Rapportage quickscan meldcode huiselijk geweld
en kindermishandeling
Ministerie van VWS

November 2015
mr. A.G.A. Pons
T. Lie MSc
M.M. de Jong MSc
drs. A. van der Heuvel
drs. K.F. Pons
drs. M.M. Kleinjan
Projectnummer: 107776
Correspondentienummer: DH-2611-4700

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

INHOUD
HOOFDSTUK 1

HOOFDSTUK 2

HOOFDSTUK 3

HOOFDSTUK 4

HOOFDSTUK 5

MANAGEMENTSAMENVATTING

1

1.1

Inleiding

1

1.2

Samenvatting van het onderzoek onder professionals

3

1.3

Conclusies en aanbevelingen

9

ONDERZOEKSOPZET

11

2.1

Inleiding

11

2.2

Onderzoeksopzet

12

SECTOR MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING

14

3.1

Respons en achtergrondkenmerken

14

3.2

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode

15

3.3

Toepassing van de meldcode

17

3.3.1

Toepassing van de meldcode per stap

20

3.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode

27

3.4

De toepassing van de kindcheck

29

3.4.1

Belemmeringen bij de toepassing van de kindcheck

32

3.5

Kennis en vaardigheden

33

3.6

De implementatie van de meldcode

35

3.7

Veilig Thuis

38

3.8

Samenvatting

39

SECTOR KINDEROPVANG

42

4.1

Respons en achtergrondkenmerken

42

4.2

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode

44

4.3

Toepassing van de meldcode

46

4.3.1

Toepassing van de meldcode per stap

50

4.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode

57

4.4

Kennis en vaardigheden

59

4.4.1

De implementatie van de meldcode

61

4.5

Veilig thuis

64

4.6

Samenvatting

66

SECTOR (JEUGD)GEZONDHEIDSZORG

68

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

HOOFDSTUK 6

HOOFDSTUK 7

5.1

Respons en achtergrondkenmerken

68

5.2

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode

70

5.3

Toepassing van de meldcode

75

5.3.1

Toepassing van de meldcode per stap

81

5.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode

94

5.4

De toepassing van de kindcheck

97

5.4.1

Belemmeringen bij de toepassing van de kindcheck

103

5.5

Inschatting van kennis en kunde

106

5.6

De implementatie van de meldcode

111

5.7

Veilig Thuis

120

5.8

Samenvatting

123

SECTOR JUSTITIE

127

6.1

Respons en achtergrondkenmerken

127

6.2

Globale en indicatieve beschrijving Halt en DJI

128

6.3

COA: achtergrondkenmerken

128

6.4

COA: bekendheid met en ondersteuning door de meldcode

130

6.5

COA: Toepassing van de meldcode

132

6.5.1

Toepassing van de meldcode per stap

134

6.5.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode

140

6.6

COA: kennis en vaardigheden

141

6.7

COA: de implementatie van de meldcode

144

6.8

Het COA over Veilig Thuis

147

6.9

Samenvatting

148

SECTOR ONDERWIJS

152

7.1

Respons en achtergrondkenmerken

152

7.2

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode

154

7.3

Toepassing van de meldcode

157

7.3.1

Toepassing van de meldcode per stap

160

7.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode

169

7.4

Kennis en vaardigheden

171

7.5

De implementatie van de meldcode

175

7.6

Veilig Thuis

179

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

7.7
HOOFDSTUK 8

HOOFDSTUK 9

Samenvatting

ERVARINGEN VEILIG THUIS ORGANISATIES

181
184

8.1

Inleiding

184

8.2

Leeswijzer

184

8.3

De inzet van Veilig Thuis bij het vergroten van de bekendheid met en de
implementatie van de meldcode
184

8.4

De positie van Veilig Thuis in relatie tot de meldcode

186

8.5

De toepassing van de meldcode

187

8.6

De effecten van het werken met de meldcode

191

8.7

Conclusies

192

ONDERZOEK TOEZICHTHOUDERS

194

9.1

Inleiding

194

9.2

Toezicht door de Inspecties

195

9.3

Gemeentelijk toezicht

198

9.4

De implementatie van de meldcode door de gemeente in haar
werkgeversrol

201

9.5

Door toezichthouders aangedragen aandachtspunten

201

9.6

Samenvatting

202

BIJLAGE 1

VRAGENLIJST MELDCODE

203

BIJLAGE 2

OVERZICHT VAN BRANCHEORGANISATIES EN
BEROEPSVERENIGINGEN

232

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 1
Managementsamenvatting
1.1

Inleiding
Op 1 juli 2013 is de wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
in werking getreden en zijn professionals uit zes sectoren1 verplicht om te handelen
volgens de wet meldcode bij vermoedens van huiselijk geweld of
kindermishandeling. De meldcode helpt professionals te handelen bij signalen van
huiselijk geweld en kindermishandeling en beschrijft in vijf stappen wat zij kunnen
doen bij vermoedens van geweld.
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft aangegeven
twee jaar na inwerkingtreding van de wet een 'quickscan' te laten uitvoeren om
inzicht te krijgen in hoe sectoren in de praktijk uitvoering geven aan de wet.
De quickscan bestaat uit de volgende onderdelen:
• een onderzoek onder professionals uit de sectoren waarop de meldcode van
toepassing is;
• een onderzoek onder Veilig Thuis organisaties;
• een onderzoek onder toezichthouders.
In de eerste helft van 2015 is het onderzoek onder artsen uitgevoerd. De resultaten
hiervan zijn in juni 2015 al bekend gemaakt. Bij dit onderzoek is gebruikgemaakt van
een panel van KNMG-leden. Met behulp van de KNMG is het onderzoek uitgezet
onder ruim 3.000 praktiserende artsen met diverse specialismen. Uiteindelijk hebben
1.069 panelleden de vragenlijst ingevuld. Bij de analyse van de data zijn
uitsplitsingen gemaakt naar de volgende categorieën artsen: huisartsen,
jeugdartsen, kinderartsen, psychiaters en overige artsen. De bevindingen uit de
rapportage van het onderzoek onder artsen zijn niet opgenomen in deze rapportage.
Wel zijn de belangrijkste uitkomsten uit dit onderzoek in het volgende kader kort
beschreven.
In deze rapportage worden de bevindingen uit de overige onderdelen van de
quickscan beschreven. Waar in deze rapportage in hoofdstuk 3 de bevindingen uit
de sector (jeugd)gezondheidszorg worden beschreven, gaat het om de gegevens
die zijn verkregen in dit vervolgonderzoek. In de sector (jeugd)gezondheidszorg is
de vragenlijst na het onderzoek onder de artsen via het artsenpanel van de KNMG
ook nog via beroepsverenigingen en brancheorganisaties uitgezet bij andere
professionals uit de zorg. In totaal hebben 764 respondenten uit het
vervolgonderzoek in de sector (jeugd)gezondheidszorg de vragenlijst ingevuld.

1

Het gaat om de sectoren (jeugd)gezondheidszorg, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg, onderwijs,
kinderopvang en justitie.

1/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek onder artsen
Artsen zijn over het algemeen (zeer) goed bekend met de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij ervaren het
werken met de meldcode als een meerwaarde voor hun werk, omdat de
meldcode voor duidelijkheid zorgt en maakt dat zij zich gerechtvaardigd voelen
om actie te ondernemen. Het melden is daarbij niet altijd nodig, doordat artsen in
staat zijn om zelf hulp te organiseren of in te schakelen voor de betreffende
gezinnen. Daarnaast ervaren artsen belemmeringen bij de toepassing van de
meldcode. Een belangrijke belemmering is de vertrouwensrelatie met de ouders
van het kind.
Niet alle artsen weten dat het mogelijk is om advies aan Veilig Thuis te vragen
zonder persoonsgegevens over de patiënt te hoeven verstrekken. Ook zijn zij niet
goed op de hoogte van het onderscheid tussen een adviesvraag en een melding.
Artsen zijn over het algemeen tevreden over de rol van en de samenwerking met
Veilig Thuis, maar missen een terugkoppeling van Veilig Thuis na een melding.
Ook geven zij aan dat de samenwerking met de sociale wijkteams nog verder
vorm moet krijgen.
Ongeveer een derde van de artsen heeft nog nooit een training gevolgd over
huiselijk geweld en kindermishandeling. Het gaat hierbij met name om artsen uit
de categorie ‘overige artsen’ (57%). Van de jeugdartsen heeft 94% in de
afgelopen drie jaar wel een training of een cursus gevolgd. Bij de kinderartsen is
dit 71%, bij de huisartsen 66% en bij de psychiaters 58%. De kindcheck is onder
artsen nog relatief onbekend.
Op basis van het onderzoek onder artsen zijn door de staatssecretaris de
volgende aanknopingspunten benoemd voor het optimaliseren van het gebruik en
de werking van de meldcode:
• het vergroten van de bekendheid met, en de kennis over, de meldcode en de
kindcheck;
• bij- en nascholing waarin met name aandacht wordt besteed aan
gespreksvaardigheden;
• het verduidelijken van de rol en de werkwijze van Veilig Thuis;
• het vergroten van de bekendheid met de mogelijk om advies te vragen
zonder persoonsgegevens bekend te maken en van het onderscheid tussen
het vragen van advies en het doen van een melding bij Veilig Thuis.

Voor het onderzoek naar de ervaringen van professionals uit de diverse sectoren is
samengewerkt met de brancheorganisaties die in deze sectoren actief zijn. Zij
hebben de vragenlijst voor het onderzoek onder hun leden uitgezet.
In de sector justitie is de meldcode van toepassing op de reclasseringsorganisaties
(Reclassering Nederland, Het Leger des Heils en Stichting Verslavingsreclassering

2/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

GGZ), de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Halt en het Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers (COA). De reclasseringsorganisaties bleken niet bereid om mee te
werken aan het onderzoek vanwege een overlap met het onderzoek dat de Inspectie
Veiligheid en Justitie in het voorjaar van 2015 heeft uitgevoerd. Vanwege de overlap
met het onderzoek van de Inspectie van Veiligheid waren DJI en Halt ook enigszins
terughoudend met het verlenen van medewerking aan het onderzoek. Zij hebben de
vragenlijst uitgezet onder een deel van hun medewerkers. Dit heeft voor DJI en Halt
gevolgen gehad voor de respons, waardoor het niet mogelijk is om betrouwbare
uitspraken te doen. Het COA heeft de vragenlijst breed uitgezet onder haar
medewerkers. Dit leverde voldoende respons op. In deze samenvatting beschrijven
we voor de sector justitie alleen de bevindingen met betrekking tot het COA.
1.2

Samenvatting van het onderzoek onder professionals
De meldcode
De professionals uit de diverse sectoren zijn over het algemeen (zeer) goed op de
hoogte van de verplichting om te werken met een meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling. Ook vinden zij dat het handelen bij vermoedens of signalen van
huiselijk geweld en kindermishandeling tot hun verantwoordelijkheid behoort. Wel
kan er naarmate er meer hulpverleners binnen een gezin actief zijn onduidelijkheid
ontstaan over de vraag wie er actie moet ondernemen als de hulpverlening niet
effectief blijkt te zijn.
Het werken met een meldcode biedt volgens gemiddeld driekwart van de
respondenten (heel) veel ondersteuning, omdat de meldcode structuur en houvast
geeft en maakt dat er zorgvuldig gehandeld wordt. Ook wordt de meldcode gezien
als een legitimering om stappen te ondernemen.
Gemiddeld geeft 50% van de respondenten aan (veel) sneller te handelen door de
meldcode. Bij de sector onderwijs ligt dit percentage met 37% lager en bij het COA
ligt het met 60% hoger. En gemiddeld 42% handelt gelijk (niet sneller en niet minder
snel).
De stappen van de meldcode worden door het merendeel van de professionals
toegepast. Als respondenten niet zelf alle stappen toepassen heeft dat veelal te
maken met het gegeven dat er binnen hun organisatie iemand anders is
aangewezen, die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de vervolgstappen van
de meldcode, zoals bijvoorbeeld een aandachtsfunctionaris of een leidinggevende.
De mate waarin de stappen worden uitgevoerd neemt af naarmate we verder komen
in het stappenplan. Redenen hiervoor zijn onder meer dat na het vragen van advies
aan Veilig Thuis vervolgstappen soms niet noodzakelijk zijn en dat na het
inschakelen van hulp, melden niet meer noodzakelijk was. In tabel 1 is per sector
aangegeven in welke mate de stap vaak tot altijd wordt toegepast.

3/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Tabel 1
Stap

Mate waarin de stappen van de meldcode vaak tot altijd worden toegepast
Maatschappelijke Kinderopvang (Jeugd)gezond
ondersteuning
heidszorg
Stap 1: In kaart brengen van
signalen
86%
85%
85%
Stap 2: Overleggen met
collega en eventueel
raadplegen Veilig Thuis
87%
81%
78%
Stap 3: Gesprek met
kind/ouders/betrokkenen
77%
76%
65%
Stap 4: Wegen van geweld of
kindermishandeling, bij twijfel
altijd Veilig Thuis raadplegen
82%
78%
78%
Stap 5: Beslissen: hulp
organiseren of melden
80%
77%
77%
Stap 5a: Monitoring van effect
van hulpverlening
69%
67%
60%
Stap 5b: Melding bij Veilig
Thuis
46%
33%
31%
Bij acuut gevaar raadplegen
Raad voor de
Kinderbescherming of de
politie
65%
56%
55%

Justitie
Coa

Onderwijs

92%

87%

85%

83%

71%

78%

77%

81%

78%

78%

89%

69%

56%

31%

72%

62%

Aan professionals is gevraagd of zij belemmeringen ervaren bij de toepassing van
de meldcode. Een minderheid van de respondenten heeft aangegeven geen
belemmeringen te ervaren; in de sector maatschappelijke ondersteuning ervaart
19% geen belemmeringen, in de sector kinderopvang geldt dat voor 23% van de
respondenten, in de sector (jeugd)gezondheidszorg ligt dit percentage op 18%, bij
het onderwijs op 12% en bij het COA op 32%. Vaak genoemde belemmeringen zijn
de veiligheid van het kind, de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie
van het kind/het gezin en de vertrouwensrelatie. In de sectoren kinderopvang en
onderwijs speelt mee dat ouders het kind van de opvang/van school kunnen halen
en geen toestemming geven voor een overdracht aan de nieuwe opvanglocatie of
de nieuwe school. Hierdoor kan het kind uit zicht verdwijnen. Professionals van het
COA noemen daarnaast nog cultuurverschillen en taalbarrières. Het voeren van een
gesprek met het kind en/of de ouders (stap 3 uit de meldcode) wordt in de praktijk
soms als lastig ervaren. De redenen hiervoor kunnen per sector verschillen. De
volgende redenen worden genoemd: de jonge leeftijd van het kind, de beperkte
verstandelijke vermogens van het kind en/of de ouders, onzekerheid over de eigen
vermoedens, de veiligheid van het kind of de angst om het kind in een
loyaliteitsconflict richting ouders te brengen. Professionals hebben aangegeven dat
ze behoefte hebben aan training in gesprekstechnieken, waarbij ook aandacht wordt
besteed aan het voeren van gesprekken met jonge kinderen en kinderen of
volwassenen met beperkte verstandelijke vermogens.
Bij stap 5 (beslissen hulp organiseren of melden) lopen professionals er soms
tegenaan dat hulp niet altijd beschikbaar is; rond de 30% van de professionals uit de
diverse sectoren geeft dit aan. Het niet beschikbaar zijn van de hulp heeft te maken
met wachtlijsten bij het sociaal wijkteam, lange besluitvormingsprocedures binnen

4/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

het sociaal wijkteam, achterstanden bij Veilig Thuis, versobering van de
mogelijkheden om hulp in te schakelen, het vermijden van hulpverlening door de
ouders en drempels met betrekking tot de toegang tot de GGZ. Soms kan de
benodigde hulp niet worden ingezet, omdat deze zorg of ondersteuning niet is
ingekocht door de gemeente. Voor professionals van het COA geldt nog specifiek
dat zij te maken hebben met bureaucratie rond de Regeling Zorg Asielzoekers,
onbekendheid van hulpverleners met de doelgroep en met hulpverleners die geen
ondersteuning willen leveren, omdat het onduidelijk is hoe deze gefinancierd wordt
en omdat het gezin mogelijk uitgezet wordt.
De kindcheck
De kindcheck is verplicht voor alle professionals die werken met volwassenen, die in
een lichamelijke of een geestelijke conditie of andere omstandigheden verkeren die
een risico vormen voor de veiligheid of de ontwikkeling van kinderen die van deze
volwassenen afhankelijk zijn. Binnen dit onderzoek is daarmee de kindcheck alleen
van toepassing voor professionals uit de sector maatschappelijke ondersteuning en
uit de sector zorg. Voor de professionals van het COA is de kindcheck niet van
toepassing, omdat zij ofwel te maken hebben met gezinnen of met volwassenen van
wie de kinderen nog in het buitenland verblijven. Voor professionals uit de sector
justitie die werkzaam zijn bij DJI en bij de reclasseringsorganisaties is de kindcheck
wel van toepassing, maar is er via deze quickscan geen informatie beschikbaar over
de toepassing ervan omdat de respons ofwel onvoldoende was ofwel omdat er geen
medewerking is verleend aan het onderzoek.
Een meerderheid van de professionals is matig tot slecht bekend met de kindcheck;
binnen de sector maatschappelijke ondersteuning ligt dit percentage op 60% en
binnen de sector zorg op 55%, waarbij opgemerkt moet worden dat de kindcheck
binnen de zorg minder bekend is bij professionals die alleen met volwassenen
werken, van hen is 74% matig tot slecht op de hoogte van de kindcheck. Hierdoor
wordt de kindcheck ook door een minderheid van de professionals toegepast. Van
de respondenten uit de sector maatschappelijke ondersteuning past 37% de
kindcheck vaak tot altijd toe. Voor de sector zorg ligt dit percentage voor
professionals die zowel met volwassenen als kinderen werken op 40%. Van de
professionals uit de zorg die alleen met volwassenen werken past 24% de kindcheck
vaak tot altijd toe. Professionals passen de kindcheck niet toe, omdat zij niet weten
hoe zij deze toe moeten passen en omdat zij belemmeringen ervaren vanuit hun
eigen kennis en kunde. Respondenten die de kindcheck wel toepassen doen dat het
meest bij signalen van huiselijk geweld en bij andere risicogroepen, zoals bij cliënten
met een licht verstandelijke beperking, bij uithuisplaatsing, relatieproblemen of
vechtscheidingen, dakloosheid, financiële problematiek en dreigende
uithuiszettingen.
Vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling
Binnen de maatschappelijke ondersteuning, het onderwijs en bij het COA heeft een
ruime meerderheid van de professionals in de eigen werkpraktijk wel eens
vermoedens gehad van huiselijk geweld en/of kindermishandeling, respectievelijk
83%, 90% en 91%. Bij de kinderopvang en de zorg ligt dit percentage met

5/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

respectievelijk 71% en 69% lager. Daarentegen hebben professionals in de zorg die
alleen met kinderen werken vaker een vermoeden gehad (94%) dan hun collega’s
die ook met volwassenen en/of ouderen werken.
Aan professionals is gevraagd of zij achteraf bezien wel eens een casus hebben
gehad waarbij ten onrechte geen advies is gevraagd aan Veilig Thuis of waarbij ten
onrechte geen melding is gedaan. In tabel 2 is per sector het percentage
respondenten weergegeven dat deze vraag met ‘ja’ heeft beantwoord.
Tabel 2

Achteraf bezien ten onrechte geen advies gevraagd/niet gemeld
Maatschappelijke Kinderopvang (Jeugd)gezond
ondersteuning
heidszorg

Ten onrechte geen
advies (% ja)
Ten onrechte geen
melding (% ja)

Justitie Coa

Onderwijs

20%

16%

29%

10%

26%

17%

16%

21%

13%

23%

Professionals geven aan dat het hierbij soms ging om casussen uit een verder
verleden; zij hadden toen nog geen scholing gehad over het onderwerp en hun
kennis was op dat moment nog onvoldoende. Daarnaast noemen professionals de
volgende redenen: de doorverwijzende huisarts is de eerst verantwoordelijke
persoon om verdere stappen te zetten, het is lastig om een compleet beeld te krijgen
als er meerdere hulpverleners actief zijn binnen een gezin, men gaat er soms ten
onrechte van uit dat de andere hulpverleners stappen zetten, zij hebben soms als
hulpverlener de neiging om te lang in de rol van hulpverlener te blijven zitten en
twijfels over de signalen vanwege de jonge leeftijd van het kind. Professionals uit de
kinderopvang en het onderwijs noemen ook de angst dat het kind in de betreffende
casussen van school of de opvang werd gehaald en uit het zicht verdween.
Kennis en vaardigheden
De professionals waarderen de eigen vaardigheden om met de stappen van de
meldcode te werken over het algemeen als voldoende tot goed. Driekwart van de
professionals van het COA, uit het onderwijs, de zorg en uit de maatschappelijke
ondersteuning waarderen deze vaardigheden als voldoende tot goed. In de sector
kinderopvang waardeert 92% deze vaardigheden als voldoende tot goed.
Gemiddeld geven de professionals uit de diverse sectoren een rapportcijfer van een
7 voor hun kennis over de stappen die volgens de richtlijnen gezet moeten worden
bij vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Driekwart van de
professionals heeft dan ook in de afgelopen vijf jaar een training gevold op het
terrein van kindermishandeling en huiselijk geweld. Er zijn in de sectoren ook
professionals die nog nooit zo’n training hebben gevolgd; dit geldt voor 12% van de
professionals uit de sector maatschappelijke ondersteuning, voor 14% van de
professionals uit de kinderopvang, voor 19% van de professionals van het COA en
voor 21% van de professionals uit het onderwijs. In de zorg heeft 22% van de
professionals nog nooit zo’n training gevolgd, waarbij er verschillen zijn tussen de
diverse professionals: van de professionals die alleen met volwassenen werken

6/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

heeft 32% nog nooit een training op het gebied van huiselijk geweld en
kindermishandeling gevolgd en van de professionals die alleen met ouderen werken
heeft 39% nog nooit zo’n training gevolgd.
Professionals zijn in mindere mate bekend met de ondersteunende hulpmiddelen als
de toolkit op www.meldcode.nl, de Meldcode App en de online cursussen. Van deze
hulpmiddelen is men het meest bekend met de toolkit. Respondenten die wel
bekend zijn met de hulpmiddelen maken er in de praktijk nauwelijks gebruik van.
De professionals over Veilig Thuis
Het merendeel van de professionals is bekend met Veilig Thuis. Een meerderheid
van de professionals is tevreden over de rol van en samenwerking met Veilig Thuis
bij advies- en consultvragen. Wel geven zij aan dat de kwaliteit van de adviezen
sterk kan verschillen per medewerker van Veilig Thuis. Professionals ervaren soms
onvoldoende ondersteuning van Veilig Thuis en vinden dat Veilig Thuis te veel
teruglegt bij hen. Voor professionals van het COA geldt daarnaast dat er bij Veilig
Thuis soms onvoldoende kennis is over de doelgroep en dat er tussen het COA en
Veilig Thuis geen duidelijke afspraken zijn over de inzet van Veilig Thuis voor het
COA.
Over de rol van en samenwerking met Veilig Thuis bij meldingen zijn professionals
iets minder positief; tussen de 40% en 50% beoordeelt deze als voldoende tot goed.
Het minst tevreden zijn professionals over de terugkoppeling door Veilig Thuis na
een melding. Het duurt lang voordat er teruggekoppeld wordt en professionals
moeten vaak zelf om terugkoppeling vragen. Professionals uit het onderwijs vinden
het daarnaast frustrerend dat er soms niets met een melding wordt gedaan en er
niet wordt aangegeven wat hiervoor de reden is; scholen gaan naar de mening van
respondenten niet zomaar over tot het doen van een melding.
De meningen van professionals over de rol van Veilig Thuis sinds 1 januari 2015 zijn
verdeeld. Daarbij zijn er verschillen zichtbaar tussen de diverse sectoren.
Professionals van het COA en uit de sector maatschappelijke ondersteuning geven
het meest aan dat de rol veranderd is, respectievelijk 44% en 39%. Voor het COA
geldt dat de financiering van de inzet van Veilig Thuis voor het COA sinds 1 januari
2015 onduidelijker is geworden. Professionals uit de sector maatschappelijke
ondersteuning zijn verdeeld over de nieuwe rol. Sommige professionals vinden de
rol nu duidelijker, terwijl anderen juist aangeven de nieuwe situatie onduidelijker te
vinden. Van de professionals uit de zorg vindt 21% de rol van Veilig Thuis
veranderd. Zij geven aan dat het contact makkelijker verloopt door het
samenvoegen van het AMK en SHG, hoewel er ook aangegeven wordt dat het niet
altijd duidelijk is met wie men in contact moet treden. Ook hebben zij de indruk dat
de werkdruk bij Veilig Thuis hoog is. Van de professionals uit het onderwijs vindt
13% dat de rol van Veilig Thuis gewijzigd is. Zij vinden dat de bereikbaarheid van
Veilig Thuis buiten kantooruren slechter is dan bij het AMK en dat Veilig Thuis
minder zichtbaar is in het netwerk rond scholen. In de kinderopvang vindt 9% van de
professionals dat de rol van Veilig Thuis veranderd is. Zij noemen ook slechtere
bereikbaarheid en het minder zichtbaar en herkenbaar zijn van Veilig Thuis.

7/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Deelonderzoek Veilig Thuis
Aan dit deelonderzoek hebben acht Veilig Thuis organisaties meegewerkt. De
formele samenvoeging van het oude AMK en het SHG per 1 januari 2015 wordt door
de medewerkers van Veilig Thuis met wie gesproken is als positief beoordeeld,
omdat beide organisaties elkaar kunnen versterken. Wel is het soms nog zoeken
naar een eenduidige werkwijze en een duidelijk werkproces.
De rol die Veilig Thuis kan spelen bij voorlichting, preventie en vroegsignalering
verschilt per gemeente, omdat deze afhankelijk is van de prioriteiten die hieraan
worden gegeven vanuit het lokale, gemeentelijk beleid. Door de ontwikkelingen
binnen het sociaal domein dreigt de aandacht voor huiselijk geweld en
kindermishandeling soms onderbelicht te raken. De rol die de sociale wijkteams bij
de aanpak hiervan kunnen spelen, zou gezien hun integrale benadering groter
moeten zijn. Tevens hebben zij de mogelijkheid om tijdig ondersteuning in te
schakelen. Aandacht voor de meldcode binnen de sociale wijkteams is dan ook van
groot belang voor tijdige signalering en hulpverlening.
De bekendheid met de meldcode van professionals uit de diverse sectoren is
volgens Veilig Thuis organisaties in de afgelopen twee jaar vergroot, maar alleen
bekendheid is niet voldoende. De implementatie van de meldcode in organisaties
wordt door Veilig Thuis als wisselend ervaren; er zijn organisaties waarin de
meldcode duidelijk is opgenomen in het werkproces, maar in veel organisaties is dit
(nog) niet het geval. De vertaling van de meldcode naar de eigen werkpraktijk
behoeft vaak nog uitwerking. Het vrijmaken en aanstellen van een
aandachtsfunctionaris binnen deze organisaties, die professionals intern kan
ondersteunen, is volgens de onderzochte Veilig Thuis organisaties van groot belang
voor een duurzame implementatie van de meldcode. Bij de Veilig Thuis organisaties
bestaat het beeld dat dit nog niet overal voldoende belegd is met als gevolg dat er
geen structurele alertheid is op signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling.
De toepassing van de meldcode door de professionals uit de diverse sectoren is
volgens de respondenten van Veilig Thuis al wel sterk verbeterd. Wel verdient de
toepassing van de meldcode door specialistische zorgaanbieders en door
professionals die voornamelijk met ouderen werken nog aandacht. Door de
verbetering van de toepassing van de meldcode ervaren Veilig Thuis organisaties
een toename van het aantal contactmomenten, adviesvragen en meldingen. Deze
toename veroorzaakt bij sommige Veilig Thuis organisaties capaciteitsproblemen.
Omdat meldingen altijd voorrang hebben, komt de behandeling van adviesvragen,
ondersteuning en preventie soms onder druk te staan. De bekendheid met en de
toepassing van de kindcheck behoeft nog verbetering.
Deelonderzoek Toezichthouders
De onderzoeken van de inspecties zijn met name gericht op de vraag of er een
meldcode is ingevoerd, of de meldcode de vijf stappen van het basismodel bevat en
of medewerkers geschoold zijn in de toepassing van de meldcode. Ook het
gemeentelijk toezicht is gericht op deze elementen. Het toezicht op de kinderopvang
is door gemeenten veelal belegd bij GGD’en. Het gemeentelijk toezicht op de sector

8/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

maatschappelijke ondersteuning is nog niet uitgekristalliseerd. Dit heeft onder meer
te maken met de transities en met de verschillende rollen die de gemeente in het
sociaal wijkteam heeft (regisseur, werkgever en toezichthouder).
De toezichthouders merken op dat zij zien dat het voor organisaties lastig is om de
stap te zetten naar de doorvertaling van de meldcode naar de dagelijkse
werkpraktijk. Om de toepassing van de meldcode in de kinderopvang te verbeteren
adviseert de GGD om de meldcode te integreren in een breder (pedagogisch)
observatie-instrument. In de groepsinterviews werd de suggestie gedaan om de
meldcode onderdeel te maken van de werkprocessen binnen organisaties, zodat het
werken met de meldcode duurzaam verankerd kan worden in de manier van
werken.
1.3

Conclusies en aanbevelingen
De meldcode
De bekendheid van professionals uit de diverse sectoren met de meldcode is over
het algemeen (zeer) goed. Zij vinden dat de meldcode ondersteuning biedt, omdat
de meldcode structuur en houvast geeft en maakt dat er zorgvuldig gehandeld
wordt. Ook wordt de meldcode gezien als een legitimering om stappen te
ondernemen. De duurzame implementatie van de meldcode en de doorvertaling
naar de dagelijkse werkpraktijk is nog wel een punt van aandacht. Nog niet alle
organisaties hebben de meldcode opgenomen in het werkproces. Het vrijmaken en
aanstellen van een aandachtsfunctionaris die professionals intern kan ondersteunen
bij de toepassing van de meldcode is een manier om te zorgen voor een duurzame
implementatie van de meldcode,
De stappen van de meldcode worden door het merendeel van de professionals
toegepast. Wel ervaren zij, zoals hiervoor aangegeven, belemmeringen bij de
toepassing van de meldcode. In de sectoren kinderopvang en onderwijs is een
belangrijke belemmering dat de ouders het kind van school of de opvang kunnen
halen en geen toestemming geven voor een overdracht aan de nieuwe
opvanglocatie of school. Hierdoor kan het kind uit zicht verdwijnen.
Het voeren van een gesprek met het kind en/of de ouders wordt in de praktijk als
lastig ervaren. Professionals hebben aangegeven dat ze behoefte hebben aan
training in gesprekstechnieken, waarbij ook aandacht wordt besteed aan het voeren
van gesprekken met jonge kinderen en kinderen of volwassenen met beperkte
verstandelijke vermogens. Professionals die alleen met ouderen werken geven
vaker aan belemmeringen te ervaren met het voeren of het aangaan van het
gesprek.
Daarnaast geven professionals aan dat de benodigde hulp niet altijd beschikbaar is
vanwege wachtlijsten, achterstanden, versobering van de mogelijkheden om hulp in
te schakelen en omdat de gemeente deze zorg of ondersteuning niet heeft
ingekocht.

9/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De kindcheck
De kindcheck is nog onvoldoende bekend en wordt daardoor ook door een
minderheid van de professionals toegepast. Professionals passen de kindcheck niet
toe, omdat zij belemmeringen ervaren vanuit hun eigen kennis en kunde. Er is
behoefte aan vergroting van de bekendheid met, en de kennis en kunde over, de
kindcheck door scholing. Voor huisartsen is er al een digitale alert in ontwikkeling
om bij elke casus waarin er sprake is van een patiënt die behoort tot een risicogroep
kort stil te staan bij de vraag of er kinderen betrokken zijn en of deze veilig zijn. Een
soortgelijke alert zou professionals kunnen ondersteunen bij de toepassing van de
kindcheck.
Kennis en kunde over kindermishandeling en huiselijk geweld
Driekwart van de professionals heeft in de afgelopen vijf jaar een training gevolgd op
het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Er zijn echter ook
professionals die nog nooit een dergelijke training hebben gevolgd. Dit geldt met
name voor professionals uit de (gezondheids)zorg die alleen met volwassenen of
ouderen werken.
Er zijn ondersteunende hulpmiddelen zoals de toolkit op de website
www.meldcode.nl, de Meldcode App en online cursussen. Deze bieden veel
informatie en aanwijzingen om huiselijk geweld en kindermishandeling te signaleren
en geven richtlijnen over hoe te handelen. De hulpmiddelen zijn echter in mindere
mate bekend en worden nauwelijks gebruikt.
Veilig Thuis
Veilig Thuis organisaties geven aan dat de rol van sociale wijkteams bij het
signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling gelet op hun integrale
benadering groot zou moeten zijn. Zij hebben ook de mogelijkheid om tijdig
ondersteuning in te schakelen. In de praktijk blijkt dat de invulling van deze rol van
sociale wijkteams nog uitgewerkt moet worden.
Door de verbetering in de toepassing van de meldcode door professionals en door
de grotere bekendheid met Veilig Thuis is er sprake van een toename van het aantal
contactmomenten, adviesvragen en meldingen. Omdat meldingen altijd voorrang
hebben, komt de behandeling van adviesvragen, ondersteuning en preventie soms
door capaciteitsproblemen onder druk te staan. Daarbij moet in aanmerking
genomen worden dat de rol die Veilig Thuis kan spelen bij zaken als voorlichting,
preventie en vroegsignalering per gemeente kan verschillen, omdat deze afhankelijk
is van de prioriteiten die gemeenten stellen en van de financiering van gemeenten.
Voor professionals van het COA geldt nog specifiek dat er nog geen duidelijke
afspraken zijn over de inzet van Veilig Thuis voor het COA. Dit wordt mede
veroorzaakt doordat Veilig Thuis door gemeenten gefinancierd wordt.
De terugkoppeling over meldingen door Veilig Thuis en de ondersteuning van
professionals bij de toepassing van de stappen van de meldcode komen uit het
onderzoek als aandachtspunt naar voren.

10/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 2
Onderzoeksopzet
2.1

Inleiding
Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
in werking getreden en zijn professionals uit zes sectoren2 verplicht om te handelen
volgens de wet meldcode bij vermoedens of signalen van huiselijk geweld of
kindermishandeling. De organisaties uit de zes sectoren zijn verplicht te beschikken
over een meldcode en het gebruik van en de deskundigheidsbevordering over de
meldcode te stimuleren. De meldcode helpt professionals te handelen bij signalen
van huiselijk geweld en kindermishandeling en beschrijft in vijf stappen wat
professionals kunnen doen bij vermoedens van geweld. Als onderdeel van de
meldcode is de uitvoering van een kindcheck verplicht gesteld; deze kindcheck richt
zich op professionals met volwassen cliënten en in bepaalde gevallen is de
professional verplicht om te onderzoeken of zijn volwassen cliënt minderjarige
kinderen thuis heeft, waar hij voor zorgt.
Het onderzoek: de quickscan
Gezien de indringendheid van de problematiek waarop de Wet verplichte meldcode
huiselijk geweld en kindermishandeling betrekking heeft, is door het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aangegeven twee jaar na
inwerkingtreding van de wet een quickscan te laten uitvoeren om inzicht te krijgen in
het gebruik van en de ervaringen met de meldcode in de verschillende sectoren.
Meer specifiek dient de quickscan een antwoord te geven op de vraag of een
meldcode voor professionals bevordert dat adequaat wordt omgegaan met, en tijdig
actie wordt ondernomen bij, vermoedens of signalen van huiselijk geweld of
kindermishandeling. Waar loopt men bij het gebruik van de meldcode tegenaan,
welke knelpunten zijn er en welke oplossingsrichtingen? De quickscan dient
algemene conclusies over het gebruik en de resultaten van de (wet) meldcode te
presenteren en eventuele verbetermogelijkheden in de uitvoering te benoemen.
De quickscan bestaat uit de volgende onderdelen:
• een onderzoek onder professionals uit de sectoren waarop de meldcode van
toepassing is;
• een onderzoek onder Veilig Thuis organisaties;
• een onderzoek onder toezichthouders.

