Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 052

Goedkeuring van het voornemen tot opzegging
van het op 14 februari 1972 te Rabat tot stand
gekomen Algemeen Verdrag inzake sociale
zekerheid tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en het Koninkrijk Marokko
(Trb. 1972, 34), en het op 3 november 1972 te
Rabat tot stand gekomen Administratief
Akkoord betreffende de wijze van toepassing
van het Algemeen Verdrag inzake sociale
zekerheid tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en het Koninkrijk Marokko
(Trb. 1973, 130)

Nr. 4 HERDRUK1

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT2
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 1 oktober 2014 en het nader rapport d.d. 10 oktober
2014, aangeboden aan de Koning door de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, mede namens de ministers van Buitenlandse Zaken en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 19 juli 2012, no.12.001707, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, bij de Afdeling advisering van de Raad van
State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet houdende
goedkeuring van de opzegging van het Algemeen Verdrag inzake sociale
zekerheid met Marokko en het bijbehorende Administratief Akkoord, met
memorie van toelichting.
Het voorstel strekt tot opzegging van het Algemeen Verdrag inzake sociale
zekerheid met Marokko uit 1972 (hierna: het Verdrag) alsmede het
bijbehorend Administratief Akkoord (hierna: het Akkoord). De aanleiding
hiervoor is volgens de toelichting dat Marokko weigert met Nederland in
onderhandeling te treden over een wijziging van het Verdrag en het
Akkoord, teneinde de export van kinderbijslag en kindgebonden budget
1
2

kst-34052-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

I.v.m. correctie in de titel
De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

1

en de vergoeding van zorgkosten stop te zetten. Hiertoe zijn wijziging van
het Verdrag en het Akkoord nodig, aldus de toelichting.
De Afdeling onderkent dat eenzijdige opzegging van een bilateraal
verdrag een te nemen stap kan zijn, indien de verdragspartner blijft
weigeren om over een wijziging van dit verdrag in onderhandeling te
treden. Bij de keuze voor opzegging moeten wel alle relevante aspecten
worden meegewogen.
Mede tegen de bijzondere achtergrond van het op afzienbare termijn in
werking treden van een nieuw Associatiebesluit, verdient het naar het
oordeel van de Afdeling aanbeveling dat de toelichting inzicht geeft in de
afweging die de regering bij het opstellen van het voorstel heeft gemaakt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 19 juli 2012,
nr. 12.001707, machtigde Hare Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 1 oktober
2012, nr. W12.12.0265/III, bied ik U hierbij aan.
1. Inleiding
De regering wil met ingang van 1 januari 2014 de export van kinderbijslag
en kindgebonden budget (hierna: kinderbijslag) naar landen buiten de
Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland (hierna:
de EU) beëindigen. Voorts wil de regering de vergoeding van zorgkosten
op basis van de Zorgverzekeringswet (hierna: de ZVW) bij tijdelijk verblijf
of wonen buiten de EU (hierna: de werelddekking) stopzetten.
De export van socialezekerheidsuitkeringen naar Marokko is thans
gebaseerd op een bilateraal verdrag tussen Nederland en Marokko uit
1972.3 Aan dit Verdrag is het Administratief Akkoord verbonden dat onder
meer bepalingen bevat over de samenwerking tussen Nederlandse en
Marokkaanse uitvoeringsorganen van de sociale zekerheid bij de controle
op de rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen.4 In 2002 zijn het
Verdrag en het Akkoord uitgebreid. Daarbij is artikel 30a aan het Akkoord
toegevoegd. Op grond hiervan kan Nederland in Marokko onderzoek
(laten) verrichten naar het vermogen van Nederlandse ontvangers van
bijstandsuitkeringen.5 Die taak wordt vervuld door een aan de Nederlandse ambassade in Marokko verbonden attaché voor sociale zaken
(hierna: de sociaal attaché).
Het Verdrag en het Akkoord staan los van de Associatieovereenkomst
tussen de Europese Unie, haar lidstaten en Marokko uit 1996 (hierna: de
Euro-mediterrane overeenkomst).6 De Euro-mediterrane overeenkomst
3

