Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters
Voortgangsrapportage 2017

Datum
Status

19 juni 2018
Definitief

Colofon

Projectnaam

Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters
Voortgangsrapportage 2017

Datum

19 juni 2018

Auteur

Rik de Lange

Email

Rik.delange@rvo.nl

Bijlagen

2

Pagina 2 van 36

Inhoudsopgave
Colofon—2
Management Summary—4
1
1.1
1.2
1.2.1
1.2.2
1.2.3

Marktaanbodmonitor 2017—7
Inleiding—7
Evaluatie marktaanbod energieverbruiksmanagers—7
Ontwikkeling in-home displays en energiemanagementsystemen (P1)—8
Slimme thermostaten en in-home displays—8
Overige trends in de ontwikkeling van het marktaanbod—9

2
2.1
2.2
2.3
2.3.1
2.4
2.4.1
2.4.2
2.4.3
2.4.4
2.4.5
2.4.6

Consumentenmonitor 2017—10
Inleiding—10
Achtergrond Consumentenmonitor—10
Uitvoering consumentenmonitor—11
Uitvoering enquête—12
Uitkomsten consumentenmonitor 2017—12
Acceptatie aangeboden slimme meter—13
Bekendheid met Verbruiks- en Kostenoverzicht (VKO)—13
Bekendheid met energieverbruiksmanagers—15
Marktaanbodindicator—16
Beslissingsindicator—17
Marktbedieningsindicator—18

3
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.1.4
3.1.5
3.1.6
3.1.7
3.1.8

Marktontwikkeling energieverbruiksmanagers en consumentengedrag—19
Het huidige bezit van energieverbruiksmanagers—19
Impact op marktpenetratie energieverbruiksmanagers—19
Hoofdredenen om wel of niet een energieverbruiksmanager aan te schaffen—21
Interessante functionaliteiten energieverbruiksmanagers—22
Impact op energiebesparing—22
Segmentatie—24
De verwachte energiebesparing—24
Het potentieel van displays en slimme thermostaten—24

4

Aanbevelingen—25

Bijlage 1: Uitleg over de slimme meter en feedback voor consumenten—26
Inleiding—26
Indirecte feedback via de netbeheerderpoort—27
Directe feedback via de consumentenpoort—29
Energiedisplays (in-home)—29
Energiemanagementsystemen—30
Evaluatie besparingspotenties energieverbruiksmanagers—31
Bijlage 2: Het beleidskader monitoring aanbieden slimme meter—33
Aanleiding Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters—34
Opbouw monitoringprogramma—35

Pagina 3 van 36

Management Summary

Algemeen
RVO.nl is door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat gevraagd om de
ontwikkeling van het marktaanbod te monitoren en de ervaringen van consumenten
met betrekking tot de kennis, houding en gedrag ten opzichte van energieverbruiksmanagers (EVM’s) te analyseren. Dit document beschrijft de marktontwikkelingen in
2017 en vergelijkt deze met de uitkomsten van voorgaande jaren.
Ontwikkeling marktaanbod energieverbruiksmanagers
Het aanbod via de website energieverbruiksmanagers
Het totale marktaanbod (aanbieders van P4 en P1 applicaties) is in 2017 (41) min
of meer gelijk gebleven ten opzichte van 2016 (40). Op de website
energieverbruiksmanagers is in 2017 het aantal aanbieders teruggelopen (van 40
naar 30). Veel aanbieders blijken hun diensten nog wel via andere internetsites aan
te bieden.
Minder onafhankelijke dienstenaanbieders (ODA’s) voor energiebeheersystemen (P4 applicaties)
Het aantal ODA’s van P4 applicaties is in 2017 teruggelopen. Mogelijk is het
segment niet of minder aantrekkelijk meer voor de ODA’s, omdat de
energiemaatschappijen de P4 applicatie gratis bij een contract aanbieden.
Meer aanbod van applicaties door energiemaatschappijen
Het aantal energiemaatschappijen dat een P4 applicatie aanbiedt is in 2017
gestegen. Het aandeel van de energiemaatschappijen bij de P4 aanbieders is
gestegen van 33% in 2015 naar 56% in 2017, mede door de afname van het aantal
ODA’s. Ook bij de P1 applicaties zijn er meer energiemaatschappijen actief.
Slimme thermostaten en displays
Het aanbod van slimme thermostaten is ten opzichte van 2016 niet veranderd.
Het aanbod van in-home displays (zonder thermostaatfunctie) is beperkt tot vier
ODA’s.

Pagina 4 van 36

Ontwikkeling van de consumentenervaring
De consument staat nog altijd welwillend tegenover de slimme meter
De acceptatiegraad van de slimme meter is sinds de start van de uitrol in 2015
ongeveer gelijk gebleven: uit de steekproef van 2017 is gebleken dat 88% van de
consumenten die een slimme meter aangeboden heeft gekregen, deze accepteert.
In 2016 was dat 89%. Consumenten die de meter weigeren (11%) doen dit vooral
vanwege negatieve berichten uit de media over de betrouwbaarheid van de slimme
meter.
Bekendheid met verbruiks- en indicatief kostenoverzicht (VKO)
Ieder huishouden waar de slimme meter geplaatst is, zou tweemaandelijks een
overzicht van de energieleverancier met daarin het energieverbruik en een indicatie
van de gemaakte kosten moeten ontvangen.
Vier op de tien huishoudens is in 2017 niet bekend (niet ontvangen of zich niet
kunnen herinneren) met het VKO. De VKO indicator, het percentage mensen dat op
de hoogte is van een aanstaand VKO, is met 61% iets verbeterd ten opzichte van de
voorgaande jaren.
Bedieningsindicator energieverbruiksmanagers
Marktpartijen in de energiebranche hebben afgesproken dat alle consumenten met
een slimme meter bediend moeten worden door de markt op het gebied van EVM’s.
In 2017 is 4% van de consumenten bediend volgens de vastgestelde definitie: men
is bekend met energieverbruiksmanagers, heeft een aanbod van een marktpartij
gehad én heeft het gevoel een keuze te kunnen maken. De bedieningsindicator is in
2017 gedaald door vooral de afname van de onderliggende bekendheidindicator.
Volgens het onderzoeksbureau is de daling niet significant.
Marktontwikkeling en consumentengedrag
Bezit van een energieverbruiksmanager
Het bezit van een EVM onder de mensen die een slimme meter hebben is
toegenomen van 14% in 2016 naar 18% in 2017.
Moment van plaatsing slimme meter
Uit het onderzoek van Motivaction blijkt dat de 43% van de consumenten een EVM
aanschaffen na en 35% vóór plaatsing van de slimme meter. Ook andere
momenten, dan de uitrol van de slimme meter, zijn daarom denkbaar om de EVM’s
te promoten.

Pagina 5 van 36

Hoofdredenen om een energieverbruiksmanager juist wel of juist niet aan te
schaffen
Inzicht in eigen verbruik, kostenbesparing, bewuster met energie omgaan en
bijdragen aan een beter klimaat vormen de hoofredenen om wel een EVM aan te
schaffen. Het zich nog niet hebben verdiept, de kosten, twijfels over het gebruik en
er geen tijd voor hebben zijn de hoofdredenen om juist geen EVM aan te schaffen.
Gewenste functionaliteiten
Inzicht in welke apparaten het meeste energie verbruiken en inzicht in pieken en
dalen van het verbruik zijn de meest interessante functionaliteiten voor de
consument.
Impact van de slimme meter met EVM op energiebesparing
De consumenten met een slimme meter hebben in 2017 meer oog voor
energiebesparing dan in 2016. Ze gaan bewuster om met apparaten, centrale
verwarming en maken hun woning vaker energiezuiniger.
Het type energieverbruiksmanager
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de vorm van de EVM (app, website, slimme
thermostaat of in-home display) van invloed is op de hoogte van de inschatte
energiebesparing. ECN schat in dat in-home-displays en slimme thermostaten tot de
grootste energiebesparing leiden.
Aanbevelingen
Aanvulling van de marktaanbodmonitor met data ODA’s
Het aantal aanbieders op de mark geeft te weinig informatie over hoe de markt voor
EVM’s zich ontwikkelt. Jaarlijkse verkoopaantallen van de aanbieders
(energiemaatschappijen en ODA’s) geven meer inzicht in de marktontwikkeling.
Deze zouden geanonimiseerd ter beschikking kunnen worden gesteld door de
vertegenwoordigende organisaties.
Verbetering van de website energieverbruiksmanagers
Een aandachtpunt is de compleetheid van het aanbod, zodat consumenten een goed
overzicht krijgen en producten kunnen vergelijken. Het blijkt dat meerdere partijen
hun aanbod niet meer doen op de website energieverbruiksmanagers maar
daarbuiten.
Slim inspelen op consumentengedrag
De onderzoeksuitkomsten kunnen van nut zijn voor de aanbieders van EVM’s op het
gebied van vorm en functionaliteit. De bekendheid met EVM’s kan verbeterd worden
en ook kan ingespeeld worden op doelgroepen die nu nog onvoldoende worden
bereikt.

Pagina 6 van 36

1

Marktaanbodmonitor 2017

1.1

Inleiding
Dit hoofdstuk beschrijft de ontwikkeling in 2017 van het marktaanbod van
energieverbruiksmanagers die werken met de slimme meter via de P4 of P1 poort.
Deze inventarisatie is voornamelijk afgeleid van de informatie van de website
www.energieverbruiksmanagers.nl van de voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal.
Deze website fungeert namelijk als gezamenlijke ‘marktplaats’ voor
productaanbieders waarop zij het productaanbod kunnen presenteren aan
belangstellende consumenten, zo is in een convenant vastgelegd tussen
belangenorganisaties van netbeheerders en marktpartijen.1 Ook is gekeken naar de
aanbieders die nog wel hun applicaties aanbieden aan consumenten maar dan via
andere websites dan energieverbruiksmanagers, om op deze wijze toch enig zicht te
krijgen op het complete marktaanbod.