2

Het gaat om de sectoren (jeugd)gezondheidszorg, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg, onderwijs,
kinderopvang en justitie.

11/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

In juni 2015 is al een rapportage verschenen van een deelonderzoek van de
quickscan, het onderzoek onder artsen. Bij dit onderzoek is gebruikgemaakt van een
panel van KNMG-leden. Met behulp van de KNMG is het onderzoek uitgezet onder
ruim 3.000 praktiserende artsen met diverse specialismen. Uiteindelijk hebben 1.069
panelleden de vragenlijst ingevuld. Bij de analyse van de data zijn uitsplitsingen
gemaakt naar de volgende categorieën artsen: huisartsen, jeugdartsen,
kinderartsen, psychiaters en overige artsen. De bevindingen uit de rapportage van
het onderzoek onder artsen zijn niet geïntegreerd in deze rapportage.
Waar in deze rapportage in hoofdstuk 3 de bevindingen uit de sector
(jeugd)gezondheidszorg worden beschreven, gaat het om de gegevens die zijn
verkregen in dit vervolgonderzoek. In de sector (jeugd)gezondheidszorg is de
vragenlijst na het onderzoek onder de artsen via het artsenpanel van de KNMG ook
nog uitgezet bij andere professionals uit de zorg. Actiz, AZN, GGZ Nederland,
Jeugdzorg Nederland, KNGF, KNOV, NVO, NVLF, PSYNIP, NVVP, V&VN en de
VGN hebben de vragenlijst uitgezet onder hun leden. In totaal hebben 764
respondenten uit het vervolgonderzoek in de sector (jeugd)gezondheidszorg de
vragenlijst ingevuld.
2.2

Onderzoeksopzet
Onderzoek onder professionals uit de sectoren
Het onderzoek onder professionals bestaat uit een kwantitatief onderzoek in de
vorm van een online vragenlijst en een kwalitatief onderzoek in de vorm van
groepsinterviews met de professionals.
Kwantitatief onderzoek
Bij dit deel van het onderzoek hebben we gebruikgemaakt van een online
vragenlijst. In deze vragenlijst hebben we de onderzoeksvraag verder uitgewerkt en
geoperationaliseerd. In bijlage 1 is de basisvragenlijst opgenomen die bij het
onderzoek is gehanteerd. De vragenlijst is besproken met diverse
brancheorganisaties uit de sectoren. Een overzicht van de brancheorganisaties die
hebben meegewerkt aan het onderzoek is opgenomen in bijlage 2. Op basis van de
gesprekken met de brancheorganisaties is de vragenlijst aangepast aan de
werkpraktijk van de professionals, in die zin dat in de vragenlijst de in de sector
gebruikelijke terminologie is gehanteerd. De aanpassingen zijn niet inhoudelijk en
hebben geen consequenties voor de vergelijkbaarheid van de uitkomsten van
sectoren. De brancheorganisaties hebben in de meeste sectoren ook een
belangrijke rol gespeeld bij het uitzetten van de vragenlijst onder hun leden.
Kwalitatief onderzoek in de vorm van groepsinterviews
Op basis van de bevindingen uit het kwantitatieve onderzoek zijn gespreksleidraden
opgesteld voor de groepsinterviews met professionals uit de diverse sectoren. Voor
deze interviews zijn de respondenten benaderd, die bij het invullen van de
vragenlijst hadden aangegeven bereid te zijn om mee te werken aan een
groepsinterview.

12/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

In de interviews is nader ingegaan op opvallende bevindingen uit het kwantitatieve
onderzoek en de mogelijke verklaringen hiervoor, ervaringen uit de praktijk,
knelpunten en oplossingen. De professionals zijn tijdens de interviews in gesprek
gegaan over de meldcode en de kindcheck en de belemmeringen die daarbij worden
ervaren. In onderling overleg zijn mogelijke oplossingsrichtingen verder verkend.
Respons, betrouwbaarheid en representativiteit
In deze rapportage beschrijven we de bevindingen in afzonderlijke hoofdstukken per
sector. In deze hoofdstukken wordt ook per sector de behaalde respons
aangegeven en de eventuele implicaties voor representativiteit en betrouwbaarheid
van de uitkomsten. De uitkomsten van de groepsinterviews met professionals uit de
diverse sectoren moeten als indicatief worden beschouwd en als verdieping en
verduidelijking van de kwantitatieve onderzoeksresultaten worden geïnterpreteerd.
In totaal hebben er 1.978 respondenten meegewerkt aan het onderzoek, naast de
1.069 artsen die in het voorjaar van 2015 de vragenlijst hebben ingevuld.
Onderzoeken onder toezichthouders en Veilig Thuis organisaties
De onderzoeken onder toezichthouders en Veilig Thuis organisaties hebben een
kwalitatieve insteek. De ervaringen van de toezichthouders met het toezicht op de
implementatie van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling zijn in beeld
gebracht door het uitvoeren van een dossierstudie en door groepsinterviews met
verschillende toezichthouders. Er zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers
van de vier betrokken inspecties, drie GGD’en en zeven gemeenten.
Het perspectief van Veilig Thuis is in kaart gebracht door groepsgesprekken bij vier
Veilig Thuis organisaties. Daarnaast hebben er zes telefonische interviews
plaatsgevonden met medewerkers van vier andere Veilig Thuis organisaties.
Gespreksonderwerpen waren het gebruik van de meldcode in het veld en de
ervaringen van Veilig Thuis met de meldcode. Hierbij lag de nadruk op eventuele
knel- of verbeterpunten. Aangezien er acht van de in totaal 26 Veilig Thuis
organisaties hebben meegewerkt aan dit onderzoek is enige voorzichtigheid
geboden in de interpretatie van de uitkomsten.

13/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 3
Sector maatschappelijke ondersteuning
3.1

Respons en achtergrondkenmerken
In de sector maatschappelijke ondersteuning is de vragenlijst uitgezet bij de
volgende organisaties: MOgroep, de Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk
Werkers (NVMW), de Federatie Opvang en MEE. In totaal hebben 255
respondenten de vragenlijst ingevuld. De volgende figuren geven inzicht in de
achtergrondkenmerken van de respondenten. Aan de respondenten zijn vragen
gesteld over de volgende kenmerken: geslacht, leeftijd, aantal jaren werkzaam in
huidige functie en de aard van het dienstverband. Van de respondenten is 85%
vrouw.
Geslacht respondenten (N=255)

15%

85%

Man

Vrouw

Van de respondenten is 62% ouder dan 40 jaar.
Leeftijd respondenten (N=255)

9%
38%
33%

20%
40 jaar of jonger

41-50 jaar

51-60 jaar

Ouder dan 60 jaar

Een meerderheid van 76% van de respondenten werkt 6 jaar of langer in de huidige
functie.

14/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Aantal jaren werkzaam in huidige functie (N=255)

20%

24%

24%

32%

5 jaar of korter

6 - 10 jaar

11 - 20 jaar

Langer dan 20 jaar

Tot slot zijn vrijwel alle respondenten (99%) werkzaam binnen een organisatie.
Aard van het dienstverband (N=255)
1%

99%

Binnen een organisatie

3.2

Zelfstandig

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode
Van de respondenten geeft 98% aan op de hoogte te zijn van de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.
Bekendheid met de verplichting om te werken met een meldcode (N=255)
2%

98%

15/233

Ja

Nee

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten geeft 93% aan dat het handelen bij vermoedens en/of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of
verantwoordelijkheid hoort, 6% geeft aan dat het soms tot hun taak of
verantwoordelijkheid behoort en 1% geeft aan dit niet te weten. In de toelichting bij
deze vragen geven respondenten aan dat zij vinden dat het niet tot hun taak of
verantwoordelijkheid behoort om te handelen volgens de meldcode als er al een
gezinsvoogd aanwezig is. In die gevallen zet de gezinsvoogd de benodigde stappen.
Ook in casussen waarin sprake is van vrouwenmishandeling, vrouwenhandel of
eergerelateerd geweld wordt er niet altijd gehandeld volgens de meldcode, omdat
melden dan risico’s voor de cliënt met zich meebrengt. Er wordt dan gekozen voor
het direct organiseren van opvang voor de cliënten.
In de groepsinterviews is opgemerkt dat als hulpverleners uit de volwassenenzorg
uit de verwijsindex opmaken dat er al andere hulpverleners betrokken zijn bij de
kinderen, het handelen volgens de meldcode misschien minder noodzakelijk wordt
geacht.
Verantwoordelijkheid om te handelen volgens de meldcode (N=215)
1%
6%
21%

72%

Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

Van de respondenten geeft 75% aan dat de meldcode veel tot heel veel
ondersteuning biedt en 21% geeft aan dat de meldcode niet veel/niet weining
ondersteunt (neutraal).
Ervaren ondersteuning door de meldcode (N=215)
2% 1%

1%
12%

21%

63%

Heel veel
16/233

Veel

Niet veel/niet weinig

Weinig

Heel weinig

Geen mening

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Volgens respondenten biedt de meldcode houvast en structuur. Deze structuur in de
vorm van het stappenplan zorgt voor extra scherpte en zorgvuldigheid, waardoor de
objectiviteit van handelen beter gewaarborgd is. Daarnaast geven enkele
respondenten aan dat de verplichting van de meldcode ook wel iets betuttelends
heeft. Zij zeggen dat er ook zonder de verplichte stappen van de meldcode wel
gehandeld zou worden in casussen waarin dat nodig is.
Uit onderstaande figuur blijkt dat 46% van de respondenten door de meldcode (veel)
sneller handelt bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 48% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel). Ook
geeft 6% aan niet te weten of de meldcode van invloed is op de snelheid van
handelen. Respondenten die aangeven sneller te handelen door de meldcode
zeggen dat de meldcode voor meer bewustbewording heeft gezorgd en dat
daardoor eerder advies gevraagd wordt bij Veilig Thuis. In de samenwerking met
ketenpartners is het volgens hen ook prettig om een beroep te kunnen doen op de
meldcode. Het is makkelijker om hen te betrekken in de te zetten stappen en de
verplichting van de meldcode maakt dat er minder discussie is over de te nemen
acties. Respondenten die aangeven dat de meldcode niet van invloed is op de
snelheid van hun handelingen geven hiervoor als verklaring dat zij voor de
inwerkingtreding van de meldcode ook al alert waren op signalen en actie
ondernamen als dat nodig was.
Sneller handelen door de meldcode (N=215)

6% 5%

41%
48%

Veel sneller

3.3

Sneller

Gelijk

Minder

Veel minder

Weet niet

Toepassing van de meldcode
Van de respondenten geeft 83% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk.

17/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of huiselijk geweld (N=255)
1%
16%

83%

Ja

Nee

Weet ik niet

Aan respondenten hebben we gevraagd of zij achteraf bezien te maken hebben
gehad met casussen waarbij ten onrechte geen actie is ondernomen. Hierbij hebben
we een onderscheid gemaakt tussen adviesvragen aan en meldingen bij Veilig
Thuis. Van de respondenten geeft 20% aan dat er achteraf bezien in een of
meerdere casussen ten onrechte geen advies is gevraagd aan Veilig Thuis.
Casussen waarin achteraf bleek dat er advies had moeten worden gevraagd aan
Veilig Thuis (N=193)

20%

80%

Ja

Nee

Op de vraag waarom er geen advies is gevraagd terwijl dat achteraf bezien wel
nodig was, antwoorden respondenten als volgt. Zij waren toen niet op de hoogte van
de meldcode en hadden nog geen training of cursus gevolgd over de aanpak van
huiselijk geweld en kindermishandeling. Ook blijkt soms achteraf dat de ernst van de
situatie onvoldoende in beeld was, bijvoorbeeld doordat er sprake was van
onduidelijke signalen. Verder wordt als reden genoemd dat de signalen teruggelegd
zijn bij de huisarts en dat andere instanties, bijvoorbeeld de politie, al contact
hadden gehad met Veilig Thuis over de betreffende casus.

18/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten geeft 17% aan wel eens een casus te hebben gehad, waarbij
achteraf bleek dat er wel een melding had moeten worden gedaan bij Veilig Thuis.
Op de vraag waarom er geen melding is gedaan, terwijl dat achteraf bezien wel
nodig was, antwoorden respondenten als volgt. Er zijn soms meerdere hulpverleners
actief binnen een gezin, die niet altijd informatie met elkaar uitwisselen. Hierdoor is
er geen compleet beeld. Er zijn dan te weinig en/of te onduidelijke signalen. Ook
geeft men aan dat je als hulpverlener soms de neiging hebt om te lang in die
hulpverlenende rol te blijven zitten. Het is dan lastig om op te schalen, ook gelet op
de vertrouwensband met de cliënt. Verder geven enkele hulpverleners aan dat de
huisarts die de hulp heeft ingeschakeld de eerste verantwoordelijke is om actie te
ondernemen. Tot slot wordt ook onvoldoende kennis en kunde als reden genoemd.
Uit de groepsinterviews komt naar voren dat na scholing de signalering en daarmee
het vragen om advies of het doen van een melding is toegenomen.
Casussen waarin later bleek dat er een melding had moeten plaatsvinden (N=180)

17%

83%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 87% aan te weten hoe te handelen bij vermoedens of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling (eens tot helemaal eens met
de stelling ‘Ik weet hoe te handelen bij signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling) en 5% geeft aan niet te weten hoe te handelen (oneens tot
helemaal oneens met de stelling).
Weten hoe te handelen bij vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of
huiselijk geweld (N=317)
2%

3%
8%

29%

58%
Helemaal mee oneens
Mee eens
19/233

Mee oneens
Helemaal mee eens

Niet mee oneens/ niet mee eens

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Aan de respondenten is gevraagd bij welke signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling zij de meldcode toepassen. De stappen van de meldcode
worden door een meerderheid van de respondenten vaak tot altijd toegepast bij:
• Seksueel geweld/misbruik (51%)
• Kind-oudergeweld (53%)
• Lichamelijk geweld (53%)
• Getuige huiselijk geweld (52%)
• Verwaarlozing (62%)
• Psychisch geweld (55%)
Daarnaast zijn vrouwenhandel en risico’s voor het ongeboren kind nog genoemd als
signalen waarbij de meldcode wordt toegepast.
Signalen waarbij de meldcode wordt toegepast (N=215)
Verwaarlozing (pedagogisch, affectief, lichamelijk)

45%

23%

1% 1% 13%
1% 2% 19%

Psychisch geweld

36%

19%

23%

Kind-oudergeweld

36%

17%

16% 1% 3%

11%

11% 1% 2%

18%

20%

11%

10% 1%

38%

15% 13% 2% 4%

40%

Lichamelijk geweld (inclusief genitale verminking)

42%

Getuige huiselijk geweld

34%

Seksueel geweld/misbruik

40%

1%

2%

26%

Eergerelateerd geweld (inclusief huwelijksdwang en achterlating)

21%

7% 10% 3% 2%

57%

Mensenhandel/loverboy-problematiek

21%

7% 12% 1% 5%

54%

15% 5% 8% 2% 6%

Anders 8% 4% 2%
0%
Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee, nooit

10%

20%

27%
33%

Ouderenmishandeling (inclusief financiële uitbuiting)

Münchhausen by Proxy/Medical Child Abuse/Paediatric
Condition Falsification

3.3.1

17%

25%

64%
76%

40%

Onbekend

60%

80%

100%

Niet voorgekomen

Toepassing van de meldcode per stap
Aan respondenten is per stap gevraagd of en in hoeverre zij de stappen in hun
werkpraktijk toepassen. Uit de volgende grafiek blijkt dat 86% van de respondenten
stap 1 vaak tot altijd toepast, 87% stap 2, 77% stap 3 en 82% stap 4. Een aantal
organisaties werkt met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren of
melden) hebben uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van
het effect van hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 80% van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 69% vaak tot
altijd het effect van de hulpverlening en 46% meldt vaak tot altijd. Bij acuut gevaar
raadpleegt 65% vaak tot altijd de Raad voor de Kinderbescherming of de politie.
20/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Als reden om niet alle stappen te volgen, noemen respondenten dat melden niet
meer nodig was, omdat dat door het inschakelen van hulp niet meer nodig was en
dat bepaalde stappen door iemand anders binnen de organisatie worden gezet,
bijvoorbeeld door een leidinggevende of een aandachtsfunctionaris.
Toepassing van de stappen van de meldcode (N=215, (bij 5b en 5a N=48))

Stap 1: In kaart brengen van signalen

68%

Stap 2: Overleggen met collega en eventueel
raadplegen Veilig Thuis of letselduidingdeskundige

18% 12% 2%

57%

Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen

30%

47%

30%

11% 2%

14% 9%

Stap 4: Wegen van geweld of kindermishandeling,
bij twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen

57%

25%

14% 4%

Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden

53%

27%

15% 5%

Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening

36%

Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis

21%

Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

25%

54%
0%

Ja, altijd

33%

Ja, vaak

20%
Ja, soms

46%

11%
40%

23%

60%

8%

8%

17%
80%

18%
100%

Nee, nooit

Stap 1: Onderzoek en kindcheck bij oudersignalen.
Zoals hiervoor aangegeven past 86% deze stap vaak tot altijd toe. Van de
respondenten die deze stap toepassen brengt 83% opgevangen signalen vaak tot
altijd in kaart door signalen schriftelijk vast te leggen, 82% spreekt met de cliënt om
een nader beeld te krijgen, 82% legt besluiten vast en 81% houdt feiten en
meningen uit elkaar.
Rond de 75% tot 80% van de respondenten geeft aan opgevangen signalen in kaart
te brengen door:
• het vastleggen van de gezette stappen;
• het vastleggen van gegevens als signalen elkaar tegen spreken;
• het vermelden van de bron van informatie;
• het bespreken van signalen met de leidinggevende of de zorgcoördinator.

21/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Verder geeft 55% aan de status van hypothese en veronderstellingen vaak tot altijd
bij te houden.
Wijze waarop signalen in kaart worden gebracht (N=195, N=195, N=196, N=195,
N=194, N=192, N=181, N=192, N=195)

Ik leg de signalen schriftelijk vast

56%

27%

12% 2% 3%

Ik onderzoek en spreek de cliënt om problematiek nader
in beeld te krijgen

47%

35%

11% 2% 5%

Ik leg vast welke stappen ik zet

47%

31%

15%

Ik leg de besluiten die ik neem vast

53%

Ik leg gegevens vast als die de signalen tegenspreken

43%

Ik houd feiten en indrukken/meningen duidelijk uit elkaar

20%

Ik vermeld de bron van de informatie

35%

0%

20%

40%

Soms

Nooit

Onbekend

15% 1% 3%

28%

38%

44%

10% 4% 4%

15% 4% 6%

50%

37%

Ik bespreek signalen met mijn
leidinggevende/zorgcoördinator

Vaak

32%

31%

Ik houd de status van hypotheses en veronderstellingen
bij

Altijd

29%

3% 4%

10%

7%

17%

3% 5%

31%

16%

2% 7%

60%

80%

100%

Stap 2: Advies vragen aan Veilig Thuis en bij voorkeur ook aan een collega
Van de respondenten past 87% deze stap vaak tot altijd toe. Van de respondenten
heeft 83% wel eens advies gevraagd aan een collega binnen of buiten de
organisatie en 70% aan Veilig Thuis. 4% heeft nooit advies gevraagd.

22/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het vragen van advies (N=194)
Ja, aan een collega binnen of buiten mijn
organisatie

83%

Ja, aan Veilig Thuis

70%

Anders

3%

Nee

4%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Het is bij 91% van de respondenten bekend dat het mogelijk is om op anonieme
basis een advies te vragen aan Veilig Thuis. En 93% kent het onderscheid tussen
een adviesvraag en een melding. Van de respondenten die advies hebben
gevraagd, legt 85% de adviesvraag vast in het cliëntendossier en 13% legt dit op
een andere manier vast bijvoorbeeld in eigen aantekeningen of in een
schaduwdossier. De privacy van de cliënt speelt hierbij een rol.
Door 7% van de respondenten wordt de adviesvraag niet vastgelegd. Respondenten
noemen als redenen om de adviesvraag niet vast te leggen dat een ander dat doet,
bijvoorbeeld de aandachtsfunctionaris of de leidinggevende. Ook wordt een
adviesvraag gezien als iets informeels dat niet hoeft vastgelegd te worden.
De manier waarop de adviesvraag wordt vastgelegd (N=194)

Dit neem ik op in het cliëntendossier

85%

Dit neem ik op een andere manier op

13%

Dit leg ik niet vast

7%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de ouders
Van de respondenten geeft 77% aan deze stap vaak tot altijd toe te passen. Van de
respondenten die hebben aangegeven geen gesprek te voeren, noemt 28% de

23/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

angst voor de veiligheid van betrokkenen en 27% onzekerheid over de eigen
vermoedens als reden. In de antwoordcategorie ‘Anders’ worden genoemd: de
beperkte verstandelijke vermogens of de jonge leeftijd van de cliënt. Daarnaast
geven enkele respondenten aan dat in hun organisatie een andere persoon deze
gesprekken voert.
Reden om geen gesprek te voeren (N=190)
Ik ben bang voor de veiligheid van betrokkenen

28%

Ik ben niet zeker genoeg van mijn vermoeden

27%

Ik ben bang voor het verstoren van de
vertrouwensrelatie (met de cliënt of het gezin)

18%

Ik ben niet degene die vervolgstappen moet
zetten

17%

Ik ben bang voor mijn eigen veiligheid

15%

Ik heb niet de eindverantwoordelijkheid over
deze cliënt/handelingsbevoegd

14%

Ik heb daar niet voldoende expertise voor

10%

Ik vind het moeilijk/lastig om zo'n gesprek te
voeren

8%

Dat vind ik confronterend

3%

De tijdsinvestering is te groot

1%

Anders

34%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Van de respondenten legt 79% in het cliëntendossier vast dat er gesprekken zijn
gevoerd met de cliënt of de ouders van een cliënt, 10% legt dit elders vast en 15%
legt dit niet vast.

24/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De manier waarop gesprekken met cliënt of ouders worden vastgelegd (N=192)

Ja, in het cliëntendossier

79%

Ja, elders

10%

Nee

15%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 4: Overleg met betrokken professionals en risicotaxatie
Van de respondenten past 82% deze stap toe. Bij de weging maakt 41% geen
gebruik van een risicotaxatie-instrument. Van de respondenten maakt 32% gebruik
van een risicotaxatie-instrument, zoals LIRIK, Signs of Safety, Care.nl en de ZRMscore.
Gebruik van een risicotaxatie-instrument (N=162)

27%

32%

41%

Ja

Nee

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

Stap 5: Beslissen hulp organiseren of melden
Van de respondenten past 80% deze stap vaak tot altijd toe. Monitoring van het
effect van hulpverlening wordt door 69% vaak tot altijd toegepast. Van de
respondenten meldt 46% vaak tot altijd. In de groepsinterviews is benadrukt dat de
samenwerking en de communicatie tussen diverse hulpverleners van belang is. Ook
geven de geïnterviewden aan dat het van belang is om met de ouders te praten over
de mogelijke gevolgen van het weigeren van hulp. Dit omdat er bijvoorbeeld bij
GGZ-patiënten of patiënten in de verslavingszorg vaak sprake is van zorg/
hulpmijdend gedrag. Enige druk door een beroep te doen op mogelijke
consequenties van het weigeren van hulp kan maken dat ouders toch akkoord gaan
met hulpverlening en de daarbij behorende voorwaarden.
In de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek heeft 10% van de respondenten
een melding gedaan bij Veilig Thuis, 29% heeft hulp georganiseerd en 28% heeft
25/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

gekozen voor een combinatie van hulpverlening en een melding. Van de
respondenten geeft 18% aan dat het inschakelen van hulp of het doen van een
melding niet nodig bleek en 15% heeft geen casussen gehad waarbij naar hun
mening hulp moest worden ingeschakeld of een melding moest worden gedaan.
De hulp die respondenten organiseren bestaat onder meer uit opvoedondersteuning,
echtscheidingsbemiddeling, terugkoppeling naar/samenwerking met de
gezinsvoogd, verwijzen naar vrouwenopvang, het organiseren van spoedhulp of het
regelen van een logeerplek binnen het eigen netwerk van cliënt.
In de groepsinterviews is aan de geïnterviewden gevraagd hoe zij tegen een
meldplicht aankijken. De geïnterviewden geven aan hier geen voorstander van te
zijn. Het inschakelen van hulp zou door een meldplicht onder kunnen sneeuwen,
omdat mensen direct tot melden overgaan. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor
de kinderen en het gezin. Wel geven enkele geïnterviewden aan dat het gebruik
maken van de verwijsindex beter onder de aandacht kan worden gebracht, omdat zo
kan worden voorkomen dat diverse hulpverleners naast elkaar werken en de ernst
van een situatie wordt onderschat.
Casussen waarbij hulp is georganiseerd of een melding is gedaan in de
voorgaande 12 maanden (N=185)

Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd

29%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd

28%

Ja, melding bij Veilig Thuis

10%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek
dat niet nodig

18%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of
georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

15%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

In 74% van de gevallen was de hulp ook daadwerkelijk toegankelijk of beschikbaar.
Wanneer hulp niet of soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te maken met
wachtlijsten of besluitvorming en procedures, bijvoorbeeld binnen het sociaal
wijkteam.

26/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Beschikbaarheid van de hulp (N=185)

25%

1%
74%

Ja

Nee

Soms wel/soms niet

Na hulpverlening blijft 93% van de respondenten alert op nieuwe signalen. Bij acuut
gevaar raadpleegt 65% van de respondenten vaak tot altijd de politie of de Raad
voor de Kinderbescherming. Volgens respondenten komen situaties waarbij dit
noodzakelijk is ook minder vaak voor.
3.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode
Over het algemeen ervaren respondenten belemmeringen bij de toepassing van de
Meldcode. Een minderheid van 19% ervaart geen belemmeringen. De meest
voorkomende belemmeringen die worden genoemd zijn:
• de vertrouwensrelatie met de cliënt (40%);
• de veiligheid van cliënten (en het gezin) (32%);
• de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie (van het kind/het
gezin) (27%).

27/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ervaren belemmeringen (N=210)
De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

40%

De veiligheid van cliënten (en het gezin)

32%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van
het kind/gezin)

27%

Mijn eigen veiligheid

22%

Tijdsdruk

20%

Mijn beroepsgeheim

16%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

16%

Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

15%

Mijn kennis/deskundigheid

12%

Het vastleggen van signalen

9%

Het bespreken van casussen met collega's

4%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

4%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

1%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

1%

Financiële belemmeringen

1%

Andere belemmeringen

8%

Nee, geen belemmeringen

19%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Andere door respondenten genoemde belemmeringen zijn registratieproblemen, de
vertrouwensrelatie met de mantelzorger en het moeilijk kunnen duiden van
psychisch of pedagogisch geweld. Ook zijn volgens respondenten door de transities
de samenwerkingsrelaties, die voorheen duidelijk en vanzelfsprekend waren,
veranderd. Hierdoor blijven signalen misschien op zichzelf staan en is het moeilijker
om een goed beeld te krijgen van de situatie. Verder blijkt uit de toelichting bij deze
vraag dat respondenten de meeste belemmeringen ervaren bij het doen van een
melding.
Als oplossingen worden genoemd de mogelijkheid van een verkorte registratie bij
minder ernstige casussen, het aanstellen van meer aandachtsfunctionarissen, het
mogelijk maken om een anonieme melding te doen of organiseren dat een ander
binnen de eigen organisatie de melding doet.

28/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

3.4

De toepassing van de kindcheck
De vragen over de kindcheck zijn alleen ingevuld door respondenten die
volwassenen als cliënt hebben. Van de respondenten geeft 60% aan matig,
onvoldoende of slecht/niet bekend te zijn met de kindcheck, die bestaat sinds de
invoering van de wet meldcode per 1 juli 2013.
Bekendheid met de kindcheck (N=182)

14%

15%

20%

26%

25%

Goed

Voldoende

Matig

Onvoldoende

Slecht/niet

Het vorenstaande leidt ertoe dat 40% van de respondenten de kindcheck nooit
toepast en dat 23% dit soms doet. Van de respondenten past 37% de kindcheck
vaak tot altijd toe. Uit de groepsinterviews blijkt dat de toepassing van de kindcheck
nog verwarring oproept. Het gaat dan met name om de vraag hoever je moet gaan
in het onderzoeken van het welzijn van de kinderen. Ook wisten organisaties in de
verslavingszorg of in de zorg voor dak- en thuislozen niet altijd of een cliënt kinderen
had, omdat het contact met de kinderen vaak verbroken was als een cliënt in
behandeling/zorg kwam. Bij herstel van de cliënt werd het contact met het kind/de
kinderen dan weer voorzichtig opgebouwd. Dit gebeurde soms buiten het zicht van
de hulpverlenende instantie. Daarom wordt nu direct bij de intake van cliënten
gevraagd of zij kinderen hebben en blijven deze kinderen en het al dan niet contact
hebben met hen onderwerp van gesprek.
Toepassing van de kindcheck (N=149)

21%
40%
16%

23%

Altijd

29/233

Vaak

Soms

Nooit

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten past 28% de kindcheck niet toe, omdat ze er niet aan gedacht
hebben of omdat ze niet goed weten hoe ze de kindcheck moeten toepassen.
Daarnaast weet 22% niet wanneer de kindcheck toegepast moet worden en geeft
32% aan hiervoor andere redenen te hebben. In de toelichting bij deze vraag geven
respondenten aan dat de kindcheck in hun organisatie nog geïmplementeerd moet
worden, dat zij werken met signaleringslijsten of andere methoden of dat de
kindcheck door andere personen binnen de organisatie wordt uitgevoerd.
Redenen om de kindcheck niet toe te passen (N=118)
Ik weet niet goed hoe ik de kindcheck moet
toepassen

28%

Ik heb er niet aan gedacht

28%

Ik weet niet goed wanneer ik de kindcheck
moet toepassen

22%

Ik vind het risico te groot dat de patiënt de
behandelrelatie stopzet c.q. er een
vertrouwensbreuk ontstaat

7%

Anders

32%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

In de afgelopen 12 maanden heeft 55% van de respondenten de kindcheck niet
toegepast, 14% heeft de kindcheck soms toegepast en 23% heeft de check vaak tot
altijd toegepast.
Toepassing van de kindcheck in de afgelopen 12 maanden (N=153)

8%

13%
10%

14%
55%

Ja, altijd

30/233

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Respondenten passen de kindcheck voornamelijk toe bij (vermoedens van) huiselijk
geweld (49%). Daarnaast past 35% de kindcheck toe bij psychische problematiek en
22% bij verslavingsproblematiek. Door 51% van de respondenten worden ook
andere risicogroepen genoemd. Ze voeren de kindcheck ook uit bij cliënten met een
licht verstandelijke beperking, dreigende huisuitzettingen, financiële problematiek,
relatieproblemen van de ouders of echtscheidingen en dakloosheid.
Problematiek waarbij de kindcheck wordt toegepast (N=176)

Bij (vermoedens van) huiselijk geweld

49%

Bij psychische problematiek

35%

Bij verslavingsproblematiek

22%

Bij andere risicogroepen

51%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

De toepassing van de kindcheck leidde voor 11% van de respondenten tot een
melding bij Veilig Thuis en 20% heeft zowel een melding gedaan bij Veilig Thuis als
hulp ingeschakeld. Bij 26% volstond het inschakelen van hulp en bij 24% bleek het
inschakelen van hulp of het doen van een melding achteraf niet nodig. Volgens 19%
van de respondenten waren er geen casussen waarbij hulp moest worden
ingeschakeld of een melding moest worden gedaan.
Manieren van gevolg geven aan signalen (N=170)

Ja, hulp ingeschakeld

26%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld

20%

Ja, melding bij Veilig Thuis

11%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek
dat niet nodig

24%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld en geen
melding gedaan bij casussen

19%
0%

31/233

10%

20%

30%

40%

50%

60%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

3.4.1

Belemmeringen bij de toepassing van de kindcheck
De meest genoemde belemmeringen bij de toepassing van de kindcheck zijn met
22% belemmeringen met betrekking tot de eigen kennis/deskundigheid en de
vertrouwensrelatie met de cliënt (12%). Van de respondenten ervaart 14% andere
belemmeringen. Bij de toelichting op de vraag wordt door veel respondenten
verwezen naar de onbekendheid met de kindcheck. Ook wordt het als lastig ervaren
dat er geen duidelijk format is. Tot slot ervaart 45% geen belemmeringen bij het
uitvoeren van de kindcheck.
Belemmeringen bij het uitvoeren van de kindcheck (N=165)
Mijn kennis/deskundigheid

22%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

12%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van
het kind/gezin)

9%

Tijdsdruk

7%

De veiligheid van cliënten (en het gezin)

5%

Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

5%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

5%

Mijn eigen veiligheid

4%

Mijn beroepsgeheim

4%

Het vastleggen van signalen

3%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

2%

Het bespreken van casussen met collega's

1%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

1%

Financiële belemmeringen

1%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

0%

Andere belemmeringen

14%

Nee, geen belemmeringen

45%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

Als oplossing voor bovenstaande belemmeringen noemen respondenten scholing,
het verstrekken van informatie over het vervolgtraject na het vragen van advies of
het doen van een melding op basis van de kindcheck en het geven van
laagdrempelige voorlichting aan cliënten over de kindcheck.

32/233

60%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

3.5

Kennis en vaardigheden
Respondenten waarderen hun kennis en vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen gemiddeld met respectievelijk een 7,2 (kennis)
en een 7,0 (vaardigheden). Wat betreft het herkennen van signalen van
kindermishandeling waarderen respondenten hun kennis en vaardigheden
gemiddeld met respectievelijk een 6,8 (kennis) en een 6,7 (vaardigheden). De mate
waarin professionals binnen het werkgebied in staat zijn om de signalen van
huiselijk geweld en kindermishandeling te herkennen wordt gemiddeld gewaardeerd
met een 6,7.
Waardering voor kennis en vaardigheden om signalen te herkennen (N=255)

Mijn kennis om signalen van huiselijk geweld
in de praktijk te herkennen vind ik...

7,2

Mijn vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen vind ik...

7,0

Mijn kennis om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

6,8

Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

6,7

De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van
geweld en mishandeling te herkennen vind
ik...

6,7

0

2

4

6

8

10

Gemiddeld geven respondenten een rapportcijfer van 7,3 voor hun kennis over de
stappen die volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden bij
vermoedens of signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
Van de respondenten is 63% vaak tot altijd in staat om een inschatting te maken van
het risico op huiselijk geweld en/of kindermishandeling en 59% is vaak tot altijd in
staat om een inschatting te maken van de aard en de ernst ervan. 2% is van mening
dat ze hiertoe nooit in staat zijn.

33/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het in staat zijn om een inschatting te maken van … (N=185)

Het risico op geweld of mishandeling 5%

58%

35%

2%

De aard van het geweld of de mishandeling 4%

55%

39%

2%

De ernst van het geweld of de mishandeling 3%

56%

39%

2%

80%

100%

Altijd

0%

20%

40%

Vaak

Soms

Nooit

60%

Van de respondenten waardeert 74% de eigen vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te werken als voldoende tot goed. 17% waardeert
deze vaardigheden als matig en 9% als onvoldoende tot slecht. De waardering voor
dezelfde vaardigheden van professionals binnen de sector geeft een vergelijkbaar
beeld. De kwaliteit van de aangeboden cursussen wordt door 66% van de
respondenten als voldoende tot goed gewaardeerd. Het aantal aangeboden
cursussen vindt 55% van de respondenten voldoende tot goed.
Waardering voor vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken en
cursussen/trainingen (N=161-183)
Mijn vaardigheden om met het stappenplan van de
meldcode te kunnen werken vind ik...

32%

42%

De vaardigheden van de professionals binnen mijn
sector om met het stappenplan te kunnen werken
vind ik...