Algemeen Verdrag inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het
Koninkrijk Marokko (Trb. 1972, 34) en het op 3 november 1972 te Rabat ondertekende Administratief Akkoord betreffende de wijze van toepassing van het op 14 februari 1972 te Rabat
ondertekende Algemeen Verdrag inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Marokko (Trb. 1973, 130).
4
Zie onder meer de artikelen 31a, 34a en 35 van het Akkoord.
5
Verdrag tot wijziging van het op 14 februari 1972 te Rabat ondertekende Algemeen Verdrag
inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Marokko,
zoals gewijzigd en ondertekend op 30 september 1996, en Administratief Akkoord van
3 november 1972 met betrekking tot de wijze van toepassing van het op 14 februari 1972 te
Rabat ondertekende Algemeen Verdrag inzake de sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en het Koninkrijk Marokko, zoals gewijzigd en ondertekend op 30 september 1996,
zoals gewijzigd bij de op 30 september 1996 en 22 juni 2000 te Rabat ondertekende Administratief Akkoorden (Trb. 2002, 132).
6
Euro-mediterrane Overeenkomst, waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de
Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten enerzijds, en het Koninkrijk Marokko anderzijds,
met bijlagen, protocollen en Slot-Akte, met verklaringen en brieven (PB EG 2000, L 70).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

2

bevat wel bepalingen op het gebied van de sociale zekerheid, maar deze
verplichten niet tot export van uitkeringen.
Volgens paragraaf 6 van de memorie van toelichting zijn de EU en
Marokko in onderhandeling over de totstandkoming van een Associatiebesluit dat een invulling geeft aan de Euro-mediterrane overeenkomst.
Hiervoor is een standpunt – met een aan dat besluit gehechte ontwerpbesluit van de Associatieraad – vastgesteld door de Raad van de Europese
Unie, waarover thans wordt onderhandeld met Marokko (hierna: het
concept-Associatiebesluit).7 Het definitieve Associatiebesluit8 zal op zijn
vroegst op 1 januari 2014 van kracht worden. Na inwerkingtreding van dit
besluit ontstaat voor Nederland een unierechtelijke verplichting tot export
van een aantal uitkeringen. De kinderbijslag is hier overigens van
uitgesloten.9
1. Inleiding
De Afdeling advisering van de Raad van State onderkent dat eenzijdige
opzegging van een bilateraal verdrag een te nemen stap kan zijn. De
afdeling adviseert om in de toelichting nader in te gaan op de gevolgen
van de opzegging en om daarbij ook te betrekken het Associatiebesluit
tussen de Europese Unie (EU) en haar lidstaten, enerzijds, en Marokko,
anderzijds, dat op termijn in werking zal treden.
2. Gevolgen opzegging Verdrag en Akkoord
De memorie van toelichting vermeldt de afwegingen die ten grondslag
liggen aan de opzegging van het Verdrag en het Akkoord. De regering
streeft ernaar de opzegging vóór 1 juli 2013 te laten plaatsvinden, zodat
het Verdrag per 1 januari 2014 ophoudt van kracht te zijn.10 Op grond van
het overgangsrecht in artikel 39, eerste lid, van het Verdrag blijft de
mogelijkheid van export van uitkeringen naar Marokko bestaan, voor
zover het gaat om uitkeringen die al vóór 1 januari 2014 naar Marokko
worden geëxporteerd. Alleen de export van kinderbijslag wordt op grond
van artikel 41c van de Algemene kinderbijslagwet, zoals deze thans bij de
Eerste Kamer der Staten-Generaal voorligt, twee kwartalen na de
inwerkingtreding van de opzegging van het Verdrag en het Akkoord
beëindigd.11 Per 1 juli 2014 zal dat moment zijn bereikt.
In de memorie van toelichting wordt ingegaan op de gevolgen van de
opzegging voor de relatie tussen Nederland en Marokko op het gebied
van sociale zekerheid. De toelichting besteedt echter geen aandacht aan
de mogelijke gevolgen van de opzegging van het Verdrag en het Akkoord
voor de relatie tussen Nederland en Marokko op andere gebieden, zoals
handelsbetrekkingen of de bestrijding van criminaliteit. Volstaan wordt
met de opmerking dat «in algemene zin opzegging ook gevolgen kan
hebben voor de bilaterale relatie met Marokko.»12

