Raad voor Rechtsbijstand
Centraal kantoor Utrecht
Bezoekadres • Croeselaan 15 • Utrecht
Postadres • Postbus 24080 • 3502 MB Utrecht
Tel. +31 (0)88-787 10 00
www.rvr.org

Ministerie van Justitie en Veiligheid
Directie Wetgeving en Juridische Zaken
Sector Straf- en Sanctierecht
Postbus 20301
2500 EH Den Haag

Datum: 12 maart 2021
Onderwerp: reactie Raad voor Rechtsbijstand op het conceptwetsvoorstel Wijziging van de
Wet publieke gezondheid vanwege quarantaineplicht voor reizigers
Uw kenmerk: 3244948
Behandeld door:
E-mail:
@rvr.org

Geachte mevrouw
Op 8 maart 2020 heeft u de Raad voor Rechtsbijstand advies gevraagd over
conceptwetsvoorstel Wijziging van de Wet publieke gezondheid vanwege quarantaineplicht
voor reizigers. De Raad maakt graag gebruik van die mogelijkheid en schetst hierna binnen de hierna genoemde beperkingen- de (werklast) gevolgen van het voorstel voor de
gesubsidieerde rechtsbijstand.
Doel conceptwetsvoorstel
Met dit conceptwetsvoorstel wordt beoogd de import en verspreiding van Covid-19 in
Nederland zoveel mogelijk te voorkomen. Daarom bevat het wetsvoorstel een aantal
aanvullende maatregelen voor reizigers die Nederland willen binnen reizen vanuit gebieden
buiten Nederland waar een verhoogd risico op besmetting met Covid-19 bestaat. Die
maatregelen zijn:
-reizigers die met eigen vervoer vanuit een hoogrisicogebied Nederland inreizen, kunnen bij
inreis (ook) worden verplicht te beschikken over een negatieve testuitslag;
-een algemene plicht tot thuisquarantaine voor reizigers die in een hoogrisicogebied hebben
verbleven en voor Caribisch Nederland de mogelijkheid om een zodanige plicht van
toepassing te achten.
Gevolgen conceptwetsvoorstel voor de gesubsidieerde rechtsbijstand
De Raad voor Rechtsbijstand taxeert op basis van de beschrijving in de Memorie van
Toelichting dat het conceptwetsvoorstel kan leiden tot een stijging van het beroep op
gesubsidieerde rechtsbijstand. Wat de omvang van die stijging is, is niet te berekenen.
Om een reële schatting te kunnen maken van de kosten hebben we inzicht nodig in het
verwachte aantal extra procedures door het voorstel. Die informatie ontbreekt helaas in het
conceptwetsvoorstel. Vandaar dat onze reactie zich noodgedwongen beperkt tot: een
beschrijving van de aanspraak die iemand kan maken op rechtsbijstand, de verwachte

Raad voor Rechtsbijstand

rechtsbijstandmomenten van het voorstel en de kosten die zo'n rechtsbijstandmoment
gemiddeld kost.
Aanspraak op rechtsbijstand
Niet iedereen kan aanspraak maken op gesubsidieerde rechtsbijstand. Voor alle hierna
genoemde rechtsbijstandmomenten geldt dat er een inkomen- en vermogentoets plaats
vindt. Voor 2021 bedraagt het geldende fiscaal jaarinkomen (in peiljaar 2019) voor een
alleenstaande €28.600 en voor een gehuwde, samenwonend of eenoudergezin: € 40.400.
Verdient een rechtzoekende meer dan genoemde bedragen, dan bestaat geen recht op
gesubsidieerde rechtsbijstand. Bijna altijd geldt een eigen bijdrage in de kosten van de
rechtsbijstand. Die eigen bijdrage varieert naar gelang de hoogte van het inkomen van
€208 tot €875.
In 2020 kwam een kleine 40% van de Nederlandse bevolking in aanmerking voor
gesubsidieerde rechtsbijstand. Verondersteld mag worden dat degenen die een reis hebben
kunnen maken naar een verhoogd risicogebied vaker een hoger inkomen hebben dan de
inkomen- en vermogennorm voor gesubsidieerde rechtsbijstand en daarom gemiddeld
genomen minder aanspraak kunnen maken op deze voorziening.
De rechtsbijstand momenten
De Raad onderscheidt op basis van de beschrijving in het wetsvoorstel drie
rechtsbijstandmomenten.
Ten eerste. De reiziger die bij inreis op niet naleving van de regels wordt betrapt (o.a. geen
negatieve testuitslag heeft), riskeert een hechtenis van ten hoogste zeven dagen of een
geldboete van de eerste categorie (maximaal €435). Uit een eerdere toelichting leidden we
af dat deze overtreding via een strafbeschikking zal worden afgedaan.
Voor dit type overtredingen verstrekt de Raad niet per definitie een toevoeging. Zelfs niet
aan degene die qua inkomen en vermogen binnen de norm van de Wrb valt. Pas als er
sprake is van zwaarwegende belangen, geeft de Raad een toevoeging af.
Die zwaarwegende belangen zullen naar het zich nu laat aanzien niet vaak aanwezig zijn.
Waarschijnlijk zal het bevoegd gezag hier overwegend een boete opleggen in plaats van een
meer ingrijpende hechtenis. Ook weegt de overtreding niet mee bij de beoordeling van de
aanvraag met betrekking tot de afgifte van een verklaring omtrent gedrag (de VOG).
Bovendien maakt het wetsvoorstel er melding van dat bij ministeriële regeling zal worden
voorzien in uitzonderingssituaties en ook rekening zal worden gehouden met onvoorziene
noodsituaties.
Als wel wordt toegevoegd gaat het om een toevoeging van vijf punten. Een puntvergoeding
staat voor € 124,73 (excl. BTW).
De eigen bijdrage in dit type zaken kan ook een beletsel zijn om een toevoeging aan te
vragen. Regelmatig wegen de kosten van bijvoorbeeld de boete niet op tegen de hoogte van
de eigen bijdrage. Wel speelt in de afweging mee dat de eigen bijdrage achteraf op nihil kan
worden bepaald als de zaak eindigt in bijvoorbeeld vrijspraak of een beleidssepot bijzondere
voorwaarden.

