Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1665

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 mei 2021
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, het verslag aan van
de informele Europese Raad van 7 en 8 mei 2021.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-20-1665
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-20, nr. 1665

1

VERSLAG VAN DE INFORMELE BIJEENKOMST VAN DE LEDEN
VAN DE EUROPESE RAAD VAN 7 EN 8 MEI 2021
Op vrijdag 7 en zaterdag 8 mei vond een informele bijeenkomst van de
leden van de Europese Raad plaats in Porto. Op vrijdag 7 mei spraken de
leden van de Europese Raad tijdens een diner over COVID-19 en Rusland.
Op zaterdag 8 mei vonden een Sociale Top en een EU-India Top plaats. De
Minister-President nam via videoverbinding deel aan deze bijeenkomsten.
Op vrijdag 7 mei vond tevens een Social Summit Conferentie plaats,
georganiseerd door het Portugese voorzitterschap en de Europese
Commissie. Namens Nederland nam de Minister van SZW via videoverbinding deel aan deze conferentie.
Social Summit Conferentie d.d. 7 mei en Sociale Top d.d. 8 mei
Voorafgaand aan de Sociale Top van 8 mei vond op 7 mei een Social
Summit Conferentie plaats, georganiseerd door het Portugese voorzitterschap en de Europese Commissie. De Minister van SZW nam namens
Nederland via videoverbinding deel aan deze conferentie. Naast vertegenwoordigers van de lidstaten en EU-instituties waren ook het maatschappelijk middenveld en sociale partners vertegenwoordigd.1 De deelnemers
van de conferentie waren het eens over het belang van de Sociale Top
gezien de uitdagingen waar de EU voor staat, zoals het herstel uit de
COVID-19 pandemie en de digitale en groene transitie. De pandemie heeft
bijgedragen aan ongelijkheid en dit dient doorbroken te worden. Veel
sprekers benoemden hierbij specifiek de positie van jongeren en vrouwen.
Ook benadrukten veel sprekers het belang van vaardigheden en levenlang
ontwikkelen om mensen aan het werk te krijgen en te houden. Waar
sommigen de EU opriepen tot actie om ongelijkheid tegen te gaan, gaven
anderen aan dat dit met name iets is voor de nationale en lokale
overheden in samenwerking met sociale partners.
De Minister van SZW heeft namens Nederland aangegeven dat de snel
veranderende arbeidsmarkten veel flexibiliteit en aanpassingsvermogen
van werknemers vragen. Tevens heeft hij ingebracht dat er gestreefd moet
worden naar het creëren van banen van hoge kwaliteit en dat mensen de
mogelijkheid moeten krijgen de nodige vaardigheden en kwalificaties te
ontwikkelen voor deze banen. Door in heel Europa meer en kwalitatief
betere banen te creëren, wordt het risico op armoede en sociale uitsluiting
verkleind. Het zal gelijke kansen bevorderen en individueel welzijn en
economische groei vergroten.
Op 8 mei nam de Minister-President via videoverbinding deel aan de
Sociale Top. De leden van de ER betrokken de uitkomsten van de Social
Summit Conferentie bij hun bespreking van de verdere implementatie van
de Europese Pijler van Sociale Rechten2. De leden van de Europese Raad
namen de Porto verklaring3 aan waarin zij de streefdoelen voor 2030 uit
het Actieplan van de Europese Commissie voor de Sociale Pijler verwelkomen (ten minste 78% van de bevolking tussen de 20 en 64 jaar moet in
2030 een baan hebben, ten minste 60% van alle volwassenen volgt in
2030 elk jaar een opleiding en het aantal mensen met risico op armoede
1