7

Besluit van de Raad van de Europese Unie van 21 oktober 2010 betreffende het standpunt met
betrekking tot de vaststelling van bepalingen voor de coördinatie van de socialezekerheidstelsels dat de Europese Unie zal innemen in de Associatieraad die is opgericht bij de
Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de
Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en het Koninkrijk Marokko, anderzijds
(Pb 2010 2010, L 306).
8
De Afdeling baseert haar advies op de tekst van het concept-Associatiebesluit, hoewel
uiteraard niet kan worden uitgesloten dat de definitieve tekst hiervan afwijkt.
9
Idem, zie overweging 5 van de considerans.
10
Zie artikel 38 van het Verdrag.
11
Kamerstukken I 2011/12, 33 162, A. De memorie van toelichting gaat uit van de veronderstelling dat dit voorstel op 1 januari 2014 in werking is getreden.
12
Memorie van toelichting, paragraaf 3, blz. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

3

Naar het oordeel van de Afdeling dienen bij de afweging om het Verdrag
en het Akkoord op te zeggen, ook de gevolgen op andere beleidsterreinen
dan de sociale zekerheid betrokken te worden.13 Uit de toelichting valt niet
op te maken of, en zo ja in welke mate, deze gevolgen bij de keuze voor
opzegging zijn meegewogen.
Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (hierna: UWV), de
Sociale Verzekeringsbank (SVB), het College van Zorgverzekeringen (CVZ)
wijzen in hun uitvoeringstoetsen op de nadelige gevolgen die opzegging
van het Verdrag heeft voor de controle op rechtmatigheid van uitkeringen
die na die opzegging nog naar Marokko geëxporteerd moeten worden.
Volgens de memorie van toelichting zal Nederland na opzegging van het
Verdrag bij deze controles in Marokko op dezelfde wijze te werk moeten
gaan als in landen waarmee geen verdragsbasis bestaat.14 De Afdeling
wijst erop dat Marokko een relatief groot aandeel heeft in het totaal van
het aantal uitkeringen dat naar landen buiten de Europese Unie wordt
geëxporteerd, en dat de meeste van deze uitkeringen op grond van het
overgangsrecht geëxporteerd blijven worden. Gelet hierop houdt
Nederland nog geruime tijd na de opzegging van het Verdrag een
aanzienlijk belang bij het behoud van mogelijkheden tot controle op de
rechtmatigheid. De strekking van de uitvoeringstoetsen is dat de
Marokkaanse autoriteiten na opzegging minder soepel met de Nederlandse uitvoeringsinstanties zullen samenwerken.15
In de memorie van toelichting wordt erop gewezen dat artikel 31a van het
Akkoord na opzegging van toepassing blijft. Op grond van deze bepaling
blijven controle en verificatie voor een aantal gegevens mogelijk, maar
het is volgens de uitvoeringsinstanties niet meer mogelijk om te controleren of de door het Marokkaanse uitvoeringsorgaan, de Caisse Nationale
de Sécurité Sociale (hierna: de CNSS), aangeleverde gegevens feitelijk
juist zijn.16 Door opzegging verdwijnt voor Nederland de mogelijkheid om
onderzoek te verrichten naar de rechtmatigheid van bijstandsuitkeringen.17 Volgens het UWV wordt het in de praktijk onmogelijk om nog
medische keuringen te laten verrichten voor herbeoordelingen in het
kader van de arbeidsongeschiktheidswetgeving.18 In dit verband wijst de
Afdeling nog op het vervallen van de verplichting in artikel 34a van het
Akkoord om goede diensten te verlenen bij de terugvordering van
onverschuldigd betaalde uitkeringen.
De Afdeling adviseert in de memorie van toelichting nader op bovenstaande gevolgen in te gaan.
2. Gevolgen opzegging Verdrag en Akkoord
De memorie van toelichting is in paragraaf 3 aangevuld met betrekking tot
de mogelijke gevolgen van opzegging van het Verdrag en het Akkoord
voor de relatie tussen Nederland en Marokko op gebieden buiten de
sociale zekerheid. Alle genoemde mogelijke gevolgen zijn meegewogen
bij de keuze voor opzegging. Voorts is paragraaf 4 van de memorie van
13

