Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 363

Aanpassing van de Wet schadefonds
geweldsmisdrijven in verband met uitbreiding
van de categorieën van personen die recht
hebben op een uitkering uit het fonds en
verruiming van de gevallen waarin men
aanspraak kan maken op een dergelijke
uitkering, aanpassing aan de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen en enkele andere
aanpassingen

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 13 juli 2010
De vaste commissie voor Justitie1, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag uit te
brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave

1
Samenstelling:
Leden: Rouvoet, A. (CU), Staaij, C.G. van der
(SGP), Arib, K. (PvdA), Fng voorzitter, Çörüz, C.
(CDA), Haersma Buma, S. van (CDA), Krom, P.
de (VVD), Teeven, F. (VVD), Roon, R. de (PVV),
Raak, A.A.G.M. van (SP), Thieme, M.L. (PvdD),
Fritsma, S.R. (PVV), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP),
Bouwmeester, L.T. (PvdA), Dibi, T. (GL),
Toorenburg, M.M. van (CDA), Peters, M. (GL),
Berndsen-Jansen, M.A. (D66), Schouw, A.G.
(D66), Marcouch, A. (PvdA), Steur, G.A. Van
der (VVD), Recourt, J. (PvdA), HennisPlasschaert, J.A. (VVD) en Helder, L.M.J.S.
(PVV).
Plv. leden: Slob, A. (CU), Dijkgraaf, E. (SGP),
Albayrak, N. (PvdA), Ormel, H.J. (CDA), Sterk,
W.R.C. (CDA), Weekers, F.H.H. (VVD),
Miltenburg, A. van (VVD), Driessen, J.H.A.
(PVV), Wit, J.M.A.M. de (SP), Ouwehand, E.
(PvdD), Elissen, A. (PVV), Kooiman, C.J.E. (SP),
Timmermans, F.C.G.M. (PvdA), Halsema, F.
(GL), Smilde, M.C.A. (CDA), Voortman, L.G.J.
(GL), Vacature (D66), Vacature (D66), Spekman, J.L. (PvdA), Zijlstra, H. (VVD), Dijsselbloem, J.R.V.A. (PvdA), Dezentjé HammingBluemink, I. (VVD) en Bontes, L. (PVV).

kst-32363-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Algemeen
• Doelstelling van het wetsvoorstel
• Financiële consequenties en de werklast
• Advisering
• Financiële paragraaf
Artikelsgewijs

1
1
5
5
5
6

AlGEMEEN
Doelstelling van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het
voorstel om de reikwijdte van het begrip nabestaanden alsmede de
gevallen waarin men aanspraak kan maken op een uitkering in de Wet
schadefonds geweldsmisdrijven te verruimen. Daarnaast zijn zij verheugd
dat de motie-Teeven (Kamerstuk 30 143, nr. 28) wordt uitgevoerd,
waardoor wordt voorzien in een meer specifieke bepaling met betrekking
tot bemiddeling.
De leden van de PvdA-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Het hoeft geen betoog dat deze
leden hechten aan een goede afhandeling van een strafzaak, met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

