Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 066

Belastingdienst

Nr. 963

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 februari 2022
Woensdag 2 februari jl. heb ik met uw Kamer gedebatteerd over o.a. de 9e
Voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag (9e VGR) (Kamerstuk 31 066,
nr. 932). Hierin heeft uw Kamer onder andere zorgen uitgesproken over
ouders die opnieuw in problemen kunnen komen door het aflopen van het
moratorium. Ik deel die zorgen en daarom gaat deze brief nader op dit
punt in. Tevens komt een aantal openstaande punten uit de eerste termijn
aan de orde.
Verlopen moratorium
Private schuldenregeling en de rol van het moratorium
Ouders die gedupeerd zijn door problemen met de kinderopvangtoeslag
hebben recht op een oplossing voor hun private schulden1, hetzelfde
geldt voor hun toeslagpartner. Om hiervoor in aanmerking te komen
kunnen ouders een schuldenlijst indienen bij een speciaal daarvoor
ingericht loket bij de nieuw opgerichte stichting Sociale Banken Nederland
(SBN). Het loket private schulden is op 5 januari geopend. Inmiddels
hebben ongeveer 3.000 ouders hun schulden ingediend.
In het debat van 2 februari hebben meerdere Kamerleden hun zorgen
geuit over het aflopen van het moratorium voor de eerste ouders. In dit
debat is toegezegd u middels een brief nader te informeren over de
manier waarop we deze risico’s hebben geadresseerd en welke maatregelen we hebben getroffen.
Welke bescherming biedt het huidige moratorium?
Om de gedupeerde ouder en toeslagpartner in afwachting van de
schuldenregeling te beschermen tegen het opeisen (executie) van
1

kst-31066-963
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/besluiten/2021/10/20/bijlage-besluit-betalen-privateschulden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

1

vorderingen is naar aanleiding van het amendement Lodders en Van
Weyenberg het wettelijk moratorium gerealiseerd in de AWIR2. Dit
moratorium gaat in op het moment dat een gedupeerde ouder zijn
compensatiebetaling van minimaal € 30.000 heeft ontvangen en loopt
voor 12 maanden. Het moratorium ging voor het eerst in op 12 februari
2021, waardoor vanaf 12 februari 2022 voor een aantal ouders het
moratorium zal gaan vervallen. Omdat ouders zelf het initiatief hebben
om hun schuldenlijst in te dienen, bestaat het risico dat de bescherming
tegen de executie van private schulden3 vervalt voordat deze zijn
opgelost.
Omvang van het probleem
Het aflopen van het moratorium heeft alleen directe gevolgen voor
vorderingen die bij een gerechtsdeurwaarder liggen én waarvoor een
rechtelijke titel is gehaald. Het is namelijk de wettelijke plicht van
gerechtsdeurwaarders om voor deze vorderingen tot executie over te
gaan als de opdrachtgever (de schuldeiser) hierom vraagt. Voor overige
schulden is het niet afdwingbaar dat de ouder moet betalen. Het
moratorium beschermt nu ook niet tegen betaalverzoeken en
herinneringen.
Voor ~2.700 ouders loopt het moratorium af in de week na 12 februari.
Van deze ouders heeft ~750 een gerechtelijke vordering openstaan, en
loopt deze groep dus het risico dat er beslag wordt geëxecuteerd na
12 februari.
Samen met onder andere de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG),
Koninklijke Beroepsorganisatie voor Gerechtsdeurwaarders (KBvG) en
SBN is de inzet in om dit zo veel als mogelijk te voorkomen. De ouders
spelen hierin een belangrijke rol. Zij moeten de schuldenlijst zelf indienen.
Mitigerende maatregelen
Er zijn verschillende maatregelen getroffen zodat alle ouders die hun
schuldenlijst willen indienen, dit tijdig kunnen doen. Daarnaast zijn er
maatregelen ingesteld die een noodprocedure vormen wanneer een
ouder onverhoopt de schuldenlijst nog niet heeft ingediend op het
moment dat het moratorium verloopt.
Om binnen de wettelijke mogelijkheden het risico dat er onverhoopt
beslag wordt gelegd bij ouders zo klein mogelijk te houden, zijn de
volgende acties uitgezet:
1. Het eenvoudig maken van het indienen van de schulden;
2. Afspraken met gerechtsdeurwaarders om ouders te helpen hun
schulden via SBN aan te melden, in plaats dat zij dit onmiddellijk
executeren;
3. Een noodprocedure voor ouders waar desondanks executie van
invordering wordt opgestart;
4. Ouders meermaals en via verschillende kanalen informeren over het
loket private schulden en het moratorium.
1. Gemakkelijk maken om schuldenlijsten in te dienen
Daarnaast is het zo makkelijk mogelijk gemaakt voor ouders om al hun
rechterijke vorderingen in één keer in te dienen, door:

