Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 141

Wijziging van de Wet van 7 juli 2010 tot
wijziging van de Wet kinderopvang, de Wet op
het onderwijstoezicht, de Wet op het primair
onderwijs en enkele andere wetten in verband
met wijzigingen in het
onderwijsachterstandenbeleid (Stb. 2010, 296)
in verband met wijziging van de regeling van de
ouderbijdrage aan de peuterspeelzaal bij
deelname van een kind aan voorschoolse
educatie en van de Wet op het primair onderwijs
in verband met wijziging van de schriftelijke
instemming van ouders van leerlingen met een
grote achterstand in de Nederlandse taal

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt/
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de
Raad van State).

ALGEMEEN

1

Zie het Besluit van 17 december 2010 (Stb.
2010, 861) tot wijziging van het Besluit van
7 juli 2010 (Stb. 297), houdende vaststelling
van het tijdstip van inwerkingtreding van de
Wet van 7 juli 2010 tot wijziging van de Wet
kinderopvang, de Wet op het onderwijstoezicht, de Wet op het primair onderwijs en
enkele andere wetten in verband met
wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid.
2
Artikel 4, tweede lid, van het Besluit
vaststelling doelstelling en bekostiging
onderwijsachterstandenbeleid 2006–2010.
3
Artikel 7, derde lid, van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie.

kst-33141-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

1. Achtergrond en inhoud van het wetsvoorstel
Het in de Wet van 7 juli 2010 tot wijziging van de Wet kinderopvang, de
Wet op het onderwijstoezicht, de Wet op het primair onderwijs en enkele
andere wetten in verband met wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid (Stb. 2010, 296) opgenomen artikel 166, tweede lid, van de Wet op
het primair onderwijs (WPO) maximeert de ouderbijdrage aan de
peuterspeelzaal indien een kind deelneemt aan voorschoolse educatie.
Deze bepaling is niet in werking getreden.1 Tot 1 januari 2011 was er, op
grond van het Besluit vaststelling doelstelling en bekostiging onderwijsachterstandenbeleid 2006–20102 en het Besluit basisvoorwaarden
kwaliteit voorschoolse educatie3, eveneens sprake van maximering van de
ouderbijdrage, maar had deze een minder breed bereik; zij betrof alleen
doelgroepkinderen (kinderen met een risico op een taalachterstand in het
Nederlands) die voorschoolse educatie in de peuterspeelzaal volgen.
Gebleken is dat de verbreding van de maximering van de ouderbijdrage
voor alle kinderen die voorschoolse educatie volgen tot ongewenste
effecten zou kunnen leiden. Zo zou door het regelen van de ouderbijdrage
voor niet-doelgroepkinderen de rijksoverheid zich met zaken bemoeien
waar zij zich niet mee hoeft te bemoeien. Het Rijk dient zich te beperken
tot haar kerntaken. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is
stelselverantwoordelijk voor de financiële toegankelijkheid van
voorschoolse educatie op peuterspeelzalen voor doelgroepkinderen.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de financiële toegankelijkheid voor
niet-doelgroepkinderen voor alle peuterspeelzalen, ongeacht of zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 141, nr. 3

