Timmermans
elkaar. Ik zie werkelijk niet hoe onze onderhandelingspositie zou kunnen worden versterkt door wat er
gevraagd wordt in de motie, namelijk de invoering van
een absolute deadline in oktober. De Kamer en het
kabinet zijn totaal niet verdeeld over wat wij willen
bereiken. Wij zijn ook het meest ambitieuze land in de
Europese Unie, maar als je al te nadrukkelijk als enige nu
om een rekening gaat vragen, krijg je die ook. Dat
beperkt dan verder je onderhandelingsruimte en
vermindert de druk op die lidstaten die nog heel ver te
gaan hebben voordat zij aan voldoende commitment toe
zijn. Dus ik begrijp niet waarom mevrouw Peters op deze
manier de Nederlandse onderhandelingspositie onnodig
wil inperken. Ik moet de motie dan ook ontraden.
Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik ben de eerste om ook
te onderkennen dat het EU-onderhandelingsproces vele
achterkamertjes kent, stroperig is en heel moeizaam
gaat. Nederland is een koploper. Er zijn veel landen die
achterblijvers wensen te zijn. Maar het zal duidelijk
moeten zijn dat, hoe het proces ook gaat, linksom of
rechtsom, er ergens een deadline aan het proces zit. Dat
is het steuntje in de rug dat ik de regering graag wil
meegeven. De regering heeft gezegd dat er een ″1 voor
12-moment″ aan komt. Als dat eerder is dan de
najaarstop, is dat mooi meegenomen, maar later kan
niet. Als de regering dat met mij eens is, is de motie als
ondersteuning daarvoor bedoeld.
Staatssecretaris Timmermans: Wij leggen nu in Europa
vast dat wij zo snel mogelijk dit besluit nemen. Dat staat
in de conceptconclusies van de Europese Raad. Als dat
onze inzet is en als wij dat serieus nemen, waarom
zouden wij ons dan op een deadline in oktober vastleggen? Zo snel mogelijk kan eerder zijn, het kan – ik hoop
van niet – ook ietsje later zijn. Maar als wij ons nu
vastleggen op die deadline, kijkt vervolgens iedereen
naar ons en verwacht van ons de concessies, zodat wij
de afspraak met de Kamer over die deadline kunnen
nakomen. U doet het Nederlands belang geen goed door
ons dit keurslijf op te leggen, dus ik blijf bij mijn oordeel
dat ik deze motie moet ontraden.

©
De heer Teeven (VVD): Voorzitter. De VVD-fractie vindt
dat de Tweede Kamer het niet kan maken om eerst tegen
de minister van Justitie te zeggen: wij gaan ermee
akkoord dat het rapport van de Rijksrecherche vertrouwelijk wordt verstrekt, om er daarna tijdens de wedstrijd op
terug te komen. Het laatste gebeurde gisterenavond
tijdens het debat en nu tijdens de stemmingen. De motie
van D66 en de motie van de SP hebben deze strekking.
Iedereen begrijpt dat de minister-president volgende
week opening van zaken moet geven. Hij moet dan
duidelijk maken hoe een en ander op zijn ministerie van
Algemene Zaken kon gebeuren. Het gaat er daarbij niet
om wat de minister-president wist, maar om wat hij had
moeten weten. Als er na het debat van volgende week
geen helderheid is geschapen, heeft de Tweede Kamer
andere mogelijkheden voor waarheidsvinding. Dan
begint een andere wedstrijd met andere spelregels.
Daarom zal de VVD-fractie tegen de twee moties
stemmen.
©
Mevrouw Timmer (PvdA): Voorzitter. De fractie van de
PvdA hecht zeer aan waarheidsvinding. In deze uitzonderlijke zaak heeft het kabinet bij wijze van uitzondering
het complete onderzoek van de Rijksrecherche vertrouwelijk ter inzage aan de Kamer gegeven. Mensen die zijn
gehoord, hebben hun medewerking verleend op
vrijwillige basis en op basis van vertrouwelijkheid. Zij
moeten ervan op aan kunnen dat wat vertrouwelijk is,
vertrouwelijk blijft. Wij kunnen ons achteraf de vraag
stellen of het zo had moeten gaan. Toch zal ook de
fractie van de PvdA tegen de twee moties stemmen
vanwege de toezegging over vertrouwelijkheid.
In stemming komt de motie-Ulenbelt (31700-VI, nr. 136).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, D66, de PvdD en de
PVV voor deze motie hebben gestemd en die van de
overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Wij gaan om 15.00 uur over de motie
stemmen.
De vergadering wordt van 14.52 uur tot 15.00 uur
geschorst.
Aan de orde zijn de stemmingen over moties,
ingediend bij het spoeddebat over openbaarmaking
van de stukken rondom de brand in het Catshuis,
te weten:
- de motie-Ulenbelt over openbaar maken van deel 3 van
het Rijksrechercheonderzoek (31700-VI, nr. 136);
- de motie-Van der Ham over anonimiseren van de
stukken (31700-VI, nr. 137).

