie een lokaal experi­
ment uit met een chatbot op politie.nl
waarbij burgers overlast door vuurwerk
konden melden. De opgedane ervaringen
zullen in 2019 gebruikt worden om de
chatbot verder te ontwikkelen.
De politie formuleerde voor de regionale
servicecentra (rsc) een ontwikkelagenda

die bestaat uit de volgende elementen:
verbeteren burgertevredenheid, verbete­
ren medewerkerstevredenheid, één virtu­
eel rsc (nauwe onderlinge samenwerking
tussen de rsc’s), verbeteren workflow
management, kwaliteit en flexibiliteit van
de medewerkers en het verbeteren van
het imago van de rsc’s. De politie startte
diverse proeftuinen om de inzetbaarheid
van medewerkers en de bereikbaarheid
van de rsc’s te vergroten.
Zo werd twee weken lang met succes de
overloop in het servicecentrum van
Oost-Nederland opgevangen door het
servicecentrum van Rotterdam. Dit resul­
teerde in een betere bereikbaarheid van
beide locaties ten opzichte van de regu­
liere situatie. Ook zette de politie in op de
ontwikkeling van de teamchefs en de
Operationeel Experts middels trainingen
en het delen van kennis. Een belangrijk
aandachtspunt is workflow management,
het zoeken naar een optimale balans
tussen de hoeveelheid vragen die per
dag(deel) binnenkomen en de aantallen
medewerkers die werkzaam zijn.
Voor de proef Aangifte vanuit huis
(aangifte doen via beeldverbinding vanuit
huis) richtte de politie in het rsc van de
Eenheid Zeeland-West-Brabant een
­technische ruimte in. Wanneer de proef­
opstelling klaar is, zal deze zogenoemde
digitale spreekkamer uitgeprobeerd en
beoordeeld worden op de toegevoegde
waarde voor de dienstverlening van
de politie.

Internetaangifte
De politie wil dienstverlening vergroten
door het aantal feiten uit te breiden
­waarvan burgers via internet aangifte
kunnen doen en dit ook mogelijk te maken
voor feiten met opsporingsinformatie.
De technische voorzieningen om de
uitbreiding mogelijk te maken zijn
gereed. Opsporingsindicatie, zoals een
signalement en getuigenverklaring,
kunnen nu ook digitaal opgenomen
worden. Vanaf januari 2019 komt de
nieuwe versie voor internetaangifte
beschikbaar voor aangevers.

56

Jaarverantwoording 2018

Het doen van aangifte via internet is in
2018 gestegen ten opzichte van 2017. De
daling in 2017 als gevolg van de invoering
van DigiD lijkt niet door te zetten.

Afhandelen meldingen
Informatie is cruciaal voor de politie. Zij
is daarom blij met de meldingen van
burgers en wil zinvolle terugkoppeling
geven uit het oogpunt van dienstver­
lening. Dit draagt bovendien bij aan
meer vertrouwen in de politie, waardoor
melders eerder bereid zijn om informatie
te blijven delen en de heterdaadkracht
toeneemt. Hiertoe ontwikkelde het korps
de werkwijze Afhandelen meldingen. De
functie van de operationeel coördinator
in de basisteams is veranderd. Deze kan
vanuit een totaaloverzicht de meldingen
prioriteren en de kwaliteit, effectiviteit en
efficiëntie van het politiewerk verbeteren.
Uit de landelijke steekproef Afhandelen
meldingen die eind 2017 is gehouden,
kwam naar voren dat processen en struc­
turen zijn veranderd, maar dat de mede­
werkers van de operationele centra, rsc’s
en basisteams deze zich nog beter eigen
moeten maken. Andere adviezen zijn het
vergroten van de bekendheid met elkaars
werk door regulier casusoverleg en het
regelmatig bespreken van de prioritering
van meldingen. Alle eenheden hebben
advies op maat gekregen hoe dit in de
praktijk te brengen.
De werkwijze wordt ondersteund door
de invoering van de servicemodule,
een hulpmiddel voor eenduidige dienst­
verlening aan burgers. De servicemodule
verbetert de registratie en het doorzetten
van meldingen, het plannen van afspra­
ken voor aangifte, het aanmaken van
terugbelverzoeken en het zelfstandig
afhandelen van informatieverzoeken.
Dit jaar zijn de laatste rsc’s en basis­
teams overgegaan op de servicemodule.
Alleen in de Eenheid Amsterdam is de
servicemodule nog niet ingevoerd.
Dat zal zij in 2019 doen wanneer de
servicemodule uitgebreid is met de
­functionaliteit coördinatie.

Midden in de samenleving

Politiemonitor
De Politiemonitor is een onderzoeks­
instrument om de dienstverlening te
meten vanuit de perceptie van de
burgers. Specifiek gaat het om hun waar­
dering bij meldingen en aangiften. De
politie besloot in november 2017 om dit
onderzoek naar burgertevredenheid
tweejaarlijks landelijk uit te voeren. Met
de informatie uit de Politiemonitor kan
een basisteam de interactie met burgers
in het eigen verzorgingsgebied optimali­
seren. Het levert inzichten op waardoor
politiemedewerkers beter te weten
komen wat burgers belangrijk vinden.
Dit leidt tot een effectiever handelings­
repertoire van politiemensen en meer
vertrouwen van burgers in de politie­
organisatie. In november voerde de
­politie een landelijk onderzoek uit naar
de mate van tevredenheid onder een
­representatieve groep aangevers, met
een spreiding van type aangiften en
eenheden. Deze meting is de opmaat
naar de uitvoering van de Politiemonitor
in 2019.

Slachtofferrechten
Ten behoeve van slachtoffers werkte de
politie verder aan het implementeren van
de slachtofferrechten. Om slachtoffers te
informeren over beslissingen in de opspo­
ring paste de politie de zogeheten slacht­
offerbrieven inhoudelijk aan in overleg met
het Openbaar Ministerie (OM).
De geplande kwalitatieve en kwantita­
tieve uitbreiding van het online terug­
koppelingssysteem aan slachtoffers,
de Aangifte Volg Service, kwam enkele
maanden stil te liggen door aanscherping
van het veiligheidsbeleid ten aanzien
van operationele informatie. Hierdoor is
een groot deel van de verbeteringen nog
niet doorgevoerd.
De politie draagt bij aan het vergroten
van de privacy van slachtoffers in de
­strafrechtketen. Het doel is om slacht­
offergegevens niet onnodig op te nemen
in het strafdossier aangezien ze daardoor
openbaar worden voor iedereen. Inmid­
dels zijn er wijzigingen in de systemen
met een koppeling naar het OM voor­

57

bereid en zodra er een positief besluit is,
worden deze doorgevoerd. De adres­
gegevens van slachtoffers zullen dan niet
langer openbaar worden gemaakt via het
proces-verbaal Aangifte. Dit is een belang­
rijke stap in het verbeteren van de privacy
van slachtoffers. Daarnaast werkte het
korps verder aan het invoeren van de
EU-richtlijn Minimumnormen Slachtoffers.

Individuele Beoordeling
Een belangrijk onderdeel bij de invoering
van de richtlijn Minimumnormen Slacht­
offers is de Individuele Beoordeling (IB),
die de kwetsbaarheid van slachtoffers
vaststelt. Dit betreft een persoons­
gerichte werkwijze om slachtoffers beter
te beschermen tegen herhaald slacht­
offerschap, intimidatie, vergelding en
secundaire victimisatie. De eerste fase
van de IB is ingevoerd bij het opnemen
van aangiften in de basisteams. Van de
ongeveer 20.000 op te leiden mede­
werkers waren er eind 2018 meer dan
14.000 opgeleid. De trainingen lopen nog
door tot halverwege 2019. Op 1 juni 2018
voerde de politie formeel de IB in met de
livegang van de ondersteunende ICT.
Vanaf die datum tot aan het einde van het
jaar is 409.117 keer de rol ‘slachtoffer’
geregistreerd. In diezelfde periode zijn
429.739 indicatoren voor verhoogd risico
op kwetsbaarheid geregistreerd voor
deze slachtoffers. De geregistreerde
IB-indicatoren lopen uiteen van ‘grote
impact’ tot ‘slachtoffer is minderjarig’.
De indicatoren ‘niet kwetsbaar’ en
‘onbekend’ bestaan ook. Die laatste
groep betreft met name de meldingen en
aangiften via internet, daarbij wordt voor­
alsnog geen IB uitgevoerd. Omdat het
aantal contacten via internet groot is, is
dit aantal ook groot.
In 2018 startte de politie ook met de voor­
bereidingen voor de invoering van IB in de
opsporing en bij de rsc’s. Ook is een
eerste analyse gemaakt van de IB binnen
de internetaangiften. Daarnaast maakte
de politie het mogelijk om een IB te regis­
treren in andere systemen dan alleen de
Basisvoorziening Handhaving (BVH),
MEOS (Mobiel effectiever op straat) en
PVR (aangifte woninginbraak op locatie).

Tegenwoordig kunnen IB-gegevens
ook aan Slachtofferhulp Nederland door­
gegeven worden via de Elektronische
­Doorgifte Politie (EDP) en worden IB-­
gegevens conform de afspraken met het
OM gedeeld in BOSZ (Betere opsporing
door sturing op zaken).

Verklaring van rechten
De Verklaring van rechten is sinds 1 april
2017 fysiek en digitaal beschikbaar voor
slachtoffers. Deze wordt uitgereikt aan
slachtoffers die zich melden bij de politie
en informeert hen over hun rechten op
informatie, hulp en bescherming bij het
doen van aangifte. In de hierboven
genoemde training slachtofferzorg is
extra aandacht besteed aan het versprei­
den van deze verklaring om zo de bekend­
heid onder politiemedewerkers te ver­­
groten. De Verklaring van rechten
wordt gewaardeerd door de burger en is
beschikbaar in verschillende talen. In
2018 is een versie in het Arabisch
verschenen op politie.nl.

Ketenbreed slachtofferportaal
Stapsgewijs bouwt de politie met
­ketenpartners aan een digitaal
informatie­portaal dat slachtoffers via één
ingang alle informatie over hun zaak
biedt. Samen met de ketenpartners –
waar­onder het OM, Slachtofferhulp
Nederland, het Centraal Justitieel
Incasso­bureau en het Schadefonds
Geweldsmisdrijven – geeft de politie vorm
en inhoud aan de totstandkoming van dit
digitale informatieportaal. De definitie­
fase is afgerond. Het Project­
initiatiedocument (PID) voor dit
­ketenproject is op 17 december 2018
goedgekeurd. De voorwaarde is dat op 1
april 2019 duidelijk is dat financiering van
onder meer de decentraal per ketenpart­
ner te realiseren onderdelen gedaan kan
worden met budget dat beschikbaar is
gesteld aan de Ketencoördinatiegroep
Informatievoorziening Strafrechtketen
(KIS). De aanvragen voor dit KIS-budget

liggen ter besluitvorming bij het Bestuur­
lijk Ketenberaad (BKB) waarin de politie,
ketenpartners en het Ministerie van JenV
zitting hebben. Tot die tijd staat dit minis­
terie garant voor financiering.

Mobiel werken
De structurele inbedding van Mobiel
Werken is per 31 december 2018 groten­
deels gerealiseerd.
De verdere ontwikkeling van mobiel
werken (MEOS) is onderdeel van het
brede programma Vernieuwend
­Registreren. Algemene functionaliteiten
van MEOS zijn voor het gehele korps
beschikbaar. In de tabel op pagina 58
staan de opleveringen in de periode van
2016 tot en met 2018. Hiermee zijn de
werkprocessen binnen Handhaving &
Toezicht grotendeels voor 32.000 mede­
werkers mobiel beschikbaar gekomen.

Zorg en veiligheid
De portefeuille Zorg & Veiligheid bestaat
sinds 1 januari 2018 en omvat de oude
portefeuilles Geweld in afhankelijkheids­
relaties (GIA), Personen met verward
gedrag, Jeugd, Veiligheidshuizen, het
project Persoonsgerichte aanpak (pga)
en het programma Huiselijk geweld en
kindermishandeling. De portefeuille raakt
ook aan thema’s uit het Interbestuurlijk
Programma (IBP) en het Bestuurlijk
Ketenberaad (BKB) en richt zich op de
kwetsbare personen die de politie tegen­
komt in haar werk. Het jaar 2018 heeft in
het teken gestaan van gesprekken, visie
ontwikkelen en bouwen aan een lande­
lijke infrastructuur.
Het is helder waar de portefeuille voor
staat en langs welke lijnen zij zich wil
ontwikkelen. Hoewel de ontwikkellijnen
nog uitgeschreven moeten worden, is de
verbinding met de portefeuilles Opspo­
ring, GGP en Dienstverlening al zodanig

ingezet dat deze niet meer los van elkaar
gezien kunnen worden. De portefeuille
Zorg & Veiligheid zorgt voor de verbinding
tussen basisteams en opsporing waar het
gaat om persoonsgericht denken en
werken, met oog voor de omgeving van
de persoon en gericht op het voorkomen
van (herhaald) slacht­offer- dan wel
daderschap. De politie heeft een grote rol
gespeeld in het bewust maken van part­
ners over het bestaan en de werking van
de portefeuille binnen verschillende
domeinen. Ook droeg zij bij aan het bij
elkaar brengen van initiatieven, het
aanbrengen van consistentie en samen­
hang tussen gremia en daarop in te
nemen stand­punten.

Huiselijk geweld en
­kindermishandeling
Huiselijk geweld is in omvang en impact
een van de grootste geweldsvraagstuk­
ken van de samenleving. Jaarlijks worden
200.000 personen slachtoffer van
­huiselijk geweld 12. Bij huiselijk geweld en
kindermishandeling is vaak sprake van
een samenloop tussen zorg en de opspo­
ring en vervolging van strafbare feiten. De
eerst betrokken partijen (Veilig Thuis,
OM, politie, Raad voor de Kinderbescher­
ming en Reclassering) hebben afspraken
gemaakt over de ontwikkeling van de
gezamenlijke aanpak: de ontwikkel­
agenda Veiligheid voorop. De gezamen­
lijke aanpak wordt verbeterd volgens de
methodiek van de lerende organisatie.
In 2018 is de aanpak van huiselijk geweld
en kindermishandeling verder verbeterd.
De kwaliteit van de meldingen naar Veilig
Thuis is aanzienlijk vergroot. Lokaal leert
men elkaar beter kennen en de eenheden
werken steeds vaker en beter samen in
gevallen van acute onveiligheid. In zaken
van stalking door de ex-partner maakt de
politie een extra risico-inschatting en stelt
een casusregisseur aan. Ook is een start
gemaakt om de aanpak van zware zaken
van kindermishandeling te verbeteren.

12) 	 Brief van de minister van Justitie en Veiligheid aan de Tweede Kamer Nr.1333148-175947-J van 25 april 2018 over het programma Geweld hoort nergens thuis.
Bijlage Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling.

58

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Mobiele Functionaliteit

Toelichting			

Frame 2.0 (ID, IB)

Qua techniek geactualiseerd Frame 2.0 t.o.v. versie 1.9 met verbeterde
GUI. Identificatie en Integrale bevraging is in gebruik binnen Handhaving
en Toezicht.			

Aangifte WI 1.9

Aangifte Woninginbraak op locatie is geïmplementeerd in negen eenheden (Amsterdam/2019) en wordt gebruikt binnen Handhaving en
Toezicht. Versie 2.0 volgt eerste helft 2019.

Koppeling EU-VIS

De functionaliteit voor scannen visumsticker, controleren van twee
vingerafdrukken en uitwisseling via BVI naar EU-VIS wordt gepilot bij de
Zeehavenpolitie. Beschikbaar voor binnenlands toezicht door AVIM.

Mutatie

Mutatie is in productie en migreert eind 2018 naar de Basis Incident
Informatie. Beschikbaar voor alle medewerkers binnen Handhaving en
Toezicht.			

Proco

Pilot Professioneel Controleren loopt binnen drie basisteams.
De landelijke uitrol staat gepland voor Q4- 2018.

MEOS-Nieuws

MEOS-Nieuws biedt de collega’s op straat de laatste nieuwsfeiten.

MEOS-KOS

De functionaliteit Kennis op Straat biedt de collega’s snel informatie
over landelijk nieuws, procedurewijzigingen, landelijke en regionale
aandachtsvestigingen, standplaatsinformatie, eigen videokanaal
BlueTube. Personele voorkeuren zijn toe te voegen zodat de collega’s
van de basisteams informatie kunnen halen. Briefing OPP, RTIC, maken
van kaarten voor SGBO’s.		

Basis Incident Informatie

Vastleggen basis incident informatie in BVH inclusief koppeling GMS
roep-nummer en locatie, vormt basis voor Proco, Direct PV, PD, VOR,
AWI. 80 Procent van een BVH-proces op straat begint met een melding.
Pilotstart in december 2018.

IB in MEOS

De functionaliteit van IB is ook gebouwd binnen MEOS, zodat de app
BVI-IB kon worden uitgezet in september 2018.

Algemene Bevinding

Uitbreiden Basis incident informatie met de algemene bevinding (G44)
exclusief opmaken proces-verbaal. Pilot is gestart in december 2018.

59

Met de decentralisatie van de zorg hebben
gemeenten de verantwoordelijkheid
gekregen voor het organiseren en
financieren van de juiste hulpverlening
en hiervoor een goede structuur aan te
bieden. Zo moet er een multidisciplinaire
aanpak georganiseerd worden. De
politie voert het huisverbod uit namens
de burgemeester.
Het is onmogelijk om protocollen te
maken voor wat wel of niet werkt om de
veiligheid in gezinnen te herstellen. Er zijn
vaak veel organisaties betrokken en elk
gezin vraagt een aanpak op maat. Dat
vraagt om deskundige, goed gefacili­
teerde professionals.

Personen met verward gedrag
In 2018 kreeg de problematiek van
­personen met verward gedrag wederom
de nodige aandacht van politie, partners,
politiek en media. De politie registreerde
opnieuw meer incidenten waarbij
personen met verward gedrag waren
betrokken. Vaak gaat het om kwetsbare
mensen die kampen met een veelheid
aan problemen en daardoor de grip op
hun leven (dreigen te) verliezen. De
onderliggende oorzaken zijn niet een­­
duidig. Zo kan er sprake zijn van lichame­
lijke, verstandelijke of psychische
­beperkingen, al dan niet gepaard met
problemen op het gebied van wonen,
werken, dagbesteding en financiën.
Passende zorg en ondersteuning kunnen
veel leed voorkomen, zowel voor de
persoon zelf als voor de omgeving.
Het aantal registraties stijgt in 2018
naar 90.605 ten opzichte van 59.471
over heel 2014. Uit deze cijfers kunnen
geen conclusies worden getrokken over
het aantal (unieke) personen met verward
gedrag dat voor overlast zorgt. Deson­
danks is de stijgende lijn opvallend en
zorgelijk. De politie heeft grote zorgen om
de mensen die dreigen af te glijden en de
mensen van wie het gedrag veel impact
heeft op de omgeving. De indruk is dat
niet alleen het aantal, maar ook de ernst
van de i­ ncidenten toeneemt. Honderden
politiemensen hebben dagelijks met deze

problematiek te maken en het komt
ook regelmatig voor dat speciale teams
­ingezet moeten worden om rust in de
situatie te brengen.
Ook in 2018 heeft de politie bijgedragen
aan het realiseren van de opdracht aan
gemeenten en eenheden om uiterlijk op
1 oktober 2018 te beschikken over een
­sluitende aanpak van deze problematiek.
Eind september 2018 heeft het landelijk
Schakelteam personen met verward
gedrag, dat ingesteld is als opvolger van
het Aanjaagteam, haar werkzaamheden
afgerond. Opdrachtgevers van het team
zijn het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS), het Ministerie van
JenV en de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG). Het schakelteam
concludeerde dat in heel Nederland door
gemeenten en ketenpartners hard wordt
gewerkt aan een integrale goed werkende
aanpak. Het realiseren van een echte
doorbraak in de manier van werken, vraagt
echter om een gedragsverandering en een
cultuuromslag en dat kost tijd. Pas als een
goed werkende aanpak onderdeel is
geworden van de reguliere werkwijze van
de betrokken samenwerkingspartners, zal
het duidelijk zijn of daadwerkelijk sprake is
van een effectieve aanpak van de proble­
matiek van mensen met verward gedrag.
Het gaat om een langdurige opgave, die
niet eindigt met het afsluiten van de
opdracht van het schakelteam. Bij brief
van 19 december 2018 heeft de staats­
secretaris van VWS – mede namens de
ministeries van JenV, Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK) en in afstem­
ming met de VNG – de Tweede Kamer
geïnformeerd over het voorgenomen
vervolg. Het is nog niet bekend welke rol
de politie daarin gaat spelen.
Gelet op de blijvende stijging van inciden­
ten en de ernst hiervan, is duidelijk dat het
werk nog niet gereed is. Belangrijk is dat
eerder wordt ingegrepen met passende
zorg en ondersteuning en dat een kante­
ling wordt gemaakt naar de voorkant van
de problematiek door preventie en vroeg­
tijdige signalering. De politie pleit dan ook
voor een vertegenwoordiging van zorg­
professionals die 24/7 bereikbaar en

beschikbaar zijn in wijken en buurten.
Samen met wijk­agenten kunnen zij zorg­
wekkende s­ ignalen vroegtijdig oppikken
en k
­ wetsbare mensen eerder helpen.
Zonder deze kanteling blijft de druk op
de crisisketen en opsporing (te) hoog.
Onder regie van de gemeenten geven de
diverse partners de aanpak vorm, met
behulp van de bouwstenen van het
Aanjaag- en het Schakelteam. De politie
is in meer of mindere mate betrokken bij
al die bouwstenen. In veel eenheden is
meegedacht over pilots die ervoor zorgen
dat personen met verward gedrag op
passende wijze worden vervoerd en dat
het vervoer door de politie afneemt.
Overigens pleiten diverse partners voor
meer helderheid over regelgeving en finan­
ciering, zodat het passende vervoer (niet
zijnde de politievoertuigen) een structureel
karakter kan krijgen. Zij zijn hiertoe in
­overleg met het Ministerie van VWS.
Om te komen tot vroegtijdige signalering
in wijken en buurten, werkt de politie
in diverse plaatsen samen met profes­
sionals, zoals de GGD en de GGZ.
Tijdens de internationale conferentie
Law Enforcement and Public Health in
oktober 2018 heeft een delegatie van de
politie samen met betrokken partners
presentaties gegeven over de Neder­
landse aanpak. Hiervoor was belang­
stelling uit Australië, Canada en het
Verenigd Koninkrijk.
Verder zette het korps in 2018 stappen
om te komen tot een geactualiseerd
­opleidingsaanbod voor het basispolitie­
personeel. Daarin zijn elementen zoals
de-escaleren, globaal herkennen van
­ziektebeelden en het aanleren van
een gewijzigd handelingsrepertoire
belangrijke elementen. Ook worden
ervaringsdeskundigen actief betrokken
in de ­o­­pleiding.
Hiernaast zijn stappen gezet op het vlak
van risicotaxatie en is gewerkt aan de
verdere uitwerking van het landelijke
model Melding, bestemd voor de regio­
nale servicecentra en de meldkamer.
Doel van dit alles is om personen met

60

Jaarverantwoording 2018

verward gedrag eerder te voorzien van
passende zorg en ondersteuning, hun
herstel te bevorderen en te voorkomen dat
de problematiek voor de persoon zelf of de
omgeving verergert.
De betrokken partijen vinden unaniem dat
personen met verward gedrag niet bij de
politie thuishoren als er geen sprake is
van (verdenking van) strafbare feiten.
Partners en samenleving kunnen wel 24/7
op de politie blijven rekenen bij strafbare
feiten, problemen met de openbare orde,
gevaar of dreiging. Vaak zijn zorgpartners
zelf in staat om de situatie te normalise­
ren, maar bij agressie zal de politie hulp­
verleners zo nodig beschermen.

Jeugd
In 2015 heeft de politie de kanteling inge­
zet van Jeugd als facetbeleid. Deze
ontwikkeling naar facetbeleid begint
vorm en inhoud te krijgen, de Jeugddag
2018 is hier een voorbeeld van.
Tegelijkertijd is dat constatering dat een
volledige kanteling nog moeizaam gaat.
Het start- en vakbekwaam maken van
medewerkers in basisteams en Opspo­
ring op generieke - en specifieke kennis
vraagt een andere wijze van opleiden.
In 2018 is gestart met het formuleren van
de behoefte en is dit meegegeven aan
de Politieacademie.
Dat jeugd een andere (persoonsgerichte)
aanpak vraagt, werkt ook door in afspra­
ken die de politie met partners maakt
over het (niet) ophouden van jeugdigen
in politiecellen. De pilots in Twente waar
jeugdige first offenders van lichtere
zaken een reprimande krijgen en niet
vastgehouden worden op een politie­
locatie, zijn hier een goed voorbeeld van.
Het verkorten van de doorlooptijden
Jeugd is ingezet in diverse eenheden
onder landelijke regie.
Internet is een onmiskenbaar onderdeel
van de leefstijl van jongeren. De proef­
tuinen Online jeugdtaak zijn eind 2018

Midden in de samenleving

afgerond. De resultaten hiervan worden
nog naar aanbevelingen omgezet.
Preventie en vroegtijdige signalering
heeft binnen Jeugd een stevige plaats.
De ontwikkelde instrumenten hiervoor
zijn in samenwerking met partners
verder verbeterd en leiden tot snellere
en effectievere interventies.

TERREUROEFENINGEN IN
LEEGSTAAND ZIEKENHUIS
19 oktober – In de eerste weken van oktober
houden hulpdiensten, waaronder brandweer,
ambulance en het noodhulpteam van het Rode
Kruis, terreuroefeningen in het leegstaande
ziekenhuis Daniel den Hoed in Rotterdam.
pelijke e-learning over privacy en het
Handvat Gegevensdeling in Zorg- en
Veiligheidshuizen. Dit handvat gaat ook
de grondslag vormen voor informatie­
deling op ZSM, binnen sociale wijkteams,
contraterrorisme, extremisme en radica­
lisering (CTER) en Veilig Thuis.

Persoonsgebonden aanpak
In het Beheerplan 2018 is de doorontwik­
keling van vroegtijdige signalering opge­
nomen om het belang van jeugdigen te
beschermen en om te voorkomen dat zij
afglijden en overgaan tot crimineel
gedrag. Zo zijn de systemen Prokid en
Preselect verder ontwikkeld. In het
laatstgenoemde systeem worden vroeg­
tijdige signaleringen van jeugdigen vast­
gelegd die later gebruikt kunnen worden
in het programma ZSM. Er is een akkoord
bereikt voor de implementatie van
­Preselect binnen ZSM13 en de voorberei­
dingen daarvoor zijn inmiddels gestart.
Daarnaast zijn op diverse plaatsen in het
land ‘broedplaatsen’ gestart om de poli­
tie een reguliere plek te laten vinden in de
digitale wereld van jongeren. Ten slotte
heeft de portefeuille Cyber op verschil­
lende momenten campagne gevoerd om
jongeren online bewust te maken. Deze
bewustwordingscampagnes hadden
onder meer betrekking op sexting en zijn
samen met interne en externe partners
ontwikkeld en uitgevoerd.

Veiligheidshuizen
Het landelijk kader Veiligheidshuizen uit
2013 is geëvalueerd en herzien. Dit heeft
geleid tot een landelijke meerjaren­
agenda Zorg- en Veiligheidshuizen
(ZVH), onder leiding van het Ministerie
van JenV en de VNG. De partners, waar­
onder de politie, brengen zowel landelijk
als regionaal hun expertise, ervaring en
netwerken in om de functie van de ZVH’s
als expertisecentrum verder te ontwikke­
len. De meerjarenagenda richt zich op de
periode 2017-2020. De resultaten in 2018
waren onder andere een gemeenschap­

Het project Persoonsgebonden aanpak
is eind 2018 afgerond. Op dit moment
werken acht van de tien regionale
­eenheden volgens deze methodiek.
Voor alle thema’s binnen de portefeuille
Zorg & Veiligheid geldt dat de samenwer­
king met gemeenten, partners in de zorg
en partners in het strafrecht, verder
uitgewerkt wordt.

Coldcasekalender
In 2018 is voor de tweede keer de
­ oldcasekalender uitgebracht in samen­
c
werking met de coldcaseteams uit de
eenheden en ketenpartners. Elke kalen­
der bevat 52 cold cases. Rechercheurs
brengen langlopende zaken opnieuw
onder de aandacht, hopend op een door­
braak. De kalender bevat een breed palet
aan politiezaken, van onopgeloste moor­
den en doodslagen tot vermissingszaken
en onbekende doden. De kalender is in
2018 verspreid in penitentiaire inrichtin­
gen en via de reclassering. In 2018
kwamen in totaal 302 tips binnen over
zaken van de coldcasekalender. Veertig
daarvan bleken bruikbaar. In dertien oude
zaken is het politieonderzoek heropend
of onderzoekt een coldcaseteam de
mogelijkheden daartoe.

13) 	 ZSM is een werkmethode waarmee de politie samen met partners veelvoorkomende criminaliteit zorgvuldig, snel en op maat aanpakt.

62

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

63
63

Communicatie
in feiten en cijfers
Burgers, bedrijven en instanties werken steeds vaker en intensiever samen met de politie aan een
veilige leefomgeving. Dat stelt hoge eisen aan goede communicatie vanuit en met het korps. ­
Belangrijk daarvoor zijn uiteraard de publieks­contacten tijdens het dagelijkse werk, naast het internet,
de sociale media en diverse televisieprogramma’s. Er kwam in 2018 een Politie Jongerenraad en het
korps vernieuwde de politieapp. Wat bracht 2018 nog meer op communicatiegebied?

Politie.nl
Deze website bevat onder andere nieuws­
berichten, informatie over politiewerk en
foto’s van gezochte of vermiste personen.
Ook is er informatie te vinden over bijvoor­
beeld woninginbraken per gebied en
­kunnen burgers via Politie.nl contact
­leggen met hun wijkagenten, aangifte
doen van sommige strafbare feiten en
­meldingen doorgeven.

2.306.754

mensen bezochten de website van de poli­
tie gemiddeld per maand.

12.410

onlinemeldingen ontving de politie
­gemiddeld per maand via de website.
Daarin vraagt de burger de politie om actie
te ondernemen. Via Politie.nl stuurden
mensen 6966 foto’s en ­video’s.

23

oktober lanceerde de politie haar nieuwe
app. Deze is verbeterd en uitgebreid met
een aantal functionaliteiten. Zo kunnen
burgers nu verdachte situaties melden die
geen spoed vereisen. Tevens maakt de
nieuwe app het mogelijk om gegevens te
checken van verkopers en producten, wat
bijdraagt aan het voorkomen van internet­
oplichting. Ook een klacht indienen over
het politieoptreden of een compliment
geven, kan voortaan langs deze weg.
Vanaf de lancering in oktober 2018 maak­
ten gemiddeld meer dan 1000 mensen per
dag gebruik van de nieuwe politieapp.

1.423.368

maandelijkse bezoekers telde Gezocht en
Vermist op Politie.nl. Net als in 2017 was
het daarmee de meest geraad­pleegde
pagina. In totaal 1.366.839 b
­ urgers klikten
Mijn Buurt aan. Daar staat bijvoorbeeld
informatie over wijkagenten en
­politiebureaus, lokaal nieuws en de zoek­
functie Misdaad in Kaart.

6297

burgers dienden op Politie.nl een contact­
verzoek in met een wijkagent, ­vergezeld
van 1730 foto’s en video’s. Het korps ont­
ving er 4354 algemene contactverzoeken.

277.350

aangiften kwamen digitaal binnen via
­Politie.nl. Het ging 51.710 keer om diefstal
van een fiets, terwijl 33.310 aangiften
­diefstal van of uit een auto betroffen. Ook
hoog scoorden het verlaten van een plaats
ongeval (50.687) en fraude met online­
handel (35.661).

Politie Jongerenraad
Het korps riep in 2018 de Politie Jongeren­
raad in het leven. Daarin denken 16 jonge­
ren tussen de 12 en 18 jaar actief mee over
het politiewerk en geven ze feedback.
Ze bespraken onder meer o
­ npartijdig
­handelen, contraterrorisme, extremisme
en ­radicalisering, politie-­uitrusting,
­cybercriminaliteit, integriteit en verkeers­
veiligheid. Zo’n 500 jongeren hadden
‘gesolliciteerd’ op een plek in de Politie
Jongerenraad.

Vraaghetdepolitie.nl
Jongeren vormen voor de politie een
belangrijke doelgroep. Zij kunnen
­(potentiële) daders, slachtoffers en getui­
gen zijn, maar ook de collega’s van de
­toekomst. Bij veel projecten, programma’s
of vormen van communicatie en natuurlijk
tijdens haar dagelijkse werk krijgt de
­politie te maken met jongeren. Speciaal
voor hen is www.vraaghetde­politie.nl
opgericht. Het platform om echt en
­intensief in contact te treden met
­jongeren, te signaleren wat zich afspeelt
en er voor hen te zijn als zij de politie nodig
hebben.

1.013.740

jongeren bezochten Vraaghetdepolitie.nl
in 2018. Dit is gemiddeld zo’n 84.000
bezoekers per maand. In 2017 lag het
maandgemiddelde op 58.000 bezoekers.
Met ruim 10.000 bezoeken was Wat is
­kindervuurwerk of categorie 1 vuurwerk?
de best bezochte pagina.

118

chats organiseerde het korps in totaal.
Elke dinsdag- en donderdagavond k­ unnen
jongeren via de chat contact l­ eggen met
politiemedewerkers. M
­ aandelijks is er een
speciale themachat over zeden. Andere
onderwerpen waren pesten, kinder­
mishandeling en nepvuurwapens. Tijdens
de chats stellen jongeren niet alleen
­algemene vragen. Vaak snijden ze ook
­persoonlijke kwesties aan over hun
­situatie thuis of op school. Via de chat
hielp de politie in 2018 meer dan 700
­jongeren.

20.000

jongeren bezochten de Dutch YouTube
Gathering (DYTG) 2018 in de Jaarbeurs
Utrecht. Politievloggers Jan-Willem en
Tess en meerdere enthousiaste jeugd- en
wijkagenten waren daar namens
Vraaghetdepolitie.nl aanwezig om jonge
fans (en in veel gevallen ook hun ouders)
te ontmoeten. Verschillende nieuws­
media, zoals Hart van Nederland, RTV
Utrecht en het AD, maakten een item over
onder andere de aanwezigheid van de
politie op de DYTG.

7462

volgers heeft het Instagramaccount van
Vraaghetdepolitie.nl, dat eind 2018 in
totaal 458 politieaccounts telde. Er
zijn alles bijeen 123 video’s en foto’s
geplaatst. Elf verschillende agenten
namen het Instagramaccount een dag
over. Zij gaven de volgers via de stories
een inkijkje in hun werkdag en beant­
woordden vragen van jongeren.
Een aantal van hen mocht zelfs op
­snuffelstage bij de politie. Zij deelden
­vervolgens hun ervaringen op Instagram.
Ook op Instagram stellen veel jongeren
vragen over veiligheid.

4021

vragen stelden jongeren op
www.vraaghetdepolitie.nl. Daarbij waren
verkeer, wapens, ­politiewerk en vuurwerk
populaire ­onderwerpen.

Mobiel Media Lab

Telefoon

Hoe communiceert de politie met burgers
en partners en werkt dit naar tevreden­
heid? Op welke wijze kan de politie haar
dienst­verlening verbeteren? Voor het
­antwoord op zulke vragen rijdt het Mobiel
Media Lab (MML) dagelijks door Neder­
land. Het MML is een tot test- en inter­
viewruimte omgebouwde vrachtwagen.

4.680.250

213

telefoontjes kwamen binnen bij
0900-8844. Dat komt neer op elke
6,7 seconde een gesprek. Burgers belden
dit nummer voor ‘geen spoed, wel politie’
vooral vanwege geluids­overlast en hinder­
lijke jeugd. Ook r­ uzies, zoals menings­
verschillen over een parkeerplaats,
vormden vaak de aanleiding om te bellen,
evenals berovingen en ­zelfdodingen.

keer is het MML ingezet in 2018.

34.167

mensen bezochten het MML. Onder hen
13.760 respondenten die meewerkten aan
testen en interviews, bijvoorbeeld over de
verbeteringen en het gebruik van de
­politiewebsite en -app, de dienstverlening
en het inzetten van sociale media. Ook gaf
de politie er voorlichting over babbeltrucs,
cyberpesten, sexting, nepvuurwapens,
vuurwerk en appen in het verkeer.

17

jaar was de vermoorde jongen. ­Samen met
het wijkteam keken zijn o
­ uders in het MML
naar de concept­uitzending van Opsporing
Verzocht. Daarna was de buurt te gast om
mee te denken over mogelijke scenario’s
en tips te geven.

30

september bezocht minister-president
Rutte het MML tijdens de Nationale
Hulpverlenersdag.

67%

ervan beantwoordden de politiemede­
werkers binnen 20 seconden. Binnen de
gestelde tijd reageren op 80 procent van
deze telefonische oproepen blijft
­onverminderd het streven van de politie.

2.879.426

meldingen kwamen er binnen via 112.
Ongeveer 60 procent daarvan is door­
gezet naar de politie.

64

Jaarverantwoording 2018

Facebook
Hier laat de politie vooral zien hoe het
echte politiewerk er uitziet. Naast een
­landelijk profiel biedt Facebook aparte
profielen van politie-eenheden, basis­
teams en (wijk)agenten.

88.153

mensen volgden eind 2018 het landelijke
Facebookprofiel Politie Nederland. In
één jaar tijd kreeg het korps 36 procent
meer volgers.

25

blogs en vier vlogs zijn in 2018
­geplaatst op Facebook en Politie.nl,
terwijl vijf blogs er voor de tweede keer
ver­schenen. In de blogs en vlogs vertel­
len agenten een persoonlijk verhaal
over iets wat hen raakte tijdens hun
werk.

1.265.593

keer zijn de blogs en vlogs op Facebook
in totaal bekeken.

1.188.247

mensen bereikte de politie met het
­bericht ‘Achter ieder uniform zit een
mens, het verhaal van politieagent
Dwight’. Deze video maakte onderdeel
uit van de campagne om mensen
­bewust te maken van de inzet van
­hulpverleners tijdens de jaarwisseling
en hen ervan te doordringen dat
­geweld ­tegen hulp­verleners
­onacceptabel is.

Midden in de samenleving

397

politieaccounts telde Facebook eind
2018 in totaal.

Twitter

235.065

mensen volgden eind 2018 @Politie, het
landelijke Twitteraccount. Dat betekent
een groei van 2 procent ten opzichte
van 2017.

1385

politieaccounts telde Twitter eind 2018
in totaal. Het gaat onder meer om (wijk)
agenten, basisteams en eenheden.
Andere accounts plaatsten berichten
over specifieke politietaken, zoals
@DePolitieheli, @LPWoninginbraak en
@Politie144. Eind 2018 maakte de
politie een kwaliteitsslag door 600
inactieve politieaccounts te verwijde­
ren.

374.077

keer is de succesvolste tweet van
@Politie gelezen: ‘Achter ieder uniform
zit een mens, het verhaal van politie­
agent Dwight’. De politie plaatste deze
video tevens op Facebook.

65
65

YouTube

Opsporing Verzocht

Op YouTube beschikt de politie over
een eigen, landelijk videokanaal. Hier
staan alle video’s en vlogs die het korps
produceert. Soms speciaal voor de
jeugd, soms juist voor ouderen en vaak
gaan ze over het eigenlijke politiewerk.
Ook sommige eenheden – en zelfs
agenten – hebben een eigen video­
kanaal. ­Bekende kanalen zijn Politie
#PRO247 van de Eenheid Rotterdam
en van ­politievlogger Jan-Willem
(@PolitieJW).

De politie betrekt burgers al sinds 1982
bij opsporingsonderzoeken via het
televisieprogramma Opsporing
­Verzocht. Het is een van de bekendste
middelen van Opsporingscommunicatie
en ondertussen veel meer dan een
televisieprogramma. Er worden
­Facebookvideo’s gemaakt, er bestaat
een actieve website en via Twitter
vraagt Opsporing Verzocht aandacht
voor de zaken in het programma.

19.489

mensen volgden eind 2018 het lande­
lijke YouTubekanaal. Een groei van
1 procent ten opzichte van 2017.

30

politieaccounts telde YouTube eind
2018 in totaal.

294.729

keer is de video ‘JIT MH17 witness
appeal about 53rd brigade’ bekeken.
Daarin vertelt het hoofd van het NCI
over het onderzoek naar vlucht MH17.
Gemiddeld wordt er 6 minuten en 46
seconden naar de video gekeken, die in
zijn geheel 13 minuten en 39 seconden
duurt. In totaal komt dat neer op bijna 2
miljoen minuten. Dat is maar liefst zo’n
1385 dagen.

344

zaken zijn in 2018 aan het publiek
­voorgelegd.

1.129.456

kijkers trokken de uitzendingen
­gemiddeld.

20.551

keer is de video gedeeld die op de
Facebookpagina @OpsporingVerzocht.
tv de meeste belangstelling trok.
Deze gaat over een gewelddadige
woningoverval aan de Coolsestraat
in ­Rotterdam. De video is inmiddels
offline gehaald.

16

jaar was de jongen bij zijn aanhouding.
Deze volgde kort nadat Opsporing
Verzocht op 4 september beelden
toonde van een persoon die een
­vestiging van het Kruidvat in Rijswijk
overviel. Hij bedreigde de kassière met
een vuurwapen en ging ervandoor met
een klein geldbedrag. Een kijker
­herkende de jongen op de bewakings­
beelden en gaf de gouden tip aan
de politie.