1.2

Evaluatie marktaanbod energieverbruiksmanagers
In 2017 is het aantal aanbieders (41) ten opzichte van 2016 (40) min of meer gelijk
gebleven. Het aantal aanbieders op de website energieverbruiksmanagers van Milieu
Centraal is daarentegen teruggelopen. Het aantal aanbieders van P4 en P1
applicaties is er teruggelopen van 40 aanbieders in 2016 naar 30 aanbieders in
2017. Het blijkt dat 11 aanbieders op andere websites hun applicatie aan
consumenten aanbieden.2
Ontwikkeling energiebeheersystemen (P4)
In 2017 is het aantal aanbieders (18) ten opzichte van 2016 (19) licht gedaald.
Figuur 1-1Ontwikkeling van het aantal P4 aanbieders

15
10
5
0
2015
energiemaatschappijen

2016

2017
onafh. dnst. aanbieders

1

Convenant tussen de belangenorganisatie van regionale netbeheerders, energieleveranciers en overige
marktpartijen (ODA’s) voor optimale marktwerking bij grootschalige aanbieding slimme meters, 20 juni 2014.

2

In verband met de herziening van de website energieverbruiksmanagers is er een opschoning geweest. Aan de
aanbieders is gevraagd nieuwe content aan te leveren. Bij geen reactie werden zij niet langer vermeld op de
website.
Pagina 7 van 36

Er is sprake van stijging van het aanbod van de energiemaatschappijen, maar ook
van enige terugloop (3) bij de onafhankelijke dienstenaanbieders. Onlogisch is dat
laatste niet omdat de P4 applicaties door de meeste aanbieders, alle
energiemaatschappijen gratis bij een contract worden aangeboden. Voor de
energiemaatschappijen is naar alle waarschijnlijkheid de businesscase positiever,
omdat zij de applicatie kunnen inzetten als loyalty instrument en wellicht ook over
een groter budget beschikken om de service te ondersteunen, dan de individuele
ODA die wel financieel afhankelijk is van de opbrengsten.
1.2.1

Ontwikkeling in-home displays en energiemanagementsystemen (P1)
In 2017 is het aantal marktaanbieders van in-home displays en
energiemanagementsystemen ten opzichte van 2016 toegenomen van 21 naar 23
aanbieders. Het extra aanbod komt van de energiemaatschappijen.
Figuur 1-2 Ontwikkeling van het aantal P1 aanbieders

20
15
10
5
0
2015

2016

energiemaatschappijen

1.2.2

2017
onafh. dnst. aanbieders

Slimme thermostaten en in-home displays
Bij het aanbod van de zogenaamde slimme thermostaten wordt alleen gekeken naar
die thermostaten die standaard ook de kernfunctionaliteiten van de
energieverbruiksmanager hebben dus inzicht in het totaal verbruik gas en stroom.
In 2017 gaat het daarbij alleen om de Toon van Eneco, de SpIDer van Itho
Daalderop, de Energie Assistent van E-On en de Comfort Wijzer (thermostaat optie)
van Delta. Daarnaast zijn er vier ODA’s die een display aanbieden.

Pagina 8 van 36

1.2.3

Overige trends in de ontwikkeling van het marktaanbod
Op basis van de marktaanbodgegevens 2015 t/m 2017 zijn de volgende algemene
ontwikkelingen te onderscheiden:


Het totaal aantal aanbieders op de website energieverbruiksmanagers is
toegenomen van 36 in 2015, naar 40 in 2016 en 41 in 2017, waarvan 18
aanbieders met een P4 applicatie en 23 aanbieders met een P1 applicatie.



Het aandeel van de energiemaatschappijen in de energiebeheersystemen
(P4) is gegroeid van 33% in 2015 naar 56% in 2017.



Het aandeel van de energiemaatschappijen in-home displays en
energiemanagementsystemen is in 2017 gegroeid van 19% naar 26%.



Het aantal aanbieders van P4 applicaties dat betaalde diensten aanbiedt is in
2017 (17%) kleiner geworden ten opzichte van 2016 (29%) ten gunste van
de aanbieders die gratis aanbieden.



Het aantal aanbieders dat een app aanbiedt is in 2017 gestegen (46%) ten
opzichte van 2016 gestegen (40%).

Pagina 9 van 36

2

Consumentenmonitor 2017

2.1

Inleiding
Om te kunnen bepalen of de consumenten bij de aanbieding van de slimme meter
ook daadwerkelijk actief geïnformeerd worden over het marktaanbod van
energieverbruiksmanagers, bevat deze Marktbarometer tevens een zogeheten
Consumentenmonitor. In deze monitor wordt tot 2020 doorlopend (elk kwartaal) in
de ‘aanbiedingsgebieden’ van de netbeheerders lokaal consumentenonderzoek
uitgevoerd. Door enquête-onderzoek wordt bijgehouden hoe de kennis, houding en
het gedrag van consumenten ten aanzien van energieverbruiksmanagers zich
ontwikkelen en welke invloed dit heeft op de aanschaf (penetratiegraad) van
energieverbruiksmanagers.3

2.2

Achtergrond Consumentenmonitor
Bij het besluit van de Minister van Economische Zaken over de grootschalige
aanbieding van de slimme meters in 2014, is aan de Tweede Kamer de toezegging
gedaan om de marktontwikkelingen hieromtrent te blijven volgen. In de Kamerbrief
van 10 maart 20144 is dit als volgt verwoord: “Het is van belang het marktaanbod te
blijven monitoren teneinde tijdig te kunnen constateren of alle relevante
doelgroepen optimaal bediend worden met energiebesparingsdiensten of dat
eventueel aanvullende maatregelen nodig zijn.” Om dit inzicht in deze
Marktbarometer te kunnen verschaffen, wordt hierna eerst nader toegelicht wat
wordt bedoeld met ‘optimaal bediend’ en ‘alle relevante doelgroepen’.
Van ‘optimaal bediend’ wordt gesproken als een consument door marktpartijen
dusdanig goed geïnformeerd is over energieverbruiksmanagers en hierover ook
dusdanig concrete productaanbiedingen heeft ontvangen, dat deze op basis hiervan
een weloverwogen aanschafbesluit kan nemen. Dit wordt aangeduid met de
‘bedieningsindicator’.5 Zie ook de onderstaande figuur 2-1.
Hierbij is ook het moment van belang: dit wordt optimaal geacht als de benadering
van de consument dicht bij de feitelijke plaatsing van de slimme meter ligt.6 Met
‘alle relevante doelgroepen’ wordt tot slot kortweg bedoeld dat het marktaanbod
dusdanig breed moet zijn, dat elke consument een passende keuze kan maken die
aansluit op zijn of haar specifieke interesses, vaardigheden en gebruiksvoorkeur.7

3

4
5

6
7

Hierbij wordt opgemerkt dat de metingen uitsluitend betrekking hebben op de onderzoekspopulaties in de
postcodegebieden waar de slimme meter het afgelopen kwartaal is aangeboden. Naarmate de aanbieding
vordert, zal door cumulatie hiervan steeds meer een representatief beeld geschetst kunnen worden.
Met kenmerk DGETM-EM / 14041239.
Dit betekent tevens dat consumenten die beredeneerd besluiten om niet tot de aanschaf van een
energiebesparingsdienst over te gaan, ook als ‘bediend’ kunnen worden opgevat
Mede om die reden wordt de consumentenmonitor binnen twee weken na ieder kwartaal uitgevoerd.
Het begrip ‘doelgroep’ verwijst in de marketing doorgaans naar een specifieke groep consumenten met enkele
relevante gemeenschappelijke kenmerken die commerciële marktaanbieders, campagnevoerders of
reclamemakers in het bijzonder voor een bepaald product, dienst of boodschap op het oog hebben. Omdat het in
dit geval gaat over het benaderen van de totale Nederlandse bevolking, wordt hier bij voorkeur niet gesproken
over doelgroepen maar over bevolkingsgroepen of segmenten.
Pagina 10 van 36

Figuur 2-1 Totstandkoming percentage bediend door de markt

2.3

Uitvoering consumentenmonitor
Bij de grootschalige aanbieding krijgen niet alle Nederlandse huishoudens tegelijk
een slimme meter aangeboden. Elke netbeheerder publiceert een actueel overzicht
in welke plaatsen en postcodegebieden de aanbieding de komende periode gepland
is en waar de plaatsing van de slimme meter onlangs is afgerond.8
De onderzoekspopulatie van de consumentenmonitor bestaat dus telkens uit die
huishoudens in postcodegebieden waar de slimme meter het kwartaal daarvoor is
aangeboden. Om te bevorderen dat de steekproeven uit voornoemde populaties
zoveel mogelijk een evenwichtige afspiegelingen vormen van de samenleving, is
gekozen voor een panelonderzoek in plaats van een aselecte steekproeftrekking.
Een panel, mits groot genoeg, biedt de mogelijkheid om op voorhand een gewenste
groep deelnemers (respondenten) samen te stellen in de verhouding die relevant is
voor het onderzoek. Vergeleken met een panelonderzoek is schriftelijk aselect
enquêteonderzoek tijdrovend en onzeker in respons (zowel in overall percentage als
wat betreft de verdeling).9 Voor de uitvoering van de consumentenmonitor wordt
gebruik gemaakt van het onderzoekpanel van marktonderzoeksbureau
Motivaction.10