16%

56%

De kwaliteit van de aangeboden cursussen en
trainingen ter bevordering van de deskundigheid
om met de meldcode te kunnen werken vind ik...

18%

48%

Het aantal aangeboden cursussen en trainingen ter
bevordering van de deskundigheid om met de
meldcode te kunnen werken vind ik...

14%

Goed

Voldoende

17% 8% 1%

24%

24%

41%

25%

0%

20%

40%

60%

Matig

Onvoldoende

Slecht

4%

7% 3%

16% 4%
80%

100%

Van de respondenten heeft 12% nooit een training gevolgd op het terrein van
kindermishandeling en huiselijk geweld. In het afgelopen jaar heeft 38% een
dergelijke training gevolgd, 46% heeft zo’n training 1 tot 5 jaar geleden gevolgd en
4% heeft dit langer dan 5 jaar geleden gedaan.

34/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Periode waarin een cursus/training over huiselijk geweld en/of kindermishandeling
is gevolgd (N=186)

12%

4%

38%

9%

37%

In het afgelopen jaar

3.6

1-3 jaar geleden

4-5 jaar geleden

Langer dan 5 jaar geleden

Nooit

De implementatie van de meldcode
Van de respondenten geeft 52% aan dat er in hun werkomgeving geen elektronisch
systeem beschikbaar is waarin de stappen van de meldcode zijn verwerkt en 14%
weet niet of zo’n systeem beschikbaar is. Van de respondenten beschikt 81% over
werkbeschrijvingen, waarin de stappen van de meldcode zijn beschreven.
Beschikbaarheid van een elektronisch systeem en werkbeschrijvingen (N=198-199)

Elektronisch systeem

34%

52%

Werkbeschrijvingen

14%

81%
0%

20%

40%
Ja

Nee

10%
60%

80%

9%
100%

Weet niet

Volgens 77% van de respondenten is er in de eigen organisatie een aanspreekpunt/
functionaris die het gebruik van de meldcode binnen de organisatie moet
bevorderen. Daarnaast wordt het volgen van trainingen genoemd als een manier om
het werken met de meldcode te bevorderen. Met name trainingen over het
herkennen van signalen en het werken met de meldcode worden genoemd (68%).
Evaluaties van casussen waarbij ook wordt gekeken naar de toepassing van de
meldcode vinden volgens 46% van de respondenten plaats, 33% van de
respondenten geeft aan dat de organisatie zicht houdt op de effecten van de
meldcode en volgens 43% is de meldcode opgenomen in het inwerkprogramma van
nieuwe medewerkers. Bij 13% van de respondenten komt de meldcode ook aan de
orde tijdens beoordelingsgesprekken.

35/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

In de groepsinterviews kwam naar voren dat er in organisaties soms wel een
aandachtsfunctionaris is, maar dat deze functionaris niet of niet in voldoende mate is
vrijgesteld van andere werkzaamheden om structureel aandacht te geven aan de
meldcode en het gebruik daarvan. De taken van een aandachtsfunctionaris worden
gezien als overhead en in bezuinigingsrondes worden de beschikbare uren
teruggebracht. Sommige aandachtsfunctionarissen kampen hierdoor met een
schuldgevoel. Zij nemen hun verantwoordelijkheden niet licht op en hebben het
gevoel dat zij deze niet meer waar kunnen maken.
Manieren ter bevordering van het gebruik van de meldcode binnen de organisatie
(N=186-188)
Er is een aandachtsfunctionaris aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan

13% 10%

77%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het werken
met de meldcode in het algemeen

68%

22%

10%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het
herkennen van signalen

68%

21%

11%

Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen

65%

31%

4%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de
implementatie van de meldcode in de eigen organisatie

55%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor specifieke vormen van geweld

49%

34%

17%

Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook
naar de toepassing van de meldcode wordt gekeken

46%

35%

19%

De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma van
nieuwe medewerkers

43%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de omgang met vertrouwelijke
gegevens
Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de overweging om te registreren in de
Verwijsindex Risicojongeren

Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken

36/233

42%

13%
0%

20%

Nee

Weet niet

17%

25%

38%

29%

33%

21%

34%

45%

33%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de kindcheck

Ja

23%

38%

Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de
meldcode

15%

30%

54%

25%

66%

21%

40%

60%

80%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De ondersteunende hulpmiddelen zijn in mindere mate bekend. De toolkit op
www.meldcode.nl is het meest bekend (59%). De Meldcode App is bekend bij 42%
van de respondenten en de online cursussen zijn bekend bij 39% van de
respondenten. Het bekend zijn met de hulpmiddelen betekent niet dat er ook
daadwerkelijk gebruik van wordt gemaakt. Van de respondenten die bekend zijn met
de Meldcode App maakt 17% er ook daadwerkelijk gebruik van, de toolkit wordt door
15% van de respondenten gebruikt en de online cursussen door 14% van de
respondenten.
Bekendheid met ondersteunende hulpmiddelen (N=186)

Toolkit op www.meldcode.nl

15%

De Meldcode App op uw smartphone of
tablet

17%

25%

58%

Online cursussen werken met een
meldcode

14%

25%

61%

0%
Wel bekend en gebruik

44%

20%

41%

40%

Wel bekend, geen gebruik

60%

80%

100%

Niet bekend

Van de respondenten kan 60% met vragen over de meldcode en de implementatie
ervan terecht bij een collega en 58% kan terecht bij Veilig Thuis. Ook de
aandachtsfunctionaris en de leidinggevende worden door respectievelijk 51% en
50% van de respondenten genoemd. Daarnaast noemen respondenten het Sociaal
Wijkteam, het Centrum voor Jeugd en Gezin, de huisarts van cliënten, de
orthopedagoog en de gedragsdeskundige binnen de eigen organisatie.
Bij iemand terechtkunnen met vragen over de meldcode (N=215)
Ja, bij een collega

60%

Ja, bij Veilig Thuis

58%

Ja, bij een aandachtsfunctionaris

51%

Ja, bij mijn leidinggevende

50%

Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider

17%

Ja, bij iemand anders

13%

Ja, bij mijn beroepsvereniging/brancheorganisatie

37/233

7%

Nee

0%

Weet ik niet

1%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

3.7

Veilig Thuis
Van de respondenten is 94% bekend met Veilig Thuis en 73% heeft er in de praktijk
ook mee te maken gehad. Van de respondenten is 6% niet bekend met Veilig Thuis.
Bekendheid met Veilig Thuis (N=186)

6%
21%

73%

Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

De rol van Veilig Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 75% van de
respondenten als voldoende tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij
dit soort vragen is men positief; 67% beoordeelt deze als voldoende tot goed. Wel
geven respondenten bij de toelichting bij deze vraag aan dat zij vinden dat Veilig
Thuis veel teruglegt bij de professional. Respondenten voelen zich niet altijd
ondersteund door Veilig Thuis.
De rol van en de samenwerking met Veilig Thuis bij meldingen wordt door 60% (rol)
en door 57% (samenwerking) van de respondenten als voldoende tot goed
beoordeeld. Over de terugkoppeling na een melding bij Veilig Thuis zijn
respondenten het minst tevreden; 39% beoordeelt de terugkoppeling als voldoende
tot goed, 28% vindt de terugkoppeling matig tot slecht en 33% heeft hier geen
mening over. Bij de toelichting bij deze vraag geven respondenten aan dat Veilig
Thuis niet altijd terugkoppelt. Ze geven aan dat terugkoppeling pas plaatsvindt als zij
daar zelf naar vragen.

38/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De rol van en samenwerking met Veilig Thuis (N=173)
De rol bij advies- en consultvragen

32%

9% 1% 15%

43%

De bereikbaarheid van Veilig Thuis

26%

44%

10% 2% 1%

De samenwerking bij advies- en consultvragen

25%

42%

11% 2%

20%

1%

19%

De kwaliteit van de adviezen van Veilig Thuis

18%

45%

17%

De rol bij meldingen

21%

39%

13% 2%

De samenwerking bij meldingen

19%

38%

12% 3%

De zichtbaarheid van Veilig Thuis

17%

40%

17%

De terugkoppeling na een melding bij Veilig Thuis

12%
0%

Goed

Voldoende

27%
20%

Matig

20%
40%

Onvoldoende

6% 2%
60%

Slecht

17%

25%
28%

8%

18%
33%

80%

100%

Weet niet

Van de respondenten heeft 32% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de respondenten die sinds 1 januari wel contact hebben gehad,
vindt 29% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet gewijzigd en
39% vindt dat de rol van Veilig Thuis wel veranderd is. De antwoorden bij de
toelichting bij deze vraag geven een divers beeld. Zo geven sommige respondenten
aan dat de situatie vanaf 1 januari 2015 duidelijker is geworden; zij weten beter waar
zij terechtkunnen met hun vragen. Daarentegen geven andere respondenten aan
dat de situatie juist veel onduidelijker is geworden. Dit heeft wellicht te maken met
het feit dat respondenten met verschillende Veilig Thuis organisaties te maken
hebben. Ook geven enkele respondenten aan dat bij Veilig Thuis in vergelijking met
het oude Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG) de adviesfunctie meer centraal staat. Zij
missen de uitvoerenden van het SHG die zelf ook in gezinnen kwamen en zij vinden
dat zij door Veilig Thuis in mindere mate ondersteund worden.
3.8

Samenvatting
De professionals binnen de sector maatschappelijke ondersteuning zijn zeer goed
bekend met de verplichting om te werken met de meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling; 98% van de respondenten geeft aan hiervan op de hoogte te
zijn. Ook vinden vrijwel alle professionals (93%) dat het handelen bij vermoedens
en/of signalen tot hun taak en verantwoordelijkheid behoort. In specifieke casussen
wordt er soms bewust voor gekozen om niet met de meldcode te werken, omdat dat
die casussen te veel veiligheidsrisico’s voor de cliënt met zich mee zou brengen. Het
gaat dan om casussen waarin sprake is van eergerelateerd geweld,
vrouwenmishandeling of vrouwenhandel. Er wordt dan gekozen voor het direct
organiseren van crisisopvang voor de cliënten. Ook geven enkele respondenten aan
dat het werken met de meldcode niet tot hun verantwoordelijkheid behoort als er al
een gezinsvoogd aanwezig is.

39/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het merendeel van de respondenten (75%) geeft aan dat het werken met de
meldcode (heel) veel ondersteuning biedt. De meldcode biedt houvast en structuur.
De structuur in de vorm van het stappenplan zorgt volgens hen voor extra scherpte
en zorgvuldigheid. Voor 46% van de respondenten zorgt de meldcode er ook voor
dat zij (veel) sneller handelen bij signalen en/of vermoedens van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling en 48% van de respondenten handelt gelijk (niet sneller en
niet minder snel).
Van de respondenten heeft 83% wel eens vermoedens gehad van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. Van de respondenten heeft 20% wel eens een casus
gehad waarin achteraf bleek dat ten onrechte geen advies was gevraagd aan Veilig
Thuis en 17% geeft aan wel eens een casus te hebben gehad waarin achteraf bleek
dat er ten onrechte geen melding was gedaan bij Veilig Thuis. Als reden hiervoor
wordt genoemd dat zij toen nog niet bekend waren met de meldcode of nog
onvoldoende geschoold waren. Ook geven respondenten als reden aan dat in hun
beleving de huisarts die de hulp heeft ingeschakeld de eerst verantwoordelijke is om
verdere stappen te zetten. En volgens respondenten is het lastig om een compleet
beeld te krijgen van de situatie als er meerdere hulpverleners binnen een gezin
actief zijn. Dit heeft volgens respondenten ook te maken met de transities, waardoor
bestaande samenwerkingsrelaties zijn veranderd en signalen misschien langer op
zichzelf blijven staan. Tot slot geven respondenten aan soms te laat op te schalen,
omdat zij de neiging hebben te lang in de rol van hulpverlener te blijven zitten.
De meeste stappen van de meldcode worden door een meerderheid van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. 86% van de respondenten past stap 1 vaak
tot altijd toe, 87% stap 2, 77% stap 3 en 82% stap 4. Een aantal organisaties werkt
met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren of melden) hebben
uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van het effect van
hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 80% van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 69% vaak tot
altijd de effecten van hulpverlening en 46% geeft aan vaak tot altijd te melden. Bij
acuut gevaar raadpleegt 65% de Raad voor de Kinderbescherming of de politie. Er
wordt minder gemeld, omdat door het inschakelen van hulp vaak geen melding meer
nodig is. Ook zetten de respondenten soms zelf niet alle stappen, omdat een andere
medewerker binnen de organisatie dit doet, bijvoorbeeld de aandachtsfunctionaris.
Volgens 74% van de respondenten was de benodigde hulp ook daadwerkelijk
toegankelijk en beschikbaar. Wanneer dit niet het geval was, had dit te maken met
wachtlijsten of besluitvorming en procedures, bijvoorbeeld binnen het sociaal
wijkteam.
Respondenten ervaren belemmeringen bij het toepassen van de meldcode. De
vertrouwensrelatie met de cliënt is de meest genoemde belemmering. Uit de open
antwoorden van respondenten blijkt dat zij de meeste belemmeringen ervaren bij het
doen van een melding en in mindere mate bij de adviesvraag. Dit zou ook een
mogelijke verklaring zijn voor de hiervoor beschreven bevinding dat respondenten in
mindere mate de stap zetten om te melden.

40/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De kindcheck is nog niet goed bekend bij de professionals binnen de sector
maatschappelijke ondersteuning; 60% van de respondenten is hier matig tot niet
bekend mee. Hierdoor wordt de kindcheck ook minder toegepast; een minderheid
van 37% van de respondenten past deze vaak tot altijd toe. Ook bij de toepassing
van de kindcheck ervaren professionals belemmeringen. Belemmeringen met
betrekking tot de eigen kennis en deskundigheid worden hierbij het meest genoemd.
Respondenten die de kindcheck wel toepassen doen dat het meest bij (vermoedens
van) huiselijk geweld (49%) en bij andere risicogroepen (51%), zoals bij cliënten met
een licht verstandelijke beperking, dreigende huisuitzettingen, financiële
problematiek, relatieproblemen van de ouders of echtscheidingen en dakloosheid.
Van de respondenten waardeert 74% de eigen vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te werken als voldoende tot goed. Zij geven
gemiddeld een rapportcijfer van 7,3 voor hun kennis over de stappen die volgens de
richtlijnen gezet moeten worden bij vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling. Het merendeel van de respondenten (84%) heeft in de
afgelopen vijf jaar een training gevolgd op het terrein van kindermishandeling en
huiselijk geweld. Van de respondenten heeft 12% nooit een dergelijke training
gevolgd.
Veilig Thuis is bij het merendeel van de respondenten bekend. De rol van Veilig
Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 75% van de respondenten als
voldoende tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij dit soort vragen
zijn respondenten positief. De rol van Veilig Thuis bij meldingen wordt door 60%
van de respondenten als voldoende tot goed beoordeeld en de samenwerking door
57% van de respondenten. Over de terugkoppeling door Veilig Thuis na een melding
zijn respondenten minder tevreden; 39% beoordeelt deze als voldoende tot goed.
Respondenten geven aan dat Veilig Thuis niet altijd uit zichzelf terugkoppelt; zij
moeten vaak zelf om een terugkoppeling vragen.
Van de respondenten heeft 32% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de respondenten die sinds 1 januari wel contact hebben gehad,
vindt 29% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet gewijzigd en
39% vindt dat de rol van Veilig Thuis wel veranderd is. De antwoorden bij de
toelichting bij deze vraag geven een divers beeld. Zo geven sommige respondenten
aan dat de situatie vanaf 1 januari 2015 duidelijker is geworden; zij weten beter waar
zij terechtkunnen met hun vragen. Daarentegen geven andere respondenten aan
dat de situatie juist veel onduidelijker is geworden. Dit heeft wellicht te maken met
het feit dat respondenten met verschillende Veilig Thuis organisaties te maken
hebben.

41/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 4
Sector kinderopvang
4.1

Respons en achtergrondkenmerken
In de sector kinderopvang is de vragenlijst uitgezet via de Brancheorganisatie
Kinderopvang. In totaal hebben 196 respondenten de vragenlijst ingevuld. Met deze
respons kunnen we met een betrouwbaarheid van 84% en een foutenmarge van 5%
uitspraken doen over de uitkomsten van het onderzoek. Gelet op deze respons is
het niet mogelijk om uitsplitsingen te maken tussen kinderopvangorganisaties,
gastouders en gastouderbureaus. Voor nadere duiding en verdieping zijn er
groeps)gesprekken gevoerd met medewerkers van kinderopvangorganisaties en
een vertegenwoordiger van BOINK (Belangenvereniging van ouders in de
kinderopvang). Daarnaast hebben twee medewerkers van
kinderopvangorganisaties, die niet aanwezig konden zijn, schriftelijk nog enkele
aanvullende vragen beantwoord.
Onderstaande figuren geven inzicht in de achtergrondkenmerken van de
respondenten. Aan de respondenten zijn vragen gesteld over de volgende
kenmerken: geslacht, leeftijd, functie, aantal jaren werkzaam in huidige functie en de
aard van het dienstverband.
Geslacht respondenten (N=196)

5%

95%

Man

Vrouw

De meerderheid van de respondenten is vrouw.

42/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Leeftijd respondenten (N=196)
4%
34%
35%

27%
40 jaar of jonger

41-50 jaar

51-60 jaar

Ouder dan 60 jaar

Een derde van de respondenten is 40 jaar of jonger. Tevens valt een derde in de
leeftijdscategorie 51-60 jaar. Ruim een kwart van de respondenten is tussen de 41
en 50 jaar. Een klein deel is ouder dan 60 jaar (4%).
Functie (in aantal) (N=196)
Pedagogisch medewerker kinderopvang

59

Houder kinderopvangorganisatie of
gastouderbureau

43

Leidinggevende

35

Gastouder

18

Stafmedewerker (Jurist, kwaliteitsmedewerker,
beleidsmedewerker)

18

(Adjunct) directeur/schoolleider

13

Peuterspeelzaalwerker

6

Overige

4
0

10

20

30

40

50

60

Een groot deel van de respondenten is pedagogisch medewerker of leidinggevende
in de kinderopvang of zelf houder van een kinderopvangorganisatie of
gastouderbureau.

43/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Aantal jaren werkzaam (N=196)
19%

17%

33%

31%

5 jaar of korter

6 - 10 jaar

11 - 20 jaar

Langer dan 20 jaar

De meerderheid van de respondenten heeft ruime werkervaring in de sector
kinderopvang. Slechts 17% werkt 5 jaar of korter in de kinderopvang.
Zelfstandig of binnen een kinderopvangorganisatie werkzaam (N=196)

23%

77%

Binnen een organisatie

Zelfstandig

Driekwart van de respondenten werkt binnen een kinderopvangorganisatie. Een
kwart is zelfstandig.
4.2

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode
Van de respondenten geeft 99% aan op de hoogte te zijn van de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.
Bekendheid met de verplichting om te werken met een meldcode (N=196)
1%

99%

Ja

44/233

Nee

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten geeft 98% aan dat het handelen bij vermoedens en/of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of
verantwoordelijkheid hoort, 1% geeft aan dat het soms tot hun taak of
verantwoordelijkheid behoort en 1% geeft aan dit niet te weten. Een enkele
respondent geeft aan handelen soms niet tot hun verantwoordelijkheid te rekenen
indien een andere instantie of professional al stappen heeft ondernomen.
Verantwoordelijkheid om te handelen volgens de meldcode (N=144)
1%

1%

8%

90%

Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

Van de respondenten geeft 78% aan dat de meldcode veel tot heel veel
ondersteuning biedt. 17% geeft aan dat de meldcode niet veel/niet weinig
ondersteunt (neutraal).
Ervaren ondersteuning door de meldcode (N=144)
1% 1%

3%

24%

17%

54%

Heel veel

Veel

Niet veel/niet weinig

Weinig

Heel weinig

Geen mening

Veel respondenten hebben als toelichting gegeven de meldcode ondersteunend te
vinden omdat het een duidelijk kader biedt om te handelen en het de acties
legitimeert. Dit wordt bevestigd door de respondenten die hebben deelgenomen aan
het groepsgesprek. Enkele respondenten geven aan dat de meldcode niet
voldoende handvatten biedt, omdat zij te maken hebben met een hele jonge
doelgroep waarbij signalen vaak impliciet zijn en moeilijk geverifieerd kunnen
45/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

worden. Enerzijds wordt het bij impliciete signalen daardoor moeilijk gevonden om
de stappen van de meldcode te volgen, anderzijds wordt aangegeven dat men bang
is om de meldcode te snel op te volgen, met ongewenste gevolgen in het geval dat
de vermoedens niet juist blijken. In het groepsgesprek wordt daarop toegelicht dat
bij sommige signalen het met onvoldoende kennis moeilijk te onderscheiden is of
bepaald gedrag bij de ontwikkeling van het kind hoort, tijdelijk lastig gedrag laat zien
of zorgwekkend gedrag is. Een voorbeeld dat wordt genoemd is het vermoeden van
seksueel misbruik; hoort bepaald gedrag van een kind tot de normale seksuele
ontwikkeling van een kind of gaat het mogelijk om seksueel misbruik?
Uit de volgende figuur blijkt dat 54% van de respondenten door de meldcode (veel)
sneller handelt bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 41% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel). Ook
geeft 4% aan niet te weten of de meldcode van invloed is op de snelheid van
handelen.
Sneller handelen door de meldcode (N=144)
1%
4% 6%

41%
48%

Veel sneller

Sneller

Gelijk

Minder

Veel minder

Weet niet

Een aantal respondenten geeft aan dat zij niet sneller handelen, omdat er voor de
meldcode ook al een protocol was en zij het tot hun verantwoordelijkheid rekenen
om alert te zijn. Andere respondenten geven aan dat de meldcode wel degelijk
bijdraagt aan sneller handelen. Onder meer door de aandacht die de meldcode krijgt
in de media, door de GGD en door aandachtsfunctionarissen. En de concrete
stappen/handvatten geven ook aansporing om sneller te handelen.
4.3

Toepassing van de meldcode
Van de respondenten geeft 71% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk.

46/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of huiselijk geweld (N=196)

2%

27%

71%

Ja

Nee

Weet ik niet

Aan respondenten hebben we gevraagd of zij achteraf bezien te maken hebben
gehad met casussen waarbij ten onrechte geen actie is ondernomen. Hierbij hebben
we een onderscheid gemaakt tussen adviesvragen aan en meldingen bij Veilig
Thuis.
Van de respondenten geeft 16% aan dat er achteraf bezien in een of meerdere
casussen ten onrechte geen advies is gevraagd aan Veilig Thuis. Redenen die
daarvoor genoemd worden, is dat de signalen van het kind te vaag waren. Ook
wordt genoemd dat dit bij casussen het geval was die lang geleden speelden toen er
nog weinig aandacht was voor kindermishandeling en huiselijk geweld.
Respondenten geven aan dat zij aandacht hiervoor nu veel beter op het netvlies
hebben.
Dit wordt onderstreept door de deelnemers aan het groepsinterview. Zij geven aan
tegenwoordig veel alerter te zijn op, met name, verwaarlozing. Zij realiseren zich nu
dat bepaalde situaties die zich in het verleden voordeden geschaard kunnen worden
onder kindermishandeling, maar dat hebben zij zich destijds niet gerealiseerd.
Voorbeelden van signalen die genoemd worden, zijn kinderen die vijf dagen per
week naar de kinderopvang worden gebracht met de ochtendluier nog aan, ouders
die hun kinderen niet gedag zeggen of geen oog hebben voor de tekening van hun
kind. Er wordt ook aangegeven dat het vaak ging om hoger opgeleide ouders
waarnaar de kinderopvangmedewerkers opkeken en dat ze zich niet realiseerden
dat deze ouders (ook) niet altijd weten wat het beste is voor hun kind. Anderzijds
vond men het soms lastig om een ouder aan te spreken op ongewone situaties
omdat de kinderopvangmedewerker juist goed bekend is met de situatie van de
ouders en een band met hen heeft opgebouwd. Ze waren bang om deze band te
schaden. Alle deelnemers aan het groepsgesprek geven aan dat dergelijke zorgen
bespreekbaar maken hen nu wel beter afgaat, sinds de invoering van de meldcode.

47/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Door de meldcode zijn pedagogisch medewerkers alerter op signalen van
kindermishandeling.
Casussen waarin achteraf bleek dat er advies had moeten worden gevraagd aan
Veilig Thuis (N=127)

16%

84%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 16% aan wel eens een casus te hebben gehad, waarbij
achteraf bleek dat er wel een melding had moeten worden gedaan bij Veilig Thuis.
Respondenten geven de volgende redenen waarom er geen melding is gedaan:
• Te lang gewacht vanwege twijfels over de signalen.
• Het kind werd overgeplaatst of van de kinderopvang afgehaald.
• (Te) veel vertrouwen in andere hulpverleners die erbij betrokken waren.
• Angst voor het schaden van de band met de ouders.
Casussen waarin later bleek dat er een melding had moeten plaatsvinden (N=122)

16%

84%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 92% aan te weten hoe te handelen bij vermoedens of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling (eens tot helemaal eens met
de stelling ‘Ik weet hoe te handelen bij signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling) en 4% geeft aan niet te weten hoe te handelen (oneens tot
helemaal oneens met de stelling).
48/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Weten hoe te handelen bij vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of
huiselijk geweld (N=196)

2%

2% 4%

33%

59%

Helemaal mee oneens

Mee oneens

Niet mee oneens/ niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Aan de respondenten is gevraagd bij welke signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling zij de meldcode toepassen. De stappen van de meldcode
worden door een meerderheid van de respondenten vaak tot altijd toegepast bij:
• Verwaarlozing (61%)
• Seksueel geweld/misbruik (47%)
• Kind-oudergeweld (46%)
• Lichamelijk geweld (42%)
• Psychisch geweld (40%)
• Getuige huiselijk geweld (35%)
Andere signalen die worden genoemd zijn:
• Seksueel grensoverschrijdend gedrag
• Ouders die hun kind noodzakelijke hulp ontzeggen

49/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Signalen waarbij de meldcode wordt toegepast (N=144)

Verwaarlozing (pedagogisch, affectief, lichamelijk)

53%

Seksueel geweld/misbruik

44%

3% 8% 1%

44%

Kind-oudergeweld

43%

3% 12% 1% 1%

40%

Lichamelijk geweld (inclusief genitale verminking)
Psychisch geweld

33%

Getuige huiselijk geweld

32%

Eergerelateerd geweld (inclusief huwelijksdwang en achterlating)

4% 10% 1%

38%

Münchhausen by Proxy/Medical Child Abuse/Paediatric Condition Falsification

17%

7%
3%

3%

17%

47%

2% 7% 5%

69%
81%
86%

Anders 6% 1% 1% 4%

4.3.1

Ja, vaak

Ja, soms

Nee, nooit

40%

14% 1% 3%

11% 1% 4% 2%

0%

1% 10%

47%

Mensenhandel/loverboy-problematiek 7% 1% 2% 4%

Ja, altijd

28%

8%

88%
20%
Onbekend

40%

60%

80%

Niet voorgekomen

Toepassing van de meldcode per stap
Aan respondenten is per stap gevraagd of en in hoeverre zij de stap in hun
werkpraktijk toepassen. Uit de volgende grafiek blijkt dat 85% van de respondenten
stap 1 vaak tot altijd toepast, 81% stap 2, 76% stap 3 en 78% stap 4. Een aantal
organisaties werkt met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren of
melden) hebben uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van
het effect van hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 77% van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 67% vaak tot
altijd het effect van de hulpverlening en 33% meldt vaak tot altijd. Bij acuut gevaar
raadpleegt 56% vaak tot altijd de Raad voor de Kinderbescherming of de politie.
Indien respondenten hebben aangegeven een bepaalde stap van de meldcode niet
toe te passen is gevraagd naar de reden hiervoor. De meest genoemde redenen
hiervoor zijn:
• Om gevaar van de betrokkenen te voorkomen wordt het gesprek met kind en/of
ouders overgeslagen.
• Vervolgstappen worden gedaan door een andere medewerker, zoals de
aandachtsfunctionaris, leidinggevende of bemiddelingsmedewerker.
• De laatste stappen zijn nog niet nodig geweest.

50/233

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Toepassing van de stappen van de meldcode (N=144, behalve bij 5a en 5b:N=46)

Stap 1: In kaart brengen van signalen

75%

10% 8% 7%

Stap 2: Overleggen met collega en eventueel
raadplegen Veilig Thuis of letselduidingdeskundige

56%

Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen

51%

25%

21% 3%

Stap 4: Wegen van geweld of kindermishandeling,
bij twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen

51%

27%

18% 4%

Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden

53%

24%

16% 7%

Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening

39%

Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis

22%

Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

28%

11%

Ja, vaak

20%
Ja, soms

17% 2%

22%

52%

45%
0%

Ja, altijd

25%

11%
40%

17%
60%

11%

15%

27%
80%

100%

Nee, nooit

Stap 1: Onderzoek en kindcheck bij oudersignalen.
Zoals hiervoor aangegeven past 85% deze stap vaak tot altijd toe. Van de
respondenten die deze stap toepassen brengt 89% opgevangen signalen vaak tot
altijd in kaart door signalen schriftelijk vast te leggen, 89% legt vast welke stappen
zijn gezet, 85% legt besluiten vast en 92% houdt feiten en meningen uit elkaar en
84% vermeldt de bron van de informatie.
Rond de 75% tot 80% van de respondenten geeft aan opgevangen signalen in kaart
te brengen door:
• het vastleggen van gegevens als signalen elkaar tegenspreken;
• het bespreken van signalen met de leidinggevende of de zorgcoördinator.
Verder geeft 59% aan de status van hypothese en veronderstellingen vaak tot altijd
bij te houden. 47% van de respondenten spreekt met de cliënt om een nader beeld
te krijgen.
Uit het groepsgesprek komt naar voren dat het per organisatie verschilt óf en op
welke wijze signalen worden bijgehouden. In sommige organisaties worden dagelijks

51/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

opvallende uitspraken en gedragingen genoteerd, waardoor op een gegeven
moment een bepaalde structuur of regelmaat zichtbaar wordt. Andere organisaties
hebben hier geen standaard werkproces voor, waardoor (impliciete) signalen niet
worden bijgehouden.
Wijze waarop signalen in kaart worden gebracht (N= 114-129)

Ik leg de signalen schriftelijk vast

63%

Ik onderzoek en spreek de cliënt om problematiek nader in beeld te krijgen

22%

26%

25%

34%

5%

Ik leg vast welke stappen ik zet

63%

26%

Ik leg de besluiten die ik neem vast

64%

21%

Ik leg gegevens vast als die de signalen tegenspreken

57%

Ik houd feiten en indrukken/meningen duidelijk uit elkaar

43%

Ik houd de status van hypotheses en veronderstellingen bij

25%

34%

Ik vermeld de bron van de informatie

0%
Altijd

Vaak

Soms

20%
Nooit

8%

60%

49%

5% 3%
11%

5%

10% 2% 4%
6% 1%

18%

80%

Onbekend

Stap 2: Advies vragen aan Veilig Thuis en bij voorkeur ook aan een collega
Van de respondenten past 81% deze stap vaak tot altijd toe. Van de respondenten
heeft 68% wel eens advies gevraagd aan een collega binnen of buiten de
organisatie en 65% aan Veilig Thuis. 5% heeft nooit advies gevraagd. Enkele
respondenten geven hiervoor als reden op dat zij dat niet zelf doen, maar de
aandachtsfunctionaris.

52/233

5%

14% 2% 6%

15%
40%

2%

21%

30%

60%

14%
6% 2% 3%

25%

54%

Ik bespreek signalen met mijn leidinggevende/zorgcoördinator

5% 1% 5%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het vragen van advies (N=129)
Ja, aan een collega binnen of buiten mijn
organisatie

68%

Ja, aan Veilig Thuis

65%

Anders

6%

Nee

5%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Het is bij 97% van de respondenten bekend dat het mogelijk is om op anonieme
basis een advies te vragen aan Veilig Thuis. En 94% kent het onderscheid tussen
een adviesvraag en een melding. Van de respondenten die advies hebben
gevraagd, legt 75% de adviesvraag vast in het cliëntendossier en 24% zegt dit op
een andere manier vast te leggen, bijvoorbeeld in een apart (zorg)dossier of in de
kind-aantekeningen. Enkelen geven aan daarvoor een apart formulier te hebben,
anderen laten het in de administratie van de aandachtsfunctionaris opnemen. Door
5% wordt de adviesvraag niet vastgelegd. De redenen die respondenten hiervoor
geven zijn onder meer:
• Dat legt de aandachtsfunctionaris vast.
• Het betrof algemene informatie.
• Niet op de hoogte dat dat bij een adviesvraag moet, wel bekend dat het bij een
melding moet.
De manier waarop de adviesvraag wordt vastgelegd (N=128)

Ja, in het cliëntendossier

81%

Ja, elders

17%

Nee

7%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de ouders
Van de respondenten geeft 76% aan deze stap vaak tot altijd toe te passen. Van de
respondenten die hebben aangegeven geen gesprek te voeren, noemt 39% niet
zeker genoeg van zijn vermoeden te zijn als reden hiervoor en 20% noemt de angst
voor de veiligheid van betrokkenen. In de antwoordcategorie ‘Anders’ worden
genoemd:
53/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

•
•
•
•

De vermoedens zijn nog niet sterk genoeg.
Ik voer de gesprekken niet zelf.
Een andere organisatie voert het gesprek.
Het kind is te jong.
Reden om geen gesprek te voeren (N=127)
Ik ben niet zeker genoeg van mijn vermoeden

39%

Ik ben bang voor de veiligheid van betrokkenen

20%

Ik ben niet degene die vervolgstappen moet zetten

14%

Ik ben bang voor het verstoren van de
vertrouwensrelatie (met de cliënt of het gezin)

13%

Ik heb daar niet voldoende expertise voor

7%

Ik ben bang voor mijn eigen veiligheid

5%

Ik heb niet de eindverantwoordelijkheid over deze
cliënt/handelingsbevoegd

5%

Dat vind ik confronterend

4%

Ik vind het moeilijk/lastig om zo'n gesprek te voeren

4%

De tijdsinvestering is te groot

2%

Anders

33%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Van de respondenten legt 81% in het cliëntendossier vast dat er gesprekken zijn
gevoerd met de cliënt of de ouders van een cliënt, 17% legt dit elders vast en 7%
legt dit niet vast. We zien een combinatie tussen het vastleggen in het
cliëntendossier en het elders vastleggen.