3

oktober liet Opsporing Verzocht de
reconstructie zien van de moord op
Graciëlla Gomes Rodrigues. Deze
­uitzending riep heel wat emotionele
reacties op, maar verschafte gelukkig
ook veel nuttige tips. Die leidden tot de
aanhouding van een 31-jarige verdachte
uit Schiedam. Het gaat om de voor­
malige partner van het slachtoffer.

10

februari besteedde Opsporing Verzocht
aandacht aan een Satudarahkopstuk.
Sinds oktober 2017 stond hij op de
Nationale Opsporingslijst. De uitzen­
ding leverde 20 tips op. De politie
ontdekte dat de gezochte in februari
2018 in Oostenrijk op wintersport was.
Meteen kwam FAST.NL in actie, een
speciale eenheid binnen de politie
die criminelen internationaal opspoort
en arresteert.

Televisie
De politie werkt actief mee aan een
aantal televisieprogramma’s. Zij doet
dat om het politiewerk in beeld te
­brengen en om een beroep te doen op
burgers bij de opsporing van ernstige
strafbare feiten.

9

televisieprogramma’s konden in 2018
rekenen op de medewerking van de
politie: Opsporing Verzocht, Wegmis­
bruikers, Tygo in de GHB, Willem
­Wever, De Noodcentrale, De zaak van
je leven, De Meldkamer, De Raadkamer
en een programma over cyberpesten.
Voor het eerst werkte de politie in 2018
mee aan een Netflixprogramma. Het
betrof de serie Drug Lords die een
aflevering wijdde aan Klaas Bruinsma.
Daarnaast leverde de politie een
­bijdrage aan Concentrate Bold, een
online­programma voor YouTube.

Basisteam Heerlen
Het basisteam Heerlen ontstond begin 2015
uit een samenvoeging van de basiseenheden
Heerlen-noord en Heerlen centrum/zuid en werd
hiermee een ‘robuust’ basisteam van bijna 200
collega’s. De samenvoeging van twee verschil­
lende culturen én de grootte van het nieuwe team,
zorgden in het begin voor onrust. Door te werken
met nieuwe methodes zijn er verbeteringen
aangebracht. Deze verbeteringen zijn erop
gericht om de opsporing van veelvoorkomende
criminaliteit beter te laten aansluiten op de intake,
het leveren van maatwerk en op de samenwer­
king met keten­partners. Politiemedewerkers
voelen zo beter aan wat buiten nodig is en zorgen
dat interne processen hierop aansluiten.

Versterking
politieoperatie

4

70

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

71

Versterking
politieoperatie
Dit hoofdstuk gaat in op de rol van de politie bij het moderniseren van het Wetboek
van Strafvordering. Verder wordt uiteengezet hoe ver het staat met het professio­
naliseren van de expertise over contraterrorisme, extremisme en radicalisering,
het optreden van de Dienst Speciale Interventies, de aanpak van mensenhandel,
en met de versterking en vernieuwing van de opsporing.
Ketensamenwerking
De politie neemt deel aan het Bestuurlijke
ketenberaad (BKB), dat in 2015 is opge­
zet met het Ministerie van Justitie en
Veiligheid (JenV), het Openbaar Ministe­
rie (OM) en de Raad voor de rechtspraak.
De partners werken aan een duurzame
samenwerking in de strafrechtketen en
prioriteerden in 2017 drie thema’s voor de
volgende jaren:
de aanpak van doorlooptijden in de
strafrechtketen;
de aanpak van multiproblematiek met
een persoons- en contextgerichte
aanpak;
het verstevigen van de keten­informa­tisering.
In de strafrechtketen zijn op alle drie de
thema’s stappen gezet. In 2018 koos het
BKB ervoor de focus te leggen op de
aanpak van de doorlooptijden in zeven
werkstromen: overtredingen, hoger
beroep, ondermijning, jeugd, executie,
zeden en ernstige verkeersmisdrijven. De
politie heeft samen met haar partners in
2018 gewerkt aan: versnellen, hogere
kwaliteit en hogere effectiviteit van de
werkstromen.
De selectie van de thema’s is gebaseerd
op een combinatie van: bestaande
inzichten, thema’s die breed in de straf­
rechtketen worden genoemd als maat­
schappelijk relevant, en thema’s die
aansluiten bij lopende trajecten in de

uitvoering. Op het thema ‘keteninforma­
tisering’ hebben politie, Openbaar
­Ministerie en de Raad voor de recht­
spraak gezamenlijk een start gemaakt
met het digitaliseren van de strafrecht­
keten. De focus ligt hierbij op: ‘papier uit
de keten’, dienstverlening aan burgers en
de inzet van multimedia.
De politie opereert daarnaast eveneens
in andere keten- en netwerkverbanden.
Die samenwerking is onder meer gericht
op de aanpak van multiproblematiek. Het
onderwerp Ketensamenwerking en
­allianties geldt ook als een strategisch
politiethema met een brede veiligheids­
reikwijdte en is gericht op al haar taken.
Zo werkt de politie samen met het
­Nationaal Platform Criminaliteitsbeheer­
sing, TNO, het Centrum voor Criminali­
teitspreventie en Veiligheid, Burgernet en
de Adviesraad Kwaliteitsbevordering
Nederlandse Veiligheidsbranche. Daar­
naast is de politie betrokken bij de raad
van toezicht van de stichting Directe
Aansprakelijkheid Aan Daders, die zich
richt op de verdere ontwikkeling van de
civielrechtelijke mogelijkheden.

Modernisering Wetboek
van Strafvordering
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid
heeft de modernisering van het Wetboek
van Strafvordering onderhanden. De
politie heeft deelgenomen aan de

­ etenbrede expertmeetings en het
k
­ministerie informele juridische adviezen
gegeven. In dit proces is nauw samen­
gewerkt met het ministerie en keten­
partners, zoals het Openbaar Ministerie.
De korpschef bracht medio 2018 advies
uit aan de minister over het tweede deel
van het wetboek, dat onder andere
betrekking had op: beklag over niet
opsporen en vervolgen van strafbare
feiten, processuele sancties, jeugd­
procesrecht, ontnemingsvordering
en schadevergoeding.
De politie heeft intensief overleg gevoerd
met het Ministerie van JenV over het
verwerken van de consultatieadviezen en
heeft daarvoor concrete verbetervoorstel­
len aangedragen. De belangrijkste verbe­
terpunten zijn besproken, met als resultaat
dat de aanpassingen worden opgenomen
in de wetsvoorstellen, onder andere op het
punt van de administratieve lasten.

de minister van Justitie en Veiligheid. In
november 2018 heeft de minister de
ontwikkelagenda gedeeld met de
Tweede Kamer met de toezegging dat
deze wordt uitgevoerd.
In de ontwikkelagenda Opsporing wordt
ingestoken op het realiseren van
concrete en daadwerkelijke verande­
ringen in: de eenheden, de bedrijfs­
voering van de politie en in de domeinen
forensische opsporing, cybercrime,
financieel-economische criminaliteit,
burgeropsporing, en het gebruik van big
data. Ingezet wordt op het verbeteren
van de kwaliteit van de opsporing door
de introductie van een vrijgestelde hulp­
officier als kwaliteitsbewaker, het ver­
minderen van herstelwerk, het v­ erhogen
van de startbekwaamheid en vak­be­
kwaamheid van medewerkers in de
opsporing, het verder ontwikkelen van de
benodigde informatie- en communicatie­
technologie (ICT) en van de ZSM-aanpak
(Zo Snel, Slim en Simpel Mogelijk). Deze
veranderopgaven worden de komende
jaren nader uitgewerkt en uitgevoerd.

Contraterrorisme,
­extremisme en
radicalisering

Ontwikkelagenda
­Opsporing

Nationaal en internationaal gezien blijft
de terroristische dreiging onveranderd
hoog en complex. Op 31 augustus 2018
vond een terroristische aanslag plaats op
NS Station Amsterdam Centraal. Nog
geen maand later, op 27 september, is een
‘mogelijk’ grootschalige terroris­tische
aanslag mede door de inzet van de politie
voorkomen. Terrorisme, extremis­me,
­radicalisering en daarmee samenhan­
gende polarisatie leiden tot een aanzien­
lijke verzwaring van het ­politiewerk.

In 2018 heeft de politie de ontwikkel­
agenda Opsporing opgesteld. Hierin
staan de belangrijkste ontwikkelopgaven
voor versterking en vernieuwing van de
opsporing voor de komende jaren. Deze
ontwikkelagenda kan intern en extern
rekenen op een breed draagvlak bij onder
meer het OM, de regioburgemeesters en

De politie geeft uitvoering aan de vijf
interventiegebieden die zijn vastgesteld
in de Nationale Contraterrorismestrate­
gie 2016-2020: verwerven, voorkomen,
verdedigen, voorbereiden en vervolgen.
Met de portefeuille Contraterrorisme,
extremisme en radicalisering (CTER)
geven de eenheden gezamenlijk invulling

aan de huidige en toekomstige aanpak
op CTER. Dat gebeurt in afstemming en
in nauwe samenwerking met talrijke
­partners. Om effectief en slagvaardig
te kunnen optreden, hanteert de politie
een transparante structuur en gover­
nance die taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden helder toebedeelt.
De politie zet onverminderd sterk in op
samenwerking op lokaal, nationaal en
internationaal niveau.
CTER blijft hoog op de Intelligenceagenda
staan. Dat vraagt specifieke inspannin­
gen van de informatieorganisatie, zoals
verbeteringen voor de CTER-infocellen,
het geautomatiseerd kunnen verwerken
van grote hoeveelheden data, versterking
van open source intelligence en inrichting
van de Internet Referral Unit. Als de
­situatie daar om vraagt, is het cruciaal dat
er snel, eenduidig, voortvarend en
­effectief gehandeld wordt. Duidelijke
afspraken vormen de basis voor optimaal
optreden bij het neutraliseren van een
terroristische dreiging. Met dit doel is in
het voorjaar van 2018 de werkwijze
­Klopjacht vastgesteld. In het najaar is
ingestemd met het implementatieplan en
in 2019 wordt het ten uitvoer gebracht.
In 2018 is uitvoering gegeven aan afspra­
ken uit het regeerakkoord. De komende
periode wordt hier onverminderd op
ingezet. De online aanpak vormt een
belangrijk onderdeel van de toekomstige
aanpak, waarbij de politie tegelijkertijd
blijft investeren in een solide basis als het
gaat om informatie, kennis en expertise.
Internationaal heeft het korps afgelopen
jaar wederom ingezet op de uitwisseling
van CTER-expertise en verbetering
van de internationale informatie-­
uitwisseling. Dit gebeurt onder andere
door de bijdrage van de politie aan de
CT Program Board van Europol.
Om de expertise over contraterrorisme,
extremisme en radicalisering verder te
professionaliseren, heeft het korps een
opleidingsplan opgesteld voor een basis­
opleiding CTER voor meer dan 30.000
politiemensen. In de loop van 2019 zullen

de meesten deze opleiding hebben
gevolgd. Bij een (dreigende) aanslag
bestaat er een reële kans dat medewer­
kers in de basispolitiezorg met extreem
geweld te maken krijgen. Tijdens de
­periodieke Integrale Beroepsvaardig­
heidstraining (IBT) doet iedere execu­
tieve medewerker hiermee ervaring op.
Een groot deel van de doelgroep is
­opgeleid en ook andere medewerkers
worden – waar mogelijk – getraind. In
afstemming met de Politieacademie
wordt kennis van CTER opgenomen in het
programma van de basisopleiding. De
spottersopleiding, onderdeel van profes­
sionalisering CTER-expertise, heeft zijn
toegevoegde waarde inmiddels bewezen
bij de aanslag op NS Station Amsterdam
Centraal. Voor politiemedewerkers die
belast zijn met specifieke CTER-taken is
in oktober de eerste CTER-vakdag
gehouden. In november hield de politie
de grootste CTER-oefening tot nu toe.
Aan deze o
­ efening, waar ongeveer twee­
duizend mensen aan deelnamen, werk­
ten ook het OM, de veiligheidsregio’s en
de ­Koninklijke Marechaussee mee.

Mensenhandel
De politie gaf in 2018 prioriteit aan
de aanpak van mensenhandel. Er zijn
107 strafrechtelijke onderzoeken gestart,
93 onderzoeken naar mensenhandel en
14 naar mensensmokkel. Tegelijkertijd
leidde deze aanpak niet alleen tot straf­
rechtelijke onderzoeken, maar ook
tot bestuursrechtelijk ingrijpen, zoals
het sluiten van prostitutiepanden in
meerdere gemeenten. Om de aanpak
van mensenhandel nog verder te inten­­­­­­si­
veren, heeft de politie in 2018 samen
met ketenpartners, als gemeenten en
niet-gouvermentele organisaties, een
aantal proeftuinen opgezet. Eén proeftuin
is bijvoorbeeld het verhogen van de
aangiftebereidheid bij slachtoffers van
mensenhandel. Ten slotte is gestart met
een basistraining voor alle operationele
politiemensen. Deze is erop gericht de
alertheid op signalen van mensenhandel
te vergroten.

73

PLOFKRAAK IN UTRECHT
4 augustus – Medewerkers van Forensische
Opsporing doen sporenonderzoek na een
­plofkraak bij een bank aan het Smaragdplein in
Utrecht. De ontploffing zorgde voor veel schade.
Er raakte niemand gewond.
Internationaal
Binnen de EU Policy Cycle (European
Multidisciplinary Platform Against
­Criminal Threats, EMPACT 14) is de
­bestrijding van mensenhandel een
­prioriteit. Het aantal in het kader van
EMPACT actieve Joint Investigation
Teams (JIT) steeg in 2018 naar 34 15,
waarbij Nederland er aan vier deelneemt.
Een succes in 2018 was een door Neder­
land geleide actie van de Europese Unie
(EU) en China. De Chinese autoriteiten
hebben de politiechefs van alle
­provincies in hun land betrokken bij het
EMPACT-deelproject Chinese Mensen­
handel. Behalve op de bilaterale samen­
werking tussen Nederland en China
wordt ook ingezet op multilaterale
samenwerking in EU-verband. Op een in
Nederland gehouden bijeenkomst in
november bespraken Nederland en
China de voortgang van het project.

Dienst Speciale Interventies
Van oorsprong vond inzet van de
Dienst Speciale Interventies (DSI)
informatie­gestuurd plaats vanuit een
vorm van oproep- of alarmeringsorgani­
satie. Om ook een antwoord te bieden op
de gewijzigde uitingen van geweld en
terrorisme heeft de DSI zijn interventie­
repertoire sinds 2015 uitgebreid met het
Reactieconcept DSI. Dit betekent dat
eenheden van de DSI verdeeld over
Nederland aanwezig zijn om direct te
kunnen i­ ngrijpen bij dreiging of uiting van
grof geweld. De officier van dienst voert
de regie over de inzet en doet dat op
basis van beschikbare eenheden en
­incidenten die zich voordoen. Waar
nodig slaat de DSI alarm. Door de
toevoeging en inrichting van het Reactie­
concept DSI is de aanwezige organisatie
beter en sneller in staat om adequaat
te reageren bij (­ dreigend) grof en/of
terroristisch geweld.

Versterking reactieconcept DSI
2018
Om het reactieconcept langdurig te
kunnen volhouden, zijn in 2015 en 2017
vanuit het kabinetsbeleid Intensivering
van de veiligheidsketen, aanvullende
financieringen verstrekt voor personele
en materiële versterking van de DSI en
voor ondersteunende processen. Gezien
het specifieke persoonlijkheidsprofiel
van DSI-medewerkers bleken aanvul­
lende maatregelen in de instroomketen
van politie noodzakelijk om de beoogde
stijging van de DSI-sterkte op termijn
mogelijk te maken. Deze maatregelen
zijn in 2017 en 2018 doorgevoerd en in
2018 zijn de eerste effecten zichtbaar
geworden. De instroom in het Stelsel
van Speciale Eenheden is met enkele
tien­tallen fte’s duidelijk toegenomen en
de instroom wordt voor de komende
jaren verder mede gewaarborgd door de
start van de eerste DSI-klas binnen het
initiële politieonderwijs. De netto groei
van de capaciteit in 2017 en 2018 was
echter minder groot dan beoogd door
een r­ elatief grote uitstroom.
Eind 2018 waren alle organisatorische
onderdelen van het reactieconcept
volgens planning daadwerkelijk aanwezig.
Hiermee voldoet de DSI aan de opdracht
behorende bij de intensivering 2015. Met
het zesde Rapid Response Team (RRT)
tijdens geplande uren en de inzetbaarheid
van een flexibel Quick Reaction Force
(QRF) in geval van een ingeschatte,
hogere dreiging en de aanschaf van een
extra helikopter door de Afdeling Lucht­
vaart, voldoet de DSI tevens aan het
grootste deel van de opdracht die hoort bij
de intensivering 2017
Het reactieconcept DSI is in 2018 verder
ingebed in de politiecrisisstructuren en
verschillende keren getest tijdens daad­
werkelijke inzetten en landelijke en regio­
nale oefeningen. De politie heeft hiermee
het fundament gelegd om de beoogde
versterking van het reactieconcept de
komende jaren gestaag te vervolmaken.
Door de verbetermaatregelen in de

instroomketen van politie en afspraken
met het Ministerie van Defensie over het
verhogen van haar personele bijdrage aan
de DSI, bestaat op dit moment de
verwachting dat in 2019 en 2020 belang­
rijke stappen gezet kunnen worden om de
personele versterking van de DSI te
­realiseren en daarmee de adequate
uitvoering van het reactieconcept in de
toekomst te kunnen waarborgen.

Gezamenlijke trainingen
In 2017 zijn alle medewerkers van de
basispolitiezorg getraind om adequaat te
kunnen inspelen of optreden bij uitingen
van grof geweld of terroristische aan­sla­
gen. Deze training voorzag tevens in de
benodigde informatie om het optreden
van de basispolitiezorg vloeiend te laten
samengaan met het optreden van de DSI.
In 2018 is deze training opgevolgd door
integrale trainingen en oefeningen met
eenheden van de basispolitiezorg, de
veiligheidsregio’s en de DSI. De lessen
die daaruit worden geleerd vormen input
bij het continu verbeteren van het
­gezamenlijk optreden van de DSI met de
eenheden van politie en de veiligheids­
regio’s en wordt het Reactieconcept
steeds beter ingebed in de structuren van
politie en veiligheidsregio’s.

Ontwikkeling Landelijke
Meldkamersamenwerking
(LMS)
Samenwerken aan de meldkamer
van de toekomst
De organisatie van meldkamers van de
hulpdiensten wordt opnieuw ingericht.
Politie, brandweer, ambulancezorg en
Koninklijke Marechaussee krijgen tien
operationeel en beheersmatig verbonden
meldkamers, in beheer bij de politie. Een
netwerk van tien virtueel aan elkaar
gekoppelde meldkamers dat elke storm
en crisis kan doorstaan. De meldkamers
kunnen elkaars taken overnemen als dat
nodig is. De politie regelt een gedegen

14) EMPACT bestaat uit samenwerkingsverbanden binnen de EU, waarbij de EU-lidstaten structureel samenwerken om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken.
15) Bron: Nationaal EMPACT-coördinator, september 2018

74

Jaarverantwoording 2018

beheer, zodat alle hulpdiensten in staat
zijn en blijven om hun vitale meldkamer­
functie uit te oefenen.

LMS van het veld
Met het oog op de toekomst, de
verwachte wetswijzigingen rond het
beheer en de lessen uit de eerdere fases,
heeft de politie in 2017 een verkenning
uitgevoerd rond haar (toekomstige) rol,
taak en positie binnen het meldkamer­
domein. In het voorjaar van 2018 is in
nauwe afstemming met de multipartners
en het bestuur, besloten tot de inrichting
van een nieuw zelfstandig gepositio­
neerd organisatieonderdeel binnen de
politie: de Landelijke Meldkamer
­Samenwerking (LMS). De LMS organi­
seert met en voor de hulpdiensten een
landelijk beheerd netwerk van maximaal
tien operationeel en technisch met elkaar
verbonden meldkamerlocaties dat 24/7
bereikbaar en beschikbaar is. Een sterk
netwerk dat nu en straks berekend is op
zijn taak.

Van denken naar doen
De opdracht van de Landelijke Meld­
kamer Samenwerking is tegelijkertijd een
opdracht aan de hulpdiensten, het meld­
kamerveld en bedrijfsvoeringsonder­
delen van de politie. Om invulling te
geven aan deze gezamenlijke opdracht
wordt gewerkt langs vier lijnen volgens
onderstaand schema:

Midden in de samenleving

De LMS werkt in alle lijnen samen met en
voor alle betrokken partijen.
De disciplines werken op de meldkamers
fysiek naast elkaar en zijn op hun domein
autonoom over hoe ze de meldkamer­
functie invullen. De disciplines hebben
het afgelopen jaar samen richting gege­
ven aan de ontwikkeling van de meld­
kamers en hebben dat uitgewerkt in het
eerste gezamenlijke Beleids- en beste­
dingsplan Meldkamer 2019-2023. Dit
plan geeft voor en door het gehele meld­
kamerveld richting aan beleid, beheer en
operatiën en biedt de basis voor de LMS
om waar nodig doelgerichter te kunnen
faciliteren.

75

Als eerste is er een oefenprogramma
voor AML (Advanced Mobile Location)
ontwikkeld. AML wordt in 2019 operatio­
neel en is een methode om locatie-­
informatie sneller beschikbaar te
hebben.

Eerste resultaten
In 2018 is de meldkamer Rotterdam
operationeel geworden. Dit is de eerste
meldkamer die is aangesloten op de
nieuwe landelijke IV- en ICT-meldkamer
infrastructuur. Die infrastructuur vormt
de basisvoorziening om te komen tot tien
operationeel en technisch met elkaar
verbonden meldkamers. Met Rotterdam
is een ‘leerjaar’ afgesproken om
­gezamenlijk te ontdekken hoe het beheer
uitgevoerd moet worden.
Ook in 2018 is de elektronische leer­
omgeving voor meldkamer medewerkers
operationeel geworden. Dit biedt de
mogelijkheid om op de werkplek te
­oefenen en nieuwe methoden te leren.

Doelstellingen
­regeerakkoord
Het korps heeft voor 2018 onderstaande
doelstellingen gehad om te realiseren
vanuit het regeerakkoord met de daarbij
behorende beoogde resultaten voor
2018. In 2018 is de politie gestart met
uitvoering geven aan de doelstellingen
uit het regeerakkoord. De opleidingen
aange­boden konden worden. Op het
gebied van de ICT, innovatie en uitrus­
ting zijn de doelstelling grotendeels
gehaald. De doelstellingen voor 2018
zijn door het korps grotendeels behaald.

Doelstelling

Samen met het LOVP zijn in april 2018
nadere afspraken gemaakt over de
sterkteuitbreiding16 als gevolg van het
regeerakkoord. De sterkteuitbreiding
komt deels ten goede aan de aanpak van
ondermijning en cybercriminaliteit en
wordt daarnaast voor een groot deel
ingezet ter versterking van de basis­
teams en districten.
De uitbreiding van het korps als resultaat
van het regeerakkoord is voor het korps
een onderdeel van de totale instroom­
opgave die naast uitbreiding ook betrek­
king heeft op van het ‘vervangings­
vraagstuk’. Om te anticiperen op de

verwachte uitstroom in relatie tot het
absorptie­vermogen van het korps en in
samenhang met de opleidingscapaciteit
bij de Politieacademie staat het korps
de komende jaren en ook dit jaar al
voor een stevige vervangings- en
uitbreidings­opgave.

Beoogd resultaat

Meer en hoger opgeleide
Uitbreiding 180 fte’s*
recherche		
Extra agenten voor de wijk

Uitbreiding 300 fte’s*

Opleiden & zorg voor personeel

Inhuur vitaal coaches Fit plus en Fit max
Fit database monitoren conform privacywetgeving

Team Internationale Misdrijven
Tijdelijk aantrekken maatwerkexpertise door inhuur ICT-middelen
(TIM)		
Investeren ICT, innovatie en
uitrusting (ICT) (investeren
ICT en innovatie ICT)

Maatregelen Cybercrime: 70  aansluitingen, door ontwikkelen 3 dig
transferia, ICT-voorziening digitaal opsporen en recherche
Maatregelen Cybersecurity: Doorontwikkelen Security Operations
Center, inhuur vijf cybersecurity experts, uitvoeren PEN testen
ICT-innovatie: Sensing techniek, Social Media en Webcare

Investeren ICT, innovatie en
uitrusting (innovatie algemeen)

Investering in kennisopbouw met TNO: bundeling onderzoeksobjecten, aansluiten lopende defensieprogramma’s en opzetten
politieprogramma’s

LIJN 2: Bij de tijd (actualiseren & verbeteren huidige processen en systemen)

Investeren ICT, innovatie en
uitrusting (uitrusting)

Bodycams (4000)
Positie Bepaling systeem: motoren (850) en handhavingsvoertuigen (500)

LIJN 3: Nieuwe tijd (moderniseren & vernieuwen meldkamerfunctie)

Uitbreiding politieacademie

Werven 25 docenten (capaciteit +10 procent)

LIJN 4: Entiteit (organisatorische borging wetswijzigingen & lijnen 1, 2 en 3)

* De uitbreiding van de fte’s wordt gevolgd door middel van de realisatie van het instroomarrangement 2018.

LIJN 1: Continuïteit (samenvoegen, aansluiten en beheren)

LMS

16) Daar waar in dit jaarverslag wordt gesproken over ‘sterkte’ betreft het de formatie. Als het gaat om de ‘bezetting’ dan wordt gesproken over
de bezetting van de sterkte.

Basisteam Arnhem-Zuid
In dit team ontstond de behoefte om meer sfeer in
het team te creëren. Ze ontwierpen en bouwden
een eigen koffietafel. Alles is aan deze tafel
bespreekbaar, ook al is niet alles realiseerbaar.
Hier ontstond een meer positieve kijk op het
­ingewikkelde politiewerk van het basisteam. Elke
dag bekijkt het team wie wat oppakt, zaken zijn
niet meer van één collega maar het hele team is
verantwoordelijk voor alle zaken. Iedereen profi­
teert daarvan, doorlooptijden zijn korter, het OM
kan eerder een beslissing nemen en de hulpverle­
ning komt sneller op gang. De koffietafel zorgde
zo voor een betere verbinding met de burger.

5
Bedrijfsvoering

80

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

81

Bedrijfsvoering

surveillant met een beperkte opleiding op
niveau 2 naar een volledige opleiding
niveau 2 (LFNP-functie Assistent GGP B).

In 2018 is hard gewerkt aan het in balans brengen van de formatie en de
bezetting. Ook heeft de organisatie grote stappen gezet met de bescherming
van persoonsgegevens. Verder komen in dit hoofdstuk aan de orde: de nieuwe
cao, de operationele en niet-operationele sterkte, de sociale paragraaf,
­ontwikkelingen in informatievoorziening en innovatie, de bedrijfsvoering van
de Politieacademie en het eerste In Control Statement van de korpschef.

Personeelsbeleid
Cao
Op 1 november 2018 hebben de minister, de
korpschef en de voorzitters van de politie­
vakorganisaties de cao 2018-2020 onder­
tekend. In deze cao zijn afspraken gemaakt
over werkdruk, capaciteit, duurzame inzet­
baarheid, onderwijs, loopbaan en inkomen.
De uitvoering van de cao-­afspraken is
meteen voort­varend ter hand genomen.
Politie, het Ministerie van Justitie en Veilig­
heid (JenV), de politievakorganisaties en de
centrale onder­nemingsraad trekken hierin
samen op, ieder vanuit zijn eigen rol en
verantwoordelijkheid. De politie neemt het
voortouw als het gaat om de uitwerking van
de afspraken en de bewaking van de voort­
gang. Er zijn in 2018 meteen enkele
­inkomensafspraken uitgevoerd. Zo zijn in
november met terugwerkende kracht de
eenmalige uitkering per 1 januari 2018 en de
salarisverhoging per 1 juli 2018 uitbetaald.
Daarnaast ontvangen medewerkers die
45 jaar (of langer) in dienst zijn vanaf
december 2018 bij hun 45-jarig jubileum
een diensttijdgratificatie. Eén van de cao-­
afspraken is de opname van een sociale
paragraaf in het jaar­verslag. De sociale
paragraaf is in dit hoofdstuk opgenomen.

Vrijwilligers
Politievrijwilligers hebben een belang­
rijke toegevoegde waarde. Het helpt de
politie dat politievrijwilligers een steentje
willen bijdragen aan de politieorganisatie
en daarmee aan een veiligere samen­
leving. De maatschappelijke betrokken­
heid van deze collega’s moet zoveel
mogelijk benut, gestimuleerd en gefacili­
teerd worden. Hier wordt invulling aan
gegeven door het vrijwilligersmanage­
ment binnen de politie te moderniseren.
Deze modernisering wordt uitgevoerd
op basis van de uitkomsten van drie
wetenschappelijke onderzoeken17.
Na vaststelling van de Visie op politie­
vrijwilligers in 2016, het Inzetkader taken
en werkzaamheden politievrijwilligers
in 2017, is in 2018 het Sturingsconcept
vrijwilligersmanagement in het CGOP
(Centraal Georganiseerd Overleg
Politie) vast­gesteld. De CGOP-werk­
groep politie­vrijwilligers keurde eind
2018 het Kader Werving, Selectie en
Aanstelling politievrijwilligers goed18.
In de eenheden zijn de eerste stappen
gezet naar de implementatie van deze
afspraken. Daarvoor zijn realisatie­
plannen gemaakt.

In 2018 is de politie aan de slag gegaan
met politievrijwilligers die specifiek om
hun deskundigheid worden ingeschakeld
voor een taak of discipline. Voor de
bestrijding van cybercrime bijvoorbeeld,
worden vrijwilligers als cyberspecialisten
ingezet op het dark web. Door deze
politie­vrijwilligers in te schakelen, wordt
de politie versterkt met kennis, kwalitei­
ten en ervaringen uit het bedrijfsleven.

HRM-beleid
In overleg met het Ministerie van JenV, de
politievakorganisaties en de Landelijke
Organisatie van Politievrijwilligers
(LOPV) wordt de rechtspositie van
­politievrijwilligers gemoderniseerd en
opgenomen in het Besluit algemene
rechtspositie politie (Barp). In 2018 is in
het CGOP inhoudelijke overeenstem­
ming bereikt over de volgende rechts­
positionele thema’s:
werktijden en geoorloofde
afwezigheid;
	 straffen, schorsen, ontslag en
integriteit;
	 aanspraken bij ongevallen en
(beroeps)ziektes;
aanstellingen;
restbepalingen.
Er wordt gewerkt aan regelgeving voor
opname in het Barp. Als de politievak­
organisaties en het LOPV een definitief
akkoord hebben gegeven, kan het
wetgevingstraject in 2019 in het Staats­
blad worden gepubliceerd.
Daarnaast wordt gewerkt aan de uit­­
voering van de opleidingsafspraken. In
november 2018 is gestart met het door­
stroomonderwijs voor de politievrijwilliger

De afgelopen jaren is hard gewerkt aan
een nieuwe strategie voor de politie. In
2018 heeft het resultaat hiervan zijn
weerslag gekregen in het Strategisch
Kompas politie 2017. De consequenties
hiervan voor Humanresourcesmanage­
ment (HRM) zijn uitgewerkt. Het gaat om
de volgende vraagstukken:
	Wendbaarheid – het vergroten van de
wendbaarheid van de organisatie door
onder andere capaciteitsmanagement
en het bevorderen van mobiliteit.
	 Kwaliteit en loopbaan – onder andere
opleidingsniveau bij de gebiedsge­
bonden politie en bij opsporing. Hoe
kan de politie aansluiting vinden bij
het stijgende opleidingsniveau en de
digitalisering van de maatschappij?
	 Diversiteit – diversiteit op de werkvloer
en mensen uit achtergestelde groepen
aanstellen en binden aan de organisatie.
	 Vervangingsvraagstuk – hoe zorgt de
politie ervoor dat het immense vervan­
gingsvraagstuk (ongeveer 15.000
mensen) in goede banen wordt geleid
en de competenties van de toekomst
in huis worden gehaald (cyber skills,
netwerkvaardigheden, etc.)?
	 Optimaliseren gezondheidsmanage­
ment en terugdringen verzuim.

Ontwikkeling van de bezetting
17) Meijs, L., & Roza, L. (2010). Volontairs en vrijwillige politieambtenaren binnen de politie: waar liggen de blokkades voor een vrijwilligers­vriendelijke cultuur?
­Rotterdam: RSM Erasmus University; Thaens, M., De Kool, D., & Siep, P. (2015). Verkenning nieuwe mogelijkheden vrijwilligerswerk bij de politie; Eindrapportage.
Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit Rotterdam, Center for Public Innovation. Den Haag: WODC, Ministerie van Veiligheid en Justitie; Van Steden,
R., Mehlbaum, S., & Weimar, L. (2015). Politievrijwilligers (on)gewenst..? Over politieke steun, een enthousiaste werkvloer en falend beleid. Amsterdam/Den Haag:
Vrije Universiteit/Stichting Maatschappij en Veiligheid.
18) Vastgesteld in het CGOP van 7 februari 2019.

De operationele politiesterkte omvat alle
functies waarbij medewerkers direct
contact hebben met de burger en/of een
directe inhoudelijke bijdrage leveren aan
de primaire politietaak. Het gaat bijvoor­

beeld om wijkagenten, rechercheurs,
hondengeleiders en receptionisten.
Aspiranten tellen volledig mee in de
operationele sterkte, maar zijn feitelijk
slechts beperkt inzetbaar. In de tabel
op pagina 82, 83 en 84 worden de rele­
vante bezettingscijfers gepresenteerd.
Op 31 december 2018 bedroeg de bezet­
ting van de operationele sterkte van het
korps 50.389 fte’s (waarvan 3634 fte’s
aspiranten). De bezetting van de
niet-operationele sterkte kwam uit op
10.840 fte’s.
De bezetting van de operationele sterkte
steeg in 2018 licht met 73 fte’s. De
uitstroom uit het korps van volwaardig
opgeleide medewerkers bedroeg 1779
fte’s. De pensioenuitstroom nam met
1029 fte’s het grootste deel daarvan voor
haar rekening. In totaal stroomden 1495
nieuwe aspiranten in en was er 708 fte’s
externe instroom van collega’s op opera­
tionele functies. De zij-instroom voor
hoger opgeleide recherche (met name als
gevolg van digi/cyber) was aanmerkelijk
lager dan geraamd. Naast zij-instroom
heeft ook doorstroom naar deze functies
plaatsgevonden. Na het behalen van hun
diploma aan de Politie­academie kregen
655 aspiranten een operationele functie
in het korps. Verder zijn 150 fte’s aspiran­
ten uitgevallen tijdens de opleiding.
De bezetting van de niet-operationele
sterkte is met 236 fte’s gestegen. Hier­
door is de overbezetting toegenomen. De
politie heeft dit gesignaleerd en stuurt op
afname van de overbezetting. De stijging
van de bezetting komt voornamelijk door
de instroom voor het in werking brengen
van het Politiedienstencentrum (PDC) en
door te anticiperen op de uitbreiding die
nodig is om de doelstellingen in het
regeerakkoord te behalen.
In 2018 steeg het aandeel vrouwen van
32,8 procent naar 33,4 procent.
Het aantal en het aandeel medewerkers
van 60 jaar en ouder is gestegen in 2018.

Formatie en bezetting in balans
De vorming van het korps en de perso­
nele reorganisatie hebben personeels­
verschuivingen op gang gebracht. Bij
bepaalde organisatieonderdelen leidde
dit tot over- en onderbezetting. Bij de
start van de tweede reorganisatiefase in
juli 2016, heeft het korps er maximaal vijf
jaar voor uitgetrokken om hier evenwicht
in aan te brengen. De balans tussen
formatie en bezetting bleef ook in 2018
aandacht vragen.
Eind 2017 was er korpsbreed een over­
bezetting van 1275 fte’s. Een jaar later
(31 december 2018) is de overbezetting
gestegen naar 1378 fte’s.
De overbezetting op de operationele
sterkte is licht afgenomen; de totale
overbezetting operationele sterkte is
nog 470 fte’s. De overbezetting van de
niet-operationele sterkte is toegenomen
en bedraagt 908 fte’s. In sommige teams
is nog sprake van (soms forse) over- of
onderbezetting. Of er is nog steeds een
verschil tussen de beoogde en de aanwe­
zige schaal- en kwaliteitsniveaus. Zo kan
het zijn dat er binnen een team bepaalde
functies over- of onderbezet zijn. Een
team kan een totale bezetting hebben die
gelijk is aan de formatie en tegelijkertijd
overbezetting hebben op bepaalde func­
ties, en/of een even grote onderbezetting
hebben op andere functies.
Bij de niet-operationele sterkte ligt
de bezetting van het korps als geheel
boven de doelstelling. Net als bij de
operationele sterkte, is ook bij de
niet-operationele sterkte sprake van een
disbalans binnen teams en tussen teams.
In 2018 is een analyse opgesteld over de
ontwikkeling van de niet-operationele
sterkte. De organisatie vindt het belang­
rijk om dit als een collectief probleem
te blijven zien en gezamenlijk de verant­
woordelijkheid op te pakken. Hiertoe
zijn inmiddels per eenheid plannen van
aanpak opgesteld.

82

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

83

Bezetting van de politie (in fte)

2018

2017

Bezetting operationele sterkte per eenheid,
inclusief aspiranten (in fte)

Operationele sterkte
Niet-operationele sterkte

50.389
10.840

50.316
10.604

2018

2017

Noord-Nederland
Oost-Nederland
Midden-Nederland
Noord-Holland
Amsterdam
Den Haag
Rotterdam
Zeeland-West-Brabant
Oost-Brabant
Limburg
Landelijke Eenheid
Politiedienstencentrum
Staf Korpsleiding (inclusief KL)
ODPA

4.224
6.832
4.618
3.449
5.316
5.903
5.783
3.389
3.133
2.868
4.803
39
29
1

4.207
6.904
4.712
3.453
5.308
5.936
5.774
3.427
3.131
2.857
4.538
46
20
3

Totale sterkte

61.229

60.920

Operationele sterkte (in fte)

2018

2017

Operationele sterkte, exclusief  aspiranten
Aspiranten

46.755
3.634

47.429
2.887

Totale operationele sterkte

50.389

50.316

Instroom (in fte)

2018

2017

Bezetting totale operationele sterkte

50.389

50.316

Aspiranten (in opleiding)
Operationele sterkte
Niet-operationele sterkte

1.495
708
591

1.031
381
479

Bezetting niet-operationele sterkte per eenheid (in fte)

2018

2017

Totaal instroom

2.794

1.891

Aantal aspiranten per eenheid (in fte)

2018

2017

284
477
373
215
381
537
508
272
215
228
143
0
0
0

276
431
282
155
316
400
335
216
184
172
120
0
0
0

Noord-Nederland
Oost-Nederland
Midden-Nederland
Noord-Holland
Amsterdam
Den Haag
Rotterdam
Zeeland-West-Brabant
Oost-Brabant
Limburg
Landelijke Eenheid
Politiedienstencentrum
Staf Korpsleiding (inclusief KL)
ODPA

167
279
203
180
218
259
228
143
146
112
347
6.971
516
1.069

179
287
205
194
209
263
220
141
147
113
322
6.749
529
1.048

Bezetting totale niet-operationele sterkte

10.840

10.604

3.634

2.887

Noord-Nederland
Oost-Nederland
Midden-Nederland
Noord-Holland
Amsterdam
Den Haag
Rotterdam
Zeeland-West-Brabant
Oost-Brabant
Limburg
Landelijke Eenheid
Politiedienstencentrum
Staf Korpsleiding (inclusief KL)
Ondersteunende Dienst Politieacademie (ODPA)
Bezetting aspiranten

Bezetting (fte’s): alle medewerkers met een vaste c.q. tijdelijke aanstelling of met een aspirantenfunctie in actieve dienst bij de politie.
Eén fte is een arbeidstijd van (gemiddeld) 36 uur per week.

84

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Leeftijdsopbouw korps (in fte)		
Leeftijdscategorieën/geslacht
mannen

85

2018		
vrouwen
mannen

2017
vrouwen

<20
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69

68
1.204
3.176
4.693
4.773
3.895
4.563
4.597
7.084
6.291
449

52
760
1.824
2.651
2.802
2.619
3.027
2.885
2.496
1.216
106

41
1.118
3.287
4.661
4.619
3.892
4.568
4.989
7.527
5.935
283

53
685
1.842
2.676
2.718
2.689
2.982
2.926
2.325
1.037
67

Totaal

40.792

20.437

40.920

20.000

Geslacht (in fte)

2018

2017

man
vrouw

40.792
20.437

40.920
20.000

Geslacht (in %)

2018

2017

man
vrouw

66,6%
33,4%

67,2%
32,8%

In 2018 hebben meer teams fase 2 van de
reorganisatie afgerond. Eind 2018 waren
1253 teams ‘in balans’. Eind 2017 waren
dat er nog 778. Van een balans tussen
formatie en bezetting is sprake wanneer
de over- of onder­bezetting van een
functie binnen een team maximaal tien
procent afwijkt van de formatie van die
functie, of wanneer de bezetting maxi­
maal twee fte’s afwijkt van de formatie bij
teams kleiner dan twintig fte’s.
Het in balans brengen van functies en
teams blijft de komende twee jaar nog
een ingewikkelde opdracht. Dat komt
onder meer omdat het Landelijk Sociaal
Statuut bepaalt dat het verplaatsen van
medewerkers alleen op vrijwillige basis
mogelijk is. Vanaf eind 2018 spannen de
directies en het Politiedienstencentrum
zich extra in om de eenheden optimaal te
ondersteunen bij het behalen van de
doelstellingen van fase 2.
Mede door de inzet van het Landelijk
Mobiliteitsbureau nam het aantal
herplaatsingskandidaten af van 317 fte’s
eind 2017 tot 164 fte’s eind 2018. Dit
betreft een daling van 153 fte’s.