In stemming komt de motie-Van der Ham (31700-VI,
nr. 137).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, D66, de PvdD, de PVV
en het lid Verdonk voor deze motie hebben gestemd en
de aanwezige leden van de overige fracties ertegen,
zodat zij is verworpen.
Aan de orde is de stemming over een motie,
ingediend bij het debat over de Europese Raad, te
weten:
- de motie-Peters over financieel commitment aan
mitigatie- en adaptatiebeleid (21501-20, nr. 431).
(Zie vergadering van heden.)

(Zie vergadering van 16 juni 2009.)
De voorzitter: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van
stemverklaringen vooraf.

Tweede Kamer

Stemmingen

De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van GroenLinks, D66 en de PvdD voor deze
motie hebben gestemd en die van de overige fracties
ertegen, zodat zij is verworpen.

17 juni 2009
TK 96

96-7558

Voorzitter
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

adequate regeling voor de goedkeuring van Europese
verdragen stelt.

Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het voorstel van rijkswet van het lid Van der
Staaij houdende verklaring dat er grond bestaat
een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot invoering van
het vereiste van een meerderheid van twee derden
van het aantal uitgebrachte stemmen in de
Staten-Generaal voor de goedkeuring van verdragen betreffende de Europese Unie (30874, R1818).

De heer Schinkelshoek (CDA): Dit kan ik niet onweersproken laten. Het is bijna een uitdaging. Het raakt
precies aan de kern van mijn bezwaren tegen dit
voorstel. Net als Kuyper indertijd tegen het initiatiefvoorstel bezwaren had omdat het middel volgens hem
ontoereikend was om het gewenste doel te realiseren,
heb ik twijfel of dit het goede middel is om het doel
waarover wij het eens zijn, te realiseren. Volgens mij ben
ik daarin consistenter dan de heer Van der Staaij met een
beroep op de parlementaire geschiedenis suggereert.

(Zie vergadering van 26 mei 2009.)
De voorzitter: Ik heet de initiatiefnemers van harte
welkom, evenals de ondersteuning van de initiatiefnemers. Het is heel bijzonder dat de heer Herben in een
geheel nieuwe rol aanwezig is. Hij heeft nu alle plaatsen
in deze zaal een keer bezet. Ook de heer Van Dijk,
assistent van de SGP-fractie heet ik van harte welkom en
vanzelfsprekend de minister van Binnenlandse Zaken.
De algemene beraadslaging wordt hervat.
©
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Ik dank mijn
collega’s voor hun inbreng in eerste termijn. Ik was
aangenaam verrast door het levendige en inhoudelijke
debat dat wij in eerste termijn hebben gevoerd. Er is wel
eens gezegd dat het constitutioneel besef in de Kamer
onder de maat zou zijn, maar wie dit debat heeft
gevolgd, heeft het tegendeel gezien. Ook is gebleken –
en ik hoop dat dit vandaag verder uit de verf komt – dat
discussies over onze Grondwet bepaald niet saai en
stoffig hoeven te zijn.
Alle waarderende woorden ten spijt is het mij duidelijk
geworden dat de oplossing die in mijn wetsvoorstel
wordt geboden, op dit moment nog niet kan rekenen op
een Kamermeerderheid. Het trof mij wel dat er brede
steun naar voren kwam voor de achterliggende analyse
van het constitutionele karakter, de betekenis van de
Europese Unie en ook voor de problematische beperkte
uitleg die op dit moment wordt gegeven aan artikel 91,
lid 3, van de Grondwet. De heer Schinkelshoek noemde
het een cryptisch geformuleerd artikel. Dat biedt in ieder
geval perspectief. Ik zal mij dan ook inspannen om nut
en noodzaak van dit wetsvoorstel – zoals mevrouw
Griffith nadrukkelijk vroeg – helder voor het voetlicht te
brengen.
Ik heb echter eerst een opmerking aan het adres van
de heer Schinkelshoek. De heer Schinkelshoek greep in
zijn bijdrage terug op de nogal dubbelzinnige houding
van Abraham Kuyper bij het befaamde Kinderwetje van
Van Houten in 1874. Abraham Kuyper had toen sympathie voor het initiatief, maar keerde zich vanuit zijn
opvatting tegen staatsvoogdij en wees het voorstel op
dat moment af. De heer Schinkelshoek weet echter beter
dan ik dat Abraham Kuyper zo’n twintig jaar later heel
andere ideeën had over het hele sociale programma en
zijn hartelijke steun heeft gegeven aan allerlei voorstellen
op het terrein van de Arbeidstijdenwet en alles wat
daarmee op dat moment samenhing. Ik hoop en
vertrouw erop dat het nu geen twintig jaar hoeft te duren
voordat de heer Schinkelshoek zich achter een goede en