8

Het betreft hier een voortschrijdende aanbiedingsplanning van 12 maanden vooruit, met tijdsintervallen van een
kwartaal en op 4-cijferig postcodeniveau.
9
Indien van een bepaalde doelgroep bekend is dat de respons achterblijft, kunnen er met een panelonderzoek ‘extra
veel’ van dat type respondent uitgenodigd worden om mee te doen aan de enquête.
10
Voor dit doel heeft Motivaction het Mentality-programma ontwikkeld. Mentality onderscheidt acht verschillende
segmenten, groepen die intern een maximale consistentie hebben en die onderling maximaal verschillen.
Pagina 11 van 36

2.3.1

Uitvoering enquête
Direct na afloop van ieder kwartaal ontvangen de leden van het onderzoekpanel van
Motivaction die woonachtig zijn in de postcodegebieden waar de slimme meter
zojuist door de netbeheerders is aangeboden, een unieke en eenmalig te gebruiken
link naar een vragenlijst. De vragenlijst bestaat uit drie hoofdonderdelen: vragen
over de aanbieding en plaatsing van de slimme meter (communicatie, acceptatie),
vragen over de benadering door energieleveranciers met betrekking tot het
tweemaandelijkse verbruiks- en kostenoverzicht en de marktbewerking door de
leveranciers en/of andere aanbieders van energieverbruiksmanagers. In het derde
onderdeel volgen vragen over het eventuele bezit en gebruik van deze producten en
diensten bij de slimme meter. Afsluitend worden nog enkele achtergrondvragen
gesteld met betrekking tot het type woning en energieleverancier. Na controle op
volledigheid en consistentie en weging ten behoeve van representativiteit, worden
de uitkomsten verwerkt in kwartaalrapportages. Jaarlijks vormen de resultaten van
de vier achtereenvolgende kwartalen de basis voor de Marktbarometer Aanbieding
Slimme Meters.11 Op deze wijze wordt per jaar inzicht gegeven in de mate waarin de
verschillende doelgroepen/ segmenten bereikt en bediend worden.

2.4

Uitkomsten consumentenmonitor 2017
In 2017 zijn in totaal 4 kwartaalmetingen uitgevoerd. De huishoudens die in deze
periode een slimme meter aangeboden hebben gekregen, vormen samen de
onderzoekspopulatie voor het derde jaar van de grootschalige aanbieding van de
slimme meters. In totaal zijn 32.975 consumenten (verdeeld over de vier kwartalen
van 2017) uit het onderzoekpanel van Motivaction uitgenodigd die binnen de
postcodegebieden wonen waar de slimme meter is uitgerold. Hiervan hebben 6.678
consumenten gereageerd (respons 20%). Van hen behoorden 2.116 consumenten
tot de doelgroep: ze hebben de slimme meter (korter dan 9 maanden geleden)
aangeboden gekregen en zijn (mede)verantwoordelijk voor keuze voor de
energieleverancier binnen het huishouden.

Motivaction heeft met StemPunt een ISO-gecertificeerd accespanel dat bestaat uit 60.000 online en offline
geworven, actieve deelnemers voor kwalitatief hoogstaande steekproeven.
11
Bij de jaarrapportages wordt de data gewogen – indien relevant – naar een voor de Nederlandse bevolking
representatief beeld, bijvoorbeeld wat betreft segmenten. Voor de kwartaalrapportages is dit niet relevant omdat
iedere deelregio een andere bevolkingssamenstelling heeft en niet representatief voor de Nederlandse bevolking
is.
Pagina 12 van 36

2.4.1

Acceptatie aangeboden slimme meter
Een grote meerderheid van de consumenten (88%) staat in 2017 nog steeds
welwillend tegenover het plaatsen van de nieuwe meter: bij 82% is de meter al
geplaatst op moment van ondervraging, 4% heeft een afspraak staan voor de
plaatsing en bij 2% is wel geprobeerd om de meter te plaatsen maar bleek het
technisch onmogelijk.
Circa een op de tien consumenten (11%) die een slimme meter aangeboden heeft
gekregen, heeft de plaatsing geweigerd en 2% heeft deze na plaatsing
administratief laten uitzetten. De meest genoemde reden om de slimme meter te
weigeren heeft te maken met de negatieve nieuwsberichten in de media over de
betrouwbaarheid van de slimme meter. In 2017 noemt, gedurende het jaar,
ongeveer één op de vijf weigeraars de negatieve nieuwsberichten als belangrijkste
reden.
De acceptatie van de slimme meter in 2017 is min of meer gelijk aan 2016.
In 2017 is voor het eerst de antwoordoptie voor mogelijke reden voor weigering
voorgelegd: ‘de negatieve berichtgeving over de slimme meter in de media’. Dit is
meteen het meest gekozen antwoord van 2017 (27%). Privacy vermindering (8%)
en nadelen bij teruglevering bij zonnepanelen (6%) zijn daardoor in 2017 significant
minder genoemd dan in 2016 (respectievelijk 20% en 17%).
Figuur 2-2 Het verloop van de acceptatie indicator

100%
96%
92%
88%
84%
80%
2015

2016

2017

Acceptatie Slimme Meter

Het verloop van de acceptatie van de slimme meter laat zien dat de acceptatiegraad
nog steeds hoog is, maar wel dat de negatieve publiciteit in 2017 gevolgen heeft
gehad voor acceptatie.

2.4.2

Bekendheid met Verbruiks- en Kostenoverzicht (VKO)
In 2017 is 61% van de consumenten met een onlangs geplaatste slimme meter zich
bewust van de betekenis en ontvangst van het tweemaandelijks verbruiksoverzicht,
door de energieleverancier zoals onderstaande tabel laat zien.
Pagina 13 van 36

Percentage consumenten met een slimme meter dat op de
VKO-

hoogte is van de (aanstaande) ontvangst van het

indicator:

tweemaandelijks verbruiks- en kostenoverzicht:

61%



Op de hoogte: 61%



Niet op de hoogte: 18%



Weet niet: 21%

Figuur 2-3 Het verloop van de VKO indicator

80%
60%
40%
20%
2015

2016

2017

VKO indicator

Het jaarlijkse verloop van deze indicator laat een lichte stijging zien van 57% in
2015 naar 59% in 2016 en 61% in 2017. De stijging in 2017 is deels te verklaren
door een significante daling van de respondenten die niet op de hoogte waren van
het aanstaande VKO ten opzichte van 2016. Dit kan erop wijzen dat de intensiteit
en/ of effectiviteit van de communicatie iets is verbeterd of dat de consument beter
bewust is geworden. Nu de grootschalige aanbieding inmiddels drie jaar onderweg is,
is dit een belangrijk aandachtspunt. Dit niet alleen omdat het verstrekken van het
VKO een wettelijke verplichting is van de energieleveranciers is, maar ook omdat dit
het enige feedback instrument is dat standaard aan alle consumenten wordt
aangeboden. In het convenant 10PJ energiebesparing gebouwde omgeving (2017)
zijn er afspraken gemaakt over de verbetering van het VKO.

Pagina 14 van 36

2.4.3

Bekendheid met energieverbruiksmanagers
Van de consumenten met een onlangs geplaatste slimme meter weet 42% wat een
energieverbruiksmanager is, hiervan zegt 11% goed te weten wat een
energieverbruiksmanager is en geeft 31% aan dit enigszins te weten. De andere
helft van kent de term niet (29%) of heeft er alleen van gehoord (29%).
Bekendheid-

Percentage consumenten met onlangs geplaatste slimme

indicator:

meter die weten wat een energieverbruiksmanager bij de

42%

slimme meter is:


Weet goed wat dit zijn: 11%



Weet enigszins wat het zijn: 31%



Weet niet wat het zijn, alleen van gehoord: 29%



Nog nooit van gehoord: 29%

Figuur 2-4 Het verloop van de bekendheidindicator energieverbruiksmanager

80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
2015

2016

2017

Bekendheidindicator

Het jaarlijkse verloop van deze indicator laat een significante daling zien voor 2017
(42%) ten opzichte van 2016 toen 54% van de consumenten met een onlangs
geplaatste slimme meter die goed of enigszins wisten wat
energieverbruiksmanagers zijn. De oorzaak is een daling ten opzichte van 2016 van
de groep die goed weet en enigszins weet wat energieverbruiks-managers zijn. De
achterliggende oorzaken van de daling van de kennis over EVM’s zijn niet
onderzocht.

Pagina 15 van 36

2.4.4

Marktaanbodindicator
In 2017 geeft 11% van de consumenten met een slimme meter aan dat zij een
aanbieding hebben gehad over de aanschaf van een energieverbruiksmanager
specifiek voor de slimme meter, 20% kan zich geen concrete aanbiedingen
herinneren en 40% geeft aan geen aanbiedingen te hebben ontvangen. De overige
29% heeft nog nooit van energieverbruiksmanagers gehoord.
Aanbiedingen voor een energieverbruiksmanager worden door verschillende partijen
gedaan. Meestal is dit de eigen energieleverancier (5%), de meter installateur die
attendeert op de website www.energieverbruiksmanagers.nl (3%) of een andere
marktpartij dan de eigen energieleverancier (1%). In totaal heeft 6% een concrete
aanbieding gehad van een marktpartij (eigen energieleverancier en/of andere
leverancier of marktpartij).

Marktaanbod-

Percentage consumenten met onlangs geplaatste slimme

Indicator:

meter die hiervoor ook concrete product-/ prijsaanbiedingen

6%

van marktpartijen hebben ontvangen:


Ja, via eigen energieleverancier: 5%



Ja, via andere marktpartij: 1%

Figuur 2-5 Het verloop van de marktaanbodindicator

10%
5%
0%
2015

2016

2017

Marktaanbodindicator

Het jaarlijkse verloop van deze indicator is min of meer stabiel. De cijfers van 2017
zijn vergelijkbaar met die van 2016 toen 7% van de consumenten met een onlangs
geplaatste slimme meter bevestigde één of meer marktaanbiedingen te hebben
ontvangen. Het verschil wordt in het onderzoek als niet significant aangemerkt.