Volgens de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot beperking van de export van de
kinderbijslag is opzegging van een verdrag een stap die niet lichtvaardig zal worden gezet. Zie
Kamerstukken II 2011/12, 33 162, nr. 3, blz. 2.
14
Memorie van toelichting, paragraaf 3, blz. 4.
15
Uitvoeringstoets UWV, blz. 10, SVB Uitvoeringstoets opzegging Verdrag met Marokko 29 juni
2012, blz. 9–10, en CVZ, Uitvoeringstoets mogelijke opzegging van het verdrag met Marokko,
16 juli 2012, blz. 3.
16
Uitvoeringstoets UWV, blz. 10, uitvoeringstoets SVB, blz. 2, en uitvoeringstoets CVZ, blz. 3.
17
Volgens de SVB zijn er in 2011 in totaal 110 vermogensonderzoeken gedaan en is er voor € 3,1
miljoen aan vermogen aangetroffen. Uitvoeringstoets SVB, blz. 9.
18
Uitvoeringstoets UVW, blz. 8–9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

4

toelichting de subparagraaf handhaving aangevuld wat betreft de
gevolgen van opzegging voor de controle en verificatie op de rechtmatigheid van socialezekerheidsuitkeringen en op het verdwijnen van de
mogelijkheid om onderzoek te verrichten naar de rechtmatigheid van
bijstandsuitkeringen.
3. Gevolgen inwerkingtreding nieuw Associatiebesluit
In de toelichting wordt kort ingegaan op de gevolgen van de inwerkingtreding van het nieuwe Associatiebesluit, maar de toelichting geeft er
geen blijk van dat deze gevolgen zijn meegewogen bij de uiteindelijke
keuze voor opzegging van het Verdrag. De Afdeling acht het noodzakelijk
dat er bij het voornemen tot opzegging rekening mee wordt gehouden dat
het nieuwe Associatiebesluit binnen afzienbare tijd in werking zal treden.
Na inwerkingtreding van het nieuwe Associatiebesluit ontstaat, blijkens de
tekst van het concept daarvoor, op grond van het associatierecht van de
Europese Unie aanspraak op de export van uitkeringen. Deze aanspraak
geldt voor in Marokko wonende Marokkaanse onderdanen die legaal
werken of gewerkt hebben op het grondgebied van een lidstaat, en op wie
de wetgeving van een of meer lidstaten van toepassing is of is geweest.
De aanspraak op export heeft betrekking op de volgende prestaties:
− ouderdomspensioenen;
− nabestaandenpensioenen;
− prestaties in verband met arbeidsongevallen en beroepsziekten;19
− invaliditeitspensioenen in verband met arbeidsongevallen en
beroepsziekten.
− Kinderbijslag valt overigens niet onder de exportverplichting.
Bij de uitkeringen waarvoor export wel is voorgeschreven, maken
gezinsleden van een werknemer eveneens aanspraak op deze export, mits
zij bij de werknemer in de lidstaat hebben gewoond.20
Volgens paragraaf 6 van de memorie van toelichting ontstaat na inwerkingtreding van het nieuwe Associatiebesluit opnieuw een exportverplichting voor alle uitkeringen op grond van de Algemene Ouderdomswet,
de Algemene nabestaandenwet, en uitkeringen op grond van de Wet op
de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, en de Wet inkomen en arbeid naar vermogen. Voor
uitkeringen op het gebied van arbeidsongeschiktheid geldt dat deze uit
een arbeidsongeval of beroepsziekte moeten voortvloeien.
De artikelen 5 en 6 van het concept-Associatiebesluit bevatten bepalingen
over handhaving en controle. Voor de betrokken uitkeringsgerechtigden
geldt een informatieplicht, die wordt gehandhaafd volgens het Marokkaanse recht.
Op grond van artikel 6 van dit besluit kunnen de Marokkaanse instanties
op het gebied van sociale zekerheid voor de Nederlandse uitvoeringsorganen geneeskundige onderzoeken en administratieve controles
verrichten. Deze worden in beginsel door de organen van het woonland
(Marokko) verricht. Onderzoek in Nederland blijft mogelijk, indien de
betrokkene in staat is de reis te ondernemen zonder dat dit zijn

19

Artikelen 1, onder i, 2, en 4, eerste lid, van het Besluit van de Raad van de Europese Unie van
21 oktober 2010 betreffende het standpunt met betrekking tot de vaststelling van bepalingen
voor de coördinatie van de socialezekerheidstelsels dat de Europese Unie zal innemen in de
Associatieraad die is opgericht bij de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie
tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en
het Koninkrijk Marokko, anderzijds (Pb 2010 2010, L 306).
20
Idem, artikel 4, tweede lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