2
3

https://wetten.overheid.nl/BWBR0018472/2022-01-01#Hoofdstuk5_Artikel49i.
Voor publieke schulden geldt ook het moratorium, maar deze worden breder gepauzeerd. Het
verlopen van het moratorium geeft hierdoor geen risico.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

2

•

•

De online omgeving schuldenwijzer.nl is aangepast zodat daar alle
vorderingen met rechtelijke titel voor een ouder inzichtelijk zijn
gemaakt. De ouders kunnen hier een schuldenoverzicht downloaden
en dit indienen bij SBN voor versnelde afwikkeling. Deze schulden
worden op deze manier gegarandeerd binnen twee weken afbetaald.
Deze afspraken zijn contractueel vastgelegd met de Koninklijke
Beroepsorganisatie voor Gerechtsdeurwaarders (KBvG) en Stichting
Netwerk Gerechtsdeurwaarders (SNG). In de afgelopen weken is
intensief met hen samengewerkt om rechtelijke vorderingen eenvoudig inzichtelijk te maken voor de ouder en de ouder hierop te wijzen.
Tevens is met SBN afgesproken dat de aanvragen van ouders
waarvoor het moratorium bijna afloopt als eerste worden behandeld
en schuldeisers snel worden geïnformeerd.

2. Afspraken met gerechtsdeurwaarders
Omdat de kans bestaat dat ouders een schuldenlijst niet op tijd indienen
heb ik afspraken gemaakt met gerechtsdeurwaarders om te voorkomen
dat ze beslag executeren. Hierbij geldt uiteraard dat gerechtsdeurwaarders de wettelijke taak hebben de vordering te innen. De meest
makkelijke manier om dit te realiseren is de ouder naar SBN te bewegen,
dit geeft namelijk ook de schuldeiser een concreet perspectief dat de
volledige vordering voldaan zal worden.
Met de KBvG is een werkwijze ontwikkeld. Deze werkwijze is in vier
webinars ook met de gerechtsdeurwaarderskantoren besproken: indien
een gerechtsdeurwaarder een voornemen heeft tot inning van een
gerechtelijke vordering en de ouder aangeeft gedupeerde te zijn van
toeslagen, zal deze worden ondersteund om een nog niet bij SBN
ingediende vordering alsnog in te dienen.
3. Noodprocedure
Mocht het onverhoopt voorkomen dat ondanks bovenstaande maatregelen een gerechtsdeurwaarder vorderingen zal executeren hebben we
voor deze gevallen, mede op verzoek van uw Kamer, een noodprocedure
ingericht. Deze is tot stand gekomen in een afspraak tussen de KBVG, SBN
en UHT.
• Wanneer ouders in acute problemen komen door aanstaande
invordering van hun schulden kunnen zij zich bij het serviceteam van
UHT melden. Vervolgens wordt contact opgenomen met de KBvG en
gaan zij samen met de deurwaarder de ouder helpen met het invullen
van de schuldenlijst. Daarna wordt meteen contact gezocht met SBN
om de lijst met voorrang te behandelen. De deurwaarder neemt
contact op met zijn opdrachtgever (de schuldeiser) om de acties te
bevestigen.
• Als een deurwaarder bij een ouder de invordering opstart en de ouder
kan aantonen dat die schuld reeds is ingediend bij SBN, zal de
deurwaarder contact opnemen met de betreffende schuldeiser en deze
informeren dat ondanks het aflopen van het moratorium de vordering
op het punt staat om voldaan te worden via SBN. Hiermee is er een
snelle oplossing voor de schulden in zicht en daarmee kan verdere
executie worden voorkomen.
• Heeft een gedupeerde ouder zich nog niet gemeld bij SBN, dan zal de
gerechtsdeurwaarder de ouder aansporen en ondersteunen zich
alsnog aan te melden (conform maatregel 2) en met de schuldeiser te
bespreken hoe er in afwachting daarop gehandeld moet worden.
• Het Serviceteam van UHT is ma-do bereikbaar van 8:00 tot 20:00 en op
vrijdag van 8:00 tot 17:00, op 0800 – 2 358 358. Dit telefoonnummer is
zo vaak mogelijk gedeeld met gedupeerden, onder andere in elke brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