Pagina 16 van 36

2.4.5

Beslissingsindicator
In 2017 is de beslissingsindicator significant lager dan in 2016 (42%).
Beslissings-

Percentage dat aangeeft voldoende informatie te hebben om

indicator:

een besluit te kunnen nemen over de eventuele aanschaf van

36%

een EVM specifiek voor de slimme meter of weet goed waar
zij deze informatie kunnen vinden:


Ja kan een besluit nemen: 21%



Nee, maar ik weet wel waar ik deze informatie kan
zoeken: 15%

Figuur 2-6 Het verloop van de beslissingsindicator

60%
40%
20%
0%
2015

2016

2017

Beslissingindicator

Het aandeel consumenten dat genoeg informatie heeft om een besluit te kunnen
nemen over de eventuele aanschaf van een EVM was in 2016 26% en is in 2017
gedaald naar 21%. Het aandeel consumenten dat nu nog niet genoeg informatie
heeft om een besluit te kunnen nemen, maar wel weet waar deze informatie is te
vinden is bijna onveranderd gebleven (2016: 16%). Uit het onderzoek blijkt de
onderliggende reden voor de daling niet.

Pagina 17 van 36

2.4.6

Marktbedieningsindicator
De marktbedieningsindicator is de cumulatie van de reeds genoemde indicatoren en
daarmee de belangrijkste indicator. Van de consumenten die (enigszins) weten wat
energieverbruiksmanagers zijn en hiervoor ook één of meer marktaanbiedingen
hebben ontvangen, zegt ongeveer één derde in staat te zijn hierover een
weloverwogen aanschafbesluit te kunnen nemen. Twee derde geeft aan dit niet te
kunnen of hiervoor meer informatie op te moeten zoeken. Ten opzichte van de
totale populatie betekent dit dat slechts 4% van de consumenten met een in 2017
geplaatste slimme meter optimaal bediend is door de markt.
Markt-

Percentage consumenten met een onlangs geplaatste slimme

bedienings-

meter die enigszins tot goed te weten wat

indicator:

energieverbruiksmanagers zijn, hiervoor ook concrete

4%

aanbiedingen hebben ontvangen van een marktpartij én die op
basis hiervan voldoende informatie hebben voor een
weloverwogen aanschafbesluit.

Figuur 2-7 Het verloop van de marktbedieningsindicator

10%
8%
6%
4%
2%
0%
2015

2016

2017

Bedieningsindicator

Het jaarlijkse verloop van deze indicator laat een daling zien in 2017.
Als oorzaak is aan te wijzen de daling van enkele onderliggende indicatoren als de
bekendheidindicator. Het convenant 10 PJ energiebesparing gebouwde omgeving zet
ook in op verbetering van de informatievoorziening over EVM’s. 2017 is nog te vroeg
om hiervan de resultaten terug te zien.

Pagina 18 van 36

3

Marktontwikkeling energieverbruiksmanagers en
consumentengedrag

3.1.1

Het huidige bezit van energieverbruiksmanagers
Energie Nederland heeft in het kader van de monitoring van het convenant 10 PJ
energiebesparing gebouwde omgeving een indicatie van de verkoopcijfers van de
energiemaatschappijen per 1 januari 2018 ter beschikking gesteld.
Figuur 3-1 indicatieve verkoopcijfers van energiemaatschappijen

Product

aantal *
(stand op 1-1-2018)
352.600 **

P1-inzichtdiensten met app en eventueel in-home
display
P4-inzichtdiensten met app
667.520
P4-inzichtdiensten via webapplicatie
205.000
* Gebaseerd op eerste informatie van leveranciers. De resultaten zijn opgenomen van
leveranciers die gezamenlijk een ruime meerderheid in marktaandeel hebben
** Hieraan zijn circa 500.000 apps gekoppeld (dat wil zeggen dat per huishouden er enkele
gelijktijdige gebruikers zijn)
Van de onafhankelijke dienstenaanbieders zijn helaas geen verkoopcijfers bekend.
Uit het slimme meter onderzoek van Motivaction over 2017 volgt dat van de mensen
die een slimme meter hebben 18% een energieverbruiksmanager bezit. In 2016 was
dat nog 14%.
De populairste energieverbruiksmanagers die men nu al heeft, zijn: de Essent Thuis
App (P1), de Toon van Eneco (P1), de Eneco app (P4) en de Mijn Nuon App (P4).
14% van de mensen die al een slimme meter heeft, overweegt een
energieverbruiksmanager te nemen. De energieverbruiksmanagers die het meest in
overweging zijn genomen, zijn: de Essent Thuis App (P1), de Toon (P1), MiLo (P1),
Mijn Nuon App (P4), Boks Live (P1) en MeMo (P1).
3.1.2

Impact op marktpenetratie energieverbruiksmanagers
De consumentenmonitor laat zien dat de aanbieding van de slimme meter een
gunstig moment vormt voor energiebewustwording én de aanschaf van een
energieverbruiksmanager. Dit blijkt uit de monitoring van het bezit van
energieverbruiksmanagers voor en na plaatsing van de slimme meter in de
aanbiedingsgebieden (penetratiegraad). Er zijn uiteraard ook andere momenten
denkbaar, bijvoorbeeld bij het betrekken van een nieuwe woning of rondom een
verbouwing.
Energieverbruiksmanager bezit voor de plaatsing van de slimme meter
Voor 2017 geeft 35% van de consumenten met een energieverbruiksmanager aan
dat zij de EVM hadden voor de plaatsing van de slimme meter. De factoren die voor
hen mee speelden bij de keuze voor de aanschaf van een energieverbruiksmanager
waren de toekomstige plaatsing van de slimme meter (20%), een aanbieding van
Pagina 19 van 36

een energieverbruiksmanager (20%), informatie over energieverbruiksmanagers in
de media (13%) en tips en advies van anderen (9%). 27% zegt dat zij de EVM niet
zelf hebben aangeschaft maar hebben gekregen.12
Figuur 3-2 Hoofdredenen energieverbruiksmanager (EVM) bezit vóór plaatsing
slimme meter

tips en andviezen van anderen
informatie over EVM's in media
een aanbieding van een EVM
toekomstige plaatsing slimme meter
0%

5%

10%

15%

20%

25%

Energieverbruiksmanager bezit na de plaatsing van de slimme meter
Voor 2017 geeft 43% van de consumenten met een energieverbruiksmanager aan
dat zij de energieverbruiksmanager hebben aangeschaft na de plaatsing van de
slimme meter. Voor hen speelden de plaatsing van de slimme meter (41%), een
aanbieding van een energieverbruiksmanager (23%) en informatie/aanbieding van
hun woningbouwvereniging (13%) een rol voor de keuze voor de aanschaf van een
energieverbruiksmanager. 25% geeft aan dat zij de energieverbruiksmanager niet
zelf hebben aangeschaft maar gekregen.
Figuur 3-3 Hoofdredenen energieverbruiksmanager bezit na plaatsing slimme meter

informatie/aanbieding van
woningbouwvereniging
een aanbieding van een EMV

2017

plaatsing slimme meter
0%

10%

20%

30%

40%

50%

De rol van de woningbouwvereniging bij de bevordering van het
energieverbruiksmanager bezit na plaatsing van de slimme meter is opvallend.

12

In volgende onderzoeksronden zal dit worden uitgediept.
Pagina 20 van 36

3.1.3

Hoofdredenen om wel of niet een energieverbruiksmanager aan te schaffen
Uit het Motivaction onderzoek volgt dat inzicht krijgen in het eigen verbruik een van
de belangrijkste redenen is om een energieverbruiksmanager aan te schaffen.
Daarnaast vormen het kostenbesparingsmotief, het bewuster met energie omgaan
en het bijdragen aan een beter milieu en klimaat de andere hoofdredenen. Het
aandeel bijdragen aan een beter klimaat is significant gestegen in 2017.
Figuur 3-3 Hoofdredenen om wel een energieverbruiksmanager aan te schaffen

bijdragen aan een beter
milieu/klimaat
bewuster met energie omgaan
2017
2016

kosten besparing
inzicht krijgen in mijn verbruik
0%

10%

20%

30%

40%

50%

De belangrijkste reden om geen energieverbruiksmanager aan te schaffen is dat
men zich er nog niet in heeft verdiept. Daarnaast zijn negatieve verwachtingen over
het daadwerkelijke gebruik, maar ook de kosten, belangrijke redenen om geen
energieverbruiksmanager te nemen.
Figuur 3-4 Hoofdredenen om juist geen energieverbruiksmanager aan te schaffen

ik heb er geen tijd voor
ik ga het toch niet gebruiken
2017
de kosten

2016

ik heb me er nog niet in verdiept
0%

10%

20%

30%

40%

50%

Pagina 21 van 36

3.1.4

Interessante functionaliteiten energieverbruiksmanagers
Het verbeteren van inzicht in het verbruik van apparaten en het inzicht in pieken en
dalen van het verbruik zijn de meest gewenste functionaliteiten van een
energieverbruiksmanager.
Figuur 3-5 De meest interessante functionaliteiten van energieverbruiksmanager
voor consumenten

direct inzicht in het actuele (realtime)
energieverbruik op elk gewenst moment
inzicht in hoe de kosten van mijn energieverbruik
zich over een bepaalde periode ontwikkelt
inzicht in hoe mijn energieverbruik zich over een
bepaalde periode ontwikkelt

2017

advies over hoe ik mijn verbruik van bepaalde
apparaten kan verminderen
inzicht in pieken en dalen van mijn verbruik
inzicht in met welke apparaten ik het meeste
energie verbruik

0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40%
Het inzicht krijgen in het verbruik was ook een hoofdreden om een
energieverbruiksmanager aan te schaffen. Zie figuur 3-3.