Uitbreiding formatie en instroom
ten gevolge van regeerakkoord
In 2018 hebben zich diverse formatieve
ontwikkelingen voorgedaan. De operatio­
nele sterkte is met 100 fte’s gestegen en
de formatie van de niet operationele
sterkte is met 105 fte’s gestegen.
Naast deze ontwikkelingen is in 2018
gewerkt aan de realisatie van de uitbrei­
dingen in het kader van het regeerakkoord.
De formatieuitbreiding van 480 fte’s
voor 2018 uit het regeerakkoord zijn via
besluitvorming in het LOVP vertaald in
aantallen fte per proces. Eind 2018 heeft
dat geleid tot concrete formatie-uitbrei­
dingsplannen die zijn goed­gekeurd door
het lokaal gezag. Deze plannen zijn per
1 januari 2019 opgenomen in de formatie.
De formatie van de operationele sterkte
laat de komende jaren een verdere
­stijging zien. De overige uitbreidings­

plannen zullen volgend op de middelen­
toekenning worden gerealiseerd.
Verder is in 2018 de uitbreiding als gevolg
van het regeerakkoord ook wat betreft de
instroom voortvarend ter hand genomen.
Om te beginnen is het instroomarrange­
ment 2018 na vaststelling nog opge­
hoogd met 335 extra aspiranten voor de
tweede helft van 2018. Dit om de groei­
doelstellingen uit het regeerakkoord te
kunnen realiseren. De beoogde instroom
van aspiranten kwam hiermee in totaal op
1649 opleidingsplaatsen (vervangings­
vraagstuk én uitbreiding). Hiervan zijn er
in totaal 1563 opgevuld.
NB: onderstaand instroomarrangement
is in opleidingsplaatsen, alle andere
rapportages zijn in fte.
De Politieacademie heeft extra docenten
aangetrokken om de benodigde groei te
kunnen accommoderen. Ook is het
werving- en selectieapparaat bij het
­Politiedienstencentrum versterkt.

Operationele Begeleiding
en Training
De jaarlijkse Integrale Beroepsvaardig­
heid Trainingen (IBT’s) zijn belangrijk om
het vakmanschap van politiemedewer­
kers op peil te houden. In deze trainingen
worden kennis en vaardigheden tijdens
geweldssituaties in het politiewerk geoe­
fend. In 2018 is het grootste deel van de
medewerkers uitgerust met de nieuwe
uitschuifbare wapenstok en kregen zij

een training in het gebruik ervan. In de
IBT werd tevens aandacht besteed aan
optreden in situaties waarin verdachten
extreem geweld gebruiken.
Eind 2017 is de Regeling Toetsing
Geweldsbeheersing Politie (RTGP), met
een aantal kleine wijzigingen, verlengd tot
2021. In de regeling was al vastgelegd dat
de werkgever de medewerkers in staat
moet stellen om ten minste 32 uur kennis
en vaardigheden van gevaar-, en gewelds­
beheersing te trainen en te toetsen.
Hieraan is toe­­gevoegd dat de werkgever
erop toeziet dat de medewerker de trainin­
gen volgt en van het aanbod gebruik­
maakt. Om dit te ondersteunen zijn in 2018
verbeteringen aangebracht in de bedrijfs­
voering en de registratie van de IBT.
Leidinggevenden kunnen sinds het einde
van het jaar de individuele toetsresultaten
van hun medewerkers monitoren en erop
sturen. Ook de medewerker zelf kan de
eigen trainingen en resultaten inzien.
Daarnaast zijn in 2018 diverse maat­
regelen uitgevoerd om het aanbod van
de IBT’s te verbeteren en deelname te
stimuleren. Een projectteam heeft
­onderzocht hoe de eenheden de planning
van de IBT’s en de planning van de
­RTGP-­trainingen beter op elkaar kunnen
afstemmen. Het projectteam heeft
onderzocht op welke wijze accountteams
kunnen bijdragen aan het verhogen
van de opkomst bij de trainingen.
De registratie van het aanbod, de deel­
name en de behaalde resultaten van de

Instroomarrangement initieel
(in opleidingsplaatsen)		

2018

Van buiten de organisatie
HTV-P (klas januari 2018, al in dienst 2017)
Vanuit de organisatie19

1.434
63
66

Totaal initieel		

1.563

19) De 66 aspiranten vanuit de organisatie betreffen medewerkers die niet eerder een
initiële opleiding hebben gevolgd.

86

Jaarverantwoording 2018

individuele medewerker zijn verbeterd en
daardoor beter zichtbaar geworden.
Medewerker en leidinggevende kunnen
hier nu afspraken over maken.In het
project zijn experimenten u
­ itgevoerd om
de vorm van de Fysieke Vaardigheid­
stoets (FVT) beter te laten aansluiten op
de praktijk. De FVT geeft de medewerker
zicht op de conditionele en fysieke vaar­
digheden die nodig zijn voor een profes­
sionele uitoefening van het vak. Het
project wordt begin 2019 afgerond.
Ondanks deze maatregelen is de deel­
name aan de IBT (en de deelname aan de
FVT) nog te laag.
Van de medewerkers die de FVT afleg­
den, deed 93 procent dit binnen de
normtijd; dat is 1 procent hoger dan in
2017. Met 73 procent lag het deelname­
percentage 1 procent lager dan in 2017.
Sturing op de deelname van de trainin­
gen moet het deelname­percentage weer
doen stijgen.
Rijvaardigheid en rijveiligheid
In 2018 is de afdeling Rijvaardigheid en
rijveiligheid ingericht. Alle rijdocenten
zijn opgeleid om verschillende rijvaardig­
heidstrainingen aan politiemedewerkers
te geven. De politie is hierdoor in staat
voldoende Politie Rijvaardigheid Trainin­
gen (PRVT) aan te bieden en de rijvaar­
digheid van de politiemedewerkers op
peil te houden.

Parate kennis
In het kader van de nieuwe verplichting
tot onderhoud van parate kennis van de
basisbevoegdheden investeert de politie
in leermiddelen. Eén van de leermiddelen
waarmee is geëxperimenteerd is de
escaperoom. Deze pilot liep van voorjaar
tot juli 2018. Uit de evaluatie en ervarin­
gen blijkt dat de pilot succesvol was. De
escaperoom als leermiddel past zeer
goed bij de doelgroep: doen, actiegericht,
competitie-element en samen leren.

Midden in de samenleving

In 2018 is het Kwaliteitssysteem
Vak­bekwaamheid (KSV) ingevoerd in
de organisatie. Deze omvat onder meer
de nieuwe module parate kennis basis­
bevoegdheden. Concreet zijn daarbij de
volgende activiteiten gerealiseerd.
	 Twee nieuwe profchecks (toetsings­
apps) Parate Kennis Basisbevoegd­
heden zijn operationeel.
Het leermiddel Parate Kennis Basis­
bevoegdheden is beschikbaar
gemaakt als digitale flyer en via
webapp voor de diensttelefoon.
	 Alle medewerkers uit de doelgroep
(werkzaam in een basisteam met
geweldscode 3 t/m 5) zijn verplicht
één van deze profchecks op naam en
personeelsnummer te spelen en de
resultaten in te dienen.
	 De resultaten van de/ een profcheck
kunnen teamchef en medewerker
bespreken in de Resultaat- en Ontwik­
kelingscyclus (R&O-cyclus). Sturing
is mogelijk doordat er in het Politie­
prestatiedashboard, het digitale
sturingsboard voor leidinggevenden,
per medewerker, team of per eenheid,
online direct kan worden ingezien wat
de stand van zaken is.

Aanstellingen
Eind 2016 is in het Georganiseerd Overleg
Politie (GOP) een akkoord bereikt over
differentiatie en flexibiliteit in het aan­­
stellingenstelsel. Op basis van dit akkoord
zijn de eerste drie vakgebieden en twee
werkterreinen uitgewerkt waarvoor een
executieve aanstelling met specifieke
inzet passend is. Voor het zittend perso­
neel is een overgangsbeleid vastgesteld.
Voor de overgang naar de nieuwe aanstel­
ling is een jaar uitgetrokken tot 1 juli 2019.
Tegelijkertijd nam het korps samen met
de Politieacademie de ontwikkeling van
de nieuwe, specifieke politieopleiding ter
hand. De nieuwe opleiding moet de daar­
voor aangestelde medewerker voldoen­
de toerusten om de politietaak met

20) 	 Kamerstukken II 2017/2018, 29628, nr. 782
21) 	 Zie voor de exacte berekening/uitleg het plan van aanpak Verzuim Politie (p. 12)
22) Kennisdocument Ministerie SZW Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten.

87

specifieke inzetbaarheid bekwaam te
kunnen uitvoeren. Deze nieuwe oplei­
ding, die bestaat uit een algemeen deel
en – waar nodig – een functiegericht
deel, is klaar voor besluitvorming.

Inhuurdesk
De inhuurdesk heeft gewerkt aan grip
krijgen op inhuur, rechtmatigheid en
sturing op externe inhuur. Het beleid is
erop gericht het uitbesteden van werk
aan langdurig ingehuurde externen af te
bouwen. Ook zijn er randvoorwaarden
voor verdere beheersing van de totale
inhuur gesteld.

Sociale paragraaf
Het politievak is dynamisch, complex en
boeiend. Maar het is ook een hoogrisico­
beroep dat veel vraagt van alle medewer­
kers, zowel fysiek als mentaal.
Voortdurend worden er hoge eisen gesteld
aan de verschillende functies binnen de
organisatie. Die fysieke en mentale belas­
ting komt onder meer tot uiting in de resul­
taten van het onderzoek Werkbelasting
en baantevredenheid, de medewerkers­
monitor en de dialoog Privé en werkbalans
van de medezeggenschapsraad. Het is de
verantwoordelijkheid van de werkgever
(en daarmee de politie­organisatie) om
het politiewerk optimaal te ondersteunen
en goed voor de medewerkers te zorgen.
Hoewel hier veel aan gedaan wordt,
blijven er voor de organisatie nog
­verbeterpunten.

Verzuim
Het verzuim bij de politie is licht gedaald
naar 6,9 procent (12-maandsgemiddelde
over het kalenderjaar 2018). Die dalende
trend zette zich in vanaf mei 2018.

Het doel van dit plan is om het verzuim de
komende vijf jaar terug te dringen naar
5,9 procent21. Daarbij wordt ingezet op
meerdere uitgangspunten. Allereerst dat
de medewerker primair verantwoordelijk
is voor de eigen gezondheid (fit op de
functie) en dat het korps de medewerker
daarin maximaal faciliteert. Het tweede
uitgangspunt is dat verzuim niet alleen
het gevolg kan zijn van ziekte, maar ook
van een keuzeproces dat doorlopen
wordt, het ‘gedragsmodel’. De eenheden
maken op basis van de uitgangspunten,
hun eigen plannen om het verzuim
terug te dringen. Dit gebeurt in samen­
spraak met de medezeggenschapsraad.
Ook vindt er uitbreiding plaats van
onder andere het aantal bedrijfsartsen
en re-integratiecoaches.
Bewustwordingscampagne
Eind 2018 is een campagne gestart om
medewerkers meer bewust te maken
van hun eigen rol bij gezondheid, belast­
baarheid en inzetbaarheid. Daarvoor
zijn instrumenten ontwikkeld en deze
worden via een campagne onder de
aandacht gebracht.
Training leidinggevenden
De verplichte training om leidinggeven­
den beter toe te rusten voor hun taak –
het voorkomen van en begeleiden bij
verzuim – is nog in ontwikkeling. Het doel
van deze training is om districtchefs,
teamchefs, operationeel experts en
operationeel specialisten met coördine­
rende taken, inzichten en handvatten te
geven voor het creëren van een veilige
werkomgeving en het voeren van een
goed gesprek met hun medewerker.
Begrip, aandacht en respect voor elkaar
staan daarbij voorop.

Preventie en zorg
Plan van aanpak
Op 26 april 2018 is het plan van aanpak
Verzuim Politie aangeboden20 aan de
Tweede Kamer.

Geestelijke verzorging
In november 2018 is, conform wat
is afgesproken in de cao, een
implementatie­voorstel opgeleverd over
de inrichting van de geestelijke verzor­
ging binnen het korps. Bij het landelijk
expertiseteam Veilig en Gezond Werken
(VGW) wordt een geestelijk verzorger

voor het hele korps aangesteld. De
andere veertien geestelijk verzorgers
worden ondergebracht bij de VGW­teams van de een­­heden. Geestelijk
verzorgers zijn ervoor om ondersteuning
te bieden als het p
­ olitiewerk ethische
en existentiële vragen oproept. Bij de
begeleiding sluit de geestelijk verzorger
aan op het levensverhaal en de levens­
beschouwelijke achtergrond van de
­politiemedewerker. Bij de inrichting van
geestelijke verzorging wordt rekening
gehouden met de diversiteit binnen het
korps. Dat betekent dat geestelijk verzor­
gers ook kunnen worden ingezet bij
andere eenheden dan hun eigen eenheid.
De werving van geestelijk verzorgers
start direct na de besluitvorming.
Training leidinggevenden
De verplichte training voor leiding­
gevenden op het gebied van vroeg­
signalering van psychosociale problemen
bij medewerkers, is nog in ontwikkeling.
In 2018 was wel voorlichtingsmateriaal
beschikbaar.
Preventief medisch onderzoek
Op basis van een pilot wordt een blauw­
druk Preventief medisch onderzoek
ontwikkeld. Deze heeft enerzijds tot doel te
voldoen aan de wettelijke verplichting om
gezondheidsschade te meten. Anderzijds
om bedreigingen voor de inzetbaarheid
vroegtijdig op te sporen en maatregelen te
nemen. Begin 2019 volgt besluitvorming
over de resultaten van de pilot.
Psychosociale arbeidsbelasting
Het korps heeft een risico-inventarisatie
en -evaluatie psychosociale arbeids­
belasting gehouden via de medewer­
kersmonitor. Op basis van de resultaten
van deze onderzoeken hebben medewer­
kers en hun teamchefs verbeterpunten
opgesteld en uitgevoerd, met als doel
risico’s van psychosociale overbelasting
te verminderen.
Onderzoek werkbelasting
In november 2018 zijn afgerond het
WODC-onderzoek Werkbelasting en
Baantevredenheid bij wijkagenten,

t­ eamchefs en medewerkers HSM en de
Review VGW. Op basis van de resultaten
worden in 2019 afspraken gemaakt.
Knelpunten in de reikwijdte van
de (be)sturing
In 2018 is het onderzoek Inventarisatie
Knelpunten Domein Leiding gehouden.
Dit is een onderzoek naar onder andere
de werkbaarheid van het besturings­
model uit het Landelijk Functiegebouw
Nederlandse Politie, inrichting en knel­
punten en de oorzaken van knelpunten.
De uitkomsten van het onderzoek worden
begin 2019 bekendgemaakt en vervol­
gens vertaald naar concrete acties en
voorstellen. Het doel is leidinggevenden
instrumenten en voorzieningen aan te
reiken voor preventie en zorg.
Herziening arbo-catalogus
In 2018 is een start gemaakt met de
herziening arbo-catalogus. De catalogus
wordt opgenomen in de bedrijfsproces­
sen van de politie met als doel de
­onderkende risico’s zoveel mogelijk te
beperken en te beheersen.
Arbeidsparticipatie
De politie zet zich in om mensen met
een arbeidsbeperking te laten instromen
en/of duurzaam aan het werk te houden.
Dit streven is ingegeven vanuit de maat­
schappelijke verantwoordelijkheid van
de politie en het sociaal akkoord/Wet
banenafspraak22. In 2018 is besloten
de Wet banenafspraak aan te passen en
te vereenvoudigen. Daarmee verdwijnt
de quotumwet. Eind 2018 heeft de politie
235 banen gecreëerd voor mensen met
een arbeidsbeperking (mensen die niet
zelfstandig in staat zijn het minimumloon
te verdienen). In 2018 zijn diverse pilots
opgezet bij de ondersteunende diensten.
Vanaf 2019 gaan ook pilots van start bij
de basis- en opsporingsteams.
Fit@NP
In 2018 is besloten om de komende
vier jaar jaarlijks 1,6 miljoen euro beschik­
baar te maken voor Fit@NP (Hoofd­
besluitvormingsdocument). Dit bedrag
is primair bedoeld voor het aanstellen

88

Jaarverantwoording 2018

van externe coaches die de Fit@NP-­
programma’s gaan uitvoeren bij de
eenheden. Per 1 oktober zijn achttien
coaches tijdelijk in dienst gekomen. Bijna
alle eenheden zijn aangesloten. Omdat
er nog niet voldoende coaches zijn om
alle eenheden in voldoende mate te
bedienen, worden in de komende periode
scenario’s uitgewerkt om meer coaches
aan te nemen; passend binnen het jaar­
lijkse budget.
Om Fit@NP in elke eenheid goed vorm en
inhoud te geven en de coaches functioneel
aan te sturen, heeft elke eenheid een coör­
dinator/specialist Fit@NP nodig. De korps­
leiding heeft hiervoor 0,5 fte toegezegd
(op tijdelijke, buitenformatieve basis). De
programmadirecteur Fit@NP is in het
laatste kwartaal van 2018 in gesprek
gegaan met de eenheden over hoe deze
functie invulling kan krijgen.

Posttraumatische stressstoornis
Om medewerkers met (een vermoeden
van) posttraumatische stressstoornis
(PTSS) te ondersteunen en zorg te
bieden, is een zorglijn PTSS Politie inge­
richt. Het korps werkt op dit moment aan
doorontwikkeling van deze zorglijn.
Daarnaast vraagt de aanpak van PTSS om
meer bewustwording van de mogelijke
risico’s van het politiewerk en het effect
hiervan op de mentale gezondheid van
politieagenten. Met de uitvoering van het
plan van aanpak Verzuim Politie wordt
bijgedragen aan preventie en verbetering
van de begeleiding van medewerkers
met PTSS. De relatie tussen de leiding­
gevende en de medewerker staat in dit
plan van aanpak centraal. Nieuwe (en in
een later stadium ook zittende) leiding­
gevenden worden toegerust voor het
begeleiden van medewerkers. Zo krijgen
zij allen voorlichting over het vroegtijdig
signaleren van psychosociale problema­
tiek. Hieruit voortvloeiend wordt een
­training ontwikkeld, gericht op het
voeren van een goed gesprek waarin
begrip, aandacht en respect leidend
zijn. In dat gesprek kan de leiding­
gevende de medewerker – indien nodig –
doorverwijzen naar andere hulpverleners

Midden in de samenleving

of andere voorzieningen treffen.
Politiemedewerkers met PTSS krijgen
ondersteuning en begeleiding van het
Meldpunt PTSS. Het afgelopen jaar heeft
het meldpunt een verbeterslag gemaakt
en de doorlooptijden verkort voor zowel
de aanvraagprocedure voor erkenning
van PTSS als beroepsziekte, als voor het
verwerken van medische declaraties. Om
aanvragen sneller te kunnen behandelen
en medewerkers beter te begeleiden,
wordt het aantal casemanagers bij het
Meldpunt PTSS uitgebreid.
De werving van deze casemanagers is
inmiddels gestart. Anticiperend op de
borging van de bijzondere zorgplicht in
het Besluit algemene rechtspositie
politie (Barp) is een programma
­Bijzondere Zorg ingericht. Daarnaast
wordt via dit programma concreet invul­
ling gegeven aan het verder professiona­
liseren van de ondersteuning om
beroepsziekten, dienstongevallen en
uitingen van ongenoegen (klachten)
zoveel mogelijk te voorkomen. Binnen
het programma zijn enkele projecten
opgezet die zich onder andere richten op:
	 professionele ondersteuning
(regie door een vast contactpersoon);
voorziening oud-collega’s;
	 voorziening voor professionele
­ondersteuning, ofwel geestelijke
ondersteuning en sociaal-medische
zorg en begeleiding voor (oud-) mede­
werkers, partners en bloedverwanten
in de eerste graad;
waardering en erkenning.

Informatievoorziening
De politie is een informatie verwerkende
organisatie. Informatie- en communicatie­
technologie (ICT) is dan ook van cruciaal
belang. Om toekomstbestendig te kunnen
zijn, werkt het korps continu aan kwaliteits­
verbetering van ICT-voorzieningen. Dat
gebeurt onder andere door de toepassing
van moderne technische platforms (big
data-, data-analyse-, mobile p
­ latforms),
die innovatie mogelijk maken.

IV-strategie, vernieuwing

89

en innovatie
De politie werkt op het gebied van infor­
matievoorziening (IV) op basis va haar
strategisch kompas ‘De politie van over­
morgen’. Deze geeft in brede zin richting
aan verandering en vernieuwing. In de IV
strategie 2018-2022 welke in januari
2018 door de korpsleiding is vast­gesteld,
staan de ambities voor de ICT-ontwikke­
ling voor deze periode. Vanuit deze
­ambities wordt een bijdrage geleverd aan
het strategisch kompas.
De ambities zijn vertaald in concrete
ontwerp- en uitvoeringskaders en
­architectuurprincipes. Hierin is beschre­
ven hoe de politie de ICT-ontwikkeling
beheersbaar maakt en hier op stuurt.
Dit is een permanent proces.
De IV-strategie bestaat uit vier sporen:
afronden, anticiperen, leren en vernieu­
wen, digitaal transformeren. Elk spoor
heeft zijn eigen veranderdynamiek.
Op het spoor ‘afronden’ is het programma
Vernieuwend Registreren gestart, Dit
programma vervangt en vernieuwt politie
operationele registratieve systemen met
als belangrijkste doelen het vergroten
van de gebruikersvriendelijkheid, de
mogelijkheid bieden van het eenmalig
vastleggen en meervoudig gebruik van
gegevens en het verlagen van de beheer­
lasten van deze groep systemen. Speci­
fieke resultaten binnen het programma
Vernieuwend Registreren in 2018 zijn
onder andere de doorontwikkeling van
‘Executie & Signaleringen’ door toevoe­
ging van een functionaliteit voor de
afname van DNA van veroordeelden, de
realisatie van een aantal uitbreidingen op
MEOS (o.a. voor opsporing), oplevering
van het OPP-platform 2.0 voor ontwikke­
ling en de bouw van de eerste generieke
functionaliteit ‘Werkopdrachten’.
Op het spoor ‘anticiperen’ zijn diverse
initiatieven ontplooid, zoals een her­­
ziening van de data center strategie,
een roadmap voor generieke diensten
en platforms die de infrastructurele
benadering uit de IV-strategie kunnen
gaan ondersteunen, een Politie Data

Platform op basis van big data-­
technologie waar alle intelligence-­
functies binnen het korps gebruik van
zullen gaan maken en een roadmap
ten behoeve van platforms ter onder­
steuning van bijvoorbeeld sensoren en
kunstmatige intelligentie.
Op het spoor ‘leren en vernieuwen’ is
meer ervaring opgedaan met agile
werken en het betrekken van ‘blauw’ in
de ontwikkeling van IV, onder andere in
het kader van de ontwikkeling van het
Productiehuis dat in 2018 was genomi­
neerd voor een Computable-award.
Op het spoor ‘digitaal transformeren’ is
overzicht gecreëerd in de belangrijkste
innovaties en experimenten binnen het
korps, met het doel meer overzicht te
genereren en de mogelijkheden om te
richten en te kiezen te vergroten. Tot slot
is er een aanvang gemaakt met gerichte
interventies om richting te geven aan
initiatieven op het gebied van digitale
transformatie.
Andere resultaten die in 2018 op het
gebied van ICT-vernieuwing gerealiseerd
zijn:
	 Proeftuinen digitaal werken in
de ­strafrechtketen;
	 Uitbreiding functionaliteit van het
Aangifte Volgsysteem, zodat burgers
beter inzicht hebben in de status van
hun aangifte;
	 Totstandkoming van data.politie.nl,
waarop open data van de politie
gepubliceerd wordt;
	 Landelijke uitrol Automatic Number
Plate Recognition, waarmee agenten
in staat zijn om real time geïnformeerd
te worden over hits op (geselecteerde)
ANPR camera’s;
Koppeling van BVH met Summ-IT;
	 Implementatie van ‘Chromebooks’ om
het werken op locatie, dicht bij de
burger, te bevorderen.

Cybersecurity en
informatiebeveiliging
Wat betreft cybersecurity en informatie­
beveiliging heeft het korps een aantal
belangrijke stappen gezet. Deze stappen
hebben geresulteerd in een structureel
cyberprogramma, een bijgestelde data­
center strategie, een versterkt Security
Operations Centre (SOC), verbeterde
monitoring in het netwerk, samenwer­
king met andere veiligheidspartners en
verdere implementatie van risicoma­
nagement. Resultaten die een vervolg
zijn van de ingezette lijn van de voor­
gaande jaren. Afgelopen jaar zijn ook
voorbereidingen getroffen om zowel op
het terrein van awareness als op het
terrein van atypische signalen activitei­
ten te ontplooien. Alles gericht op het
hoofd bieden aan een veranderd drei­
gingsbeeld, waar rekening gehouden
moet worden met gesofisticeerde
cyberaanvallen waarvan de oorsprong
niet altijd bekend is.

Toezicht
Na de formele afronding van het Aanvals­
programma Informatievoorziening Politie
in 2017, is het toezicht op de informatie­
voorziening via een aantal politiek/
bestuurlijke trajecten in 2018 nieuw
vormgegeven. Dit gebeurde in het kader
van het continueren van het toezicht op
de informatievoorziening.
In 2018 heeft de minister de Tweede
Kamer geïnformeerd over de (aanpak van
de) ICT-vernieuwing en bijbehorend
toezicht hier op. Het onder BIT-regime
(Bureau ICT-toetsing) brengen van de
politie23 was hier een onderdeel van. In
2018 heeft de minister ook het eerste
project Vernieuwend Registreren/
Winkeldiefstal aangeboden aan het
Bureau ICT toetsing.

23) Wijzigingsbesluit instellingsbesluit tijdelijk Bureau ICT-toetsing, 23 juli 2018, Staatscourant 41047
24) Zoals verwoord in het privacystatement op https://www.politie.nl/algemeen/privacy.html

Bescherming
persoonsgegevens
De politie verzamelt en verwerkt gege­
vens, dat is de kern van het politiewerk.
Daarmee kan de politie waakzaam en
dienstbaar zijn. Met al die gegevens gaat
de organisatie integer om, met respect
voor ieders privacy en met de grootst
mogelijke zorgvuldigheid.24
Europese regels bepalen dat persoons­
gegevens beschermd moeten worden.
Om te voldoen aan de Algemene Veror­
dening Gegevensbescherming (AVG) en
de Wet politiegegevens (WPG) heeft de
politie de volgende resultaten bereikt:
	 Er is gewerkt aan de invoering van
een registertool voor het verder
­professionaliseren van een register
van verwerkingen.
	 Er zijn modellen ontwikkeld voor
een gegevensbeschermingeffect­
beoordeling (GBE) en een Verwerkers­
overeenkomst.
	 Het beleidskader logging is vast­gesteld.
	 Een privacybeleid politie is vast­
gesteld.
	 Een uitgebreid privacystatement is
geplaatst op www.politie.nl;
	 De procedure voor datalekken is
aangescherpt.
	 Een functionaris voor gegevens­
bescherming (FG) is aangesteld als
intern toezichthouder.

Wet politiegegevens (WPG)
Voor wat betreft de Wet politiegegevens is
relevant dat bovengenoemde onderwer­
pen voortvloeien uit de Europese Richtlijn
gegevensbescherming opsporing en
vervolging. Los van deze nieuwe verplich­
tingen zijn in 2018 maatregelen genomen
om beter te voldoen aan bestaande eisen.
Daarnaast is het proces rond het verlenen
en intrekken van autorisaties sterk
­verbeterd door het in gebruik nemen van
Identity & Access Management (IAM)
voor de operationele systemen.

90

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

ZOEKTOCHT NAAR VREEMDELINGEN
5 oktober – Een politieagent zoekt in een
maisveld in Moerdijk naar groepjes vreemdelin­
gen. De migranten proberen via het maisveld in
vrachtwagens te klimmen om als verstekeling
naar Engeland te reizen.

91

92

Jaarverantwoording 2018

Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG)
De Wet politiegegevens heeft betrekking
op het verwerken van persoonsgegevens
die gerelateerd zijn aan uitoefening van
de politietaak, zoals omschreven in artikel
3 van de Politiewet. Alle overige verwer­
kingen vallen onder de Algemene veror­
dening gegevensbescherming. Met de
invoering van de AVG per 25 mei 2018 zijn
drie taken die voorheen onder de WPG
vielen, onder het regime van de AVG
gebracht: de korpscheftaken, vreemde­
lingenzaken en burgemeesterstaken.
In 2018 is met de portefeuillehouder AVG
afgesproken dat de politie eind 2019 zal
voldoen aan de AVG, met uitzondering
van de eisen voor de verwerkingen die zijn
opgenomen in het verwerkingenregister.
De invoering van de beheersmaatregelen
die voortvloeien uit de risicoanalyses op
verwerkingen, geïdentificeerd via gege­
vensbescherming-effectbeoordeling,
lopen door in 2020.

Midden in de samenleving

93

­ elikopters, geweldsmiddelen, consul­
h
tancydiensten en bouwwerken. In het
leveranciersbestand zijn meer dan
17.000 leveranciers opgenomen. Zij
hebben in 2018 producten en diensten
geleverd aan de politie. Het is duidelijk
dat deze inkopen rechtmatig en doel­
matig moeten zijn en op een transparante
en objectieve manier vanuit de markt
worden betrokken.

Dienst Verwerving
Het grote financiële belang van inkoop, de
impact die de inkoop kan hebben op
marktsegmenten en in sommige gevallen
de maatschappelijke aandacht voor
bepaalde aankopen, hebben geleid tot
het opzetten van een dienst Verwerving
i.o. In deze dienst zijn alle organisatie­
onderdelen gebundeld die zich bezighou­
den met inkoop. De rol van inkoop wordt
hierdoor steviger gepositioneerd en biedt
tevens meer armslag om schaarse
inkoopcapaciteit binnen te kunnen halen.

Kwaliteit van de inkoop

Inkoop
Met een inkoopbedrag van circa
1,5 miljard euro – ruim 25 procent van de
totale begroting – is het korps een van de
grootste aanbestedende diensten in het
publieke bestel. Deze inkoop omvat aller­
hande soorten producten en diensten:
van motorhandschoenen en kantoor­
artikelen tot voer- en vaartuigen,

In de context van een onderzoek naar
de ontwikkeling van de financiële inkoop­
onrechtmatigheid, is zijdelings ook
gekeken naar de professionaliteit van de
inkoop. Het beeld is dat de inkoopfunctie
bij de politie zich vooral in de periode
tussen 2015 en heden, goed heeft ontwik­
keld. Dat blijkt enerzijds uit de kwaliteit van
de vele aanbestedingen die jaarlijks worden
gedaan en het feit dat de politie nagenoeg
alle aangespannen kort gedingen wint of

Onderwerp

Aantal

Te laat betaalde facturen
4 facturen
Lopende aanbestedingen
3 aanbestedingen
De werking van het inkoopsysteem
1 klager
		
Kwaliteit van de geleverde boeketten
1 interne klacht
Betrouwbaarheid van een tolk
1 interne klacht
Scope van een aanbesteding
1 klager
Verliezen van (historische) opdracht

1 klager

bezwaren kunnen worden weerlegd.
Anderzijds krijgt de politie steeds meer
uitnodigingen van andere rijksdienst­
onderdelen of (kennis-) net­werken om te
vertellen hoe zij de inkooporganisatie en
de inkoopprocessen organiseert en
inkoop- en aanbestedingstrajecten
uitvoert. Ook is er veel interesse
voor de wijze waarop de politie haar
Aanbestedings­commissie inzet voor
kwaliteitsverbetering van de aanbeste­
dingen. Op een toenemend aantal
­terreinen wordt al intensief samen­
gewerkt met het Rijk, waaronder het
Ministerie van Defensie.

t­ erreinen met allerlei innovaties. Zodra
een experiment moet worden omgezet in
een grootschalig inkoopproces, blijkt in
de praktijk dat dit bijzonder lastig is in te
passen in de aanbestedingsregelgeving.
Binnen de ruimte van de aanbestedings­
regelgeving wordt een marktconsultatie
gedaan om te verkennen of het voor de
politie interessant en werkbaar is om een
innovatiemakelaar te contracteren. Een
partij die innovatievoorstellen proces­
matig structureert en beoordeelt, en
indienende partijen op weg helpt met
verwijzingen naar bestaande subsidie­
mogelijkheden en dergelijke.

Klachtenmeldpunt

Screening leveranciers

In 2018 heeft het klachtenmeldpunt
Inkoop zeventien klachten ontvangen.
De onderstaande tabel geeft de aard van
de klachten weer.

Circa 17.000 leveranciers zijn voor de
politie actief. Een aantal van hen heeft
toegang tot vitale processen of zijn
betrokken bij de uitvoering van bepaalde
vitale processen. Nalatigheid van de
opdrachtnemer kan leiden tot gevaar
voor politiemedewerkers. Sommige van
deze processen raken aan (veiligheids-)
belangen op nationaal niveau. Voor dit
soort opdrachten heeft de politie een
richtsnoer vendor-screening ontwikkeld.
Tijdens de uitvoeringsfase van een
contract, krijgt een opdrachtnemer
aanvullende eisen en verplichtingen
opgelegd. Dit richtsnoer wordt met
ingang van 2019 toegepast.

De overige vijf klachten zijn conform
de klachtenprocedure door de
­klachtenbehandelteam(s) in behandeling
genomen. Daarvan konden er vier
adequaat beantwoord worden. Eén
klacht die gegrond bleek, heeft geleid tot
het overdoen van een gebruikerstest
tijdens de gunnings­fase van een aan­­
besteding. Het staat klagers overigens
altijd vrij om na een hele of gedeeltelijke
afwijzing van hun klacht alsnog de gang
naar de rechter te maken.

Innovatiegericht inkopen
De politie experimenteert op vele

Afgehandeld door
Dienst Financiën
Dienst Verwerving
Klager te informeren en te instrueren
over de werking
Leveranciersmanagement
Tolkencoördinator
Klager gemeld dat er geen overlap
met zijn contract was
Klager gemeld dat opdrachten perio­
diek moeten worden aanbesteed

Maatschappelijk ­verantwoord
inkopen
Maatschappelijk verantwoord inkopen
is sinds 2017 onderdeel van het strate­
gisch inkoop­beleid van de politie. Bij
aanbestedingen die daarvoor in aanmer­
king komen, richt de focus zich op het
terugdringen van de milieu­belasting en
het respecteren van de mensenrechten in
bepaalde toeleveringsketens. In het
verlengde van het regeer­akkoord wordt
ingezet op het opnemen van aanbeste­
dingseisen die bijdragen aan de reductie
van CO₂-uitstoot. Daarnaast worden de
mogelijkheden verkend van circulair
inkopen en wordt bezien in hoeverre
social return in aanbestedingen kan
worden meegenomen.

Huisvesting
In het Strategisch Huisvestingsplan
(SHP) staan de meerjarenbeleidsdoel­
stellingen voor de huisvesting van de
politie tot 2025. Deze doelstellingen zijn
de basis voor de uitwerking van de huis­
vestingsplannen per eenheid versie 1.0,
die de tweede fase vormt van de huis­
vestingstransitie richting 2025. In
aanvulling op het SHP zijn voor het
segment Specials (cellencomplexen,
IBT-centra, forensische opsporing en
beslag) impactanalyses opgesteld om
de ­strategische lijnen te bepalen. In 2018
is gestart met het opstellen van een
­huisvestingsplan voor de IBT-centra en
de Politieacademie.
Op dit moment is de transitie in volle gang.
De eerste fase is afgerond. Deze had
betrekking op het faciliteren van de perso­
nele reorganisatie in de vorm van schuif­
plannen per eenheid die in 2015 zijn
opgesteld. Deze zogeheten schuifplannen
zijn uitgevoerd en de nog resterende
werkzaamheden zijn onderdeel van een
groot huisvestingsproject. Nu is de
tweede fase aangebroken. Voor de uit­­
voering van de huisvestingsplannen per
eenheid lopen jaarlijks meer dan honderd
huisvestingsprojecten tegelijkertijd om de
meerjarige doelstellingen te bereiken. In
2018 zijn aan de hand van ontwikkelingen
in projecten en voortschrijdend inzicht
vanuit de operationele eenheden de huis­
vestingsplannen bijgesteld.
Een huisvestingsplan versie 2.0 volgt als
er majeure (beleids)wijzigingen zijn.
De voorgenomen duurzaamheidsdoel­
stellingen van het kabinet zijn in 2018
vertaald in een plan van aanpak en een
voorlopig uitvoeringskader. Deze worden
geïmplementeerd in de huisvestings­
projecten. Er is veel aandacht om andere
organisatieonderdelen (zoals ICT, HRM
en Facilitaire services) aan te laten
sluiten om de huisvestingsprojecten
integraal aan te sturen en op te leveren.
Om de voortgang van de huisvestings­
plannen te monitoren, zijn er per eenheid
en landelijk dashboards ontwikkeld.

Daarnaast is er begin 2018 samen
met marktpartijen een marktvisie vast­
gesteld. Als onderdeel hiervan is een
zogeheten innovation challenge uitge­
voerd, waar marktpartijen creatieve
ideeën hebben voorgesteld om vanuit
huis­vesting de operatie beter te kunnen
ondersteunen. Om hier goed invulling
aan te kunnen geven, is binnen de sector
Huisvesting de bemensing uitgebreid en
zijn er contracten afgesloten.
Tot slot heeft het Ministerie van JenV eind
2018 een bijzondere bijdrage beschikbaar
gesteld voor toegangsbeveiliging. Er is
een programmamanager aangesteld die
zich gaat richten op de landelijke uitrol
van een landelijk toegangssysteem.

Transitie bedrijfsvoering
Politieacademie
De Politieacademie (PA) is per 1 januari
2017 ingebed in het politiebestel. De
kwaliteit van het politieonderwijs en de
onderzoeks- en kennisfunctie binnen het
politiebestel is daarmee gegarandeerd.
Wel behoudt de Politieacademie een
onafhankelijke positie als zelfstandig
bestuursorgaan (zbo). De bedrijfsvoering
van de Politieacademie wordt in fasen
ondergebracht bij het Politiediensten­
centrum en op dezelfde manier georgani­
seerd als bij de eenheden. Daar is in 2017
een begin mee gemaakt en in 2018 zijn er
grote stappen gezet naar volledige inbed­
ding. Het proces ligt op bijna alle punten
op koers. Per 1 januari 2020 moet het
project volledig zijn afgerond.

Kwaliteit onderwijs en onderzoek
De Politieacademie heeft als zbo een
eigen verantwoordelijkheid bij de ontwik­
keling en uitvoering van onderwijs en het
doen van onderzoek. Ook is zij verant­
woordelijk voor de kwaliteit ervan. De
­Politieacademie stelt hiertoe een eigen
jaarverantwoording op. Het korps bepaalt
de behoefte aan onderwijs en onderzoek
en stelt daarnaast vanuit de eigen sterkte
de benodigde mensen en middelen ter
beschikking aan de Politieacademie.

94

Jaarverantwoording 2018

Inbedding HRM
Het humanresourcesmanagement
(HRM) van de Politieacademie is sinds
1 januari 2018 ondergebracht bij het
­Politiedienstencentrum. De politie
betaalt bijvoorbeeld het salaris uit en de
PA maakt gebruik van de politiebasis­
voorzieningen voor het registeren van
(verlof)uren en het bijhouden van perso­
neelsgegevens. De migratie van PA-data
naar politiesystemen is afgerond. Een
concernaudit heeft bevestigd dat deze
migratie juist en volledig is uitgevoerd.

Inbedding informatievoorziening
Op het gebied van informatievoorziening
is in 2018 veel in gang gezet. Zo zijn
onder andere de ontwerpen voor een
speciaal voor Onderwijs te realiseren
domein opgesteld en goedgekeurd: het
KOO (Kennis, Onderwijs en Onderzoek).
Door de vertraging van de nieuwe gene­
rieke infrastructuur, is dit domein nog
niet volgens het oorspronkelijke plan
gerealiseerd. Wel is al gestart met appli­
catierationalisatie, een inventarisatieslag
met als doel het applicatieportfolio van
de Politieacademie te integreren in het
applicatieportfolio van de politie.
Delen van de generieke telefonievoorzie­
ning van de politie zijn al overgezet naar
de Politieacademie. De transitie van ICM
(Informatie Change Management), de
voormalige IV-afdeling van de (PA),
verloopt langs de sporen Organisatie,
Processen, Medewerkers en Techniek.
De sporen Organisatie en Processen zijn
in de afrondingsfase. Wat rest is het
borgen van processen vanuit Corsa en
Proquro van de PA in de applicaties en
processen van de politie. Het spoor
Medewerkers is door actieve begeleiding
van de ICM-medewerkers naar hun
nieuwe functies binnen politieteams en
teamchefs afgerond.

