Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 927

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 mei 2021
In de brief over de Bestuurlijke Overleggen MIRT van afgelopen najaar
(Kamerstuk 35 570 A, nr. 45) informeerde ik uw Kamer over de tussentijdse uitkomsten van de nadere verkenning van ProRail t.b.v. een
intercityverbinding naar Aken. Tijdens het Notaoverleg (Kamerstuk
35 570 A, nr. 44) MIRT (d.d. 7 december 2020) is de motie van de leden
Amhaouch en Laçin aangenomen over een keuzebesluit over de intercityverbinding naar Aken voor 1 april (Kamerstuk 35 570 A, nr. 26).
Om goed aan de genoemde motie te beantwoorden, heeft ProRail de
afgelopen tijd, in een zorgvuldig ingericht en breed gedragen proces, op
basis van de alternatieve plannen van NS en Arriva in de nadere
verkenning mogelijkheden uitgewerkt om een intercityverbinding op korte
termijn (2025) mogelijk te maken. ProRail is gevraagd de consequenties
van intercityverbindingen uit de voorstellen van NS en Arriva (resp. vanuit
Den Haag en Eindhoven) te toetsen op logistieke inpasbaarheid en
vervoerwaarde. De logistieke toets is uitgevoerd in samenwerking met
beide vervoerders voor zowel 2026 als voor de situatie in 2030. Met deze
brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de nadere
verkenning (bijlage)1.
Tijdens de stuurgroep van 25 maart jl. zijn de uitgewerkte resultaten van
de verkenning van ProRail met provincies Limburg, Noord-Brabant, NS en
Arriva besproken. Alle partijen onderschrijven de inhoudelijke conclusies
en aanbevelingen uit het rapport. Dit heeft geleid tot de gedeelde
conclusie dat een intercityverbinding naar Aken per 2025 niet mogelijk
blijkt. De voornaamste conclusie van ProRail is dat beide varianten niet
inpasbaar zijn binnen de beschikbare infrastructuur en dienstregelingsmodellen, zonder aanvullende maatregelen.

1

kst-29984-927
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 984, nr. 927

1

Naast voorziene knelpunten in Aken en Heerlen, is er op emplacement
Eindhoven nauwelijks ruimte meer voor het toevoegen van treindiensten.
Een intercity naar Aken vraagt daarom aanzienlijke infrastructurele
maatregelen om de capaciteit op station Eindhoven Centraal te vergroten,
maatregelen die tevens nodig worden voor verschillende opgaven in
Zuidoost-Nederland. Deze maatregelen brengen hoge kosten met zich
mee, in de orde van honderden miljoenen euro’s, en zijn niet realiseerbaar
voor 2030. Naar aanleiding van uitgewerkte resultaten van de nadere
verkenning van ProRail is door de stuurgroep geconcludeerd dat dit niets
afdoet aan het eerder genomen besluit met betrokken Nederlandse en
Duitse partijen om de verbinding naar Aken gefaseerd te verbeteren.
Op 12 juni 2020 informeerde ik uw Kamer over deze gefaseerde verbetering van de verbinding naar Aken (Kamerstuk 29 984, nr. 897), die in de
Nederlandse stuurgroep op 12 maart 2020 en met Duitse partijen op 3 juni
2020 is overeengekomen. De gefaseerde aanpak gaat uit van verbetering
van de verbinding Heerlen-Aken op korte termijn door na het gereedkomen van infrastructuur aan Nederlandse en Duitse zijde een tweede
regionale sneltrein te rijden van Maastricht en Heerlen naar Herzogenrath
(2023) en Aken (2025). Uitgangspunt daarbij is dat deze sneltrein zonder
extra kosten kan worden gerealiseerd. Door gelijktijdig de verbinding
Maastricht-Luik mogelijk te maken, wordt hierdoor tweemaal per uur een
Drielandentrein gerealiseerd die past bij zowel de regionale als de
internationale vervoersvraag. Vanuit de gezamenlijke wens om op termijn
perspectief te houden op een intercityverbinding naar Aken, is het de
ambitie van betrokken partijen om in lijn met het eerdere besluit over de
gefaseerde aanpak een IC verbinding voor de langere termijn verder uit te
werken. Het gaat hierbij zowel om het inpasbaar maken van de intercity
op het Nederlandse en Duitse spoor als om het daadwerkelijk aanbieden
van de verbinding door een spoorvervoerder. Op basis van de uitkomsten
van de lopende marktverkenning internationale verbindingen in open
toegang wordt bekeken hoe dit laatste georganiseerd kan worden en
welke tussenstappen daarvoor nodig zijn.
Ten opzichte van een tweede regionale sneltrein van Maastricht naar
Heerlen en Aken welke per 2025 is voorzien, is in de onderzochte
alternatieven de reistijdwinst van intercityverbindingen vanuit Den Haag
en in mindere mate vanuit Eindhoven beperkt, zo blijkt uit het rapport van
ProRail, doordat de beoogde reistijdverkorting niet te realiseren blijkt.
Reizigers blijken sneller per trein naar Aken kunnen reizen via andere
verbindingen. Lange en complexe intercityverbindingen vanuit de
Randstad brengen bovendien betrouwbaarheids- en punctualiteitsrisico’s
met zich mee, vanuit Den Haag krijgt een intercity ook te maken met lange
halteer- en keertijden in Eindhoven en Aken van dertig minuten of langer.
De verkenning van ProRail toont eveneens aan dat het aantal reizigers
beperkt is voor Randstad-Eindhoven en met name een regionale
vervoerswaarde vanuit Eindhoven en Limburg bedient2. Dit is ook terug te
zien in het verwachte aantal extra internationale reizigers (400–700 per
dag) en het verwachte effect op binnenlandse reizigers (–100 tot 200 per
dag) ten opzichte van een tweede regionale sneltrein (2.450 reizigers in
totaal per dag). Dit resulteert in een verwacht jaarlijks exploitatietekort van
€ 6–€ 7,5 mln. (variant Eindhoven) tot € 10–€ 15 mln. (variant Den Haag)
per jaar.
De uitkomsten van de nadere verkenning van ProRail benadrukken
nogmaals de noodzaak voor maatregelen rond station Eindhoven om dit
station als (internationale) knoop verder te kunnen ontwikkelen.
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 984, nr. 927

2

Dit sluit aan bij de inzichten in de Ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV en
de reeds gemaakte afspraken in het BO MIRT van afgelopen najaar. In de
lopende MIRT-studie toekomstvast emplacement Eindhoven, waar ik
reeds € 50 mln. voor beschikbaar heb gesteld, zullen naast de urgente
opgaven ook de internationale ambities zoals een intercityverbinding met
Aken worden betrokken. In het NO MIRT van dit najaar zal ik u over de
voortgang informeren.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 984, nr. 927

3