3.1.5

Impact op energiebesparing
Hoewel de Consumentbarometer geen uitspraak doet over daadwerkelijke
besparingen, kan toch geconstateerd worden dat een eenmaal aangeschafte
verbruiksmanager leidt tot meer bewustwording, verbruiksinzicht en concrete
besparingsmaatregelen. Zo geven in 2017 consumenten met een slimme meter en
een energieverbruiksmanager aan dat zij na de aanschaf hiervan bewuster omgaan
met het gebruik van elektrische apparaten (33%) en de centrale verwarming (29%).
Daarnaast geeft 17% aan energiezuinigere apparaten te hebben aangeschaft of deze
te overwegen. Verder geeft 10% aan de woning energiezuiniger te hebben gemaakt
of dit te overwegen. Tot slot geeft 9% van hen aan zelf energie op te wekken of dit
te overwegen.

Pagina 22 van 36

Figuur 3-6 De impact van de slimme meter en energieverbruiksmanager op
energiebesparende maatregelen

ik wek zelf energie op of overweeg dit
ik heb onze woning energiezuiniger gemaakt
of overweeg dit
ik heb energiezuiniger apparaten
aangeschaft of overweeg dit

2017
2016

ik ga bewuster om met het gebruik van de
centrale verwarming
ik ga bewuster om met gebruik van
elektrische apparaten

0%

10%

20%

30%

40%

Uit figuur 3-6 blijkt dat het besparen van energie in 2017 meer in de belangstelling
staat dan in 2016.13 Er is een stijging te zien van het gebruik van meer
energiezuinige apparaten en het bewuster omgaan met het gebruik van de centrale
verwarming. Uit de onderliggende data blijkt verder dat de groep van consumenten
die geen impact verwacht en de groep die niet goed kan inschatten of er impact is,
kleiner is dan in 2016.
Vergelijking consumentengedrag 2017 met 2016
Consumenten geven aan dat zij in 2017 in grotere mate inzicht hebben in hun
energieverbruik dan in 2016. Consumenten met een energieverbruiksmanager
geven in 2017 (84%) vaker aan dat ze het idee hebben dat ze zuiniger omgaan met
hun energie dan in 2016 (69%).
Daarnaast geven zij aan dat ze in 2017 (17%) vaker energiezuinigere apparaten
hebben aangeschaft of dit overwegen te doen dan in 2016 (12%).
De verwachte energiebesparing voor consumenten met een slimme meter en een
energieverbruiksmanager is in 2017 gelijk aan 2016. Wel denken consumenten in
2017 (52%) vaker dat (ook) een besparing op gas mogelijk is in vergelijking tot
2016 (41%).

13

De positieve invloed van de slimme meter met EVM blijkt ook uit het jaarlijkse GFK onderzoek van RVO, zie de
monitor energiebesparing gebouwde omgeving 2016
Pagina 23 van 36

3.1.6

Segmentatie
Motivaction heeft in het onderzoek verschillende bevolkingssegmenten o.a. naar
leefstijl, leeftijd en opleidingsniveau geanalyseerd en beschreven. Op hoofdlijnen
zijn er de volgende resultaten:


Plichtsgetrouwe milieubewusten (traditionele burgerij, 13% van de
bevolking) bekijken het ontvangen VKO het meest uitgebreid.



55-plussers zijn vaker op de hoogte van de ontvangst van het VKO
na het plaatsen van de slimme meter.



Hoogopgeleiden herinneren zich minder vaak op de hoogte te zijn gebracht
van de ontvangst van het VKO en zeggen vaker (nog) nooit een VKO te
hebben ontvangen.



Plichtsgetrouwe milieubewusten (37%) en lager opgeleiden (34%) hebben
vaker nog nooit gehoord van energieverbruiksmanager.



Milieubewuste verbeteraars (32% van de bevolking) en hoogopgeleiden
weten vaker wat energieverbruiksmanagers zijn.



Pragmatische comfortzoekers (23% van de bevolking) en 18-34 jarigen
geven vaker aan dat zij voldoende informatie hebben om een beslissing te
kunnen nemen over de aanschaf van een energieverbruiksmanager.



Onbewuste energieverbruikers (32% van de bevolking) geven minder vaak
aan dat zij voldoende informatie hebben.



Onbewuste energieverbruikers en 18-34 jarigen zijn het minst bediend door
de markt.

3.1.7

De verwachte energiebesparing
Van de consumenten die na plaatsing van de slimme meter zijn overgegaan tot de
aanschaf van een energieverbruiksmanager verwacht 39% een besparing te kunnen
realiseren van maximaal 10 procent en 33% verwacht een besparing te realiseren
van meer dan 10 procent.

3.1.8

Het potentieel van displays en slimme thermostaten
Er zijn drie energiemaatschappijen en één ODA die een slimme thermostaat,
inclusief display, aanbieden. En er zijn vier ODA’s die alleen een display aanbieden.
In onderzoek van ECN14 is er gekeken naar welke vorm van EVM het grootste
besparingseffect wordt verwacht. ECN schat in dat van in home displays (IHD) en
slimme thermostaten het grootste besparingseffect verwacht mag worden (5-6%).
Dit wordt ook bevestigd in een PBL onderzoek uit 2016 15.

14

15

ECN Notitie N-17-017 ‘Besparingseffecten van slimme meters met feedbacksystemen en slimme
thermostaten’, Amsterdam, 5 april 2017
PBL, De slimme meter uitgelezen energie(k)?, 2016
Pagina 24 van 36

4

Aanbevelingen

Aanvulling van de marktaanbodmonitor met data ODA’s
De marktaanbodmonitor kijkt slechts naar het aanbod van marktpartijen op de
website energieverbruiksmanagers. Een marktanalyse is niet echt te maken op basis
van het verloop van aanbieders. Het verloop van verkoopaantallen, zoals die al door
de energiemaatschappijen in het kader van convenant worden verzameld, zou veel
meer zeggen over het verloop van deze markt. Aan de ODA’s kan worden gevraagd
of ze deze gegevens (geanonimiseerd) ter beschikking willen stellen.
Verbetering bekendheid en compleetheid van de website energieverbruiksmanagers
De website is (tot 9 maanden) na plaatsing bij een kwart van de consumenten met
een slimme meter bekend, bovendien is deze maar door 7% bezocht. Verwacht mag
worden dat de uitvoering van het convenant 10 PJ energiebesparing gebouwde
omgeving een positieve invloed zal hebben op het websitebezoek. Een belangrijk
aandachtspunt is de compleetheid van het aanbod op de website. Uit de
marktaanbodmonitor blijkt dat dit nu niet het geval is. Meerdere partijen bieden hun
diensten aan consumenten alleen aan via websites.
Slim inspelen op het consumentengedrag
De bekendheid van EVM’s en het voorzien van de consument van goede informatie
om een beslissing te kunnen nemen over de aanschaf kan verbeterd worden.
Vanuit het convenant 10PJ energiebesparing gebouwde omgeving wordt hier al veel
aandacht aan gegeven. Aanvullend kan hierover worden opgemerkt dat er
ingespeeld kan worden op de doelgroepen die de EVM’s niet kennen, waaronder de
laag opgeleiden en de doelgroepen die minder dan anderen bediend worden, zoals
de onbewuste energieverbruikers en de 18-34 jarigen. Ook bieden de redenen om
geen EVM aan te schaffen stof tot nadenken welke boodschap het beste kan worden
afgegeven. Ten aanzien van de gewenste functionaliteiten van een EVM, denk
bijvoorbeeld aan de inzichtfunctie in het verbruik van apparaten, is het aan de
aanbieders zelf om te onderzoeken of de door hun geboden functionaliteit voldoende
is of dat deze aanpassing behoeft.

Pagina 25 van 36

Bijlage 1: Uitleg over de slimme meter en feedback voor
consumenten

Inleiding
Voor een goed begrip van de besparingsmogelijkheden in combinatie met de slimme
meter, geeft dit hoofdstuk een helder beeld van de technische en functionele
mogelijkheden van feedback die de consument ter beschikking staan. Hierbij kunnen
twee kanalen onderscheiden worden: indirecte en directe feedback. Beide kanalen
worden hierna kort toegelicht, waarbij ook aangegeven wordt welke
besparingsproducten en -diensten, ook wel energieverbruiksmanagers genoemd,
hierbij horen (zie ook kader hieronder).
In het vervolg van dit rapport komen drie soorten energieverbruiksmanagers voor
de slimme meter aan de orde:
1. Energiebeheersystemen
2. Energiedisplays (in-home)
3. Energiemanagementsystemen
Energieverbruiksmanagers die uitsluitend werken met een traditionele
energiemeter komen hier niet aan bod.
Feedback kanalen van de slimme meter
Anders dan het voorvoegsel ‘slim’ doet vermoeden, zorgt de slimme meter zelf niet
voor energiebesparing. De slimheid van de digitale elektriciteitsmeter zit vooral in
een tweetal communicatiepoorten waarmee de meter op afstand uitgelezen kan
worden. De eerste poort, ook wel de P1-poort of consumentenpoort genoemd, kan
door de consument gebruikt worden voor het zelf controleren van het eigen
energieverbruik. De tweede poort, ook wel de netbeheerderpoort of P3-poort
genoemd, wordt door de netbeheerder gebruikt voor de uitoefening van wettelijke
netbeheertaken en – indien de consument dit wenst – ook voor het faciliteren van
dienstverlening aan de consument door energieleveranciers en/of andere
marktpartijen. Beide kanalen en poorten staan hierna schematisch weergegeven,
waarbij de slimme meter met de letters SM en de gasmeter met de letters GM zijn
aangeduid.16