Inbedding facilitaire
dienstverlening
Op 5 november 2018 heeft een succes­
volle transitie plaatsgevonden van
­Facilitair Management (FM). Met als
resultaat dat deze nu ook de dienst­

Midden in de maatschappij

verlening aan de Politieacademie
verzorgt. Dit betekent onder andere dat:
Voormalig FHM/PA-medewerkers
(deels) zijn ondergebracht in de
­facilitaire teams van FM/PDC.
De standaard facilitaire dienstver­
lening (volgens het click, call,
face-principe) beschikbaar is voor de
PA via het landelijk intranet en Planon
NP. Hiermee is Planon PA grotendeels
uitgefaseerd.
Aanvullende dienstverlening voor de
PA wordt geleverd door de dienst FM.
	 Bestellingen lopen via Planon NP en
SmartStream, hiermee is Proquro
grotendeels uitgefaseerd voor de
­Politieacademie.
Tot eind 2018 heeft het transitieteam FM
nazorg verleend.

Decharge documenten
Voor alle transitieactiviteiten die in 2018
zijn afgerond, zijn dechargedocumenten
opgemaakt en getekend. Dit betreft de
transitie van HRM, Financiën, Verwerving
en Staf PDC. Daarnaast hebben het
hoofd bedrijfsvoering van de Politieaca­
demie en alle stafdirecties de decharge
documenten getekend.

Veiligheid, integriteit
en klachten
Integriteit is onlosmakelijk verbonden
met de identiteit van de politieorganisa­
tie. Daarom is het een kernwaarde. Het
integriteitsbeleid is dit jaar geactuali­
seerd. Er is nadrukkelijk aandacht voor
het bevorderen van een ethisch werk­
klimaat waarin integriteit wordt gezien
als kenmerk van goed politiewerk en de
onderlinge dialoog wordt gestimuleerd.
Belangrijke pijlers van het integriteits­
beleid zijn:
	 beschermen van de organisatie en de
medewerker (onder meer door beveili­
gingsmaatregelen en screening);
	 begrenzen (het onderling aanspreken,
(disciplinaire) onderzoeken en
­sanctioneren);

95

bekrachtigen (door onder andere het
stimuleren van de dialoog).
In 2018 zijn bijna honderd voorstellingen
van Rauw gegeven. Deze theatervoor­
stelling is ontwikkeld om de dialoog
te bevorderen over de schaduwkanten
van het werk en de impact ervan op
politiemedewerkers en hun privésituatie.
Ruim 10.000 medewerkers hebben
deze voorstelling bezocht, vooral in
teamverband. De voorstelling, die in
2019 nog doorloopt, wordt ook ingezet
voor leiderschapsdagen. Ook de
­ketenpartners hebben belangstelling
getoond. Een ander instrument om de
dialoog te bevorderen, is de in 2018
ontwikkelde toolkit preventie. Deze
toolkit voor medewerkers en leiding­
gevenden, biedt ondersteuning bij het
voeren van gesprekken over dilemma’s
en integriteitskwesties. Hij is zowel
digitaal als fysiek beschikbaar en bestaat
onder andere uit: dilemmafilmpjes
(bekroond met de filmprijs Gouden
Reiger), tool voor risico­analyse, hand­
reiking nabespreking na een disciplinair
onderzoek, de beroepscode en thema­
bladen bij de beroeps­code. In de
themabladen wordt per onderwerp
nader ingegaan op wet- en regelgeving
en dilemma’s. Daarnaast zijn er
­
infographics ontwikkeld die het
­klachten­proces, screening en interne
onderzoeken verduidelijken aan burgers
en medewerkers.
Om meer inzicht te krijgen in het feno­
meen ‘lekken door politieambtenaren’
heeft de politie de Politieacademie
gevraagd onderzoek te doen naar de aard
en omvang ervan in de jaren 2015 en
2016. De conclusie van de onderzoekers
was dat het lekken van vertrouwelijke
informatie op een relatief kleine schaal
lijkt voor te komen. Uit het onderzoek25
blijkt dat lekken in veel gevallen voort­
komt uit onachtzaamheid of het blijkt
loos alarm te zijn.

Aantal gestarte onderzoeken
Zaken
Aantal zaken

Disciplinair en lijnonderzoek
Aantal onderzoeken

Aantal betrokkenen

2018
1.292
518
2017
1.509
548
2016
1.351
287
			

543
608
302

Top 3 categorieën disciplinaire onderzoeken
Categorie disciplinair		Aantallen
Misbruik positie (misbruik positie, informatie, bedrijfsmiddelen)
Houding en Gedrag (foute relaties, loonbeslag, nevenfuncties)
Geweld en bejegening (zowel in functie als privé, belediging)

213
122
93

Tabel A: totalen (voorwaardelijk) ontslagen
(Voorwaardelijk) ontslag 		
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018

totaal
161
176
176
111
126
121
119

Tabel B: specificatie (voorwaardelijk) ontslag
Voorwaardelijk

Afdoening

Ja
Nee

BARP 77: 1-J ontslag
BARP 77: 1-J ontslag
BARP 87 ontslag op verzoek

Eindtotaal		

2017

2018

61
48
12

58
59
2

121

119

96

Jaarverantwoording 2018

Interne onderzoeken
De politie kent drie soorten interne
onderzoeken:
oriënterende onderzoeken (o) naar
mogelijk laakbaar, verwijtbaar of
­strafbaar handelen;
disciplinaire onderzoeken (d) wanneer
sprake is van een vermoeden van
gepleegd plichtsverzuim;
	 strafrechtelijke onderzoeken (s)
wanneer er sprake is van een redelijk
vermoeden van gepleegde strafbare
feiten door medewerkers of wanneer
een burger aangifte heeft gedaan.
Het aantal gestarte disciplinaire
­onderzoeken (518) zegt iets over het
aantal malen dat er (ernstig) plichts­
verzuim vermoed werd. Het aantal
strafrechtelijke onderzoeken wordt in
de jaarverantwoording verder buiten
beschouwing gelaten, maar maakt wel
deel uit van het totaal in 2018 gestarte
onderzoeken. Omdat aan één voorval,
melding of incident meerdere onder­
zoeken (onderzoeksvormen) gekoppeld
kunnen worden, is het totaal aantal
gestarte onderzoeken slechts een
­indicatie van het aantal verschillende
incidenten dat wordt onderzocht. Het
aantal betrokkenen is het aantal betrok­
kenen bij disciplinaire onderzoeken.

(Voorwaardelijk) ontslag
Het aantal ontslagen betreft de
­ontslagen die in het betreffende jaar
zijn verleend.
Tabel A op pagina 95 geeft de totalen tot
en met 2018 weer. Tabel B specificeert de
afgelopen twee jaar nader.

Klachten
De klachtbehandeling van het korps is
gericht op herstellen van vertrouwen
van burgers in de politie en op het leren
van signalen van burgers over hoe de
dienstverlening beter kan. Als mensen
een klacht indienen, moeten zij erop
kunnen vertrouwen dat het korps daar
goed mee omgaat.

Midden in de samenleving

In 2018 is in het kader van professionalise­
ring de opleiding Klachtbehandeling
ontwikkeld. Voor alle klachtbehandelaars is
een vakgerichte themadag georganiseerd.
Van de (9579) klachten die de politie in
2018 ontving, nam zij er 2143 niet in
behandeling, omdat ze niet voldeden aan
de criteria van de klachtenregeling.
Klachten van 7333 klagers zijn meteen in
de eerste fase afgehandeld. In 351 geval­
len vroeg de klager een formeel oordeel
van de politiechef.

Screening
Het zorgvuldig en met voldoende waar­
borgen screenen van mensen is een
belangrijk onderdeel van het aannemen
en inhuren van betrouwbare medewer­
kers. In 2018 is de Wijziging van de
­Politiewet 2012 in verband met de
­screening van ambtenaren van politie en
politie-externen in consultatie gegaan.
De kern van dit wetsvoorstel is de
betrouwbaarheid van de ambtenaar van

97

politie tijdens de loopbaan doorlopend te
beoordelen en niet alleen incidenteel.
Hetzelfde geldt voor externen die werk­
zaamheden uitvoeren voor de politie,
bijvoorbeeld ICT-personeel. Ook een
omgevingsonderzoek valt onder de
reikwijdte van het wetsvoorstel. De
verwachting is dat de minister van
­Justitie en Veiligheid het wetsvoorstel in
2019 aanbiedt aan in de Tweede Kamer.
Ook intern wordt gekeken hoe het proces
van werving en selectie efficiënter kan
aansluiten op het screeningsproces. Om
dit proces in praktijk te toetsen en best
practices te delen, is een pilot opgezet.

Landelijk Meldpunt Misstanden
De Wet Huis voor klokkenluiders trad
op 1 juli 2016 in werking en werd op
1 januari 2017 gevolgd door de nieuwe
Interne klokkenluidersregeling voor Rijk,
Politie en Defensie. De toegenomen
aandacht voor het fenomeen ‘klokken­
luiders’ zorgde ook in 2018 weer voor

Klachten en aantallen		

2018

Openstaand begin jaar
Ontvangen klachten
Totaal		

1.784
9.579
11.363

Niet in behandeling genomen (geen klacht)
In behandeling
Afgehandeld 1e fase
Niet ontvankelijk
Niet behandelen AWB*
Aantal rubrieken
Aantal terecht
Afgehandeld 2e fase
Aantal rubrieken
Aantal gegrond
Openstaand einde jaar

-2.146
9.217
-7.348
4
1.160
8.799
1.287
-350
965
134
1.365

Afgehandeld 1e fase
Afgehandeld 2e fase

79,72%
3,80%

* = Algemene Wet Bestuursrecht

25) https://www.politie.nl/binaries/content/assets/politie/nieuws/2019/rapport-lekken.pdf

veel meldingen en adviesvragen bij de
Vertrouwenspersonen Integriteit (VPI)
van het Landelijk Meldpunt Misstanden
(LMM). In het verslagjaar zijn twaalf
nieuwe VPI’s geselecteerd en per
1 januari 2019 aangesteld. Het totale
aantal komt daarmee op zestien. VPI’s
ondersteunen en adviseren medewer­
kers bij meldingen van vermoedelijke
misstanden. Omdat veel kwesties in
overleg met de melder leiden tot een
terugverwijzing naar de betrokken
eenheid, zijn de VPI’s gekoppeld aan
een eenheid.
In 2018 behandelde het LMM twintig
meldingen c.q. adviesvragen. In 2018 is
een onderzoek naar een vermoeden van
een misstand afgerond. De conclusie is
dat er van een misstand geen sprake is.
Bij andere zaken is na een eerste weging
al geconstateerd dat van een vermoeden
van een misstand geen sprake was.

Team Grenspolitie van de Zeehavenpolitie
Het team Grenspolitie van de Zeehavenpolitie
combineert grensbewaking met ‘gewoon’
­politiewerk. Het verricht bijna 100.000 Schengen
grenscontroles per jaar, controleert 24 uur
per dag af- en aanmonsterende zeelieden en
verstrekt waar nodig visa. Het pakt inklimmers
aan, migranten die proberen om illegaal vanuit
de Rotterdamse haven de oversteek naar
­Groot-­Brittannië te maken. Daarnaast verleent
het team bijstand bij de aanpak van onder­mijning.
Het werkgebied is groot, letterlijk en figuurlijk. Dit
alles vraagt om specialisme, enorme kennis van
de materie, het vak en de haven.

6
Risicomanagement

102

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

103

Risicomanagement
Het risicoprofiel en het risicomanagement binnen de politie staan in dit hoofdstuk
centraal. Naar de aard van de jaarverantwoording ligt daarbij de nadruk op het
beheer van de organisatie, met name de inrichting en formatie, de bedrijfsvoering­
processen en de financiën. In 2018 domineerden twee aspecten. Enerzijds het
verder structureren van risicomanagement en anderzijds het vergroten van
deskundigheid en risicoawareness. Verder vermeldt dit hoofdstuk de voor deze
jaarverantwoording relevante risico’s, hun impact en de beheersmaatregelen.

Ontwikkeling risicomanagement
De politie staat bloot aan diverse risico’s.
Deze vallen onder te brengen in de
­categorieën strategische, operationele,
financiële, compliance-, reputatie-,
personele en informatierisico’s. Risico’s
zijn niet uit te sluiten. Wel kan de politie
zorgen dat zij de gevolgen ervan zo veel
mogelijk beperkt en dat zij risicobewust
werkt. Risico’s goed kunnen beheersen
maakt effectief risicomanagement
­(risicogestuurd werken) noodzakelijk.
Voor effectief risicomanagement is het
van groot belang dat het korps aandacht
besteedt aan zowel de ‘harde’
organisatie­aspecten (zoals governance,
organisatie, processen en procedures)
als aan de ‘zachte’ organisatieaspecten
(zoals ethiek, integriteit en leiderschap,
cultuur en professioneel gedrag).
In het Strategisch Kader Risicomanage­
ment is risicomanagement een integraal
onderdeel van goed management. In
overeenstemming met de organisatie­
cultuur moet de politie risicogestuurd
werken expliciet en zo pragmatisch
mogelijk vormgeven.
Het afgelopen jaar richtte de invoering van
risicomanagement zich op twee aspecten:
	 het vaststellen en aanbrengen van de
gewenste structuur om te komen tot
georganiseerd risicogestuurd werken;
	 het vergroten van deskundigheid en
risicoawareness in de organisatie.

Vaststellen en aanbrengen van
gewenste structuur
In 2018 startte het vaststellen van de
gewenste mate van diepgang waarmee
risicogestuurd werken in de organisatie
moet worden uitgevoerd en van het
benodigde groeipad om te komen tot de
gewenste situatie. Specifiek hiertoe is de
werkgroep Control ingericht, met een
vertegenwoordiging vanuit het Landelijk
Overleg Control (LOC), het Politie­
dienstencentrum (PDC) en de directies
HRM en Financiën en Control. De werk­
groep brengt begin 2019 een advies uit.

kunnen treden. Dit gebeurde door op een
specifieke themadag te investeren in de
onderlinge relaties.

Tegelijkertijd met de start van de werk­
groep Control is begonnen met de
opbouw van een netwerkorganisatie voor
risicomanagement. De doelgroep van het
netwerk is de control community. Onge­
acht het niveau waarop risicomanage­
ment wordt ingevoerd, speelt deze
control community een belangrijke rol bij
de uitvoering. Het doel van het netwerk is
dat medewerkers elkaar leren kennen en
weten te vinden, zodat zij op de gewens­
te momenten kennis over risicomanage­
ment kunnen delen. Daarbij gebruiken zij
elkaars competenties en kwaliteiten om
risicomanagement zo goed mogelijk
vorm te kunnen geven in de organisatie.

Voorts is een belangrijke stap gezet om
risicomanagement volledig te integreren
in de planning- en controlcyclus (p&c-­
cyclus). Bij de uitvraag voor de jaarplan­
nen 2019 is expliciet aandacht gevraagd
voor de doelstellingen en de daaraan
gekoppelde kansen en bedreigingen.
Daarnaast zijn expliciete kaders meege­
geven voor de risicoparagraaf van het
jaarplan. De jaarplannen zijn vervolgens
geanalyseerd en beoordeeld. Hiervoor is
een integraal kernteam samengesteld met
vertegenwoordigers van alle directies en
het PDC. Het analyseerde en beoordeelde
de jaarplannen van de organisatieonder­
delen integraal. Op basis van deze analyse
zijn adviezen verstrekt voor het opstellen
van een addendum bij het jaarverslag,
gericht op korpsbrede risico’s. Ook zijn
adviezen verstrekt voor het verbeteren
van de risicoparagraaf in volgende jaar­
verslagen. Behalve tot individuele terug­
koppeling aan de organisatieonderdelen
heeft de analyse geleid tot de inventarisa­
tie van de drie belangrijkste, korpsbrede
risico’s. Deze zijn vervolgens in het hoofd­
besluitvormingsdocument vastgesteld.

Het netwerk werd opgebouwd door
te faciliteren dat de betreffende mede­
werkers uit de controlorganisatie, het
lijnmanagement en andere betrokkenen
gemakkelijker met elkaar in contact

Tot slot zijn het netwerk en de gewenste
structuur ondersteund door het introdu­
ceren van de kennissite Risicomanage­
ment op intranet en het verspreiden van
een nieuwsbrief over risicomanagement.

Vergroten van deskundigheid
en risicoawareness
Ter voorbereiding op de jaarplannen zijn
bijeenkomsten georganiseerd met
leidinggevenden van de eenheden, het
PDC en de directies om na te gaan welke
eigen doelen prioritair zijn. Daarmee is
getracht te komen tot een bewustere
keuze voor het sturen op bepaalde zaken
en minder prioritaire zaken bewust niet
op te pakken. Ook zijn tijdens deze
bijeenkomst de bijbehorende risico’s
(zowel kansen als bedreigingen) en
mogelijke beheersmaatregelen ver­za­
meld en geïnventariseerd.
Bij de reguliere p&c-producten werd
altijd al gevraagd naar de doelstellingen
en bijbehorende risico’s. De bijeenkom­
sten voor risico-inventarisatie en het
stellen van de juiste vragen door Control
leidden tot verbetering van deze produc­
ten. De opgeleverde risico-inventarisa­
ties zijn vooral gestoeld op de inschatting
van het lijnmanagement wat zij als de
grootste risico’s voor hun organisatie­
onderdeel beschouwden. In 2018 is voor
het eerst gestart met een integraal kern­
team. Op basis van een organisatiebreed
beeld en eerdere inventarisaties kon dit
kernteam de belangrijkste korpsbrede
risico’s voor de organisatie signaleren
en deze kennis vervolgens via het hoofd­
besluitvormingsdocument binnen de
organisatie delen. De korpsbrede risico’s
zijn in de documenten van de p&c-cyclus
opgenomen.
Naast het vergroten van de risico­
awareness bij de politie zette het
korps tevens de eerste stappen om de
kennis over r­ isicomanagement uit te
bouwen. Zo is tijdens de themadag op
26 april 2018 het belang onderstreept
van eenduidig taalgebruik en eenduidige
invulling van risicomanagement. Ook
vergrootte de bijeenkomst het bewustzijn
van ­risico­beheersing.

Daarnaast is een opleidingskader
ontwikkeld dat opleidingen biedt op
drie verschillende niveaus:
lijnmanagement;
control community;
direct uitvoerende medewerkers
(risicoassessoren en risicoanalisten).

Belangrijkste organisatierisico’s
politie
Om de maatschappelijke doelen van de
politie te kunnen realiseren, is het van
belang om eventuele gebeurtenissen te
identificeren die hierop een negatieve
invloed kunnen hebben. Waar de impact
van een gebeurtenis onevenredig groot is
of de kans om op te treden juist zeer
groot, is het treffen van beheersmaat­
regelen van belang. Waar de beheers­
maatregelen onevenredig veel
politie-inzet vragen, kan het risico
gewoon worden geaccepteerd. Wordt
gestuurd op beheersing, dan kan ervoor
worden gekozen om het risico te mitige­
ren, over te dragen of te vermijden. De
belangrijkste risico’s en de gekozen vorm
van risicobehandeling zijn schematisch
weergegeven.

104

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Risico

Risicobehandeling26

Strategische risico’s

Risico

Risicobehandeling

Compliancerisico’s

Niet kunnen voldoen aan rijksbrede regeerakkoord­
afspraken en ketenafspraken uit het regeerakkoord
(bijvoorbeeld verduurzaming, vernieuwing
­pensioenstelsel, ondermijning, digitalisering
­werkprocessen strafrechtketen, flexibilisering).­

Accepteren27 en mitigeren: de ontwikkelingen werden
in samenhang bezien. Ten aanzien van de verschillende
onderwerpen zijn de mogelijkheden besproken met het
Ministerie van JenV. In 2018 werd dit risico niet manifest.

Planoptimisme ten aanzien van de executieve
mogelijkheden.

Mitigeren: er zijn in 2018 flinke stappen gezet in de
ontwikkeling van de planvorming. Ook is capaciteits­
management ingezet om de executieve mogelijk­heden
te bepalen.

Operationele risico’s
Te weinig mobiliteit en vernieuwingen voor de
toekomstvastheid van de politie.

105

Mitigeren: er werd aandacht gevraagd voor vernieuwing
en mobiliteit. Ook zijn middelen voor 2019 en verder
zeker gesteld.

Financiële risico’s

Financiële onrechtmatigheid (bijvoorbeeld inkoop en
declaraties, naleving fiscale regels).

Mitigeren: een PDC-dienst is specifiek gericht op de
verwerving en de rechtmatige uitvoering daarvan.
Vanuit de Dienst Financiën is ingezet op naleving
van (fiscale) regels.

Cybersecurity, bijvoorbeeld IT general controls,
­Information Security Management System (ISMS).

Mitigeren: er zijn middelen voor 2019 en verder
zeker gesteld.

Niet voldoen aan privacy compliance (bijvoorbeeld
WPG/AVG).

Mitigeren: de impact is vastgesteld en naar aanleiding
daarvan zijn diverse verbeterprogramma’s en plannen
van aanpak opgesteld.

Fiscale risico’s (door brutering) bij uitkeringen in het
kader van beroepsziekten.

Mitigeren: voortdurend overleg met de Belastingdienst
en in voorkomende gevallen in overleg in bezwaar gaan
tegen aanslagen.

Reputatierisico’s

Ontvangen schadeclaims (naar aanleiding
van politieoptreden).

Mitigeren, overdragen, accepteren: de politie heeft
gestuurd op het voorkomen van schadeclaims.

Onvoldoende privacy compliance (bijvoorbeeld
WPG/AVG).

Niet voldoen aan subsidievoorwaarden.

Mitigeren: over de ontvangen subsidiegelden
zijn (goedkeurende) accountantsverklaringen
opgeleverd.

Mitigeren: er zijn maatregelen genomen op het
­communicatieve vlak. Tevens zijn systeemmaat­regelen
genomen die de privacy compliance meer moeten
waarborgen.

Integriteitskwesties.

Mitigeren: er is meer geïnvesteerd in de uitvoering
van preventief integriteitsbeleid en tevens is het
­integriteitsbeleid herzien. Ondanks integriteitschendin­
gen door enkele medewerkers lijkt de reputatie van de
politie niet noemenswaardig beschadigd.

Geweldsincidenten door politie.

Mitigeren: er zijn geweldsinstructies en protocollen
en er werd getraind op de juiste naleving daarvan.

Niet kunnen voldoen aan de hoge verwachtingen van
derden en de maatschappij.

Mitigeren: er was verwachtingsmanagement richting
ketenpartners, derden en maatschappij.

Scope-uitbreiding van bestuursraadafspraken
(bijvoorbeeld de uitbreiding van de scope ­Algemene
Verordening Gegevensbescherming (AVG)/Wet
­politiegegevens (WPG)/Wet bescherming
persoonsgegevens (WBP), dataprotectie,
logging, Basis­administratie Persoonsgegevens
en Reisdocumenten (BPR).

Mitigeren: er zijn impactanalyses uitgevoerd om de
invoering voor te bereiden en er was monitoring op
het behoud van de scope.

Besluit tot invoering van nieuwe wet- en regel­geving
met impact op de politie(processen).

Mitigeren: er was monitoring op mogelijk nieuwe ­­
wet- en regelgeving.

Onvoldoende aandacht voor treasury.

Mitigeren: er was monitoring van de uitgaven.
In 2018 werd dit risico niet manifest.

Verloftarief bij uit dienst: medewerkers die
uit dienst treden hebben volgens het concept­
uitvoeringskader voor openstaand wettelijk verlof
recht op een hogere vergoeding dan het tot nu toe
gebruikelijke kale uurloon.

Mitigeren: er wordt een uitvoeringsregeling o
­ pgesteld
waarin duidelijk wordt vastgelegd wanneer tegen welk
tarief uitbetaald wordt.

26) Risicobehandeling kent vier strategieën, namelijk: accepteren, mitigeren, overdragen en vermijden.
27) 	Accepteren is alleen mogelijk binnen een bepaalde marge (risicobereidheid). Buiten deze marges zal ‘accepteren’ overgaan in ‘mitigeren’, vandaar dat monitoring
nodig blijft om dit vast te stellen.

106

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Risico

Risicobehandeling

Personele risico’s

107

Risico

Risicobehandeling

Informatierisico’s

Onvoldoende medewerkers met de juiste
capaciteiten voor de nieuwe eisen aan
de ­politie­organisatie.

Mitigeren: er is gestuurd op de medewerkerswaarde,
met aandacht voor het behouden van talent, het trainen
op de nieuw vereiste vaardigheden en het extern
werven van medewerkers met de juiste capaciteiten.

Veranderde preferentie voor de politie als werkgever,
waardoor mensen haar niet meer als werkgever in
overweging nemen.

Mitigeren: er is actief beleid gevoerd om mensen
en meer specifiek ook jongeren te enthousiasmeren
voor het politiewerk (bijvoorbeeld door het instellen van
de Politie Jongerenraad, het gebruik van sociale media
en het gericht profileren bij bepaalde beroepsgroepen).

Een ontwikkeling van de personele bezetting
die afwijkt van de prognose, dan wel een
disbalans vertoont.

Mitigeren: de ontwikkeling van de bezetting is
nauwlettend gemonitord, waardoor beter en sneller
werd gestuurd. Er is hard gewerkt aan het oplossen van
de huidige bezettingsproblemen en het bereiken van de
geformuleerde doelstellingen. Dit kon niet binnen het
lopende jaar worden opgelost. Er zijn echter ook expli­
ciet maatregelen getroffen om de knelpunten in de
bezetting en de daarmee samenhangende risico’s in de
personeelsplanning op langere termijn te mitigeren.

Gebrek aan diversiteit, waardoor verlies aan
­maatschappelijke legitimiteit ontstaat.

Accepteren: de bestaande programma’s om d
­ iversiteit
te vergroten zijn uitgevoerd. Er is maximaal gestuurd om
de diversiteit te vergroten binnen de grenzen van wat
mogelijk is.

Capaciteitsproblemen door (ziekte)verzuim.

Mitigeren: er is explicieter aandacht gevraagd
voor (ziekte)verzuim, er zijn teams Veilig en
Gezond Werken ingericht en er is een dedicated
programmamanager voor het terugdringen van
­ziekteverzuim aangesteld. Ook zijn waar nodig
­voorzieningen getroffen.

Capaciteitsproblemen door nieuwe opdrachten
vanuit stakeholders.

Mitigeren: op basis van capaciteitsmanagement is
beoordeeld of aan de vraag kon worden voldaan.
Ook is samenwerking gezocht met het Ministerie
van JenV en het Landelijk Overleg Veiligheid en
Politie (LOVP).

Cybersecurity (zoals beleid, cyberweerbaarheid).

Mitigeren: er zijn middelen voor 2019 en verder zeker
gesteld.

Security breach.

Mitigeren: er zijn verschillende maatregelen g
­ etroffen,
zoals het aantrekken van experts en het investeren in
nieuwe technologie.

Organisatierisico’s
Beroepsziekten die leiden tot uitval en trajecten, die
een zeer lange doorlooptijd kennen en (nog) niet
gewaardeerd kunnen worden.

Accepteren: elke schade is uniek en vergt een eigen
traject. Opbouwen van ervaring en deze toepassen
in de komende jaren.

Toekenning toelagen personeel: periodiek wordt
bekeken welke functies in aanmerking komen
voor toelagen, waarbij medewerkers met terug­
werkende kracht bezwaar (kunnen) maken tegen de
ingangsdatum van de toelage.

Accepteren: op het moment dat functies in aan­­merking
komen voor toelagen betekent dit dat er andere eisen
aan de functie worden gesteld dan voorheen. Dit wordt
duidelijk gemarkeerd.

Onderzoeksteam Veldbloem
De gewelddadige dood van Milica van Doorn in
1992 heeft een enorme impact gehad op de
samenleving in Zaandam. Jarenlang deed het
onderzoeksteam Veldbloem onderzoek hiernaar.
Nieuwe ontwikkelingen waren van doorslagge­
vend belang in deze zaak en hebben uiteindelijk tot
een oplossing geleid. Het team heeft actief bijge­
dragen aan de ontwikkeling van DNA-wetgeving,
dat die wetgeving bruikbaar werd, dat de techniek
er was en dat er binnen de politie voldoende kennis
was om ermee aan de slag te gaan.

7
Control,
Toezicht en
Financiën

112

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

113

Overzicht stand van zaken opvolging aanbevelingen
Korte termijn

Control, Toezicht
en Financiën

Voortgang

1. S
 tel in de ‘driehoeken’ bedrijfsvoering van de politie alleen sluitende en realistische begrotingen
op, dat wil zeggen met prognoses wat men daadwerkelijk verwacht uit te geven.
2.  Geef het Politiedienstencentrum (PDC) een volwaardiger positie bij de finale besluit­vorming over de
begrotingen.

De politie heeft in 2017 haar basis op orde gebracht. Hierop is met ingang van
2018 de fase van doorontwikkeling ingegaan. Dit werd op vele onderdelen
­zichtbaar: de vernieuwde governance, de verdere professionalisering van de
organisatie, inclusief de bijbehorende control en toezicht organisatie en de
grotere aandacht voor (financiële) sturing en beheersing in de organisatie. In het
navolgende komen de belangrijkste ontwikkelingen die de politie in 2018 heeft
doorgemaakt aan de orde.

3. S
 tel jaarlijks voor de aanvang van het begrotingsjaar een door het korpsmanagementteamoverleg
en de korpsleiding geaccordeerde ombuigingslijst op die direct kan worden ingezet zodra zich
tegenvallers voordoen. Zorg voor voldoende budgetflexibiliteit op die lijst. Symmetrisch kan ook
een overprogrammeringslijst worden opgesteld voor het geval dat zich in de loop van het begro­
tingsjaar meevallers aftekenen.
4. V
 erbeter op korte termijn de inhoudelijke en analytische kwaliteit van de financiële maandrappor­
tages; maak voor alle kostencategorieën decompositietabellen die inzicht geven in de oorzaken
van afwijkingen ten opzichte van de begroting.
5. O
 p die manier worden de early warnings betrouwbaarder en daardoor ook effectiever. Dit is met
name van belang voor de posten met de grootste risico’s in de komende jaren: externe inhuur, de
mismatch en het natuurlijk verloop van personeel. Betere maandrapportages ontlasten ook het
werk voor de maandrapportages.
6. L aat de directeur PDC als belangrijkste budgetverantwoordelijke, daar als first line of defense voor
verantwoordelijk zijn en laat de concern controller daar zijn onafhankelijke oordeel over geven,
bijvoorbeeld of hij uitzonderingsrapportages noodzakelijk acht (als die niet eigener beweging
worden opgesteld).
7. M
 ede naar aanleiding van dit onderzoek heeft de directeur PDC na de bespreking van de eerste vier­
maandsrapportage voor 2017 met zijn managementteam afgesproken om tweemaandsrapportages
te gaan opstellen om de uitputting van de begroting beter te gaan monitoren en zo nodig bij te sturen.
Dat is een goede ontwikkeling. Een andere stap voorwaarts is dat er voor de taakstelling externe
inhuur en binnenkort ook voor de taakstelling op het P-budget monitoringsinstrumenten zijn ontwik­
keld, die per eenheid kwantitatief aangeven waar men op koers ligt en waar overschrijdingen dreigen.
Op basis daarvan zullen dan adviezen worden opgesteld om de afwijkingen te redresseren.
8. P
 robeer dus al eerder dan in de viermaandsrapportage van juni goed zicht te krijgen op de
­begrotingsuitvoering, zodat zo nodig ook eerder gestart kan worden met het voorbereiden van
maatregelen om overschrijdingen terug te dringen.
9. Z
 org voor een zorgvuldige monitoring van de uitvoering van maatregelen die overschrijdingen
moeten redresseren.

Ontwikkelingen sturing,
control en toezicht
Implementatie aanbevelingen
extern onderzoek
Eind maart 2016 is het rapport Inzicht
in de omvang van het personele en
materiële budget nationale politie
2016-2020 opgeleverd. Daarin staan
aanbevelingen om de financiële sturing
en beheersing van de politie te verbete­
ren, naast het advies om de begroting
van de politie structureel te verhogen.

Afgesproken is dat deze aanbevelingen
worden opgevolgd en dat de korpschef
de minister van Justitie en Veiligheid
daarover periodiek informeert. Vanaf
begin 2017 heeft ABD Topconsultant
meegekeken bij de uitvoering van de
aangekondigde maatregelen en gecon­
stateerd dat nagenoeg alle aanbevelin­
gen zijn uitgevoerd. In oktober 2017 is zijn
rapport Oordeel over sturing en beheer­
sing bij de Nationale Politie opgeleverd.
In dit rapport zijn aanbevelingen opgeno­
men en in een reactie heeft de politie

aangegeven alle aanbevelingen te gaan
opvolgen. Daarover is het schema op
pagina 113 met een weergave van de
stand van zaken opgesteld. In dit hoofd­
stuk wordt beschreven wat er is gereali­
seerd.
Voor deze jaarverantwoording zal de
politie name aandacht besteden aan
punt 1: wat er al gerealiseerd is. De door­
lopende punten zullen in de planning en
controlcyclus 2019 aan de orde komen.

10. Voltooi zo snel mogelijk een verplichtingenadministratie, die volledig geïntegreerd is met de
­financiële administratie.
11. Maak de risico-analyses SMART’er; leer van de ervaringen rond informatievoorziening.
12. Werk aan een intrinsiek gedragen cultuur van afspraak is afspraak, ook voor de begroting, laat de
korpsleiding daarbij een voorbeeldfunctie vervullen.
13. Zorg tot slot dat politiechefs alleen na overleg met het PDC verplichtingen kunnen aangaan voor
budgetten waarvoor het PDC budgetverantwoordelijke is en dat politiechefs in overleg met het PDC
ook dekking voor die extra verplichting aanbieden. Als dekking niet wordt geboden, vindt escalatie
plaats naar de korpsleiding. Alternatief is om per eenheid een reservepotje te formeren waarop een
beroep kan worden gedaan in dit soort situaties.
Gerealiseerd

Onder handen

114

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

115

Overzicht stand van zaken opvolging aanbevelingen
Aanvulling op PwC

Voortgang

1. B
 enut de kans van een nieuw regeerakkoord om een consistente integrale strategie onder de
nieuwe meerjaren­begroting van de politie te leggen. Probeer daarbij zoveel mogelijk gebruik
te maken van het position paper en het lopende strategietraject. Als dit zou slagen, kan dit
tevens leiden tot een opschoning van de ongeveer 40 strategische plannen die de laatste
tijd zijn ontwikkeld.
2. V
 ertaal de strategie p x q naar de eenheden om aan de politiechefs duidelijk te maken wat de
strategie voor de eenheden precies betekent in termen van de capabilities (operationele
sterkte, IV, vervoermiddelen, geweldsmiddelen, etc) die hen ter beschikking staan om de pres­
taties te leveren die in de lokale driehoeken worden afgesproken. Deze uitwerking kan plaats­
vinden in het Integraal Planningsoverleg aangevuld met vertegenwoordigers van de operatiën
en de eenheden. De meerjarenplannen voor de eenheden worden vervolgens ter bespreking
voorgelegd aan het KMTO en voor finale goedkeuring aan de korpsleiding. Het huidige port­
folioproces dat vooral binnen IV, FM, etc. plaatsvindt, wordt hierdoor een optimalisatieproces
over alle instrumenten (kostencategorieën) heen.
3. B
 ouw daarbij tevens een procedure in die eventuele spanningen tussen bottom up (lokale
gezagen) en top down (LOVP) prestatieafspraken in beeld brengt en zo nodig wegneemt.
4. V
 ervroeg planning en control-procedure met een jaar om tot een volledige aansluiting bij de
cyclus van de rijksbegroting te komen. Daarmee zouden politiechefs meer betrokken raken
bij de besluitvorming over de begroting, omdat de gevolgen voor hun eigen begroting direct
inzichtelijk worden. Dit kan bijdragen aan de noodzakelijke cultuuromslag op budgettair terrein:
(begrotings)afspraak is (begrotings)afspraak. De korpsleiding heeft ondertussen deze aan­­
beveling o
­ vergenomen en werkt aan implementatie ervan.
5. D
 e wens van politiechefs voor meer decentralisatie van budgetten en bevoegdheden om beter
op lokale omstandigheden in te spelen en tevens de afweging tussen betalen en genieten te
versterken is logisch, maar zolang het bestaande centrale model nog onvoldoende goed werkt,
ook risicovol. Op dit moment is het vooralsnog verstandiger eerst het bestaande model te
vervolmaken en dan na te denken hoe stap voor stap de lokale bevoegdheden kunnen worden
uitgebreid met daar tegenover budgettaire verantwoordelijkheid en verantwoording. Het voor­
stel voor een p x q meerjarige doorvertaling van het korpsbudget naar eenheden impliceert al
een grotere betrokkenheid van de eenheden in de ontwikkeling van hun capabilities en kan als
een eerste stap worden beschouwd in een decentralisatieproces.
6. E
 en wellicht eenvoudig alternatief om binnen het bestaande centrale systeem rekening
te houden met specifieke wensen van eenheden, is om bij het opstellen van meerjarige
begrotingen op eenheidsniveau na te gaan of die wensen kunnen worden ingepast.
7. H
 et is belangrijk om in de driehoeken begrotingen van eenheden sterker te challengen om na
te gaan of er ruimte is voor efficiencyverbetering binnen de bestaande organisatie. Daarnaast
is het belangrijk dat er meer systematisch wordt nagedacht over trendmatige verbetering
van efficiency bij ongewijzigd beleid. De ERAM-pilots die in 2018 gestart zijn, kunnen hier
stimulerend werken.

Gerealiseerd

Overzicht stand van zaken opvolging aanbevelingen

Onder handen

Aanvulling op PwC
1. V
 oltooi de uitvoering van de aanbevelingen van PwC conform het ‘stand van zaken’- spreads­
heet van 25 augustus 2017.
2. H
 et is steeds meer standaard aan het worden voor de politie om impactanalyses uit te voeren
van nieuw beleid. Dat is goed werk en maakt het mogelijk om tot meer rationele besluitvorming
te komen over de gevolgen van nieuwe wet- en regelgeving en nieuwe beleidsinitiatieven.
Aanbeveling is om de beschikbaarheid van impactanalyses daadwerkelijk tot standaard te
verheffen: geen besluit zonder een impactanalyse.
3. E
 r zijn nog drie inhoudelijke verbeterpunten. De impactanalyse is nu vooral gefocust op de opera­
tionele formatie fte-capaciteit van de politie en zou alle kostencategorieën moeten omvatten. De
impactanalyse zou niet alleen naar kosten, maar ook naar baten moeten kijken. Ten slotte zouden
de effecten van nieuwe wet- en regelgeving of beleidsinitiatieven in afstemming met andere
partners op het terrein van de veiligheid ketenbreed moeten worden onderzocht.

Voortgang

116

Jaarverantwoording 2018

Gerealiseerde aanbevelingen
	Opstellen begroting loopt beter
(aanbevelingen korte termijn 1 en 3 en
middellange termijn 1, 4, en 5).
De planning en controlcyclus van de politie
is naar voren gehaald waardoor aansluiting
op de rijksbegrotingscyclus nu is gereali­
seerd. Binnen de politie werd daartoe
gewerkt met een hoofdbesluitvormings­
moment (dit was voor 2019 op 5 december
2018, voor 2018 was dit op 17 januari 2018).
Daarin ging het over de jaarplannen voor
het komende jaar en de knelpunten en
prioritering in het meerjarig beeld. Bij dit
hoofdbesluitvormingsmoment werd door
de korpsleiding een sluitende begroting
als uitgangspunt benadrukt.
	 Sturing op de begrotingsuitvoering is
verbeterd (aanbevelingen korte
termijn 5, 6, 7, 8 en 11).
Bij het verwerken van het regeerakkoord,
het opstellen van bestedingsplannen
voor de extra middelen, was de inhoude­
lijke verbinding binnen de staf korps­
leiding meer gecoördineerd opgepakt.
Dit leidde ertoe dat er beter gestuurd kon
worden op de uitvoering van de in het
Landelijk Overleg Veiligheid en Politie
(LOVP) genomen besluiten.

van trekkingsrechten werd al vanaf half
2017 tweemaandelijks gerapporteerd in
het Breed Bedrijfsvoeringsoverleg
(BBVO) en dat wordt gecontinueerd. Voor
het onderwerp inhuur van derden is de
sturing aanmerkelijk verbeterd en is het
budget niet meer overschreden. Voor de
eventuele bijsturing, vooral binnen de
diensten van het PDC, werd gebruik
gemaakt van een C-lijst/ombuigingslijst.
Daarin is aangegeven waar ‘oud voor
nieuw’ plaats kan vinden als er zich
budgettaire problematiek voordoet. De
toepassing van de C-lijst is een onder­
werp in het managementgesprek van de
eenheden en het PDC met de referent in
de korpsleiding.
 ersterk de cultuur van afspraak is
V
afspraak (korte termijn 12).
Een eerste stap was de weergave van de
begrotingsregels in het Beheersstatuut.
Andere elementen zoals belonen van goed
gedrag, het geven van het goede voor­
beeld en de communicatie over het finan­
cieel beleid moeten hierbij aansluiten. Een
voorbeeld hierbij is dat de korpschef in zijn
(interne) toelichtingen op beleidsontwik­
kelingen, zoals bijvoorbeeld de cao-­
onderhandelingen, consequent benoemt
dat het financieel kader leidend is.

