Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

242
Vragen van het lid Koerhuis (VVD) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over het bericht dat meer woningzoekenden fraude
plegen om een sociale huurwoning te krijgen (ingezonden 30 augustus 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 11 oktober 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 4065.
Vraag 1
Kent u het bericht «Meer mensen plegen fraude om sociale huurwoning te
krijgen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat er betaalde partijen zijn die op verzoek van woningzoekenden
gegevens vervalsen? Klopt het dat corporaties vervalste gegevens niet
kunnen controleren, omdat corporaties geen BRP (Basisregistratie Personen)gegevens mogen ontvangen? In hoeverre bent u bereid om dit aan te
passen? Deelt u de mening dat corporaties BRP-gegevens moeten kunnen
ontvangen om deze fraude op te sporen?
Antwoord 2
Het vervalsen van gegevens voor woningzoekenden door betaalde partijen
was (mede) aanleiding voor het Algemeen Overleg Woonfraude van 27 juni
2019, en leidde tot het instellen van de pilot digitalisering inkomenstoets,
waarover ik u een aantal malen heb geïnformeerd.2 In de pilot wordt een
werkwijze uitgetest die naar verwachting bijdraagt aan het terugdringen van
woonfraude, doordat woningcorporaties de inkomensgegevens en de
bijbehorende identificerende gegevens (in de pilot zijn dat BRP-gegevens)
rechtstreeks en digitaal vanuit de overheidsbronnen verkrijgen. De aspiranthuurder moet toestemming geven voor de gegevensverstrekking, maar is niet
1

Nu.nl, 19 augustus 2021; https://www.nu.nl/economie/6152223/meer-mensen-plegen-fraudeom-sociale-huurwoning-te-krijgen.html.
2
Zie de brief aan uw Kamer «Actualiteit in huurbeleid en benutting woningvoorraad»,
Kamerstuk 27 926, nr. 343, en in antwoord op vragen van Kamerlid Koerhuis (VVD) van
29 januari 2021, Aanhangsel Handelingen, 2020–2021

ah-tk-20212022-242
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

in staat deze gegevens te wijzigen. Zoals in mijn brief aan uw Kamer
vermeld, is het de wens van de deelnemers in de pilot, dat deze na positieve
evaluatie grootschalig wordt uitgerold waardoor dergelijke fraude niet of veel
minder zal voorkomen.
Het bewuste bericht verwees naar een onderzoek dat door bureau
Companen3is uitgevoerd in opdracht van de Autoriteit woningcorporaties
(Aw). In het onderzoek werd de eerdere praktijk met vervalsingen door
betaalde partijen bevestigd.
Ik benadruk dat het belangrijk is om vervalsingen tegen te gaan zodat de
beschikbare woonruimte terecht komt bij die doelgroep waarvoor deze
woningen bedoeld zijn. Het is in eerste instantie aan woningcorporaties om
een controle te doen van de documenten die voor de toewijzing van een
sociale huurwoning nodig zijn, en om alert te zijn op eventuele vervalsingen.
Corporaties zijn hier alert op en pakken deze problemen ook aan.4Daarbij kan,
onder omstandigheden, gebruik worden gemaakt van gegevens uit het BRP.
Gemeenten hebben de mogelijkheid om op lokaal niveau BRP-gegevens aan
woningcorporaties te verstrekken.
Vraag 3
Klopt het dat woningzoekenden hun achternaam en geboortedatum gelijktijdig kunnen aanpassen en zo hun inschrijfduur kunnen «doorgeven» aan
andere woningzoekenden? In hoeverre bent u bereid om dit aan te passen?
Deelt u de mening dat corporaties het BSN-nummer moeten kunnen
registeren om deze fraude op te sporen?
Antwoord 3
In het onderzoek van Companen is een fraudedetectiemethode van Sociale
Verhuurders Haaglanden beschreven, als goed voorbeeld van hoe woonruimteverdelers eenvoudig eerste signalen van vervalsingen of mogelijke fraude
op kunnen sporen. Dit heeft betrekking op aanpassingen die corporatiemedewerkers of medewerkers van de woonruimteverdeler zelf kunnen doen, niet
om aanpassingen die woningzoekenden kunnen doen. Companen geeft in
haar onderzoek aan dat deze fraudedetectiemethode breed toepasbaar kan
zijn, bij kan dragen aan de bewustwording van corporatiemedewerkers over
mogelijke kwetsbaarheden en inzicht geeft in het eigen handelen. Ik heb
Aedes verzocht deze methode bij woningcorporaties onder de aandacht te
brengen.
Vraag 4
Klopt het dat er geen wettelijk grondslag is voor gegevensdeling tussen
(semi)overheidsinstellingen, zoals Belastingdienst, SVB, de politie en
corporaties, terwijl die wettelijke grondslag wel nodig is om woonfraude op
te sporen? In hoeverre bent u bereid om de wettelijke grondslag te creëren,
zodat corporaties onder andere door bestandsvergelijkingen woonfraude
kunnen opsporen?
Antwoord 4
Zoals in antwoord op vragen 2 en 3 is aangegeven beschikken woningcorporaties en woonruimteverdelers over mogelijkheden om vervalsingen (en
mogelijke woonfraude) te detecteren. Daarnaast is de verwachting dat de
werkwijze met de digitale inkomenstoets en fraudedetectiemethoden zoals
Sociale Verhuurders Haaglanden toepassen, het aantal gevallen van
vervalsingen en mogelijke woonfraude zal doen afnemen. Grootschalige
informatie-uitwisseling om fraude op te sporen, waarbij geen sprake is van
een verdenking, acht ik niet proportioneel. Wanneer een woningcorporatie
daadwerkelijk en op goede gronden het vermoeden heeft van fraude, kan zij
daarvan aangifte doen bij de politie. In zo’n geval kan de politie zo nodig een
opsporingsonderzoek instellen.