54/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De manier waarop gesprekken met cliënt of ouders worden vastgelegd (N=127)

Ja, in het cliëntendossier

81%

Ja, elders

17%

Nee

7%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 4: Overleg met betrokken professionals en risicotaxatie
Van de respondenten past 78% deze stap toe. Bij de weging maakt 38% geen
gebruik van een risicotaxatie-instrument. 53% maakt geen gebruik van een
risicotaxatie-instrument, maar maakt gebruik van een veiligheidsplan of een
signalenlijst. Ook wordt nog door een enkele respondent genoemd dat er gewerkt
wordt met het instrument van de Branchevereniging Kinderopvang, het instrument
van het Centrum voor Jeugd en Gezin, VVE en KIJK registratie of een instrument
opgesteld door de eigen kinderopvangorganisatie.
Deelnemers aan het groepsgesprek bevestigen het beeld dat niet elke organisatie
met een risicotaxatie-instrument werkt of een eenduidige werkwijze heeft om
signalen te wegen. Wel zijn er signalenlijsten. Het kind observeren wordt als één van
de belangrijkste methoden genoemd om signalen in kaart te brengen en te wegen.
Ook vindt er overleg met andere pedagogisch medewerkers plaats.
Gebruik van een risicotaxatie-instrument (N=109)

9%

53%

Ja

55/233

Nee

38%

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Stap 5: Beslissen hulp organiseren of melden
Van de respondenten past 77% deze stap vaak tot altijd toe. Monitoring van het
effect van hulpverlening wordt door 67% vaak tot altijd toegepast. En 33% doet waar
nodig vaak tot altijd een melding.
In de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek heeft 7% van de respondenten
een melding gedaan bij Veilig Thuis, 20% heeft hulp georganiseerd en 11% heeft
gekozen voor een combinatie van hulpverlening en een melding. Van de
respondenten geeft 27% aan dat het inschakelen van hulp of het doen van een
melding niet nodig bleek en 34% heeft geen casussen gehad waarbij hulp moest
worden ingeschakeld of een melding moest worden gedaan. Als reden geven
respondenten vaak op dat zij niet te maken hadden met casussen, waarbij daartoe
aanleiding was.
Casussen waarbij hulp is georganiseerd of een melding is gedaan in de voorgaande
12 maanden (N=125)

Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd

20%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd

11%

Ja, melding bij Veilig Thuis

7%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek
dat niet nodig

27%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of
georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

35%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

In 77% van de gevallen was de hulp ook daadwerkelijk toegankelijk of beschikbaar.
Wanneer hulp soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te maken met:
• wachtlijsten;
• signalen werden niet serieus genomen door andere hulpverleners;
• ouders zijn niet gemotiveerd.
Respondenten die hulp hebben ingeschakeld hebben dat bij onder meer de
volgende professionals of organisaties gedaan:
• Veilig Thuis
• Bureau Jeugdzorg
• Centrum voor Jeugd en Gezin
• Consultatiebureau
• Intern begeleider school
• Maatschappelijk werk
• Psycholoog
56/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

•
•
•
•
•
•
•

Huisarts
MEE
Politie (zorgmelding)
Sociaal wijkteam
Opvoedondersteuning/opvoedcursus
Integrale vroeghulp
Zorgcoördinator gemeente

In het groepsinterview is ook gesproken over de samenwerking met andere
hulpverleners. De ervaringen zijn wisselend. Indien de kinderopvangorganisatie
onderdeel uitmaakt van een Zorg Advies Team (ZAT) zijn de ervaringen meestal
goed. In andere gevallen is privacy vaak een belemmering voor de samenwerking.
Ook met het onderwijs, waar kinderopvangorganisaties doorgaans redelijk dicht op
zitten. Ook nemen hulpverleners wel eens een afwachtende houding ten opzichte
van elkaar aan waardoor uiteindelijk niemand de casus oppakt of een melding doet
bij Veilig Thuis. De samenwerking met sociale wijkteams verschilt per
kinderopvangorganisatie en hangt onder meer af van de zichtbaarheid en
bereikbaarheid van het sociaal wijkteam. Als kinderopvangorganisaties niet weten bij
wie ze terechtkunnen zijn ze terughoudend in contact zoeken.
Beschikbaarheid van de hulp (N=39)

23%

77%

Ja

Nee

Soms wel/soms niet

Na hulpverlening blijft 100% van de respondenten alert op nieuwe signalen. 56%
van de respondenten monitort het effect van de hulpverlening. Bij acuut gevaar
raadpleegt 56% van de respondenten vaak tot altijd de politie of de Raad voor de
Kinderbescherming. Respondenten geven aan dat situaties waarbij dit noodzakelijk
is ook minder vaak voorkomen.
4.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode
Over het algemeen ervaren respondenten belemmeringen bij de toepassing van de
meldcode; een minderheid van 23% ervaart geen belemmeringen. De meest
voorkomende belemmeringen die worden genoemd zijn:
• de veiligheid van cliënten (en het gezin) (30%);

57/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

•

de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie (van het kind/gezin)
(30%);
onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het ondernemen van actie of het
doen van een melding (23%);
de vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt (20%).

•
•

Ervaren belemmeringen (N=141)
De veiligheid van cliënten (en het gezin)

30%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van
het kind/gezin)
Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

30%
23%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

20%

Mijn eigen veiligheid

16%

Mijn beroepsgeheim

15%

Mijn kennis/deskundigheid

11%

Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

9%

Het vastleggen van signalen

8%

Tijdsdruk

6%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

5%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

4%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

1%

Financiële belemmeringen

1%

Het bespreken van casussen met collega's

0%

Andere belemmeringen

13%

Nee, geen belemmeringen

23%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Andere door respondenten genoemde belemmeringen zijn:
• contact met ketenpartners verloopt soms moeizaam;
• ervaring dat Veilig Thuis (voorheen AMK) het niet serieus opvolgt;
• beroepsgeheim van andere betrokken professionals;
• tijdgebrek;
• handelingsverlegenheid;
• risico dat kind uit beeld raakt bij het bespreekbaar maken van de vermoedens.

58/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Enkele oplossingen die door respondenten worden genoemd om belemmeringen
weg te nemen zijn:
• meer scholing/trainingen, die zijn grotendeels wegbezuinigd;
• de verplichting op stap 3, het gesprek met betrokkenen, opheffen;
• aandacht voor hoe om te gaan met het beroepsgeheim van andere
professionals;
• meer aandacht van Veilig Thuis voor vage signalen.
4.4

Kennis en vaardigheden
Respondenten waarderen hun kennis en vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen gemiddeld met respectievelijk een 7,0 (kennis)
en een 7,0 (vaardigheden). Wat betreft het herkennen van signalen van
kindermishandeling waarderen respondenten hun kennis en vaardigheden
gemiddeld met respectievelijk een 7,5 (kennis) en een 7,3 (vaardigheden). De mate
waarin professionals binnen het werkgebied in staat zijn om de signalen van geweld
en mishandeling te herkennen wordt gemiddeld gewaardeerd met een 6,9.
Waardering van kennis en vaardigheden om signalen te herkennen (N=196)

Mijn kennis om signalen van huiselijk geweld
in de praktijk te herkennen vind ik...

7,0

Mijn vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen vind ik...

7,0

Mijn kennis om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

7,5

Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

7,3

De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van
geweld en mishandeling te herkennen vind
ik...

6,9

0

2

4

6

8

10

Gemiddeld geven de respondenten een rapportcijfer van een 7,9 voor hun kennis
over de stappen die volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden
bij vermoedens of signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
48% van de respondenten geeft aan vaak tot altijd in staat te zijn om een inschatting
te maken van het risico van huiselijk geweld of kindermishandeling. 38% geeft aan
vaak tot altijd een inschatting te kunnen maken van de aard en de ernst ervan. 60%
van de respondenten is van mening dat ze soms in staat zijn om een inschatting van
59/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

het risico, de aard en de ernst te maken. 2% is van mening dat ze hiertoe nooit in
staat zijn.
Het in staat zijn om een inschatting te maken van… (N=127)

Het risico op geweld of mishandeling 4%

44%

50%

2%

De aard van het geweld of de mishandeling 2%

36%

60%

2%

De ernst van het geweld of de mishandeling 2%

36%

60%

2%

0%

20%

40%

Vaak

Soms

Nooit

Altijd

60%

80%

100%

Van de respondenten waardeert 92% de eigen vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te werken als voldoende tot goed. 8% waardeert deze
als matig. De waardering voor dezelfde vaardigheden van professionals binnen de
eigen sector geeft een vergelijkbaar beeld. De kwaliteit van de aangeboden
cursussen en trainingen wordt door 82% van de respondenten als voldoende tot
goed gewaardeerd. 61% van de respondenten vindt het aantal aangeboden
cursussen voldoende tot goed.
Waardering voor vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken en
cursussen/trainingen (N=131-155)
Mijn vaardigheden om met het stappenplan van de
meldcode te kunnen werken vind ik...

32%

60%

8%

De vaardigheden van de professionals binnen mijn
sector om met het stappenplan te kunnen werken
vind ik...

24%

60%

14% 1% 1%

De kwaliteit van de aangeboden cursussen en
trainingen ter bevordering van de deskundigheid
om met de meldcode te kunnen werken vind ik...

24%

58%

15% 3%

Het aantal aangeboden cursussen en trainingen ter
bevordering van de deskundigheid om met de
meldcode te kunnen werken vind ik...

Goed

Voldoende

16%

45%

24%

0%

20%

40%

60%

Matig

Onvoldoende

Slecht

80%

11% 4%
100%

Van de respondenten heeft 14% nooit een training of cursus gevolgd op het terrein
van kindermishandeling of huiselijk geweld. In het afgelopen jaar heeft 30% een

60/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

dergelijke training gevolgd. 50% heeft zo’n training 1 tot 5 jaar geleden gevolgd en
6% heeft dit langer dan vijf jaar geleden gedaan.
Periode waarin een cursus/training over huiselijk geweld of kindermishandeling is
gevolgd (N=157)

14%
30%

6%
11%

39%

In het afgelopen jaar

4.4.1

1-3 jaar geleden

4-5 jaar geleden

Langer dan 5 jaar geleden

Nooit

De implementatie van de meldcode
Van de respondenten geeft 77% aan dat er in hun werkomgeving geen elektronisch
systeem beschikbaar is waarin de stappen van de meldcode zijn verwerkt en 9%
zegt niet te weten of zo’n systeem beschikbaar is. Van de respondenten beschikt
97% over werkbeschrijvingen, waarin de stappen van de meldcode zijn beschreven.
Beschikbaarheid van een elektronisch systeem en werkbeschrijvingen (N=170-171)

Elektronisch systeem

14%

77%

Werkbeschrijvingen

9%

97%
0%

20%
Ja

40%
Nee

1% 2%
60%

80%

100%

Weet niet

Volgens 90% van de respondenten is er in de eigen organisatie een aanspreekpunt/
functionaris, die het gebruik van de meldcode binnen de organisatie of praktijk moet
bevorderen. Daarnaast komt het bij 88% van de respondenten aan de orde in
reguliere overleggen. Volgens 77% is de meldcode opgenomen in het
inwerkprogramma van nieuwe medewerkers. Daarnaast wordt het volgen van
trainingen genoemd als een manier om het gebruik van de meldcode te bevorderen.
Wat betreft het volgen van trainingen gericht op diverse aandachtsgebieden geeft
21% tot 69% van de respondenten dit aan. Van de respondenten geeft 55% aan dat
er evaluaties van casussen plaatsvinden, waarin ook wordt gekeken naar de
toepassing van de meldcode. Van de respondenten geeft 53% aan dat de

61/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

organisatie zicht houdt op de effecten van de meldcode. De meldcode wordt bij 25%
van de respondenten besproken tijdens beoordelingsgesprekken.
Slechts een klein aandeel respondenten geeft aan niet te weten of er binnen de
organisatie aandacht is voor bovengenoemde manieren om het gebruik van de
meldcode te bevorderen.
Een kanttekening die in het groepsgesprek naar voren kwam is dat in veel gevallen
wel een aandachtsfunctionaris is aangesteld, maar dat deze niet altijd toegerust zijn
voor deze taak. Zij hebben niet altijd voldoende scholing gehad, waardoor kennis en
ervaring ontbreekt om andere pedagogisch medewerkers goed te kunnen
ondersteunen.
Manieren ter bevordering van het gebruik van de meldcode binnen de organisatie
(N=159-161)
Er is een aandachtsfunctionaris aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan

90%

5% 5%

Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen

88%

10% 2%

De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma van
nieuwe medewerkers

77%

8%

15%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het
herkennen van signalen

69%

25%

6%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het werken
met de meldcode in het algemeen

64%

32%

4%

Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook
naar de toepassing van de meldcode wordt gekeken

55%

35%

10%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de
implementatie van de meldcode in de eigen organisatie

53%

39%

8%

Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de
meldcode

53%

28%

19%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor specifieke vormen van geweld

31%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de omgang met vertrouwelijke
gegevens

26%

64%

10%

Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken

25%

65%

10%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de overweging om te registreren in de
Verwijsindex Risicojongeren

21%

71%

8%

Ja

0%

20%

Nee

Weet niet

61%

40%

60%

8%

80%

100%

Een minderheid van de respondenten is bekend met de ondersteunende
hulpmiddelen. De toolkit op www.meldcode.nl is het meest bekend (52%), gevolgd
62/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

door de online cursussen werken met een meldcode (44%). De Meldcode App is het
minst bekend bij de respondenten; 36% geeft aan deze app te kennen.
Het bekend zijn met de hulpmiddelen betekent niet dat er ook daadwerkelijk gebruik
van wordt gemaakt; 15% van de respondenten is bekend met de online cursussen
en maakt hier ook daadwerkelijk gebruik van. Voor de toolkit en de Meldcode App is
dit beide 8%.
Respondenten noemen de volgende suggesties/verbeterpunten voor de
ondersteunende hulpmiddelen:
• meer bekendheid aan geven;
• behoefte aan online cursussen over de verschillende stappen van de meldcode;
• gratis informatieavonden;
• meer toespitsing van de hulpmiddelen op de sector kinderopvang;
• trainingen in gesprekstechnieken.
De deelnemers aan het groepsgesprek geven ook aan behoefte te hebben aan een
training in gesprekstechnieken. Het gesprek met de ouders wordt een vak apart
genoemd. Het confronteren van ouders met de zorg en het signaal wordt erg
moeilijk gevonden. Een deskundige hiervoor aanwijzen die op afroep beschikbaar is
om te ondersteunen bij het gesprek, wordt hiervoor ook als oplossing genoemd.
Bekendheid met ondersteunende hulpmiddelen (N=157)

Toolkit op www.meldcode.nl

Online cursussen werken met een
meldcode
De Meldcode App op uw smartphone of
tablet

8%

44%

15%

29%

8%
0%

Wel bekend en gebruik

48%

56%

28%
20%

64%
40%

Wel bekend, geen gebruik

60%

80%

100%

Niet bekend

Van de respondenten geeft 54% aan bij Veilig Thuis terecht te kunnen met vragen
over de meldcode en de implementatie ervan en 53% bij een collega. 41% van de
respondenten geeft aan (ook) bij zijn/haar leidinggevende terecht te kunnen met
vragen. 40% zegt bij de aandachtsfunctionaris terecht te kunnen met vragen. Van de
respondenten kan 28% met vragen over de meldcode en de implementatie de
beroepsvereniging raadplegen. 15% kan bij iemand anders terecht en 10% bij een
zorgcoördinator. 1% weet niet met wie hij/zij kan overleggen. Geen enkele
respondent geeft aan bij niemand terecht te kunnen.

63/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bij iemand terechtkunnen met vragen rond de meldcode (N=144)
Ja, bij Veilig Thuis

54%

Ja, bij een collega

53%

Ja, bij mijn leidinggevende

41%

Ja, bij een aandachtsfunctionaris

40%

Ja, bij mijn beroepsvereniging/brancheorganisatie

28%

Ja, bij iemand anders

15%

Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider

10%

Nee

0%

Weet ik niet

1%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

In de categorie ‘Ja, bij iemand anders’ worden de volgende personen en
organisaties genoemd:
• Netwerk JSO (Expertisecentrum voor jeugd, samenleving en ontwikkeling)
• Landelijke Vakgroep Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling (LVAK)
• Maatschappelijk werk
• Branchevereniging
• Sociaal wijkteam
• Externe vertrouwenspersoon
• Gemeente
• Centrum voor Jeugd en Gezin
• NO KIDDING Stop kindermishandeling!
• Meldcode App
4.5

Veilig thuis
Van de respondenten is 90% bekend met Veilig Thuis en 46% heeft er in de praktijk
ook mee te maken gehad. Van de respondenten is 10% niet bekend met Veilig
Thuis.
Bekendheid met Veilig Thuis (N=156)

10%

46%
44%

Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
64/233

Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ruim de helft van de respondenten vindt de rol van en de samenwerking met Veilig
Thuis voldoende tot zeer goed. Dit geldt zowel voor meldingen als voor advies- en
consultvragen. Bij deze vraag is door minimaal een derde van de respondenten
geantwoord in de categorie ‘weet ik niet’. De bereikbaarheid van Veilig Thuis wordt
door 58% van de respondenten beoordeeld als voldoende tot zeer goed. De
zichtbaarheid van Veilig Thuis, de terugkoppeling na een melding en de kwaliteit van
de adviezen worden het meest vaak door respondenten beoordeeld met een matig
tot slecht, respectievelijk 28%, 21% en 13%.
In een toelichting hebben enkele respondenten nog aangegeven tegenstrijdige
adviezen te ervaren vanuit Veilig Thuis. Ook merken ze op dat Veilig Thuis weinig
advies kan geven bij vage signalen, wat in de kinderopvang juist vaak het geval is
omdat het gaat om jonge kinderen. Dit wordt herkend door de deelnemers aan het
groepsgesprek. Soms wordt door Veilig Thuis aangeraden om de stappen van voren
af aan te zetten. Zij voelen zich daarmee niet geholpen. Het gevolg is dat
kinderopvangorganisaties na een aantal tegenvallende adviezen minder snel
geneigd zijn om contact op te nemen met Veilig Thuis. Veilig Thuis wordt ook weinig
zichtbaar gevonden. De deelnemers aan het groepsgesprek zouden graag meer
contact willen met Veilig Thuis om meer een idee te krijgen bij wie er werken bij
Veilig Thuis. Zo wordt het contact met Veilig Thuis laagdrempeliger.
De rol van en samenwerking met Veilig Thuis (N=139)
De rol bij advies- en consultvragen

29%

29%

De bereikbaarheid van Veilig Thuis

21%

37%

De samenwerking bij advies- en consultvragen

24%

27%

De zichtbaarheid van Veilig Thuis

12%

De kwaliteit van de adviezen van Veilig Thuis
De rol bij meldingen

12%

De samenwerking bij meldingen

12%

De terugkoppeling na een melding bij Veilig Thuis

12%
0%

Goed

Voldoende

Matig

36%

4% 1% 2%

35%

6% 1%

35%

21%

5% 1%

19%

26%

42%
6% 3%

12% 1%

28%

9%

40%
51%

8% 1% 1%

55%

15%

13% 4% 4%

53%

20%

40%

23%

Onvoldoende

60%
Slecht

25%

80%

100%

Weet niet

Van de respondenten heeft 61% sinds 1 januari 2015 geen contact gehad met Veilig
Thuis. Van de respondenten die wel contact hebben gehad vindt 30% de rol van en
de samenwerking met Veilig Thuis ongewijzigd. Van de respondenten geeft 9% aan
wel wijzigingen te hebben ervaren. Hier wordt genoemd dat Veilig Thuis moeilijker
bereikbaar is dan voorheen. Ook wordt de organisatie onzichtbaarder en minder
herkenbaar gevonden sinds 1 januari 2015.

65/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

4.6

Samenvatting
De professionals binnen de sector kinderopvang zijn zeer goed bekend met de
verplichting om te werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;
99% van de respondenten geeft aan hiervan op de hoogte te zijn. Ook vinden vrijwel
alle professionals (98%) dat het handelen bij vermoedens en/of signalen tot hun taak
en verantwoordelijkheid behoort.
Het merendeel van de respondenten (78%) geeft aan dat het werken met de
meldcode (heel) veel ondersteuning biedt. De meldcode biedt een kader en
legitimeert acties. Enkele respondenten geven wel aan dat de meldcode soms
moeilijk toe te passen is vanwege de jonge doelgroep waar zij mee werken, waarbij
signalen vaak impliciet zijn en moeilijk geverifieerd kunnen worden. Voor 54% van
de respondenten zorgt de meldcode er ook voor dat zij (veel) sneller handelen bij
signalen en/of vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. 41% van
de respondenten handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel).
Van de respondenten heeft 71% wel eens vermoedens gehad van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. Van de respondenten heeft 16% wel eens een casus
gehad waarin achteraf bleek dat ten onrechte geen advies was gevraagd aan Veilig
Thuis en tevens 16% geeft aan wel eens een casus te hebben gehad waarin
achteraf bleek dat er ten onrechte geen melding was gedaan bij Veilig Thuis. Als
redenen hiervoor worden genoemd dat er vanwege de jonge leeftijd van het kind
twijfels waren over de signalen of dat het kind werd overgeplaatst of van de
kinderopvang werd afgehaald. Andere redenen die worden genoemd zijn dat er
(soms ten onrechte) vertrouwd werd op andere hulpverleners die erbij betrokken
waren en de angst om de band met ouders te schaden. Respondenten geven ook
aan dat veel van deze casussen zich in het verre verleden afspeelden en dat er nu
veel meer aandacht is voor kindermishandeling waardoor zij sneller handelen.
De meeste stappen van de meldcode worden door een meerderheid van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. 85% van de respondenten past stap 1 vaak
tot altijd toe, 81% stap 2, 76% stap 3 en 78% stap 4. Een aantal organisaties werkt
met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren of melden) hebben
uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van het effect van
hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 77% van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 67% vaak tot
altijd de effecten van hulpverlening en 33% geeft aan vaak tot altijd te melden. Bij
acuut gevaar raadpleegt 56% de Raad voor de Kinderbescherming of de politie. Er
wordt minder gemeld, omdat door het inschakelen van hulp vaak geen melding meer
nodig is. Ook zetten de respondenten soms zelf niet alle stappen, omdat een andere
medewerker binnen de organisatie dit doet, bijvoorbeeld de aandachtsfunctionaris of
een leidinggevende. Ook geven enkele respondenten aan het gesprek met de
ouders over te slaan vanwege vermoedelijk gevaar van de betrokkenen. Een
meerderheid van de respondenten geeft aan vaak tot altijd de stappen van de
meldcode te volgen bij signalen van verwaarlozing, seksueel geweld/misbruik, kindoudergeweld, lichamelijk geweld, psychisch geweld en getuige huiselijk geweld.

66/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Volgens 77% van de respondenten was de benodigde hulp ook daadwerkelijk
toegankelijk en beschikbaar. Wanneer dit niet het geval was, had dit te maken met
wachtlijsten en onvoldoende gemotiveerde ouders en hulpverleners die niet
overgaan tot het verlenen van hulp, omdat zij de signalen niet serieus nemen.
Respondenten ervaren belemmeringen bij het toepassen van de meldcode.
De veiligheid van het kind (en het gezin) is de meest genoemde belemmering. Ook
de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie wordt als belemmering
genoemd, evenals onvoldoende vertrouwen in het vervolg.
Van de respondenten waardeert 92% de eigen vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te werken als voldoende tot goed. Zij geven
gemiddeld een rapportcijfer van 7,9 voor hun kennis over de stappen die volgens de
richtlijnen gezet moeten worden bij vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling. Het merendeel van de respondenten (80%) heeft dan ook in de
afgelopen vijf jaar een training gevolgd op het terrein van kindermishandeling en
huiselijk geweld. Van de respondenten heeft 14% nooit een dergelijke training
gevolgd. Bij een meerderheid van de respondenten is een aandachtsfunctionaris als
aanspreekpunt aanwezig en komt de meldcode aan bod in reguliere overleggen.
Tevens is de meldcode bij een meerderheid van de respondenten onderdeel van het
inwerkprogramma.
Veilig Thuis is bij het merendeel van de respondenten bekend. De rol van Veilig
Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 58% van de respondenten als
voldoende tot goed beoordeeld en ongeveer de helft van de respondenten is ook
over de samenwerking bij dit soort vragen positief. 47% beoordeelt de kwaliteit van
de adviezen met een voldoende tot goed. Enkele respondenten geven aan
tegenstrijdige adviezen te ervaren vanuit Veilig Thuis. Ook wordt opgemerkt dat
Veilig Thuis weinig advies kan geven bij vage signalen, terwijl daar in de
kinderopvang juist vaak sprake van is, omdat het gaat om jonge kinderen. De rol van
Veilig Thuis bij meldingen wordt door 40% van de respondenten als voldoende tot
goed beoordeeld en de samenwerking door 35% van de respondenten. Over de
terugkoppeling door Veilig Thuis na een melding zijn respondenten minder tevreden:
27% beoordeelt dit als voldoende tot goed.
Van de respondenten heeft 61% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de 39% van de respondenten die wel contact hebben gehad met
Veilig Thuis vindt 30% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet
gewijzigd en 9% vindt dat de rol wel veranderd is. Hier wordt genoemd dat Veilig
Thuis moeilijker bereikbaar is dan voorheen. Ook wordt de organisatie
onzichtbaarder en minder herkenbaar gevonden sinds 1 januari 2015.

67/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 5
Sector (jeugd)gezondheidszorg
5.1

Respons en achtergrondkenmerken
In de sector gezondheidszorg is de vragenlijst uitgezet bij de volgende organisaties:
Actiz (organisatie voor zorgondernemers), AZN (Ambulancezorg Nederland), GGZ
Nederland (de brancheorgansiatie voor geestelijke gezondheidszorg en
verslavingszorg), Jeugdzorg Nederland (brancheorganisatie voor organisaties die
verantwoordelijk zijn voor jeugd- en opvoedhulp en de uitvoering van
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering), KNGF (Koninklijk
Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie), KNOV (Koninklijke Organisatie van
Verloskundigen), NVO (Nederlandse Vereniging van pedagogen en
onderwijskundigen), NVLF (Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie),
NIP (Nederlands Instituut van Psychologen), NVvP (Nederlandse Vereniging voor
Psychiatrie), V&VN (Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland) en de VGN
(Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland). In totaal hebben 764 respondenten de
vragenlijst ingevuld. De volgende figuren geven inzicht in de achtergrondkenmerken
van de respondenten. De achtergrondkenmerken die zijn verzameld onder
respondenten betreffen geslacht, leeftijd, aantal jaren werkzaam, en of zij in een
organisatie zelfstandig werkzaam zijn.
Onderscheid tussen Jeugdhulp en (Jeugd)gezondheidszorg
Voor een deel van deze respondenten geldt dat zij met diverse groepen werken.
Hierbij is onderscheid gemaakt tussen professionals die alleen met kinderen werken,
professionals die alleen met volwassenen werken, professionals die alleen met
ouderen werken en professionals die met alle groepen werken. Voor een deel van
de professionals bleek dat zij zich identificeren met de sector
(jeugd)gezondheidszorg in plaats van jeugdhulp. De verklaring die hiervoor wordt
gegeven, is dat zij zowel werkzaam zijn in de gezondheidszorg als
jeugdhulpverlening aanbieden. Om deze reden zijn deze professionals
meegenomen in de sector gezondheidszorg; echter waar opvallende verschillen
tussen groepen van professionals zijn, is dit beschreven in de rapportage.

68/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Geslacht respondenten (N=764)

13%

87%

Man

Vrouw

De meerderheid van de respondenten is vrouw.
Leeftijd respondenten (N=763)
5%
35%
35%

25%
40 jaar of jonger

41-50 jaar

51-60 jaar

Ouder dan 60 jaar

Ongeveer een derde van de respondenten is 40 jaar of jonger. Tevens valt ongeveer
een derde in de leeftijdscategorie 51-60 jaar. Een kwart van de respondenten is
tussen de 41 en 50 jaar. Een klein deel is ouder dan 60 jaar (5%).
Aantal jaren werkzaam (N=763)
19%
33%

21%

27%
5 jaar of korter

69/233

6 - 10 jaar

11 - 20 jaar

Langer dan 20 jaar

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De meerderheid van de respondenten heeft ruime werkervaring in de sector
gezondheidszorg. Slechts 19% werkt 5 jaar of korter in de gezondheidszorg.
Werkzaam binnen een organisatie of zelfstandig (N=764)

6%

94%

Binnen een organisatie

Zelfstandig

De meerderheid van de respondenten werkt binnen een zorginstelling. 6% is
zelfstandig.
Professionals die met verschillende groepen werken (N=687)

23%

26%

13%
38%

5.2

Alleen volwassenen

Zowel kinderen als volwassenen

Alleen kinderen

Alleen ouderen

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode
Van de respondenten geeft 92% aan op de hoogte te zijn van de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

70/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met de verplichting om te werken met een meldcode (N=764)

8%

92%

Ja

Nee

Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
respectievelijk 81% en 90% van de professionals die alleen met ouderen en alleen
met volwassenen werken bekend zijn met de verplichting om te werken met de
meldcode. Van de professionals die met kinderen werken is 99% bekend met deze
verplichting. Voor de professionals die met alle groepen werken geldt dat 96%
bekend is met deze verplichting.

Bekendheid met de verplichting om te werken met een meldcode – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=182, N=259, N=91, N=155,
N=687)

Alleen volwassenen

90%

10%

Zowel kinderen als volwassenen

96%

4%

Alleen kinderen

99%

1%

Alleen ouderen

81%

0%

20%

40%

19%

60%

80%

100%

Van de respondenten geeft 94% aan dat het handelen bij vermoedens en/of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of
verantwoordelijkheid behoort, 4% geeft aan dat het soms tot hun taak of

71/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

verantwoordelijkheid behoort, 1% vindt dat niet tot hun taak of verantwoordelijkheid
behoren en 1% geeft aan dit niet te weten.
Een deel van de respondenten blijkt zelf niet te werken met de meldcode, maar
heeft als aandachtsfunctionaris of leidinggevende een rol in het onder de aandacht
brengen en de implementatie van de meldcode. Andere verklaringen die
respondenten geven zijn als volgt:
• Zij geven dit door aan zorgprofessionals (of eerstverantwoordelijke
professionals) die al betrokken zijn bij de cliënt of handelen pas in overleg met
andere professionals.
• Indien er zelfstandig kan worden gehandeld, wordt de meldcode niet toegepast
maar wordt er direct hulp ingeschakeld.
• Ook hebben professionals aangegeven dat handelen belangrijk is, maar dat dit
niet altijd inhoudt dat alle stappen van de meldcode gevolgd hoeven te worden.
• Tot slot wordt aangegeven dat professionals cliënten hebben waarbij Veilig
Thuis of de Raad van de Kinderbescherming al betrokken is bij het gezin.
Verantwoordelijkheid om te handelen volgens de meldcode (N=560)
4% 1%

1%

16%

78%

Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

Van de professionals die alleen met kinderen werken en de professionals die met
alle groepen werken blijkt dat 97% het vaak tot altijd bij hun taak of
verantwoordelijkheid vindt behoren om te handelen. Respectievelijk 90% en 93%
van de professionals die alleen met ouderen werken en de professionals die alleen
met volwassenen werken, vindt dit bij hun taak of verantwoordelijkheid behoren.
In de groepsinterviews is aangegeven dat de verantwoordelijkheid om te handelen
hoofdzakelijk wordt beschouwd als het signaleren van huiselijk geweld en
kindermishandeling. Handelen volgens de meldcode betekent niet voor iedereen dat
zij daadwerkelijk zelf alle stappen opvolgen. In sommige gevallen worden de
stappen van de meldcode namelijk gezamenlijk met een leidinggevende of
aandachtsfunctionaris opgepakt.

72/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Verantwoordelijkheid om te handelen volgens de meldcode – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)

Alleen volwassenen

66%

26%

Zowel kinderen als volwassenen

84%

Alleen kinderen

84%

Alleen ouderen

13%

20%
Ja, altijd

Ja, vaak

13%

40%
Ja, soms

60%
Nee

80%

2%

1%1%1%

14%

77%

0%

6%

1% 1%

10%

100%

Weet ik niet

Van de respondenten geeft 76% aan dat de meldcode veel tot heel veel
ondersteuning biedt. 16% geeft aan dat de meldcode niet veel/niet weinig
ondersteunt (neutraal). 3% van de respondenten ervaart weinig of zeer weinig
ondersteuning door de meldcode en de overige 5% heeft hier geen mening over.
Respondenten die hebben aangegeven veel ondersteuning te ervaren lichten dit als
volgt toe:
• De meldcode ondersteunt doordat het duidelijke richtlijnen biedt en de
meldcode wordt gezien als kader waarbinnen professionals kunnen handelen.
Ook ondersteunt het professionals in het verantwoorden van zorgvuldig
handelen. Door de verplichting worden professionals gelegitimeerd om actie te
ondernemen bij signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling.
• Het stappenplan biedt houvast en maakt de volgorde van handelen inzichtelijk.
Ook zorgt het er, volgens enkele respondenten, voor dat men geen stappen
overslaat of vergeet.
• Door te werken met een standaardprocedure handelt men nauwkeuriger, kan
men objectiever naar de situatie kijken en zich niet laten leiden door emoties en
de relatie met de cliënt.
• De meldcode ondersteunt professionals om collega’s te wijzen op hun
verantwoordelijkheid (ten opzichte van kwetsbare doelgroepen).
• De meldcode is tevens vaak ingebed in systemen en doordat verschillende
organisaties met dezelfde meldcode werken, is er sprake van eenduidigheid
over hoe te handelen.
• Enkele respondenten hebben aangegeven zelden met vermoedens of signalen
van huiselijk geweld en/of kindermishandeling te maken te krijgen, waardoor het
nog belangrijker is om een leidraad te hebben van hoe te handelen.

73/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Een deel van de respondenten ervaart weinig ondersteuning van de meldcode.
Verklaringen die respondenten hiervoor geven zijn:
• Er wordt al zorgvuldig gehandeld bij vermoedens en signalen, waardoor de
meldcode weinig toevoegt.
• Ook wordt aangegeven dat het een extra opgelegde verplichting is, terwijl men
verwacht dat hulpverleners al weten hoe ze moeten handelen. Diverse
respondenten hebben ook aangegeven dat zij verwachten dat hulpverleners die
zonder de meldcode niet handelen, om wat voor reden dan ook, ook niet
geneigd zullen zijn dit te doen door de verplichte meldcode.
• Tot slot geven respondenten aan dat de ondersteuning die de meldcode biedt
sterk afhankelijk is van de situatie en dat het in de praktijk vaak ingewikkeld en
complex is om de uiteindelijke weging van huiselijk geweld of
kindermishandeling te maken.
Ervaren ondersteuning door de meldcode (N=560)
2%

1%
5%
20%

16%

56%

Heel veel

Veel

Niet veel/niet weinig

Weinig

Heel weinig

Geen mening

Uit de volgende figuur blijkt dat 54% van de respondenten door de meldcode (veel)
sneller handelt bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 37% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel). 1% van
de respondenten geeft aan minder snel te handelen door de meldcode. Tot slot
geeft 8% aan niet te weten of de meldcode van invloed is op de snelheid van
handelen.
Respondenten handelen gemakkelijker vanwege de wettelijke kaders en de
richtlijnen die de meldcode biedt. Het verlaagt voor respondenten de drempel om
actie te ondernemen en zorgt ervoor dat het handelen sneller op gang komt en
verloopt. Diverse respondenten benadrukken dan ook het belang van goede
(bij)scholing en het gezamenlijk bespreken van de meldcode in teamverband.
Door respondenten wordt aangegeven dat zij niet sneller handelen omdat er al
protocollen bestonden die vrijwel gelijk waren aan de stappen van de meldcode.
Daarnaast geven diverse respondenten aan dat het handelen in zulke gevallen
onderdeel is van hun werk, ongeacht de meldcode. Overigens geven diverse
respondenten aan dat de meldcode heeft bijgedragen aan bewustwording, hoewel
er wellicht niet gemakkelijker of sneller wordt gehandeld.

74/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Sneller handelen door de meldcode (N=560)
1%
8%

9%

37%
45%

Veel sneller

5.3

Sneller

Gelijk

Minder

Veel minder

Weet niet

Toepassing van de meldcode
Van de respondenten geeft 71% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk. 27% geeft aan geen
vermoedens te hebben gehad in hun werkpraktijk en 2% weet het niet.
Vermoedens van kindermishandeling en/ of huiselijk geweld (N=764)
2%

27%

71%

Ja

Nee

Weet ik niet

Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
48% van de professionals die met ouderen werken wel eens vermoedens van
huiselijk geweld in hun werkpraktijk hebben. Onder professionals die alleen met
kinderen werken blijkt 94% wel eens vermoedens te hebben en onder professionals
die alleen met volwassenen werken heeft 63% wel eens dergelijke vermoedens.
Voor professionals die met alle groepen werken geldt dit voor 77%.