Auditcommissie politie
De Auditcommissie politie heeft zich in
2018 gericht op het realiseren van het
auditjaarplan en de uitkomsten van de
audits die hierin opgenomen zijn. In dit jaar­
plan is in ieder geval gesproken over de
controle op de jaarrekening en opvolging
van de bevindingen van de externe accoun­
tant. Verder is de aanpak van het ziektever­
zuim aan de orde gekomen. Een plan van
aanpak daarvan is toegestuurd aan de
Tweede Kamer. Omdat in het voorjaar van
2018 de Reviewboard Aanvalsprogramma
ICT zijn taken heeft beëindigd, moest er een
nieuw toezichtsregime komen voor ICT.
In het najaar van 2018 hebben de minis­
ters van JenV en Binnenlandse Zaken het
Bureau ICT-toetsing (BIT) als organisatie
toegevoegd voor toetsing van nieuwe

117

ICT-projecten van de politie. Tevens is
vastgelegd dat de politie haar nieuwe
ICT-projecten met een begroting van meer
dan € 5 miljoen voortaan ter toetsing voor­
legt aan het BIT. De politie valt daarmee
onder hetzelfde stelsel voor de toetsing
van ICT-projecten als de rijksoverheid. De
politie onderwerpt haar ICT-projecten aan
de interne lagen van control en toetsing
met de Auditcommissie politie als hoogste
orgaan. Daarna legt zij conform de lijnen
van het BIT haar nieuwe ICT-projecten voor
ter externe toetsing.
De Auditcommissie politie bestond in
2018 uit zeven leden: twee leden van de
korpsleiding, een politiechef en vier
externe leden die geen deel uitmaken van
de politieorganisatie. De leden beschik­
ken over ruime deskundigheid op het
gebied van onder andere informatievoor­
ziening, ICT en beheer, publieke financiën,
risicomanagement in de publieke sector
en de politie in het algemeen.
Mevrouw N. Stolk legde haar lidmaatschap
van de auditcommissie neer in verband
met een verandering van functie bij
De Nederlandsche Bank. Haar plaats is
ingenomen door de heer R. van Breukelen,
die een open wervingsprocedure via
landelijke media doorliep. Hij heeft erva­
ring met ICT en was in het verleden actief
betrokken bij de werkzaamheden van de
Reviewboard Aanvalsplan ICT. Om de
auditcommissie te versterken, is een
proces in gang gezet om in 2019 een vijfde
extern lid toe te voegen.
Aan de auditcommissie is ook een extern
agenda lid toegevoegd namens de
externe toezichthouders. Voor deze
functie is vanaf 1 juni 2018 de directeur
Financieel Economische Zaken van het
Ministerie van JenV aangewezen. Hij
brengt in de auditcommissie de
aandachtspunten van de externe
toezichthouders naar voren. De commis­
sie van toezicht op het beheer rondde in
het voorjaar van 2018 haar taken als
extern toezichthouder af. Daarmee
eindigde ook het extern agendalidmaat­
schap van de commissie van toezicht in
de auditcommissie. Tot slot is het zo dat

de externe accountant van de politie als
toehoorder alle vergaderingen bijwoont.
De voorzitter van de auditcommissie
heeft afstemming gezocht met de externe
toezichthouders over de focus en norm­
stelling voor het interne toezicht en de
samenhang met het externe toezicht. Het
korps blijft het interne toezicht de komende
jaren ontwikkelen. De ervaringen uit het
jaar 2018 worden gebruikt om meer strate­
gische focus aan te brengen in de onder­
werpen voor interne control en toezicht
en de verdeling ervan over de eerste lijn
(lijnsturing), de tweede lijn (korpscontrol)
en de derde lijn (concernaudit).
Naast het toezicht dat de minister van
JenV vervult als eigenaar van de politie en
het toezicht op de taakuitvoering door de
Inspectie JenV, vervullen diverse externe
toezichthouders onveranderd hun rol
binnen het stelsel van toezicht op de
politie. Dat zijn de Algemene Rekenkamer,
de Inspectie Sociale Zaken en Werk­
gelegenheid, de Inspectie Leefomgeving
en Transport, de Autoriteit Persoons­
gegevens, de Nationale ombudsman en
de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Horizontaal Toezicht
Belastingdienst
Na langdurige en zorgvuldige voorberei­
ding, hebben de Belastingdienst en de
politie een Horizontaal Toezicht conve­
nant afgesloten. Horizontaal toezicht is

de naam die de Belastingdienst geeft aan
het toepassen van een vorm van risico­
analyse in de belastingcontrole. Bij
­horizontaal toezicht draait het om trans­
parantie, begrip en vertrouwen tussen de
belastingplichtige en de Belastingdienst.
Relevante standpunten legt de politie
altijd voor aan de Belastingdienst en de
politie zorgt voor een systeem van
interne beheersing en (externe) controle.
Samenwerking en eigen verantwoorde­
lijkheid staan hierbij centraal. Geen
bemoeienis waar dat niet nodig is maar
wel adequate handhaving. Het grote
voordeel van deze vorm van toezicht is
dat de politie zekerheid heeft als de
belastingaangifte eenmaal is i­ ngediend,
omdat de Belastingdienst vertrouwt op
de kwaliteit van de door de politie aan­ge­
leverde gegevens. ­Jarenlange discussies
over fiscale onderwerpen behoren zo tot
het verleden.

In Control Statement
In deze jaarverantwoording geeft de
korpschef voor het eerst in de geschiede­
nis van de politieorganisatie een In
Control Statement (ICS) af. Voor het jaar
2018 lag het accent vooral op definitie
bepaling van het ICS en de methodiek
om de totstandkoming onderbouwd en
transparant te bewerkstelligen. De
politie­organisatie hanteert de werk­
definitie dat een ICS een verantwoording
is van het bestuur om aan te geven wat de
mate van interne beheersing is in relatie

Eigen bevindingen
Control Self Assessments

Interne bevindingen
Maraps – Jaarverslag – management letter

Externe bevindingen
Onderzoeken & rapporten

Referentiemodel

Bij de begrotingsuitvoering werd nadruk­
kelijk risicomanagement als instrument
ingezet. Dit bleek bijvoorbeeld uit de
opname in de begroting van een risico­
paragraaf die door de korpsleiding zelf
was opgesteld. Daarnaast was het draag­
vlak voor het instrument vergroot of zijn
initiatieven van de eenheden en het
Politie­diensten­­centrum (PDC) via
de betreffende managementteams
­ondersteund bij het gebruik van risicoma­
nagement. Een belangrijk aandachtspunt
daarbij is het creëren van eenheid van taal:
nadruk leggen op kansen grijpen in plaats
van bedreigingen mitigeren. In december
2018 hebben alle eenheden en het PDC
een risicoparagraaf opgenomen in hun
jaarplan 2019. Vanaf eind 2017 werd voor
elke dienst van het PDC iedere twee
maanden een rapportage opgesteld en in
het managementteam PDC besproken.
Voor inhuur van derden en de besteding

Midden in de samenleving

tot de realisatie van (organisatie) doel­
stellingen. Met een ICS geeft de korps­
chef antwoord op de vraag in hoeverre
het management voldoende grip heeft op
de processen die leiden tot het realiseren
van (strategische) doelstellingen. Voor
het ICS politie 2018 is gekozen voor een
beperkte reikwijdte. De keuze is gemaakt
om de reikwijdte van ICS 2018 te richten
op de beheersing van de bedrijfsvoering
binnen de staf korpsleiding en het Politie­
dienstencentrum. De bedrijfsvoering
binnen de operatie zijn onderdeel van het
groeipotentieel van het ICS.
De ICS-tekst op pagina 118 is tot stand
gekomen door het gebruik van een speci­
aal voor de politie (door)ontwikkelde
methodiek. De methodiek van de politie
gaat uit van drie verschillende perspec­
tieven: de eigen bevindingen, de interne
bevindingen en de externe bevindingen.
Elk van deze perspectieven wordt gehou­
den tegen een referentiemodel. Het
­referentiemodel is toegespitst op de
­politieorganisatie en sluit aan bij de alge­
mene duiding van volwassenheidniveaus
voor interne beheersing zijnde: initieel,
handelingsbewust, gedefinieerd,
beheerst en geoptimaliseerd. De verkla­
ring is een kwalitatieve weergave van de
mate van beheersing in het geconstateer­
de volwassenheidsniveau. De methodiek
van de politie die uiteindelijk de onder­
bouwing levert voor de ICS-verklaring is
hier onder schematisch weergegeven.

Beeld

+
Beeld

+
Beeld

ICS

118

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

119

IN CONTROL STATEMENT 2018

Treasury

De korpschef verklaart op basis van de in 2018 door de staf van de korpsleiding en het Politiediensten­
centrum uitgevoerde control self assessments, de interne bevindingen en de externe bevindingen, dat
het politiekorps in 2018 de processen in de bedrijfsvoering op het volwassenheidsniveau ‘handelings­
bewust’ in afdoende mate beheerst. De reikwijdte van deze verklaring is in 2018 beperkt tot de interne
beheersing van de besturende en ondersteunende processen uitgevoerd door de stafdirecties en het
­Politiedienstencentrum.

Treasury is onder te verdelen in drie
­functies: financiering, kasbeheer en
risico­beheer. In het Treasurystatuut zijn
de volgende doelstellingen opgenomen:

De assessments en de bevindingen over de mate van interne beheersing zijn afgezet tegen een intern
ontwikkeld referentiemodel voor de vereisten van een management control systeem. Het referentiemodel
kent zes aspecten: strategievorming, procesbeheersing, normbeheersing, rapportagebeheersing, risico­
management en gedrag & cultuur. De gewenste ontwikkeling op de afzonderlijke aspecten laat zich op
hoofdlijnen en in kwalitatieve termen als volgt schetsen:
Strategievorming: Er is een strategie van het korps bepaald en een start gemaakt met de vertaling van
de koers naar de o
­ rganisatiedoelstellingen voor het Politiedienstencentrum. Zo wordt het politie
ICT-portfolio doorvertaald naar doelstellingen en prioriteiten voor het Politiedienstencentrum en de
desbetreffende diensten.
Procesbeheersing: De processen in de bedrijfsvoering zijn in kaart gebracht. De kwaliteit van de vastlegging
van de gegevens in de basisadministraties behoeft verdere opbouw opdat de sturing op de voortgang van
processen en van procesdoelen kan worden versterkt.
Normbeheersing: De externe normen voor de bedrijfsvoering zijn verankerd in de organisatie. De interne
normen worden k
­ walitatief en gedifferentieerd naar werkvelden verder ontwikkeld. De toetsing op de
haalbaarheid van bedrijfsvoeringsnormen en de daaruit voortvloeiende bijstelling kan een stap verder
worden gebracht.
Rapportagebeheersing: De kwaliteit van de externe verantwoording is versterkt. De rapportagecyclus kan
zich door ontwikkelen naar meer focus op de interne beheersing.
Risicomanagement: Er is sprake van risicobewustzijn. Het stelsel van risicomanagement is in opbouw.
Gedrag & cultuur: Er wordt grote betekenis toegekend aan door medewerkers geïnternaliseerde waarden en
normen en daarop gebaseerd gedrag. Een nadere operationalisering van specifieke waarden en normen voor
de bedrijfsvoering vindt plaats.
De organisatie voor de bedrijfsvoering is vijf jaar geleden ingericht en dat brengt met zich mee dat het
stelsel van interne beheersing nog volop in ontwikkeling is. Regels en controle dragen bij aan beheersing
van risico’s die zich nu eenmaal ­voordoen in de bedrijfsvoering. Normen met betrekking tot rechtmatigheid
kunnen leiden tot spanning ten opzichte van het streven processen kostenefficiënt in te richten. De korps­
leiding heeft aandacht voor een bij de eigenheid van het politiekorps passend optimum tussen enerzijds
de mate van het treffen van (aanvullende) beheersmaatregelen en het nog aanvaardbare niveau van risico’s
in de bedrijfsvoering anderzijds.

1. Het tijdig en optimaal afstemmen
van de beschikbare middelen op de
financierings- en liquiditeitsbehoefte,
dit als waarborg voor de continuïteit
van de organisatie.
2. Het beschermen van het vermogen en
de resultaten tegen financiële risico’s.
3. Het minimaliseren van de interne
verwerkingskosten en externe kosten
bij het beheren van de geldstromen
en de financiële posities, plus een
doelmatig rekeningen- en rekening­
courantbeheer.
Doelstellingen 1 en 2 behelzen het waar­
borgen van voldoende liquide middelen
op het juiste moment en de juiste plaats.
De bestaande financiële positie en de
liquiditeitsplanning vormen hiervoor de
basis. In de periode van 29 maart 2018
tot en met 12 april 2018 is roodstand
ontstaan op de rekeningcourant met
het Ministerie van Financiën met een
maximum van € -53 miljoen. Deze
­roodstand kon ruimschoots opgevangen
worden binnen de rekeningcourantlimiet
van € 250 miljoen. Het korps continueerde
in 2018 de ingeslagen weg van het beter
ontsluiten van juiste, tijdige, volledige en
relevante informatie en de optimalisering
en uitbreiding van de liquiditeitsplanning/
rolling forecast naar meerdere jaren.
Voor de derde doelstelling is onder meer
eind 2018 de nieuwe bankrekeningen­
structuur voltooid. Dat houdt in dat alle
geldstromen vanuit de oude bankreke­
ningnummers overgezet zijn naar de
nieuwe bankrekeningstructuur van de
concernbankier. De 24 bankrekeningen
die begin 2018 nog opgeheven moesten
worden, zijn op twee bankrekeningen na
allemaal opgeheven.
In 2018 hebben ook de betaalzuilen
bijgedragen aan het behalen van de

derde doelstelling. Daar waar de betaal­
zuilen in gebruik zijn genomen, worden
de boete- en transactiegelden recht­
streeks afgerekend met het Ministerie
van JenV. Naast de boete- en transactie­
gelden, moeten ook de korpscheftaken
en de inbeslaggenomen gelden via de
betaalzuilen afgehandeld gaan worden.
De korpscheftaken die dan rechtsreeks
met de politie afgerekend worden, zijn
eind 2018 nagenoeg via de betaalzuilen
(2e scherm) ingeregeld. De inbeslag­
genomen gelden, die rechtstreeks met
het Ministerie van JenV afgerekend
moeten gaan worden, zijn nog niet via
de betaalzuil ingeregeld.
Financiering
Het korps trekt financieringsmiddelen
uitsluitend aan voor de uitoefening van
de politietaak, afgestemd op de bestaan­
de financiële positie en de liquiditeits­
planning. Leningen worden slechts
aangegaan voor de financiering van
investeringen in vaste activa. In 2017 is in
afstemming met het Ministerie van JenV
besloten om de leningen voor investerin­
gen 2017 aan te gaan na afloop van het
boekjaar 2017. Dit gezien de liquiditeits­
positie, het liquiditeitsverloop en
de zekerheid over de hoogte van de
benodigde leningen.
De leningen zijn in september 2018
aangegaan. Ze zijn afgesloten met
verschillende looptijden die in relatie
staan tot de levensduur van de activa.
Deze leningen bedroegen in totaal
€ 229 miljoen. De leningen voor de
investeringen van 2018 zullen in twee
stappen aangegaan worden, namelijk op
basis van realisatie tot en met september
en op basis van jaarrekening 2018 inclu­
sief verrekening. Deze leningen zullen
aan het begin en het einde van het eerste
kwartaal van 2019 worden aangegaan.
In 2018 is in totaal € 179 miljoen afgelost
op de lopende leningen. De lopende
leningen bij het Ministerie van Financiën
zijn afgesloten onder garantstelling van
het Ministerie van JenV.

Kasbeheer
Tijdelijke, overtollige financiële middelen
zijn in 2018 conform de voorschriften van
het Geïntegreerd Middelenbeheer, in
rekening-courant aangehouden bij het
Ministerie van Financiën. In 2018 plaats­
te het korps net als in de twee voorgaan­
de jaren, geen deposito’s vanwege het
afgegeven nul-procent rentetarief over
de eventueel van toepassing zijnde
­looptijden.
Risicobeheer
Het beleid van de politie is gericht op het
inperken van renterisico’s op langlopen­
de financiering. De omvang van de aflos­
singen en renteherzieningen bleven in
2018 binnen de in het Treasurystatuut
gestelde renterisiconorm van twintig
procent van het begrotingstotaal.

Financieel resultaat
De begroting 2018 was opgebouwd
vanuit de notie dat de politie in staat moet
zijn de bestaande taken uit te voeren.
Hierin was nog geen rekening gehouden
met nieuwe taken vanuit het (op dat
moment) nog af te sluiten regeerakkoord.
Daarnaast was er ook nog geen rekening
gehouden met een nieuw af te sluiten
arbeidsvoorwaardenakkoord. In de loop
van 2018 werd zowel voor het bereiken
van de regeerakkoorddoelstellingen als
voor het afgesloten arbeidsvoorwaarden­
akkoord additionele middelen toegekend.
De realisatie 2018 is conform de verwach­
ting in de begroting neutraal. Het jaar is
afgesloten met een licht positief financi­
eel resultaat van € 1 miljoen.
De politie krijgt steeds meer grip op de
­(financiële) sturing en beheersing van
haar organisatie. De marges blijven
echter krap waardoor er geen ruimte is
voor nieuwe initiatieven, behalve
wanneer daar additionele middelen
tegenover staan, of wanneer er sprake
is van ‘nieuw voor oud’. De mutatie
­algemene reserve als gevolg van
­begrotingsuitvoering representeert in
de sturing van de politie het financieel

120

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Financieel resultaat (Bedragen x € 1 miljoen)

Jaarrekening
2018

121

Begroting
2018

Jaarrekening
2017

Totaal bijdragen
5.711
5.469
5.563
			
Exploitatiekosten			
Personeel en opleidingen
4.521
4.326
4.394
Materieel
1.262
1.215
1.217
Totaal exploitatiekosten
5.783
5.541
5.612
			
Exploitatieresultaat
-71
-72
-49
			
Inzet reserves
72
72
51
			
Financieel resultaat
1
3

Ontwikkeling financieel resultaat (Bedragen x € 1 miljoen)
Belangrijkste ontwikkelingen			
Additionele bijdragen:
- Regeerakkoordgelden
- Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020
- Loon- en prijsbijstelling
- Multi-domein

100
78
40
22

Hogere salarislasten als gevolg van cao en gestegen premies
Toevoegingen aan personeelsvoorzieningen
Meer bestedingen aan operationele activiteiten
Hogere bezetting
Marktconforme beloning aspiranten
Lagere bestedingen LSS
IV-vernieuwing uit doorlopende AVP-trajecten
Per saldo lagere bestedingen

-119
-76
-29
-28
-20
39
-11
5

Financieel resultaat 2018			

1

resultaat over 2018. Kortheidshalve wordt
in het vervolg van deze tekst gesproken
over financieel resultaat wanneer deze
mutatie algemene reserve, die in de jaar­
rekening apart inzichtelijk is, wordt
bedoeld. De jaarverantwoording zet het
financieel resultaat 2018 af tegen de
uitgangspunten die daaraan ten grond­
slag liggen. De belangrijkste uitgangs­
punten zijn:
Het sturen op de uitvoering binnen
de gestelde financiële kaders.
­Gedurende het uitvoeringsjaar wordt
de voortgang zichtbaar gemaakt door
middel van periodieke (management)
rapportages.
Het op peil houden van het vermogen,
dat wil zeggen het vermogen binnen
de geldende kaders brengen, dan
wel houden om zo het weerstands­
vermogen van de politie te borgen.
Het sturen op het realiseren van een
betaalbare operationele sterkte en
een niet-operationele sterkte van
passende omvang.
In de tabel op pagina 120 zijn de hoofd­
lijnen van de uitkomsten van 2018
­opgenomen. In 2018 lagen de kosten
€ 240 miljoen hoger dan begroot. Daar
stonden hogere bijdragen tegenover. Dit
heeft geleid tot een positief financieel
resultaat van € 1 miljoen.
Op de resultaten in relatie tot de uitgangs­
punten wordt hieronder nader ingegaan.
Uitvoering binnen de kaders
In de miljoenennota 2016 heeft de politie
de financiële middelen gekregen om de
taken uit te voeren waarvoor zij staat voor
de periode 2017-2021. Hiermee is een
nieuwe nullijn ontstaan, waarmee de
politie de bestaande taken kan uitvoeren.
Deze middelen zijn vertaald in de meer­
jarenbegroting 2018-2022. Door deze
nieuwe uitgangssituatie was de politie
beter in staat noodzakelijke activiteiten
en de daarmee gepaard gaande conse­
quenties op personeel en financieel vlak
duidelijk inzichtelijk te maken en hierin
keuzes te maken. Binnen dit hogere
financieel kader dient het korps de

beoogde besparingen nog steeds te
realiseren. Alleen door strak te sturen op
de uitvoering van de begroting behaalde
de politie de dalende lastenniveaus en
kan het evenwicht in taken en beschik­
bare middelen behouden blijven.
Gedurende een jaar doen zich altijd zaken
voor waardoor de uitvoering anders
verloopt dan in de begroting was voor­
zien. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken
aan nieuwe doelstellingen als gevolg
van een nieuwe regering met nieuwe
ambities. Vanuit het regeer­akkoord
werden extra middelen ter beschikking
gesteld aan de politie. Deze middelen zijn
deels ingezet door het verhogen van de
gewenste instroom om de doelstellingen
vanuit de regeerakkoordgelden te
­realiseren. Daarnaast werden de gelden
binnen de eenheden ingezet om de
­inzetbaarheid te kunnen verhogen en ter
dekking van urgente problematiek.
Binnen het IV-domein waren er onder
andere bestedingen voor de (door)
ontwikkeling van digitale transferia en
ICT-voorzieningen digitaal opsporen.
Naast meer beleidsmatige wijzigingen
doen zich ook altijd mee- en tegenvallers
in de uitvoering voor. Op het personele
vlak zorgden een aantal onderwerpen
voor hogere bestedingen dan in de
begroting voorzien. Dit betrof allereerst
het afgesloten arbeidsvoorwaarden­
akkoord 2018-2020 dat zorgde voor
extra lasten. Daarnaast stegen in 2018 de
pensioen- en sociale lastenpremies. Voor
beide onderwerpen werd vanuit JenV
compensatie ontvangen. De personele
bezetting steeg voornamelijk doordat de
niet-operationele sterkte toenam. Deze
toename werd onder andere veroorzaakt
door de instroom ten behoeve van het in
werking brengen van het Politiediensten­
centrum (PDC). Zie voor de toelichting
op de formatie en bezetting ook de
­paragraaf over het personeelsbeleid in
hoofdstuk 5. De stijging van de perso­
neelsvoorzieningen werd grotendeels
veroorzaakt door extra toevoegingen in
het kader van Veilig en Gezond Werken.
Hiertegenover stonden lagere bestedin­

gen vanuit de beschikbare middelen
van het Landelijk Sociaal Statuut (LSS).
De reorganisatie is afgerond en de basis
is op orde. Dit betekende dat de aan­wen­
ding van de nog beschikbare middelen
voor bijvoorbeeld extra compensatie
woon-werkverkeer, outplacement­
trajecten en de inzet van personeel van
derden lager uitvielen.
In het Strategisch Huisvestingsplan
(SHP) staan de meerjarenbeleidsdoel­
stellingen voor de huisvesting van de
politie tot 2025. De eerste fase is afge­
rond. Deze had betrekking op het facilite­
ren van de personele reorganisatie in de
vorm van schuifplannen per eenheid die
in 2015 zijn opgesteld. Deze zogeheten
schuifplannen zijn uitgevoerd en de nog
resterende werkzaamheden zijn onder­
deel van het grote huisvestingsproject.
Nu is de tweede fase aangebroken. Voor
de uitvoering van de huisvestingsplan­
nen per eenheid lopen jaarlijks meer dan
honderd huisvestingsprojecten tegelij­
kertijd om de meerjarige doelstellingen
te bereiken. In 2018 zijn aan de hand van
ontwikkelingen in projecten en voort­
schrijdend inzicht vanuit de operationele
eenheden de huisvestingsplannen bijge­
steld. De uitvoering van de investerings­
projecten komt langzamer op gang dan
gedacht. Dit leidt er toe dat de investe­
ringsuitgaven weliswaar achterblijven,
maar dat de onderhoudskosten voor
huisvesting hoger zijn dan gedacht.
Het IV-domein heeft te maken met
achterblijvende bestedingen als gevolg
van het absorptievermogen van de orga­
nisatie. Op het IV-domein zijn er voor de
politie nog steeds grote uitdagingen en
de organisatie wil deze graag oppakken.
De daadwerkelijke uitvoering is echter
weerbarstiger en behoeft meer dan de
beschikbare capaciteit.
Met ingang van 1 januari 2018 is het
besluit Financieel Beheer Politie
­gewijzigd op het punt van voorzieningen.
Dit houdt in dat het treffen van een voor­
ziening afgewogen dient te worden op
aspecten van doelmatigheid.

122

Jaarverantwoording 2018

Het doelmatigheidsbegrip is ingekleurd
met onderstaande criteria die in onder­
linge samenhang worden gewogen:
a. Administratieve last
- de mate waarin voor een voorziening
een specifieke gegevensverzameling
moet worden opgebouwd om tot een
betrouwbare inschatting te komen
(afweging kosten ten opzichte van
hoogte van de voorziening);
- de mate waarin specifieke externe
deskundigheid moet worden inge­
schakeld om tot een betrouwbare
inschatting te komen (afweging
kosten ten opzichte van hoogte van
de voorziening);
b. Jaarlijks terugkerend en constant
karakter
- de mate waarin gebeurtenissen in de
normale bedrijfsvoering in een jaarlijks
min of meer constant patroon in het
korps optreden en dan tot een
constante jaarlast leiden;
c. Materiële impact
- aansluiten bij de rapporterings­
tolerantie in de jaarrekening die over­
eenkomt met 10 procent van de
materialiteit voor fouten en onzeker­
heden (1 procent).
Als op grond van materialiteit
­meerdere kleine voorzieningen
worden geschrapt, dan dient de
­afweging inzake materialiteit te
worden gemaakt op basis van het
totale bedrag van deze voorzieningen
(en niet per individuele voorziening).
Toepassing van bovenstaande criteria
op de bestaande voorzieningen van
de politie heeft ertoe geleid dat de voor­
ziening ambtsjubilea in 2018 is komen
te vervallen op basis van criterium b.

Midden in de samenleving

een jaarlijks terugkerend en constant
karakter. Daarnaast is de voorziening leeg­
stand huurpanden op basis van criterium
c. materiële impact komen te vervallen.
Een verdere toelichting op deze wijziging
wordt in de jaarrekening gegeven.
Betaalbare operationele en
niet-operationele sterkte
De personele kosten beslaan in totaal
ongeveer 75 procent van de politiebegro­
ting. Dat betekent dat relatief kleine wijzi­
gingen absoluut vaak een groot effect
hebben en het belang van personele
kosten op de begroting aanzienlijk is.
De politie stuurt op het realiseren van een
betaalbare operationele sterkte en een
niet-operationele sterkte van passende
omvang. In de strategische personeels­
prognose van het korps wordt in een meer­
jarig perspectief een bezetting bereikt
conform het inrichtingsplan. In de begro­
ting 2018-2022 is het bereiken van de
doelsterkte voor de operationele ­functies
voorzien in 2019 en voor de niet-operatio­
nele functies voorzien in 2020. Op het
moment dat – bijvoorbeeld vanwege het
regeerakkoord – de bezetting omhoog
mag, neemt de politie dit uiteraard in de
prognose mee en stuurt zij hierop.
Bij het vergelijken van de gerealiseerde
personeelskosten met de begroting wordt
vooral gekeken naar de gemiddelde bezet­
ting van het jaar. De gemiddelde gereali­
seerde bezetting van de operationele
sterkte is iets lager dan in de begroting
voorzien. Dit heeft vooral te maken met
een lagere beginstand in 2018 dan voor­
zien. Het is niet gelukt dit in te lopen. Het
totaal van de gemiddelde bezetting in 2018
lag beperkt hoger dan begroot. De begin­
stand van de niet-operationele sterkte was

123

hoger dan begroot door het invullen van
vacatures voor het op sterkte brengen van
het Politiedienstencentrum en de hogere
beginsterkte in 2018 dan voorzien.
Op macroniveau komt het korps in
balans. Voor de operationele sterkte
nadert de bezetting de formatie op
­landelijk niveau en per eenheid. De
niet-operationele sterkte vertoont
grotere disbalans. Binnen sommige
teams is er sprake van soms forse ­­
over- of onderbezetting of van een
discrepantie tussen voorziene en aan­­
wezige schaal- en kwaliteitsniveaus.
Eigen vermogen binnen ­bandbreedte
Het financieel resultaat van € 1 miljoen
komt ten gunste aan de algemene
reserve. Het vervallen van de voorziening
ambtsjubilea heeft geleid tot een ver­­
hoging van de algemene reserve van
€ 76 miljoen. Conform hetgeen in
de begroting als bijzondere bate aan­­
gegeven, was het voor het bereiken van
een sluitende exploitatie nodig om de
verwachte omvang van de voorziening
van € 72 miljoen in te zetten ter dekking
van de kosten die in 2018 gemaakt
moeten worden voor de uitvoering van
de taken waar de politie voor staat.
Onderstaande tabel geeft het verloop
van het eigen vermogen weer.
De bufferfunctie is gekoppeld aan de
algemene reserve. Deze bedroeg in
2018 € 173 miljoen, wat neerkomt op
3,3 procent van de gemiddelde bijdragen
over de afgelopen 3 jaar. Daarmee valt
deze binnen de wettelijke bandbreedte
van 1,5 procent tot 5 procent. Het eigen
vermogen is € 68 miljoen gedaald ten
opzichte van 2017.

Eigen vermogen (Bedragen x € 1 miljoen)		
2018
2017
Algemene reserve
173
245
			
Stand 31 december		
173
245
			
Bufferfunctie
3,3%
4,8%

DODE BIJ DRUGSLAB IN GELDROP
16 juni – In een bedrijfspand in Geldrop treft
de politie een drugslab aan. Het laboratorium
wordt ontdekt nadat er een dode man op straat
is gevonden.

Jaarrekening

Het team Sint Maarten
De politie in Amsterdam heeft regelmatig te
maken met heftige gebeurtenissen zoals het
steekincident op Amsterdam Centraal en de
‘suicide by cop’ bij De Nederlandsche Bank. Net
als de politie in Amsterdam kreeg het team dat
na de orkaan Irma afreisde naar Sint Maarten
ook te maken met veel ingrijpende incidenten.
Het was geen traditioneel team dat uitgezonden
werd, maar bestond uit collega’s van verschil­
lende politie-eenheden die al ervaring hadden
met buitenlandmissies of op het punt stonden
om op missie te gaan. Te midden van de ravage
in een totaal ontregelde samenleving, gaven ze
basispolitiezorg om de situatie voor de bevolking
zo snel mogelijk weer normaal te krijgen. Dat is
­politiewerk in de meest absurde omstandigheden.

8
Modellen

132

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

133

Exploitatierekening 2018

Balans per 31 december 2018
Bedragen x € 1.000

Bedragen x € 1.000

Exploitatierekening

Jaarrekening 2018

Begroting 2018

Jaarrekening 2017

Balans (na resultaatbestemming)
ACTIVA

Bijdragen (1)
Bijdragen JenV
Overige bijdragen (onder andere gemeenten en derden)
Totaal bijdragen

5.687.831
23.272
5.711.103

5.452.372
16.248
5.468.620

5.536.872
26.512
5.563.384

Exploitatiekosten
Personeel (2)
Rente (3)
Opleiding en vorming (4)
Huisvesting (5)
Vervoer (6)
Verbindingen en automatisering (7)
Geweldsmiddelen en uitrusting (8)
Operationeel (9)
Beheer (10)
Totaal exploitatiekosten

4.468.593
13.780
52.125
342.268
182.133
401.584
37.347
163.042
121.638
5.782.510

4.269.788
16.857
56.301
325.514
200.329
398.918
43.291
108.194
121.919
5.541.111

4.345.660
16.999
48.831
353.695
181.384
357.985
27.588
152.591
127.164
5.611.897

-71.407

-72.491

-48.513

Exploitatieresultaat

VASTE ACTIVA
Materiële vaste activa (11)
Financiële vaste activa (12)
Totaal vaste activa
VLOTTENDE ACTIVA
Voorraden (13)
Vorderingen en overlopende activa (14)
Rekening-courant Ministerie van Financiën (15)
Liquide middelen (16)
Totaal vlottende activa
TOTAAL ACTIVA

PASSIVA

Resultaatbestemming

Jaarrekening 2018

Exploitatieresultaat
Resultaatbestemming
Inzet van bestemmingsreserve ICT
Toevoeging
Onttrekking
Inzet van de algemene reserve (17)
Toevoeging (het in de begroting voorziene overschot)
Onttrekking (het in de begroting voorziene tekort)
Financieel resultaat (volgens het jaarverslag) *
*) De mutatie algemene reserve als gevolg van de begrotingsuitvoering (zie Algemene grondslagen)

-71.407

Begroting 2018

-72.491

31 december 2018 31 december 2017

2.013.573
391.737
2.405.310

2.012.064
550.748
2.562.812

34.021
278.921
354.450
1.692
669.084

32.942
183.766
516.984
5.173
738.865

3.074.394

3.301.677

31 december 2018 31 december 2017

Jaarrekening 2017

-48.513

­
-

­
-

­
51.009

72.491
1.084

72.491
-

-7.324
7.592
2.764

EIGEN VERMOGEN
Algemene reserve (17)
Totaal eigen vermogen

173.114
173.114

244.521
244.521

VOORZIENINGEN (18)

631.507

988.230

LANGLOPENDE SCHULDEN (19)

979.832

937.079

KORTLOPENDE SCHULDEN (20)
Kortlopend deel leningen
Openstaande (rijks)bijdragen (20a)
Schulden personeel (20b)
Crediteuren en overlopende posten (20c)
Totaal kortlopende schulden

182.060
223.607
630.069
254.204
1.289.940

172.066
173.912
584.900
200.969
1.131.847

TOTAAL PASSIVA

3.074.394

3.301.677

134

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

135

Kasstroomoverzicht 2018
Bedragen x € 1.000

Kasstroomoverzicht
Jaarrekening 2018

Begroting 2018

Jaarrekening 2017

Beginstand geldmiddelen politie (15+16)
Inbreng vanuit Politieacademie
Beginstand geldmiddelen (15+16)

522.157
522.157

588.827
588.827

287.366
50.286
337.652

Operationele activiteiten
Exploitatieresultaat
Afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen vaste activa (11)
Overige mutaties financiële vaste activa (12)
Mutatie voorzieningen (18)
Overige mutaties eigen vermogen
Mutatie werkkapitaal
Kasstroom operationele activiteiten

-71.407
264.150
11.896
-356.723
205.747
53.663

-72.491
268.200
262
-458.101
-70.659
-332.789

-48.513
262.369
-19.553
-3.254
76.668
-24.220
243.497

Investeringsactiviteiten
Investeringen materiële vaste activa (11)
Desinvesteringen materiële vaste activa (11)
Verstrekkingen financiële vaste activa (12)
Aflossingen financiële vaste activa (12)
Kasstroom investeringsactiviteiten

-281.170
15.511
-1.764
1.195
-266.228

-350.265
-1.665
-351.930

-402.016
28.252
-54.422
347.000
-81.186

Financieringsactiviteiten
Ontvangsten langlopende schulden (19)
Aflossingen langlopende schulden (19)
Inbreng vermogen vanuit Politieacademie (17)
Kasstroom financieringsactiviteiten

229.417
-182.867
46.550

350.265
-208.233
142.032

149.452
-160.276
33.019
22.195

Totaal kasstroom

-166.015

-542.687

184.505

Eindstand geldmiddelen (15+16)

356.142

46.140

522.157

9
Toelichting

138

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

139

Algemene toelichting en grondslagen

Het cumulatieve effect op het eigen vermogen per 1 januari 2018 is als volgt:

Algemene toelichting

Bedragen x € 1.000

Cumulatief effect Eigen vermogen

Activiteiten
De missie van de politie is waakzaam en dienstbaar zijn aan de waarden van de rechtsstaat. Deze missie vervult de politie
door, afhankelijk van de situatie, gevraagd en ongevraagd te beschermen, te begrenzen of te bekrachtigen.

Stand 31 december 2017 conform Jaarrekening 2017
Effect stelselwijziging

167.853
76.668

Stand 1 januari 2018 na stelselwijziging

244.521

Rechtspersoon
De politie is een publiekrechtelijke rechtspersoon. De inschrijving bij de Kamer van Koophandel is onder nummer
57096317 0000.

Vestigingsadres
Het landelijke hoofdbureau van de politie is gevestigd op Nieuwe Uitleg 1, 2514 BP te Den Haag.
De specificatie van het effect op het exploitatieresultaat is als volgt:

Stelselwijzigingen en schattingswijzigingen
De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling bleven ongewijzigd ten opzichte van het voorgaande
jaar, met uitzondering van de toegepaste stelselwijziging zoals hieronder opgenomen.
Met ingang van 1 januari 2018 is het Besluit financieel beheer politie op het punt van voorzieningen gewijzigd. Dit betreft
een afwijking van de grondslagen voor de verslaggeving, neergelegd in titel 9 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en
uitgewerkt in de door de Raad voor de Jaarverslaggeving uitgegeven Richtlijnen voor de jaarverslaggeving. Deze afwijking
houdt in dat bij het treffen van een voorziening gekeken dient te worden naar de doelmatigheid. Dit betekent dat afgewogen
moet worden of de administratieve last van opname opweegt tegen de meerwaarde van de voorziening. Verder wordt het
opnemen van een voorziening niet doelmatig geacht wanneer sprake is van uitgaven met een jaarlijks terugkerend en
constant karakter of van risico’s met een geringe materiële impact. Het korps heeft in 2018 alle bestaande voorzieningen
opnieuw afgewogen op doelmatigheid en besloten haar grondslagen voor financiële verslaggeving met betrekking tot de
voorziening dienstjubilea te wijzigen. Met ingang van 1 januari 2018 wordt een voorziening voor ambtsjubilea niet langer
opgenomen op de balans. De ter vergelijking opgenomen cijfers over 2017 zijn hiervoor aangepast. De jaarlijkse kosten
(dotatie) voor de voorziening dienstjubilea zijn (indien er geen wijzigingen zijn in de arbeidsvoorwaarden en in de omvang en
samenstelling van het personeelsbestand) een constante factor waardoor het vormen van een voorziening op grond van het
gewijzigde Besluit financieel beheer politie niet meer aan de orde is.
De stelselwijziging is als volgt in de jaarrekening 2018 verwerkt:

Bedragen x € 1.000

Effect stelselwijziging op resultaat

2018

2017

Dotatie ten laste van het resultaat volgens oude stelsel
Onttrekkingen ten laste van het resultaat

49.621
-13.965

10.983
-10.756

Positief effect op het resultaat

35.656

227

Indien de stelselwijziging in 2018 niet was doorgevoerd, zou het resultaat circa € 36 miljoen lager zijn geweest. De toename
van de bedragen over 2018 is met name een gevolg van een wijziging in de arbeidsvoorwaarden: enerzijds de verhoging van de
pensioenleeftijd naar 67 jaar en anderzijds het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018­2020 (toekenning 45­jarig dienstjubileum).
De stelselwijziging heeft in totaal een positief effect op het eigen vermogen per 31 december 2018 van € 113 miljoen en bestaat
uit een resultaateffect van € 36 miljoen en een aanpassing in de beginstand van het eigen vermogen van € 77 miljoen.

Bedragen x € 1.000

Presentatiewijzigingen

Verloop Eigen vermogen

Stand 1 januari 2017 conform Jaarrekening 2017
Effect stelselwijziging voorziening jubilea
Stand 1 januari 2017 gecorrigeerd voor stelselwijziging
Effect stelselwijziging voorziening jubilea op exploitatieresultaat 2017
Overige mutaties eigen vermogen conform jaarrekening 2017

136.127
76.441
212.568
227
31.726

Stand 31 december 2017 gecorrigeerd voor stelselwijziging

244.521

Resultaatbestemming 2018
Onttrekkingen (het in de begroting voorziene tekort)
Effect stelselwijziging jubilea op exploitatieresultaat 2018
Financieel resultaat (uit exploitatie)

-72.491
35.656
-34.572

Stand 31 december 2018

173.114

In de jaarrekening 2018 zijn enkele posten anders gerubriceerd. In de toelichting op de jaarrekening is de aanpassing
in rubricering aangegeven, indien van toepassing. De ter vergelijking opgenomen cijfers over 2017 zijn daar waar van
toepassing overeenkomstig aangepast.

Aanpassingen in presentatie ten opzichte van begroting
Voor een goede aansluiting op de verantwoording in de jaarrekening is de oorspronkelijke begroting in de Jaarrekening 2018 op
twee punten anders gepresenteerd. In de begroting is de vrijval van de voorziening dienstjubilea voor € 72 miljoen gepresenteerd als buitengewone baat terwijl in de realisatie jaarrekening 2018 € 77 miljoen is vrijgevallen. In de jaarrekening is deze stelselwijziging via het eigen vermogen verwerkt. Daarnaast is in de begroting een verschuiving doorgevoerd tussen pensioenen en
sociale lasten van € 11 miljoen. Dit is gedaan om de realisatie en begroting presentatie met elkaar in lijn te brengen.

Oordelen en schattingen
Bij de toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt de leiding van de organisatie
zich diverse oordelen en schattingen. Indien noodzakelijk voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht, is
de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de
desbetreffende jaarrekeningposten.