2

Raad voor Rechtsbijstand

Ten tweede. Het opleggen van een quarantaineplicht kan worden gezien als een vrijheid

ontnemende maatregel. Vaak zal een betrokkene pas tegen die maatregel in het geweer
komen als handhavend wordt opgetreden bij het zich niet houden aan de quarantaineplicht.
Die handhaving gebeurt door de burgermeester via een last tot dwangsom.
Via de oplegging van een last onder dwangsom (artikel 58u, vierde lid van de Wpg,
aangepast) wordt gepoogd te bewerkstellingen dat de betrokkene alsnog in quarantaine
gaat. Pas als de betrokkene zich nog steeds niet aan de quarantaineplicht houdt, is hij
gehouden tot betaling van de geldsom. Tegen dit handhavingsbesluit staat bezwaar en
(hoger) beroep open, waarbij tevens de mogelijkheid bestaat een voorlopige voorziening te
vragen.
De Raad kan in deze zaken toevoegen voor zowel bezwaar, voorlopige voorziening, beroep
als hoger beroep. Bij de toevoeging geldt een vergoeding van 8 punten voor zowel bezwaar,
voorlopige voorziening als (hoger) beroep. Stel dat het beroep en voorlopige voorziening
tegelijkertijd op zitting wordt behandeld, dan wordt de vergoeding voor voorlopige
voorziening gehalveerd en bedraagt de vergoeding voor beroep en voorlopige voorziening in
totaal 12 punten. Een puntvergoeding staat voor € 124,73 (excl. BTW).
In iedere nieuwe procedurestap betaalt de betrokkene een nieuwe eigen bijdrage. Dit kan
voor de betrokkene een afweging zijn om niet in beroep of hoger beroep te gaan. Verder zal
de dreiging van de dwangsom in relatie tot de (resterende) relatief geringe duur van de
quarantaine de betrokkene er mogelijk van weerhouden de quarantainemaatregel te blijven
schenden. Naar verwachting zal het ook hier niet vaak tot toevoegingen komen.
Ten derde. Het wetsvoorstel voorziet in een rechtstreekse toegang tot de civiele rechter via
een verzoekschrift om de quarantaineplicht te laten toetsen (artikel 58 nc; nieuw artikel).
Ook als er nog niet handhavend is opgetreden, kan dit verzoekschrift worden gedaan. De
rechter dient binnen 3 dagen na indiening van het verzoekschrift te beslissen. Hiermee kan
mogelijk worden geforceerd dat de quarantaine sneller wordt beëindigd dan gepland.

Vanwege het zware middel van vrijheidsontneming is de drempel voor het voeren van dit
type procedures laag gelegd. Zo is er geen griffierecht verschuldigd. De Memorie van
Toelichting meldt verder dat de betrokkene desgewenst o.g.v. de Wet op de rechtsbijstand
een toevoeging kan aanvragen.

Gelet op de intenties in het wetsvoorstel om de drempel voor procedures laag te houden,
zal de Raad in deze situaties vaak toevoegen. Voor deze situaties verstrekt de Raad een
toevoeging van 9 punten. Een puntvergoeding staat voor € 124,73 (excl. BTW).
Samenvatting werklastgevolgen voor de gesubsidieerde rechtsbijstand
De Raad gaat ervan uit dat het conceptwetsvoorstel leidt tot een stijging van het aantal
toevoegingen.
Die stijging zal op voorhand gematigd zijn. In alle procedures is een inkomen- en
vermogenstoets aan de orde. Naar verwachting kan een relatief klein deel van de betrokken
reizigers op basis van inkomen en vermogen aanspraak maken op gesubsidieerde
rechtsbijstand.

3

Raad voor Rechtsbijstand

Aan degene die wel aanspraak kan maken op gesubsidieerde rechtsbijstand zal bij de
oplegging van een strafbeschikking hoogst zelden een toevoeging worden afgegeven. Vaker
zal een toevoeging worden afgegeven bij de last tot dwangsom. Maar hoe vaak dat zal zijn,
hangt af van de effectiviteit van de handhaving en de ervaren dwang bij de betrokkene van
de last tot dwangsom. Naar onze inschatting zal het aantal afgegeven toevoegingen het
grootst zijn bij de civielrechtelijke procedure tegen de quarantaine maatregel.
Gelet op het kabinetsbeleid zoals verwoord in de contourennota rechtsbijstand van
9 november 2018 (Tweede Kamer der Staten-Generaal, 2018-2019, 31753 nr. 155) om bij
nieuwe of gewijzigde wetgeving het effect op het beroep op rechtsbijstand in beeld te
brengen zodat dit in de financiële paragraaf kan worden meegenomen, verzoeken we u
rekening te houden met een stijging in de kosten voor de gesubsidieerde rechtsbijstand.
Daarbij dient u ook te verdisconteren dat de Raad per toevoeging te maken heeft met € 42
aan uitvoeringskosten.
Aangezien in het wetsvoorstel nog geen aantallen zijn genoemd is niet op voorhand vast te
stellen wat de extra kosten bedragen. Om die reden merkt de Raad op dat mogelijk op een
later moment de kosten nog in beeld worden gebracht.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend,

Algemeen directeur/ Bestuurder
Raad voor Rechtsbijstand

4