5

gezondheid schaadt. Bovendien moeten de Nederlandse instanties de
reiskosten naar Nederland en de verblijfskosten aldaar vergoeden.
Het UWV wijst er in zijn uitvoeringstoets op dat de mogelijkheden voor
keuring in Marokko onder het concept-Associatiebesluit in de praktijk
beperkter zullen zijn dan de mogelijkheden op grond van het huidige
Verdrag. Omdat het concept-Associatiebesluit zich beperkt tot uitkeringen
wegens arbeidsongevallen en beroepsziekten (risque professionnel), kan
Nederland op grond van dit Associatiebesluit alleen in die gevallen
medewerking afdwingen bij de CNSS. Omdat de Nederlandse arbeidsongeschiktheidswetgeving dit onderscheid niet maakt, wordt het volgens het
UWV heel moeilijk om de CNSS tot medewerking aan herkeuringen te
bewegen.21
Het voorgaande roept de vraag op of de opzegging van het Verdrag en de
inwerkingtreding van het nieuwe Associatiebesluit per saldo niet zullen
leiden tot een verslechtering van de Nederlandse positie in Marokko, voor
zover het gaat om de controle op de rechtmatigheid van uitkeringen die
vallen onder de reikwijdte van het nieuwe Associatiebesluit. In dit verband
acht de Afdeling het van betekenis dat ingevolge artikel 9 van het
concept-Associatiebesluit de administratieve procedures in bestaande
bilaterale overeenkomsten van toepassing blijven, en dat artikel 10 van dit
besluit uitdrukkelijk toelaat dat een of meer lidstaten aanvullende
overeenkomsten sluiten voor het bestrijden van fraude en gebreken.
De Afdeling adviseert in de memorie van toelichting nader in te gaan op
de hiervoor genoemde gevolgen van de inwerkingtreding van het nieuwe
Associatiebesluit.
3. Gevolgen inwerkingtreding nieuw Associatiebesluit
De memorie van toelichting is in paragraaf 6 aangevuld wat betreft de
gevolgen van de inwerkingtreding van het Associatiebesluit tussen de EU
en Marokko voor de handhaving en controle op de rechtmatigheid van
socialezekerheidsuitkeringen die vallen onder de reikwijdte van het
nieuwe Associatiebesluit.
4. Conclusie
De Afdeling onderkent dat eenzijdige opzegging van een bilateraal
verdrag een te nemen stap kan zijn, indien de verdragspartner blijft
weigeren mee te werken aan onderhandelingen over een verdragswijziging. Bij de keuze voor opzegging moeten wel alle relevante aspecten
worden meegewogen.
Opzegging van het Verdrag en het Akkoord heeft tot gevolg dat Nederland
niet langer verplicht is om een aantal uitkeringen, waaronder de kinderbijslag, naar Marokko te exporteren. Daar staat tegenover dat andere
uitkeringen nog steeds geëxporteerd moeten worden, terwijl de mogelijkheden die Nederland heeft voor controle op de rechtmatigheid van deze
uitkeringen fors beperkt worden. Ook is niet uitgesloten dat de opzegging
nadelige gevolgen heeft voor de relatie met Marokko op andere gebieden
dan de sociale zekerheid.
Deze overwegingen klemmen te meer nu de kans aanzienlijk is dat binnen
afzienbare tijd na opzegging van het Verdrag het nieuwe Associatiebesluit
tussen de EU, haar lidstaten en Marokko in werking treedt. Op grond
hiervan ontstaan voor de meeste Nederlandse uitkeringen (zij het niet de
21

Zie de Uitvoeringstoets UWV, blz. 9–12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