3

vanuit UHT en op de website. Ook het Serviceteam van SBN is op deze
tijdstippen geopend. Het Brede Hulp Team is net zoals gerechtsdeurwaarderskantoren actief tijdens kantooruren, en kan zodoende bij een
acute situatie met een gerechtsdeurwaarder altijd contact leggen met
deze deurwaarder.
4. Informeren
Uitgangspunt van de regeling is dat ouders zelf een schuldenlijst moeten
indienen. Daarom worden ouders zo goed mogelijk geïnformeerd om ze
te bewegen schuldenlijsten in te dienen. Dat doe ik door:
• Ouders ontvangen een persoonlijk brief waarin ze worden gewezen op
het aflopen van het moratorium en ze worden verzocht een schuldenlijst in te dienen bij SBN. Voor ouders van wie het moratorium afloopt,
is deze brief medio december verstuurd. Deze brieven worden eens
per maand verstuurd naar de groep ouders voor wie het moratorium
over enkele maanden gaat aflopen. Voor de ouders voor wie het
moratorium afloopt in maart is medio januari een brief verstuurd.
• We hebben op verschillende manieren actief gecommuniceerd over de
opening van het loket private schulden – onder andere door middel
van een webinar, social media en tekst op de website – en hebben we
onze stakeholders zoals de VNG eveneens gevraagd om ouders
hierover op de hoogte te brengen. Hierbij is specifieke aandacht
geweest voor de noodzaak tot het indienen van schuldenlijsten
voordat het moratorium afloopt.
Ten slotte hebben we met SBN afgesproken dat zij mensen die uit het
moratorium lopen telefonisch gaan benaderen. Zij zullen bellen in
volgorde van het aflopen van het moratorium. Deze belactie start
maandag 7 februari a.s. In het debat van woensdag 2 februari heb ik de
Kamer abusievelijk gemeld dat deze belactie reeds gestart was.
Bovenstaande maatregelen zullen naar onze mening resulteren in een
beperking van het risico van onverhoopte executie van een vordering
door een gerechtsdeurwaarder bij een ouder. Hierbij dient wel te worden
opgemerkt dat, daar er geen juridische garantie is, niet uitgesloten kan
worden dat er onverhoopt voor enkele ouders de vorderingen zullen
worden geëxecuteerd.
Indien uw Kamer de voorkeur heeft voor een juridische garantie, kunnen
de volgende maatregelen worden verkend. Deze zijn beiden binnen het
huidige wettelijke kader niet mogelijk, en vergen daarom een noodwet
(voor maatregel 1) of een aanpassing van het huidig beleidsbesluit en de
aankomende Wet Herstel Toeslagen (voor maatregel 2).
Naast bovenstaande maatregelen zijn er nog maatregelen buiten het
huidige juridische kader.
• Verlengen van de termijn van het moratorium.
Dit geeft ouders langer de kans hun schuldenlijst in te dienen.
Dat is positief voor ouders die nog niet bereikt zijn, of die nog tijd
nodig hebben om zich aan te melden. Voor andere ouders is het
verlengen van het moratorium mogelijk alleen vooruitschuiven van het
moment. Tevens is het moratorium als inbreuk op het eigendomsrecht
een zware maatregel. Bij het verlengen van de maatregel moeten de
voordelen goed tegen de nadelen worden afgewogen.
Het verlengen van het moratorium kan alleen worden geregeld
middels een noodwet.
• Afstappen van de werkwijze dat het initiatief voor het oplossen van
vorderingen met een rechterlijke titel bij de ouder ligt, door het
mogelijk te maken dat gerechtsdeurwaarders de schulden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