75/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Vermoedens van kindermishandeling en/ of huiselijk geweld – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=182, N=259, N=91, N=155)

Alleen volwassenen

63%

Zowel kinderen als volwassenen

35%

20% 3%

77%

Alleen kinderen

7% 1%

92%

Alleen ouderen

48%

50%

0%

20%

40%

Ja

Nee

Weet ik niet

2%

60%

80%

3%
100%

Respondenten hebben we gevraagd of zij achteraf gezien te maken hebben gehad
met casussen waarbij ten onrechte geen actie is ondernomen. Hierbij hebben we
een onderscheid gemaakt tussen adviesvragen aan en meldingen bij Veilig Thuis.
Van de respondenten geeft 29% aan dit achteraf bezien in een of meerdere
casussen te hebben gehad waarbij advies had moeten worden gevraagd aan Veilig
Thuis.
Casussen waarin achteraf bleek dat er advies had moeten worden gevraagd aan
Veilig Thuis (N=515)

29%

71%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 21% aan wel eens een casus te hebben gehad, waarbij
achteraf bleek dat er wel een melding had moeten worden gedaan bij Veilig Thuis.
De reden is volgens respondenten:
• Omdat zij (nog) niet staat waren om een goede inschatting te maken, vanwege
een gebrek aan kennis en/of onbekendheid met de meldcode gedurende die

76/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

tijd. Volgens respondenten was er toen ook meer sprake van
handelingsverlegenheid.
Omdat er op een andere manier al hulp was ingeschakeld.

•

Casussen waarin later bleek dat er een melding had plaats moeten vinden (N=493)

21%

79%

Ja

Nee

Voor professionals die alleen met ouderen werken en die alleen met kinderen
werken, ligt dit percentage lager (respectievelijk 10% en 15%). Van de professionals
die met alle groepen werken geeft 26% aan terug te denken aan casussen waarbij
een melding bij Veilig Thuis had moeten worden gedaan.
Casussen waarin later bleek dat er een melding had moeten plaatsvinden –
uitgesplitst naar professionals die met verschillende groepen werken (N=118,
N=206, N=85, N=78, N=487)

Alleen volwassenen

23%

77%

Zowel kinderen als volwassenen

26%

74%

Alleen kinderen

15%

85%

Alleen ouderen

10%

90%

0%

20%
Ja

40%

60%

80%

100%

Nee

Van de respondenten geeft 84% aan te weten hoe te handelen bij vermoedens of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling (eens tot helemaal eens met
de stelling ‘Ik weet hoe te handelen bij signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling), een op de tien respondenten is het niet oneens/niet eens met

77/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

deze stelling en 6% geeft aan niet te weten hoe te handelen (oneens tot helemaal
oneens met de stelling).
Weten hoe te handelen bij vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of
huiselijk geweld (N=764)
1%
5%
10%

25%

59%

Helemaal mee oneens

Mee oneens

Niet mee oneens/ niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
76% van de professionals die alleen met ouderen werken weet hoe te handelen bij
vermoedens of signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
Respectievelijk 83% en 91% van de professionals die alleen met volwassenen en
alleen met kinderen werken weet hoe te handelen bij vermoedens of signalen. Voor
de groep professionals die met alle groepen werken geldt dit voor 86%.
Weten hoe te handelen bij vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of
huiselijk geweld – uitgesplitst naar professionals die met verschillende groepen
werken (N=182, N=259, N=91, N=155)

Alleen volwassenen 2% 5% 11%

Zowel kinderen als volwassenen 1% 2% 11%

0%

34%

65%

13%
20%

Helemaal mee oneens

Mee oneens

Mee eens

Helemaal mee eens

78/233

21%

52%

Alleen kinderen1% 4% 4%

Alleen ouderen 2% 9%

61%

26%

58%
40%

18%
60%

80%

100%

Niet mee oneens/ niet mee eens

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Aan de respondenten is gevraagd bij welke signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling zij de meldcode toepassen. De meest voorkomende signalen
waarbij de meldcode vaak tot altijd wordt toegepast zijn:
• Verwaarlozing (53%)
• Psychisch geweld (49%)
• Lichamelijk geweld (48%)
• Seksueel geweld/misbruik (46%)
• Getuige huiselijk geweld (45%)
• Kind-oudergeweld (41%)
Andere signalen die worden genoemd, zijn:
• Alcohol en drugsmisbruik (ook bij ouders/verzorgers en zwangere vrouwen)
• Ontspoorde mantelzorg
• Geweld van hulpverleners
• Vechtscheidingen
• Geweld specifiek bij kinderen en volwassenen met een verstandelijke beperking
Signalen waarbij de meldcode wordt toegepast (N=560)
Verwaarlozing (pedagogisch, affectief, lichamelijk)

35%

Psychisch geweld

31%

22%

18%

23%

18%

Lichamelijk geweld (inclusief genitale verminking)

38%

10%

Seksueel geweld/misbruik

40%

6% 8% 2% 3%

Getuige huiselijk geweld

32%

13%

Kind-oudergeweld

32%

9%

2% 3% 20%
3% 5%

13% 3% 3%

33%
41%

17% 3% 3%

32%

14% 3% 4%

38%

Ouderenmishandeling (inclusief financiële uitbuiting)

23%

7% 12%

Münchhausen by Proxy/Medical Child Abuse/Paediatric
Condition Falsification

18%

5% 8% 3% 5%

61%

18% 4% 6% 3% 3%

66%

16% 3% 6% 3% 4%

68%

Eergerelateerd geweld (inclusief huwelijksdwang en achterlating)
Mensenhandel/loverboy-problematiek

3% 5%

Anders 7% 2%1%2% 8%
0%
Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee, nooit

20%

20%

50%

80%
40%

Onbekend

60%

80%

100%

Niet voorgekomen

Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
de meldcode vaker wordt toegepast bij eergerelateerd geweld door professionals die
met zowel kinderen als volwassenen werken; 31% ten opzichte van 22% heeft
aangegeven altijd of vaak de meldcode toe te passen bij dit signaal. Ook blijkt dat de
meldcode vaker wordt toegepast bij signalen van ouderenmishandeling door

79/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

professionals die alleen met ouderen werken; 58% van deze professionals past de
meldcode altijd of vaak toe, terwijl gemiddeld genomen 30% van de respondenten
de meldcode toepast bij dergelijke signalen. Ook wordt de meldcode vaker
toegepast bij signalen van kind-oudergeweld door professionals die met zowel
kinderen als volwassenen werken; 59% van deze professionals handelt vaak of op
deze manier ten opzichte van 41% van alle respondenten. Tot slot wordt de
meldcode bij signalen van Münchhausen by proxy vaker toegepast door de groep
professionals die alleen met kinderen werken, namelijk 38%. Bij alle respondenten is
dit 23%. In de onderstaande figuren worden de percentages voor vaak tot altijd
weergegeven.
Signalen waarbij de meldcode wordt toegepast – uitgesplitst naar professionals die
met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)
41%

Verwaarlozing (pedagogisch, affectief,
lichamelijk)

64%

28%
42%

58%
56%

Psychisch geweld
41%
39%
Lichamelijk geweld (inclusief genitale verminking)

59%

48%

35%
36%

56%
59%

Seksueel geweld/misbruik
26%
37%

55%
55%

Getuige huiselijk geweld
29%
23%
Kind-oudergeweld

Ouderenmishandeling (inclusief financiële
uitbuiting)

24%

5%

9%

30%
38%

Eergerelateerd geweld (inclusief huwelijksdwang
en achterlating)

14%
31%
21%
13%

Mensenhandel/loverboy-problematiek

11%
27%
20%
9%
8%
13%
5%
8%

Anders
0%
Alleen volwassenen

80/233

42%
58%

10%

Münchhausen by Proxy/Medical Child
Abuse/Paediatric Condition Falsification

59%

45%

19%

74%

20%

Zowel kinderen als volwassenen

40%

60%

Alleen kinderen

80%

100%

Alleen ouderen

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Uit de groepsinterviews blijkt dat men vaak meer moeite heeft het met herkennen
van niet-uiterlijke signalen. Voorbeelden hiervan zijn: afwijkend gedrag, psychische
klachten en angst voor onderzoek en behandeling. Voor professionals is dit vaak
nog grijs gebied. Ook blijkt dat professionals die met verschillende groepen werken
zeer verschillende signalen tegenkomen in hun dagelijkse praktijk. Professionals die
hoofdzakelijk met kinderen werken, geven aan dat kinderen op jongere leeftijd vaak
niet in staat zijn om uiterlijke kenmerken van mishandeling te verhullen of verborgen
te houden. Professionals die met kinderen werken zijn vaak ook alert op kenmerken
die wijzen op verwaarlozing. Dit betreffen fysieke kenmerken, zoals een onverzorgd
uiterlijk, slechte hygiëne, een onverzorgd gebit, alsook niet-fysieke kenmerken zoals
slechte eetgewoonten, achterstand in (motoriek, spraak, taal, emotioneel, cognitief)
ontwikkeling, kinderen die zeer aanhankelijk zijn of abnormaal afstand houden.
Ook hebben geïnterviewden aangegeven dat het van belang is om bij vermoedens
en signalen de gehele gezinssituatie in kaart te brengen. Met name wanneer er
vermoedens zijn, is het belangrijk om op de hoogte te zijn van broers en zussen in
het gezin en alert te blijven op vermoedens of signalen wanneer professionals ook
met hen in aanraking komen.
Professionals die alleen met ouderen werken zien ook signalen zoals financiële
uitbuiting, verwaarlozing en het inperken van privacy en zelfbeschikking. Daarnaast
blijkt dat in intramurale zorginstellingen ook sprake is van ouderenmishandeling en
grensoverschrijdend gedrag tussen cliënten. Voorbeelden hiervan zijn lichamelijk
geweld, diefstal en pesten, maar bijvoorbeeld ook eenzijdige verliefdheid van een
medebewoner.
Ook blijkt dat organisaties voor de invoering van de wet Meldcode al met protocollen
werkten voor specifieke vormen van huiselijk geweld of kindermishandeling,
waarvan men weet dat deze problematiek veel voorkomt onder de doelgroep. Voor
professionals is het gemakkelijk om specifieke signalen te herkennen, omdat zij hier
al langere tijd alert op zijn. Voor professionals is het ingewikkeld om hieraan
voldoende aandacht te kunnen besteden en voldoende kennis te hebben van
verschillende vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Een van de
suggesties van de professionals is dat verschillende aandachtsfunctionarissen zich
hierin specialiseren om te waarborgen dat de benodigde expertise aanwezig is in de
organisatie.
5.3.1

Toepassing van de meldcode per stap
Aan respondenten is per stap gevraagd of en in hoeverre zij de stap in hun
werkpraktijk toepassen. Uit de volgende grafiek blijkt dat 85% van de respondenten
stap 1 vaak tot altijd toepast, 78% stap 2, 65% stap 3, 78% stap 4. Een aantal
organisaties werkt met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp inschakelen of
melden) hebben uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van
het effect van hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 78% van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 60% vaak tot
altijd het effect van de hulpverlening en 31% meldt vaak tot altijd. Bij acuut gevaar
raadpleegt 55% vaak tot altijd de Raad voor de Kinderbescherming of de politie.

81/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Redenen om niet alle stappen toe te passen
Uit de grafiek blijkt dat niet alle stappen van de meldcode worden doorlopen. Indien
respondenten hebben aangegeven een bepaalde stap van de meldcode niet toe te
passen is gevraagd naar de reden hiervoor. De meest genoemde redenen zijn:
• Het is nog niet nodig geweest en met name acuut gevaar is volgens veel
professionals nog niet voorgekomen.
• In mijn organisatie wordt dit, na overleg, overgedragen aan een collega.
• Er wordt direct hulp georganiseerd waardoor verdere stappen niet nodig zijn.
• De vermoedens worden direct bespreekbaar gemaakt, waardoor
vervolgstappen niet nodig zijn.
• Er zijn meerdere professionals betrokken bij patiënten/cliënten.
• Het hoort niet bij mijn functie of werkzaamheden.
• Specifiek voor ambulance medewerkers geldt dat zij vaak maar kort contact
hebben met patiënten/cliënten, waardoor zij niet alle stappen kunnen
toepassen.
Uit de groepsinterviews blijkt dat wanneer meerdere zorgprofessionals betrokken
zijn bij dezelfde casus, zij allen vaak geen verantwoordelijkheid nemen om te
handelen volgens de meldcode. In sommige gevallen loopt het er dan op uit dat er
enige tijd of helemaal geen actie meer wordt ondernomen. Het belang van een
casusregisseur wordt door verschillende geïnterviewden onderschreven.
Toepassing van de stappen van de meldcode (N=560 (5a en 5b N=146))

Stap 1: In kaart brengen van signalen

67%

Stap 2: Overleggen met collega en eventueel
raadplegen Veilig Thuis of
letselduidingdeskundige

18% 11% 4%

50%

Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen

28%

36%

29%

18%

24%

4%

11%

Stap 4: Wegen van geweld of
kindermishandeling, bij twijfel altijd Veilig Thuis
raadplegen

51%

27%

15% 7%

Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden

52%

25%

15% 8%

Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening

31%

Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis

16%

Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

Ja, altijd
82/233

29%

15%

42%
0%

20%

Ja, vaak

Ja, soms

28%

44%

13%
40%

25%

17%
60%

Nee, nooit

12%

28%
80%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

In de volgende tabel zijn de percentages beschreven voor de verschillende groepen
professionals.
Hieruit blijkt dat stap 3 en 5a in wisselende mate vaak tot altijd worden toegepast:
• Stap 3 en 5a worden door respectievelijk 54% en 56% van de professionals die
alleen met ouderen werken vaak tot altijd toegepast.
• Van de professionals die alleen met volwassenen werken past 54% stap 3 toe
en 68% stap 5a.
• Van de professionals die alleen met kinderen werken past 79% stap 3 toe. Voor
stap 5a geldt dat 78% van de professionals deze stap toepast.
• Voor de groep professionals die met alle groepen werken geldt dat 66% stap 3
en 50% stap 5a vaak tot altijd toepast.
Tabel 1

Mate waarin de stappen vaak tot altijd worden toegepast per type professional

Stap 1: In kaart brengen van signalen
Stap 2: Overleggen met collega en eventueel raadplegen
Veilig Thuis of letselduidingdeskundige
Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen
Stap 4: Wegen van geweld of kindermishandeling, bij twijfel
altijd Veilig Thuis raadplegen
Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden
Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening
Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis
Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

Alleen
volwassenen
85%

Alleen
kinderen
93%

Zowel kinderen
als volwassenen Ouderen
83%
81%

81%
54%

82%
79%

78%
66%

74%
54%

81%
75%
68%
40%

85%
82%
78%
22%

77%
75%
50%
34%

75%
82%
56%
22%

52%

53%

57%

53%

Stap 1: Onderzoek en kindcheck bij oudersignalen.
Zoals hiervoor aangegeven past 85% deze stap toe. Van de respondenten die deze
stap toepassen brengt 83% opgevangen signalen vaak tot altijd in kaart door
signalen schriftelijk vast te leggen en 84% legt besluiten vast. 84% van de
respondenten houdt feiten en meningen duidelijk uit elkaar. Tussen de 74% en 80%
van de respondenten geeft aan opgevangen signalen in kaart te brengen door:
• onderzoek en door met de cliënt te spreken om de problematiek nader in beeld
te brengen;
• het vasteleggen van de stappen die worden gezet;
• het vermelden van de bron van informatie.
Tot slot bespreekt 66% signalen met een leidinggevende of zorgcoördinator en geeft
51% aan de status van hypothese en veronderstellingen vaak tot altijd bij te houden.

83/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Wijze waarop signalen in kaart worden gebracht (N=515, N=519, N=515, N=514,
N=506, N=504, N=472, N=507, N=509)
Ik leg de signalen schriftelijk vast

52%

Ik onderzoek en spreek de cliënt om problematiek nader
in beeld te krijgen

39%

50%

Ik leg de besluiten die ik neem vast

54%

Ik leg gegevens vast als die de signalen tegenspreken

21%

45%

Ik bespreek signalen met mijn
leidinggevende/zorgcoördinator

41%

Vaak

8% 3% 5%

32%

13% 2% 6%

50%

30%

Ik vermeld de bron van de informatie

13% 2% 5%

30%

34%

Ik houd de status van hypotheses en veronderstellingen
bij

18% 2% 6%

30%

47%

Ik houd feiten en indrukken/meningen duidelijk uit elkaar

11% 2% 4%

35%

Ik leg vast welke stappen ik zet

Altijd

31%

12% 4%

29%

11% 9%

33%

25%

0%

20%

40%

Soms

Nooit

Onbekend

60%

14% 3% 5%

18%

2% 14%

80%

100%

Deze wijze van het in kaart brengen van signalen wordt bovengemiddeld toegepast
door professionals die alleen met ouderen werken (76% past deze stap vaak tot
altijd toe), terwijl professionals die alleen met kinderen werken deze stap minder
vaak toepassen (54% past deze stap vaak tot altijd toe).

84/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Wijze waarop signalen in kaart worden gebracht – uitgesplitst naar professionals die
met verschillende groepen werken (N=107-115, N=187-204, N=78-85, N=72-78)
85%
84%
92%

Ik leg de signalen schriftelijk vast
69%
75%
73%
75%
68%

Ik onderzoek en spreek de cliënt om problematiek
nader in beeld te krijgen

80%
80%
84%
72%

Ik leg vast welke stappen ik zet

83%
85%
92%

Ik leg de besluiten die ik neem vast
72%

82%
80%
86%

Ik leg gegevens vast als die de signalen tegenspreken
68%

79%
85%
91%
84%

Ik houd feiten en indrukken/meningen duidelijk uit
elkaar

56%
50%
50%
53%

Ik houd de status van hypotheses en veronderstellingen
bij

66%
67%

Ik vermeld de bron van de informatie

54%
76%
66%
67%

Ik bespreek signalen met mijn
leidinggevende/zorgcoördinator

54%
76%
0%

Alleen volwassenen

20%

Zowel kinderen als volwassenen

40%

60%

Alleen kinderen

80%

100%

Alleen ouderen

Uit de interviews blijkt dat dossiervorming ook zeer belangrijk is bij vermoedens en
signalen waar men over twijfelt. Met name wanneer verschillende professionals met
een cliënt werken, is het van belang om zicht te krijgen op herhaaldelijke voorvallen
of incidenten. Daarnaast blijkt het voor professionals ingewikkeld om signalen of
situaties objectief te beschrijven in dossiers. Om deze reden worden professionals
door aandachtsfunctionarissen, leidinggevenden of Veilig Thuis ook regelmatig
geadviseerd om terug te gaan naar stap 1.
Stap 2: Advies vragen aan Veilig Thuis en bij voorkeur ook aan een collega
Van de respondenten past 78% deze stap toe. Van hen geeft 76% aan wel eens
advies te hebben gevraagd aan een collega binnen of buiten de organisatie en 54%

85/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

geeft aan wel eens advies te hebben gevraagd aan Veilig Thuis. 8% geeft aan nooit
advies te hebben gevraagd.
Het vragen van advies (N=518)
Ja, aan een collega binnen of buiten mijn
organisatie

76%

Ja, aan Veilig Thuis

54%

Ja, aan het Landelijke Expertisecentrum
Kindermishandeling (LEK)

4%

Ja, aan een letseldeskundige

3%

Anders

5%

Nee

8%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Het is bij 92% van de respondenten bekend dat het mogelijk is om op anonieme
basis een advies te vragen aan Veilig Thuis. Daarnaast kent 92% van de
respondenten het onderscheid tussen een adviesvraag en een melding.
Uit de groepsinterviews komt naar voren dat de anonimiteit voor professionals
belemmeringen wegneemt om contact op te nemen met Veilig Thuis. Wanneer dit
niet meer mogelijk zou zijn, geldt voor een deel van de professionals dat zij minder
geneigd zouden zijn om advies te vragen. Andere voordelen die worden genoemd
zijn:
• De medewerker van Veilig Thuis heeft geen voorinformatie en kan dus objectief
advies geven.
• Het anoniem inwinnen van advies verlaagt de drempel om zorgen te delen.
Diverse geïnterviewden benadrukken dat dit niet betekent dat professionals deze
zorgen ook bespreekbaar moeten maken met cliënten en betrokkenen.
Van de respondenten die advies hebben gevraagd, legt 72% de adviesvraag vast in
het cliëntendossier en 28% legt dit op een andere manier vast, bijvoorbeeld door
een intern meldsysteem, eigen (werk)aantekeningen, melding bij een
leidinggevende/aandachtsfunctionaris of in een schaduwdossier. Door één op de
tien respondenten wordt de adviesvraag niet vastgelegd. De redenen die
respondenten hiervoor geven zijn onder meer: om privacy en anonimiteit te
waarborgen, omdat ouders/cliënten dit terug kunnen lezen in het dossier. Een deel

86/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

van de respondenten geeft aan dat zij dit wel vastleggen in een schaduwdossier. Tot
slot blijkt dat voor enkele respondenten dit nog niet aan de orde is geweest.
De manier waarop de adviesvraag wordt vastgelegd (N=517)

Dit neem ik op in het cliëntendossier

72%

Dit neem ik op een andere manier op

28%

Dit leg ik niet vast

10%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Voor professionals die alleen met ouderen werken geldt dat 54% dit vastlegt in het
cliëntendossiers, dit is minder dan gemiddeld. Van de professionals die alleen met
kinderen werken legt een bovengemiddeld aandeel (80%) in het cliëntendossier vast
dat zij om advies hebben gevraagd.
De manier waarop de adviesvraag wordt vastgelegd – uitgesplitst naar professionals
die met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)

Dit neem ik op in het cliëntendossier
54%

Dit neem ik op een andere manier op

15%
8%
8%
9%

Dit leg ik niet vast

0%

75%
74%
80%

25%
30%
38%

17%

20%

40%

60%

80%

Alleen volwassenen

Zowel kinderen als volwassenen

Alleen kinderen

Alleen ouderen

100%

Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de ouders
Van de respondenten geeft 65% aan deze stap toe te passen. Van de respondenten
die hebben aangegeven geen gesprek te voeren, noemt 31% het niet zeker zijn van

87/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

de eigen gevoelens hiervoor als reden en 22% noemt de angst voor de veiligheid
van betrokkenen. In de antwoordcategorie ‘Anders’ worden genoemd:
• Gebrek aan ervaring hiermee.
• Andere professionals voeren het gesprek of het gesprek wordt samen met
andere professionals gevoerd.
• Het contact is soms te kort, of de patiënt/cliënt valt onder de
verantwoordelijkheid van een collega/andere professional.
• De eigen veiligheid of die van de patiënt/cliënt.
• Hier wordt geen toestemming voor gegeven of het kind is te jong om dit gesprek
te voeren.
Reden om geen gesprek te voeren (N=510)
Ik ben niet zeker genoeg van mijn
vermoeden

31%

Ik ben bang voor de veiligheid van
betrokkenen

22%

Ik ben bang voor het verstoren van de
vertrouwensrelatie (met de cliënt of het
gezin)

18%

Ik ben bang voor mijn eigen veiligheid

17%

Ik vind het moeilijk/lastig om zo'n gesprek te
voeren

15%

Ik heb niet de eindverantwoordelijkheid over
deze cliënt/handelingsbevoegd

15%

Ik ben niet degene die vervolgstappen moet
zetten

13%

Ik heb daar niet voldoende expertise voor

9%

Dat vind ik confronterend

6%

De tijdsinvestering is te groot

3%

Anders

31%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Van de respondenten legt 69% in het cliëntendossier vast dat er gesprekken zijn
gevoerd met de cliënt of de ouders van een cliënt, 18% legt dit niet vast en 20% legt
dit elders vast, zoals in (werk)aantekeningen, een schaduwdossier of door een
overdracht aan andere hulpverleners.

88/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Uit de interviews blijkt dat veel professionals gemakkelijker het gesprek voeren
wanneer zij meer ervaring hebben met het voeren van lastige gesprekken of slechtnieuws gesprekken. Trainingen op het gebied van gespreksvaardigheden spelen
ook een belangrijke rol hierbij. Ook geven geïnterviewden aan dat de focus moet
liggen op het bespreekbaar maken van zorgwekkende signalen. Professionals zien
dit in sommige gevallen als een beschuldiging, terwijl men ook ervaringen heeft met
dergelijke gesprekken waarbij betrokkenen positief reageren en bereid zijn om zelf
hulp te zoeken of hulp te aanvaarden. Geïnterviewden geven aan dat wanneer zij
zich zorgen maken om de eigen veiligheid, het behulpzaam kan zijn om gesprekken
gezamenlijk met een collega of leidinggevende te voeren.
De manier waarop gesprekken met cliënt of ouders worden vastgelegd (N=513)

Ja, in het cliëntendossier

69%

Ja, elders

20%

Nee

18%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Voor professionals die alleen met ouderen werken geldt dat 49% dit vastlegt in het
cliëntendossiers, dit is minder dan gemiddeld. Van de professionals die alleen met
kinderen werken legt een bovengemiddeld aandeel (80%) in het cliëntendossier vast
dat zij een gesprek met de cliënt of ouders van een cliënt hebben gevoerd.
De manier waarop gesprekken met cliënt of ouders worden vastgelegd –
uitgesplitst naar professionals die met verschillende groepen werken (N=118,
N=206, N=85, N=78)
72%
68%

Ja, in het cliëntendossier
49%

Ja, elders

25%
20%

6%

27%
13%

Nee

9%
0%

89/233

87%

20%

20%

27%
40%

60%

80%

Alleen volwassenen

Zowel kinderen als volwassenen

Alleen kinderen

Alleen ouderen

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Stap 4: Overleg met betrokken professionals en risicotaxatie
Van de respondenten past 78% deze stap toe. Bij de weging maakt 50% geen
gebruik van een risicotaxatie-instrument. Door 22% wordt niet gewerkt met een
risicotaxatie-instrument, maar werkt men wel met een veiligheidsplan of signalenlijst.
Veelgenoemde risicotaxatie-instrumenten zijn:
• LIRIK
• Care-NL
• RVL
• Sputovamo
• Balansmodel van Bakker
• Een (eigen) risicotaxatie formulier
• Verwijsindex
• SOS.
Gebruik van een risicotaxatie-instrument (N=441)

22%

28%

50%

Ja

Nee

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

Professionals die alleen met ouderen en alleen met volwassenen werken gebruiken
gemiddeld minder vaak een risicotaxatie-instrument, respectievelijk 10% en 17%
geeft aan met een dergelijk instrument te werken. Toch blijkt dat professionals die
alleen met ouderen werken meer dan gemiddeld (27% ten opzichte van 22%) met
een veiligheidsplan of signalenlijst werken.

90/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Gebruik van een risicotaxatie-instrument – uitgesplitst naar professionals die met
verschillende groepen werken (N=102, N=173, N=80, N=68)

Alleen volwassenen

17%

Zowel kinderen als volwassenen

32%

Alleen kinderen

Alleen ouderen

10%

Nee

21%

26%

42%

45%

44%

0%
Ja

62%

64%
20%

40%

11%

26%
60%

80%

100%

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

Stap 5: Melden
Stap 5 wordt door 78% van de respondenten vaak tot altijd toegepast. Monitoring
van het effect van hulpverlening wordt door 60% van de respondenten vaak tot altijd
toegepast.
Van de respondenten heeft 12% in het afgelopen jaar casussen gehad waarbij een
melding bij Veilig Thuis is gedaan. Bijna een kwart heeft zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd en twee van de tien respondenten heeft zowel een melding gedaan
als hulp ingeschakeld of georganiseerd. 44% van de respondenten geeft aan dit niet
te hebben gedaan en voor 23% geldt dat de reden hier was omdat dit niet meer
nodig bleek te zijn. Vormen van hulp die wordt ingeschakeld door respondenten zijn:
• (School-)Maatschappelijk werk
• Huisarts
• MEE
• Jeugdgezondheidszorg en jeugdhulp (zoals opvoedondersteuning/
opvoedpoli/CJG)
• Verslavingszorg
• (Jeugd-)GGZ
• Eigen netwerk
• Wijkteams

91/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Casussen waarbij melding is gedaan of hulp is ingeschakeld (N=501)

Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd

24%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd

20%

Ja, melding bij Veilig Thuis

12%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek
dat niet nodig

23%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of
georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

21%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Van de professionals die alleen met kinderen werken en van de professionals die
met alle groepen werken heeft 28% casussen gehad waarbij ze een melding hebben
gedaan en hulp hebben georganiseerd. Gemiddeld doet 20% van de professionals
dit. Voor professionals die alleen met ouderen werken en de professionals die alleen
met volwassenen werken, geldt dat zij bovengemiddeld (respectievelijk 40% en
32%) vaak casussen hebben gehad waarbij bleek dat het niet nodig was om te
melden of hulp in te schakelen.
Casussen waarbij melding is gedaan of hulp is ingeschakeld – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)
26%
25%
22%
18%

Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd
9%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis gedaan
als zelf hulp ingeschakeld of georganiseerd

5%
13%
13%
12%
9%

Ja, melding bij Veilig Thuis

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek dat niet
nodig

40%

19%
17%
22%
0%

92/233

32%

17%
15%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of
georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

Alleen volwassenen

28%
28%

10%

Zowel kinderen als volwassenen

20%

28%

30%

Alleen kinderen

40%

50%

60%

Alleen ouderen

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

In 74% van de gevallen was de hulp ook daadwerkelijk toegankelijk of beschikbaar.
Wanneer hulp niet of soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te maken met:
• wachtlijsten;
• gebrek aan financiële middelen van ouders om hulp te financieren;
• drempels met betrekking tot de toegang tot GGZ;
• hulp is niet ingekocht door gemeenten.
Dit beeld wordt onderschreven door geïnterviewden, zij maken zich onder andere
zorgen over budgetten die opraken en toekomstige bezuinigingen. Daarnaast zien
geïnterviewden dat het speelveld in de afgelopen tijd aanzienlijk is veranderd, mede
door de decentralisaties, waardoor gemeenten een andere rol hebben gekregen.
Ook bestaat er veel variatie wat betreft de werkwijze van wijkteams en de invulling
van zorg en welzijn voor inwoners. Voor zorgprofessionals die in een groter gebied
werken en met meerdere gemeenten te maken hebben, zorgt dit vaak voor
onduidelijkheid. Daarnaast is ook de samenwerking met zorgaanbieders en
uitvoeringsinstanties veranderd. Geïnterviewden hebben om deze reden ook zorgen
als het gaat om casussen waarbij op korte termijn hulp dient te worden
ingeschakeld.
Beschikbaarheid van de hulp (N=517)

25%

1%
74%

Ja

Nee

Soms wel/soms niet

Van de respondenten heeft 71% na hulpverlening ook de effecten van deze hulp
gemonitord. Van de professionals die alleen met kinderen werken heeft 88% de
effecten van hulp gemonitord.
Daarnaast blijft 87% na hulpverlening alert op nieuwe signalen. Van de
professionals die alleen met ouderen werken blijft 100% alert op nieuwe signalen en
van de professionals die alleen met volwassenen werken doet 93% dit.
Bij acuut gevaar raadpleegt 55% van de respondenten vaak tot altijd de politie of de
Raad voor de Kinderbescherming. Respondenten geven aan dat dergelijke situaties
of casussen waarbij dit noodzakelijk is ook minder vaak voorkomen.

93/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

5.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode
Over het algemeen ervaren respondenten belemmeringen bij de toepassing van de
meldcode; een minderheid van 18% ervaart geen belemmeringen. De meest
voorkomende belemmeringen die worden genoemd zijn:
• de vertrouwensrelatie met de cliënt (40%);
• de veiligheid van cliënten (en het gezin) (29%);
• het bespreekbaar maken van signalen met cliënten (27%);
• het beroepsgeheim (27%).
Ervaren belemmeringen (N=554)
De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

40%

De veiligheid van cliënten (en het gezin)

29%

Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

27%

Mijn beroepsgeheim

27%

Mijn eigen veiligheid

25%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van
het kind/gezin)

25%

Tijdsdruk

21%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

13%

Mijn kennis/deskundigheid

13%

Het vastleggen van signalen

13%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

5%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

3%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

3%

Het bespreken van casussen met collega's

3%

Financiële belemmeringen

1%

Andere belemmeringen

6%

Nee, geen belemmeringen

18%
0%

94/233

10%

20%

30%

40%

50%

60%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Andere door respondenten genoemde belemmeringen, onder andere naar
aanleiding van eerdere ervaringen met de meldcode, zijn:
• De adviesvraag is opgepakt als melding.
• Het gebrek aan of te laat inzetten van een (vervolg)actie na een melding.
• Wachtlijsten of de inzet van adequate hulp is niet beschikbaar.
• Het gebrek aan kennis over of ervaring met de meldcode.
• Het bespreekbaar maken van signalen met ouders.
• Angst voor juridische consequenties.
• Handelingsverlegenheid.
Uit de groepsinterviews blijkt dat sommige professionals nog onvoldoende ervaring
hebben met het toepassen van de meldcode. Zij zien de meldcode nog als een
relatief nieuw instrument en zien de periode sinds de invoering van de meldcode
nog als een overgangsfase. Het opdoen van meer kennis van en ervaring met de
meldcode speelt een belangrijke rol voor deze professionals.
Oplossingen die worden aangedragen voor belemmeringen zijn:
• Deskundigheidsbevordering, trainingen en cursussen.
• Oefenen met gesprekstechnieken en ondersteuning bij het voeren van
gesprekken.
• Ondersteuning van aandachtsfunctionarissen.
• Intercollegiaal overleg of intervisie.
• Openheid en transparantie richting cliënten en het bespreekbaar maken van
signalen en vermoedens.
• In algemene zin meer aandacht voor kindermishandeling, huiselijk geweld,
ouderenmishandeling en vroegsignalering hiervan.
• Betere samenwerking en meer overleg met Veilig Thuis.
Daarnaast geven diverse respondenten aan dat iedere situatie weer andere
belemmeringen met zich meebrengt en ook andere oplossingen vraagt.
Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
dezelfde belemmeringen vaak worden genoemd voor professionals. Echter, voor
een groter aandeel professionals die alleen met ouderen werken geldt dat zij het
bespreekbaar maken van signalen als belemmering beschouwen. De veiligheid van
cliënten komt voor hen op een derde plaats.

95/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ervaren belemmeringen – uitgesplitst naar professionals die met verschillende
groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)
43%
38%
40%
44%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

32%
33%
36%

De veiligheid van cliënten (en het gezin)
17%
Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

Mijn beroepsgeheim

Mijn eigen veiligheid
15%

24%
28%
28%
29%
32%
24%
25%
26%
21%
33%
21%
23%
27%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van het
kind/gezin)

14%
18%
20%

Tijdsdruk

13%
8%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

11%
12%

Mijn kennis/deskundigheid

8%
9%
Het vastleggen van signalen
3%
Het bespreken van casussen met Veilig Thuis
1%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

Het bespreken van casussen met collega's

Financiële belemmeringen

Andere belemmeringen

26%

18%

14%
15%
14%

6%
7%

19%
17%
14%

Nee, geen belemmeringen
0%

96/233

26%

6%
3%
2%
1%
3%
3%
4%
0%
5%
2%
1%
1%
2%
0%
4%
1%
6%
6%
6%
8%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

Alleen volwassenen

15%

4%

34%

10%

Zowel kinderen als volwassenen

20%

26%
30%

Alleen kinderen

40%

50%

Alleen ouderen

60%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

5.4

De toepassing van de kindcheck
De vragen over de kindcheck zijn alleen ingevuld door respondenten die
volwassenen als cliënt hebben. Voor een deel van deze respondenten geldt
overigens dat zij zowel volwassenen als kinderen behandelen. Van deze
respondenten geeft 55% aan matig, onvoldoende of slecht/niet bekend te zijn met
de kindcheck, die bestaat sinds de invoering van de wet meldcode per 1 juli 2013.
Bekendheid met de kindcheck (N=441)

18%

20%

15%
27%
20%

Goed

Voldoende

Matig

Onvoldoende

Slecht/niet

De vragen over de kindcheck zijn uitgesplitst voor professionals die alleen met
volwassenen werken en professionals die met alle groepen werken. Gemiddeld is
45% voldoende tot goed bekend met de kindcheck. Professionals die alleen met
volwassenen werken zijn hier minder bekend mee, van deze professionals is 26%
voldoende tot goed bekend met de kindcheck. Van de professionals die met alle
groepen werken, is 59% voldoende tot goed bekend met de kindcheck.
Bekendheid met de kindcheck – uitgesplitst naar professionals die met verschillende
groepen werken (N=182, N=259)

Alleen volwassenen

11%

Zowel kinderen als volwassenen

Goed

15%

24%
0%

20%

Voldoende

Matig

24%

35%
40%
Onvoldoende

21%

16%
60%

29%

11% 14%
80%

100%

Slecht/niet

Het vorenstaande leidt er toe dat 39% van de respondenten de kindcheck nooit
toepast en dat 21% dit slechts soms doet.