16

De P2-poort leest in dit overzicht de meetdata van andere meters uit zoals de gasmeter en in sommige gevallen
ook de watermeter en/of warmtekrachtkoppeling.
Pagina 26 van 36

Afbeelding 1: schematisch overzicht uitleesmogelijkheden slimme meter

Indien in de woning tevens een gasmeter aanwezig is, wordt ook deze vervangen en
verbonden (draadloos of bedraad) met de slimme meter. Dit gebeurt via de
zogenoemde P2-poort (zie schema). Behalve de gasmeter kunnen eventueel ook
nog andere meters op de slimme elektriciteitsmeter worden aangesloten, zoals een
warmte- of een watermeter. De meetgegevens van deze meter(s) die via P2 is (zijn)
aangesloten, komen via de P3-poort van de elektriciteitsmeter eveneens bij de
netbeheerder terecht.
Indirecte feedback via de netbeheerderpoort
De netbeheerder krijgt – na instemming door de consument - toegang tot de slimme
meter via de netbeheerderpoort (P3-poort). Vanuit deze poort worden de meetdata,
via telecommunicatie-technologieën zoals GPRS, CDMA, PLC, naar een centraal
toegangssysteem systeem en vervolgens (via de P4-poort) naar de netbeheerder
verstuurd. Deze data worden door de netbeheerder zoals gezegd gebruikt voor
wettelijke taken zoals het beheer van het net en het controleren van de kwaliteit
van de energielevering. Maar niet alleen de netbeheerder, ook de energieleverancier
kan– na instemming door de consument – gebruik maken van deze data.17 Zo wordt
van deze data gebruik gemaakt voor het opmaken van de jaarfactuur en bij
afrekening vanwege verhuizen of switchen van energieleverancier. Ook ontvangen
consumenten met een slimme meter van de energieleverancier langs deze weg
voortaan het zogeheten tussentijds verbruiks- en indicatieve kostenoverzichten, ook
kortweg VKO genoemd (zie kader).
Verbruiks- en Indicatieve Kostenoverzicht (VKO)
Consumenten met een slimme meter ontvangen van de eigen energieleverancier in
aanvulling op de jaarafrekening voortaan ook elke twee maanden een tussentijds
verbruiks- en indicatief kostenoverzicht (VKO). Via het VKO informeren
energieleveranciers hun klanten voortaan zes keer per jaar over het actuele
energieverbruik in plaats van één keer per jaar via de eindafrekening.18 In eerder

17

In geval van klantmandaat, vraagt de energieleverancier hiervoor de data op via EDSN (P4), waarna de
netbeheerder de data via de P3-poort ophaalt.
18
De tweemaandelijkse verbruiksoverzichten zijn geen facturen. Het huidige systeem van maandelijkse
voorschotrekeningen en een jaarlijkse eindafrekening blijft bestaan. Indien een consument geen prijs stelt op
toezending van dit overzicht, kan dit aan de energieleverancier kenbaar gemaakt worden.
Pagina 27 van 36

onderzoek is dit een potentieel effectief instrument gebleken, mits er voldoende
aandacht is voor communicatie, actieve aanbieding en data-presentatie.19 Het zes
keer per jaar aanbieden van het VKO is een wettelijke verplichting voor alle
energieleveranciers naar klanten met een slimme meter. Dit aanbieden dient actief
te gebeuren, bijvoorbeeld per brief of als PDF-bijlage bij email. Het is niet
voldoende als het overzicht passief verstrekt wordt op de website van de
leverancier.
4.1.1

Energiebeheersystemen
Het gebruik van de netbeheerderpoort hoeft niet beperkt te blijven tot
bovengenoemde incidentele, jaarlijkse of tweemaandelijkse momentopnames. Op
verzoek van de consument kan de betreffende energieleverancier -of een
onafhankelijke dienstenaanbieder- de slimme meter langs deze weg ook vaker
uitlezen.20 Zo is het mogelijk de meetdata dagelijks uit te lezen en hierop
verbruiksanalyses uit te laten voeren. De resultaten hiervan worden dan doorgaans
de volgende dag op een persoonlijke en beveiligde internetpagina naar de klant
teruggekoppeld in de vorm van gedetailleerde grafische overzichten van verbruikte
en eventueel terug geleverde energie. Omdat de informatie via de
netbeheerderspoort per definitie achteraf (minimaal een dag vertraging) aan de
klant wordt teruggekoppeld, spreekt men hier ook wel van indirecte feedback.
Hierna worden de op deze P3-poort aan te sluiten indirecte feedbacksystemen,
verder aangeduid als energiebeheersystemen, op hoofdlijn beschreven.
Energiebeheersystemen zijn veelal online tools voor de PC, laptop en tablet die
worden gekenmerkt door uitgebreide grafische analyses van verbruikte en eventueel
opgewekte energie. Hierdoor kan een gebruiker dagelijks zijn gas- en
elektraverbruik van de vorige dag, week en maand(en) bekijken, waarbij geschakeld
kan worden tussen kWh, euro’s en eventueel CO2-uitstoot. Het elektriciteitsverbruik
wordt tot op kwartierbasis weergegeven en het gasverbruik per uur, zodat in
gedetailleerde dagoverzichten de pieken en dalen onderscheiden kunnen worden. De
interface toont de informatie veelal in grafieken, tabellen en diagrammen, waarbij
de verbruikstotalen per kwartier, uur, dag, week, maand en jaar worden
weergegeven. Daarbij kan na verloop van tijd het historisch verbruik ook vergeleken
worden met eerdere periodes en andere gebruikers met een vergelijkbare
woonsituatie (benchmarking). Energiebeheersystemen tonen ook de (netto)
teruglevering van elektriciteit door zonnepanelen.21 Ook kan vaak een streefverbruik
ingesteld worden of gerelateerd worden aan weerdata om de energiescore te
verbeteren. Het is tot slot in sommige gevallen ook mogelijk om voorspellingen en
maatwerkadviezen te krijgen over het energieverbruik, bijvoorbeeld in relatie tot de
verwachte jaarafrekening. Vanwege het indirecte karakter van de

19

Monitor Energiebesparing Slimme Meters, RVO.nl, maart 2014.
Dit kan alleen nadat de klant hiervoor een contract heeft afgesloten en/of expliciete toestemming heeft gegeven.
21
De daadwerkelijke (bruto) stroomproductie van zonnepanelen kan veelal echter niet met deze systemen gemeten
worden.
20

Pagina 28 van 36

informatieterugkoppeling (minimaal een dag) en de gedetailleerdere grafische
analysemogelijkheden, spelen deze systemen eerder in op de behoeften van de al in
energiebesparing geïnteresseerde en meer analytisch ingestelde consument.
Directe feedback via de consumentenpoort
Consumenten die de ontwikkeling van het eigen elektriciteitsverbruik nog frequenter
of zelfs in real time willen volgen, kunnen gebruik maken van de consumentenpoort
(P1-poort) op de slimme meter (zie afbeelding 2). Via een op deze poort
aangesloten energieverbruiksmanager ontvangt de consument real time informatie
over de meterstand, voor elektriciteit is dit elke 10 seconden up-to-date en voor gas
elk uur.22 Daarom wordt feedback via deze consumentenpoort ook wel directe
feedback genoemd.

Afbeelding 2: voorbeeld consumentenpoort (P1-aansluiting) voor directe uitleesmogelijkheden

Op de P1-poort kunnen verschillende energieverbruiksmanagers worden
aangesloten, variërend van eenvoudige fysieke in-home energiedisplays tot
geavanceerde online energiemanagementsystemen op PC, tablet of smart phone of
geïntegreerd in bijvoorbeeld de kamerthermostaat. Beide varianten wordt hierna
kort aan de hand van de belangrijkste kenmerken beschreven.
Energiedisplays (in-home)
Het in-home energiedisplay is in zijn simpelste vorm een eenvoudige plug-and-play
energiemonitor waarop verbruiksgegevens uit de slimme meter in real-time en op
een betekenisvolle manier zichtbaar worden gemaakt. In-home displays kennen
geen uitgebreide grafische functionaliteiten voor achteraf verbruiksanalyses, maar
zijn vooral bedoeld als opstap naar bewustwording door middel van dynamische en
intuïtieve visualisatie van het actuele energieverbruik op een door de consument zelf
gekozen (vaste) plek in huis. De belangrijkste functie is dat actuele meetgegevens
vanuit de slimme meter via de consumentenpoort (P1-poort) rechtstreeks naar een
in-home display worden verzonden en omgezet in voor de consument eenvoudige