1

voorschoolse educatie volgen of niet. Voorts is het kabinet van mening
dat ouders in de eerste plaats (financieel) verantwoordelijk zijn voor de
taalontwikkeling van hun kinderen. Er kan dus geen sprake zijn van een
gratis voorziening zoals bijvoorbeeld het basisonderwijs. Dat laat onverlet
dat er een regeling wordt getroffen om voor doelgroepkinderen de
ouderbijdrage te maximeren. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap rekent het tot zijn taak om voorschoolse educatie toegankelijk
te maken voor doelgroepkinderen in het kader van een goede schoolloopbaan.
Artikel 166, tweede lid, WPO wordt daarom zodanig gewijzigd, dat de
wettelijke maximering van de ouderbijdrage alleen geldt voor ouders van
doelgroepkinderen, zoals tot 1 januari 2011 ook het geval was. Deze
wetswijziging is aangekondigd en nader uitgelegd in een brief aan de
Tweede en Eerste Kamer van 22 november 2010 en in mijn brief aan de
Eerste Kamer van 10 december 2010 (Kamerstukken II 2010/11, 31 989,
nrs. 28, J en K). De VNG heeft haar leden een brief gestuurd met daarin
het advies aan gemeenten om het bestaande beleid na 1 januari 2011
voort te zetten.
Over de ouderbijdrage voorschoolse educatie op de peuterspeelzalen
heeft op 11 januari 2011 overleg plaatsgevonden tussen OCW, VNG, G4,
MOgroep Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening en BOinK. In dit
overleg zijn twee alternatieven besproken ten opzichte van de regelgeving
van voor 1 januari 2011 (alleen doelgroepkinderen). Het eerste voorstel
betrof het hanteren van een inkomensafhankelijke tabel voor alle ouders
waarvan de kinderen voorschoolse educatie volgen. Het tweede voorstel
was om gemeenten totaal vrij te laten in hun beleid rondom de ouderbijdrage voor voorschoolse educatie, eventueel met een inkomensafhankelijke adviestabel voor de ouderbijdrage.
Zoals toegezegd in de brief aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II
2010/11, 31 989, nr. 31) geeft de regering hieronder een reactie op de twee
ingebrachte voorstellen. In bovenvermelde brief staat dat «aan overlegpartners is toegezegd dat aan de ingebrachte varianten en de overwegingen om bij het oorspronkelijke voorstel te blijven, aandacht zal worden
besteed in de memorie van toelichting bij het bewuste wetsvoorstel».
De ene gemeente werkt met één inkomensgrens, de ander met meerdere
inkomensniveaus. Als er van bovenaf een nieuwe inkomenstabel wordt
opgelegd, zal dit hoe dan ook in veel gemeenten het beleid doorkruisen.
Daarom valt de optie voor het invoeren van een inkomensafhankelijke
bijdragetabel af. De beleidsruimte voor gemeenten blijft zodoende in
stand. Daarnaast zou het invoeren van een uniforme inkomensafhankelijke tabel grote administratieve lasten met zich mee brengen. Lokaal
beleid en systemen zouden hierop moeten worden aangepast. Geld van
de specifieke uitkering zou dan verplicht naar de bureaucratie gaan. Dat is
nog een reden om niet te kiezen voor de inkomensafhankelijke bijdragetabel. Over het tweede voorstel om de gemeenten totaal vrij te laten in
hun beleid rondom de ouderbijdrage kan het volgende worden
opgemerkt. Zoals hierboven in de tweede alinea al is aangegeven, is de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelselverantwoordelijk
voor de financiële toegankelijkheid van voorschoolse educatie op
peuterspeelzalen voor kinderen met een risico op een taalachterstand in
het Nederlands. Het overnemen van dit voorstel zou daar mee in strijd
zijn.
De overwegingen om alleen voor ouders van doelgroepkinderen een
maximale ouderbijdrage voorschoolse educatie op een peuterspeelzaal te
regelen zijn de volgende.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 141, nr. 3

2

Onderhavig wetsvoorstel betekent een voortzetting van de situatie zoals
deze gold tot 1 januari 2011 en vanaf de invoering goed heeft gewerkt. De
doelstelling van dit kabinet is ook om meer kinderen met voorschoolse
educatie te bereiken. Om deelname van doelgroepkinderen aan
voorschoolse educatie te borgen moet deze toegankelijkheid zo groot
mogelijk zijn. Uit het onderzoek van Sardes «Waarom wel, waarom niet»1
is in 2007 gebleken dat de financiële bijdrage één van de grootste
drempels is voor ouders om hun kinderen deel te laten nemen aan
voorschoolse educatie. Om die reden is bij het Besluit vaststelling
doelstelling en bekostiging onderwijsachterstandenbeleid 2006–2010 een
maximale ouderbijdrage vastgelegd voor ouders van doelgroepkinderen.
Het instellen van die maximale ouderbijdrage heeft ook gewerkt: de
prijzen zijn omlaag gegaan en meer doelgroepkinderen nemen deel aan
voorschoolse educatie. Daarom wil de regering deze financiële maatregel
in stand houden. Daarbij wordt gemeenten zo veel mogelijk beleidsvrijheid gegeven en is ervoor gekozen om alleen voor ouders van
doelgroepkinderen een maximale ouderbijdrage vast te stellen.
De volgende overweging heeft betrekking op het tegengaan van segregatie. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de gemeenten: in 2008 is
met de VNG een bestuurlijke afspraak gemaakt over het waarborgen van
de toegankelijkheid voor niet-doelgroepkinderen en peuterspeelzalen
zonder voorschoolse educatie. Door gemeenten zo vrij mogelijk te laten in
hun beleid rondom de ouderbijdrage, kunnen zij segregatie tegengaan
zoals zij dat in hun gemeente het meest passend achten.
Ten slotte wijzigt onderhavig wetsvoorstel tevens artikel 165 van de WPO
waarmee wordt geregeld dat de schriftelijke instemming van ouders van
leerlingen met een grote achterstand in de Nederlandse taal alleen nog
nodig is wanneer de activiteiten ter bevordering van de Nederlandse taal
volledig buiten de reguliere onderwijstijd plaatsvinden. Voor een nadere
toelichting op deze wijziging van de WPO verwijs ik naar de artikelsgewijze toelichting bij artikel II.
2. Uitvoeringsgevolgen
DUO heeft een uitvoeringstoets uitgevoerd op het wetsvoorstel. DUO
heeft verklaard dat het wetsvoorstel uitvoerbaar is.
3. Financiële gevolgen
Het wetsvoorstel heeft geen financiële gevolgen.
4. Administratieve lasten
Het wetsvoorstel leidt niet tot wijziging van de administratieve lasten voor
instellingen. Het schrappen van de schriftelijke instemming in artikel II
leidt tot een daling van de administratieve lasten voor burgers. Deze
worden geschat op ongeveer duizend uur.
5. Gevolgen voor BES