97/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Toepassing van de kindcheck (N=328)

24%
39%

16%

21%

Altijd

Vaak

Soms

Nooit

Van de professionals die alleen met volwassenen werken en professionals die met
alle groepen werken past respectievelijk 24% en 49% de kindcheck vaak tot altijd
toe.
Toepassing van de kindcheck – uitgesplitst naar professionals die met verschillende
groepen werken (N=120; N=208)

Alleen volwassenen

15%

Zowel kinderen als volwassenen

9%

29%

0%

20%

Altijd

Vaak

23%

53%

20%

20%

40%

60%

Soms

31%

80%

100%

Nooit

Van de respondenten past 39% de kindcheck niet toe, omdat ze er niet aan gedacht
hebben (29%) of omdat ze niet goed weten hoe ze de kindcheck moeten toepassen
(26%). Daarnaast weet 19% niet wanneer de kindcheck toegepast moet worden en
vindt 5% het risico voor de patiënt te groot. 38% geeft aan hiervoor andere redenen
te hebben. Onbekendheid met de meldcode en het gebrek aan kennis worden veruit
het meest genoemd. Diverse respondenten hebben aangegeven dat dit nu wordt
opgepakt binnen de organisatie en dat zij verwachten dat er op korte termijn meer

98/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

bekendheid met de kindcheck zal zijn. Ook hebben respondenten aangegeven dat
er meer scholing nodig is.
Uit de groepsinterviews blijkt dat het voor professionals behulpzaam kan zijn
wanneer zij dit een standaard onderdeel maken van de intake met nieuwe cliënten
en evaluaties met bestaande klanten. Ook is er gesproken over de behoefte om de
kindcheck te kunnen legitimeren door aan te geven dat de aanvullende vragen die
bij de kindcheck horen standaard onderdeel zijn van intake- en evaluatiegesprekken.
Redenen om de kindcheck niet toe te passen (N=247)

Ik heb er niet aan gedacht

29%

Ik weet niet goed hoe ik de kindcheck moet
toepassen

26%

Ik weet niet goed wanneer ik de kindcheck
moet toepassen

19%

Ik vind het risico te groot dat de patiënt de
behandelrelatie stopzet c.q. er een
vertrouwensbreuk ontstaat

5%

Anders

38%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Professionals die alleen met volwassenen werken, hebben vaker dan gemiddeld als
reden gegeven dat zij niet weten hoe de kindcheck moet worden toegepast (32%
vergeleken met 26%). Voor deze professionals is dit ook de meest genoemde reden.

99/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Redenen om de kindcheck niet toe te passen – uitgesplitst naar professionals die
met verschillende groepen werken (N=102, N=145)
28%
29%

Ik heb er niet aan gedacht

Ik weet niet goed hoe ik de kindcheck
moet toepassen

21%

32%

Ik weet niet goed wanneer ik de
kindcheck moet toepassen

22%
17%

Ik vind het risico te groot dat de patient de
behandelrelatie stopzet c.q. er een
vertrouwensbreuk ontstaat

6%
4%
30%

Anders

43%
0%

Alleen volwassenen

10% 20% 30% 40% 50% 60%

Zowel kinderen als volwassenen

In de afgelopen 12 maanden heeft 58% van de respondenten de kindcheck niet
toegepast, 12% heeft de kindcheck soms toegepast en 25% heeft de check vaak tot
altijd toegepast.
Toepassing van de kindcheck in de afgelopen 12 maanden (N=338)

5%
16%

9%

12%
58%

Ja, altijd

100/233

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de professionals die alleen met volwassenen werken en professionals die met
alle groepen werken hebben respectievelijk 17% en 30% vaak tot altijd de kindcheck
toegepast in de afgelopen 12 maanden.
Toepassing van de kindcheck in de afgelopen 12 maanden – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=124, N=214)

Alleen volwassenen

10% 7% 9%

Zowel kinderen als volwassenen

Ja, altijd

19%

70%

11% 14%

0%

20%

Ja, vaak

Ja, soms

4%

50%

40%
Nee

60%

6%

80%

100%

Weet ik niet

Respondenten passen de kindcheck voornamelijk toe bij (vermoedens van) huiselijk
geweld (42%). Daarnaast past 38% de check toe bij psychische problematiek en
21% bij verslavingsproblematiek. Door 47% van de respondenten worden ook
andere risicogroepen/risicofactoren genoemd namelijk:
• Zorgelijke zwangerschap of suïcidale ouders
• Intoxicatie
• Agressie
• (Licht) verstandelijke beperking of laag IQ van ouders
• Uithuisplaatsing
• Dementie
• Ouders met relatieproblemen of die in scheiding liggen
• Vluchtelingen
Uit de groepsinterviews blijkt dat professionals de kindcheck ook toepassen op
bovengenoemde signalen, zoals intoxicatie of overmatig gebruik van alcohol en
drugs, suïcidepogingen en relatieproblemen. Enkele professionals hebben
aangegeven dat zij ook aanvullende vragen stellen over de gezinssituatie, zoals het
slaapritme van kinderen, de gezondheid en het welbevinden.

101/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Problematiek waarbij de kindcheck wordt toegepast (N=419)

Bij (vermoedens van) huiselijk geweld

42%

Bij psychische problematiek

38%

Bij verslavingsproblematiek

21%

Bij andere risicogroepen

47%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Professionals die alleen met volwassenen werken hebben vaker aangegeven de
kindcheck toe te passen bij andere risicogroepen, vergeleken met de professionals
die met alle groepen werken (53% ten opzichte van 43%). De andere
problematieken zijn vaker genoemd door professionals die alleen met volwassenen
werken:
• (Vermoedens van) huiselijk geweld (51% ten opzichte van 30%).
• Psychische problematiek (49% ten opzichte van 23%).
• Verslavingsproblematiek (28% ten opzichte van 12%).

Problematiek waarbij de kindcheck wordt toegepast – uitgesplitst naar professionals
die met verschillende groepen werken (N=168, N=251)
30%

Bij (vermoedens van) huiselijk geweld

51%
23%

Bij psychische problematiek

49%
12%

Bij verslavingsproblematiek

28%
53%

Bij andere risicogroepen

43%
0%

Alleen volwassenen

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Zowel kinderen als volwassenen

Voor 45% van de respondenten geldt dat zij vervolg hebben gegeven aan signalen
naar aanleiding van de kindcheck. De toepassing van de kindcheck leidde voor 7%

102/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

van de respondenten tot een melding bij Veilig Thuis en 16% heeft zowel een
melding gedaan bij Veilig Thuis als hulp ingeschakeld. Voor 22% van de
respondenten volstond het inschakelen van hulp en voor 26% bleek het inschakelen
van hulp of het doen van een melding achteraf niet nodig. 29% van de respondenten
heeft geen casussen gehad waarbij volgens de respondenten hulp moest worden
ingeschakeld of een melding moest worden gedaan.
Professionals die alleen met volwassenen werken hebben minder vaak gevolg
gegeven aan signalen naar aanleiding van de kindckeck. 42% heeft geen gevolg
gegeven aan signalen en 30% heeft dit niet gedaan omdat het niet nodig bleek.
Uit de groepsinterviews blijkt dat professionals die alleen met volwassenen werken
vaak alert zijn op het bewaken en beschermen van de privacy van cliënten. Dit wordt
ook aangedragen als reden om geen gevolg te geven aan signalen.
Manieren van gevolg geven aan signalen (N=407)

Ja, hulp ingeschakeld

22%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld

16%

Ja, melding bij Veilig Thuis

7%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek
dat niet nodig

26%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld en geen
melding gedaan bij casussen

29%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

5.4.1 Belemmeringen bij de toepassing van de kindcheck
De meest genoemde belemmeringen bij de toepassing van de kindcheck zijn met
11% belemmeringen met betrekking tot de eigen kennis/deskundigheid en de
vertrouwensrelatie met de cliënt (10%). Ook de veiligheid van de professional zelf
(8%), de veiligheid van die cliënt (8%) en de invloed die de professional kan
uitoefenen op de situatie worden gezien als een van de vijf belangrijkste
belemmeringen. Van de respondenten ervaart 14% andere belemmeringen, zoals
onbekend met de kindcheck, het gebrek aan kennis en scholing over het onderwerp
en omdat het nog geen vanzelfsprekend onderdeel is van handelen. Daarnaast
wordt het opnemen van de kindcheck in het patiëntendossier ook als belemmering
genoemd. Tot slot ervaart 55% geen belemmeringen bij het uitvoeren van de
kindcheck.

103/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Belemmeringen bij het uitvoeren van de kindcheck (N=392)
Mijn kennis/deskundigheid

11%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

10%

Mijn eigen veiligheid

8%

De veiligheid van cliënten (en het gezin)

8%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van
het kind/gezin)

8%

Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

7%

Het vastleggen van signalen

6%

Mijn beroepsgeheim

5%

Tijdsdruk

4%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding
Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

4%
2%

Het bespreken van casussen met collega's

1%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

1%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

0%

Financiële belemmeringen

0%

Andere belemmeringen

14%

Nee, geen belemmeringen

55%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Uit de uitsplitsing naar professionals die alleen met volwassenen werken en de
professionals die met alle groepen werken, blijkt dat beide groepen kennis en/of
deskundigheid, de vertrouwensrelatie, de eigen veiligheid en de veiligheid van
cliënten ervaren als de belangrijkste belemmeringen. Voor professionals die alleen
met volwassenen werken komt de invloed die zij kunnen uitoefenen op een vijfde
plaats. Voor professionals die met alle groepen werken is de op vier na belangrijkste
belemmering het bespreekbaar maken van signalen.

104/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Belemmeringen bij het uitvoeren van de kindcheck – uitgesplitst naar professionals
die met verschillende groepen werken (N=153, N=239)
7%

Mijn kennis/deskundigheid

13%
7%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

13%
3%

Mijn eigen veiligheid

12%

De veiligheid van cliënten (en het gezin)

5%
10%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie
(van het kind/gezin)

5%
9%
3%

Het bespreekbaar maken van signalen met
cliënten

10%
1%

Het vastleggen van signalen

8%

Mijn beroepsgeheim

5%
6%

Tijdsdruk

3%
5%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een
melding

3%
4%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

1%
3%

Het bespreken van casussen met collega's

0%
1%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

0%
1%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

0%
0%

Financiële belemmeringen

0%
0%
16%
13%

Andere belemmeringen

65%

Nee, geen belemmeringen

49%
0%

Alleen volwassenen

105/233

20%

40%

Zowel kinderen als volwassenen

60%

80%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

5.5

Inschatting van kennis en kunde
Respondenten waarderen hun kennis en vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen gemiddeld met respectievelijk een 7,2 (kennis)
en een 7,0 (vaardigheden). Wat betreft het herkennen van signalen van
kindermishandeling waarderen respondenten hun kennis en vaardigheden
gemiddeld met respectievelijk een 6,6 (kennis) en een 6,4 (vaardigheden). De mate
waarin professionals binnen het werkgebied in staat zijn om de signalen van geweld
en mishandeling te herkennen wordt gemiddeld gewaardeerd met een 6,6.
Waardering van kennis en vaardigheden om signalen te herkennen (N=764)

Mijn kennis om signalen van huiselijk geweld
in de praktijk te herkennen vind ik...

7,2

Mijn vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen vind ik...

7,0

Mijn kennis om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

6,6

Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

6,4

De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van
geweld en mishandeling te herkennen vind
ik...

6,6

0

2

4

6

8

10

Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
de kennis en vaardigheden om signalen van kindermishandeling te herkennen lager
dan gemiddeld wordt gewaardeerd door professionals die alleen met ouderen en
alleen met volwassenen werken. Daarnaast blijkt dat de kennis en vaardigheden van
andere professionals gemiddeld genomen met een hoger rapportcijfer worden
gewaardeerd door professionals die alleen met kinderen werken en professionals
die met alle groepen werken.

106/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Waardering van kennis en vaardigheden om signalen te herkennen – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)

Mijn kennis om signalen van huiselijk geweld
in de praktijk te herkennen vind ik...

7,1
7,3
7,1
7,3

Mijn vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen vind ik...

6,9
7,1
6,9
7,1
5,7

Mijn kennis om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

7,3
7,3
5,3
5,5

Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

7,1
7,1
5,3

De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van
geweld en mishandeling te herkennen vind
ik...

6,4
6,7
6,9
6,5
0

2

4

6

Alleen volwassenen

Zowel kinderen als volwassenen

Alleen kinderen

Alleen ouderen

8

10

Gemiddeld geven de respondenten een rapportcijfer van een 7,1 voor hun kennis
over de stappen die volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden
bij vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
Uit de uitsplitsing naar professionals die met de verschillende groepen werken blijkt
dat professionals die alleen met kinderen werken de kennis over de stappen van de
meldcode waarderen met een 7,5. Professionals die alleen met volwassenen
werken waarderen hun kennis hierover met een 6,9 en professionals die alleen met
ouderen werken waarderen deze kennis met een 6,6.
58% van de respondenten geeft aan vaak tot altijd in staat te zijn om een inschatting
te maken van het risico van huiselijk geweld of kindermishandeling. Respectievelijk
50% en 47% geeft aan vaak tot altijd een inschatting te kunnen maken van de aard
en de ernst ervan. 40% tot 50% van de respondenten is van mening dat ze soms in
staat zijn om een inschatting van het risico, de aard en de ernst te maken. 2% tot
3% is van mening dat ze hiertoe nooit in staat zijn.

107/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het in staat zijn om een inschatting te maken van… (N=504)

Het risico op geweld of mishandeling 5%

53%

De aard van het geweld of de mishandeling 5%

45%

47%

3%

De ernst van het geweld of de mishandeling 5%

42%

50%

3%

Altijd

40%

0%

20%

40%

Vaak

Soms

Nooit

60%

80%

2%

100%

Vergeleken met het gemiddelde van 58%, geven minder professionals (48%) die
alleen met kinderen werken aan dat zij vaak tot altijd in staat zijn om het risico van
huiselijk geweld of mishandeling in te schatten.
Dit komt overeen met de antwoorden wat betreft de aard en de ernst van het geweld
of mishandeling. Professionals die alleen met kinderen werken zijn naar eigen
zeggen minder vaak in staat om een inschatting te maken van de aard (39%
vergeleken met 50%) en de ernst (33% vergeleken met 47%).
De professionals die met alle groepen werken zijn naar eigen zeggen vaker in staat
om een inschatting te maken van het risico, de aard en ernst van het geweld of
mishandeling. Van deze professionals geeft 66% aan vaak tot altijd in staat te zijn
om een inschatting te maken van het risico. Voor de aard en ernst is dit
respectievelijk 56% en 54%).
Het in staat zijn om een inschatting te maken van…– uitgesplitst naar professionals
die met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85, N=78)
54%
66%
48%
56%

Het risico op geweld of mishandeling

51%
56%

De aard van het geweld of de mishandeling

39%
49%
48%
54%

De ernst van het geweld of de mishandeling

33%
44%
0%

108/233

20%

40%

60%

80%

Alleen volwassenen

Zowel kinderen als volwassenen

Alleen kinderen

Alleen ouderen

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten waardeert 77% de eigen vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te werken als voldoende tot goed. 14% waardeert
deze als matig. De waardering voor dezelfde vaardigheden van professionals binnen
de eigen sector geeft een iets minder positief beeld, 70% van de respondenten vindt
deze ook voldoende tot goed. De kwaliteit van de aangeboden cursussen en
trainingen wordt door 66% van de respondenten als voldoende tot goed
gewaardeerd. Het aantal aangeboden cursussen vindt 51% van de respondenten
voldoende tot goed.
Waardering voor vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken en
cursussen/trainingen (N=566, N=549, N=478, N=500)
Mijn vaardigheden om met het stappenplan van de
meldcode te kunnen werken vind ik...

28%

49%

14% 6% 3%

De vaardigheden van de professionals binnen mijn
sector om met het stappenplan te kunnen werken
vind ik...

16%

54%

21%

De kwaliteit van de aangeboden cursussen en
trainingen ter bevordering van de deskundigheid
om met de meldcode te kunnen werken vind ik...

19%

47%

20% 11% 3%

Het aantal aangeboden cursussen en trainingen ter
bevordering van de deskundigheid om met de
meldcode te kunnen werken vind ik...

15%

Goed

Voldoende

36%

27%

0%

20%

40%

60%

Matig

Onvoldoende

Slecht

7% 2%

17% 5%
80%

100%

Van de professionals die alleen met ouderen werken waardeert 66% (vergeleken
met 77% gemiddeld) hun vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken
voldoende tot goed. De vaardigheden van andere professionals binnen dezelfde
sectoren, worden door professionals die alleen met kinderen werken vaker als
voldoende tot goed gewaardeerd (81% ten opzichte van 70%). De kwaliteit van
trainingen wordt beter gewaardeerd door professionals die alleen met kinderen
werken en juist slechter door professionals die alleen met ouderen werken
(respectievelijk 76% en 55% ten opzichte van 66% gemiddeld). Het aantal
aangeboden trainingen wordt beter gewaardeerd door professionals die met alle
groepen werken en ook hiervoor geldt dat professionals die alleen met ouderen
werken dit slechter waarderen (respectievelijk 58% en 40% ten opzichte van 51%
gemiddeld).

109/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Waardering voor vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken en
cursussen/trainingen – uitgesplitst naar professionals die met verschillende groepen
werken (N=100-127, N=192-222, N=80-88, N=102-123)
77%
80%

Mijn vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te kunnen
werken vind ik...

91%
66%
68%
70%

De vaardigheden van de professionals
binnen mijn sector om met het
stappenplan te kunnen werken vind ik...

80%
68%

De kwaliteit van de aangeboden
cursussen en trainingen ter bevordering
van de deskundigheid om met de
meldcode te kunnen werken vind ik...

63%
70%
76%
55%

Het aantal aangeboden cursussen en
trainingen ter bevordering van de
deskundigheid om met de meldcode te
kunnen werken vind ik...

50%
58%
53%
40%
0%

20%

40%

60%

80%

Alleen volwassenen

Zowel kinderen als volwassenen

Alleen kinderen

Alleen ouderen

100%

Van de respondenten heeft 22% nooit een training of cursus gevolgd op het terrein
van kindermishandeling of huiselijk geweld. In het afgelopen jaar heeft 40% een
dergelijke training gevolgd. 34% heeft zo’n training 1 tot 5 jaar geleden gevolgd en
4% heeft dit langer dan vijf jaar geleden gedaan.
Periode waarin een cursus/training over huiselijk geweld of kindermishandeling is
gevolgd (N=592)

22%
40%
4%
3%

31%

In het afgelopen jaar

110/233

1-3 jaar geleden

4-5 jaar geleden

Langer dan 5 jaar geleden

Nooit

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de professionals die alleen met kinderen werken heeft 51% in het afgelopen
jaar en 42%1 tot 5 jaar geleden nog een training gevolgd. Van de professionals die
alleen met volwassenen werken en professionals die alleen met ouderen werken
hebben respectievelijk 32% en 39% nooit een training gevolgd.
Periode waarin een cursus/training over huiselijk geweld of kindermishandeling is
gevolgd – uitgesplitst naar professionals die met verschillende groepen werken
(N=137, N=228, N=89, N=132)
Alleen volwassenen

39%

Zowel kinderen als volwassenen

41%

Alleen kinderen

25%

4%

40%

51%

Alleen ouderen

32%

40%

36%
0%

20%

In het afgelopen jaar

1-3 jaar geleden

4% 4%

21%
40%
4-5 jaar geleden

11%

2% 3% 4%

2% 2%

39%

60%

80%

Langer dan 5 jaar geleden

100%
Nooit

Uit de groepsinterviews blijkt dat professionals verschillende opvattingen hebben
over cursussen en trainingen. Enkele respondenten beschouwen training
voornamelijk als voorlichting over de meldcode, terwijl andere respondenten
trainingen hebben gevolgd waarin de ontwikkeling en verbetering van kennis en
vaardigheden centraal staat. Voorbeelden die worden genoemd zijn:
• Trainingen die gericht zijn op gespreksvaardigheden, waarin gesprekken
worden geoefend aan de hand van rollenspellen.
• Trainingen waarin het (vroeg)signaleren en omgaan met vermoedens centraal
staat.
• Trainingen voor aandachtsfunctionarissen, waarin aandacht wordt besteed aan
vaardigheden zoals coaching en begeleiding alsook communicatie en
samenwerking.
Tevens is aangegeven dat organisaties een eigen aanbod van cursussen en
trainingen hebben. Voorbeelden die genoemd zijn:
• Een digitale leeromgeving inclusief modulen gericht op het gebied van huiselijk
geweld die iedere twee jaar herhaald moeten worden.
• Beknopte e-learning modules waarin het toetsen van de kennis centraal staat.
• Workshops die in samenwerking met Veilig Thuis zijn georganiseerd.
5.6

De implementatie van de meldcode
Van de respondenten geeft 52% aan dat er in hun werkomgeving geen elektronisch
systeem beschikbaar is waarin de stappen van de meldcode zijn verwerkt en 20%
zegt niet te weten of zo’n systeem beschikbaar is. Van de respondenten beschikt
81% over werkbeschrijvingen, waarin de stappen van de meldcode zijn beschreven.

111/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Beschikbaarheid van een elektronisch systeem en werkbeschrijvingen (N=636-638)

Elektronisch systeem

28%

52%

Werkbeschrijvingen

20%

81%
0%

20%

40%
Ja

Nee

8%
60%

80%

11%
100%

Weet niet

Volgens 79% van de respondenten is er in de eigen organisatie een aanspreekpunt/
aandachtsfunctionaris, die het gebruik van de meldcode binnen de organisatie of
praktijk moet bevorderen. Daarnaast komt het bij 60% van de respondenten aan de
orde in reguliere overleggen. Volgens 38% is de meldcode opgenomen in het
inwerkprogramma van nieuwe medewerkers. Daarnaast wordt het volgen van
trainingen genoemd als een manier om het gebruik van de meldcode te bevorderen.
Wat betreft het volgen van trainingen gericht op diverse aandachtsgebieden geeft
19% tot 64% van de respondenten dit aan. Opvallend is dat er weinig trainingen
worden gevolgd waarbij er aandacht is voor de kindcheck of voor de overweging om
te registeren. Van de respondenten geeft 47% aan dat er evaluaties van casussen
plaatsvinden, waarin ook wordt gekeken naar de toepassing van de meldcode. Van
de respondenten geeft 38% aan dat de organisatie zicht houdt op de effecten van de
meldcode. De meldcode wordt bij 14% van de respondenten besproken tijdens
beoordelingsgesprekken.
Tussen de 9% en 37% van de respondenten geeft aan niet te weten of er binnen de
organisatie aandacht is voor bovengenoemde manieren om het gebruik van de
meldcode te bevorderen.
Uit de groepsinterviews blijkt ook dat het van belang is dat het onderwerp huiselijk
geweld en kindermishandeling continu onder de aandacht wordt gebracht binnen de
organisatie. Dit wordt door diverse professionals gezien als een taak van de
aandachtsfunctionaris of leidinggevende. Daarnaast zijn er ook voorbeelden
genoemd van zelfsturende teams en collegiale ondersteuning met betrekking tot het
signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling en het handelen volgens de
meldcode. Hoewel informeler van aard, blijkt dat professionals goede ervaringen
hebben met het onderling bespreken van casussen. Voor professionals is het een
stok achter de deur wanneer collega’s ook geïnformeerd zijn. Zij zijn eerder geneigd
om op korte termijn navraag te doen en casussen vanaf de zijlijn te volgen.
Daarnaast bestaat alsnog de mogelijkheid om te overleggen met een
aandachtsfunctionaris binnen de organisatie.

112/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Manieren ter bevordering van het gebruik van de meldcode binnen de organisatie
(N=603,N=604,N=604,N=603,N=601,N=602,N=600,N=602,N=602,N=602,N=601,
N=602, N=600)
Er is een aandachtsfunctionaris aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan

79%

12% 9%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het
herkennen van signalen

64%

27%

9%

Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen

60%

30%

10%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het werken
met de meldcode in het algemeen

60%

30%

10%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de
implementatie van de meldcode in de eigen organisatie

49%

36%

15%

Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook
naar de toepassing van de meldcode wordt gekeken

47%

34%

19%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor specifieke vormen van geweld

44%

39%

17%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de omgang met vertrouwelijke
gegevens

41%

40%

19%

Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de
meldcode

38%

25%

37%

De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma van
nieuwe medewerkers

38%

27%

35%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de kindcheck

25%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de overweging om te registreren in de
Verwijsindex Risicojongeren

19%

57%

24%

Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken

14%

64%

22%

Ja

0%

20%

Nee

Weet niet

52%

40%

23%

60%

80%

100%

Voor de professionals die met verschillende groepen werken wordt de volgende
manier ter bevordering van het gebruik van de meldcode het meest genoemd: de
aanwezigheid van een aandachtsfunctionaris als aanspreekpunt binnen de
organisatie, die het gebruik van de meldcode binnen de organisatie of praktijk moet
bevorderen. Voor professionals die alleen met kinderen werken en professionals die
met alle groepen werken komen trainingen over het werken van de meldcode en
trainingen over het herkennen van signalen op een tweede plaats. Voor
professionals die alleen met volwassenen werken en professionals die alleen met
ouderen werken blijkt dat het aan de orde stellen tijdens reguliere overleggen de op
een na meest genoemde manier is.

113/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Uit de interviews blijkt tevens dat in diverse organisaties casuïstiekbespreking en
intervisie waarin casussen worden ingebracht plaatsvinden. Ook worden casussen
waarbij een melding heeft plaatsgevonden door aandachtsfunctionarissen gevolgd.
Hoewel een meerderheid heeft aangegeven terecht te kunnen bij een
aandachtsfunctionaris, blijkt in de praktijk dat ze ook tijd tekort te komen om het
gebruik van de meldcode voldoende te bevorderen en onder de aandacht te
brengen.
Manieren ter bevordering van het gebruik van de meldcode binnen de organisatie –
uitgesplitst naar professionals die met verschillende groepen werken (N=593;
N=597; N= 597; N=597, N=596; N=595; N=595; N=593; N=594; N=595; N=595;
N=595; N=595)
70%

Er is een aandachtsfunctionaris aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan
49%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het
herkennen van signalen

57%
52%

Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen
48%
49%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het
werken met de meldcode in het algemeen

43%
45%
52%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de
implementatie van de meldcode in de eigen organisatie

41%
38%

Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook
naar de toepassing van de meldcode wordt gekeken

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de omgang met vertrouwelijke
gegevens
Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de
meldcode
De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma
van nieuwe medewerkers
Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de kindcheck

7%
9%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de overweging om te registreren in de
Verwijsindex Risicojongeren

71%
78%

63%

26%

42%

20%
13%
12%

0%

114/233

70%
67%

43%
47%
45%
37%
35%
46%
48%
38%
34%
41%
38%
35%
29%
46%
52%
24%
17%
38%
35%

4%
9%

Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken

Alleen volwassenen

71%
78%

55%
62%

34%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor specifieke vormen van geweld

86%
82%
78%

20%

Zowel kinderen als volwassenen

40%

60%

Alleen kinderen

80%
Alleen ouderen

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Een minderheid van de respondenten is bekend met de ondersteunende
hulpmiddelen. De toolkit op www.meldcode.nl is het meest bekend (49%), gevolgd
door de online cursussen werken met een meldcode (45%). De Meldcode App is bij
43% van de respondenten bekend.
Het bekend zijn met de hulpmiddelen betekent niet dat er ook daadwerkelijk gebruik
van wordt gemaakt; 45% van de respondenten is bekend met de online cursussen
en 21% van de respondenten maakt hier ook daadwerkelijk gebruik van. Voor de
toolkit en de Meldcode App is dit respectievelijk 14% en 15%.
Respondenten noemen de volgende suggesties/verbeterpunten voor de
ondersteunende hulpmiddelen:
• Deze moeten meer onder de aandacht worden gebracht.
• De voorkeur gaat uit naar het gebruik van hulpmiddelen in combinatie met
voorlichtingsbijeenkomsten hierover.
• De hulpmiddelen zijn veelal gericht op smartphone-/tablet-gebruikers.
Uit de groepsinterviews blijkt tevens dat professionals die wel bekend zijn met de
hulpmiddelen, in sommige gevallen onvoldoende op de hoogte zijn van de
ondersteuning die deze hulpmiddelen kunnen bieden. Zo biedt de Meldcode app
mogelijkheden om per stap aanvullende vragen en aandachtspunten te bekijken en
kunnen professionals zelf notities toevoegen. Een deel van de geïnterviewden was
hier voor het groepsinterview niet van op de hoogte, maar gaf gedurende het
gesprek aan dat ze voornemens zijn om meer gebruik te maken van de aangeboden
ondersteuning. Met betrekking tot de online cursussen blijkt dat deze niet altijd
geschikt worden geacht voor bepaalde type professionals omdat de cursussen vaak
heel algemeen zijn. Diverse professionals hebben aangegeven behoefte te hebben
aan specifieke modules voor subsectoren in de zorg.
Daarnaast hebben geïnterviewden aangegeven behoefte te hebben aan een digitaal
hulpmiddel voor dossiervorming dat professionals kunnen gebruiken vanaf het
moment dat zij vermoedens hebben. Op deze manier kunnen professionals
aantekeningen gemakkelijk bijhouden en terugkerende voorvallen registreren. Ook
de stappen van de meldcode kunnen verwerkt worden in een dergelijk systeem,
zodat professionals bij vermoedens ook overgaan tot het volgen van het
stappenplan.

115/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met ondersteunende hulpmiddelen (N=589)

Toolkit op www.meldcode.nl

14%

35%

51%

Online cursussen werken met een meldcode

21%

24%

55%

De Meldcode App op uw smartphone of
tablet

15%

28%

57%

0%
Wel bekend en gebruik

20%

40%

Wel bekend, geen gebruik

60%

80%

100%

Niet bekend

De online cursussen en de Meldcode app zijn minder bekend bij professionals die
alleen met ouderen werken; 72% (ten opzichte van 55% gemiddeld) is niet bekend
met de online cursussen en 67% (ten opzichte van 57% gemiddeld) is niet bekend
met de Meldcode app. Ook professionals die alleen met volwassenen werken zijn in
mindere mate bekend met de Meldcode app (65% ten opzichte van 57% is hier niet
bekend mee). Wat betreft het gebruik, blijkt dat de Meldcode app en online
cursussen vaker worden gebruikt door professionals die alleen met kinderen werken
en professionals die met alle groepen werken, respectievelijk 25% en 21% werkt
met de app en respectievelijk 28% en 27% maakt gebruik van online cursussen.

116/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Online cursussen werken met
een meldcode

De Meldcode App op uw
smartphone of tablet

Toolkit op www.meldcode.nl

Bekendheid met ondersteunende hulpmiddelen – uitgesplitst naar professionals die
met verschillende groepen werken (N=136, N=226, N=89, N=132)
Alleen volwassenen

20%

Zowel kinderen als volwassenen

15%

33%

52%

Alleen kinderen

11%

36%

53%

Alleen ouderen

10%

34%

56%

Alleen volwassenen

8%

37%

27%

Zowel kinderen als volwassenen

21%

Alleen kinderen

26%

Alleen ouderen 4%

24%

Alleen volwassenen

43%

65%
29%

50%

28%

19%

46%
72%

26%

55%

Zowel kinderen als volwassenen

27%

24%

49%

Alleen kinderen

28%

20%

52%

Alleen ouderen

10%
0%

Wel bekend en gebruik

23%
20%

67%
40%

Wel bekend, geen gebruik

60%

80%

100%

Niet bekend

Van de respondenten geeft 58% aan bij een collega terecht te kunnen met vragen
over de implementatie van de meldcode, 54% kan terecht bij een
aandachtsfunctionaris en 50% geeft aan terecht te kunnen bij Veilig Thuis. 45% van
de respondenten geeft aan (ook) bij zijn/haar leidinggevende terecht te kunnen met
vragen. Van de respondenten kan 16% bij een zorgcoördinator terecht, 14% van de
respondenten kan met vragen over de meldcode en de implementatie de
beroepsvereniging raadplegen en 13% kan bij iemand anders terecht. 2% weet niet
met wie hij/zij kan overleggen. Geen enkele respondent geeft aan bij niemand
terecht te kunnen.

117/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bij iemand terechtkunnen met vragen rond de meldcode (N=560)
Ja, bij een collega

58%

Ja, bij een aandachtsfunctionaris

54%

Ja, bij Veilig Thuis

50%

Ja, bij mijn leidinggevende

45%

Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider

16%

Ja, bij mijn
beroepsvereniging/brancheorganisatie

14%

Ja, bij iemand anders

13%

Nee

0%

Weet ik niet

2%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

In de categorie ‘Ja, bij iemand anders’ worden de volgende personen en
organisaties genoemd:
• Gedragswetenschappers en -deskundigen, psychologen en orthopedagogen
• Vertrouwenspersonen binnen de organisatie
• LVAK
• Externe trainers/deskundigen
• Werkbegeleiders
• Wijkcoaches
• Wijkteams, CJG en voorheen BJZ
• GGD
• Politie
• Ketenpartners
• Maatschappelijk werk.
Respondenten is ook gevraagd aan te geven bij wie zij terechtkunnen met vragen
over de toepassing van de meldcode. Hieruit blijkt dat ongeveer de helft terechtkan
bij een collega, een aandachtsfunctionaris of bij Veilig Thuis. Ook geeft 45% aan bij
een leidinggevende terecht te kunnen.
Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
respectievelijk 68% en 60% (ten opzichte van 55% en 50%) van de professionals die
alleen met kinderen werken bij een aandachtsfunctionaris of bij Veilig Thuis
terechtkan. Voor de professionals die alleen met ouderen werken geldt dat 64% (ten
opzichte van 45%) bij een leidinggevende terechtkan met vragen over de toepassing
van de meldcode. Daarnaast blijkt dat een derde van de professionals die alleen met
ouderen werken naar eigen zeggen bij Veilig thuis terechtkan met vragen over de
toepassing van de meldcode. Gemiddeld ligt dit op 50% van alle professionals.

118/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Een minderheid heeft aangeven terecht te kunnen bij een zorgcoördinator/intern
begeleider, bij de beroepsvereniging of brancheorganisatie of bij iemand anders,
zoals:
• andere personen binnen de organisatie (directie, werkbegeleiders of
kwaliteitsmedewerkers);
• bij andere zorgprofessionals (kinderartsen, jeugdartsen, huisartsen,
gedragsdeskundigen, vertrouwensartsen);
• of bij andere organisaties, zoals wijkteams, het CJG, sociaal maatschappelijke
werk, gemeenten, de KNMG, de LVAK, de politie en een non-profit organisatie.

Bij iemand terechtkunnen met vragen rond de meldcode – uitgesplitst naar
professionals die met verschillende groepen werken (N=118, N=206, N=85,
N=78)
55%
56%

Ja, bij een collega

53%
52%
50%

Ja, bij een aandachtsfunctionaris

68%

55%

Ja, bij Veilig Thuis
33%
31%
Ja, bij mijn leidinggevende

38%

Ja, bij mijn
beroepsvereniging/brancheorganisatie

10%
17%
15%
8%

Ja, bij iemand anders

9%
15%
12%
18%

Nee

1%
0%
0%
0%

Weet ik niet

2%
3%
2%
0%
0%

119/233

47%
54%
60%

48%
64%

18%
15%
9%
22%

Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider

Alleen volwassenen

69%

20%

Zowel kinderen als volwassenen

40%

60%

Alleen kinderen

80%

100%

Alleen ouderen

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

5.7

Veilig Thuis
Van alle respondenten is 87% bekend met Veilig Thuis en heeft 50% er in de praktijk
ook mee te maken gehad. Van de respondenten is 13% niet bekend met Veilig
Thuis.
Bekendheid met Veilig Thuis (N=588)

13%

50%
37%

Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken, blijkt dat
25% van de professionals die alleen met ouderen werken en 16% van de
professionals die alleen met volwassenen werken niet bekend is met Veilig Thuis.
Voor professionals die alleen met kinderen werken geldt dit voor 1% en voor
professionals die met alle groepen werken ligt dit percentage op 9%. Gemiddeld
genomen hebben professionals die alleen met kinderen werken ook vaker in de
praktijk met Veilig Thuis te maken gehad. Dit geldt voor 79% van deze professionals
terwijl dit percentage gemiddeld op 55% ligt.