22

Dit is het geval bij de huidige generatie slimme meters met de versie DSMR 4.2. De volgende generatie slimme
meters 5.0 is de data-update elke seconde voor elektriciteit en elke 5 minuten voor gas.
Pagina 29 van 36

maar begrijpelijke en betekenisvolle visuele informatie. De interface van een
eenvoudige in-home energiedisplay kenmerkt zich dan ook vaak door analoge in
plaats van digitale indicatoren (bv. wijzers i.p.v. cijfers). Een verbinding met
internet is niet altijd nodig, waardoor alle verbruiksgegevens in huis blijven en een
bedrijfszekere werking bevorderd wordt.
Het in-home energiedisplay is dus op de eerste plaats een laagdrempelig hulpmiddel
(accessoire) bij de slimme meter, vooral bedoeld om met aansprekende visualisaties
op een vaste plek in huis bewustwording bij de consument te ontwikkelen over de
kosten van het eigen energieverbruik. Het in-home energiedisplay is dus vooral
bedoeld als een - noodzakelijke - opstap om via bewustwording van energieverbruik
te komen tot motivatie-ontwikkeling voor energiebesparing. Vooral een dynamische
en intuïtieve (zelfverklarende) user interface wordt belangrijk geacht voor de
acceptatie en het blijvend raadplegen van een real-time feedback systeem. Maar inhome displays vervullen ook een belangrijke sociale rol; door de doorgaans vaste en
centrale plek in huis wordt de informatie ook toegankelijk voor andere leden van het
huishouden, hetgeen de interactie binnen het huishouden over energiebesparing
bevordert (‘family dynamics’).
Op basis van de ervaringen tijdens de kleinschalige aanbiedingsperiode lijken inhome displays vooral in te kunnen spelen op de nog niet zo bij energiebesparing
betrokken, internetervaren en/of technologisch en analytisch ingestelde
consumenten. Deze consumenten waarderen de laagdrempeligheid van een
eenvoudige doch betekenisvolle in-home energiedisplay op een centrale en voor alle
gezinsleden zichtbare plek in huis.
Energiemanagementsystemen
Energiemanagementsystemen gaan verder dan de hiervoor beschreven in-home
displays en vertonen functioneel en grafisch meer overeenkomst met de eerder
besproken energiebeheersystemen, zij het dat hier de informatie ook in realtime
bekeken kan worden. In veel gevallen wordt een wifi-dongel op de
consumentenpoort (P1-poort) van de slimme meter aangesloten, waarmee actuele
meetdata via de router van de consument naar de internet-gateway van een
commerciële aanbieder wordt gestuurd voor directe online weergave op PC, tablet of
smartphone. De gebruiker kan daarbij schakelen tussen kWh, euro’s en eventueel
CO2-uitstoot. Het realtime verbruik wordt voor elektriciteit elke 10 seconden en bij
gas per uur getoond.23 In bijvoorbeeld lijn- en staafdiagrammen wordt de
verbruikshistorie per uur, dag, maand en jaar weergegeven. Ook daarbij kan de
gebruiker schakelen tussen kWh, euro’s en CO2-uitstoot. Daarnaast kunnen ook
voorspellingen worden gedaan over de volgende jaarrekening. Ook is het mogelijk
om het energieverbruik te vergelijken met eerdere periodes van het jaar en met
buren, vrienden of andere huishoudens indien zij tevens gebruiker van een dergelijk
23

Dit is het geval bij de huidige generatie slimme meters met de versie DSMR 4.2. De volgende generatie slimme
meters 5.0 is de data-update elke seconde voor elektriciteit en elke 5 minuten voor gas.
Pagina 30 van 36

systeem zijn. Sommige systemen bieden ook de mogelijkheid om een streefverbruik
in te stellen en een online community platform om ervaringen te delen met anderen.
Het interface medium is doorgaans de eigen PC, tablet of smartphone van de
gebruiker. Sommige aanbieders van energiemanagers leveren tegen meerprijs ook
een extra opwekmodule waarmee de bruto productie van zonnepanelen gevolgd kan
worden. Ook kan met additioneel aan te schaffen tussenstekkers het
elektriciteitsverbruik van individuele apparaten gevolgd en vergeleken worden of zelf
aangestuurd worden via de app, website of met een afstandsbediening. Sommige
aanbieders integreren energiemanagement ook met domotica-achtige diensten zoals
het op afstand bedienen van de verlichting in huis, alarm notificaties versturen, met
camera’s meekijken (huisbeveiliging) en temperatuur/regen/wind gegevens meten.
Het zelf plaatsen van een energiemanager is daardoor niet altijd mogelijk. Soms
moeten hiervoor ook eerst aanpassingen worden gedaan of is het noodzakelijk dat
de router van de consument in de meterkast aanwezig is.
Op basis van de ervaringen tijdens de kleinschalige aanbiedingsperiode lijken
dergelijke systemen, evenals de eerder genoemd beheersystemen, vooral te
appelleren aan al in energiebesparing geïnteresseerde, internetvaardige en meer
technologisch en analytisch ingestelde consument (soms ook prosument genoemd).
Noemenswaardig in dit verband is tot slot de Toon® van Eneco. Dit omdat hier
zowel elementen van het eenvoudige in-home energiedisplay als de geavanceerdere
energiemanager gecombineerd worden. De Toon® van Eneco is op de eerste plaats
een met de CV-thermostaat geïntegreerde touchscreen energiedisplay. Omdat
Toon® - naast de draadloze verbinding met de slimme meter - via de internetrouter
ook verbonden is met de energieleverancier, kan Toon® tevens informatie geven
over de voor de klant geldende energietarieven en daarmee de actuele
verbruikskosten. Ook kunnen vergelijkingen gemaakt worden met eerdere
verbruiksperiodes en andere (deelnemende) huishoudens. Daarnaast biedt Toon®
extra gemaksdiensten, zoals software updates en actuele weers- en
verkeersinformatie. Tot slot kan de gebruiker via de smartphone de Toon® op
afstand bedienen of een melding ontvangen in geval van ongebruikelijk verbruik.
Door de combinatie van een fysiek energiedisplay met online analysefunctionaliteit,
appelleert Toon® in potentie aan zowel meer als minder bij energiebesparing
betrokken en technologisch/ analytisch georiënteerde doelgroepen.
Evaluatie besparingspotenties energieverbruiksmanagers
Uit tot op heden uitgevoerd pilotonderzoek in binnen- en buitenland kan worden
geconcludeerd dat de slimme meter vooral in combinatie met directe feedback kan
aanzetten tot meer bewustwording én een aantoonbare vermindering van het
energieverbruik.24 De pilots tonen echter ook aan dat blijvende besparingen pas
optreden als de (in)directe feedback applicatie aansluit op de interesse en
24

Monitor Energiebesparing Slimme Meters, RVO, mei 2014
Pagina 31 van 36

gebruiksvoorkeur van de consument voor de ontwikkeling van gebruiksroutine. Zo
hebben geavanceerdere online energiebeheer- en energiemanagementsystemen op
PC, tablet of smartphone meer kans van slagen bij de al bewuste bespaarders en/of
eigen energie-opwekkers. De uitgebreide analyse- en grafische
presentatiemogelijkheden in combinatie met het gebruiksgemak van PC, tablet of
smartphone, bieden de toegevoegde waarde voor blijvend gebruik, zij het veelal
alleen door de hoofdgebruiker.
Voor nog niet zo energiebewuste en minder analytisch ingestelde consumenten zijn
dergelijke systemen vooralsnog te complex of te veeleisend voor routinematig
gebruik. Deze consumenten waarderen eerder de laagdrempeligheid van een
eenvoudige fysieke energiemonitor op een voor alle gezinsleden zichtbare vaste plek
in huis. Ook bij bijvoorbeeld ouderen, lager opgeleiden en digibeten kan een
eenvoudige, maar visueel aantrekkelijke in-home energiemonitor een effectief
instrument blijken voor bewustwording en besparing. Ook het interface-ontwerp en
de interactie binnen het huishouden spelen dus een belangrijke rol bij het realiseren
gebruiksroutine. Tot op heden worden in-home energiedisplays - uitgezonderd de
Toon® van Eneco – nog nauwelijks aangeboden op de Nederlandse markt.
Ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) constateerde in 2016 in een eigen
analyse dat het huidige marktaanbod deels bestaat uit producten die naar
verwachting minder effectief zijn, zoals apps, een gespecificeerde energierekening
en/of persoonlijke informatie via een website, terwijl de meest effectieve en directe
terugkoppeling wordt geboden door in-home displays.25 Hierbij wordt verwezen naar
onderzoek in het Verenigd Koninkrijk waaruit blijkt dat bij effectieve directe
feedback via een in-home display een gemiddelde besparing van 3 procent op gas
en elektriciteit op lange termijn zeer reëel is. Dat is mogelijk zelfs een conservatieve
schatting, omdat er groeiend bewijs is dat consumenten leren van de gegeven
feedback.26 Voor Nederland wordt dit beeld bevestigd door de resultaten van Eneco’s
onderzoek naar de besparingseffecten die klanten halen met het energiedisplay
Toon®.27 Hieruit blijkt dat – na controle voor portfolio-effecten, zoals de locatie van
de woning en de bestaande interesse voor energiebesparing – Toon een blijvende
besparing van 6,1 procent op gas en 3,2 procent op elektriciteit haalt.

