Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2023Z18067
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de miljarden aan onderwijsgeld die
niet aan onderwijs worden besteed (ingezonden 23 oktober 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «8 Miljard aan onderwijsgeld belandt
niet in de klas, maar bij schoolbesturen op de bank», van Follow the Money?1
Vraag 2
Waarom is er, ondanks dat er al jaren kritiek en zorgen worden geuit en
vragen worden gesteld door de Tweede Kamer, de Onderwijsinspectie en de
Algemene Rekenkamer over de financieringsstructuren in het onderwijs, nog
altijd geen verandering gekomen in de manier waarop het onderwijs in
Nederland gefinancierd wordt?
Vraag 3
Waarom is er nog altijd geen goede financiële verantwoordingsplicht voor
schoolbesturen en is er dus geen zicht op waar het onderwijsgeld precies aan
besteed wordt?
Vraag 4
Waarom specificeert u, voorafgaand aan het toebedelen van onderwijsgelden
aan schoolbesturen, niet waaraan deze gelden moeten worden besteed en
wordt geen reële inschatting gemaakt van de kosten voor het behalen van die
doelen, om ervoor te zorgen dat scholen het geld gericht kunnen uitgeven en
ook kunnen verantwoorden?
Vraag 5
Waarom zijn de subsidies voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO),
om de corona-achterstanden weg te werken niet gericht toegewezen aan
duidelijke(r) programma’s/methodes/doelen/tools/materialen/personen die
daarvoor konden worden ingezet, anders dan de «menukaart» waaruit
scholen een keuze konden maken?

1

kv-tk-2023Z18067
’s-Gravenhage 2023

Follow the Money, 21 oktober 2023, «8 Miljard aan onderwijsgeld belandt niet in de klas, maar
bij schoolbesturen op de bank», https://www.ftm.nl/artikelen/geldstromen-onderwijs-lumpsum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

1

Vraag 6
Hoe is het mogelijk dat de opties die bovengenoemde «menukaart» bevatte
qua kosten niet overeenkwamen met het geld dat vanuit het NPO werd
toegekend aan scholen en waarom is vooraf niet berekend hoeveel het
wegwerken van de achterstanden zou gaan kosten en/of was de «menukaart»
(kostentechnisch) ontoereikend om dit te bewerkstelligen en te verantwoorden?
Vraag 7
Op welke manier is getoetst of scholen de gelden vanuit het NPO ook
daadwerkelijk hebben aangewend voor de opties van de «menukaart», of dat
op een toereikende manier is gebeurd en/of de NPO-gelden niet (ook) zijn
gebruikt voor andere doeleinden? Indien dat niet is getoetst, kunt u dan
uitleggen wat de overwegingen waren om hierop geen controle uit te
voeren?
Vraag 8
Vindt u het geoorloofd dat schoolbesturen de door de overheid toegewezen
financiering (ook) aanwenden voor bijvoorbeeld beleggingen? Zo ja, waarom
vindt u dat dat moet worden toegestaan, zeker met het oog op het feit dat de
kwaliteit van het Nederlands onderwijs sterk achteruit gaat en manieren om
die kwaliteit te verbeteren dus investeringsprioriteit zouden moeten hebben?
Vraag 9
Bent u nog steeds van mening dat het niet wenselijk is om de vrijheid van
schoolbesturen in te perken? Zo ja, wat zijn hiervoor de overwegingen?
Waarom moeten deze besturen zoveel (financiële) vrijheid hebben, terwijl het
hier om het besteden van gemeenschapsgeld gaat en de burger zich er dus
van zou moeten kunnen vergewissen dat belastinggeld dat toegewezen wordt
aan onderwijs ook daadwerkelijk ten goede komt aan de educatie en
ontwikkeling van onze kinderen?
Vraag 10
Hoe reflecteert u op het feit dat de meeste scholen ouders vragen om een
eigen bijdrage en de (sociale) druk die dat legt op gezinnen met een laag
inkomen, terwijl scholen dus heel veel geld in kas hebben dat niet wordt
gebruikt? Waarom wordt de ouderbijdrage niet afgeschaft en wordt het
niet-gebruikte onderwijsgeld niet ingezet om gezinnen met lage inkomens te
steunen, bijvoorbeeld door schoolmaaltijden, herinvoering van het schoolzwemmen, bekostigen van schoolreisjes en schoolmaterialen, bijlessen voor
kinderen met onderwijsachterstanden etc.?
Vraag 11
Waarom stelt u geen onafhankelijke financiele toezichthouders aan voor
schoolbesturen, die controleren hoe de toegekende onderwijsgelden besteed
worden?
Vraag 12
Waarom wordt de hoogte van de lumpsum voor scholen dusdanig laat
bekend gemaakt dat schoolbesturen de begroting daarop niet meer kunnen
aanpassen?
Vraag 13
Hoe kan het dat de lumpsum ontoereikend is voor het organiseren van goed
onderwijs, maar is er daarna toch weer incidenteel geld om de gaten mee te
dichten? Erkent u dat structurele problemen niet met incidentele uitgaven
kunnen worden opgelost en zo ja, waarom berekent u dat gegeven dan niet
door in de lumpsum voor scholen, zodat er jaarlijks eenmalig een daadwerkelijk toereikend bedrag kan worden toegekend dat gespecificeerd en controleerbaar besteed kan worden aan kwalitatief goed onderwijs, vaste personeelscontracten, lange termijnplannen en investeringen in het operationeel
houden van scholen en alles wat daarbij komt kijken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

2

Vraag 14
Bent u bereid om toch opnieuw te overwegen om schoolbesturen financiële
bestedingsregels op te leggen, zoals een vastgesteld bedrag dat uitgegeven
moet worden aan onderwijzend personeel, het wegwerken van onderwijsachterstanden, lichamelijke opvoeding, etc., zodat de financieringsstructuren
beter in kaart worden gebracht en er per school duidelijk wordt welke
financiële middelen er nodig en toereikend zijn?
Vraag 15
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat de onderwijsmiljarden die op dit
moment op de plank blijven liggen toch worden besteed aan het daadwerkelijke onderwijs voor kinderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Vragen

3