Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 761

Verwerking en bescherming persoonsgegevens

Nr. 129

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 december 2018
De vaste Kamercommissie voor SZW heeft per brief van 15 november jl.
verzocht om een reactie op de brief van 6 november 2018 inzake het
systeem SyRI die FNV Uitkeringsgerechtigden aan de vaste commissie
heeft gericht. In deze brief treft u mijn reactie op de brief van FNV
Uitkeringsgerechtigden aan.
In haar brief van 6 november jl. refereert FNV Uitkeringsgerechtigden aan
mijn brief van 8 juni 2018 (Kamerstuk 32 761, nr. 122) aan uw Kamer. In
deze brief heb ik de motie ontraden die de Kamerleden Verhoeven (D66)
en Buitenweg (GL) (Kamerstuk 32 761, nr. 118) in het op 6 juni jl.
gehouden VAO Big Data hebben ingediend (Handelingen II 2018/19, nr. 90,
item 3).
Ik heb in mijn brief van 8 juni jl. mijn overwegingen gegeven om de in
deze motie gevraagde informatie over SyRI niet openbaar te maken.
Kortheidshalve verwijs ik naar mijn brief van 8 juni jl. In mijn brief van
8 juni jl. geef ik ook een korte beschrijving van wat het instrument SyRI
inhoudt en met welk doel het wordt toegepast.
FNV geeft in haar brief aan dat zij zich heeft gevoegd in de procedure
tegen de staat over SyRI. Daarmee is deze zaak ook onder de rechter en
zal de rechter een oordeel geven over de door FNV aangevoerde
bezwaren tegen SyRI, die hier nu ook worden ingebracht. Zoals door u
verzocht, ga ik hieronder nader in op de brief die FNV Uitkeringsgerechtigden aan u heeft gericht.
Ik hecht eraan nogmaals te benadrukken dat het instrument SyRI een
wettelijke grondslag heeft, het gebruik van SyRI binnen het stelsel van
rechtsbescherming plaatsvindt en dat toepassing van SyRI met veel
privacy-waarborgen is omkleed.
SyRI is ontwikkeld en wettelijk geregeld ten behoeve van de bestrijding
van fraude op het terrein van de sociale zekerheid en inkomensafhanke-

kst-32761-129
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 761, nr. 129

1

lijke regelingen, de belastingen, premieheffing en de arbeidswetten.
Achtergrond daarvan is dat sociale zekerheid één van de pijlers van de
maatschappij is en dat sociale zekerheidsfraude afbreuk doet aan het
draagvlak en aan een doelmatige uitvoering, en bovendien het economisch welzijn van Nederland schade kan toebrengen. De aanpak van
misbruik van sociale voorzieningen en uitkeringen is daarmee cruciaal.
Met toepassing van het instrument SyRI wordt de capaciteit die
beschikbaar is voor handhaving zo gericht mogelijk ingezet, zodat fraude
op een doeltreffende manier kan worden opgespoord. Hierbij is van
belang om op te merken dat het enkele gebruik van SyRI geen rechtsgevolgen voor burgers tot gevolg heeft. Gebruik van het instrument SyRI
zorgt ervoor dat alléén burgers worden geïdentificeerd en onderzocht ten
aanzien van wie er concrete indicaties voor mogelijke onregelmatigheden
zijn. Voor burgers bij wie op grond van de SyRI-analyse een verhoogd
risico op misbruik wordt verondersteld, wordt een risicomelding aan het
betrokken bestuursorgaan gedaan. Dat bestuursorgaan besluit dan of het
nader onderzoek naar die risicomelding zal doen. Onderdeel van het
onderzoek is dat de betrokken burger zijn visie kan geven op de onregelmatigheid die in de op hem/haar betrekking hebbende risicomelding
wordt verondersteld.
Een risicomelding is geen concreet bewijs van een overtreding en kan
geen zelfstandige grond vormen voor handhaving: een risicomelding kan
alleen dienen als aanleiding om in het concrete geval verder onderzoek te
doen. Op basis van het resultaat van het onderzoek beoordeelt het
betrokken bestuursorgaan of er aanleiding is om een maatregel te nemen.
Een eventuele beslissing tot het terugvorderen van een uitkering of
toeslag, of het opleggen van een boete, is voor bezwaar en beroep
vatbaar en kan dus bij de rechter worden aangevochten. Het verwerken
van (persoons-) gegevens in SyRI is gebonden aan de wettelijke
voorwaarden als gesteld in de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Dit houdt onder andere in dat toezicht wordt uitgeoefend door
de Autoriteit Persoonsgegevens. SyRI voldoet aan de eisen die de wet aan
een dergelijk systeem stelt.
In de brief van FNV Uitkeringsgerechtigden wordt gesteld dat «SyRI is
gericht op het op grote schaal profileren van burgers». Ik benadruk dat
SyRI geen instrument is waarmee profielen van burgers kunnen worden
opgesteld om daarmee toekomstig gedrag te voorspellen. SyRI is er op
gericht om in een concreet afgebakend project in bestaande, bij de
bestuursorganen reeds aanwezige, gegevens opvallende verschillen te
vinden met wat op basis van de risico-indicatoren – feitelijk en objectief –
mag worden verwacht.
FNV Uitkeringsgerechtigden stelt voorts dat een burger in een Register
Risicomeldingen kan worden opgenomen zonder dat «betrokkenen,
buitenstaanders en politiek kunnen nagaan waarop dit is gebaseerd».
Ik reageer hierop als volgt. Voordat SyRI in een samenwerkingsproject
wordt ingezet, informeert de betreffende gemeente de burgers over welke
gegevens van burgers gecontroleerd zullen worden, door wie dat gebeurt,
met welk doel en wat de mogelijke gevolgen daarvan zijn. Op het moment
dat de burger ervan op de hoogte is dat zijn gegevens mogelijk onderdeel
zijn van een project, heeft die burger de mogelijkheid om daar navraag
over te doen.
Ik heb hierboven al beschreven dat de indicatie van mogelijke fraude of
mogelijk misbruik die in een risicomelding is opgenomen, via nader
onderzoek moet worden getoetst. In de loop van dat onderzoek wordt de
burger op wie de informatie betrekking heeft, daarmee benaderd en kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 761, nr. 129

2

hij of zij daarop reageren voordat enige beslissing tot handhaving wordt
genomen.
Ik kan mij daarom niet vinden in het beeld over SyRI dat FNV Uitkeringsgerechtigden in haar brief aan de vaste Kamercommissie voor SZW
schetst en zie in de brief die FNV Uitkeringsgerechtigden aan de vaste
commissie voor SZW heeft gestuurd geen aanleiding om het standpunt
dat ik in mijn brief van 8 juni jl. met betrekking tot de motie van de leden
Verhoeven en Buitenweg aan uw Kamer heb meegedeeld, te herzien.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 761, nr. 129

3