120/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met Veilig Thuis – uitgesplitst naar professionals die met verschillende
groepen werken (N=136, N=225, N=89, N=132)
Alleen volwassenen

43%

Zowel kinderen als volwassenen

41%
60%

Alleen kinderen

16%
31%

9%

79%

Alleen ouderen

21%
0%

20% 1%
54%

20%

40%

25%
60%

80%

100%

Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

Ongeveer de helft van de respondenten vindt de rol van en de samenwerking met
Veilig Thuis voldoende tot zeer goed. Dit geldt zowel voor meldingen (43%-46%) als
voor advies- en consultvragen (58%-51%). Bij deze vraag is door ongeveer een
derde van de respondenten geantwoord in de categorie ‘weet ik niet’.
De bereikbaarheid van Veilig Thuis en de kwaliteit van adviezen worden door iets
meer dan de helft van de respondenten beoordeeld als voldoende tot zeer goed.
De zichtbaarheid van Veilig Thuis, de terugkoppeling na een melding door een
minderheid van de respondenten wordt beoordeeld met voldoende tot zeer goed.
In een toelichting hebben enkele respondenten aangegeven dat de rol en
samenwerking met Veilig Thuis sterk afhankelijk is van de medewerker waarmee
professionals contact hebben. Dit geldt tevens voor de kwaliteit van de adviezen en
consulten; de ervaringen hiermee zijn erg wisselend. Daarnaast blijken
respondenten met name ontevreden te zijn over de terugkoppeling na een melding,
omdat deze vaak uitblijft of alleen plaatsvindt indien de professional hier zelf
achteraan gaat. Een deel van de respondenten geeft echter ook aan dat de
terugkoppeling is verbeterd in de afgelopen jaren. Tot slot geeft ook een deel van de
respondenten aan nog te weinig ervaring te hebben met Veilig Thuis sinds 1 januari
2015 om hier goed over te kunnen oordelen.
Ook uit de groepsinterviews blijkt dat de ervaringen met Veilig Thuis zeer wisselend
zijn. Enerzijds heeft dit te maken met de diverse regionale organisaties waarmee
professionals te maken hebben. Tegelijkertijd hebben diverse professionals ook
aangegeven dat de ervaringen met verschillende medewerkers variëren. Volgens de
geïnterviewden heeft dit te maken met:
• de wijze waarop zij te woord zijn gestaan;
• bereikbaarheid (in combinatie met beperkte tijd om contact op te nemen met
Veilig Thuis tussen alle werkzaamheden door);
• de kwaliteit van de adviezen;

121/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

•

de kennis en deskundigheid van de Veilig Thuis medewerker.

Een verbetersuggestie van geïnterviewden is:
Het voeren van adviesgesprekken aan de hand van het stappenplan. Op deze
manier wordt per stap besproken wat de professional al heeft gedaan.
De rol van en samenwerking met Veilig Thuis (N=505-504)
De rol bij advies- en consultvragen

27%

De bereikbaarheid van Veilig Thuis

22%

30%

9% 2% 1%

36%

De kwaliteit van de adviezen van Veilig Thuis

18%

34%

9% 1% 1%

37%

De samenwerking bij advies- en consultvragen

23%

28%

8% 1% 1%

39%

De rol bij meldingen

18%

28%

9% 1%

44%

De samenwerking bij meldingen

17%

26%

10% 1% 1%

45%

De zichtbaarheid van Veilig Thuis

14%

29%

De terugkoppeling na een melding bij Veilig Thuis

10%
0%

Goed

Voldoende

Matig

31%

19%

6% 1% 1%

21%

5% 1%

4% 4%

16%

20%

40%

Onvoldoende

Slecht

34%

30%

47%
60%

80%

100%

Weet niet

Van de respondenten heeft 50% sinds 1 januari 2015 geen contact gehad met Veilig
Thuis. Van de respondenten die wel contact hebben gehad vindt 29% de rol van en
de samenwerking met Veilig Thuis ongewijzigd. Van de respondenten geeft 21%
aan wel wijzigingen te hebben ervaren, zowel in positieve als negatieve zin.
Uit de uitsplitsing naar professionals die met verschillende groepen werken blijkt dat
79% van de professionals die alleen met ouderen werken sinds 1 januari 2015 geen
ervaring heeft gehad met Veilig Thuis. Van de professionals die alleen met kinderen
werken en de professionals die met alle groepen werken hebben respectievelijk 28%
en 27% veranderingen gemerkt sinds 1 januari 2015.
Door respondenten is aangegeven dat Veilig Thuis beter bereikbaar is dan voorheen
en dat de organisatie beter zichtbaar is. Ook de terugkoppeling is volgens
verschillende respondenten verbeterd. Het samenvoegen van het AMK en SHG
heeft voor een deel van de respondenten meerwaarde omdat er nu via een kanaal
contact kan worden gezocht en er sneller onderlinge uitwisseling plaatsvindt.
Een deel van de respondenten geeft juist ook aan dat de organisatie sinds 1 januari
2015 minder zichtbaar en herkenbaar is. Volgens diverse respondenten is er
onduidelijkheid over waar zij terechtkunnen en blijkt bij contact met Veilig Thuis
onduidelijk welke afdeling binnen Veilig Thuis vragen en meldingen oppakt. Ook
blijken respondenten de indruk te krijgen dat de werkdruk aanzienlijk is verhoogd
sinds 1 januari 2015. Daarnaast hebben respondenten aangegeven dat de rol van
Veilig Thuis onduidelijk is.

122/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Verschillende geïnterviewden hebben sinds 1 januari 2015 de ervaring dat er veel
meer wordt teruggelegd bij de professional. De meningen hierover zijn verdeeld.
Een deel van de geïnterviewden geeft aan dat zij vaak na een gesprek met Veilig
Thuis handvatten hebben gekregen om de casus zelf verder op te pakken. Anderen
geven aan dat zij vaak pas advies vragen bij Veilig Thuis wanneer ze zelf alles al
hebben geprobeerd of wanneer de al ingeschakelde hulp ontoereikend blijft. Ook
worden professionals doorverwezen naar andere partijen, zoals
wijkteams/wijkcoaches, CJG/jeugd- en gezinscoaches. In deze samenwerking
hebben deze partijen de casusregie en zou Veilig Thuis ondersteuning en expertise
moeten bieden. In theorie zijn geïnterviewden positief over het beleggen van de
regiefunctie bij een persoon. Echter, in de praktijk wordt deze functie niet altijd goed
opgepakt en is Veilig Thuis vaak te ver op de achtergrond betrokken bij casussen.
Ook hebben enkele geïnterviewden de indruk dat Veilig Thuis onvoldoende
capaciteit heeft om adviesvragen te beantwoorden en meldingen te verwerken. Zij
hebben de verwachting dat sinds de invoering van de Wet Meldcode professionals
in toenemende mate alert zijn op huiselijk geweld en kindermishandeling en juist
vaker een beroep doen op Veilig Thuis. Verder blijkt uit de groepsinterviews dat
sommige organisaties ervoor kiezen om het contact met Veilig Thuis (voor een
advies dan wel een melding) gecoördineerd via een aandachtsfunctionaris of
leidinggevende te laten verlopen. Dit verklaart mogelijk waarom een deel van de
professionals geen ervaring heeft gehad met Veilig Thuis.
5.8

Samenvatting
Van de professionals binnen de sector gezondheidszorg zijn ongeveer negen van de
tien bekend met de verplichting om te werken met de meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling. Het handelen bij vermoedens en/of signalen wordt door 94%
gezien als hun taak en verantwoordelijkheid. Indien professionals niet met de
meldcode werken, verklaren zij dit als volgt. Andere professionals, Veilig Thuis of de
Raad van de Kinderbescherming zijn al betrokken bij de cliënt. Daarnaast wordt er
soms pas gehandeld in overleg met anderen of dat een leidinggevende of
aandachtsfunctionaris binnen de organisatie verantwoordelijk is voor het toepassen
van de meldcode. In sommige gevallen wordt er direct hulp ingeschakeld. Ook
geven professionals aan dat handelen voor hen niet gelijk staat aan het volgen van
de afzonderlijke stappen van de meldcode.
Het merendeel van de respondenten (76%) geeft aan dat het werken met de
meldcode (heel) veel ondersteuning biedt. De meldcode biedt houvast en richtlijnen,
door het stappenplan handelt men nauwkeuriger en het helpt bij het legitimeren van
het handelen. Voor 54% van de respondenten zorgt de meldcode er ook voor dat zij
(veel) sneller handelen bij signalen en/of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 37% van de respondenten handelt gelijk (niet sneller en niet
minder snel).
Van de respondenten heeft 69% wel eens vermoedens gehad van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. Voor professionals die alleen met kinderen werken geldt
dat 94% wel eens vermoedens heeft gehad. Van de respondenten heeft 29% wel

123/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

eens een casus gehad waarin achteraf bleek dat ten onrechte geen advies was
gevraagd aan Veilig Thuis en 21% geeft aan wel eens een casus te hebben gehad
waarin achteraf bleek dat er ten onrechte geen melding was gedaan bij Veilig Thuis.
Als reden hiervoor wordt genoemd: onvoldoende kennis en bekendheid en
handelingsverlegenheid.
De stappen van de meldcode worden door een meerderheid van de respondenten
vaak tot altijd toegepast, met uitzondering van stap 5b (dit geldt voor de
professionals die gebruikmaken van een stappenplan waarbij onderscheid wordt
gemaakt tussen hulp organiseren en melden). De meeste stappen van de meldcode
worden door een meerderheid van de respondenten vaak tot altijd toegepast. 85%
van de respondenten past stap 1 vaak tot altijd toe, 78% stap 2, 65% stap 3 en 78%
stap 4. Een aantal organisaties werkt met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp
organiseren of melden) hebben uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het
monitoren van het effect van hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt
door 78% van de respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten
monitort 60% vaak tot altijd de effecten van hulpverlening en 31% geeft aan vaak tot
altijd te melden. Bij acuut gevaar raadpleegt 55% de Raad voor de
Kinderbescherming of de politie. Een deel van de professionals gaat minder snel
over op melden, vanwege het inschakelen van hulp. Volgens 74% van de
respondenten was de benodigde hulp ook daadwerkelijk toegankelijk en
beschikbaar. Wanneer hulp niet of soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te
maken met wachtlijsten, gebrek aan financiële middelen van ouders om hulp te
financieren, bemoeilijkte toegang tot GGZ of doordat hulp niet is ingekocht door
gemeenten.
De meest voorkomende signalen waarbij professionals de meldcode toepassen zijn:
verwaarlozing, psychisch geweld, lichamelijk geweld, seksueel geweld/misbruik en
getuige van huiselijk geweld. Daarnaast hebben respondenten ook signalen zoals
ontspoorde mantelzorg, geweld van hulpverleners en alcohol en drugsmisbruik bij
ouders, verzorgers of zwangere vrouwen genoemd. Ook voor stap 5 van de
meldcode (beslissen hulp organiseren of melden). Van de respondenten past 77%
deze stap toe. Door de professionals die alleen met kinderen werken, wordt stap 5a,
het organiseren van hulp, bovengemiddeld vaak toegepast. Andersom geldt dat
professionals die alleen met ouderen werken deze stap minder vaak dan gemiddeld
toepassen. Tot het doen van een melding (een onderdeel van stap 5) gaat 31% van
de respondenten in de praktijk vaak tot altijd over. Een verklaring hiervoor is dat
signalen eerder bespreekbaar zijn gemaakt waardoor een melding niet meer nodig
was of doordat het inschakelen van hulp al heeft plaatsgevonden. Volgens 74% van
de respondenten was de benodigde hulp ook daadwerkelijk toegankelijk en
beschikbaar. Wanneer dit niet het geval was, had dit te maken met wachtlijsten,
gebrek aan financiële middelen, bemoeilijkte toegang tot GGZ of omdat de hulp niet
in is ingekocht door de gemeente. Nadat hulp is ingeschakeld heeft 71% de effecten
hiervan gemonitord en blijft 87% van de professionals alert op signalen. Van de
professionals die alleen met ouderen werken en de professionals die alleen met
volwassenen werken blijven respectievelijk 100% en 93% alert op nieuwe signalen.

124/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Respondenten ervaren belemmeringen bij het toepassen van de meldcode. De
vertrouwensrelatie met de cliënt is de meest genoemde belemmering. Uit de open
antwoorden van respondenten blijkt ook dat professionals belemmeringen bij henzelf
ervaren, zoals het gebrek aan kennis, handelingsverlegenheid, angst voor juridische
consequenties. Oplossingen die worden aangedragen voor belemmeringen hebben
dan ook vaak te maken met het vergroten van de eigen deskundigheid en het
organiseren van meer ondersteuning (van aandachtsfunctionarissen of via overleg
met collega’s).
De kindcheck is nog niet goed bekend bij de professionals binnen de sector
gezondheidszorg; 55% van de respondenten is hier matig tot slecht mee bekend.
Voor de professionals die alleen met volwassenen werken geldt zelfs dat 74% hier
matig tot slecht mee bekend is. De kindcheck wordt ook door een minderheid
toegepast; 40% van de professionals past deze vaak tot altijd toe. Van de
professionals die alleen met volwassenen werken past 24% de kindcheck vaak tot
altijd toe.
Redenen om de kindcheck niet toe te passen zijn omdat men hier niet aan denkt,
omdat ze niet goed weten hoe de kindcheck moet worden toegepast of het gebrek
aan kennis en ervaring met de kindcheck. Ook bij de toepassing van de kindcheck
ervaren professionals als belemmering. De meest genoemde belemmeringen bij de
toepassing van de kindcheck zijn met 11% belemmeringen met betrekking tot de
eigen kennis/deskundigheid en de vertrouwensrelatie met de cliënt (10%).
Respondenten die de kindcheck wel toepassen doen dat het meest bij (vermoedens
van) huiselijk geweld (42%) en bij andere risicogroepen (47%), zoals bij zorgelijke
zwangerschap of suïcidale ouders, intoxicatie, licht verstandelijke beperking,
uithuisplaatsing, dementie, relatieproblemen of scheiding en bij vluchtelingen.
Van de respondenten waardeert 77% de eigen vaardigheden om met het
stappenplan van de meldcode te werken als voldoende tot goed. Zij geven
gemiddeld een rapportcijfer van 7,1 voor hun kennis over de stappen die volgens de
richtlijnen gezet moeten worden bij vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling. Van de respondenten heeft 78% in de afgelopen vijf jaar een
training gevolgd op het terrein van kindermishandeling en huiselijk geweld. Van de
respondenten heeft 22% nooit een dergelijke training gevolgd. Van de professionals
die alleen met kinderen werken heeft 94% in de afgelopen vijf jaar een training
gevolgd. Van de professionals die alleen met volwassenen werken en professionals
die alleen met ouderen werken hebben respectievelijk 32% en 39% nooit een
training gevolgd.
Veilig Thuis is bij 87% van de respondenten bekend en van deze respondenten
heeft 50% ook in de praktijk te maken gehad met Veilig Thuis. Van de professionals
die alleen met ouderen werken is 75% bekend met Veilig Thuis en heeft een
minderheid van 20% hier in de praktijk mee te maken gehad. De rol van Veilig Thuis
bij advies- en consultvragen wordt door 58% van de respondenten als voldoende
tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij dit soort vragen is 51% van
de respondenten positief. Uit de toelichting blijkt echter ook dat de kwaliteit van
adviezen afhankelijk is van de medewerkers waarmee men contact heeft. De

125/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

ervaringen hiermee zijn wisselend. De rol van Veilig Thuis bij meldingen en de
samenwerking met Veilig Thuis wordt door respectievelijk 46% en 43% van de
respondenten als voldoende tot goed beoordeeld. De terugkoppeling door Veilig
Thuis na een melding wordt 29% van de respondenten beoordeeld als voldoende tot
goed. Respondenten geven aan dat Veilig Thuis niet altijd uit zichzelf terugkoppelt;
zij moeten hier vaak zelf achteraan gaan. Toch geeft een groot deel ook aan dat zij
hier sinds 1 januari 2015 een verbetering in zien.
Van de respondenten heeft 50% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de 50% van de respondenten die wel contact hebben gehad met
Veilig Thuis vindt 29% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet
gewijzigd en 21% vindt dat de rol wel veranderd is.
Van de respondenten vindt 21% dat de rol van Veilig Thuis sinds 1 januari 2015
veranderd is. De meningen hierover zijn verdeeld. Enerzijds is door respondenten
aangegeven dat de bereikbaarheid en zichtbaarheid van Veilig Thuis beter is dan
voorheen is. De terugkoppeling lijkt verbeterd en het contact verloopt makkelijker
door het samenvoegen van het AMK en SHG. Anderzijds geeft ook een deel van de
respondenten aan dat Veilig Thuis minder zichtbaar en herkenbaar is geworden
sinds 1 januari 2015. Het is onduidelijk met wie men in contact moet treden binnen
de organisatie en men krijgt de indruk dat de werkdruk is verhoogd.

126/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 6
Sector justitie
6.1

Respons en achtergrondkenmerken
In de sector justitie is de meldcode van toepassing op de reclasseringsorganisaties
(Reclassering Nederland, Het Leger des Heils en Stichting Verslavingsreclassering
GGZ), de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Halt en het Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers (COA). De reclasseringsorganisaties bleken niet bereid om mee te
werken aan het onderzoek vanwege een overlap met het onderzoek dat de Inspectie
Veiligheid en Justitie in het voorjaar van 2015 heeft uitgevoerd. De vragenlijst is dan
ook niet uitgezet bij de medewerkers van de reclasseringsorganisaties en deze
organisaties maken geen onderdeel uit van deze rapportage.
Vanwege de overlap met het onderzoek van de Inspectie van Veiligheid waren DJI
en Halt ook enigszins terughoudend met het verlenen van medewerking aan het
onderzoek. Zij hebben de vragenlijst uitgezet onder een deel van hun medewerkers.
DJI heeft een steekproef getrokken uit het totale personeelsbestand en heeft 300
e-mailadressen aangeleverd. Vervolgens is door ons een uitnodiging voor deelname
aan het onderzoek naar deze e-mailadressen verzonden. Halt heeft de vragenlijst
uitgezet onder twintig medewerkers. Het COA heeft de vragenlijst breed uitgezet
onder haar medewerkers.
Het vorenstaande heeft invloed gehad op de respons binnen de sector justitie.
In onderstaande tabel is de respons per organisatie weergegeven.
Tabel 3
Organisatie
Halt
DJI
COA

Respons per organisatie
Respons
13
47
80

Gelet op deze respons is het niet mogelijk om voor de sector justitie op eenzelfde
manier te rapporteren als bij de andere sectoren, waar we eerst een totaalbeeld
gaven en vervolgens waar mogelijk uitsplitsingen per type organisatie. Een
totaaloverzicht zou in dit geval een vertekend beeld geven vanwege de lage respons
bij Halt en DJI en vanwege aanmerkelijke verschillen tussen de uitkomsten van deze
organisaties en die van het COA. Om deze reden beschrijven we in de volgende
paragraaf beknopt de opvallendste bevindingen voor Halt en DJI, waarbij we
opmerken dat het hier slechts om een indicatief beeld gaat. Daarna beschrijven we
de bevindingen voor het COA op een vergelijkbare manier als bij de overige
sectoren.

127/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

6.2

Globale en indicatieve beschrijving Halt en DJI
Bij Halt is 92% van de respondenten bekend met de verplichting om te werken met
de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Van de respondenten van DJI
geeft 21% aan hiervan op de hoogte te zijn.
Van de respondenten van Halt geeft 92% aan te weten hoe te handelen bij signalen
van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Zij geven een rapportcijfer van
gemiddeld een 7 voor hun kennis over de stappen die volgens de richtlijnen van de
meldcode gezet moeten worden bij vermoedens of signalen van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. Ook geeft 77% van de respondenten aan in hun
werkpraktijk wel eens vermoedens te hebben gehad van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling.
Bij DJI zegt 40% van de respondenten te weten hoe ze moeten handelen bij
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Zij waarderen hun kennis
over de stappen die volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden bij
vermoedens of signalen van huislelijk geweld en/of kindermishandeling met een 4.
Van deze respondenten heeft 34% wel eens vermoedens gehad van huiselijk
geweld en/of kindermishandeling.

6.3

COA: achtergrondkenmerken
In deze paragraaf beschrijven we de achtergrondkenmerken van de respondenten.
Aan de respondenten zijn vragen gesteld over de volgende kenmerken: geslacht,
leeftijd en aantal jaren werkzaam in de huidige functie. Van de respondenten is 66%
vrouw.
Geslacht van de respondenten (N=80)

34%

66%

Man

128/233

Vrouw

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten is 59% ouder dan 40 jaar.
Leeftijd respondenten (N=80)
5%
28%

41%

26%
40 jaar of jonger

41-50 jaar

51-60 jaar

Ouder dan 60 jaar

Een meerderheid van 66% van de respondenten werkt 6 jaar of langer in de huidige
functie.
Aantal jaren werkzaam in huidige functie (N=80)
15%
34%

34%
17%
5 jaar of korter

129/233

6 - 10 jaar

11 - 20 jaar

Langer dan 20 jaar

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

6.4

COA: bekendheid met en ondersteuning door de meldcode
Van de respondenten geeft 95% aan op de hoogte te zijn van de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.
Bekendheid met de verplichting om te werken met een meldcode (N=80)

5%

95%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 90% aan dat het handelen bij vermoedens of signalen
van huiselijk geweld en/of kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of
verantwoordelijkheid hoort, 6% geeft aan dat dit soms het geval is en 3% geeft aan
dit niet te weten. In de toelichting bij deze vraag geven respondenten aan dat het
soms of niet tot hun verantwoordelijkheid behoort, omdat het handelen volgens de
meldcode bij een aandachtsfunctionaris is neergelegd. Ook zeggen zij de afweging
niet alleen te maken, maar met andere partijen, zoals het consultatiebureau en het
Gezondheidscentrum Asielzoekers (GCA).
Verantwoordelijkheid om te handelen volgens de meldcode (N=74)
3%
7%
15%

75%

Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

Van de respondenten geeft 76% aan dat de meldcode veel tot heel veel
ondersteuning biedt en 14% geeft aan dat de meldcode niet veel/niet weinig
ondersteunt (neutraal). Volgens de respondenten biedt de meldcode een duidelijk
kader; de code wordt gehanteerd als een soort checklist. Wel wordt de kanttekening

130/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

gemaakt dat de meldcode niet ondersteunt bij het opstellen van een plan van
aanpak in een casus.
Ervaren ondersteuning door de meldcode (N=74)
1%

9%

19%

14%

57%

Heel veel

Veel

Niet veel/niet weinig

Weinig

Heel weinig

Geen mening

Uit de volgende figuur blijkt dat 60% van de respondenten door de meldcode (veel)
sneller handelt bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 34% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel). Ook
geeft 5% aan niet te weten of de meldcode van invloed is op de snelheid van
handelen en zegt 1% minder snel te handelen.
Respondenten die aangeven sneller te handelen door de meldcode zeggen dat dat
komt omdat het nu duidelijk is welke wegen bewandeld moeten worden. Zij voelen
zich door de meldcode ook gesterkt om actie te ondernemen.
Sneller handelen door de meldcode (N=74)
1%
5%
22%
34%

38%

Veel sneller

131/233

Sneller

Gelijk

Minder

Veel minder

Weet niet

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

6.5

COA: Toepassing van de meldcode
Van de respondenten geeft 91% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk.
Vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of huiselijk geweld (N=80)
1%
8%

91%

Ja

Nee

Weet ik niet

Aan respondenten is gevraagd of zij achteraf bezien te maken hebben gehad met
casussen waarbij ten onrechte geen actie is ondernomen. Hierbij hebben we een
onderscheid gemaakt tussen adviesvragen aan en meldingen bij Veilig Thuis. Van
de respondenten geeft 10% aan dat er achteraf bezien in één of meerdere casussen
ten onrechte geen advies is gevraagd aan Veilig Thuis.
Casussen waarin achteraf bleek dat er advies had moeten worden gevraagd aan
Veilig Thuis (N=70)

10%

90%

Ja

Nee

Op de vraag waarom er geen advies is gevraagd terwijl dat achteraf bezien wel
nodig was, antwoorden respondenten dat ze toen minder kennis hadden om
adequaat te kunnen handelen. Nu wordt er eerder advies gevraagd.
Van de respondenten geeft 13% aan wel eens een casus te hebben gehad, waarbij
achteraf bleek dat er wel een melding had moeten worden gedaan bij Veilig Thuis.

132/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Op de vraag waarom er geen melding is gedaan, terwijl dat achteraf bezien wel
nodig was, antwoorden respondenten dat indertijd onvoldoende kennis en een
onderschatting van de signalen een rol speelden.
Casussen waarin later bleek dat er een melding had moeten plaatsvinden (N=69)

13%

87%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 86% aan te weten hoe te handelen bij vermoedens of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling (eens tot helemaal eens met
de stelling ‘Ik weet hoe te handelen bij signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling), 4% geeft aan niet te weten hoe te handelen en 10% heeft hier
geen mening over (niet mee oneens/niet mee eens).
Weten hoe te handelen bij vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of
huiselijk geweld (N=80)

4%
10%
31%

55%

Helemaal mee oneens

133/233

Mee oneens

Niet mee oneens/ niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Aan de respondenten is gevraagd bij welke signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling zij de meldcode toepassen. De stappen van de meldcode
worden door een meerderheid van de respondenten vaak tot altijd toegepast bij:
• Verwaarlozing (68%)
• Lichamelijk geweld (67%)
• Kind-oudergeweld (61%)
• Seksueel geweld/misbruik (58%)
• Getuige huiselijk geweld (58%)
• Eergerelateerd geweld (57%)
• Psychische geweld (54%)
Signalen waarbij de meldcode wordt toegepast (N=74)

Verwaarlozing (pedagogisch, affectief, lichamelijk)

38%

30%

Lichamelijk geweld (inclusief genitale verminking)

49%

Kind-oudergeweld

47%

Seksueel geweld/misbruik

18%

15%

Eergerelateerd geweld (inclusief huwelijksdwang en achterlating)

50%

Psychisch geweld

35%

19%

Mensenhandel/loverboy-problematiek

36%

12%

Ouderenmishandeling (inclusief financiele uitbuiting) 15% 1% 5% 5% 5%
Munchhausen by Proxy/Medical Child Abuse/Paediatric
12% 3% 7% 4%
Condition Falsification

Ja, altijd

6.5.1

Ja, vaak

Anders 4% 3% 1%

22%

0%

20%

Ja, soms

Nee, nooit

21%

18% 1% 1% 19%

5% 8% 1% 4%

43%

1% 4% 7%

8% 1%3%

14%

53%

Getuige huiselijk geweld

20%

29%

11%1%5%

25%

7% 14% 1% 1%

27%

20%
14%

1% 8%

8%

5%

17%
25%

69%

15%

59%
70%

40%

Onbekend

60%

80%

100%

Niet voorgekomen

Toepassing van de meldcode per stap
Aan respondenten is gevraagd of en in hoeverre zij de stappen van de meldcode in
hun werkpraktijk toepassen. Uit de volgende grafiek blijkt dat 92% van de
respondenten stap 1 vaak tot altijd toepast, 85% stap 2, 71% stap 3 en 77% stap 4.
Het COA werkt met een meldcode waarin stap 5 (beslissen hulp organiseren of
melden) is uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van het
effect van hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 78% van de
respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 89% vaak tot
altijd de effecten van hulpverlening en 56% geeft aan vaak tot altijd te melden. Bij
acuut gevaar raadpleegt 72% de Raad voor de Kinderbescherming of de politie. Als

134/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

respondenten niet zelf alle stappen doorlopen, komt dat doordat er binnen het COA
aandachtsfunctionarissen zijn aangesteld bij wie het handelen volgens de meldcode
is neergelegd.
Toepassing van de stappen van de meldcode (N=18-74)

Stap 1: In kaart brengen van signalen

74%

Stap 2: Overleggen met collega en eventueel
raadplegen Veilig Thuis of letselduidingdeskundige

18% 7% 1%

62%

Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen

23%

32%

39%

14% 1%

22%

7%

Stap 4: Wegen van geweld of kindermishandeling,
bij twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen

51%

26%

16% 7%

Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden

55%

23%

11% 11%

Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening

50%

39%

11%

33%

11%

4% 12%

16%

Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis

34%

Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

68%
0%

Ja, altijd

22%

Ja, vaak

20%
Ja, soms

40%

60%

80%

100%

Nee, nooit

Stap 1: In kaart brengen van signalen
Zoals hiervoor aangegeven past 92% van de respondenten deze stap vaak tot altijd
toe. Van de respondenten die deze stap toepassen, legt 96% de signalen schriftelijk
vast, 89% legt de genomen besluiten schriftelijk vast en 84% legt de gezette
stappen vast. 94% houdt feiten en meningen uit elkaar en 88% legt gegevens vast
die signalen tegenspreken.
Rond de 70% tot 85% van de respondenten brengt signalen in kaart door:
• het bespreken van signalen met de leidinggevende of zorgcoördinator (82%);
• het onderzoeken en spreken van de cliënt (73%);
• het vermelden van de bron van informatie (73%).

135/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Wijze waarop signalen in kaart worden gebracht (N=62-70)
Ik leg de signalen schriftelijk vast

70%

Ik onderzoek en spreek de cliënt om problematiek nader
in beeld te krijgen

30%

43%

Ik leg vast welke stappen ik zet

58%

Ik leg de besluiten die ik neem vast

63%

Ik leg gegevens vast als die de signalen tegenspreken

6%

33%

13%

3%

6%

5%

7%

5%

55%
44%

19%

21%

26%

39%

Ik houd de status van hypotheses en veronderstellingen
bij

3% 1%

26%

55%

Ik houd feiten en indrukken/meningen duidelijk uit elkaar

26%

4% 2%
26%

5% 6%

Ik vermeld de bron van de informatie

48%

25%

24%

Ik bespreek signalen met mijn
leidinggevende/zorgcoördinator

44%

38%

13% 5%

Altijd

Vaak

0%

20%

40%

Soms

Nooit

Onbekend

60%

80%

3%

100%

Stap 2: Advies vragen aan Veilig Thuis en bij voorkeur ook aan een collega
Van de respondenten past 85% deze stap vaak tot altijd toe. Het vragen van advies
aan een collega (82%) en aan Veilig Thuis (69%) worden het meest genoemd. Van
de respondenten heeft 6% nooit advies gevraagd.
Het vragen van advies (N=71)
Ja, bij een collega binnen of buiten mijn
organisatie

82%

Ja, bij Veilig Thuis

69%

Anders

4%

Nee

6%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Het is bij 93% van de respondenten bekend dat het mogelijk is om op anonieme
basis een advies te vragen aan Veilig Thuis en 94% kent het onderscheid tussen
een adviesvraag en een melding.
136/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten die advies hebben gevraagd, legt 82% de adviesvraag vast in
het cliëntendossier en 20% legt dit op een andere manier vast. Respondenten
noemen met name het interne registratiesysteem van het COA. Door 4% van de
respondenten wordt de adviesvraag niet schriftelijk vastgelegd.
Het vragen van advies (N=71)

Dit neem ik op in het cliëntendossier

82%

Dit neem ik op een andere manier op

20%

Dit leg ik niet vast

4%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de ouders
Van de respondenten geeft 71% aan stap 3 vaak tot altijd toe te passen. Van de
respondenten die hebben aangegeven geen gesprek te voeren, noemt 29%
onzekerheid over de eigen vermoedens en 25% angst voor de veiligheid van
betrokkenen als reden. Van de respondenten geeft 14% aan dat hij/zij binnen de
organisatie niet degene is die de vervolgstappen moet zetten. Daarnaast geeft 45%
aan hiervoor andere redenen te hebben. In deze antwoordcategorie wordt
aangegeven dat andere personen binnen het COA het gesprek voeren, bijvoorbeeld
de aandachtsfunctionaris.

137/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Reden om geen gesprek te voeren (N=69)
Ik ben niet zeker genoeg van mijn
vermoeden

29%

Ik ben bang voor de veiligheid van
betrokkenen

25%

Ik ben niet degene die vervolgstappen moet
zetten

14%

Ik heb niet de eindverantwoordelijkheid over
deze cliënt/handelingsbevoegd

10%

Ik heb daar niet voldoende expertise voor

9%

Ik ben bang voor het verstoren van de
vertrouwensrelatie (met de cliënt of het…

7%

De tijdsinvestering is te groot

4%

Ik vind het moeilijk/lastig om zo'n gesprek te
voeren

4%

Dat vind ik confronterend

0%

Ik ben bang voor mijn eigen veiligheid

0%

Anders

45%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Van de respondenten legt 80% in het cliëntendossier vast dat er gesprekken zijn
gevoerd met de cliënt of de ouders, 11% legt dit elders vast en 11% legt dit niet vast.
De manier waarop gesprekken met cliënt of ouders worden vastgelegd (N=70)

Ja, in het cliëntendossier

80%

Ja, elders

11%

Nee

11%
0%

138/233

20%

40%

60%

80%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Stap 4: Overleg met betrokken professionals en risicotaxatie
Van de respondenten past 77% deze stap vaak tot altijd toe. Bij de weging maakt
76% geen gebruik van een risicotaxatie-instrument, 21% werkt niet met een dergelijk
instrument maar maakt gebruik van een veiligheidsplan of een signalenlijst en 3%
maakt wel gebruik van een risicotaxatie-instrument, zoals LIRIK.
Gebruik van een risicotaxatie-instrument (N=58)
3%
21%

76%

Ja

Nee

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

Stap 5: Beslissen hulp organiseren of melden
Van de respondenten past 78% deze stap vaak tot altijd toe. Monitoring van het
effect van hulpverlening wordt door 89% van de respondenten vaak tot altijd
toegepast. Van de respondenten geeft 56% aan vaak tot altijd te melden.
In de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek heeft 36% gekozen voor een
combinatie van hulpverlening en een melding, 17% heeft hulp georganiseerd en
12% heeft een melding gedaan bij Veilig Thuis. Van de respondenten geeft 20% aan
dat het inschakelen van hulp of het doen van een melding niet nodig bleek en 15%
heeft geen casussen waarbij hulp moest worden ingeschakeld of een melding moest
worden gedaan.
Casussen waarbij hulp is georganiseerd of een melding is gedaan in de voorgaande
12 maanden (N=69)
Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd

36%

Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd

17%

Ja, melding bij Veilig Thuis

12%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek dat niet
nodig

20%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of
georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

15%
0%

139/233

10%

20%

30%

40%

50%

60%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De hulp die wordt georganiseerd bestaat onder meer uit opvoedondersteuning, GGZ
en het inschakelen van maatschappelijk werk.
In 65% van de gevallen was de hulp ook daadwerkelijk toegankelijk of beschikbaar.
Wanneer hulp niet of soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te maken met
bureaucratie rond de Regeling Zorg Asielzoekers en de lange tijd die met
indicatiestelling gepaard gaat. Ook willen hulpverleners soms niet met een gezin aan
de slag, omdat het niet duidelijk is hoe de zorg gefinancierd wordt en omdat het
gezin mogelijk uitgezet wordt. Onbekendheid van hulpverleners met de doelgroep
van asielzoekers maakt het soms lastig om adequate hulp te organiseren.
Beschikbaarheid van de hulp (N=37)

30%

5%

Ja

65%

Nee

Soms wel/soms niet

Na hulpverlening blijven alle respondenten alert op nieuwe signalen. Bij acuut
gevaar raadpleegt 72% van de respondenten vaak tot altijd de politie of de Raad
voor de Kinderbescherming. Respondenten geven aan dat dergelijke acute situaties
naar verhouding ook veel minder voorkomen.
6.5.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode
Over het algemeen ervaren respondenten belemmeringen bij de toepassing van de
meldcode. Een minderheid van 32% ervaart geen belemmeringen. De meest
genoemde belemmeringen zijn:
• de veiligheid van cliënten (en het gezin) (33%);
• de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie van de cliënt/het
gezin (25%);
• tijdsdruk (22%);
• de vertrouwensrelatie met de cliënt (17%).
In de categorie ‘Andere belemmeringen’ (11%) noemen respondenten
cultuurverschillen, die het lastig maken om een inschatting te maken van signalen.
Daarnaast worden de taalbarrière en de korte tijd die mensen in de opvang
verblijven genoemd.