25

De slimme meter. Policy brief. Planbureau voor de Leefomgeving, november 2016
Darby et al. 2015.
27
Toon, de slimme thermostaat (Eneco). De Ronde, 2015
26

Pagina 32 van 36

Bijlage 2: Het beleidskader monitoring aanbieden slimme
meter

Tussen 2015 en 2020 wordt op initiatief van de overheid de slimme meter
aangeboden aan alle kleinverbruikers zoals huishoudens en klein zakelijke
verbruikers. Deze grootschalige aanbieding van slimme meters heeft de overheid
opgedragen aan de regionale netbeheerders. Het stimuleren van het gebruik van de
slimme meter voor energiebesparing door terugkoppeling van informatie over het
eigen energieverbruik (feedback), wordt daarentegen overgelaten aan
energieleveranciers en andere marktpartijen. Hierbij kunnen twee vormen
onderscheiden worden: gereguleerde feedback via het zogeheten tweemaandelijkse
verbruiks- en indicatieve kostenoverzicht, kortweg het VKO, en feedback via door de
markt ontwikkelde tools, de energieverbruiksmanagers. Beiden worden hierna kort
toegelicht.
Energieleveranciers sturen aan klanten met een slimme meter naast de
jaarafrekening voortaan ook elke twee maanden een verbruiks- en indicatief
kostenoverzicht (VKO) voor tussentijdse verbruiksevaluatie. Toezending van deze
VKO’s kan het huishoudelijk energieverbruik structureel doen afnemen met
gemiddeld 3,2% voor elektriciteit en 3,7% voor gas, zo bleek in 2010 uit een
maatschappelijke kosten-baten analyse van KEMA (nu DNV-GL) in opdracht van het
Ministerie van EZ.28
In deze economische analyse is ook aangegeven dat energieverbruiksmanagers voor
een nog frequentere feedback kunnen zorgen, waardoor de energiebesparing in
potentie kan oplopen tot gemiddeld circa 6,4% op elektriciteit en 5,1% op gas bij
real-time feedback via bijvoorbeeld displays. Mede hierdoor overtreffen de baten
(4,1 miljard Euro in totaal) de investering in de slimme meters (in totaal 3,3 miljard
Euro) en bestaat er per saldo een positieve ‘business case’ voor de slimme meter.29
Na ervaring te hebben opgedaan in een kleinschalige proefperiode (2012 – 2013), is
de grootschalige aanbieding van de slimme meter in 2015 van start gegaan.30 De
overheid streeft naar afronding van de grootschalige aanbieding van slimme meters
in 2020, waarbij minimaal 80% - maar bij voorkeur 100% - van alle huishoudens
voorzien is van een slimme meter.31 Eind 2016 beschikten bijna 3 miljoen
huishoudens inmiddels over een slimme meter. 32
28

Intelligente meters in Nederland: herziene financiële analyse en adviezen voor beleid, p. 62, KEMA, 13 juli 2010.
Verdisconteerd zou de investering in circa 15 jaar na de aanbiedingsperiode kunnen worden terugverdiend, dus in
2035.
30
Besluit grootschalige Uitrol, 10 maart 2014.
31
In het derde Europese Energiepakket is bepaald dat in 2020 minimaal 80% van de huishoudens moet beschikken
over een slimme meter wanneer de maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) positief uitvalt.
32
Als gesproken wordt over de slimme meter, dan wordt daar naast de elektriciteitsmeter doorgaans ook de
gasmeter mee bedoeld. Bij plaatsing van de nieuwe elektriciteitsmeter wordt -indien aanwezig- ook de gasmeter
vervangen en vervolgens (bedraad dan wel draadloos) verbonden aan de nieuwe elektriciteitsmeter. Hierdoor
geldt de slimme meter in zijn algemeenheid voor zowel elektriciteit als gas.
29

Pagina 33 van 36

De installatie van een slimme meter vindt in principe kosteloos plaats en is voor
consumenten niet verplicht. Consumenten kunnen de aangeboden slimme meter
ook weigeren of ‘administratief uit’ laten zetten, waardoor deze functioneert als
een traditionele meter. Bij weigering blijft de oude elektriciteitsmeter (en
gasmeter) hangen of wordt een niet op afstand uitleesbare meter geïnstalleerd.
Bij acceptatie van de slimme meter hebben consumenten ook weer twee
mogelijkheden. Zo kan ervoor gekozen worden om de slimme meter dagelijks of
alleen uit te laten lezen zoals bij verhuizing, switchen naar een andere
energieleverancier en het ontvangen van de jaarafrekening in combinatie met de
tussentijdse verbruiks- en indicatieve kostenoverzichten.33

Aanleiding Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters
Om te bewaken dat tijdens de grootschalige aanbieding daadwerkelijk een markt
van energieverbruiksmanagers voor de slimme meter ontstaat, heeft de Minister bij
het Besluit over de Grootschalige Uitrol van de Slimme meter aan de Tweede Kamer
toegezegd om de marktontwikkelingen te blijven volgen.34 Dit nadat zowel de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) als de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO.nl) tijdens de kleinschalige aanbiedingsperiode hadden
geconstateerd dat het gebruik van de slimme meter door de markt nog onvoldoende
aangejaagd wordt.35 Zo werd geconcludeerd dat de communicatie met de
consument over de gebruikswaarde van de slimme meter voor energiebesparing
verbeterd kan worden en dat er een breder marktaanbod van
energiebesparingsdiensten nodig is om alle consumentgroepen effectief te kunnen
bedienen. In het Besluit heeft de Minister de aanleiding voor deze Marktbarometer
Aanbieding Slimme Meters als volgt verwoord: “Het is van belang het marktaanbod
te blijven monitoren teneinde tijdig te kunnen constateren of alle relevante
doelgroepen optimaal bediend worden met energiebesparingsdiensten of dat
eventueel aanvullende maatregelen nodig zijn.”
RVO.nl is door het Ministerie van Economische Zaken gevraagd om van 2015 tot en
met 2020 de ontwikkeling van het marktaanbod van energieverbruiksmanagers en
de ontwikkeling van de kennis, houding en het gedrag van consumenten
hieromtrent te monitoren en hierover jaarlijks te rapporteren.

33

Daarnaast worden de data uit de slimme meter door de netbeheerder gebruikt voor wettelijke taken zoals het
beheer van het net en het controleren van de kwaliteit van de energielevering.
34
Besluit grootschalige Uitrol, 10 maart 2014.
35
Monitoringrapportage Kleinschalige Aanbieding Slimme Meter ACM, November 2013. Monitor Energiebesparing
Slimme Meters, RVO.nl, maart 2014. ACM heeft met name gekeken heeft naar eventuele belemmeringen voor
het verder opvoeren van het tempo van de aanbieding en consumententevredenheid. De Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO.nl) heeft de ervaringen met betrekking tot energiebesparing en de
marktontwikkeling voor energiebesparingsdiensten onderzocht. De ervaringsperiode was bedoeld om eventuele
knelpunten vroegtijdig te signaleren en op te lossen en waar nodig aanvullende maatregelen te nemen zodat een
grootschalige aanbieding van slimme meters zo efficiënt en effectief mogelijk verloopt.
Pagina 34 van 36

Opbouw monitoringprogramma
Het monitoringprogramma Marktbarometer Aanbieding Slimme Meters - kortweg de
Marktbarometer - bestaat uit twee delen: een marktaanbodmonitor en een
consumentenmonitor. In de marktaanbodmonitor wordt elk half jaar tot 2020 de
ontwikkeling van het marktaanbod van voor de slimme meter ontwikkelde
energieverbruiksmanagers voor de verschillende doelgroepen in de samenleving op
hoofdlijn geëvalueerd. Voor de inventarisatie van het actuele marktaanbod wordt de
website www.energieverbruiksmanagers.nl van Milieu Centraal geraadpleegd.
Tussen belangenorganisaties van netbeheerders en marktpartijen is in 2014
namelijk afgesproken dat deze website als ‘marktplaats’ zal fungeren waarop
productaanbieders zich kunnen presenteren en belangstellende consumenten zich
kunnen oriënteren (zie ook kader hierna).
Voor een efficiënte en effectieve grootschalige aanbieding van de slimme meter,
hebben netbeheerders en belangenorganisaties van energieleveranciers en
zogeheten onafhankelijke dienstenaanbieders (ODA’s) op initiatief van het
Ministerie van EZ in 2014 in een convenant samenwerkingsafspraken vastgelegd.36
Zo zorgen netbeheerders onder meer elk kwartaal voor een geactualiseerde, nondiscriminatoire en transparante aanbiedplanning naar plaats waar en tijdstip
waarop zij de slimme meter tot 2020 zullen aanbieden. 37 Ook is afgesproken dat
netbeheerders en marktpartijen samen invulling geven aan een speciale website als
digitale ‘zoekplaats’ waar product- en dienstenaanbieders zich kunnen presenteren
en belangstellende consumenten zich kunnen oriënteren. Hiervoor wordt gebruik
gemaakt van de website www.energieverbruiksmanagers.nl van Milieu Centraal.
In de consumentenmonitor wordt tot 2020 in de aanbiedingsgebieden van de
netbeheerders consumentenonderzoek bij huishoudens38 uitgevoerd. Door middel
van enquêtes wordt lokaal gemonitord in hoeverre de bewoners bij de aanbieding
van de slimme meter ook actief door energieleveranciers of andere marktpartijen
(onafhankelijke dienstenaanbieders) benaderd en bediend zijn en welke invloed dit
heeft op de aanschaf (penetratiegraad) van energieverbruiksmanagers bij
Nederlandse consumenten en de effecten hiervan op het energieverbruiksgedrag.
Hoewel hiermee enig inzicht verschaft kan worden in energiebesparingseffecten,
bevat de Marktbarometer geen daadwerkelijke verbruikseffectmetingen. Hiervoor is
ander en meer lange termijn effectonderzoek nodig.

36

37

38

Convenant tussen de belangenorganisatie van regionale netbeheerders, energieleveranciers en overige
marktpartijen (ODA’s) voor optimale marktwerking bij grootschalige aanbieding slimme meters, 20 juni 2014,
De netbeheerders publiceren op hun websites vanaf 1 oktober 2014 eens per kwartaal een voortschrijdende
aanbiedplanning van 12 maanden vooruit, met tijdsintervallen van een kwartaal en op 4-cijferig postcodeniveau.
Hierbij wordt aangegeven in welke postcodegebieden de aanbieding en plaatsing van de slimme meter de
afgelopen 3 maanden is afgerond. Hierdoor ontstaat een gelijk speelveld en kan het plaatsingsmoment van de
slimme meter bij de consument optimaal benut worden door marktaanbieders.
De zakelijke kleinverbruikers worden hierbij niet meegenomen.
Pagina 35 van 36

Pagina 36 van 36