1

slachtoffer als een van de belangrijke actoren. Om die reden hebben zij
zich bij de behandeling van het wetsvoorstel versterking positie van het
slachtoffer in een strafproces (Kamerstuk 30 143) sterk gemaakt voor een
betere positie van het slachtoffer. Deze leden zien dit voorstel als een
vervolg op deze wet.
Een andere wetsvoorstel waar de leden van de PvdA-fractie grote
voorstanders van waren, is de wetsvoorstel affectieschade (Kamerstuk
28 781). In de toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel wordt verwezen
naar het wetsvoorstel affectieschade. Er bestaat enige verwantschap
tussen beide wetsvoorstellen. Het wetsvoorstel affectieschade voorziet in
de wijziging van artikel 3 van de Wet schadefondsgeweldsmisdrijven,
waardoor schade, niet zijnde vermogensschade, zou kunnen worden
vergoed uit het schadefonds geweldsmisdrijven. Nu het wetsvoorstel
affectieschade niet door de Eerste Kamer is aangenomen, krijgen naasten
die geen vermogensschade hebben geleden maar wel emotionele schade
geen recht op een vorm van vergoeding. Is de regering voornemens delen
van het wetsvoorstel affectieschade, waaronder de voorgestelde wijziging
van artikel 3 van de Wet Schadefonds geweldsmisdrijven, op te nemen in
het onderhavige wetsvoorstel? Kan de regering het antwoord toelichten?
De leden van de PvdA-fractie vragen welke verwachting er bestaat met
betrekking tot het aanspreken van het schadefonds geweldsmisdrijven
door benadeelde burgers na het van kracht zijn van onderhavige
wetsvoorstel. Deze leden begrijpen dat een vijfde van het aantal mensen
dat aanspraak zou kunnen maken op het schadefonds geweldsmisdrijven
maar aanspraak op het fonds maakt. Kloppen deze cijfers? Meent de
regering dat de overheid een rol moet spelen in de naamsbekendheid van
het schadefonds geweldsmisdrijven? Zo ja, hoe gaat de regering dit
invullen?
De aan het woord zijnde leden willen een nadere toelichting op de reden
om de bezwaarprocedure administratiefrechtelijk af te doen. Zij menen
dat de reactie van de regering op de kritiek van de Raad van State op dit
punt te mager is. Welk voordeel heeft de verzoeker bij het feit dat de
verzoeken om een schadevergoeding en de bezwaarprocedure bestuursrechtelijk worden afgedaan? Zal de procedure in dat geval sneller zijn
afgerond dan een civiele afhandeling, waarbij de bezwaarprocedure via
het gerechtshof te ’s-Gravenhage gaat lopen? Hoeveel tijdswinst zal de
verzoeker boeken? Is de voorgestelde procedure via het bestuursrecht
toegankelijker dan de huidige procedure? Zal de sector bestuursrecht van
de rechtbank Den Haag bij uitsluiting de behandeling van de beroepen die
uit dit wetsvoorstel voortvloeien op haar nemen?
De leden van de PvdA-fractie vragen of zij het goed hebben begrepen dat
een beslissing op een verzoek om schadevergoeding via de wet Schadefonds geweldsmisdrijven een besluit is in de zin van het Algemene wet
bestuursrecht (Awb) en dat derhalve de Wet dwangsom en beroep bij niet
tijdig beslissen van toepassing is. Deelt de regering de mening dat indien
een verzoek om schadevergoeding via de Wet schadefonds geweldsmisdrijven niet binnen de wettelijk beslistermijn wordt afgedaan, de
schadevergoeding van rechtswege moet worden toegekend? Zo ja, gaat
de regering dit via een nota van wijziging mogelijk maken? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie hebben behoefte aan verduidelijking op het
volgende punt. Kunnen nabestaanden of slachtoffers die aanspraak
kunnen maken op het S schadefonds Geweldsmisdrijven zich tevens met
succes als benadeelde partij voegen in een strafzaak? Kan dat onder de
huidige wetgeving en onder de voorgestelde wet? Heeft het schadefonds
een regresrecht op de dader na veroordeling? Wat dient er te gebeuren als
een nabestaande of slachtoffer meent aanspraak te kunnen maken op een
schadevergoeding volgens het burgerlijk recht en zich hiertoe voegt in
een strafzaak, maar tijdens de (straf)procedure blijkt een schadevergoeding volgens het burgerlijk recht niet haalbaar is? Heeft de rechter in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