Functionele en rapporteringsvaluta
De euro fungeert als functionele en rapporteringsvaluta van de politie. Alle financiële informatie gepresenteerd in euro’s is
afgerond naar het dichtstbijzijnde duizendtal, tenzij anders aangegeven.

140

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Verbonden partijen
Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke
zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen
uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht
voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan.

Toelichting op het kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan
uit de liquide middelen en de rekening-courant met het Ministerie van Financiën. Kasstromen in vreemde valuta zijn
omgerekend tegen een geschatte gemiddelde koers. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest zijn opgenomen onder
de kasstroom uit operationele activiteiten.
De investeringen in materiële vaste activa zijn opgenomen onder de investeringsactiviteiten. Aflossingen en leningen zijn
opgenomen onder de financieringsactiviteiten.   

141

Grondslagen bij de jaarrekening
Algemene grondslagen
Algemeen
De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met het Besluit financieel beheer politie van 1 juli 2015 (gewijzigd per
3 oktober 2017 door algemene maatregel van bestuur). Voor zover in het besluit niet anders is bepaald, wordt hierin
aangesloten bij de grondslagen voor de verslaggeving, neergelegd in titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en
uitgewerkt in de door de Raad voor de Jaarverslaggeving uitgegeven Richtlijnen voor de jaarverslaggeving. Om redenen van
doelmatigheid kan worden afgeweken van artikel 374 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De Nota van Toelichting van
het Besluit financieel beheer politie is opgenomen dat afgewogen dient te worden of de administratieve last van opname
van de voorziening opweegt tegen de meerwaarde van de voorziening. Verder wordt het opnemen van een voorziening
niet doelmatig geacht wanneer sprake is van uitgaven met een jaarlijks terugkerend en constant karakter of van risico’s
met een geringe materiële impact. De modellen voor de jaarrekening zijn conform het Besluit financieel beheer politie
voorgeschreven door het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV).
De politie houdt in haar begroting en sturing rekening met de inzet van reserves (algemene reserve), ter dekking van exploita­
tiekosten. In de exploitatierekening wordt deze inzet (toevoeging en onttrekking) niet zichtbaar. Deze worden verantwoord
in de Resultaatbestemming. Om de aansluiting tussen sturing (begroting) en verantwoording weer te geven is de Resultaat­
bestemming onder de exploitatierekening opgenomen. Deze toont als laatste regel het financieel resultaat waar de politie
gedurende het jaar op stuurt.

Gemiddeld aantal medewerkers
Het gemiddelde aantal gedurende het boekjaar werkzame medewerkers wordt vermeld in afstemming op de inrichting
van de organisatie. Dit sluit aan op de salariskosten, zoals opgenomen in de exploitatierekening. Werknemers die geen
arbeidsprestatie leveren staan niet vermeld. Uitzondering hierop vormen de periodes van kortstondige ziekte, onbetaald
verlof, reguliere bijzondere verlofregelingen of schorsing.

Financiële instrumenten
Onder financiële instrumenten worden zowel primaire financiële instrumenten (zoals financiële vaste activa, vorderingen en
schulden), als afgeleide financiële instrumenten (derivaten) verstaan. De politie maakt geen gebruik van afgeleide financiële
instrumenten. Voor de waardering van primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de behandeling per balanspost
van de Grondslagen voor de waardering van activa en passiva.

142

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Grondslagen voor de waardering van het resultaat
Algemeen
Het verschil tussen de toegerekende bijdragen en de kosten en andere lasten over het jaar bepaalt het resultaat. Baten
en lasten worden in de exploitatierekening toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben, ongeacht of zij tot
ontvangsten of uitgaven hebben geleid.

Algemene bijdragen Ministerie van JenV

143

Bij de waardering van de Inkoop Max voorziening per 31 december 2018 zijn de volgende grondslagen gehanteerd:
inkoop van de voorwaardelijke aanspraken uiterlijk bij 62 jaar;
tijdsevenredige inkoop voor de leeftijdscohorten 1956 en jonger over de periode 2018 tot en met 2022;
rekenrente van 2,8 procent (tarieven);
exit-kansen conform de tabel GO1416 van het ABP;
voor de sterfteprognose prognosetabel AG2018;
de solvabiliteitsopslag op de tarieven van 2019 is circa 6,6 procent. De opslag op de tarieven van 2020 tot en met 2022 is
circa 6,8 procent.

Algemene bijdragen worden verwerkt in het resultaat conform toekenning Ministerie van JenV.

Bijzondere bijdragen Ministerie van JenV en overige instanties
Voor specifieke taken en activiteiten verstrekken zowel het Ministerie van JenV als andere departementen of
overheidsinstanties bijzondere bijdragen. Daarover dient in het algemeen een operationele en financiële verantwoording te
worden afgelegd en moet een eventueel overschot of tekort worden verrekend. De ontvangen bijdragen neemt het korps in
de balans op onder de kortlopende schulden alsnog te besteden bijdragen. Aan de hand van de bestedingen in het lopende
boekjaar, die verband houden met deze bijdragen, verantwoordt het korps deze bijdragen in de exploitatie.

Exploitatiekosten
De kosten worden toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben.

Periodiek betaalbare beloningen

FLO-regeling
Voor de vliegers bij de Landelijke Eenheid geldt de regeling Functioneel Leeftijdsontslag (FLO), die vanaf de 55-jarige leeftijd
een uitkering garandeert van tien jaar. De berekening van de totale uitkering bedraagt de som van de nominale uitkeringen
per medewerker zonder rekening te houden met eerdere, voortijdige uitstroom of overlijden van de medewerker.
Om aanspraak te kunnen maken op deze regeling moeten vliegers voldoen aan de volgende cumulatieve voorwaarden:
de vlieger had op 31 december 2006 de functie van vlieger bij de Landelijke Eenheid;
de vlieger heeft vanaf 1 januari 2007 de functie van vlieger bij de Landelijke Eenheid;
de vlieger vervulde voorafgaand aan zijn ontslag ten minste tien jaar onafgebroken de functie van vlieger bij de
Landelijke Eenheid;
de vlieger was deelnemer aan de Aanvullende Flexibele Uittredingsregeling Politie (AFUP).
Vanaf 2016 wordt rekening gehouden met salarisverhogingen en pensioenwijzigingen die zijn opgenomen in het Arbeids­
voorwaardenakkoord. De berekening houdt geen rekening met toekomstige salarisverhogingen door groei in de schaal.

Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de exploitatierekening voor
zover ze verschuldigd zijn aan werknemers, respectievelijk de belastingautoriteit.

Afschrijvingen op materiële vaste activa

Pensioenen

Afschrijvingen vormen geen aparte regel in de exploitatierekening. Deze lasten zijn opgenomen in de verschillende cate­
gorieën van de exploitatierekening. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar de betreffende toelichting.

Als uitgangspunt geldt dat de in de verslagperiode te verwerken pensioenlast gelijkstaat aan de over die periode aan het
pensioenfonds verschuldigde premies. Indien de verschuldigde premies op balansdatum nog niet zijn voldaan, wordt een
verplichting opgenomen.
De hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen dat is
gebaseerd op het gemiddeld verdiende loon berekend over de jaren dat de werknemer pensioen opbouwde bij de politie. De
werknemers kunnen kiezen om het pensioen in te laten gaan vanaf zestig jaar en tot uiterlijk vijf jaar na het bereiken van de
AOW-leeftijd.
De verplichtingen die voortvloeien uit deze rechten van het personeel zijn ondergebracht bij het Algemeen Burgerlijk
Pensioenfonds (ABP). Het ABP hanteert het middelloonstelsel. De premie voor het ouderdoms- en nabestaandenpensioen
bedraagt in 2018, 22,9 procent tegen 21,1 procent in 2017. De verhogingen van de premies (zowel in 2018 als in 2017) waren
noodzakelijk om de dekkingsgraad van het fonds te verbeteren. Zowel in 2018 als in 2017 betaalde de werkgever 70 procent
van de verschuldigde premie en de werknemer 30 procent.

Operationele leasing
Leasecontracten (waaronder huurcontracten) waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan de eigendom
verbonden zijn, worden verantwoord als operationele leasing. Leasebetalingen worden, rekening houdend met ontvangen
vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de exploitatierekening over de looptijd van het contract.

Financiële baten en lasten
Rentebaten en rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de des­­
betreffende activa en passiva. Bij de verwerking van de rentelasten wordt rekening gehouden met de verantwoorde trans­
actiekosten op de ontvangen leningen.

Belastingen
De politie is gelet op haar activiteiten geen vennootschapsbelasting verschuldigd.

De pensioenrechten worden jaarlijks geïndexeerd, indien en voor zover de dekkingsgraad van het pensioenfonds (het
vermogen van het pensioenfonds gedeeld door zijn financiële verplichtingen) dit toelaat. De pensioenen zijn niet verhoogd
per 1 januari 2019. De beleidsdekkingsgraad van het ABP was niet voldoende om de pensioenen over het jaar 2018 te kunnen
indexeren. Over 2018 is een gemiddelde dekkingsgraad behaald van 103,8 procent.
Naast deze reguliere verplichting van de verschuldigde pensioenpremies voor actieve medewerkers bestaat er een aantal
bijzondere regelingen voor medewerkers.
Inkoop Max
Inkoop Max is een in de vorm van dienstverlening aan de politie uitgevoerde regeling. Pas na de inkoop vormt de inkoop­
waarde een onderdeel van de reguliere ABP-verplichtingen. Voor de regeling Inkoop Max is afgesproken dat de recht­
hebbende medewerkers vanaf 60 jaar tot en met 70 jaar met pensioen kunnen gaan.

144

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

145

Grondslagen voor waardering van activa en passiva

Voorzieningen

Materiële vaste activa

Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan,
waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze valt
te schatten.

Bedrijfsgebouwen en terreinen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs plus de bijkomende kosten of vervaardigingsprijs
onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur. Op terreinen schrijft het korps
niet af. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere, op balansdatum te verwachten waardeverminderingen. Zie de betref­
fende toelichting voor de vaststelling of voor een materieel vast actief sprake is van een bijzondere waardevermindering.
Overige materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs inclusief direct toerekenbare
kosten, onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur en bijzondere
waardeverminderingen.
Vanaf het moment van gereedheid voor ingebruikneming worden materiële vaste activa afgeschreven over de verwachte
toekomstige gebruiksduur ervan. Bij een schattingswijziging van de verwachte toekomstige gebruiksduur past het korps
de toekomstige afschrijvingen aan. Op grond en terreinen, materiële vaste activa in uitvoering en vooruitbetalingen op
materiële vaste activa wordt niet afgeschreven.
Buiten gebruik gestelde materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen de boekwaarde dan wel de lagere opbrengst­
waarde. De opbrengstwaarde bedraagt de geschatte verkoopprijs onder aftrek van de direct toerekenbare kosten.
Voor de toekomstige kosten van groot onderhoud aan de bedrijfsgebouwen is geen voorziening voor groot onderhoud
gevormd. De kosten worden rechtstreeks in de exploitatierekening verantwoord. Geactiveerd worden onderhoudskosten
met een bepaalde omvang en die een waardevermeerdering van het actief tot gevolg hebben.

Financiële vaste activa
De onder financiële vaste activa opgenomen vorderingen worden initieel gewaardeerd tegen de reële waarde onder
aftrek van transactiekosten. Vervolgens waardeert het korps deze vorderingen tegen geamortiseerde kostprijs. Eventuele
waardeverminderingen neemt het korps daarin mee.

Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa
Op elke balansdatum beoordeelt het korps of er aanwijzingen bestaan dat een vast actief onderhevig kan zijn aan een
bijzondere waardevermindering. In dat geval wordt de realiseerbare waarde van het actief vastgesteld. Van een bijzondere
waardevermindering is sprake als de boekwaarde van een actief hoger is dan de realiseerbare waarde; de realiseerbare
waarde is de hoogste van de opbrengstwaarde en de bedrijfswaarde. Bijzondere waardeverminderingen worden ten laste
van de exploitatierekening gebracht.

De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen
per balansdatum af te wikkelen. Pensioenvoorzieningen worden gewaardeerd op basis van actuariële grondslagen. De
overige voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk
zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij anders vermeld. Wanneer de verwachting is dat een derde de verplichtingen
vergoedt en wanneer het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting,
dan wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen. De voorzieningen hebben over het algemeen een
langlopend karakter.
Voorzieningen FLO en Inkoop Max
Zie voor de grondslagen het onderdeel Pensioenen.
Voorziening wachtgeld/WW/WAO
Deze voorziening heeft betrekking op werknemers die door middel van een wachtgeldregeling c.q. uitkeringsregeling de
dienst hebben verlaten. Deze uitkeringen worden op basis van individuele beoordelingen bepaald.
Voorziening WIA
Deze voorziening heeft betrekking op (deels) arbeidsongeschikte medewerkers die in aanmerking kunnen komen voor een
uitkeringsregeling in het kader van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). De politie is met ingang van 1
januari 2018 eigenrisico­drager en heeft voor de betreffende medewerkers in het kader van deze regeling een voorziening
getroffen op basis van de verwachte uitgaven.
Voorziening vangnetregelingen Veilig en Gezond Werken
Deze voorziening heeft betrekking op medewerkers die in aanmerking kunnen komen voor een uitkering in het kader van
vangnet­regelingen Veilig en Gezond Werken (VGW). Deze uitkeringen worden op basis van individuele beoordelingen (duur en
ernst) bepaald. In de voorziening is een gemiddeld bedrag per medewerker opgenomen.

Langlopende schulden

De waardering van de voorraden geschiedt op basis van de verkrijgingsprijs, zijnde inkoopprijs plus de bijkomende kosten
of lagere opbrengstwaarde. De opbrengstwaarde betreft de geschatte verkoopprijs onder aftrek van direct toerekenbare
verkoopkosten. De waardebepaling houdt rekening met de incourantheid van de voorraden.

Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct ­
verband houden met de verwerving van de langlopende schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen.
Langlopende schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag
rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde
en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de geschatte looptijd van de lang­
lopende schulden in de exploitatierekening als interestlast verwerkt. De aflossingsverplichtingen voor het komend jaar van
de langlopende schulden worden opgenomen onder kortlopende schulden.

Vorderingen

Kortlopende schulden

Bij eerste verwerking waardeert het korps de vorderingen tegen de reële waarde van de tegenprestatie. Vervolgens worden
de vorderingen gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve-rentemethode. Voorzieningen
wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering.

Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Kortlopende schulden worden na
eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of
disagio en onder aftrek van transactiekosten. Dit is meestal de nominale waarde.

Liquide middelen en rekening-courant Ministerie van Financiën

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen

Liquide middelen bestaan uit kas, en banksaldi met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden
bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen (kortlopende schulden). Liquide middelen worden
gewaardeerd tegen nominale waarde.

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen worden onderscheiden naar
Voorwaardelijke rechten en verplichtingen zijn rechten en verplichtingen die niet worden opgenomen in de balans, omdat
het bestaan afhankelijk is van het zich in de toekomst al dan niet voordoen van een of meer onzekere gebeurtenissen
zonder dat de politie daarop doorslaggevende invloed kan uitoefenen.
Niet verwerkte rechten en verplichtingen worden niet opgenomen in de balans omdat het niet waarschijnlijk is dat de
­afwikkeling ervan resulteert in een instroom respectievelijk uitstroom van middelen of omdat het bedrag niet met voldoende
betrouwbaarheid kan worden vastgesteld.
Meerjarige financiële rechten en verplichtingen zijn bestaande rechten en verplichtingen waartoe de politie voor een
aantal toekomstige jaren is verbonden, waarvan de tegenprestaties eveneens in de toekomstige jaren plaatsvinden.

Voorraden

Eigen vermogen
Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve. Toevoegingen en onttrekkingen vinden plaats vanuit de resultaatbestemming.

146

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

147

Toelichting op de exploitatierekening

Personeel (2)
De categorie Personeel bestaat voornamelijk uit de salarislasten van het huidig personeel (inclusief toelagen,
pensioenpremies en sociale lasten). Verder bestaat deze categorie onder meer uit de bijkomende personeelslasten (onder
andere reiskosten woon­ werkverkeer) en de bestedingen aan personeel van derden. De totale personeelskosten waren
€ 199 miljoen hoger dan begroot. Hieronder worden de verschillen per categorie toegelicht.

Bijdragen (1)
Bedragen x € 1.000

Bijdragen

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017
Bedragen x € 1.000

Personeel
Algemene bijdrage JenV
Bijzondere bijdragen JenV
Overige bijdragen JenV
Totaal bijdragen JenV (1a)
Overige bijdragen (onder meer van gemeenten en derden)

5.422.919
172.277
92.635
5.687.831
23.272

5.209.804
171.478
71.090
5.452.372
16.248

5.265.238
185.858
85.776
5.536.872
26.512

Totaal

5.711.103

5.468.620

5.563.384

Salarissen huidig personeel
Toelagen huidig personeel*
Pensioenpremies huidig personeel
Sociale lasten huidig personeel
Bijkomende personeelslasten huidig personeel
Vrijwillige politie
Personeel van derden
Dotatie / vrijval voorzieningen*

De bijdragen bestaan uit algemene, bijzondere en overige bijdragen van het Ministerie van JenV en bijdragen van overige
departementen, gemeenten en subsidieverstrekkers. Zie voor nadere details de staat van overdrachten en bestedingen in Bijlage I.

Af:
Baten uitbesteed personeel

De gerealiseerde bijdragen vielen per saldo € 242 miljoen hoger uit dan begroot. De voornaamste oorzaken worden hieronder
toegelicht.

Totaal

Algemene bijdrage Ministerie van JenV

*)

De omvang van de algemene bijdragen vanuit het Ministerie van JenV waren in 2018 € 213 miljoen hoger dan begroot. In 2018 zijn
niet-begrote bijdragen ontvangen vanuit de regeerakkoordgelden (€ 100 miljoen), het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020
(€ 78 miljoen) en de additionele loon- en prijsbijstelling 2018 (€ 40 miljoen). Daarentegen werden de ontvangsten en bestedingen
van in totaal € 6 miljoen inzake loonbijstellingscomponenten van onder andere de Dienst Speciale Interventies (DSI), teams
verkeershandhaving en de bijdrage voor liaisons, verschoven naar de bijzondere bijdragen.

Bijzondere bijdragen Ministerie van JenV
De besteding van de bijzondere bijdragen vanuit het Ministerie van JenV was per saldo nagenoeg gelijk aan de begroting. Enerzijds
waren er hogere bestedingen door niet-begrote bestedingen voor asielstromen (€ 5 miljoen) en noodhulp voor Sint Maarten
(€ 4 miljoen). Daarnaast vond vanuit de algemene bijdrage een verschuiving plaats (€ 6 miljoen) van loonbijstellingscomponenten
(onder andere DSI) en de bijdrage voor liaisons.
Anderzijds waren de bestedingen op het gebied van digitalisering en cybercrime € 6 miljoen lager dan begroot, mede als gevolg
van de vertraagde start van scrumteams. De bestedingen voor DSI bleven eveneens achter bij de begroting (- € 7 miljoen). Dit werd
vooral veroorzaakt door een lagere personeelsbezetting dan verwacht doordat het werven van nieuwe medewerkers moeilijk bleek.
De bijdrage Versterking Gebiedsgerichte Inzet Politie bleef achter ten opzichte van de begroting omdat het grootste deel van de
uitrol van bodycams voor de pilot, al in 2017 plaatsvond (- € 3 miljoen).

Jaarrekening 2018

Begroting 2018

Jaarrekening 2017

2.965.850
262.374
469.891
414.649
4.112.764
150.968
3.890
126.011
94.231
4.487.864

2.864.017
250.279
436.590
393.970
3.944.856
180.689
6.500
133.903
17.840
4.283.788

2.895.652
263.206
441.574
400.615
4.001.047
187.306
4.627
136.370
26.765
4.356.115

19.271

14.000

10.455

4.468.593

4.269.788

4.345.660

De vergelijkende cijfers 2017 zijn aangepast. Zie voor een nadere toelichting over de stelselwijziging, de algemene toelichting grondslagen.

Salarissen, toelagen, pensioenpremies en sociale lasten
Het lastenniveau in deze categorie was € 168 miljoen hoger dan in de begroting was voorzien.
De ontwikkeling van het prijsniveau bedroeg € 140 miljoen wat grotendeels te maken had met de uitwerking van het
Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020 (€ 86 miljoen) en de ontwikkeling van de pensioen- en sociale lastenpremies
(€ 33 miljoen).
De gemiddelde bezetting was hoger ten opzichte van de uitgangspunten in de begroting vooral door de groei van de
niet-operationele sterkte, met als gevolg € 28 miljoen hogere lasten. Zie de tabel voor de onderverdeling naar prijs- en
hoeveelheidsverschil per categorie.

Bedragen x € 1.000

Prijs- en hoeveelheidsverschil

Prijsverschil

Hoeveelheidsverschil

Salarissen huidig personeel
Toelagen huidig personeel
Pensioenpremies huidig personeel
Sociale lasten huidig personeel

79.821
12.016
30.276
17.962

22.012
79
3.025
2.717

Totaal

140.075

27.833

Overige bijdragen Ministerie van JenV
De besteding van de overige bijdragen van het Ministerie van JenV was € 21 miljoen hoger dan begroot. Dit kwam voornamelijk door
hogere bestedingen van de bijdrage Meldkamerdomein (€ 22 miljoen) die het gevolg waren van hoge beheers- en continuïteitskosten
omdat het nieuwe netwerk C2000 pas na 2018 in gebruik wordt genomen. De bestedingen van de bijdrage Uitzendingen waren lager
dan begroot, doordat in 2018 minder collega’s op missie zijn gegaan (- € 4 miljoen).

Overige bijdragen (onder andere gemeenten en derden)
Van de overige bijdragen was per saldo € 7 miljoen meer besteed dan begroot. Dit werd vooral veroorzaakt door de niet-begrote
bestedingen in het kader van de subsidie Slachtofferzorg (€ 2 miljoen) en het Team Bestrijding Ondermijning (€ 5 miljoen).
Ten opzichte van 2017 waren de bijdragen per saldo € 148 miljoen hoger. Dit kwam vooral door de besteding van de algemene bijdragen
vanuit de regeerakkoordgelden, het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018­2020 en bijzondere bijdragen vanuit het meldkamerdomein.

148

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

149

Prijseffect

Bezettingseffect (hoeveelheid)

Bij het opstellen van de begroting was voor de salarissen en de sociale lasten gerekend met het premieniveau 2017 van de
sociale lasten. Ook was er bij de bepaling van de salarissen rekening gehouden met een verwachting dat 25 procent van de
aspiranten een regulier salaris ontvangt, tegenover 75 procent een aspirantenvergoeding.

Vooral de hogere bezetting van de niet­operationele sterkte in relatie tot de begrotingsuitgangspunten zorgde voor
een financieel effect van € 28 miljoen. In de tabel Personele bezetting 2018 zijn de bezetting per 31 december 2018, de
gerealiseerde en begrote gemiddelde bezetting over 2018 en de bezetting per 31 december 2017 opgenomen.

De volgende ontwikkelingen hebben uiteindelijk geleid tot een per saldo negatief prijseffect van € 140 miljoen ten opzichte
van de begroting.
Aantallen in fte

Salarissen
Het prijseffect van de salarissen was € 80 miljoen:
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018­2020 (3 procent loonsverhoging vanaf 1 juli 2018 en de
eenmalige uitkering in 2018) zorgden voor een negatief prijseffect van € 70 miljoen.
De hogere gemiddelde salarissen vooral bij aspiranten leidden tot een negatief prijseffect van € 20 miljoen. Een groter
aandeel van de aspiranten ten opzichte van de begrotingsuitgangspunten ontving bij indiensttreding een regulier salaris
in plaats van de aspirantenvergoeding.
De kortingen op het salaris als gevolg van bijzondere verlofregelingen (ouderschapsverlof en de Regeling Partieel
Uittreden) en ziekte waren hoger dan in de begroting voorzien (€ 11 miljoen).
De baten waren € 9 miljoen hoger dan begroot vooral door uitkeringen van het UWV in het kader van de Ziektewet en de
WAO/WIA. Ondanks alle inspanningen lukte het vooralsnog niet om het hoge ziekteverzuim naar een lager niveau te
brengen. Naast de negatieve effecten voor de capaciteit en een toename van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen,
leidde dit ook tot een toename van de uitkeringen van het UWV.
Het prijseffect op de overige salarissen bedroeg € 10 miljoen negatief. De toename van de omvang van het vakantieverlof
had hierin het grootste aandeel (€ 6 miljoen), een stijging van het aantal uren met 5,4 procent. Daarnaast speelde het effect
van nabetalingen over het voorgaande jaar, waarmee in de begroting geen rekening was gehouden.
Pensioenpremies
De hogere pensioenlasten van € 30 miljoen waren het gevolg van de volgende effecten:
Aanpassing van de premies ouderdoms­ en nabestaandenpensioen in 2018 leidde tot hogere pensioenlasten
(€ 21 miljoen). Hiervoor werd vanuit het Ministerie van JenV compensatie ontvangen.
Vooral door de hogere salarissen en levenslooptoelage was de grondslag voor de pensioenpremies hoger dan voorzien,
wat een nadelig effect had van € 6 miljoen.
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020 leidde tot € 4 miljoen extra pensioenlasten.
Toelagen
In deze categorie was het prijseffect per saldo € 12 miljoen:
De lasten voor bewust belonen en overige toelagen (vooral levenslooptoelage) waren € 7 miljoen hoger dan begroot. In de
begroting was geen rekening gehouden met uitkeringen in het kader van bewust belonen. Lopende het jaar is na een
korpsbrede afweging besloten geld hiervoor vrij te maken.
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020 zorgde voor een negatief prijseffect van € 5 miljoen. De
procentuele salarisverhoging van 3 procent per 1 juli 2018 had effect op de overwerkvergoeding en de operationele en
overige toelagen (€ 2 miljoen). Daarnaast waren er uitkeringen in het kader van de invoering van het 45­jarig
ambtsjubileum (€ 3 miljoen).
Sociale lasten
Het prijseffect in deze categorie was per saldo € 18 miljoen negatief. De belangrijkste oorzaken waren:
Aanpassing van de premies ZVW en WAO in 2018 leidde tot hogere sociale lasten (€ 12 miljoen). Hiervoor werd vanuit het
Ministerie van JenV compensatie ontvangen.
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020 leidde tot € 6 miljoen extra sociale lasten.

Personele bezetting 2018

Bezetting
31 december
2018

Gerealiseerde
gemiddelde
bezettting

Begrote
gemiddelde
bezettting

Bezetting
31 december
2017

Operationeel (exclusief aspiranten)
Aspiranten
Totaal operationeel politie
Inbreng vanuit Politieacademie
Totaal operationeel
Niet-operationeel
Inbreng vanuit Politieacademie

46.755
3.634
50.389

46.960
3.433
50.393

50.389
10.840

50.393
10.747

47.203
3.301
50.504
50.504
10.158

47.426
2.887
50.313
3
50.316
9.280
1.324

Totaal

61.229

61.140

60.662

60.920

Gemiddelde bezetting
De gemiddelde bezetting was in 2018 479 fte’s hoger dan de begrote gemiddelde bezetting. Dit werd veroorzaakt door een
stijging van de niet­operationele sterkte. De gemiddelde niet­operationele sterkte steeg met 590 fte’s onder andere door
de hogere beginstand 2018 en de verdere invulling van vacatures door zij­instroom. De gemiddelde operationele sterkte
(inclusief aspiranten) daalde in totaal met 111 fte’s door een lagere beginsterkte 2018.
Alle werknemers waren in Nederland aangesteld. Het kan voorkomen dat werknemers in het buitenland werden ingezet. De werk­
nemers die in het buitenland worden ingezet, zijn onder andere actief in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden.
Het aantal werknemers buiten het Koninkrijk der Nederlanden steeg van 76 fte’s in 2017 naar 83 in 2018.
Totale sterkte
De totale sterkte van de politie nam gedurende 2018 met 309 fte’s toe. Dit werd vooral veroorzaakt door een toename van de
niet­operationele sterkte met 236 fte’s. Deze toename werd veroorzaakt door de vertraagde uitstroom bij de eenheden, de
instroom voor het in werking brengen van het Politiedienstencentrum en de anticipatie op de uitbreiding die nodig is om de
doelstellingen van het regeerakkoord te kunnen halen.
De totale operationele sterkte nam toe met 73 fte’s. Dit betrof per saldo de geplande afname van het reguliere operationele
personeel met 674 fte’s en een toename van het aantal aspiranten met 747 fte’s.
De gewenste instroom werd verhoogd om de doelstellingen vanuit de regeerakkoordgelden te realiseren, dat zorgde voor
een toename van het aantal aspiranten.
Ten opzichte van 2017 lag het kostenniveau binnen de categorieën salarissen, toelagen, pensioen­ en sociale lasten
€ 112 miljoen hoger. Dit werd vooral veroorzaakt door het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2018-2020 (€ 86 miljoen) en de
ontwikkeling van de pensioen- en sociale lastenpremies (€ 33 miljoen).

150

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

151

Bijkomende personele kosten

Gegevens betreffende WNT

De bijkomende personeelslasten bedroegen € 30 miljoen minder dan in de begroting was voorzien. Dit verschil werd
voornamelijk veroorzaakt door
Woon­werkverkeer: de reiskostenvergoeding voor woon­werkverkeer viel lager uit dan begroot als gevolg van minder
reisbewegingen dan voorzien door onder meer Het Nieuwe Werken (€ 33 miljoen). Het effect op de reguliere
reiskostenvergoedingen was € 21 miljoen. Daarnaast waren er € 12 miljoen lagere bestedingen vanuit de beschikbare
vergoedingen vanuit het Landelijk Sociaal Statuut (LSS) voor woon­ werkverkeer.
Bedrijfsgeneeskunde: hogere lasten dan begroot (€ 16 miljoen) vooral door de inhuur van expertise op het gebied van
arbodienstverlening en hogere lasten voor Fysiopol en Psychopol. Daarnaast was de lastenstijging het gevolg van de
maatregelen die zijn getroffen om het ziekteverzuim terug te dringen, onder andere als uitvloeisel van het regeerakkoord.
Dit betrof maatregelen zoals inrichting van een backoffice casemanagement en inhuur voor het programma Fit@NP.
Overig: lagere lasten van per saldo € 13 miljoen grotendeels veroorzaakt door achterblijvende bestedingen vanuit de
beschikbare voorzieningen van het LSS (onder andere vertrekstimulerings­regeling en outplacementtrajecten).

De Wet normering topinkomens (WNT) is sinds 2013 van kracht en heeft als doel om bovenmatige beloningen en
ontslagvergoedingen van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector tegen te gaan. Daarom is in de wet een
maximum opgenomen voor de bezoldiging en ontslagvergoeding van topfunctionarissen, en moeten instellingen daarover
rapporteren in het jaarverslag of de jaarrekening. Voor het jaar 2018 is de algemene maximum bezoldigingsnorm vastgesteld
op € 189.000 inclusief belaste kostenvergoedingen en pensioenbijdragen door de werkgever.
In onderstaande tabel staan de gegevens WNT van 2018 inclusief de vergelijkende gegevens van 2017.

H
EG uyz
M er

va
n

Functiegegevens

korpschef

lid korpsleiding

CIO

lid korpsleiding

lid korpsleiding

Vrijwillige politie

Aanvang en einde functievervulling in 2018

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

De vergoedingen voor de inzet van de vrijwillige politie waren € 3 miljoen lager dan begroot. Dit werd veroorzaakt doordat de
in de begroting verwachte stijging van het aantal vrijwilligers in de praktijk niet werd gerealiseerd.

Omvang dienstverband (deeltijdfactor in fte)

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

ja

ja

ja

ja

ja

Personeel van derden

Bezoldiging

De bestedingen voor personeel van derden waren € 8 miljoen lager dan begroot. De lagere bestedingen betroffen met name
Reguliere inhuur: € 23 miljoen lagere bestedingen. Door invulling van vacatures bij de niet-operationele sterkte en
flexibele inzet van eigen medewerkers, was afbouw van lopende contracten mogelijk wat leidde tot lagere lasten.
ICT-inhuur: per saldo € 21 miljoen meer inhuur van personeel voor ICT gerelateerde activiteiten door onder andere meer
activiteiten in het multi­domein. Daarnaast bleek het, door krapte op de arbeidsmarkt, om openstaande ICT­vacatures in
te vullen met deskundig personeel. Het gevolg daarvan is dat de politie genoodzaakt is specialisten in te huren voor
ICT­initiatieven en ICT­projecten. De lasten voor ICT­inhuur kwamen hierdoor hoger uit dan begroot.
Vorming korps: aan activiteiten voor de vorming van de politieorganisatie werd € 8 miljoen minder besteed dan begroot.

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

169.871

167.748

171.272

183.351

169.792

Beloningen betaalbaar op termijn

19.129

18.957

19.223

45.881

19.207

Ten opzichte van 2017 waren de bijkomende personeelslasten € 36 miljoen lager. Dit kwam doordat in 2017 de lasten voor
de vangnetregelingen Veilig en Gezond Werken binnen deze categorie waren verantwoord. Vanaf 2018 werden de hiermee
verband houdende kosten verantwoord via de voorziening vangnetregeling Veilig en Gezond Werken.

Dienstbetrekking?

waarvan storting Inkoop Max

26.343

Subtotaal

189.000

186.705

190.495

229.232

188.999

Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

189.000

189.000

189.000

189.000

189.000

­

­

­

­

­

189.000

186.705

190.495

229.232

188.999

n.v.t.

n.v.t.

Overdrachtsrecht

Overdrachtsrecht

n.v.t.

van toepassing;
aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

van toepassing;
aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao
Inkoop Max (opbouw
voor 01-01-2006)

­/­ Onverschuldigd betaald bedrag
Totale bezoldiging 2018

Ten opzichte van 2017 waren de kosten lager (€ 10 miljoen). De inhuur voor activiteiten voor de vorming van de politieorganisatie
nam af (- €22 miljoen). De inhuur voor projecten en programma’s en ook de ICT nam echter toe ten opzichte van 2017.

K
LH ok

E
HP sse
n

H
DG eer
TM sch
op

A
ES ker
M bo
om

Bedragen x € 1

Bezoldiging leidinggevende topfunctionarissen
met dienstbetrekking en leidinggevende
topfunctionarissen zonder dienstbetrekking
vanaf de 13e maand van de functievervulling

Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan

Dotatie/vrijval voorzieningen
Het saldo van dotaties en vrijval binnen deze kostencategorie vielen ten opzichte van de begroting € 76 miljoen hoger uit. Dit
werd veroorzaakt door
Voorziening vangnetregelingen Veilig en Gezond Werken (€ 49 miljoen): deze voorziening vormde geen onderdeel van de
begroting. Op basis van de actuele informatie over toegekende schade­uitkeringen en instroom van nieuwe medewerkers
was een dotatie noodzakelijk van € 49 miljoen.
Voorziening WIA: door de hogere toename van het aantal medewerkers ten opzichte van de begroting was een bijstelling
met € 14 miljoen noodzakelijk.
Voorziening wachtgeld, WW en WAO: een extra dotatie van € 13 miljoen was noodzakelijk, gebaseerd op de toename in
2018 van het aantal bovenwettelijke arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
Ten opzichte van 2017 waren de dotaties aan de personele voorzieningen € 67 miljoen hoger. Dit kwam vooral door hogere
dotaties aan de voorziening vangnetregelingen Veilig en Gezond Werken (€ 49 miljoen) en de voorziening WIA (€ 14 miljoen).

Baten personeel
De baten in verband met uitbesteed personeel waren € 5 miljoen hoger dan begroot. Hiervan had € 3 miljoen te maken met
een hogere doorbelasting naar derden in verband met uitgevoerde ICT­activiteiten. Daarnaast zorgde een toename van het
aantal buiten de organisatie gedetacheerde medewerkers en vergoedingen voor samenwerkingsverbanden voor hogere
baten (€ 3 miljoen).
Ten opzichte van 2017 waren de baten € 9 miljoen hoger als gevolg van de in 2018 binnen deze categorie opgenomen
doorbelasting naar partners voor ICT-activiteiten (€ 7 miljoen).

Gegevens 2017

Aanvang en einde functievervulling in 2017

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/3-31/12

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

ja

ja

ja

ja

ja

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

163.035

162.640

168.129

181.044

144.914

Beloningen betaalbaar op termijn

17.958

18.006

18.122

18.371

15.132

Subtotaal

180.993

180.646

186.251

199.415

160.046

Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

181.000

181.000

181.000

181.000

151.742

Totaal bezoldiging 2017

180.993

180.647

186.250

199.415

160.046

Deeltijdfactor 2017 in fte
Dienstbetrekking?
Bezoldiging

Jaarverantwoording 2018

152

Midden in de samenleving

153

Bedragen x € 1

Bezoldiging niet-topfunctionarissen*

Bedragen x € 1

Bezoldiging niet-topfunctionarissen*

Functiegegevens

politiechef

politiechef

hoofd
operatiën

politiechef

hoofd
operatiën

Functiegegevens

politiechef

politiechef

politiechef

politiechef

Aanvang en einde functievervulling in 2018

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

Aanvang en einde functievervulling in 2018

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

172.760

186.962

174.304

181.875

178.390

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

177.443

177.370

177.512

175.390

Beloningen betaalbaar op termijn

19.251

19.647

19.289

19.487

19.471

Beloningen betaalbaar op termijn

19.371

19.362

19.366

19.312

Totaal bezoldiging

192.011

206.609

193.593

201.362

197.861

Totaal bezoldiging

196.814

196.732

196.878

194.702

Individueel toepasselijk drempelbedrag bezoldiging

189.000

189.000

189.000

189.000

189.000

Individueel toepasselijk drempelbedrag bezoldiging

189.000

189.000

189.000

189.000

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Aanpassing
werkgeverslasten;
loonsverhogingen cao

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
Bezoldiging

Verplichte motivering van de overschrijding van het
toepasselijk drempelbedrag bezoldiging

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
Bezoldiging

Gegevens 2017

Verplichte motivering van de overschrijding van het
toepasselijk drempelbedrag bezoldiging

Gegevens 2017

Functiegegevens

politiechef

politiechef

hoofd
operatiën

politiechef

hoofd
operatiën

Functie(s) in 2017

politiechef

politiechef

politiechef

politiechef

Aanvang en einde functievervulling in 2017

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

Aanvang en einde functievervulling in 2017

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1/1-31/12

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

170.354

185.066

176.494

179.323

178.263

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen

174.943

174.876

175.014

172.824

Beloningen betaalbaar op termijn

18.101

18.496

18.441

18.336

18.320

Beloningen betaalbaar op termijn

18.222

18.213

18.216

18.163

Totaal bezoldiging 2017

188.455

203.562

194.935

197.659

196.583

Totaal bezoldiging 2017

193.165

193.089

193.230

190.987

Omvang dienstverband 2017 (als deeltijdfactor in fte)

*)

Indien bij de aangegeven bezoldiging rekening wordt gehouden met InkoopMax overschrijden, inclusief bovenstaande niet­topfunctionarissen,
223 niet-topfunctionarissen het drempelbedrag met een bijbehorend bedrag InkoopMax van 26,9 miljoen.

Omvang dienstverband 2017 (als deeltijdfactor in fte)

*)

Indien bij de aangegeven bezoldiging rekening wordt gehouden met InkoopMax overschrijden, inclusief bovenstaande niet­topfunctionarissen,
223 niet-topfunctionarissen het drempelbedrag met een bijbehorend bedrag InkoopMax van 26,9 miljoen.

154

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

155

Rente (3)

Opleiding en vorming (4)

De rentelasten waren € 3 miljoen lager dan begroot. Dit werd veroorzaakt door het later aangaan van de in 2017 begrote
leningen. In de begroting was voorzien dat deze leningen al in 2017 waren opgenomen. Deze zijn echter in september 2018
aangegaan. Daarnaast waren de in 2018 begrote leningen bij het Ministerie van Financiën niet aangegaan. In afstemming
met het Ministerie van JenV is besloten om de leningen begin 2019 aan te gaan.
De rentelasten waren € 3 miljoen lager dan in 2017. Dit werd veroorzaakt door de reguliere aflossingen op de huidige
leningen. Hiertegenover was er wel een stijging van de rentelasten door de eerdergenoemde aangegane leningen in
september 2018.

Bedragen x € 1.000

Rente

Rente rekening­courant krediet Ministerie van Financiën
Rente lening Ministerie van Financiën
Rente lening derden
Rente lening i.v.m. vermogensconversie
Rente betaald aan derden

Jaarrekening 2018

Totaal

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Huren en lease
Duurzame goederen
Munitie en pepperspray
Overige zaken en diensten*

499
1.196
291
8.468
41.671

925
1.319
1.200
7.900
44.957

623
210
724
274
8.220
38.780

Totaal

52.125

56.301

48.831

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

­
9.855
431
3.870
1
14.157

­
12.297
690
3.870
16.857

­
11.798
463
5.171
17.432

­
377
377

­
-

­
433
433

13.780

16.857

16.999

Af

Ontvangen rente van Ministerie van Financiën
Ontvangen rente van derden

Bedragen x € 1.000

Opleiding en vorming

*

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten vanuit opleidingsinstituten, congressen/seminars en IBT­materialen.