4

gedupeerde ouders kunnen indienen bij SBN. Zonder tussenkomst of
initiatief van de ouder.
Deze maatregel is eerder om verschillende redenen niet gekozen,
onder andere na advies van het ouderpanel. Het biedt wel juridische
garantie dat alle vorderingen bij de gerechtsdeurwaarders tijdig
worden betaald.
Tot de start van de Wet Herstel Toeslagen is de uitvoering van de private
schuldenregeling gebaseerd op een beleidsbesluit. Gedeeltelijk aanpassen
van de werkwijze moet worden geregeld door met terugwerkende kracht
aanpassen van het beleidsbesluit, en een wijziging in de aankomende wet.
Reactie op vraag van Dhr. Grinwis over moratorium bij WGS
In het debat is door de heer Grinwis aandacht gevraagd voor de
mogelijkheid om via de gemeentelijke schuldhulpverlening een
moratorium voor een specifieke ouder in te stellen. Zo’n wettelijk
moratorium bestaat in de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening, maar
is hier niet voor bedoeld.
• In aanloop naar een schuldhulpverleningstraject kan de gemeentelijke
schuldhulpverlening met schuldeisers een minnelijke periode van
pauzering instellen: de stabilisatiefase. Dit doen schuldeisers op
vrijwillige basis, en is de opmaat naar een schuldhulpverleningstraject,
waarin de schuldenaar al begint met het sparen op maximale
afloscapaciteit. Indien we hier een oplossing zoeken voor schuldeisers
die na vraag van de gerechtsdeurwaarders niet op vrijwillige basis
willen wachten op afhandeling in het loket private schulden, zal deze
vrijwillige weg ook geen uitkomst bieden.
• Indien schuldeisers niet akkoord gaan met de stabilisatiefase kan de
schuldhulpverlening dit proberen af te dwingen via de rechter. In dat
geval is er sprake van een moratorium. De rechter zal in principe niet
akkoord gaan met een schuldsaneringstraject, aangezien er een
oplossing voor de schulden mogelijk is via het loket private schulden.
Moratorium ex-partners
De heer Van Raan wees erop dat er ook ex-partners zijn die zich hebben
aangemeld als gedupeerde en met grote schulden kampen. Hij vroeg in
dit kader of het mogelijk was om voor deze groep een tijdelijk moratorium
voor private en publieke schulden in te voeren. Het moratorium voor
gedupeerde ouders is wettelijk geregeld (artikel 49i Awir) en een dergelijk
moratorium voor ex-partners vereist een wetswijziging. Een private
«schuldenknop» of moratorium voor deze groep is een grote inbreuk op
het eigendomsrecht van een schuldeiser, juist daarom kan dat alleen bij
wet. Opgemerkt moet worden dat private schulden die partners
gezamenlijk (bijvoorbeeld in een huwelijk) hadden, door de toeslagaanvrager bij SBN kunnen worden ingediend om – voor het deel dat de
schulden binnen het Besluit betalen private schulden valt – te worden
overgenomen. Een ex-partner kan verwijzen naar als de schuldeiser voor
deze schulden bij de ex-partnerverhaal komt halen. Zoals aangegeven in
de Kamerbrief van 29 oktober 2021 (Kamerstuk 31 066, nr. 912) en de
9e VGR wordt in het kader van de ex-partnerregeling gedacht aan een
schuldenaanpak die betrekking heeft op aan KOT-problematiek gerelateerde schulden. Dit betekent dat de kans bestaat dat na toepassing van
de ex-partnerregeling een deel van de schulden niet wordt gecompenseerd omdat dat deel niet KOT gerelateerd is. Dit zijn redenen waarom
een generieke maatregel om voor alle ex-partners alle schulden te
pauzeren niet proportioneel is. Ex-partners met problematische schulden
kunnen wel terecht bij de gemeente. Gemeentelijke schuldhulpverlening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

5

kan hulp bieden bij alle schulden, ook bij de private schulden waar
momenteel hoe dan ook geen pauzeringsoptie voor bestaat.
Integrale beoordeling
De heer Azarkan vroeg of er, in de aantallen die zijn gemeld, mensen
zitten die geen integrale beoordeling hebben gehad alsmede een
verduidelijking over welke definities we nu hanteren. De heer Alkaya
vroeg hoeveel mensen een integrale beoordeling hebben gehad en niet
een versnelde afhandeling.
In de 8e en 9e VGR is, in het licht van de motie van het lid Azarkan c.s.
(Kamerstuk 31 066, nr. 861) en naar aanleiding van het advies van de
ombudsman, aangegeven dat UHT zowel inzet op het uitvoeren van
integrale beoordelingen, het afronden van ouders die zelf geen verdere
beoordeling willen als het versneld duidelijkheid bieden aan specifieke
groepen ouders en aanvragers. In de voortgangsrapportages zijn het
totaal aantal beoordelingen aangegeven, inclusief ouders die na een
eerste toets afzien van een integrale beoordeling of een versnelde
beoordeling hebben gekregen. In de brief van 28 januari jl. (Kamerstuk
31 066, nr. 959) is gespecificeerd op welke wijze het totaal aantal beoordelingen in 2021 is opgebouwd. In de komende rapportages wordt duidelijk
onderscheid gemaakt tussen de integrale beoordelingen, versnelde
beoordelingen, en personen die afzien van een verdere beoordeling na de
eerste toets. Onderstaand de uitsplitsing voor de huidige cijfers:
8e VGR
30 sept 2021