De sociale partners, de Europese Commissie, het Europees parlement, het social Platform en
het voorzitterschap hebben gezamenlijk een verklaring ondertekend die zij, via de voorzitter
van de ER, aan de regeringsleiders hebben overhandigd ter bespreking op de informele ER op
8 mei, https://www.2021portugal.eu/en/porto-social-summit/porto-social-commitment. Dit
document is tevens bijgevoegd aan het verslag (Bijlage: Porto Social Commitment, 8 May).
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2
Europese pijler van Sociale Rechten: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13129–
2017-INIT/nl/pdf
3
De Porto verklaring, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/05/08/theporto-declaration/Dit document is tevens bijgevoegd aan het verslag (Bijlage: Porto Declaration, 8 May). Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-20, nr. 1665

2

of sociale uitsluiting moet in 2030 met ten minste 15 miljoen gereduceerd
zijn). De verklaring benoemt, in lijn met het non-paper dat Nederland
samen met 10 andere lidstaten heeft ingebracht, dat hierbij de bestaande
bevoegdheidsverdeling en de principes van subsidiariteit en proportionaliteit gerespecteerd dienen te worden. Bij monitoring van de voortgang op
deze doelstellingen, als onderdeel van de Europees Semester, worden
nationale omstandigheden in acht genomen.
Vrijwel alle leden van de Europese Raad benadrukten dat het herstel uit de
COVID-19 pandemie en de digitale en groene transitie vragen om inzet op
het creëren van meer en betere banen, investeren in onderwijs en een
levenlang leren en aandacht voor de gevolgen van met name technologische veranderingen op de arbeidsmarkt. Nederland heeft daarnaast
gewezen op het belang van hervormingen en het versterken van de
weerbaarheid van arbeidsmarkten voor het bereiken van economische
groei en opwaartse sociaaleconomische convergentie binnen de EU.
Nederland en andere lidstaten gaven aan dat ook het bestrijden van
discriminatie en het bevorderen van gelijkheid van alle individuele
inwoners van de EU bijdraagt aan een weerbaar en inclusief Europa.
Sociaal beleid van de lidstaten, in nauwe samenwerking met sociale
partners en met gerichte steun van de Commissie, verkleint het risico op
armoede en sociale uitsluiting en kan zorgen voor een diepere en eerlijke
interne markt.
EU-India Top
Op 8 mei vond de EU-India Top plaats. Premier Modi nam, net als enkele
andere regeringsleiders, virtueel deel. Dit was de eerste EU-India top
waarbij Premier Modi direct met alle 27 EU-lidstaten tegelijk in gesprek
ging.
Het kabinet verwelkomt de uitkomsten van de EU-India top. De slotverklaring4 onderstreept de ambitie van beide zijden om de samenwerking te
intensiveren, vanuit het vertrekpunt dat de EU en India gezamenlijke
belangen, principes en democratische waarden delen. Het kabinet
verwelkomt ook de recente steun van EU-lidstaten aan India bij de
bestrijding van de ernstige tweede corona uitbraak. Met betrekking tot de
klimaatdoelstellingen committeren beide partijen zich aan intensievere
samenwerking, met een focus op de energietransitie, emissiereductie en
klimaatadaptatie. Op die manier kan aanzienlijke voortgang geboekt
worden in de strijd tegen klimaatverandering. Tegelijkertijd blijft de EU
met India in dialoog over het verhogen van de klimaatdoelstellingen,
inclusief een doelstelling rond netto nul uitstoot, in aanloop naar de
COP26. Verder is in de slotverklaring een passage opgenomen over
mensenrechten en het belang van versterking van instituties voor de
bevordering van mensenrechten en de rol van nationale mensenrechteninstellingen. Het kabinet verwelkomt de gezamenlijke EU-India inzet op de
versterking van het multilaterale stelsel en de bevordering van een vrije,
open en inclusieve Indo-Pacific regio. Het kabinet steunt de hervatting van
de onderhandelingen over een handelsakkoord en verwelkomt de
afspraak om te starten met onderhandelingen over een separate investeringsbeschermingsovereenkomst. Naast de slotverklaring brachten beide
zijden ook een gezamenlijke verklaring uit over een EU-India partnerschap
inzake connectiviteit.