De totale opleidings- en vormingskosten waren € 4 miljoen lager dan begroot. Er werd minder een beroep gedaan op
opleidingen vanuit de beschikbare reorganisatiegelden (€ 2 miljoen). Daarnaast waren er € 2 miljoen lagere bestedingen
binnen de verschillende programma’s en projecten, onder andere voor digitalisering en cybercrime. De reguliere opleidingen
waren in lijn met de begroting.
Ten opzichte van 2017 waren de bestedingen € 3 miljoen hoger, onder andere als gevolg van extra kosten voor de aanschaf
van munitie voor het nieuwe interventiewapen van de DSI.
Onder de opleidings- en vormingskosten zijn € 7 miljoen baten verantwoord die betrekking hebben op opleidingen aan
derden (2017: € 5 miljoen).

Jaarverantwoording 2018

156

Midden in de samenleving

157

Huisvesting (5)

Vervoer (6)
Bedragen x € 1.000

Huisvesting

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Energie
Huren, pachten en lease**
Duurzame goederen
Onderhoud
Schoonmaak
Overige zaken en diensten*
Toevoeging aan voorzieningen**

78.557
3.898
31.071
47.417
8.429
90.760
32.982
49.237
-83

78.034
35.576
49.339
6.692
41.847
29.395
84.631
-

78.860
16.218
32.450
47.180
5.556
99.307
32.115
42.009
-

Totaal

342.268

325.514

353.695

Bedragen x € 1.000

Vervoer

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Brandstof
Huren en lease
Duurzame goederen
Onderhoud
Schade
Overige zaken en diensten*

79.752
-1.888
32.318
12.174
2.176
38.601
4.529
14.471

85.737
-6.499
31.045
13.245
3.334
43.614
6.226
23.627

81.593
-5.197
30.002
12.009
2.171
35.870
5.848
19.088

Totaal

182.133

200.329

181.384

*
*
**

Jaarrekening 2018

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten voor verzekeringen, kentekenbewijzen en boetes.

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten voor heffingen, verzekeringen en beveiligingsdiensten.
In de jaarrekening zijn enkele posten anders gerubriceerd. De vergelijkende cijfers zijn aangepast.

De huisvestingslasten waren € 17 miljoen hoger dan begroot.
Vooral de meerjarige onderhoudskosten lagen € 14 miljoen hoger dan begroot door intensivering van het onderhoud en de
verhoging van de activeringsgrens. Verder was er inzet van specialistische advisering voor technisch beheer die niet was
begroot (€ 8 miljoen). Daarnaast leidde het op een later moment afstoten van panden en indexering van contracttarieven
tot hogere schoonmaakkosten (€ 4 miljoen). De verkoop van panden zorgde per saldo voor boekverliezen (€ 4 miljoen).
Dit was inclusief de bijzondere waardevermindering van panden, die het korps op termijn afstoot. Daartegenover vielen de
voorbereidingskosten van projecten lager uit vanwege een latere start van de investeringsprojecten (€ 8 miljoen). Ook de
energiekosten vielen lager uit door afrekeningen van voorgaande jaren en door hogere gemiddelde maandtemperaturen in
2018 (€ 5 miljoen).
Ten opzichte van 2017 waren de huisvestingskosten € 11 miljoen lager als gevolg van de in 2017 uitgevoerde aanpassingen in
de waardering van het vastgoed (€ 12 miljoen).

De kosten voor vervoer waren € 18 miljoen lager dan begroot.
De afschrijvingslasten waren per saldo € 6 miljoen lager dan begroot. Dit werd enerzijds voor € 10 miljoen aan lagere lasten
veroorzaakt doordat de aanbesteding voor nieuwe voertuigen langer heeft geduurd dan verwacht waardoor de bestelling en
levering van de voertuigen werd vertraagd. Ook bij de leverancier ontstonden vertragingen doordat voertuigen moesten gaan
voldoen aan de gestandaardiseerde testmethode voor het vaststellen van het brandstofverbruik en de uitlaatgasemissies.
Anderzijds waren er € 4 miljoen hogere afschrijvingslasten doordat de aanpassing in de afschrijvingstermijnen van
de voertuigen die in de begroting was opgenomen, niet heeft plaatsgevonden. Daarnaast waren in de begroting extra
middelen voor vervoer toegekend die niet volledig zijn besteed in 2018 (- € 5 miljoen). Dit betrof vooral de begrote
aanschaf van voertuigen voor de uitbreiding van speciale interventieteams die niet heeft plaatsgevonden. Ook waren de
verkoopopbrengsten van voertuigen lager dan verwacht (€ 5 miljoen). De aanbesteding voor de ontmanteling en verkoop
van voertuigen moest opnieuw worden uitgevoerd toen bleek dat de nieuwe leverancier niet voldeed aan het programma van
eisen. Hierdoor ontstond vertraging en achterstand in de in de ontmanteling en verkoop van voertuigen. Daarentegen waren
in 2018 incidentele baten ontvangen als gevolg van het aflopen van een contract met een leverancier in 2017 (€ 4 miljoen).
Ten opzichte van 2017 waren de kosten voor vervoer nagenoeg gelijk.

Jaarverantwoording 2018

158

Midden in de samenleving

159

Verbindingen en automatisering (7)

Geweldsmiddelen en uitrusting (8)
Bedragen x € 1.000

Verbindingen en automatisering

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Bedragen x € 1.000

Geweldsmiddelen en uitrusting

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Huren en lease
Duurzame goederen
Overige zaken en diensten*

79.799
-186
372
25.447
296.152

86.003
750
15.127
297.038

78.080
2.046
191
23.423
254.245

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Huren en lease
Duurzame goederen
Overige zaken en diensten*

1.410
­
-17
6.918
29.036

930
­
900
6.163
35.298

986
­
-17
2.926
23.693

Totaal

401.584

398.918

357.985

Totaal

37.347

43.291

27.588

*

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten voor onderhoud, licenties, (mobiele) telefonie en het C2000-netwerk.

De kosten voor verbindingen en automatisering waren € 3 miljoen hoger dan begroot.
De lasten voor het meldkamerdomein waren € 13 miljoen hoger. Hogere beheers- en continuïteitskosten vanwege het later
in gebruik nemen van het nieuwe netwerk C2000 zijn de oorzaak daarvan. Tegenover deze hogere lasten stonden extra
bijdragen, per saldo had dit geen effect op het resultaat.
Daarnaast waren er niet­begrote bestedingen aan initiatieven vanuit de regeerakkoordgelden voor onder andere: (door)
ontwikkeling digitale transferia en het Security Operations Center, ICT­voorzieningen voor digitaal opsporen en het
programma Cybersecurity (€ 13 miljoen). Tevens was een deel van de reeds geplande ICT-activiteiten passend binnen de
doelstellingen van de regeerakkoordgelden (€ 8 miljoen).
Om het gewenste niveau voor vernieuwing na afloop van het Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie (AVP) te
continueren, werd € 11 miljoen extra aangewend voor onder andere initiatieven voor het Programma Vernieuwend Registreren,
het consolideren van datacenters en de overgang naar een generieke infrastructuur. Hierdoor resteert nog € 18 miljoen
uit de afloop van het AVP. De afschrijvingen waren € 6 miljoen lager als gevolg van uitloop van investeringstrajecten
(nieuwe interceptievoorzieningen en randapparatuur C2000). Ook de bestedingen van DSI (€ 3 miljoen) en digitalisering
en cybercrime (€ 5 miljoen) waren lager. Verder was de IV-portfolio in 2018 met € 9 miljoen naar beneden bijgesteld om
bestedingen binnen de eenheden te dekken. De overgang naar een andere provider leverde een kostenbesparing op voor
mobiele telefonie (€ 7 miljoen). De resterende € 6 miljoen lagere lasten betreffen onder de Versterking Gebiedsgerichte Inzet
Politie (€ 2 miljoen) waarbij de verdere implementatie van de bodycams in 2019 plaatsvindt.
Ten opzichte van 2017 waren de bestedingen € 44 miljoen hoger, vooral als gevolg van de initiatieven vanuit de regeerakkoordgelden (€ 13 miljoen), de hierboven genoemde AVP-vernieuwingsinitiatieven (€ 11 miljoen) en hogere lasten meldkamerdomein (€ 13 miljoen).

*

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten voor aanschaf dienstkleding, onderhoud en reiniging.

De kosten voor geweldsmiddelen en uitrusting kwamen € 6 miljoen lager uit dan begroot. Evenals in voorgaande jaren vond
beperkte vervanging plaats vanuit de persoonlijke kledingbudgetten. Dit had enerzijds te maken met beperkte slijtage van
de relatief nieuwe uniformen en anderzijds doordat een groot deel van de bestellingen pas laat in het jaar plaatsvonden
waardoor uitlevering in 2018 niet meer mogelijk was. Dit lag deels aan problemen bij de pakketbezorger.
Ten opzichte van 2017 waren de lasten voor geweldsmiddelen en uitrusting € 10 miljoen hoger. Dit verschil werd voornamelijk
veroorzaakt door de aanschaf van de uitschuifbare wapenstok (€ 4 miljoen), de verdere uitgifte van het uniform (€ 2 miljoen)
en de aanschaf van specialistische uitrusting (€ 3 miljoen) in 2018.

Jaarverantwoording 2018

160

Midden in de samenleving

161

Operationeel (9)

Beheer (10)
Bedragen x € 1.000

Operationeel

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Bedragen x € 1.000

Beheer

Jaarrekening 2018

Begroting 2018 Jaarrekening 2017

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Huren en lease
Duurzame goederen
Reis- en verblijfkosten binnen- en buitenland
Arrestantenzorg
Meldkamerkosten vanuit samenwerking derden
Overige zaken en diensten*

16.360
2
2.022
4.018
49.389
26.411
12.982
51.858

16.289
500
5.197
23.565
16.100
6.500
40.043

15.105
17
1.240
3.294
47.839
26.447
9.863
48.786

Afschrijvingen
Boekwinst/verlies
Huren en lease
Duurzame goederen
Catering
Externe deskundigheid
Vergaderkosten
Overige zaken en diensten*

143
1
6.413
423
22.189
40.647
9.901
41.921

283
4.592
1.000
19.953
38.581
5.647
51.863

139
6.604
458
24.078
42.714
7.281
45.890

Totaal

163.042

108.194

152.591

Totaal

121.638

121.919

127.164

*

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten voor recherchematerialen en verkeersmiddelen.

De operationele kosten waren € 55 miljoen hoger dan begroot. Het grootste verschil hiervan werd veroorzaakt door
structureel hogere kosten voor reis- en verblijfkosten in binnen- en buitenland (€ 26 miljoen). In de begroting was geen
rekening gehouden met hogere reiskosten als gevolg van de schaalvergroting binnen de eenheden en landelijke overleggen,
waardoor meer en grotere reisbewegingen nodig waren. Dit moet in samenhang worden bezien met de lagere kosten voor
woon­ werkverkeer.
De overige zaken en diensten waren € 12 miljoen hoger dan begroot. Dit werd grotendeels veroorzaakt door meer
bestedingen vanuit de operationele activiteiten binnen de eenheden dan in de begroting was voorzien.
De kosten voor arrestantenzorg waren € 10 miljoen hoger dan begroot. Een groot deel hiervan werd veroorzaakt door meer
inzet van externe capaciteit. In de begroting was rekening gehouden met lagere kosten, onder andere door geleidelijke inzet
van eigen personeel.
Ook de operationele kosten voor het uitvoeren van de arrestantentaken waren hoger dan begroot. Daarnaast waren de baten
voor bewaring van arrestanten lager, doordat arrestanten over het algemeen sneller werden overgeplaatst naar justitiële
inrichtingen, met lagere vergoedingen vanuit het OM als gevolg.
De meldkamerkosten waren € 6 miljoen hoger dan begroot. Dit kwam grotendeels doordat de begroting 2018 een dalend
kader liet zien als gevolg van het effect van de consensusmaatregel uit 2017 (€ 3 miljoen).
Vergeleken met 2017 waren de operationele kosten € 10 miljoen hoger. Dit werd vooral veroorzaakt door hogere bestedingen
van de eenheden door onder andere hogere tolk­ en vertaalkosten en hogere kosten voor de verwerking van afval van drugs
en chemicaliën.

*

Overige zaken en diensten betreffen voornamelijk kosten voor kantoorbenodigdheden, drukwerk, vakliteratuur en representatie personeel.

De kosten voor beheer waren nagenoeg gelijk aan de begroting. In de begroting was binnen de categorie Overige zaken
en diensten rekening gehouden met kosten voor programma’s en projecten. Een groot deel van deze bestedingen vond
echter plaats binnen de categorie Externe deskundigheid. Per saldo waren de kosten voor de verschillende programma’s en
projecten hoger dan begroot. Daarnaast waren de kosten voor catering hoger. Ondanks de besparing in cateringkosten door
sluiting van een aantal cateringlocaties werd de doelstelling die in de begroting was opgenomen niet helemaal gerealiseerd.
Tevens waren binnen de categorie Vergaderkosten extra kosten gemaakt voor de theatervoorstelling RAUW en voor
evenementen en bijeenkomsten voor programma’s en projecten. Hiertegenover stonden lagere kosten voor onder andere de
reorganisatie en voor de ontwikkeling van de Landelijke Meldkamerorganisatie (LMO).
Vergeleken met 2017 waren de beheerkosten € 6 miljoen lager voornamelijk door lagere kosten voor externe deskundigheid
in het kader van de reorganisatie. Daarnaast waren de cateringkosten lager door de sluiting van een aantal cateringlocaties
in 2018.

162

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

163

Toelichting op de balans per 31 december 2018

Specificatie accountantshonoraria
Bedragen x € 1.000

Honoraria 2018
PricewaterhouseCoopers
Accountants N.V.

Onafhankelijke accountants
Price waterhouseCoopers
Accountants N.V.

Overige diensten
PricewaterhouseCoopers

Totaal
PricewaterhouseCoopers
2018

Totaal
PricewaterhouseCoopers
2017

Materiële vaste activa (11)
Bedragen x € 1.000

1.431

1.609

257.158

1.851.661

612.225

2.721.044

444.216

352.190

88.127

3.605.577

-

-841.419

-305.049

-1.146.468

-223.819

-183.093

-40.133

-1.593.513

257.158

1.010.242

307.176

1.574.576

220.397

169.097

47.994

2.012.064

11.119

32.377

29.400

72.896

82.092

99.633

26.549

281.170

-7.036

-29.739

-8.746

-45.521

-6.248

-82.306

-13.637

-147.712

-

22.732

7.841

30.573

5.499

82.493

13.636

132.201

-780

780

-

-

93

-

-93

-

-

-

-

-

3

-

-3

-

-800

-6.133

-697

-7.630

-

-

-

-7.630

-46.808

-31.749

-78.557

-79.752

-79.799

-18.412

-256.520

O
ac ver
tiv ig
a e

400

IC
T

1.031

Ve
rv
oe
r

548
734
­
327

T
hu ota
is al
ve
st
in
g

544
562
­
325

O
hu ver
is ig
ve e
st
in
g

135
­
265

C
ge asc
bo o
uw
en

544
427
­
60

G
te ron
rr d
ei e
ne n
n

Controle van de jaarrekening
Andere controlewerkzaamheden
Fiscale advisering
Andere niet-controlediensten

T
m ota
va ate le
st ri
e ële
ac
tiv
a

Materiële vaste activa

Stand 1 januari 2018

Totaal

Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Boekwaarde totaal
Mutaties

Bovenstaande honoraria betreffen de werkzaamheden die zijn uitgevoerd door de onafhankelijke accountant zoals bedoeld
in artikel 1, lid 1 Wet toezicht accountantsorganisaties (WTA) en de in rekening gebrachte honoraria van het gehele netwerk
waartoe de accountantsorganisatie behoort.
De honoraria die betrekking hebben op het onderzoek van de jaarrekening over het boekjaar 2018 zijn verwerkt, ongeacht of
de werkzaamheden reeds gedurende het boekjaar zijn verricht.

Investeringen
Desinvesteringen
Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Herrubricering aanschafwaarde
Herrubricering afschrijvingen
Bijzondere waardeverminderingen
Afschrijvingen ( jaarlast)
Stand 31 december 2018
Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Boekwaarde

259.661

1.848.946

632.182

2.740.789

520.153

369.517

100.946

3.731.405

-

-865.495

-328.957

-1.194.452

-298.069

-180.399

-44.912

-1.717.832

1.546.337

2.013.573

259.661

983.451

303.225

Afschrijvingstermijnen

0 jaar

30 - 60 jaar

10 - 20 jaar

Vaste activa in uitvoering

10.075

44.139

26.810

81.024

222.084

189.118

56.034

3 - 10 jaar

2 - 5 jaar

5-10 jaar

25.807

33.653

3.040

143.524

(inbegrepen in bovenstaand model)

In 2018 zijn diverse activa gedesinvesteerd. Het betrof de verkoop van een aantal panden en reeds afgeschreven activa
zonder boekwaarde.

Huisvesting
Ten opzichte van de begroting bleven de investeringen in huisvesting achter met € 28 miljoen. In de begroting was uitgegaan
van € 101 miljoen terwijl de realisatie uitkwam op € 73 miljoen.
In het kader van het Strategisch Huisvestingsplan waren voor 2018 63 projecten gepland voor een totaal van € 97 miljoen.
De realisatie op deze projecten bedraagt € 52 miljoen. Deze investeringen hebben met name betrekking op de projecten in
Bergen op Zoom en Alkmaar en een aantal kleinere projecten. Door een aanpassing in de planning is een aantal projecten
doorgeschoven in de tijd.
In het kader van de meerjarige onderhoudsplanning (MJOP) is € 16 miljoen geïnvesteerd. Dit is in lijn met de investeringsbegroting.
In 2018 verminderde een aantal panden duurzaam van waarde. Dit betrof vijftien panden die het korps in de toekomst
verkoopt en waarvan de boekwaarde hoger lag dan de realiseerbare waarde. In totaal gaat het om een waardevermindering
van € 8 miljoen.

164

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Vervoer
De investeringen in vervoer (€ 82 miljoen) hebben betrekking op de opvallende surveillancevoertuigen, de bijzondere
voertuigen (zoals gepantserde voertuigen en voertuigen met specifieke in- en opbouw) en de onopvallende voertuigen
(zoals de persoonsgebonden voertuigen en de pool voertuigen). Ten opzichte van de begroting is het investeringsniveau
€ 30 miljoen lager. Eind 2017 en begin 2018 zijn diverse percelen (bijvoorbeeld Tweewielers) aan verschillende leveranciers
gegund. Het resultaat hiervan is dat de werkelijke investeringen € 15 miljoen lager uitvallen dan vooraf begroot. Om diverse
redenen hebben verschillende leveringen van voer­ en vaartuigen in 2018 niet kunnen plaatsvinden en zullen worden
geleverd in 2019, voor een bedrag van, totaal € 31 miljoen. Daarnaast zijn er voor € 15 miljoen voer- en vaartuigen geleverd
die besteld zijn in 2017.

165

Financiële vaste activa (12)
Bedragen x € 1.000

Financiële vaste activa

Inkoop Max

Overig

Totaal 2018

2017

Stand 1 januari politie
Inbreng vanuit Politieacademie
Stand 1 januari totaal

541.764
541.764

8.984
8.984

550.748
550.74’8

880.473
22.197
902.670

Toename (verstrekkingen)
Afname (aflossingen)
Overige mutaties
Kortlopend deel

-11.896
-147.684

1.764
-1.195
-

1.764
-1.195
-11.896
-147.684

54.422
-347.000
-2.644
-56.700

Stand 31 december

382.184

9.553

391.737

550.748

ICT
In 2018 waren de investeringen € 13 miljoen lager dan begroot. Dit is vooral het gevolg van de uitloop van het traject voor de
implementatie van de nieuwe interceptievoorziening naar 2019 (€ 11 miljoen) en door een eerder opgelopen vertraging in het
aanbestedingstraject van randapparatuur C2000 (€ 34 miljoen). Tegenover deze lagere investeringen stonden niet in de
begroting opgenomen investeringen voor de uitbreiding van de digitale transferia (€ 6 miljoen). Deze investeringen werden
in 2018 gefinancierd met de extra middelen uit het regeerakkoord. Daarnaast zijn er aankopen gedaan die niet waren
begroot, zoals applicaties voor het beter benutten van de aanwezige hardware (zoals virtualisatie toepassingen), licenties
voor databases en applicaties voor biometrie (verifiëring identiteit). Deze aankopen hebben tezamen een omvang van
€ 10 miljoen. Tot slot waren er investeringen voor onder andere centrale langetermijnopslag (€ 4 miljoen) en diverse andere
zaken, zoals positiebepalingssystemen, cryptoboxen, de extra beveiligde omgevingen en digitale opsporing (€ 10 miljoen).
Deze investeringen waren deels begroot.

Overige activa
De investeringen in overige activa bestonden vooral uit investeringen in het kader van operationele activiteiten. Voorbeelden
hiervan zijn het vervangen van audio­ en videoapparatuur, ANPR­apparatuur (automatische kentekenplaatherkenning) en
rollertestbanken.

Vaste activa in uitvoering
Dit betreft investeringen waarop nog niet wordt afgeschreven. Het totale bedrag aan vaste activa in uitvoering (onderhanden
werk) bedroeg eind 2018 € 143 miljoen. Het onderhanden werk ging vooral om de bouw en verbouw van een aantal panden in
het kader van het Strategisch Huisvestingsplan.

Vordering Inkoop Max
Dit betreft de vordering van de politie op het Ministerie van JenV voor de uitgaven aan de regeling Inkoop Max waarvoor de
politie een voorziening heeft gevormd. Over het gemiddelde saldo van deze vordering wordt geen rente berekend. Het
Ministerie van JenV lost de vordering af in een vooraf vastgesteld schema. In 2017 heeft het Ministerie van JenV door een
kasschuif van € 347 miljoen vervroegd afgelost. Deze aflossing was ter dekking van de stijging van de uitkeringen in het
kader van Inkoop Max begin 2018. De verwachte aflossingen voor 2020 tot en met 2022 (€ 382 miljoen) zijn opgenomen
onder de financiële vaste activa. De tranche 2019 van € 148 miljoen is opgenomen onder de kortlopende vorderingen.

Overige financiële vaste activa
Dit betreffen voornamelijk verstrekte leningen met een looptijd van meer dan een jaar en uitstaande bedragen voor diverse
samenwerkingsverbanden met de gezamenlijke meldkamers. De financiële vaste activa laten een stijging zien van
€ 1 miljoen. In het kader van de Landelijke Meldkamerorganisatie is in 2016 aan de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond in
diverse tranches een lening verstrekt tot in totaal € 8 miljoen. In 2018 zijn van deze lening laatste tranches afgeroepen voor
een totaalbedrag van € 2 miljoen. In 2018 hebben de eerste aflossingen op deze lening plaatsgehad. In 2019 betreft het
kortlopende deel op deze lening € 1 miljoen. De laatste aflossingstermijn zal in 2029 betaald worden.

166

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

167

Voorraden (13)

Vordering op Ministerie van JenV inzake Inkoop Max
Onder deze post is de door het Ministerie van JenV toegezegde tranche 2018 van de aflossingen op de vordering Inkoop Max
van € 148 miljoen opgenomen.
Bedragen x € 1.000

Voorraden

2018

2017

Voorraden kleding, wapens en munitie
Overige voorraden

26.313
7.708

25.584
7.358

Totaal

34.021

32.942

Vooruitbetaalde bedragen
De vooruitbetaalde bedragen hebben grotendeels betrekking op ICT­beheer, ICT­onderhoud, softwarelicenties en huur.
Ten opzichte van 2017 is het saldo met € 15 miljoen toegenomen door met name nieuw afgesloten en verlengde
ICT­contracten.

Overlopende activa/overige vorderingen
De overlopende activa en overige vorderingen lieten ten opzichte van de jaarrekening 2017 een daling zien van € 2 miljoen.
Deze afname wordt veroorzaakt door de afwikkeling van een vordering van € 12 miljoen als gevolg van een aflopend contract
met een leverancier. In dit saldo zijn ook de vorderingen in rekening­courant met de meldkameradministraties opgenomen.
Alle kortlopende vorderingen en overlopende activa hebben een resterende looptijd korter dan een jaar.

Voorraden kleding, wapens en munitie
De inkoop en distributie van de kleding, wapens en munitie verlopen centraal. Voor incourante voorraden is een voorziening
opgenomen van € 5 miljoen. Ten opzichte van 2017 is de omvang van de voorziening incourante voorraad nagenoeg gelijk
gebleven.

Rekening-courant Ministerie van Financiën (15)

Overige voorraden

Bedragen x € 1.000

De overige voorraden betreffen voornamelijk onderdelen voor het onderhoud van in eigen beheer zijnde voertuigen en de
luchtvloot.

Rekening-courant Ministerie van Financiën

Vorderingen en overlopende activa (14)
Bedragen x € 1.000

Vorderingen en overlopende activa

2018

2018

2017

Stand 1 januari politie
Inbreng vanuit Politieacademie
Stand 1 januari totaal
Mutatie
Stand 31 december

516.984
516.984
-162.534
354.450

277.867
50.286
328.153
188.831
516.984

Stand 31 december

354.450

516.984

2017

Debiteuren
Voorschotten en leningen
Vordering op JenV Inkoop Max
Vooruitbetaalde bedragen
Overlopende activa
Overige vorderingen

16.331
3.736
147.684
74.894
2.407
33.869

24.713
3.949
56.700
60.114
1.028
37.2628

Totaal

278.921

183.766

Rekening-courant Ministerie van Financiën
Via de rekening­courant met het Ministerie van Financiën vindt er dagelijks saldoregulatie met de politierekeningen bij bank­
instellingen plaats. De rekening-courantverhouding met het Ministerie van Financiën heeft een kredietfaciliteit van € 250 miljoen.
Door de kasschuif die eind 2017 heeft plaatsgevonden voor de Inkoop Max (€ 347 miljoen) kende de rekening-courantverhouding
met het Ministerie van Financiën eind 2017 een relatief hoge stand. Deze ontvangen gelden zijn in het eerste kwartaal van 2018
aangewend voor de stortingen bij de pensioenuitvoerder ter financiering van Inkoop Max verplichtingen.
De rekening­courant met het Ministerie van Financiën heeft een kortlopend karakter (korter dan een jaar).
Zie voor een nadere beschrijving de Toelichting op de kasstroom.

Debiteuren
Het debiteurensaldo daalde ten opzichte van de jaarrekening 2017 met € 8 miljoen. De daling werd vooral veroorzaakt door
het afwikkelen van openstaande posten uit voorgaande jaren. Het ging met name over oude vorderingen op het Ministerie
van Binnenlandse Zaken, diverse gemeentes en een veiligheidsregio. Om het risico op mogelijk oninbare vorderingen te
dekken is binnen de post debiteuren een voorziening opgenomen van € 3 miljoen. De omvang van deze voorziening is ten
opzichte van 2017 nauwelijks gemuteerd.

Voorschotten en leningen
Dit betreffen met name voorschotten en leningen aan personeel die onder andere in het kader van cao à la carte verstrekt zijn.

Niet ter vrije beschikking
Het saldo liquide middelen/rekening-courant Ministerie van Financiën bevat een bedrag van € 17 miljoen dat niet ter vrije
beschikking staat aan de politie. Deze gelden staan in de balans verantwoord onder de kortlopende schulden en betreffen
met name in beslag genomen gelden.

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

169

Liquide middelen (16)

Voorzieningen (18)
Bedragen x € 1.000

Stand 1 januari politie

27.670

872.721

34.248

8.410

45.098

83

Inbreng vanuit Politieacademie
Stand 1 januari totaal
Stelselwijziging*

Naast de gelden in rekening­courant bij het Ministerie van Financiën worden liquide middelen aangehouden. In het
kasstroomoverzicht bij de jaarrekening wordt het verloop van de liquide middelen gepresenteerd in samenhang met de
rekening­courantfaciliteit van het Ministerie van Financiën.

Dotatie verslagperiode
Herrubricering
Onttrekking
Vrijval

Algemene reserve (17)

Stand 31 december
*)
Bedragen x € 1.000

Algemene reserve

2018

2017

Stand 1 januari politie
Inbreng vanuit Politieacademie
Stand 1 januari totaal

244.521
244.521

103.108
33.019
136.127

Stelselwijziging*
Financieel resultaat (uit exploitatie)
Toevoeging (het in de begroting voorziene overschot)
Onttrekkingen (het in de begroting voorziene tekort)
Vrijval bestemmingsreserve ICT**

1.084
-72.491
-

76.668
2.764
7.324
-7.592
29.230

Stand 31 december

173.114

244.521

27.670

872.721

34.248

-

-

-

1.297

-

30.343

8.410

20
18

5.173

To
ta
al

1.692

VG
W
Le
hu eg
ur st
pa aa
nd nd
en e

Totaal

V
re ang
ge n
lin et
ge
n

248
4.925

W
IA

166
1.526

W
W ac
W ht
/W ge
AO ld/

Kassen
Banken

Bedragen x € 1.000

Voorzieningen
M
ax

2017

In
ko
op

2018

FL
O

Liquide middelen

20
17

168

988.230

991.485

-

22.794

988.230

1.014.279

45.098

83

-

-

-

-

-76.668

13.624

49.374

-

94.638

100.510

-

-

-

-

-

-

-

44.945

-2.167

-402.529

-11.167

-2.638

-20.545

-

-439.046

-84.024

-

-11.825

-

-

-407

-83

-12.315

-10.812

26.800

458.367

53.424

19.396

73.520

-

631.507

988.230

Zie voor een nadere toelichting over de stelselwijziging, de algemene toelichting grondslagen. De vergelijkende cijfers zijn aangepast.
De overige voorzieningen (€ 152.000) zijn geherrubriceerd naar de kortlopende schulden.

Van de voorzieningen is een bedrag van € 439 miljoen als langlopend (langer dan een jaar) aan te merken, waarvan circa
€ 61 miljoen langer dan vijf jaar.

FLO
Conform de grondslagen is in de jaarrekening 2017 voor het FLO een voorziening van € 28 miljoen (20 rechthebbenden)
opgenomen. In 2018 is € 1 miljoen gedoteerd aan de voorziening FLO als gevolg van de cao-effecten. De voorziening is per
eind 2018 geraamd op € 27 miljoen (20 rechthebbenden). Deze voorziening loopt door tot 2044.

Inkoop Max

*) Zie voor een nadere toelichting over de stelselwijziging, de algemene toelichting grondslagen. De vergelijkende cijfers zijn aangepast.
**) De bestemmingsreserve is in 2017 volledig vrijgevallen.

De daling van de algemene reserve met € 50 miljoen wordt veroorzaakt door het exploitatieresultaat 2018. Door de stelselwijziging zijn de vergelijkende cijfers 2017 aangepast. Deze aanpassing heeft betrekking op de voorziening dienstjubilea.

De hoogte van de voorziening wordt eenmaal per jaar vastgesteld door middel van een actuariële berekening. De voorziening
Inkoop Max kan van jaar tot jaar fluctueren, vanwege de jaarlijkse actualisatie van de onderliggende premietarieven en
daaraan ten grondslag liggende parameters, zoals bijvoorbeeld de rekenrente en overlevingskansen.
In 2017 was een voorziening van € 873 miljoen (20.985 rechthebbenden) voor Inkoop Max opgenomen. De inkopen in 2018
bedroegen € 403 miljoen (2017: € 59 miljoen). Deze stijging wordt veroorzaakt door de inkoop van de voorwaardelijke
aanspraken vanaf 62 als gevolg van een aanpassing in de cao. De mutaties in 2018 als gevolg van uitstroom (overlijden, uit
dienst treden en arbeidsongeschiktheid) en actualisatie van tarieven leidden tot een afname van € 12 miljoen. Door deze
mutaties stond de voorziening Inkoop Max eind 2018 op een stand van € 458 miljoen (17.114 rechthebbenden). Deze
voorziening heeft een looptijd tot en met 2022.

Wachtgeld/WW/WAO
De omvang van de algemene reserve bedroeg eind 2018 3,3 procent van de gemiddelde bijdragen over de laatste drie jaar
(eind 2017: 4,8 procent na verwerking van de stelselwijziging en 3,3 procent vóór stelselwijziging), voorafgaand aan het jaar
waarover dit deel van het vermogen wordt berekend. Daarmee lag de algemene reserve, conform het Besluit financieel
beheer politie, binnen de geldende bandbreedte van minimaal 0 procent en maximaal 5 procent.

Op basis van de actuele stand van 607 rechthebbenden (2017: 509 rechthebbenden) is in 2018 een dotatie aan de
voorziening Wachtgeld, WAO en WW gedaan van € 30 miljoen. Daarnaast verstrekte het korps voor € 11 miljoen aan uitkeringen. De voorziening steeg per saldo met ongeveer € 18 miljoen.

Jaarverantwoording 2018

170

Midden in de samenleving

171

Verloop Langlopende leningen (19b)

WIA
In 2017 is een voorziening gevormd in het kader van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). De politie is eigen­
risicodrager voor WIA-uitkeringen. In 2018 is op basis van het aantal rechthebbenden € 14 miljoen aan de voorziening
gedoteerd. Daarnaast is er € 3 miljoen onttrokken voor het doen van uitkeringen.

Bedragen x € 1.000

Verloop Langlopende leningen

2018

2017

924.824
168.010
1.092.834
229.417
-178.811
1.143.440
-177.751

960.811
140.593
149.452
1.250.856
-158.022
1.092.834
-168.010

965.689

924.824

Vangnetregelingen Veilig en Gezond Werken
Om in de komende jaren de verwachte uitgaven voor vangnetregelingen Veilig en Gezond Werken te dekken, is in 2017 een
voorziening gevormd van € 45 miljoen. Op basis van de actuele informatie inzake toegekende schade-uitkeringen en
instroom van nieuwe medewerkers was gedurende 2018 in totaal € 49 miljoen gedoteerd. De schade-uitkeringen bedroegen
in 2018 € 21 miljoen (2017: € 14 miljoen).

Leegstaande huurpanden
Als gevolg van het aangepaste Besluit Financieel Beheer en de hierin opgenomen doelmatigheidscriteria is deze voorziening
conform het herziene voorzieningenbeleid in 2018 vrijgevallen.

Langlopende schulden (19)

Beginstand 1 januari (langlopend)
Beginstand 1 januari (kortlopend)
Inbreng ODPA
Beginstand totaal 1 januari
Aantrekking
Aflossing
Stand per 31 december
Waarvan kortlopend
Stand 31 december

Bedragen x € 1.000

Langlopende schulden

2018

2017

Lening Ministerie van Financiën in verband met vermogensconversie
Langlopende leningen (19a)
Overige langlopende passiva

965.689
14.143

924.824
12.255

Totaal

979.832

937.079

In 2011 is het afgeroomde eigen vermogen van de voormalige regiokorpsen omgezet in een conversielening van
€ 400 miljoen met een rentepercentage van 3,27 procent. Deze lening wordt met € 40 miljoen per jaar in december afgelost.
De hoogte van de openstaande hoofdsom van de lening bedroeg eind 2018 € 80 miljoen. Het kortlopende deel is
opgenomen onder de kortlopende schulden. De laatste aflossing vindt plaats in 2020.

Overige leningen Ministerie van Financiën

Langlopende leningen (19a)

Bedragen x € 1.000

R
lo est
op er
tij en
d de
>
5
ja
ar

S
3 tan
ex 1-1 d p
ve cl 2- er
rp aﬂ 20
lic os 1
ht si 8
in ng
g s
20 19
Re
lo st
o
en p ere
=< tijd nd
5 >1 e
ja j
ar aa
r

A
v ﬂo
20 erp ssi
19 lic ng
ht sin
g

S
31 tan
-1 d p
2- er
20
18
*

Re

nt
e

%

Langlopende leningen

Ministerie van Financiën conversielening

3,27%

80.000

-40.000

40.000

40.000

-

Ministerie van Financiën overige leningen

0,98%

1.056.541

-136.936

919.605

401.095

518.510

BNG

5,19%

6.899

-815

6.084

2.832

3.252

1.143.440

-177.751

965.689

443.927

521.762

De overige leningen van het Ministerie van Financiën dienen ter financiering van de investeringen in vaste activa. In 2018 zijn
voor de investeringen 2017, op basis van de Jaarrekening 2017 leningen aangegaan met een totale hoofdsom van
€ 229 miljoen. In afstemming met het Ministerie van JenV is besloten om eind januari 2019 leningen aan te trekken voor de
investeringen in de periode januari tot en met september 2018. Het resterende deel aan investeringen (oktober tot en met
december 2018) wordt aangetrokken op basis van de realisatie in de Jaarrekening 2018. De hoogte van de openstaande
hoofdsom van alle leningen bedroeg eind 2018 in totaal € 1.057 miljoen waarvan € 137 miljoen in 2019 wordt afgelost. Het
kortlopende deel is opgenomen onder de kortlopende schulden. Het gemiddelde rentepercentage in 2018 bedroeg 0,98
procent. De laatste lening wordt in 2048 afgelost.

Leningen BNG
Het betreft leningen die vóór de vorming van de nationale politie rechtstreeks zijn aangegaan bij de Bank Nederlandse
Gemeenten (BNG). Deze leningen worden conform het aflossingsschema afgelost. Twee leningen zijn in 2018 geheel
afgelost. De hoogte van de openstaande hoofdsom van de vier resterende leningen bedroeg eind 2018 € 7 miljoen. In 2019
zal € 1 miljoen worden afgelost. Het gemiddelde rentepercentage in 2018 bedroeg 5,19 procent. Het kortlopend deel is
opgenomen onder de kortlopende schulden. De laatste lening zal in 2033 worden afgelost.

Overige langlopende passiva
Dit betreffen met name ontvangen renteloze bijdragen ter dekking van de afschrijvingen op materiële vaste activa.

Stand 31 december
*)

inclusief aflossing 2019

Jaarverantwoording 2018

172

Midden in de samenleving

173

Kortlopende schulden (20)

Openstaande (rijks)bijdragen (20a)

Bedragen x € 1.000

Kortlopende schulden

Kortlopend deel leningen*
Openstaande (rijks)bijdragen (20a)
Schulden personeel (20b)
Crediteuren en overlopende posten (20c)
Totaal
*)

2018

2017

182.060
223.607
630.069
254.204

172.066
173.912
584.900
200.969

1.289.940

1.131.847

Bedragen x € 1.000

Openstaande (rijks)bijdragen

2018

2017

Openstaande bijdragen Ministerie van JenV
Openstaande bijdragen overig

210.112
13.495

162.980
10.932

Totaal

223.607

173.912

Inclusief het kortlopende deel investeringsbijdragen van € 4 miljoen.
Bedragen x € 1.000

Openstaande bijdragen Ministerie van JenV

Bovenstaande schulden hebben een kortlopend karakter (korter dan een jaar). De reële waarde van de schulden benadert
derhalve de boekwaarde.

Kortlopend deel leningen
In 2019 lost het korps op de langlopende schulden € 182 miljoen af. In vergelijking met 2018 ligt dit € 10 miljoen hoger. De
oorzaak hiervan is de stijging op de aflossing als gevolg van de in 2018 nieuw afgesloten leningen (€ 43 miljoen). Daarnaast
wordt in 2019 een aflossingsvrije lening van € 5 miljoen volledig afgelost en wordt bij één lening gestart met aflossen
(€ 2 miljoen). Daartegenover staan een zestal leningen die in 2018 in zijn geheel werden afgelost (€40 miljoen).

Stand 1 januari 2018 aangepast
Inbreng vanuit Politieacademie
Stand 1 januari totaal
Ontvangen in 2018
Totaal besteed in 2018
Restitutie
Stand 31 december 2018

2018

2017

162.980
162.980
5.799.201
-5.733.515
-18.554

143.312
5.437
148.749
5.592.728
-5.577.419
-1.078

210.112

162.980

Het saldo van de openstaande bijdragen van het Ministerie van JenV nam ten opzichte van 1 januari 2018 toe met
€ 47 miljoen. Zie Bijlage I voor nadere details.

Schulden personeel (20b)

Bedragen x € 1.000

Schulden personeel

2018

2017

Vakantiegeld, verlof- en overuren
Loonheffing en sociale verzekeringspremies
Overige schulden personeel

292.015
243.443
94.611

275.190
228.188
81.522

Totaal

630.069

584.900

Vakantiegeld, verlof- en overuren
Het saldo is het totaal aan opgebouwd recht op vakantie­uitkering van de in dienst zijnde medewerkers en het resterend aantal
verlof­ en overuren aan het einde van het jaar. Het saldo steeg ten opzichte van 2017 met € 17 miljoen wat voornamelijk werd
veroorzaakt door de stijging van het aantal openstaande vakantie uren.

174

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

175

Loonheffingen en sociale verzekeringspremies

Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen

De nog te betalen loonheffing en sociale verzekeringspremies hebben betrekking op de maand december. De stijging werd
vooral veroorzaakt door een stijging van de gemiddelde schaalsalarissen als gevolg van het Arbeidsvoorwaardenakkoord
2018­2020.

Niet in de balans opgenomen activa

Overige schulden personeel

Niet in de balans opgenomen verplichtingen

De overige schulden personeel hebben onder andere betrekking op de afdracht van de pensioenpremies (€ 52 miljoen), het
vakantieloon (€ 12 miljoen) en kosten woon-werkverkeer december (€ 6 miljoen).
De overige schulden personeel lieten ten opzichte van 2017 een stijging zien van € 13 miljoen. Dit kwam vooral door de
openstaande posten inzake Inkoop Max van december 2018.

