Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 477

Sociaal domein

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 september 2016
Hierbij informeer ik u over twee toezeggingen die ik over het sociaal
domein heb gedaan, inzake aanbestedingen jeugdzorg en inzake de
mogelijkheden om het inspectietoezicht in het sociaal domein integraal
vorm te geven.
Aanbestedingen jeugdzorg
Bij de behandeling van de begroting 2016 van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft het lid Van Toorenburg
(CDA) haar zorg geuit over de dialoogmogelijkheden bij de aanbesteding
van jeugdzorg. Ik heb daarop toegezegd met een reactie te komen, na
daar met de gemeenten over te hebben gesproken tijdens de zogenaamde
brede regietafel sociaal domein met gemeentelijke bestuurders (Handelingen II 2015/16, nr. 26, item 17).
De zorg over dialoogmogelijkheden bezie ik mede in het licht van een
wijziging in de Aanbestedingswet 2012 naar aanleiding van nieuwe
Europese richtlijnen. Deze is 1 juli 2016 van kracht geworden en een
aantal bepalingen van de richtlijnen hebben al vanaf 18 april 2016
rechtstreekse werking. De nieuwe wet wijzigt de procedure bij het
aanbesteden van sociale diensten. Dit heeft tot onzekerheid geleid bij
gemeenten over de dialoogmogelijkheden met zorgaanbieders van met
name jeugdzorg.
Langs twee sporen is gewerkt aan het verkrijgen van helderheid over de
dialoogmogelijkheden. Het eerste spoor betreft het in kaart brengen van
de formele mogelijkheden. De analyse wijst uit dat er ruimte blijft voor
dialoog, zowel voorafgaand aan als tijdens het aanbestedingstraject. Uit
het aanbestedingsregime vloeien wel eisen voort ten aanzien van het
tijdstip van de dialoog, transparantie enzovoorts. Anders dan de
gemeenten met «bestuurlijk aanbesteden» zijn gewend, moet de dialoog
voorafgaand aan de formele start van het aanbestedingstraject plaats-

kst-34477-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 477, nr. 5

1

vinden (marktconsultatie). Bestuurlijk aanbesteden heeft goede diensten
bewezen bij de start van de decentralisaties, met de focus op het
waarborgen van zorgcontinuïteit. In mijn ogen zijn er voldoende mogelijkheden in de wet voor dialoog met de zorgaanbieders.
Het tweede spoor betreft het verzamelen en duiden van signalen van
gemeenten door het Ministerie van BZK. Uit deze inventarisatie kan de
conclusie worden getrokken dat gemeenten onduidelijkheid en
onzekerheid ervaren over de te zetten stappen. Gemeenten hebben grote
behoefte hierover informatie te verkrijgen.
In de brede regietafel van 22 juni 2016 is het onderwerp besproken.
Besloten is de informatiebehoefte van gemeenten als uitgangspunt te
nemen en hierin als Rijk en gemeenten gezamenlijk te voorzien door
middel van een samenwerkingstraject met PIANOo, het expertisecentrum
aanbesteden van het Ministerie van Economische Zaken. PIANOo geeft
vanuit zijn rol en opdracht voorlichting en informatie over inkopen en
aanbesteden, en zal deze uitbreiden ook rondom aanbestedingsvraagstukken binnen het sociaal domein. PIANOo draagt uit dat aanbesteden
een instrument is om op professionele wijze de strategische doeleinden
van organisaties te realiseren. Dit betekent inkoop koppelen aan de
beleidsdoelen en een focus op doelmatigheid en kwaliteit. Nog te vaak ligt
de focus bij inkoop op het volgen van alleen de (juridische) aanbestedingsregels. PIANOo stimuleert de dialoog tussen opdrachtgevers bij de
overheid en het bedrijfsleven. PIANOo ontwikkelt momenteel aanbestedingsmethodieken en hulpmiddelen voor het sociaal domein en zal met
de op te richten vakgroep Sociaal Domein bovendien mogelijkheden
bieden om te komen tot andere, innovatieve manieren van inkoop, gericht
op samenhang in het sociaal domein. De vakgroep verenigt daartoe
praktijkkennis van gemeenten met wetenschappelijke inzichten.
Onderzoek mogelijkheden integraal vormgeven inspectietoezicht
Tijdens het Algemeen Overleg over de decentralisaties op 9 december
2015 heb ik u toegezegd voor de zomer van 2016 te rapporteren over de
mogelijkheden om het inspectietoezicht in het sociaal domein integraal
vorm te geven (Kamerstuk 34 300 VII, nr. 55).
Met de decentralisaties in het sociaal domein heeft het toezicht zich
doorontwikkeld naar het Toezicht Sociaal Domein. Voor de jeugd is eerder
al samen met de VNG een afsprakenkader samenwerking rijksinspectiesgemeenten ontwikkeld. Voor het sociaal domein gebeurt nu hetzelfde.
Er hebben zich inmiddels een aantal ontwikkelingen voorgedaan. In maart
2016 hebben de Minister en de Staatssecretaris van VWS aangekondigd
dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en de Inspectie Jeugdzorg
(IJZ) gaan fuseren.
Sinds de inwerkingtreding van de Jeugdwet in januari 2015 zijn de IGZ en
de IJZ gezamenlijk verantwoordelijk voor het toezicht op de jeugdhulp en
is hun samenwerking steeds verder geïntensiveerd. In hun toezicht komen
de IGZ en de IJZ steeds meer zorgaanbieders tegen die vanuit verschillende jeugddoelgroepen, zoals GGZ, gehandicaptenzorg en jeugdzorg,
integrale ambulante en residentiële jeugdhulp aanbieden. Bij het toezicht
op deze instellingen is zeer nauwe samenwerking tussen en een gezamenlijke aanpak door de beide inspecties noodzakelijk. Het is daarom
efficiënter en effectiever als het toezicht op dit soort zorgaanbieders onder
één aansturing vanuit één inspectie plaatsvindt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 477, nr. 5

2

Door deze samenvoeging worden er belangrijke stappen gezet om het
toezicht van de inspectie verder integraal vorm te geven.
Bovenstaande ontwikkelingen laten zien dat er goede stappen zijn gezet.
Het eerder aan uw Kamer toegezegde onderzoek naar de mogelijkheden
om het inspectietoezicht op het sociaal domein meer integraal vorm te
geven is hiermee niet meer opportuun.
Horizontale verantwoording
Aan de zijde van de gemeenten zie ik raadsleden zoeken naar de invulling
van de toezichtstaak in het sociaal domein. Ik ben daarom voornemens
om bijeenkomsten te organiseren met raadsleden, wethouders en griffiers
om de volgende vragen te beantwoorden:
1. Op welke manier hebben gemeenten hun verantwoordelijkheid
ingevuld ten aanzien van het toezicht op de Jeugdwet, de Wmo 2015
en de Participatiewet?
2. Wat zijn de vragen en dilemma’s die zij ervaren bij het organiseren
van het gemeentelijk toezicht op het sociaal domein?
Ik verwacht dit onderzoek eind november af te ronden. Ik zal u informeren
over de uitkomsten van het onderzoek.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 477, nr. 5

3