1

Sardes in samenwerking met FORUM,
Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling (juni
2007); Voorschoolse educatie:waarom wel,
waarom niet? Overwegingen van ouders om
hun kinderen al dan niet te laten deelnemen
aan VVE-programma’s.

Onderhavig wetsvoorstel heeft geen gevolgen voor de BES, net als de Wet
van 7 juli 2010 tot wijziging van de Wet kinderopvang, de Wet op het
onderwijstoezicht, de Wet op het primair onderwijs en enkele andere
wetten in verband met wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 141, nr. 3

3

6. Internetconsultatie
De internetconsultatie heeft twee positieve reacties opgebracht en heeft
geen aanleiding gegeven tot aanpassing van het wetsvoorstel.
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
In artikel I wordt de wet van 7 juli 2010 tot wijziging van de Wet kinderopvang, de Wet op het onderwijstoezicht, de Wet op het primair onderwijs
en enkele andere wetten in verband met wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid (Stb. 2010, 296) gewijzigd. In artikel III, onderdeel G,
wordt in artikel 166, tweede lid, van de WPO na «kind» ingevoegd: met
een risico op een achterstand in de Nederlandse taal, als bedoeld in
artikel 167, eerste lid, van de WPO. Hiermee wordt geregeld dat alleen
voor ouders van doelgroepkinderen een maximale ouderbijdrage voor
voorschoolse educatie op een peuterspeelzaal geldt.
Artikel II
Met de wijziging van artikel 165 van de Wet op het primair onderwijs
wordt geregeld dat de schriftelijke instemming van de ouders van de
leerling met een grote achterstand in de Nederlandse taal alleen geldt
voor de leerling die onderwijs ontvangt dat uitsluitend bestaat uit
activiteiten gericht op de bevordering van de beheersing van de Nederlandse taal met het oog op het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden, de zogenaamde voltijdse schakelklas. Het gaat hierbij om
leerlingen die in het geheel niet deelnemen aan het reguliere onderwijs,
dan wel gedurende de schoolloopbaan, dan wel na groep acht. Indien er
sprake is van voltijds onderwijs gericht op de bevordering van de
beheersing van de Nederlandse taal na groep 8 wordt er gesproken over
een kopklas. Voor het volgen van deze vorm van onderwijs is de schriftelijke instemming van de ouders nodig. Voor de andere activiteiten voor
leerlingen met een grote achterstand in de Nederlandse taal is de
schriftelijke instemming van de ouders niet meer nodig, aangezien het
dan onder de reguliere schooltijd valt. Op deze manier wordt onnodige
bureaucratie tegengegaan.
Artikel III
Tot 1 januari 2011 was er op basis van het Besluit vaststelling doelstelling
en bekostiging onderwijsachterstandenbeleid 2006–2010 en het Besluit
basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie sprake van een
maximering van de ouderbijdrage voor doelgroepkinderen die
voorschoolse educatie in een peuterspeelzaal volgen.
Aangezien onderhavig wetsvoorstel een voortzetting betekent van de
situatie zoals deze gold tot 1 januari 2011, is in artikel III de mogelijkheid
opgenomen om terugwerkende kracht tot en met deze datum te regelen.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 141, nr. 3

4