Tweede Kamer

Meerderheid van stemmen
EU-verdragen

De heer Van der Staaij (SGP): Ik begrijp de redenering
van de heer Schinkelshoek. Het gaat mij erom dat er in
het denken van Abraham Kuyper ontwikkeling zat en dat
het op dit punt ook zo kan zijn dat wat wij nu nog als
middel afwijzen, na een goede discussie anders kan
liggen.
Mijn inhoudelijke beantwoording cirkelt rond drie
hoofdlijnen, die ik heb genoteerd naar aanleiding van de
inbreng van de Kamer:
1. nut en noodzaak van het wetsvoorstel;
2. de reikwijdte van het wetsvoorstel;
3. de verhouding tot artikel 91, lid 3, van de Grondwet.
In dat kader zal ik uiteraard ook ingaan op de vragen
die hieruit voortvloeien, zoals de vraag naar de mogelijke
schadelijke neveneffecten van het wetsvoorstel.
Ik kom eerst bij de noodzaak. Welk probleem wil dit
wetsvoorstel nu precies oplossen en, voeg ik daaraan
toe, welk probleem niet? Dat is ook heel belangrijk. Het
centrale probleem is constitutioneel van aard. De huidige
wijze van goedkeuring door het parlement van Europese
verdragen, een lichte procedure met een gewone
meerderheid, staat in schril contrast met de zware
doorwerking van de Europese Unie in onze rechtsorde.
Terwijl voor aanvullingen en wijzigingen van onze
Grondwet, bijvoorbeeld voor de vraag of een burgemeester ook voorzitter van de raad moet zijn, een heel
zware procedure nodig is, met twee lezingen en
uiteindelijk een tweederdemeerderheid, kan een
vergaande overdracht van bevoegdheden aan de
Europese Unie mogelijk worden gemaakt met een
gewone Kamermeerderheid. Dat noem ik een onbalans.
Voor die onbalans wil dit wetsvoorstel een oplossing
aandragen. Niet meer en niet minder.
Dit probleem is in 2005 heel zichtbaar geworden bij de
behandeling van de uiteindelijk verworpen Europese
Grondwet. De regering stelde zich bij de behandeling van
het grondwettelijk verdrag op het standpunt dat er geen
strijd was met de Grondwet. Artikel 91, lid 3, van de
Grondwet, zoals wij dat nu kennen, hoefde niet te
worden toegepast. Een Kamermeerderheid achtte dat
onbevredigend en vond het wetsvoorstel zodanig
ingrijpend dat de normale constitutioneel voorziene
goedkeuringsprocedure ontoereikend werd gevonden. Er
is toen gekozen – de fractie van de VVD ging daar ook in
mee – voor een bijzondere oplossing. Er is toen gekozen
voor een referendum, met steun van een Kamermeerderheid. Dat is een illustratie van het feit dat een
Kamermeerderheid de normale constitutionele spelregels
onbevredigend achtte voor de goedkeuring van dat
Europese verdrag. Vanuit een bezinning op die gang van
zaken rond de Europese Grondwet is dit wetsvoorstel
geboren. Toenmalig LPF-kamerlid de heer Herben,

17 juni 2009
TK 96

96-7559