4

https://www.consilium.europa.eu/media/49523/eu-india-leaders-meeting-joint-statement080521.pdf. Dit document is tevens bijgevoegd aan het verslag (Bijlage: Joint Statement
EU-India Leaders» Meeting, 8 May).Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-20, nr. 1665

3

Informeel diner van de leden van de Europese Raad d.d. 7 mei
COVID-19
Ten aanzien van COVID-19 stelden de leden van de Europese Raad
verbetering van de situatie in de gehele EU vast. Daarbij merkten zij op
dat het zaak is waakzaam te blijven. Zij stelden vast dat de vaccinexport
vanuit de EU moet blijven functioneren, in het verlengde hiervan zijn
EU-bijdragen aan COVAX cruciaal. Met betrekking tot het Digitale Groene
Certificaat (DGC) ging de discussie vooral over het juridische kader en
over de concrete gevolgen van dit kader voor het reizen in de EU. Veel
lidstaten benadrukten het risico dat lidstaten een eigen en onderling
verschillende invullingen geven aan de rechten die aan een certificaat
worden gekoppeld. Hierop werd vastgesteld dat het van belang is dat
lidstaten hun nationale toepassingen zo veel mogelijk op elkaar
afstemmen en dat hier op korte termijn over wordt gesproken. De leden
van de Europese Raad spreken op 24 en 25 mei tijdens een buitengewone
Europese Raad verder over dit onderwerp.
Vaccins en intellectuele eigendomsrechten
De leden van de Europese Raad spraken tevens over het internationaal
intellectueel eigendomsrecht (IE-recht) ten aanzien van COVID-19-vaccins.
Zij waren het erover eens dat het zaak is de productie van vaccins snel op
te voeren. Ten aanzien van deze intellectuele eigendomsrechten
benadrukte een groot aantal lidstaten dat het vrijgeven van patenten op
de korte termijn niet zal helpen om de wereldwijde beschikbaarheid van
vaccins te vergroten. In de verdere discussie stond een aantal landen
terughoudend tegenover het vrijgeven van patenten. Dit zou innovatie
belemmeren. Daarnaast zou het ten koste kunnen gaan van de bereidwilligheid van farmaceutische bedrijven om bij een volgende pandemie te
investeren in de ontwikkeling van vaccins. Aan de andere kant gaf een
aantal lidstaten aan open te staan om te onderzoeken of het vrijgeven van
het IE-recht (op langere termijn) zou kunnen helpen. De mogelijkheden
om de productie verder op te schalen bij de huidige vaccinproducenten
zouden volgens hen (te) beperkt zijn. Een derde groep landen stond
neutraal in de discussie. Nederland heeft betoogd dat het opschalen van
de mondiale productiecapaciteit de kern van de oplossing is. De centrale
vraag is daarom volgens Nederland of het opschorten van het IE-recht
bijdraagt aan deze opschaling, waarbij enige voorzichtigheid gepast is
wegens de risico’s van een dergelijke opschorting. Uiteindelijk stelde de
voorzitter van de Europese Raad vast dat er veel aarzelingen en twijfels bij
de leden van de Europese Raad zijn over het vrijgeven van patenten, maar
dat de EU ook bereid moet zijn hier nader over te spreken. Dit onderwerp
zal weer aan de orde komen bij de buitengewone Europese Raad van
24–25 mei.
Rusland
Tsjechië informeerde de leden van de Europese Raad over de wederzijdse
uitzettingen van Tsjechische en Russische diplomaten in verband met de
Russische betrokkenheid bij de ontploffing van een munitiedepot in
Tsjechië in 2014. Een aantal leden gaf aan naar aanleiding hiervan
diplomatieke actie te hebben ondernomen. Daarnaast benadrukte een
aantal lidstaten dat de EU gezamenlijk moet optrekken om een vuist te
kunnen maken tegen Rusland. Tot slot werd kort stilgestaan bij de vraag in
hoeverre de EU open moet staan voor dialoog en selectieve samenwerking met Rusland. Tijdens de buitengewone Europese Raad van 24 en
25 mei zal hier tijdens een strategische discussie verder over worden
gesproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-20, nr. 1665

4