6

kinderbijslag) opnieuw verplichtingen tot export naar Marokko. De
mogelijkheden die dit besluit biedt tot controle op de rechtmatigheid van
de uitkeringen zijn echter veel beperkter dan in het huidige Verdrag en
Akkoord. Het concept-Associatiebesluit biedt Nederland wel de
mogelijkheid om met Marokko nieuwe afspraken te maken over fraudebestrijding, maar door de associatierechtelijke exportverplichting is de
onderhandelingspositie van Nederland van meet af aan zwakker dan bij
de wijziging van het huidige Verdrag in 2002 en 2003.
De Afdeling acht het noodzakelijk om al deze aspecten te inventariseren
en mee te wegen bij de keuze voor het al dan niet opzeggen van het
Verdrag en het Akkoord. Zij adviseert deze afweging in de toelichting
duidelijk tot uitdrukking te brengen.
4. Conclusie
De memorie van toelichting is zodanig aangevuld dat de afweging van
alle relevante aspecten in de toelichting tot uitdrukking komen.
5. Overige opmerkingen
De Afdeling maakt voorts de volgende opmerkingen.
a. De Afdeling mist in de memorie van toelichting een overzicht van het
aantal uitkeringen dat op grond van dit overgangsrecht geëxporteerd zal
blijven worden.22 Voorts ontbreken bij de opsommingen van uitkeringen
die worden geëxporteerd de uitkeringen op grond van de Wet werk en
arbeidondersteuning jonggehandicapten (WAJONG).23
b. In artikel 2 van het concept-Associatiebesluit worden «prestaties op
grond van arbeidsongeval of beroepsziekten» genoemd. Hieronder vallen
naar het oordeel van de Afdeling ook verstrekkingen op basis van de ZVW
of de Algemene Wet Bijzondere Zorgkosten, voor zover deze aanspraken
uit arbeidsongeval of beroepsziekte voortvloeien.
De Afdeling adviseert de toelichting op deze onderdelen aan te vullen.
5. Overige opmerkingen
a. Gevolg gevend aan het advies van de Afdeling om een overzicht van
het aantal uitkeringen dat op grond van overgangsrecht geëxporteerd zal
blijven worden is aan paragraaf 8 onder b van de memorie van toelichting
tabel 2 toegevoegd. Op basis van het Verdrag worden geen uitkeringen op
grond van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten
(WAJONG) naar Marokko geëxporteerd. De WAJONG uitkeringen die wel
naar Marokko worden geëxporteerd betreffen in de eerste plaats
uitkeringen die waren toegekend op grond van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW). Deze worden geëxporteerd op grond van artikel
X van de Invoeringswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen. Daarnaast is in enkele gevallen sprake van export van WAJONG
uitkeringen op basis van de hardheidsclausule in die wet.
b. Naar het oordeel van de Afdeling vallen onder «prestaties op grond van
arbeidsongevallen en beroepsziekten» als bedoeld in het conceptAssociatiebesluit ook verstrekkingen op basis van de ZVW of de
22

Alleen bij paragraaf 8, Uitkeringslasten, onder C «medische zorg» wordt een aantal van 21.500
verdragsgerechtigden genoemd.
23
Volgens het UWV, Uitvoeringstoets opzeggen sociaalzekerheidsverdrag met Marokko, 28 juni
2012, werden in 2010 in totaal 21 WAJONG-uitkeringen naar Marokko geëxporteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

7

Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, voor zover deze aanspraken uit
arbeidsongeval of beroepsziekte voortvloeien.
Het kabinet is van mening dat het ontwerpAssociatiebesluit voor wat
betreft de export van prestaties naar Marokko, alleen betrekking heeft op
exporteerbare uitkeringen en niet op verstrekkingen. Immers artikel 1, lid
1, onder i, van het concept-Associatiebesluit bepaalt dat onder exporteerbare prestaties moeten worden verstaan prestaties bij arbeidsongevallen en beroepsziekten in de zin van de verordening (dat wil zeggen:
Verordening (EG) nr. 883/04).
De aanspraken die geregeld zijn ingevolge de Zvw en de AWBZ, zijn
evenwel «verstrekkingen» in de zin van die verordening. Verstrekkingen in
de zin van de Verordening zijn, gelet op de jurisprudentie van het
Europese Hof van Justitie (arrest Molenaar, C-160–96) niet exporteerbaar,
dit in tegenstelling tot uitkeringen. Deze verstrekkingen kunnen dus ook
niet onder het begrip «exporteerbare prestaties» in de zin van artikel 1,
letter i, sub i, van het ontwerpAssociatiebesluit worden begrepen.
Tevens is de memorie van toelichting aangevuld met betrekking tot de
door de Tweede Kamer aangenomen motie Schut-Welkzijn/Dijkgraaf
waarin de regering verzocht wordt het Verdrag zodanig aan te passen
zodat deze niet langer in de weg staat aan de toepassing van de «Wet
woonlandbeginsel in de sociale zekerheid» in Marokko.
Voorts is van de gelegenheid gebruik gemaakt om de memorie van
toelichting en het voorstel van wet op enkele ondergeschikte onderdelen
redactioneel aan te passen.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vicepresident van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U, mede namens mijn ambtgenoten van Buitenlandse Zaken en
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde
voorstel van wet en gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal te zenden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 052, nr. 4

8