9e VGR
3 dec 2021

Brief
28 jan 2022

29 sept 2021

29 nov 2021

29 dec 2021

Totaal afgeronde beoordelingen

4.196

5.333

8.471

Waarvan:
Integrale beoordeling

3.620

4.359

5.137

Ouder ziet na € 30.000 af van verdere
beoordeling

546

936

1.073

Overige aanvragers die afzien van beoordeling

30

38

139

Geen KOT/geen kinderen

–

–

2.122

Peildatum cijfers

Waarvan versneld afgehandeld:

Er zijn inderdaad relatief veel versnelde afrondingen gerealiseerd in
december. Deze cijfers laten zien dat er in december 778 integrale
beoordelingen zijn afgerond (ten opzichte van gemiddeld 370 in de twee
maanden ervoor) en 2360 versnelde afhandelingen. Vanaf de eerstkomende voortgangsrapportage zal conform bovenstaande tabel gerapporteerd worden over de voortgang.
Acute hulp
Mevrouw Simons vroeg in welke mate gebruik wordt gemaakt van de
acute hulp. Mensen die zich met een acute situatie bij UHT melden
kunnen onmiddellijk bij de hulpteams terecht. Op dit moment melden zich
nog circa 80 mensen per week aan bij het acute hulpteam. De problematiek is divers en de situatie verschilt per persoon. Voor zaken waarbij
direct hulp nodig is, bijvoorbeeld omdat er geen geld is voor
boodschappen, kan een burger dezelfde dag nog worden geholpen met
een uitbetaling van de noodvoorziening. Ook kan er worden beoordeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

6

dat er sprake is van urgentie waardoor de burger voorrang kan krijgen
voor de toets voor € 30.000 of voor de integrale beoordeling. Dit sluit ook
aan bij een toezegging aan mevrouw Van Dijk. In geval van dreiging van
afsluiting van gas of elektra, of uithuisplaatsing wordt het Brede hulpteam
ingeschakeld voor hulp en ondersteuning. Alle (mogelijk) gedupeerde
ouders komen in aanmerking voor deze hulp. Het Brede hulpteam helpt
ouders ook bij bijvoorbeeld het oplossen van conflicten met andere
instanties, concrete zaken te regelen of te begeleiden richting dan wel
contact opnemen met (andere) hulpverleners, zoals gemeente, zorgverleners of bijvoorbeeld de bewindvoerder
Commissie Werkelijke Schade
De heer Azarkan vroeg naar de capaciteit van de Commissie Werkelijke
Schade (CWS). De huidige gemiddelde doorlooptijd van de behandeling
van een verzoek is tussen de 9 en 12 maanden (stand 28 januari 2022).
CWS streeft ernaar om op zo kort mogelijke termijn te komen tot een
verkorting van de gemiddelde doorlooptijd naar 3 tot 6 maanden. Er
liggen bij de CWS nog 314 dossiers om te behandelen. Er zijn inmiddels
103 dossiers afgerond. 107 verzoeken zijn nog niet in behandeling
genomen bij de CWS, omdat de integrale beoordeling (nog) niet is
afgerond. Per maand komen er gemiddeld 25 nieuwe verzoeken binnen.
De CWS blijft gefaseerd opschalen om de toenemende instroom te
kunnen verwerken en om de doorlooptijd te verkorten (dus de
werkvoorraad te verminderen). Bovendien is de CWS volop bezig met het
optimaliseren van het proces, teneinde de doorlooptijd te verbeteren.
De heer Grinwis vroeg naar de expertise van de CWS op het terrein van
letselschade. CWS beschikt onder haar leden over expertise op diverse
relevante terreinen waaronder ook letselschade. Ouders kunnen er
vervolgens ook voor kiezen om een eigen schade-expert in te schakelen.
De subsidieregeling voor rechtsbijstand voorziet ook in een vergoeding
indien door een advocaat de hulp van een deskundige op het gebied van
het schadevergoedingsrecht wordt ingeroepen. De CWS geeft zelf wel aan
dat het niet noodzakelijk is voor ouders om zich te laten bijstaan door
schade-experts. De procedure bij de CWS is laagdrempelig van aard en
niet op tegenspraak gericht. Ouders hoeven de gestelde schadeposten en
het causaal verband alleen aannemelijk te maken. Tegelijkertijd is er de
wens van de advocaten om op dit terrein meer expertise beschikbaar te
stellen. Dit wordt betrokken bij de voortdurende gesprekken over de
subsidieregeling én bij de analyse van de herijking om mogelijk een deel
van de werkelijke schadeposten op te nemen in de integrale beoordeling.
Uithuisplaatsingen
Uw Kamer heeft aandacht gevraagd voor de aanpak voor gedupeerde
ouders van de kinderopvangtoeslag die te maken hebben (gehad) met
uithuisplaatsing van hun kind(eren). Specifiek zijn vragen gesteld over de
onafhankelijkheid van aangekondigde onderzoek door de Inspectie
Justitie en Veiligheid en de Inspectie gezondheidszorg en Jeugd. Ook is
gevraagd hoeveel van deze uithuisgeplaatste kinderen inmiddels weer
met hun ouders zijn herenigd. De Minister voor Rechtsbescherming zal
uw Kamer medio februari een update sturen over de voortgang van het
plan van aanpak. In die brief gaat hij ook in op deze zorgen en vragen.
Persoonskenmerken FSV
In het rapport van 25 januari 2022 over de effecten bij de directie
Particulieren van de Belastingdienst wordt gesproken dat breed door de
Belastingdienst (en ook Toeslagen) in mailwisselingen en gespreksver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