3
4

www.ilent.nl/documenten/rapport-risico’s-bij-woningtoewijzing
Zie bijvoorbeeld https://uitspraken.rechtspraak.nl/
inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2019:4503

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 5
Hoe groot is het aantal woningzoekenden dat woonfraude pleegt om een
sociale huurwoning te krijgen, terwijl die eigenlijk niet in aanmerking komen
voor een sociale huurwoning? Hoe worden fraudeurs op dit moment door
corporaties geweerd om op een wachtlijst te komen voor een sociale
huurwoning? Is er al een zwarte lijst voor fraudeurs, zodat die niet langer in
aanmerking komen voor een sociale huurwoning?
Antwoord 5
Het onderzoek van Companen richt zich op risico’s bij woningtoewijzing, en
een woningzoekende kan zich natuurlijk ook weleens vergissen. Het is mij
niet bekend hoeveel woningzoekenden fraude plegen om een sociale
huurwoningen te krijgen.
In haar rapport concludeert Companen dat misstanden waarbij corporatiemedewerkers betrokken zijn incidenteel van aard zijn. Het overtreden van de
regels of het opzoeken van de randen door woningzoekenden heeft, als
gevolg van de druk op de woningmarkt, volgens Companen wel een meer
structureel karakter. Juist om deze reden zou de digitalisering van de
inkomenstoets een positieve ontwikkeling kunnen zijn, hiervoor wacht ik de
uitkomsten van de pilot later dit jaar af.
Er bestaat sinds enkele maanden een format «Modelprotocol Signaleringsmodule Ongewenst Huurdersgedrag»5. Onder ongewenst huurdersgedrag wordt
onder meer verstaan (woon)fraude. Dit protocol is in nauw overleg met de
Autoriteit Persoonsgegevens door Aedes tot stand gebracht. Het doel van dit
protocol is om te waarborgen dat bij de verwerking van de persoonsgegevens in de signaleringslijst voldoende rekening wordt gehouden met de
wettelijk vereiste bescherming en dat een juiste afweging van belangen wordt
gemaakt. Plaatsing van de huurder met ongewenst huurdersgedrag op zo’n
signaleringslijst gebeurt met uiterste zorgvuldigheid en alleen onder
voorwaarden.
Vraag 6
Wat is de stand van zaken van het onderzoek dat u heeft aangekondigd
tijdens de behandeling van de Woningwet en dat u samen met VNG, Aedes,
de Woonbond en de Autoriteit woningcorporaties doet naar de vraag of er
voor de maatschappelijke rol van corporaties een wettelijke grondslag voor
gegevensdeling nodig is?
Antwoord 6
Het onderzoek naar aanleiding van mijn toezegging ziet op andere thematiek
dan het tegengaan van vervalsingen of woonfraude, namelijk de knelpunten
van gegevensverwerking in het kader van de wettelijke taak die woningcorporaties hebben voor zorg- en veiligheid, en hoe woningcorporaties binnen hun
wettelijke taak grip kunnen houden in een wijk en overlast tegengaan. Ik zal
uw Kamer in het najaar per brief informeren over de stand van zaken.

5

https://www.aedes.nl/artikelen/bedrijfsvoering/digitalisering-en-informatievoorziening/
modelprotocol-signaleringslijst-ongewenst-huurdersgedrag.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3