Niet in de balans opgenomen verplichtingen betreffen doorlopende contracten die deel uitmaken van de normale
bedrijfsvoering. Voor veel contracten geldt dat de financiële verplichting afhangt van de gevraagde dienst en/of de hoeveelheid producten. Indien dit variabel blijkt, is geen verplichting gekwantificeerd in de onderstaande tabel.
Voor andere contracten geldt een vast bedrag per jaar. De belangrijkste verplichtingen betreffen doorlopende huurcon­
tracten voor onroerend goed en afgesloten contracten voor ICT.
Met ingang van 1 januari 2018 is de voorziening dienstjubilea komen te vervallen en daarvoor in de plaats is een niet in de
balans opgenomen verplichting opgenomen voor toekomstige jubilea uitkeringen. Voor de berekening van deze verplichting
is uitgegaan van de totale verwachte nominale uitkering per medewerker rekening houdend met een bepaalde blijfkans.
De grote stijging in 2018 van de jubileaverplichting vloeit voort uit de nieuwe cao. Medewerkers die 45 jaar in dienst zijn,
krijgen volgens de nieuwe cao een jubileumuitkering (40 miljoen).

Crediteuren en overlopende posten (20c)

Bedragen x € 1.000

Crediteuren en overlopende posten

2018

2017

Crediteuren
Overlopende posten
Overig

37.368
195.146
21.690

45.060
134.159
21.750

Totaal

254.204

200.969

Niet van toepassing.

Bedragen x € 1.000

Niet in de balans opgenomen Verplichtingen 2018

Huur

ICT

Jubilea

Overig

Totaal

Verplichtingen te betalen binnen 1 jaar
Verplichtingen te betalen tussen 1 en 5 jaar
Verplichtingen te betalen na 5 jaar

45.720
171.311
-

115.139
60.789
3.346

13.213
45.881
120.615

62.607
12.601
-

236.679
290.582
123.961

Totaal

217.031

179.274

179.709

75.208

651.222

Huur

ICT

Jubilea

Overig

Totaal

Verplichtingen te betalen binnen 1 jaar
Verplichtingen te betalen tussen 1 en 5 jaar
Verplichtingen te betalen na 5 jaar

46.237
179.730
-

71.299
4.691
-

10.343
35.640
81.119

38.294
9.873
3.000

166.173
229.934
84.119

Totaal

225.967

75.990

127.102

51.167

480.226

Crediteuren
Het crediteurensaldo laat ten opzichte van 2017 een daling zien van € 8 miljoen. Deze daling is voornamelijk toe te schrijven
aan openstaande facturen met betrekking tot de aanschaf van voertuigen en de beveiliging van panden.

Overlopende posten
Het saldo overlopende posten is ten opzichte van 2017 gestegen met € 61 miljoen. Dit is voornamelijk te verklaren door een
stijging van de nog te betalen bedragen voor vervoer en automatisering. Het betreft met name de aanschaf en onderhoud
van voertuigen, de aanschaf van mobiele telefoons en de nog te betalen bedragen voor de inhuur van personeel.

Overige kortlopende schulden
De overige kortlopende schulden zijn ten opzichte van 2017 in omvang nauwelijks gemuteerd. Het saldo bevat met name in
beslag genomen gelden.

Bedragen x € 1.000

Niet in de balans opgenomen Verplichtingen 2017

Door de opname van de jubilea verplichtingen zijn de vergelijkende cijfers 2017 dienovereenkomstig aangepast.
Zie voor meer informatie over deze stelselwijziging de toelichting van de grondslagen.

Garanties
Niet in de balans opgenomen garanties:
Gemeenschappelijke Meldkamer Utrecht: hiervoor is bij de bank een garantie afgegeven voor € 0,7 miljoen. Dit is afgegeven voorafgaand aan de vorming van het huidige korps. Hierin hebben geen wijzigingen plaatsgevonden.
Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel: voor leningen van het Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel, heeft het
voormalige regiokorps Drenthe borgstellingen verleend. Het voormalige regiokorps Drenthe verleende sinds 1995 deze
borgstelling aan het eigen personeel. Deze borgstelling bedroeg eind 2018 € 2,3 miljoen. Er zijn aan deze borgstelling
beperkte risico’s verbonden, aangezien er een redelijk verschil bestaat tussen de werkelijke waarde van het onroerend
goed en de aangegane borgstelling. In 2018 zijn zeven van deze leningen geheel afgelost en resteren er nog dertig.

176

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

177

Overig

Bedrijfsvoeringsparagraaf

Uit hoofde van de zogeheten restschade in het kader van Veilig en Gezond Werken zijn een driehonderd dossiers gemeld.
De omvang en uitstroom van middelen zijn niet opgenomen als verplichting en niet als voorziening, omdat op basis van de
huidige informatie en zeer lange dossier doorlooptijden een verplichting niet nauwkeurig en betrouwbaar is in te schatten.

Algemeen
In de bedrijfsvoeringsparagraaf verantwoordt de korpschef zich over de navolgende onderwerpen: financiële rechtmatig­
heid, financieel en materieel beheer (voor zover van belang voor de jaarrekening / in relatie tot financiële rechtmatigheid) en
misbruik en oneigenlijk gebruik.

Toelichting op de kasstroom
Toelichting op het kasstroomoverzicht
Het jaar 2018 kende een negatieve kasstroom, vooral door de kasstroom op investeringsactiviteiten.

Kasstroom operationele activiteiten
De operationele activiteiten vertoonden een positieve kasstroom, voornamelijk door de mutaties in de openstaande rijks- en
overige bijdragen, crediteuren en nog te betalen kosten.
De openstaande rijksbijdragen namen toe door de ontvangst van bijdragen die niet volledig zijn besteed in 2018 (onder andere
vooruitontvangen regeerakkoordgelden).

Kasstroom investeringsactiviteiten
De negatieve kasstroom uit investeringsactiviteiten vloeide vooral voort uit investeringen in ICT, huisvesting en vervoer en uit
desinvesteringen, veelal vanwege volledig afgeschreven activa. De investeringen bleven achter bij de begroting, waardoor
de kasstroom minder negatief was dan in de begroting voorzien. Zie voor een nadere beschrijving de toelichting op de
materiële vaste activa.

Kasstroom financieringsactiviteiten
De financieringsactiviteiten lieten een positieve kasstroom zien. In 2018 zijn nieuwe leningen aangegaan voor in 2017 gerea­
liseerde investeringen. Met het Ministerie van JenV maakte het korps afspraken over het in 2018 aangaan van leningen 2017.
De in 2017 gerealiseerde investeringen (€ 242 miljoen) vormden hiervoor de basis. Het verschil van € 13 miljoen tussen de
aangegane leningen 2016 en de gerealiseerde investeringen van 2016 is hierop in mindering gebracht.

Deze paragraaf gaat in op afwijkingen en aandachtspunten die voortvloeien uit de reguliere planning- en control cyclus en de
uitgevoerde audits. Deze zijn onder meer gebaseerd op interne risicoanalyses, interne rapportages van de verantwoordelijke
managers en auditrapportages van Concernaudit.
De bedrijfsvoeringsparagraaf bevat zowel de belangrijkste tekortkomingen in het interne beheer als de aandachtspunten.
De afwijkingen die – met betrekking tot de financiële rechtmatigheid – als geheel en die welke boven de rapportagetoleranties
uitkomen, zijn specifiek verantwoord.
De eerste fase van de vorming van één politieorganisatie is ultimo 2017 afgerond. De minister van JenV informeerde de
Tweede Kamer daarover in de Voortgangsbrief Politie van 20 december 2017.
Het toezicht op de politie is vervolgens in lijn gebracht met de wijze waarop control en toezicht bij andere grote publieke organi­
saties is georganiseerd. Het verbijzonderde toezicht door de commissie van toezicht op het beheer van de politie is afgerond
met een in mei 2018 uitgebracht eindverslag. De per 1 augustus 2017 benoemde Auditcommissie functioneert als het hoogste
orgaan. Het normaliseren van control en toezicht heeft zich in 2018 vertaald in het inkoopbeleid door aan te sluiten bij de binnen
het rijk gehanteerde gedragslijn en het extern toezicht op informatievoorziening en ICT is op een vergelijkbare manier ingericht
zoals bij andere grote publieke organisaties.

Financiële onrechtmatigheid
De totale financiële onrechtmatigheid bedraagt in z’n totaliteit € 177 miljoen. voornamelijk veroorzaakt door onrechtmatig­
heden in de uitvoering van inkoopprocessen.

Algemeen
Op 16 november 2018 is het controleprotocol voor de jaarrekening van de politie in de Staatscourant gepubliceerd. De
korpschef neemt de vastgelegde rapporteringtoleranties in acht bij de opstelling van de in de bedrijfsvoeringsparagraaf
opgenomen verantwoording over de financiële rechtmatigheid. Indien de rapporteringstolerantie wordt overschreden dient
het totale bedrag aan fouten door de korpschef in de bedrijfsvoeringsparagraaf te worden vermeld.
Vermelding van fouten geschiedt per onderwerp (post of onderwerp in de jaarrekening) met een ondergrens van 10 procent
van de materialiteit voor fouten en onzekerheden. Dat betekent dat overschrijdingen met betrekking tot de financiële recht­
matigheid expliciet worden toegelicht wanneer deze per post de waarde van € 5,7 miljoen overschrijdt. Dat geldt ook voor
alle onzekerheden boven de € 16,5 miljoen.
Onder rechtmatigheid wordt verstaan de comptabele rechtmatigheid, oftewel het in overeenstemming zijn met de begroting
en met de regelingen in het Kader Financiële Rechtmatigheid van het controleprotocol. Dit geldt uitsluitend voor zover deze
regelingen de uitkomst van de financiële transacties beïnvloeden, die in de jaarrekening zijn opgenomen.
Hieronder volgt voor de belangrijkste rechtmatigheidsthema’s een nadere toelichting.

Inkopen
De korpschef verstrekte in 2017 de opdracht aan een in inkoop gespecialiseerd adviesbureau tot onderzoek naar:
de oorzaken van de inkooponrechtmatigheid;
de volledigheid en effectiviteit van de reeds door de politie getroffen of in gang gezette maatregelen;
het realisme van de afgelopen jaren gehanteerde doelstelling om jaarlijks de maximale onrechtmatigheid terug te dringen
beneden één procent van de totale bijdragen.
Het onderzoek geeft aan dat de ontwikkeling van de organisatie op het gebied van inkopen en rechtmatigheid zeer voort­varend
is opgepakt. De conclusies zijn door de korpsleiding overgenomen, en besproken met het Ministerie van JenV. De stand van
zaken is dusdanig dat het advies werd gegeven om voor de bepaling van de doelstelling voor de rechtmatigheid aansluiting te
vinden bij Rijksbegrotingsvoorschriften en door zbo’s gehanteerde uitgangspunten. Een van de belangrijkste adviezen was dat
de politie de rechtmatigheid meer procesgericht en minder aan de hand van gedetailleerde gegevens­controle kan vaststellen.
De opzet, het bestaan en de werking van de inkoopprocessen en systemen is dusdanig dat kanteling naar deze ook bij andere
overheidsbedrijven gehanteerde procesgerichte benadering ingezet is. Een en ander kan nog verder worden ontwikkeld.

178

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Uit interne toetsing blijkt dat de wettelijke kaders in voldoende mate nageleefd worden Voor inkopen boven de € 221.000 zijn
dat de richtlijnen in het kader van het Europese Aanbestedingsrecht en voor inkopen onder de € 221.000 de richtlijnen uit de
Gids Proportionaliteit.
In de Rijksbegrotingsvoorschriften van de Rijksoverheid wordt in de departementale jaarverslagen voor organisatieonderdelen
waarvoor een eigen begrotingsartikel is ingericht (voor de politie is dat het geval), 5 procent als tolerantiegrens gehanteerd. In
2018 heeft de korpsleiding in afstemming met het ministerie van JenV in afwijking van de haar opgelegde normering daarom de
ambitie vastgelegd van maximaal 5 procent financiële inkooponrechtmatigheid in 2018 dalend naar 3 procent na 2021.
Los van opzet, bestaan en werking van interne werkprocessen is het succesvol afwikkelen van externe juridische procedures
door derden ingesteld tegen inkoopbesluiten een bewijs van de kwaliteit van de inkoopfunctie. De politie is de afgelopen
jaren op een na in alle procedures in het gelijk gesteld.

179

Totaaloverzicht inkooponrechtmatigheid
Het effect van het versterken van de inkoopfunctie klinkt door in de omvang van de feitelijke onrechtmatigheid, die over het
jaar 2018 drie procent van de rijksbijdrage bedraagt. Het onderstaande overzicht geeft de uitkomsten weer van de eindejaars­
toetsen 2017 en 2018.

Bedragen x € 1.000.000

Rechtmatigheid op inkopen
Leveranciers

Geanalyseerde financiële stroom
2018
2017

> aanbestedingsgrens*

122

176

< aanbestedingsgrens*

48

77

Totaal

170

253

2.098

De afgelopen jaren is bij de bepaling van de onrechtmatigheid een veelheid aan kleinere inkopen als geheel als
onrechtmatig aangemerkt wegens het niet in detail op centraal niveau beschikbaar hebben van alle betreffende
documentatie. De versterking van de inkoopfunctie en doorvoering van een procesgeoriënteerde aanpak resulteert erin dat
de financiële onrechtmatigheid voor de ‘kleine’ inkopen door middel van een statistische steekproef kan worden bepaald
omdat de randvoorwaarden voor rechtmatige inkoop in het inkoopproces zijn verankerd. Uit de steekproeven blijkt de
onrechtmatigheid veel lager. De effecten zijn in de betreffende cijfers verwerkt.
Onrechtmatigheid buiten de directe invloedsfeer van de politie
In de financiële verantwoording zijn baten en lasten voor activiteiten op het gebied van C2000 opgenomen omdat in de
begroting van de politie de bijzondere bijdrage voor C2000 is opgenomen. De besluitvorming over de aanwending van
deze middelen vindt in opdracht van de minister in afstemming met de samenwerkende partners plaats. De minister heeft
besloten niet alle C2000­activiteiten aan te besteden en daarmee kan er sprake van geïmporteerde onrechtmatigheid.
Het bedrag is beperkt.
In sommige gevallen is onrechtmatigheid een gevolg van een afspraak tussen de politie en het ministerie van JenV.
Bijvoorbeeld de aanbesteding van tolken, waar door aansluiting bij het programma Tolken in de Toekomst op verzoek van
JenV is afgezien van een tussentijdse aanbesteding, die de markt en de voortgang van het programma kon verstoren. De
inkoop van diensten van tolken is groot € 13 miljoen waarvan € 9,8 miljoen onrechtmatig.
Daarnaast is de aanbesteding van de medische arrestantenzorg in afstemming met het ministerie niet in 2018 afgerond.
Het gaat bij medische arrestantenzorg in totaal om een bedrag aan kosten van circa € 9 miljoen waarvan een beperkt deel ter
grootte van 0,9 miljoen als financieel onrechtmatig wordt aangemerkt.

Onrechtmatige inkopen
2018
2017

*)

1.705

aanbestedingsgrens 2018 € 221.000 in 2017 € 209.000 exclusief btw

De stijging van de geanalyseerde financiële stroom heeft een administratieve achtergrond.
Speciﬁek aandachtspunt: inzet Dynamisch Aankoopsysteem voor inhuur
In het dynamisch aankoopsysteem (DAS) zijn potentiële leveranciers opgenomen, het betreft de inhuur van personeel. De
werkwijze moet transparant zijn om mededinging te bevorderen. In 2016 is er discussie ontstaan over de vraag of de door de
politie en het Ministerie van JenV gehanteerde werkwijze rechtmatig was. Over de jaren 2016 en 2017 zijn de betreffende bedragen
als onrechtmatig gekwalificeerd. Op basis van het door de Chief Procurement Officer Rijk van het ministerie van Binnenlandse
Zaken (BZK) bepaalde standpunt en de advisering van een advocatenkantoor zijn de bestedingen voor inhuur via het Dynamisch
Aankoopsysteem in 2018 door de politie als rechtmatig gekwalificeerd. Het effect van het DAS is in bovenstaande tabel daarom
niet meer aan de orde. De vergelijkende cijfers 2017 zijn aangepast. De bestedingen DAS zijn in 2018 groot € 54 miljoen.

Personeels- en materieel beheer
Inkopen bij het Rijk en bij andere overheden
De politie maakt waar mogelijk gebruik van kennis, mensen en middelen van het Rijk en andere overheidsorganisaties.
Vastgesteld is echter dat een deel van deze opdrachten onder de werking van de Aanbestedingswet 2012 valt. In principe
moeten deze opdrachten worden aanbesteed en mogen zij niet rechtstreeks worden gegund aan een andere overheidspartij.
Hiervoor is een afwegingsproces bij de dienst Verwerving en bij de Inhuurdesk van de dienst HRM ingeregeld waarbij het
doelmatigheidscriterium de doorslag geeft of een opdracht in de markt gezet wordt of niet. Het effect voor 2018 is een
toename van de inkooponrechtmatigheid met € 26 miljoen Het corresponderende cijfer voor 2017 is niet beschikbaar.
Meldkamers
De politie vervult een administratieve beheerrol voor een aantal meldkamers in Nederland. Het zijn in 2018 de meldkamers
in Noord Nederland, Arnhem, Den Haag, Lelystad, Naarden en Amsterdam. Het betreft gemeenschappelijke in zijn geheel
in de jaarrekening van de politie opgenomen lasten ter grootte van € 9,2 miljoen. Tegenover deze lasten staan € 4,6 miljoen
bijdragen van de partners. De meldkamer partners besluiten gezamenlijk over de inkooptrajecten. Daarmee valt dit traject
voor een deel buiten de directe invloedsfeer van de politie. De financiële onrechtmatigheid bedraagt € 2,5 miljoen.
Vanaf 2020 wordt naar verwachting het beheer van alle gemeenschappelijke meldkamers bij Wet opgedragen aan de politie.
De inkoopbeslissingen komen dan binnen de directie invloedsfeer van het korps. Deze taakuitbreiding heeft naar verwach­
ting een verhogend effect op de onrechtmatigheid, omdat alle dan lopende contracten met ingang van dat moment onder de
verantwoordelijkheid van de politie vallen.

Voor de controle op de personeelsuitgaven wordt een control framework gehanteerd dat zich vooral richt op de deugdelijk­
heid van de mutaties in de HRM­systemen. De toepassing van deze methodiek leidt tot een gedetailleerd inzicht in de
specifieke posten en processen.

Fouten onder de rapporteringstolerantie
In het kader van de verdere doorontwikkeling van de dossiervorming is in de loop van 2018 een onderzoek ingesteld naar de in
de personeelsdossiers aanwezigheid en juistheid van alle rechtspositionele besluiten inzake toelagen. Voor een deel stammen
die nog uit de tijd van de politieregio’s. Momenteel worden de personeelsdossiers gedigitaliseerd, en zijn daarmee niet eenvoudig
direct toegankelijk. Niet in alle gevallen blijken de betreffende besluiten in de dossiers beschikbaar, of de berekening geheel
correct. Inmiddels is een traject gestart om het proces te verbeteren en eventuele correcties door te voeren.
Er is sprake van detachering ven personeel, als innemende en leverende partij. Voor een deel betreft die detachering personeel
van Regionale Informatie en Expertise centra (RIEC’s), meldkamers en andere samenwerkingsverbanden waaraan de politie
deel neemt. Niet alle contracten zijn beschikbaar. Daarmee bestaat er geen volledige zekerheid over de detacheringskosten
en opbrengsten.
De declaratieprocessen zijn verder doorontwikkeld. Daardoor nam de omvang van de geconstateerde fouten verder af.
De over 2018 geconstateerde fouten betreffen voornamelijk het niet geheel naleven van administratieve procedures.

Treasury
Alle bovenstaande posten zijn in het totaaloverzicht inkooponrechtmatigheid opgenomen.

Het naleven van de in het treasury statuut opgenomen limieten van saldi is niet in alle situaties geheel gerealiseerd.
De betreffende overschrijding ligt ver onder de rapportagetolerantie.

180

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Naleving Algemene Verordening Gegevensbescherming
Binnen het korps is er sprake van een gedeeld eigenaarschap ten aanzien van techniek, (IV­organisatie), applicaties
(portefeuillehouders) en data (gebruiker). In samenhang vindt sturing op de naleving van regelgeving plaats.
Voor de AVG is de politie nog niet compliant. In 2021 zal dat wel het geval zijn. Aan de hand van het privacy compliance plan
monitort het korps de voortgang van de AVG­invoering.

181

Ondertekening
Den Haag, 17 april 2019

Bedrijfsvoeringssystemen
Een belangrijk deel van de bedrijfsvoering steunt op informatie uit computersystemen en de daarop geïnstalleerde software.
Jaarlijks wordt in samenwerking met Concernaudit een extern onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid en de continuïteit
ervan. Dit onderzoek heeft betrekking op de voor de jaarrekeningcontrole van belang zijnde applicaties, interfaces en IT
General Controls van de rekencentra die deze applicaties beheren. Het dient de opzet, het bestaan en de werking van de
betrouwbaarheidswaarborgen te toetsen.
Uit de onderzoeken kwamen verbeterpunten naar voren, die met aanvullende maatregelen zijn opgevangen.

De korpschef van politie,

De minister van Justitie en Veiligheid,

Erik Akerboom

Ferd Grapperhaus

Materieel beheer
De uitgifte van ICT­hulpmiddelen op locatie en aan personeelsleden ligt in de ondersteuningssystemen van de ICT­helpdesk
vast. Deze registratie is niet gekoppeld aan de financiële administratie. De aansluiting tussen beide systemen kan voor een
bedrag van circa dertig miljoen euro niet worden aangetoond.

Misbruik en oneigenlijk gebruik
Uitgaven en ontvangsten kunnen gevoelig zijn voor misbruik en oneigenlijk gebruik (m&o), als de aanspraak op en de hoogte
van een uitkering of de hoogte van een heffing afhangt van gegevens die verstrekt worden door de belanghebbende. Het
opzetten van een samenhangend maatregelenstelsel (waaronder controlebeleid, sanctiebeleid, fraudebeleid en voorlichting
dient m&o zoveel mogelijk te beperken. Concrete aandachtspunten zijn onder meer
het naleven van de verplichting tot het melden van genoten neveninkomsten;
het tijdig vergelijken van de door de belanghebbenden verstrekte informatie met beschikbare gegevens bij andere
instellingen;
het beschikbaar hebben van een stelsel van sanctiemogelijkheden als blijkt dat niet gehandeld is in overeenstemming met
de geldende regelgeving.
Bij de uitvoering van de 18­maandenregeling (art. 55aa BARP) zijn in 2015 de risico’s geïnventariseerd met betrekking tot
misbruik en oneigenlijk gebruik. Een van de voorwaarden luidde dat medewerkers die er gebruik van maken, gekort worden
indien zij inkomsten uit nieuw werk hebben. In 2018 voerde het korps de controle over 2017 uit. Waar noodzakelijk vond
terugvordering plaats. In 2019 volgt de controle over 2018.

Overige
Op basis van de beschikbare informatie zijn geen overige van belang zijnde tekortkomingen geconstateerd, die vermelding
in de bedrijfsvoeringparagraaf vereisen.

Gebeurtenissen na balansdatum
Na balansdatum hebben zich geen noemenswaardige gebeurtenissen voorgedaan die invloed hebben op de Jaarrekening 2018.

Overige gegevens

10
Verwerking
saldo/resultaatbestemming

186

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

Verwerking saldo/resultaatbestemming
In het Besluit financieel beheer politie is opgenomen dat het eigen vermogen van de politie uitsluitend bestaat uit een algemene
reserve. Het exploitatieresultaat van enig jaar wordt toegevoegd of onttrokken aan de algemene reserve.

187

11
Controleverklaring
van de onafhankelijke
accountant

190

jaarverantwoording 2018

‘Midden in de samenleving’

191

192

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

193

194

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

195

Bijlagen bij de
jaarrekening

Jaarverantwoording 2018

198

Midden in de samenleving

199

I: Staat van overdrachten en bestedingen (rijks)bijdragen
Bedragen x € 1.000

Staat van overdrachten en bestedingen van (rijks)bijdragen (vervolg)
Bedragen x € 1.000

Staat van overdrachten en bestedingen van (rijks)bijdragen
Onderwerp

Onderwerp

Aangepast beginsaldo* Ontvangsten
a

b

Beschikbaar Bestedingen***
c (a+b)

d

Restitutie

Eindsaldo

e

f (c-d-e)

Aangepast beginsaldo* Ontvangsten

7.931

-

-

658

157

-

501

109

-

109

41

-

68

­

­

-

1.369

-

-1.369

5.422.919

5.422.919

-

-

Programma Minder regels

5.422.919

5.422.919

5.422.919

-

-

Recht doen aan slachtoffers

Bijzondere bijdragen Ministerie van JenV

77.162

254.105

331.268

174.912

7.436

148.920

112 verbetertraject

1.317

-

1.317

502

-

815

Aanpak uitreizigers

1.000

2.700

3.700

636

-

3.064

200

435

635

­

­

635

13.877

-

13.877

4.741

-

9.136

-

52.000

52.000

­

­

52.000

SIRI

146

-

146

146

-

-

Speekseltesters

255

-

255

255

-

-

School voor Politieleiderschap

976

-

976

861

-

115

Regeerakkoord (€ 52 mln tranche 2018)

-

571

-

571

-

1.600

2.500

1.039

-

1.461

Burgernet 2.0
Contourennota opsporing
CTER
Cybersecurity
Digitalisering en cybercriminaliteit
E&S
Investering aanpak cybercriminaliteit

Team Verkeershandhaving
Versterking gebiedsgerichte inzet
Vorming nationale politie
Overige bijdragen Ministerie van JenV

-

-

6.333

-

10.000

10.000

9.863

-

137

81.772

123.041

204.813

137.642

11.118

56.053

12

-

12

10

-

2

-

350

350

­

­

350

23

23

-

-

1.078

-

15.300

739

-

739

63

-

676

-

11.550

11.550

­

­

11.550

Afpakken Zuid

-810

810

-

­

­

-

10.488

14.620

25.108

9.472

-

15.636

Amber Alert

537

1.191

1.728

1.178

-

550

AAI honden
Aanpak mensenhandel

-

200

200

­

­

200

ARPro

-12

-

-12

20

-

-32

34

1.500

1.534

1.006

-

528

Bart!

200

-

200

33

-

167

Beheerkosten Politieonderwijsraad (POR)

546

790

1.336

685

-

651

Best of three worlds

65

-

65

22

43

-

Big Data

200

-

200

331

-

-131

Burgernet

-258

8

-

8

-

78.788

58.376

6.857

13.555

FEC

-

1.088

1.088

1.088

-

-

2.444

2.200

4.644

2.458

2.444

Coördinatie uitzendingen

-

427

427

427

-

-

Cybercriminaliteit jeugdcampagne

-

100

100

­

­

100
123

-

1.180

1.180

1.180

-

-

1.276

1.067

2.343

211

-

2.132

Hoekstra (persoonlijk prioriteren)

500

-

500

­

­

500

ICT en onderwijs

990

-

990

610

-

380

-

6.700

6.700

6.700

-

-

Internet Referral Unit (IRU)

177

1.700

1.877

623

-

1.254

Kandidatenprogramma

445

-

445

351

-

-

4.422

4.422

4.453

-

10.886

4.000

14.886

2.556

-

12.330

GMS

LMO landelijke projectkosten

-

5.292

16.378

-

Liaisons

49.410

11.625

-

66.278

Individuele beoordeling slachtoffers

49.410

8.625

-

8

Hoekstra

49.410

23

12.510

Financial Intelligence Unit (FIU)

3.000

16.378

DSI

Doorontwikkeling gebiedsscan

f (c-d-e)

7.931

5.422.919

571

e

-

-

900

d

7.931

-

Beheer ID-module

c (a+b)

-

Algemene bijdrage Ministerie van JenV

Bestrijding mensenhandel

Beschikbaar Bestedingen***

658

Algemene bijdrage JenV **

Analysecapaciteit vreemdelingenketen

Eindsaldo

b

Programma Intelligence

Programma Afpakken

Asielstroom (registratie)

Restitutie

a

Digitaal Opkopersregister (Stop Heling)

153

182

335

212

-

Digitaal werken vreemdelingenketen

805

-

805

805

-

-

EMPACT

17

198

215

34

-

181

94

FIU 761

4.645

5.406

4.420

­

-31

FIU BES-eilanden

-41

110

69

69

-

-

1.719

1.799

3.518

1.438

-

2.080
31

986

LMO regionale projectkosten

2.881

-

2.881

445

-

2.436

Heling/e-learning

51

17

68

37

-

Noodhulp Sint Maarten

-3.182

5.290

2.108

3.720

-

-1.612

IDEC2018

60

18

78

78

-

-

-

1.810

1.810

715

-

1.095

Internationale politiesamenwerking

2.174

1.200

3.374

1.534

-

1.840

Passenger Information Unit (PIU)

-

122

122

­

­

122

JOP 2.0

131

-

131

46

-

85

Het beginsaldo sluit op totaalniveau aan bij het eindsaldo van Bijlage 1 zoals opgenomen in de definitieve Jaarrekening 2017. Echter, als gevolg van
een wijziging ten aanzien van de financieringsbron vond binnen de categorieën ‘Bijzondere bijdragen JenV’ en ‘Overige bijdragen’ een verschuiving
plaats. De wijziging heeft betrekking op de bijdrage Afpakken Zuid en de aan EMPACT gerelateerde EU-subsidies, in totaal € 0,8 miljoen.

Kantoorinventaris Atrakoteam

50

-

50

50

-

-

Landelijk Operationeel Coordinatiecentrum (LOCC)

83

-

83

83

-

-

-

87

87

­

­

87

Conform de bepalingen in het Besluit Financieel Beheer Politie komen algemene bijdragen altijd volledig ten gunste van het resultaat in het boek­
jaar waarin zij ontvangen zijn.

Meldkamerdomein

Internetaanpak
*

**

*** De totale bestedingen bestaan uit exploitatiekosten, investeringsbijdragen en uitgaven via de balans verwerkt. Aansluiting met exploitatierekening:
• Bijzondere bijdragen JenV: het verschil tussen de in de jaarrekening verantwoorde baten uit hoofde van de bijzondere bijdragen ad € 171 miljoen
en het bedrag besteed in het boekjaar betreft de besteding van investeringsbijdragen en uitgaven via de balans voor in totaal € 3 miljoen.
• Overige bijdragen JenV: het verschil tussen de in de jaarrekening verantwoorde baten uit hoofde van de overige bijdragen JenV ad € 93 miljoen
en het bedrag besteed in het boekjaar betreft de besteding van investeringsbijdragen en uitgaven via de balans voor in totaal € 45 miljoen.
• Overige bijdragen: het verschil tussen de in de jaarrekening verantwoorde bate uit hoofde van de overige bijdragen ad € 25 miljoen en het bedrag
besteed in het boekjaar betreft de besteding van investeringsbijdragen en uitgaven via de balans voor in totaal € 0,5 miljoen.

Landelijke database kinderpornografie

60.533

99.324

159.857

116.971

-

42.886

On The Spot

47

-

47

­

­

47

Ondermijning Autoverhuur

58

-

58

1

-

57

Ontwikkeling integrale hic-aanpak

24

-

24

13

-

11

ernstige delicten

16

-

16

16

-

-

PIDS

-16

-

-16

­

­

-16

-

154

154

­

­

154

Ontwikkeling onderzoeksmethode seriematigheid

PIDS 2018

200

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

201

II: Besteding bijdragen vorming nationale politie
Bedragen x € 1.000

Staat van overdrachten en bestedingen van (rijks)bijdragen (vervolg)

Overzicht besteding in 2018
Onderwerp

Aangepast beginsaldo* Ontvangsten
a

b

Beschikbaar Bestedingen***
c (a+b)

d

Restitutie

Eindsaldo

e

f (c-d-e)
Bedragen x € 1.000

Exploitatierekening (reorganisatie in 2018)
-

421

421

421

-

-

RAC

168

370

538

559

100

-121

Recht doen aan slachtoffers (conservatoir beslag)

310

-

310

23

-

287

190

-

190

187

-

3

PIDS Cellmapping 2.0

Recht doen aan slachtoffers
(individuele beoordeling slachtoffers)
RST investering tapfaciliteit

-

60

60

60

-

-

Team Dreigingsmanagement

161

150

311

173

-

138

Testen counter-UAV-maatregelen
Uitzendingen
Veilig ondernemen

9

-

9

9

-

-

8.131

7.400

15.531

3.686

8.131

3.714

-2

-

-2

-2

-

234

Verbeterslag aanpak huiselijk geweld en
275

-

275

41

-

Vergoeding werkplekken ZSM

-

680

680

680

-

-

Wapenhandel via darkweb

-

234

234

­

­

234

kindermishandeling

73

-

73

73

-

-

Overige bijdragen JenV

2.650

-

2.650

763

400

1.487

Overige bijdragen

4.059

33.430

37.489

23.733

682

13.074

EU-subsidies

4.416

4.413

8.829

1.485

639

6.705

921

1.754

2.675

635

44

1.996

-1.280

26.364

25.084

20.518

4.566

3

899

902

1.095

-193

162.994

5.833.495

5.996.489

5.759.206

Wet middelen test

SAOP
Bijdragen overige ministeries
Overige bijdragen (gemeenten en derden)
Totaal (rijks)bijdragen

19.237

Jaarrekening 2018

Begroting 2018

Jaarrekening 2017

Bijdragen
Bijdragen JenV
Overige bijdragen
Totaal bijdragen

9.863
­
9.863

10.000
­
10.000

35.000
­
35.000

Exploitatiekosten
Personeel
Rente
Opleiding en vorming
Huisvesting
Vervoer
Verbindingen en automatisering
Geweldsmiddelen en uitrusting
Operationeel
Beheer
Totaal exploitatiekosten

9.196
­
438
28
­
89
­
5
107
9.863

42.289
­
2.100
3.600
­
­
1.454
49.443

33.004
­
619
2.925
­
600
­
16
2.638
39.802

-

-39.443

-4.802

Exploitatieresultaat

218.047

Toelichting
De bestedingen in 2018 betroffen voornamelijk de digitalisering van personeelsdossiers en kosten vanuit Bezwaar en Beroep
Personele Reorganisatie. Daarnaast werden kosten gemaakt voor de tegemoetkomingen woon­werkverkeer in het kader van
het Landelijk Sociaal Statuut (LSS).
De bestedingen in 2018 waren € 39 miljoen lager dan begroot. Ten opzichte van de uitgangspunten in de begroting werd
voornamelijk minder gebruikgemaakt van de beschikbare LSS­regelingen. Dit betroffen vooral lagere vergoedingen voor de
(extra) reiskosten woon-werkverkeer (- € 12 miljoen) en lagere bestedingen voor loonsuppletie, outplacementtrajecten en
verhuiskostenvergoedingen (- € 13 miljoen). Daarnaast waren er lagere bestedingen voor de inrichting van de
bedrijfsvoering (- € 9 miljoen).

Jaarverantwoording 2018

202

Midden in de samenleving

203

III: Recherchesamenwerkingsteam (RST)*

Balans RST

Exploitatierekening RST
Bedragen x € 1.000

Balans RST (na resultaatbestemming)
Bedragen x € 1.000

Exploitatierekening RST

Jaarrekening 2018

Begroting 2018

Jaarrekening 2017

Bijdragen**
Bijdragen***
Totaal bijdragen

18.188
18.188

13.028
13.028

17.409
17.409

Exploitatiekosten
Personeel
Rente
Opleiding en vorming
Huisvesting
Vervoer
Verbindingen en automatisering
Geweldsmiddelen en uitrusting
Operationeel
Beheer
Totaal exploitatiekosten

10.367
­
412
1.260
639
2.940
38
2.466
66
18.188

6.260
­
380
1.208
627
2.432
8
1.728
385
13.028

9.456
­
322
1.102
638
2.793
4
2.507
587
17.409

-

-

-

Resultaat uit normale bedrijfsvoering

In de jaarrekening is het Team Bestrijding Ondermijning (TBO) opgenomen in de Bijlage RST, omdat het TBO organisatorisch een onderdeel van het
RST vormt.
** Bij het opstellen van de korpsbegroting 2018 bestond er nog geen zekerheid over de financiering van het TBO over 2018 tot en met 2021. In de
kolom begroting zijn, analoog aan de korpsbegroting, uitsluitend de begrotingscijfers van het RST sec gepresenteerd.
*** Van de in deze bijlage opgenomen bijdragen 2018 is € 18,1 miljoen gedekt vanuit het Ministerie van BZK. Bijlage 1 volgt daarentegen de indeling
van de jaaraanschrijving van het Ministerie van JenV.

ACTIVA

2018

2017

VASTE ACTIVA
Materiële vaste activa
Financiële vaste activa
Totaal vaste activa

2.628
­
2.628

2.412
­
2.412

VLOTTENDE ACTIVA
Voorraden
Vorderingen en overlopende activa
Rekening-courant politie
Liquide middelen
Totaal vlottende activa

­
126
1.864
1.115
3.105

­
2.958
1.146
4.104

TOTAAL ACTIVA

5.733

6.516

PASSIVA

2018

2017

EIGEN VERMOGEN
Algemene reserve
Bestemmingsreserves
Totaal eigen vermogen

­
­
-

­
­
-

VOORZIENINGEN

-

-

LANGLOPENDE SCHULDEN

-

-

KORTLOPENDE SCHULDEN
Kortlopend deel leningen
Openstaande (rijks)bijdragen
Schulden personeel
Crediteuren en overlopende posten
Rekening-courant politie
Totaal kortlopende schulden

­
4.473
475
785
5.733

­
440
396
5.680
6.516

TOTAAL PASSIVA

5.733

6.516

*

204

Jaarverantwoording 2018

Midden in de samenleving

205

Afkortingen

IV: Aan de Politieacademie ter beschikking gestelde middelen

Bedragen x € 1.000

Ter beschikking gestelde middelen aan de Politieacademie

2018

Exploitatiekosten
Personeel
Rente
Opleiding en vorming
Huisvesting
Vervoer
Verbindingen en automatisering
Geweldsmiddelen en uitrusting
Operationeel
Beheer

112.300
3.208
15.595
21.053
4.344
6.678
950
2.121
5.427

Totaal

171.676

Afkortingen

Betekenis

ACM
AFM
AVG
AVI
BIT
BKB
BVH
CCV
CGOP
CSV
CTER
DAS
DJI
DLR
DOR
EMPACT
EOKM
EU
F&C
FG
FIOD
GEB
GGP
GOC
HRM
HTV­P
IAM
IB
ICM
ICOV
IV
J­CAT
JenV
JIT
KMar
KOO
KST
LIEC
LMIO
LMM
LOCO
MEOS
NCMEC
NCTV
NDV
NIB
NOS
ODPA
OM
OMG

Autoriteit Consument en Markt
Autoriteit Financiële Markten
Algemene Verordening Gegevensbescherming
Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie
Bureau ICT­ toetsing
Bestuurlijk Ketenberaad
Basisvoorziening Handhaving
Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
Commissie Georganiseerd Overleg in Politieambtenarenzaken
Crimineel Samenwerkingsverband
Contraterrorisme, extremisme en radicalisering
Dynamisch Aankoopsysteem
Dienst Justitiele Inrichtingen
Dienst Landelijke Recherche
Digitaal Opkopers Register
European Multidisciplinary Platform Against Crime Threat
Expertisebureau Online kinderMisbruik
Europese Unie
Finance en Control
Functionaris voor Gegevensbescherming
Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst
Gegevens Bescherming Effectbeoordeling
Gebiedsgebonden politie
Georganiseerde en Ondermijnende Criminaliteit
Humanresourcesmanagement
Handhaving Toezicht en Veiligheid Politie
Identity & Access Management
Individuele Beoordeling
Informatie en Change Management
Informatiebox Crimineel en Onverklaarbaar Vermogen
Informatievoorziening
Joint Cybercrime Action Team
Justitie en Veiligheid
Joint Investigation Team
Koninklijke Marechaussee
Kennis, Onderwijs en Onderzoek
Kindersekstoerisme
Landelijk Informatie­ en Expertisecentrum
Landelijk Meldpunt Internetoplichting
Landelijk Meldpunt Misstanden
Landelijke Operationeel Cybercrime Overleg
Mobiel Effectiever Op Straat
National Center for Missing and Exploited Children
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
Netwerk Divers Vakmanschap
Nationaal Inlichtingenbeeld
Niet­operationele sterkte
Ondersteunende Dienst Politieacademie
Openbaar Ministerie
Outlaw motorcycle gang

206

Jaarverantwoording 2018

OS
PA
PDC
PQ-stelsel
PTSS
RIEC
RSC
SBO
SGBO
SHP
TBKK
THTC
VGW
VNG
VPI
WOB
WPG
ZBO

Midden in de samenleving

Operationele sterkte
Politieacademie
Politiedienstencentrum
Qualiteitstelsel van de Politie
Posttraumatische stressstoornis
Regionaal Informatie- en Expertisecentrum
Regionaal servicecentrum
Strategisch Beraad Ondermijning
Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden
Strategisch huisvestingsplan
Teams Bestrijding Kinderpornografie en Kindersekstoerisme
Team High Tech Crime
Veilig en Gezond Werken
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Vertrouwenspersonen Integriteit
Wet openbaarheid van bestuur
Wet politiegegevens
Zelfstandig bestuursorgaan

Colofon
© Politie, mei 2019
Tekst: Politie
Eindredactie: Dienst Communicatie
Vormgeving: Korpsmedia
Fotografie: Lars van den Brink /Hollandse Hoogte,
Josje Deekens, Peter Monteny, Frans Vega,
Nick Hogeveen, Hollandse Hoogte, ANP,
Beeldbank politie

19001 © 2019 POLITIE, ALL RIGHTS RESERVED

www.politie.nl