2

deze een rol om de nabestaande of het slachtoffer te wijzen op het
schadefonds geweldsmisdrijven?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat Nederlandse slachtoffers van
misdrijven in het buitenland geen aanspraak kunnen maken op het
Schadefonds Geweldsmisdrijven. De reden daarvoor is gelegen in de
omstandigheid dat het land waar de schade is geleden deze schade ook
moet dragen. Zou de regering willen regelen dat in die gevallen dat de
schade, om welke reden dan ook, niet door dat land wordt gedragen de
Wet schadefonds geweldsmisdrijven van toepassing is? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij spreken hun waardering uit voor
het feit dat de positie van het slachtoffer in voorliggend wetsvoorstel
verder wordt versterkt. Wel hebben zij nog enkele vragen en opmerkingen.
Het Schadefonds Geweldsmisdrijven houdt rekening met schadevergoeding die het slachtoffer langs burgerrechtelijke weg kan verhalen of
heeft verhaald. Deze leden vragen welke inspanningen het slachtoffer zich
moet hebben getroost om deze schadevergoeding via de burgerrechtelijke
weg af te dwingen.
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Raad van State als
kritiekpunt op het onderliggende wetsvoorstel uit dat de behandeling van
dit soort zaken door een gespecialiseerde rechter zou moeten blijven
plaatsvinden. Deze leden ontvangen graag een nadere toelichting op de
keuze die gemaakt is voor de administratiefrechtelijke behandeling.
Wat is de toegevoegde waarde van het Schadefonds Geweldsmisdrijven
in relatie tot de civiel- en/of strafrechtelijke weg die door het slachtoffer
bewandeld moet worden? Zij geven het volgende voorbeeld. Een
zestienjarige mishandelt een buschauffeur met letsel aan de chauffeur en
schade aan de bus als gevolg. De schade blijkt niet op de minderjarige
verhaalbaar. Kan de chauffeur dan wel de busmaatschappij een beroep
doen op het Schadefonds Geweldsmisdrijven?
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Het versterken van de positie van slachtoffers van misdrijven wordt door deze leden van harte onderschreven. Zij
hebben hierover nog de volgende vragen en opmerkingen.
Deze leden zijn van mening dat het goed is dat het Schadefonds Geweldsmisdrijven een uitkering doet wanneer de te verhalen schade op de dader
niet zal slagen of lang op zich zal laten wachten. Het verbaast de leden dat
het Schadefonds Geweldsmisdrijven opmerkt dat de huidige praktijk is dat
het uitgekeerde bedrag niet op de dader wordt verhaald. Dat kan toch
nooit de bedoeling zijn geweest? Graag vernemen deze leden een
toelichting hierop. Ook willen zij weten hoe dit in de toekomst in alle
gevallen voorkomen kan worden, zodat daders opdraaien voor de schade
en niet de belastingbetaler. Is het gevolg van het gewijzigde artikel 6 dat
het slachtoffer of de nabestaande sneller de uitkering krijgt, zonder dat de
dader de dans ontspringt? Hoe wordt dit in de gaten gehouden door het
Schadefonds Geweldsmisdrijven en het Centraal Justitieel Incasso Bureau
gezamenlijk?
De leden van de SP-fractie vinden het goed dat er een wettelijke regeling
voor slachtoffer-daderbemiddeling wordt voorgesteld. Zo lang slachtoffers en daders op vrijwillige basis deelnemen is dit een goede methode.
Er moet echter wel onderscheid worden gemaakt tussen schadebemiddeling met als doel de schade af te wikkelen aan de ene kant en herstelgesprekken die puur als doel hebben tot een dialoog te komen tussen
slachtoffer en dader aan de andere kant. Herstelgesprekken hebben dus
niet het doel tot een overeenkomst te komen in tegenstelling tot schadebemiddeling. De schadebemiddeling kan parallel lopen aan het straf-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

