Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 165

Verkiezingen

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 mei 2019
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, de
antwoorden aan op de schriftelijke vragen die zijn gesteld door de leden
Van Gent en Koopmans (beiden VVD) over het niet tijdig ontvangen van
stemdocumenten door Nederlanders in het buitenland. Deze vragen
werden ingezonden op 15 mei 2019. De antwoorden treft u als bijlage bij
de brief aan (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 2723).
Verder geef ik met deze brief gevolg aan het verzoek (gedaan in de
procedurevergadering van 16 mei jl.) van de Vaste commissie voor
Binnenlandse Zaken om een reactie te geven op het bericht1 van de NOS
dat dubbel stemmen bij de verkiezing van de leden van het Europees
parlement niet is toegestaan maar wel mogelijk is.
Stelsel om dubbel stemmen bij EP-verkiezingen te voorkomen
De Europese regelgeving laat onderdanen van een EU-lidstaat de keuze of
zij bij de verkiezing van leden van het Europees parlement stemmen in de
EU-lidstaat van verblijf of in de EU-lidstaat waarvan men de nationaliteit
heeft. De regelgeving verbiedt dat in beide EU-lidstaten een stem wordt
uitgebracht.
Om dubbel stemmen te kunnen voorkomen, wisselen lidstaten in de
weken voor de verkiezing gegevens2 uit. Nederland laat de andere
lidstaten weten welke EU-onderdanen in Nederland een verzoek hebben
ingediend om hier te stemmen. Nederland ontvangt van de andere
lidstaten gegevens over Nederlanders die in die lidstaten hebben
aangegeven daar te willen stemmen.
1

2

kst-35165-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

https://nos.nl/artikel/2284745-dubbel-stemmen-voor-europees-parlement-mag-niet-maar-kanwel.html.
Betreft o.a. NAW-gegevens, nationaliteit, geboortedatum, geboorteplaats (zie ook artikel 2 van
de Regeling gegevensuitwisseling verkiezing leden Europees parlement).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 165, nr. 5

1

Deze uitwisseling van gegevens is, zoals achtereenvolgende bewindslieden van BZK hebben gesteld in brieven aan de Tweede Kamer, niet
sluitend. Dat heeft meerdere oorzaken. Zo wordt niet in alle lidstaten,
waaronder ook Nederland, geregistreerd of iemand een dubbele
nationaliteit heeft. Bovendien zijn de registraties niet geharmoniseerd,
waardoor de persoonsgegevens niet in alle lidstaten gelijk worden
vastgelegd. Hierdoor is het niet altijd vast te stellen of het dezelfde
persoon betreft. Daarnaast verschillen de termijnen voor de registraties
tussen de lidstaten. Als gevolg hiervan is, ondanks de gegevensuitwisseling niet uit te sluiten dat een persoon zowel in de lidstaat van
verblijf als in de lidstaat waarvan betrokkene de nationaliteit bezit, een
oproep krijgt om te stemmen. De Kieswet bepaalt dat een Nederlander die
in een andere lidstaat verblijft (woont) en zich in Nederland registreert om
te stemmen, een verklaring moet tekenen dat niet tevens wordt deelgenomen aan de verkiezing in de andere lidstaat. Twee keer stemmen (in
lidstaat van verblijf en in Nederland) is verder in de Kieswet strafbaar
gesteld.
Het kabinet heeft in de Raad van de EU altijd het standpunt ingenomen
dat het de voorkeur zou hebben dat de kiezer zijn stem slechts zou kunnen
uitbrengen in de lidstaat van verblijf. In dat geval is het uitwisselen van
gegevens tussen de lidstaten niet noodzakelijk en dubbel stemmen ook
niet mogelijk. Na de vorige verkiezing van de leden van het Europees
parlement in 2014 heeft het kabinet dit punt wederom in EU-verband
aangekaart, zoals de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties ook in zijn brief van 19 mei 20143 aan de Tweede
Kamer had toegezegd. Voor dit standpunt van het kabinet is evenwel
onvoldoende steun te vinden bij de andere lidstaten. Een dergelijk besluit
vergt unanieme steun van de lidstaten. De Europese Commissie zal naar
verwachting na de komende verkiezingen opnieuw terugkijken op de wijze
waarop de gegevensuitwisseling tussen de lidstaten is verlopen.
Nederland zal in dat kader wederom de manco’s van het huidige stelsel
aan de orde stellen en aanpassing ervan bepleiten.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

3

Kamerstuk 31 142, nr. 43.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 165, nr. 5

2