Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1021
Vragen van het lid Van Otterloo (50PLUS) aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties over de artikelen «Leidse burgemeester wil geen
70-plussers als lid van stemlokalen» en «70-plussers geweerd uit
stembureaus» (ingezonden 26 november 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 7 december 2020).
Vraag 1
Kent u de artikelen «Leidse burgemeester wil geen 70-plussers als lid van
stemlokalen»1 en «70-plussers geweerd uit stembureaus»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Hoe oordeelt u over het bericht dat de Leidse burgemeester geen 70-plussers
als lid van het stembureau wil tijdens de komende verkiezingen?
Hoe oordeelt u over de stelling dat deze actie onnodig betuttelend is in de
richting van 70-plussers?
Antwoord 2 en 3
Mij is gebleken dat de burgemeester van de gemeente Leiden inmiddels een
brief heeft gestuurd aan de 70-plussers uit het stembureauledenbestand,
waarin hij schrijft dat hij begrijpt dat mensen van 70 jaar en ouder liever zelf
de keuze willen maken om wel of geen stembureaulid te worden, en dat hij
het daarom houdt bij een «dringend advies» om de gezondheidsrisico’s in
overweging te nemen bij de keuze om zich aan te melden als stembureaulid.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het aan iedereen zelf is om de afweging te maken al
dan niet zitting te willen nemen als lid van een stembureau, ongeacht leeftijd
of welk ander persoonskenmerk dan ook? Kunt u uw antwoord toelichten?
1

Telegraaf, 23 november 2020; https://www.telegraaf.nl/nieuws/1284432617/leidseburgemeester-wil-geen-70-plussers-als-lid-vanstemlokalen?utm_source=whatsapp&utm_medium=referral&utm_campaign=whatsapp
2
Leidsch dagblad, 23 november 2020; https://www.leidschdagblad.nl/cnt/
DMF20201122_51255989

ah-tk-20202021-1021
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 4
Ja. Weliswaar raadt het RIVM mensen uit risicogroepen (onder wie ook
70-plussers) aan om extra voorzichtig te zijn3, maar uitgangspunt is dat
zolang er consequent en volgens de bestaande richtlijnen en procedures
wordt gewerkt, ook een persoon die wat het coronavirus betreft behoort tot
een risicogroep, lid van een stembureau kan zijn. De Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 biedt de basis voor de richtlijnen en procedures waarmee
stembureauleden hun werk veilig kunnen doen. De wet (en de onderliggende
regelgeving) bevat daartoe diverse maatregelen (kuchschermen tussen
stembureauleden en kiezers, beschikbaarheid van beschermingsmiddelen als
mondkapjes en wegwerphandschoenen in de stemlokalen, toezicht door een
stembureaulid op naleving van de hygiëne- en afstandsmaatregelen, enz.).
Vóórdat de stembureauleden aan hun werk beginnen, neemt de gemeente bij
elk van hen bovendien een gezondheidscheck af.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over de stelling dat een dergelijke maatregel generaliserend is
in de richting van 70-plussers en zelfs neigt naar leeftijdsdiscriminatie? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Ik zie geen reden om personen die vallen in een risicogroep niet zelf de
afweging te laten maken of zij zich willen aanmelden als stembureaulid. Zou
het college van burgemeester en wethouders, dat de stembureauleden
selecteert en benoemt, besluiten om geen 70-plussers als stembureaulid te
benoemen omdat zij in verband met covid-19 tot een kwetsbare groep
behoren en de gemeente onnodige risico’s wil voorkomen, dan is nog niet
automatisch sprake van leeftijdsdiscriminatie in de zin van de Wet gelijke
behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL). Vrijwilligerswerk op
een stembureau is ook arbeid als bedoeld in de gelijkebehandelingswetgeving. Dat volgt uit een oordeel van het College voor de rechten van de
mens4. In artikel 7 van de WGBL zijn uitzonderingen opgenomen op het
verbod van onderscheid op grond van leeftijd. In zijn algemeenheid geldt dat
onderscheid op grond van leeftijd objectief gerechtvaardigd kan zijn door een
legitiem doel en als de middelen voor het bereiken van dat doel passend en
noodzakelijk zijn. Het is uiteindelijk aan de rechter of het College voor de
Rechten van de Mens om hierover in concrete gevallen een oordeel te vellen.
Vraag 6
Hoe oordeelt u in het licht van deze berichtgeving over het eerdere pleidooi
om kort voor de verkiezingen een, al dan niet verplichte, coronatest aan te
bieden aan mensen die zitting nemen in een stembureau, naast alle andere
maatregelen die zullen worden genomen?
Antwoord 6
Zoals ik tijdens de plenaire behandeling van de Tijdelijke wet verkiezingen
covid-19 al heb geantwoord op vragen van 50PLUS-fractie over het testen
van stembureauleden, kan en wil ik stembureauleden niet verplichten tot een
coronatest. Ik volg uiteraard de ontwikkelingen rond het sneltesten en bezie
of zich hier nieuwe mogelijkheden voordoen waar stembureauleden vrijwillig
gebruik van zouden kunnen maken. Ik benadruk nogmaals dat de gemeente
bij alle stembureauleden actief een gezondheidscheck zal uitvoeren voorafgaand aan de zitting van het stembureau, en dat in het stemlokaal bovendien
gepaste maatregelen gelden om het risico op overdracht van het virus
maximaal te beperken.

3

https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2020/07/30/adviesrivm-verkiezingen-met-inachtneming-van-covid-19/bijlage-1-advies-rivm-verkiezingen-en-covid19.pdf.
4
Zie bijv. https://mensenrechten.nl/nl/oordeel/2011–31.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 7 en 8
Hoe oordeelt u over de berichtgeving dat de Leidse burgemeester wil komen
tot verjonging van de stembureaus? Deelt u de mening dat dit zou moeten
zijn: verbreding, aangezien democratie en participatie voor iedereen
belangrijk zijn?
Hoe kijkt u naar dit bericht in het licht van de moeite die gemeenten nu al
hebben om voldoende vrijwilligers te vinden om stembureaus te bemensen?
Antwoord 7 en 8
Er zijn bij de komende Tweede Kamerverkiezing heel veel stembureauleden
en tellers nodig. Nieuwe aanwas is dus gewenst, jong en oud. Ik ondersteun
de gemeenten bij de werving met een landelijke wervingscampagne. De
campagne richt zich bij de inzet van social media onder andere op jongeren
en ik ga ook in gesprek met vertegenwoordigers van studentenorganisaties
zoals de LKvV (Landelijke Kamer van Verenigingen) over hoe studenten
kunnen worden bereikt met deze wervingscampagne.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3