3

proces. Hierover kan de rechter worden geïnformeerd. Bij herstelgesprekken ligt dat anders. Dit onderscheid wordt in de toelichting
onvoldoende gemaakt. Kan alsnog worden ingegaan op de terechte
vragen die Slachtofferhulp Nederland hierover opwerpt?
Deze leden roepen de motie Gerkens/Azough (Kamerstuk 32123 VI, nr. 28)
in herinnering, waarin de regering wordt verzocht de slachtofferdadergesprekken nadrukkelijker onder de aandacht te brengen in het
gevangeniswezen en bij de reclasseringsorganisaties, zodat het aantal
gesprekken kan worden verhoogd. Kan hierop worden ingegaan? Zijn
hierover reeds resultaten te melden? Vertoont het aantal slachtofferdadergesprekken nog steeds een stijgende lijn?
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor het feit dat veel
slachtoffers het Schadefonds Geweldsmisdrijven kennelijk nog niet weten
te vinden, zo blijkt uit het jaarverslag van het Schadefonds. Maar liefst
72% van de doelgroep (mensen die in principe in aanmerking komen voor
een uitkering) bleek het Schadefonds Geweldsmisdrijven niet te kennen.
Welke maatregelen worden genomen om de bekendheid van het
Schadefonds Geweldsmisdrijven te vergroten?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de onderhavige wetsvoorstel. Zij onderschrijven het
uitgangspunt van het wetsvoorstel.
Deze leden vragen wat de status gaat worden van de civielrechtelijke
bemiddelingsovereenkomst in het strafproces. Tevens vragen zij welke
gevolgen het voor het strafrecht heeft dat bij geweldsmisdrijven de
mogelijkheid tot het opstellen van een bemiddelingsovereenkomst
bestaat, terwijl deze nog niet bij andere delicten tot de mogelijkheden
behoort. Wordt daarin nog voorzien in een later voorstel of blijft daar de
weg van het verhalen van de schade langs andere weg overeind staan als
mogelijk.
De leden van de SGP-fractie vinden het een goede zaak dat er een
heroverweging plaatsvindt van de reikwijdte van de kring van
benadeelden die in aanmerking komen voor schadevergoeding na een
geweldsmisdrijf. Zij willen graag enkele vragen stellen over het
wetsvoorstel.
Voordat deze leden verder ingaan op dit wetsvoorstel willen zij eerst
graag vernemen voor welke soort misdrijven het Schadefonds Geweldsmisdrijven van toepassing is. Maakt het niet zozeer uit welk delict er
gepleegd is, als er maar sprake is van het gebruik van geweld, of is de
uitkering gekoppeld aan bepaalde misdrijven?
De leden van de SGP-fractie vragen wat nu het precieze motief is om de
speciale verzoekschriftenprocedure bij het Gerechtshof in ‘s Gravenhage
af te schaffen en in plaats daarvan te kiezen voor de bezwaar- en
beroepsprocedure van de Awb. Kan worden aangegeven hoe vaak in de
praktijk van de genoemde verzoekschriftenprocedure gebruik wordt
gemaakt? Heeft de regering de indruk dat deze regeling voldoende bekend
is bij (nabestaanden van) slachtoffers van geweldsmisdrijven?
Indien het een relatief klein aantal zaken betreft, vragen deze leden
aandacht voor de kritiek van de Raad van State dat behandeling door een
gespecialiseerde rechter nodig is. Zou de regering in willen gaan op de
combinatie van civielrechtelijke en strafrechtelijke kennis die noodzakelijk
is? Kan de regering in het licht van de gevraagde aantallen kenbaar maken
of de verschillende rechtbanken voldoende expertise zullen kunnen
ontwikkelen? Blijft de kwaliteit van deze rechtspraak daarmee wel
hetzelfde als in de huidige situatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

4

Financiële consequenties en de werklast
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of naast de extra kosten voor
rechtsbijstand en kosten voor de rechterlijke macht er ook een inschatting
is van de kosten van schadevergoedingen die worden uitgekeerd. Om
welk bedrag gaat dat per jaar en welk deel daarvan kan verhaald worden
op de daders? Op welke wijze wordt het niet terug te vorderen deel
gefinancierd.
Advisering
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Raad voor de rechtspraak
(Rvdr) in zijn advies heeft opgemerkt dat het hoger beroep in het
wetsvoorstel niet is geregeld. Volgens de Rvdr moet het hoger beroep bij
de Centrale Raad van Beroep te Utrecht worden belegd. Is dit juist?
Daarnaast merkt de Rvdr op dat de indieningstermijn onveranderd is
gebleven. Deze leden zijn het met de Rvdr eens dat deze termijn voor de
ernstige zedendelicten verruimd dient te worden zodat deze aansluit bij de
verjaringstermijn in het strafrecht. Kan de regering hier nader op ingaan?
De leden van de CDA-fractie merken op dat in de toelichting staat dat het
Schadefonds Geweldsmisdrijven een uitkering doet als de dader niet
betaalt. Een reden hiervoor kan zijn dat de dader niet beschikt over
financiële middelen. Deze leden vragen hoe wordt nagegaan en
vervolgens vastgesteld of een dader niet beschikt over de noodzakelijke
financiële middelen. Ook kan er sprake zijn van een gegronde reden van
het slachtoffer om de dader niet aansprakelijk te stellen. Wat moet precies
onder een gegronde reden worden verstaan?
Verder is in de toelichting te lezen dat aan het slachtoffer van een
gewelds- of zedenmisdrijf, dat langer op de door de rechter toegekende
schadevergoeding moet wachten, een voorschot wordt toegekend. De
leden van de CDA-fractie vragen of hier een vast percentage voor staat en
hoe het voorschot wordt vastgesteld.
De leden van de SP-fractie lezen in de toelichting dat een bijzondere
regeling voor schade die voortvloeit uit een shock overbodig is, waarbij
de regering verwijst naar het wetsvoorstel affectieschade. Inmiddels heeft
de Eerste Kamer het wetsvoorstel affectieschade verworpen. Wat zijn
hiervan nu de gevolgen? Wat zijn de gevolgen voor het voorliggende
wetsvoorstel? Is de regering voornemens met nadere plannen te komen
voor het uitkeren van affectieschade en shockschade?
De leden van de SGP-fractie vragen naar aanleiding van de wijzigingen in
artikel 6 van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven wat de precieze
consequenties zijn. Hoe werkt het proces van schadevergoeding in de
praktijk precies en hoe verhoudt zich dit tot de uitkering uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven? Kan zich in de praktijk toch de situatie
voordoen dat de rechter besluit bij de vaststelling van de schade rekening
te houden met de uitkering uit het schadefonds – met als gevolg een
lagere uitkering – terwijl het slachtoffer toch geacht wordt een bedrag
terug te betalen aan het Schadefonds? Hoe wordt voorkomen dat het
slachtoffer tegelijkertijd een lagere uitkering krijgt en terug moet betalen?
Financiële paragraaf
De leden van de PvdA-fractie merken op dat door de onderhavige
wetswijziging de kring van naasten en slachtoffers die aanspraak kunnen
maken op het Schadefonds Geweldsmisdrijven wordt uitgebreid. Uit de
financiële paragraaf blijkt dat het bestaande budget (nog) niet verhoogd
wordt. Heeft dit te maken met het feit dat het Schadefonds Geweldsmis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