7

slagen wordt gezien dat het risico op fraude in enkele tientallen gevallen
wordt gebaseerd op persoonskenmerken zoals nationaliteit of uiterlijk. Ik
wil hier volstrekt helder in zijn etnisch profileren en discriminatie kan en
mag niet. De overheid moet het goede voorbeeld geven en altijd zorgen
voor een eerlijke behandeling zonder vooroordelen. De heer Azarkan heeft
ook naar voorbeelden van deze signalen gevraagd. Aangezien deze
waarneming is gedaan in het rapport over de directie Particulieren van de
belastingdienst zal de Staatssecretaris van Fiscaliteit en Belastingdienst
reageren op deze vraag. De vraag van de heer Omtzigt is om dezelfde
reden doorgeleiden naar de Staatssecretaris van Fiscaliteit en
Belastingdienst.
Onrechtmatige daad
De heer Omtzigt stelde de vraag of door Toeslagen in het verleden
onrechtmatige daden zijn gepleegd waarvoor de Staat aansprakelijk zou
zijn. Mijn ambtsvoorganger heeft uw Kamer met een brief van 12 maart
2021 (Kamerstuk 31 066, nr. 800) geïnformeerd over wetten waar de
Belastingdienst, waaronder ook Toeslagen, zich niet aan heeft gehouden.
Het feit dat Toeslagen zich in het verleden niet altijd aan de wet heeft
gehouden betekent dat Toeslagen in individuele gevallen een onrechtmatige daad kan hebben gepleegd. De vraag of in een individuele situatie
een onrechtmatige daad is gepleegd, vergt een individuele beoordeling
van de omstandigheden van het geval. Datzelfde geldt voor de vervolgvraag of, indien sprake was van zo’n onrechtmatige daad, er ook schade is
ontstaan waarvoor aansprakelijkheid bestaat en in welke mate.
De Hersteloperatie zoals die nu wordt uitgevoerd, is op een andere leest
geschoeid. Bij een verzoek om herstel van een ouder wordt gekeken of
een ouder «gedupeerd» is in de zin van de herstelregelingen. Dat is niet
dezelfde toets als bij de onrechtmatige daad.
Daar komt bij dat een beoordeling met als uitgangspunt aansprakelijkheid
voor schade uit onrechtmatige daad voor ouders niet automatisch leidt tot
meer compensatie; eerder zal het zo zijn dat in veel gevallen ouders (veel)
minder zullen ontvangen. Voor schade geldt bij aansprakelijkheid
bijvoorbeeld het vereiste dat de schade het gevolg moet zijn van de
onrechtmatige handeling. Dat is een toets die we nu met de, forfaitaire
compensatie en in de schuldenaanpak niet hanteren. Ouders kunnen om
in aanmerking te komen voor een hoger bedrag aan compensatie dan het
forfaitaire bedrag aankloppen bij de CWS.
Ik hoop hiermee uw Kamer voldoende te hebben geïnformeerd voor de
voorzetting van het debat over de 9e VGR op donderdag 10 februari 2022.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 963

8