5

drijven de laatste jaren niet is uitgeput? Wat is de reden dat het Schadefonds Geweldsmisdrijven de afgelopen jaren niet het hele beschikbare
budget heeft hoeven aan te spreken? Heeft dit te maken met naamsbekendheid of is zijn de criteria zo streng geformuleerd dat een verzoek
hieraan vaak niet voldoet?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat de verhoging van de
maximale uitkeringsbedragen zal worden, uitgesplitst naar de verschillende categorieën? Kunnen deze bedragen in het kader van de behandeling van dit wetsvoorstel bekend worden gemaakt?
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Onderdeel C
De leden van de CDA-fractie vragen de regering nadere toe te lichten
waarom geen samenloopregeling is opgenomen. In de memorie van
toelichting wordt als reden hiervoor genoemd dat een uitkering van een
vergelijkbaar schadefonds in het buitenland zich niet of zeer sporadisch
zal voordoen. Maar het opnemen van een samenloopregeling is toch
nooit weg voor die gevallen waarin een samenloop aan de orde zou zijn,
zo vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie merken op dat met de toevoeging van
onderdeel d aan het eerste lid van artikel 3 wordt beoogd ook anderen
dan nabestaanden die de kosten van lijkbezorging voor hun rekening
hebben genomen in aanmerking te laten komen voor vergoeding daarvan
uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Deze leden vragen of ook
gemeenten voor vergoeding van de kosten van lijkbezorging van hun
onderda(a)n(en) in aanmerking kunnen komen indien zij deze kosten – bij
gebrek aan naasten – op zich hebben genomen.
De leden van de SGP-fractie vragen of de uitbreiding van groep mensen
die voor schadevergoeding in aanmerking komt ook geldt voor adoptie- of
pleegkinderen of geadopteerde broers of zussen. Hebben zij in het licht
van dit wetsvoorstel evenveel rechten als eigen kinderen of broers en
zussen?
Artikel III
Onderdeel B , artikel 51h, tweede lid, Sv
De leden van de SP-fractie begrijpen dat de rechter rekening moet houden
met een overeenkomst met een schaderegeling tussen slachtoffer en
verdachte die door bemiddeling tot stand is gekomen. Betreft het hier
slechts de financiële kant van de zaak, de schadevergoedingsmaatregel,
en niet de vraag welke (vrijheidsbeperkende) straf of maatregel moet
worden opgelegd? Wat wordt nu precies bedoeld met de zin «dat de
rechter op een andere of lagere straf uitkomt dan wanneer geen bemiddeling had plaatsgevonden, of deze niet tot een overeenkomst had
geleid»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

6

Onderdeel B, artikel 51h, derde lid, Sv
De leden van de CDA-fractie merken op dat indien niet het Openbaar
Ministerie maar een andere daarin gespecialiseerde organisatie bemiddelt
tussen slachtoffer en verdachte, daar vanzelfsprekend kosten aan zijn
verbonden. Voor wiens rekening komen deze kosten?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Arib
De griffier van de commissie,
Nava

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 363, nr. 6

7