140/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ervaren belemmeringen (N=72)
De veiligheid van cliënten (en het gezin)

33%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van
het kind/gezin)

25%

Tijdsdruk

22%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt

17%

Mijn kennis/deskundigheid

15%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

15%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

13%

Mijn beroepsgeheim

8%

Het bespreekbaar maken van signalen met cliënten

6%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

6%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

6%

Mijn eigen veiligheid

4%

Het vastleggen van signalen

4%

Het bespreken van casussen met collega's

4%

Financiële belemmeringen

3%

Andere belemmeringen

11%

Nee, geen belemmeringen

32%
0%

6.6

10%

20%

30%

40%

50%

60%

COA: kennis en vaardigheden
Respondenten waarderen hun kennis en vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen gemiddeld met respectievelijk een 7,2 (kennis)
en een 7,1 (vaardigheden). Wat betreft het herkennen van signalen van
kindermishandeling waarderen respondenten hun kennis gemiddeld met
respectievelijk een 7,2 (kennis) en een 7,1 (vaardigheden). De mate waarin
professionals binnen het werkgebied in staat zijn om signalen van huiselijk geweld
en kindermishandeling te herkennen wordt gemiddeld gewaardeerd met een 7,0.

141/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Waardering voor kennis en vaardigheden om signalen te herkennen (N=80)

Mijn kennis om signalen van huiselijk geweld in de
praktijk te herkennen vind ik...

7,2

Mijn vaardigheden om signalen van huiselijk geweld
in de praktijk te herkennen vind ik...

7,1

Mijn kennis om signalen van kindermishandeling in
de praktijk te herkennen vind ik...

7,2

Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te herkennen vind
ik...

7,1

De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van geweld
en mishandeling te herkennen vind ik...

7,0

0

2

4

6

8

10

Gemiddeld geven respondenten een rapportcijfer van 7,1 voor hun kennis over de
stappen die volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden bij
vermoedens of signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
Van de respondenten is 67% vaak tot altijd in staat om een inschatting te maken van
het risico op huiselijk geweld en/of kindermishandeling, 55% is vaak tot altijd in staat
om een inschatting te maken van de aard en 54% is vaak tot altijd in staat om een
inschatting te maken van de ernst ervan.
Het in staat zijn om een inschatting te maken van …. (N=69)

Het risico op geweld of mishandeling 3%

64%

32%

1%

De aard van het geweld of de mishandeling 3%

52%

42%

3%

De ernst van het geweld of de mishandeling 3%

51%

45%

1%

0%
Altijd

142/233

Vaak

20%

40%

Soms

Nooit

60%

80%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten waardeert 73% de eigen vaardigheden om met de stappen
van de meldcode te werken als voldoende tot goed, 14% waardeert deze als matig
en 13% als onvoldoende tot slecht. De waardering voor dezelfde vaardigheden van
professionals binnen de sector geeft een redelijk vergelijkbaar beeld. De kwaliteit
van de aangeboden cursussen wordt door 82% van de respondenten als voldoende
tot goed gewaardeerd. Het aantal aangeboden cursussen vindt 52% van de
respondenten voldoende tot goed.
Waardering voor vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken en
cursussen/trainingen (N=56-69)
Mijn vaardigheden om met het stappenplan van de
meldcode te kunnen werken vind ik...

16%

De vaardigheden van de professionals binnen mijn
sector om met het stappenplan te kunnen werken
vind ik...

32%

De kwaliteit van de aangeboden cursussen en
trainingen ter bevordering van de deskundigheid
om met de meldcode te kunnen werken vind ik...

Voldoende

17%

14% 7% 6%

47%

43%

Het aantal aangeboden cursussen en trainingen ter
bevordering van de deskundigheid om met de
meldcode te kunnen werken vind ik...

Goed

57%

16% 3% 2%

39%

35%

12% 4% 2%

32%

0%

20%

40%

60%

Matig

Onvoldoende

Slecht

14% 2%
80%

100%

Van de respondenten heeft 19% nooit een training gevolgd over huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. In het afgelopen jaar heeft 29% een training gevolgd en
49% heeft zo’n training 1 tot 5 jaar geleden gevolgd en 3% heeft dit langer dan 5
jaar geleden gedaan.
Periode waarin een cursus/training is gevolgd over huiselijk geweld en/of
kindermishandeling (N=69)

19%
3%
1%

29%

48%

In het afgelopen jaar

143/233

1-3 jaar geleden

4-5 jaar geleden

Langer dan 5 jaar geleden

Nooit

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

6.7

COA: de implementatie van de meldcode
Van de respondenten geeft 50% aan dat er in hun werkomgeving geen elektronisch
systeem beschikbaar is, waarin de stappen van de meldcode zijn verwerkt en 24%
weet niet of zo’n systeem beschikbaar is. Van de respondenten beschikt 83% over
werkbeschrijvingen, waarin de stappen van de meldcode zijn beschreven.
Beschikbaarheid
(N= 72)

Elektronisch systeem

van

een

elektronisch

26%

systeem

en

werkbeschrijvingen

50%

Werkbeschrijvingen

24%

83%
0%

20%

40%
Ja

Nee

4%
60%

80%

13%
100%

Weet niet

Volgens 93% van de respondenten is er in de eigen organisatie een aanspreekpunt/
functionaris die het gebruik van de meldcode binnen de organisatie moet
bevorderen. Daarnaast wordt het volgen van trainingen genoemd als een manier om
het werken met de meldcode te bevorderen. Met name trainingen over het werken
met de meldcode in het algemeen (81%) en trainingen over herkennen van signalen
(80%) worden genoemd. Daarnaast geeft 58% van de respondenten aan dat het in
reguliere overleggen aan de orde komt. Volgens 19% van de respondenten is de
meldcode opgenomen in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers.

144/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Manieren ter bevordering van het gebruik van de meldcode binnen de organisatie
(N= 69)
Er is een aandachtsfunctionaris aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan

93%

1% 6%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het werken
met de meldcode in het algemeen

81%

9% 10%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het
herkennen van signalen

80%

14% 6%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de
implementatie van de meldcode in de eigen organisatie

65%

9%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor specifieke vormen van geweld

64%

17%

Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen

58%

Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook
naar de toepassing van de meldcode wordt gekeken

52%

Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de
meldcode

22%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de kindcheck

19%

De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma van
nieuwe medewerkers

19%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de overweging om te registreren in de
Verwijsindex Risicojongeren

Ja

25%

7%

51%

35%

55%

23%

25%

56%

36%

10%

45%

43%

0%

20%

Nee

Weet niet

6%

23%

36%

29%

Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken

19%

36%

42%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij
aandacht is voor de omgang met vertrouwelijke
gegevens

26%

47%
40%

60%

80%

100%

Van de ondersteunende hulpmiddelen is de toolkit op www.meldcode.nl bij 55% van
de respondenten bekend. Hiervan maakt 16% ook daadwerkelijk gebruik van de
toolkit. De Meldcode App is bekend bij 48% van de respondenten. Hiervan maakt
16% ook daadwerkelijk gebruik van de app. De online cursussen zijn in mindere
mate bekend; 22% geeft aan deze te kennen en 2% maakt hier ook gebruik van.

145/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met ondersteunende hulpmiddelen (N= 69)

Toolkit op www.meldcode.nl

16%

39%

45%

De Meldcode App op uw smartphone of tablet

16%

32%

52%

Online cursussen werken met een meldcode 2% 20%

0%
Wel bekend en gebruik

78%

20%

40%

Wel bekend, geen gebruik

60%

80%

100%

Niet bekend

Van de respondenten geeft 80% aan met vragen over de meldcode en de
implementatie ervan terecht te kunnen bij een aandachtsfunctionaris, 58% bij een
collega en 57% noemt Veilig Thuis. Van de respondenten geeft 16% aan ergens
anders terecht te kunnen.
Bij iemand terechtkunnen met vragen over de meldcode (N= 74)
Ja, bij een aandachtsfunctionaris

80%

Ja, bij een collega

58%

Ja, bij Veilig Thuis

57%

Ja, bij mijn leidinggevende

47%

Ja, bij iemand anders

16%

Ja, bij mijn beroepsvereniging/brancheorganisatie

8%

Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider

5%

Nee

0%

Weet ik niet

0%
0%

146/233

20%

40%

60%

80%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

6.8

Het COA over Veilig Thuis
Van de respondenten is 96% bekend met Veilig Thuis. Hiervan heeft 71% er in de
praktijk ook mee te maken gehad. Van de respondenten is 4% niet bekend met
Veilig Thuis.
Bekendheid met Veilig Thuis (N= 69)
4%

25%

71%

Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

De rol van Veilig Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 59% van de
respondenten als voldoende tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij
dit soort vragen is men positief; 56% beoordeelt deze als voldoende tot goed. De rol
en samenwerking bij meldingen wordt door 45% (rol) en door 52% (samenwerking)
van de respondenten als voldoende tot goed beoordeeld. Over de terugkoppeling na
een melding zijn respondenten het minst tevreden; 31% beoordeelt deze als
voldoende tot goed, 31% vindt de terugkoppeling matig tot slecht en 38% heeft hier
geen mening over. Bij de toelichting bij deze vraag geven respondenten aan dat
Veilig Thuis naar hun mening soms te weinig ondersteuning biedt en dat afspraken
over de inzet van Veilig Thuis voor het COA niet altijd duidelijk zijn. Verder zijn vaste
aanspreekpunten bij Veilig Thuis wel bekend met de doelgroep van asielzoekers,
maar bij telefonisch contact blijkt dat er bij andere medewerkers van Veilig Thuis
vaak sprake is van onbekendheid met deze doelgroep.

147/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De rol van en samenwerking met Veilig Thuis (N= 66)
De rol bij advies- en consultvragen

21%

38%

6% 5%

30%

De samenwerking bij advies- en consultvragen

23%

33%

8%

5%

31%

6% 5% 3%

34%

De samenwerking bij meldingen

38%

14%

De bereikbaarheid van Veilig Thuis

20%

De kwaliteit van de adviezen van Veilig Thuis

12%

35%

De rol bij meldingen

12%

33%

De zichtbaarheid van Veilig Thuis

9%

De terugkoppeling na een melding bij Veilig Thuis

8%
0%

Goed

Voldoende

Matig

18%

32%

17%
12%

27%
23%
20%

40%

Onvoldoende

Slecht

25%

6%

30%

5% 2%

11%

36%

6% 3%

29%
17%

3% 2%

26%

3%

38%

60%

80%

100%

Weet niet

Van de respondenten heeft 21% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de 79% aan respondenten die wel contact hebben gehad sinds
1 januari vindt 35% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet
gewijzigd en 44% vindt dat de rol wel veranderd is. Uit de antwoorden bij de
toelichting bij deze vraag blijkt dat de situatie sinds 1 januari 2015 als onduidelijker
wordt ervaren. Ook is er soms sprake van discussie over de inzet van Veilig Thuis
voor het COA, omdat Veilig Thuis vanuit de gemeenten gefinancierd wordt.
6.9

Samenvatting
In de sector justitie is de meldcode van toepassing op de reclasseringsorganisaties
(Reclassering Nederland, Het Leger des Heils en Stichting Verslavingsreclassering
GGZ), de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Halt en het Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers (COA). De reclasseringsorganisaties bleken niet bereid om mee te
werken aan het onderzoek vanwege een overlap met het onderzoek dat de Inspectie
Veiligheid en Justitie in het voorjaar van 2015 heeft uitgevoerd. De vragenlijst is dan
ook niet uitgezet bij de medewerkers van de reclasseringsorganisaties en deze
organisaties maken geen onderdeel uit van deze rapportage. Vanwege de overlap
met het onderzoek van de Inspectie van Veiligheid waren DJI en Halt ook enigszins
terughoudend met het verlenen van medewerking aan het onderzoek. Zij hebben de
vragenlijst uitgezet onder een deel van hun medewerkers. Het COA heeft de
vragenlijst breed uitgezet onder haar medewerkers. Het vorenstaande heeft invloed
gehad op de respons binnen de sector justitie. Gelet op deze respons is het niet
mogelijk om voor de sector justitie op eenzelfde manier te rapporteren als bij de
andere sectoren, waar we eerst een totaalbeeld gaven en vervolgens waar mogelijk
uitsplitsingen per type organisatie. Om deze reden beschrijven we voor Halt en DJI
slechts beknopt de opvallendste bevindingen, waarbij we opmerken dat het hier om

148/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

een indicatief beeld gaat. De bevindingen voor het COA beschrijven we op een
vergelijkbare manier als bij de overige sectoren.
Bij Halt is 92% van de respondenten bekend met de verplichting om te werken met
de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Van de respondenten van DJI
geeft 21% aan hiervan op de hoogte te zijn. Van de respondenten van Halt geeft
92% aan te weten hoe te handelen bij signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling. Bij DJI ligt dit percentage op 40%. De respondenten van Halt
geven een rapportcijfer van gemiddeld een 7 voor hun kennis over de stappen die
volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden bij vermoedens of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. De respondenten van DJI
waarderen hun kennis met gemiddeld een 4. Bij Halt heeft 77% van de
respondenten in hun werkpraktijk wel eens vermoedens gehad van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. Bij DJI ligt dit percentage op 34%.
De medewerkers van het COA zijn zeer goed bekend met de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; 95% van de
respondenten is hiervan op de hoogte. Ook vinden vrijwel alle professionals (90%)
dat het handelen bij vermoedens of signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of verantwoordelijkheid hoort.
Respondenten geven aan dat het handelen soms niet tot hun verantwoordelijkheid
behoort, omdat het handelen volgens de meldcode bij het COA bij een
aandachtsfunctionaris is neergelegd. Ook zeggen zij de afweging niet alleen te
maken, maar met andere partijen, zoals het consultatiebureau en het
Gezondheidscentrum Asielzoekers (GCA).
Een meerderheid van 76% vindt dat de meldcode (heel) veel ondersteuning biedt.
De meldcode biedt een duidelijk kader; de code wordt gehanteerd als een soort
checklist. Wel wordt de kanttekening gemaakt dat de meldcode niet ondersteunt bij
het opstellen van een plan van aanpak in een casus. Van de respondenten handelt
60% (veel) sneller bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 34% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel).
Respondenten die aangeven sneller te handelen door de meldcode zeggen dat dat
komt, omdat het nu duidelijk is welke wegen bewandeld moeten worden. Zij voelen
zich door de meldcode ook gesterkt om actie te ondernemen.
Van de respondenten geeft 91% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk. Van de respondenten
heeft 10% wel eens een casus gehad, waarbij er achteraf bezien ten onrechte geen
advies is gevraagd aan Veilig Thuis en 13% heeft wel eens een casus gehad,
waarbij achteraf bleek dat er ten onrechte geen melding is gedaan bij Veilig Thuis.
Op de vraag waarom er geen advies is gevraagd of een melding is gedaan, terwijl
dat achteraf bezien wel nodig was, antwoorden respondenten dat ze toen minder
kennis hadden om adequaat te kunnen handelen. Ook een onderschatting van de
signalen door gebrek aan kennis speelde een rol. Nu wordt er eerder advies
gevraagd en gemeld.

149/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De meeste stappen van de meldcode worden door een meerderheid van de
respondenten vaak tot altijd toegepast: 92% van de respondenten past stap 1 vaak
tot altijd toe, 85% stap 2, 71% stap 3 en 77% stap 4. Een aantal scholen werkt met
een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren of melden) hebben uitgesplitst
in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van het effect van hulpverlening
is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 78% van de respondenten vaak tot altijd
toegepast. Van de respondenten monitort 89% vaak tot altijd de effecten van
hulpverlening en 56% geeft aan vaak tot altijd te melden. Bij acuut gevaar
raadpleegt 72% de Raad voor de Kinderbescherming of de politie. Als respondenten
niet zelf alle stappen doorlopen, komt dat doordat er binnen het COA
aandachtsfunctionarissen zijn aangesteld bij wie het handelen volgens de meldcode
is neergelegd. Volgens 65% van de respondenten was de benodigde hulp ook
daadwerkelijk toegankelijk en beschikbaar. Wanneer hulp niet of soms wel/soms niet
toegankelijk was, had dit te maken met bureaucratie rond de Regeling Zorg
Asielzoekers, de lange tijd die met indicatiestelling gepaard gaat of doordat
hulpverleners geen hulp verlenen in verband met onduidelijkheid over de
financiering voor de zorg.
Respondenten ervaren belemmeringen bij het toepassen van de meldcode. Over het
algemeen ervaren respondenten belemmeringen bij de toepassing van de
meldcode. De meest genoemde belemmeringen zijn de veiligheid van cliënten (en
het gezin), de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie van de
cliënt/het gezin, tijdsdruk en de vertrouwensrelatie met de cliënt. Ook noemen
respondenten cultuurverschillen die het lastig maken om een inschatting te maken
van signalen. Daarnaast worden de taalbarrière en de korte tijd die mensen in de
opvang verblijven genoemd.

150/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten waardeert 73% de eigen vaardigheden om met de stappen
van de meldcode te werken als voldoende tot goed. Zij geven gemiddeld een
rapportcijfer van 7,1 voor hun kennis over de stappen die volgens de richtlijnen
van de meldcode gezet moeten worden bij vermoedens of signalen van huiselijk
geweld en/of kindermishandeling. Van de respondenten heeft 78% in de afgelopen
vijf jaar een training gevolgd op het terrein van kindermishandeling en huiselijk
geweld. Van de respondenten heeft 19% nooit een dergelijke training gevolgd.
Veilig Thuis is bij het merendeel van de respondenten bekend. De rol van Veilig
Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 59% van de respondenten als
voldoende tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij dit soort vragen is
men positief; 56% beoordeelt deze als voldoende tot goed. De rol en samenwerking
bij meldingen wordt door 45% (rol) en door 52% (samenwerking) van de
respondenten als voldoende tot goed beoordeeld. Over de terugkoppeling na een
melding zijn respondenten het minst tevreden; 31% beoordeelt deze als voldoende
tot goed. Bij de toelichting bij de vragen over Veilig Thuis geven respondenten aan
dat Veilig Thuis naar hun mening soms te weinig ondersteuning biedt en dat
afspraken over de inzet van Veilig Thuis voor het COA niet altijd duidelijk zijn.
Verder zijn vaste aanspreekpunten bij Veilig Thuis wel bekend met de doelgroep van
asielzoekers, maar bij telefonisch contact blijkt dat er bij andere medewerkers van
Veilig Thuis vaak sprake is van onbekendheid met deze doelgroep.
Van de respondenten heeft 21% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de 79% van de respondenten die wel contact hebben gehad met
Veilig Thuis vindt 35% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet
gewijzigd en 44% vindt dat de rol wel veranderd is. Uit de antwoorden bij de
toelichting bij deze vraag blijkt dat de situatie sinds 1 januari 2015 als onduidelijker
wordt ervaren. Ook is er soms sprake van discussie over de inzet van Veilig Thuis
voor het COA, omdat Veilig Thuis vanuit de gemeenten gefinancierd wordt.

151/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 7
Sector onderwijs
7.1

Respons en achtergrondkenmerken
In de sector onderwijs is de vragenlijst besproken met de PO-Raad
(sectororganisatie voor het primair onderwijs), de VO-Raad (sectororganisatie voor
het voortgezet onderwijs) en met LECSO (het landelijk expertise centrum voor
speciaal onderwijs). De vragenlijst kon niet via deze organisaties worden uitgezet.
De PO-Raad heeft op de website aandacht gevraagd voor het onderzoek. De
professionals uit de sector onderwijs zijn benaderd via het netwerk van BMC. In
totaal hebben 623 respondenten de vragenlijst ingevuld. De volgende figuren geven
inzicht in de achtergrondkenmerken van de respondenten. Aan de respondenten zijn
vragen gesteld over de volgende kenmerken: geslacht, leeftijd, aantal jaren
werkzaam in de huidige functie en de aard van het dienstverband. Van de
respondenten is 80% vrouw.
Geslacht van de respondenten (N=623)

20%

80%

Man

Vrouw

Van de respondenten is 72% ouder dan 40 jaar.

152/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Leeftijd respondenten (N=623)

10%
28%

36%
26%

40 jaar of jonger

41-50 jaar

51-60 jaar

Ouder dan 60 jaar

Een meerderheid van 81% van de respondenten werkt 6 jaar of langer in de huidige
functie.
Aantal jaren werkzaam in huidige functie (N=623)

19%
29%

24%
28%
5 jaar of korter

6 - 10 jaar

11 - 20 jaar

Langer dan 20 jaar

Tot slot blijkt uit de volgende figuur dat het primair onderwijs met 70%
oververtegenwoordigd is. Van de respondenten is daarnaast 15% werkzaam in het
voortgezet onderwijs en 15% in het (voortgezet) speciaal onderwijs. Dit betekent dat
enige terughoudendheid met betrekking tot het maken van uitsplitsingen naar type
onderwijs geboden is. In deze rapportage geven we dan ook alleen verschillen aan
als er sprake is van een significant verschil.

153/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Type onderwijs (N=623)

15%

15%

70%

Primair onderwijs

Voortgezet onderwijs

(Voortgezet) speciaal onderwijs

Functie (in aantal) (N=623)
Intern begeleider primair onderwijs

205

(Adjunct) directeur/schoolleider

118

Anders

92

Leerkracht primair onderwijs

91

Zorgcoördinator voortgezet onderwijs

51

(School)Maatschappelijk werker

16

Leerkracht speciaal onderwijs

13

Psycholoog/psychotherapeut

11

Onderwijs assistent speciaal onderwijs

7

Orthopedagoog

6

Leerkracht voortgezet onderwijs

5

Leerkracht voortgezet speciaal onderwijs

5

Onderwijs assistent voortgezet speciaal onderwijs

3
0

7.2

50

100

150

200

250

Bekendheid met en ondersteuning door de meldcode
Van de respondenten geeft 91% aan op de hoogte te zijn van de verplichting om te
werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Voor het primair
en voortgezet onderwijs zijn deze percentages vergelijkbaar. In het (voortgezet)
speciaal onderwijs is men minder bekend met deze verplichting; 85% van de
respondenten geeft aan hiervan op de hoogte te zijn.

154/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met de verplichting om te werken met een meldcode (N=623)

9%

91%

Ja

Nee

Van de respondenten geeft 93% aan dat het handelen bij vermoedens of signalen
van huiselijk geweld en/of kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of
verantwoordelijkheid hoort, 6% geeft aan dat dit niet het geval is en 1% geeft aan dit
niet te weten. In de toelichting bij deze vraag geven respondenten aan dat het
handelen niet tot hun verantwoordelijkheid behoort als er binnen de school een
andere persoon is die hiermee is belast. Ook geven enkele respondenten aan dat zij
vinden dat het signaleren wel bij hun taak en verantwoordelijkheid behoort, maar dat
de andere stappen naar hun mening door andere instanties of personen, zoals
bijvoorbeeld hulpverleners, zouden moeten worden doorlopen.
Verantwoordelijkheid om te handelen volgens de meldcode (N=570)
1%
6%

24%

69%

Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee

Weet ik niet

Van de respondenten geeft 65% aan dat de meldcode veel tot heel veel
ondersteuning biedt en 23% geeft aan dat de meldcode niet veel/niet weinig
ondersteunt (neutraal).

155/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ervaren ondersteuning door de meldcode (N=570)
2%
3%

7%

12%

23%

53%

Heel veel

Veel

Niet veel/niet weinig

Weinig

Heel weinig

Geen mening

Volgens de respondenten biedt de meldcode houvast en structuur. Respondenten
geven aan dat het voeren van een gesprek met de ouders soms een probleem is,
omdat ouders het gesprek uit de weg kunnen blijven gaan. Ook zijn respondenten
soms bang dat ouders hun kind na een gesprek van school halen en geen
toestemming geven voor een overdracht van het dossier van het kind. Het gezin
verdwijnt dan uit het zicht.
Uit de volgende figuur blijkt dat 37% van de respondenten door de meldcode (veel)
sneller handelt bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling en 52% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel). Ook
geeft 9% aan niet te weten of de meldcode van invloed is op de snelhed van
handelen en zegt 2% minder snel te handelen. Respondenten die aangeven sneller
te handelen door de meldcode zeggen dat dat komt, omdat leerkrachten alerter zijn
geworden op het signaleren en omdat in de gesprekken met de ouders verwezen
kan worden naar de wettelijke verplichting die scholen en leerkrachten hebben.
Respondentren die aangeven dat de meldcode niet van invloed is op de snelheid
van hun handelingen geven hiervoor als verklaring dat de meldcode alleen een
instrument is; ook voor de invoering ervan handelden zij al bij signalen. Enkele
respondenten geven aan mindersnel te handelen, omdat zij nu een heel protocol (de
stappen van de meldcode) moeten doorlopen en een logboek moeten bijhouden.
Enkele respondenten geven aan dat een kind door stap 3 (het gesprek met de
ouders) in gevaar kan komen. Als zij onvoldoende zicht hebben op de thuissituatie
van een kind zijn zij geneigd om minder snel te handelen volgens de meldcode. Wel
is er dan sprake van contact met andere organisaties, zoals het Centrum voor Jeugd
en Gezin.

156/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Sneller handelen door de meldcode (N=570)

2%
2% 0%

9%

35%

52%

Veel sneller

7.3

Sneller

Gelijk

Minder

Veel minder

Weet niet

Toepassing van de meldcode
Van de respondenten geeft 90% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk.
Vermoedens of signalen van kindermishandeling en/ of huiselijk geweld (N=623)
1%
9%

90%

Ja

Nee

Weet ik niet

Aan respondenten is gevraagd of zij achteraf bezien te maken hebben gehad met
casussen waarbij ten onrechte geen actie is ondernomen. Hierbij hebben we een
onderscheid gemaakt tussen adviesvragen aan en meldingen bij Veilig Thuis. Van
de respondenten geeft 26% aan dat er achteraf bezien in een of meerdere casussen
ten onrechte geen advies is gevraagd aan Veilig Thuis.

157/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Casussen waarin achteraf bleek dat er advies had moeten worden gevraagd aan
Veilig Thuis (N=526)

26%

74%

Ja

Nee

Op de vraag waarom er geen advies is gevraagd terwijl dat achteraf bezien wel
nodig was, antwoorden respondenten dat op basis van eerdere negatieve
ervaringen met een adviesvraag werd besloten om geen advies te vragen. Verder
wordt er soms liever advies gevraagd aan een collega of aan de schoolarts. En als
er al andere hulpverleners bij een gezin betrokken zijn, wordt er geen advies
gevraagd.
Van de respondenten geeft 23% aan wel eens een casus te hebben gehad, waarbij
achteraf bleek dat er wel een melding had moeten worden gedaan bij Veilig Thuis.
Op de vraag waarom er geen melding is gedaan, terwijl dat achteraf bezien wel
nodig was, antwoorden respondenten als volgt. Er werd geen melding gedaan,
omdat er al hulpverleners binnen het gezin actief waren en men eerst de
hulpverlening een kans wilde geven. Achteraf bezien was melden wel nodig
geweest, omdat de hulpverlening niet het gewenste resultaat opleverde. Daarnaast
wordt de angst dat het kind van school wordt gehaald en daarmee uit beeld
verdwijnt genoemd als reden om indertijd niet te melden en een nog niet volledig
beeld van de ernst van de situatie.
Casussen waarin later bleek dat er een melding had moeten plaatsvinden (N=515)

23%

77%

Ja

158/233

Nee

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten geeft 84% aan te weten hoe te handelen bij vermoedens of
signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling (eens tot helemaal eens met
de stelling ‘Ik weet hoe te handelen bij signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling) en 8% geeft aan niet te weten hoe te handelen (oneens tot
helemaal oneens met de stelling).
Weten hoe te handelen bij vermoedens of signalen van kindermishandeling en/of
huiselijk geweld (N=623)

1%
7%
21%

8%

63%
Helemaal mee oneens

Mee oneens

Niet mee oneens/ niet mee eens

Mee eens

Helemaal mee eens

Aan de respondenten is gevraagd bij welke signalen van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling zij de meldcode toepassen. De stappen van de meldcode
worden door een meerderheid van de respondenten vaak tot altijd toegepast bij
verwaarlozing (60%). Daarnaast worden vaak genoemd:
• Kind-oudergeweld (50%)
• Getuige huiselijk geweld (43%)
• Seksueel geweld/misbruik (43%)
• Lichamelijk geweld (42%)
• Psychisch geweld (42%)
In de antwoordcategorie ‘Anders’ worden nog vechtscheiding, sexting en
grensoverschrijdend seksueel gedrag van kinderen genoemd.

159/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Signalen waarbij de meldcode wordt toegepast (N=570)
Verwaarlozing (pedagogisch, affectief, lichamelijk)

34%

Kind-oudergeweld

37%

Getuige huiselijk geweld

13%

28%

30%
35%

Seksueel geweld/misbruik

37%

6% 7% 2% 4%

44%

Lichamelijk geweld (inclusief genitale verminking)

33%

9% 8%2%4%

44%

Psychisch geweld

23%

Münchhausen by Proxy/Medical Child Abuse/Paediatric
Condition Falsification

14%

23%

19%
8% 13%

Eergerelateerd geweld (inclusief huwelijksdwang en achterlating)

76%

Anders4%2% 3% 2% 7%

Ja, altijd

Ja, vaak

Ja, soms

Nee, nooit

20%

54%
73%

11% 4%3%4%

0%

26%

3% 6%

4% 7%

Mensenhandel/loverboy-problematiek 12% 5% 3%3%4%

7.3.1

15% 1%4%
16% 2% 4%

15%

2% 2% 8%

28%

26%

82%
40%

Onbekend

60%

80%

100%

Niet voorgekomen

Toepassing van de meldcode per stap
Aan respondenten is gevraagd of en in hoeverre zij de stappen van de meldcode in
hun werkpraktijk toepassen. Uit de volgende grafiek blijkt dat 87% van de
respondenten stap 1 vaak tot altijd toepast, 83% stap 2, 78% stap 3 en 81% stap 4.
Een aantal scholen werkt met een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren
of melden) hebben uitgesplitst in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren
van het effect van hulpverlening is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 78%
van de respondenten vaak tot altijd toegepast. Van de respondenten monitort 69%
vaak tot altijd de effecten van hulpverlening en 31% geeft aan vaak tot altijd te
melden. Bij acuut gevaar raadpleegt 62% de Raad voor de Kinderbescherming of de
politie.
Respondenten geven als reden aan om niet alle stappen uit te voeren dat sommige
stappen door iemand anders binnen de school worden gezet. Dit geldt met name
voor het melden. Dit gebeurt volgens de respondenten uit het primair onderwijs
meestal door de directie. Enkele respondenten uit het primair onderwijs plaatsen
een kanttekening bij het melden door de directie, omdat zij van mening zijn dat het
risico bestaat dat de directie het doen van een melding (te) lang uitstelt. Daarnaast
geven respondenten aan dat melden vaak niet meer nodig is, omdat de
hulpverlening effectief is. Respondenten vinden het een punt van zorg dat
vervolgstappen moeilijk te zetten zijn, doordat ouders het gesprek proberen te

160/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

ontlopen. Hier ligt volgens de respondenten ook een punt van zorg, omdat het zetten
van de vervolgstappen zonder dit gesprek lastig is en omdat directies soms niet tot
melden over willen gaan als er geen gesprek met de ouders of opvoeders heeft
plaatsgevonden.
Toepassing van de stappen van de meldcode (N=570)

Stap 1: In kaart brengen van signalen

65%

11%

2%

15%

2%

5%

22%

Stap 2: Overleggen met collega en eventueel raadplegen
Veilig Thuis of letselduidingdeskundige

53%

Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen

47%

31%

17%

Stap 4: Wegen van geweld of kindermishandeling, bij
twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen

50%

31%

13% 6%

Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden

51%

27%

16%

Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening

11%

Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

20%

0%

20%

11%

Ja, vaak

Ja, soms

40%

6%

10%

59%

51%

6%

25%

42%

27%

Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis

Ja, altijd

30%

21%

17%

60%

80%

Nee, nooit

Stap 1: In kaart brengen van signalen
Zoals hiervoor aangegeven past 87% van de respondenten deze stap vaak tot altijd
toe. Van de respondenten die deze stap toepassen, bespreekt 90% opgevangen
signalen met de leidinggevende of de zorgcoördinator.
Rond de 70% tot 85% van de respondenten brengt signalen in kaart door:
• het duidelijk uit elkaar houden van feiten en meningen (84%);
• het vastleggen van de genomen besluiten (84%);
• het schriftelijk vastleggen van de signalen (83%);
• het vastleggen van gegevens die de signalen tegenspreken (76%);
• het vermelden van de bron van informatie (72%);
• het vastleggen van de gezette stappen (71%).
161/233

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Verder onderzoekt en spreekt 62% vaak tot altijd de leerling om de problematiek in
beeld te krijgen en legt 47% de status van hypotheses en veronderstellingen vast.
Uit een uitsplitsing naar type onderwijs blijkt dat respondenten uit het voortgezet
onderwijs vaker de leerling spreken om de problematiek nader in beeld te krijgen;
78% van de respondenten doet dit. In het primair en het (voortgezet) speciaal
onderwijs(voortgezet) speciaal onderwijs ligt dit percentage op respectievelijk 60%
en 57%.
Wijze waarop signalen in kaart worden gebracht (N=483-535)
Ik leg de signalen schriftelijk vast

51%

Ik onderzoek en spreek de leerling om problematiek
nader in beeld te krijgen

28%

Ik leg vast welke stappen ik zet

34%

39%

Ik leg de besluiten die ik neem vast

34%

32%

Ik houd de status van hypotheses en veronderstellingen
bij

18%

Ik vermeld de bron van de informatie

29%

36%

Ik bespreek signalen met mijn
leidinggevende/zorgcoördinator

15% 1% 1%

31%

3% 4%

21%

5% 3%

35%

42%

Ik houd feiten en indrukken/meningen duidelijk uit elkaar

Vaak

32%

49%

Ik leg gegevens vast als die de signalen tegenspreken

Altijd

32%

10% 3% 3%

15%

52%

12% 1%3%

27%

19%

7%

22%

3% 3%

36%

68%
0%

20%

40%

Soms

Nooit

Onbekend

4% 5%

22%
60%

80%

5%1% 5%
100%

Stap 2: Advies vragen aan Veilig Thuis en bij voorkeur ook aan een collega
Van de respondenten past 83% deze stap vaak tot altijd toe. Het vragen van advies
aan een collega (68%) en aan Veilig Thuis (63%) worden het meest genoemd.Van
de respondenten heeft 3% nooit advies gevraagd. Respondenten uit het voortgezet
onderwijs vragen vaker advies bij Veilig Thuis; 76% van de respondenten uit dit type
onderwijs raadpleegt Veilig Thuis.

162/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het vragen van advies (N=530)
Ja, bij een collega binnen of buiten mijn
organisatie

68%

Ja, bij Veilig Thuis

63%

Anders

9%

Nee

3%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Het is bij 87% van de respondenten bekend dat het mogelijk is om op anonieme
basis een advies te vragen aan Veilig Thuis. Uit een uitsplitsing naar type onderwijs
blijkt dat dit beter bekend is bij respondenten uit het voortgezet onderwijs; van hen is
95% op de hoogte van de mogelijkheid om op anonieme basis advies te vragen. Bij
respondenten uit het primair onderwijs is 87% hiervan op de hoogte en bij
respondenten uit het ligt dit percentage op 84%.
90% kent het onderscheid tussen een adviesvraag en een melding. Respondenten
uit het (voortgezet) speciaal onderwijs zijn hier in mindere mate van op de hoogte;
84% kent het onderscheid. In het primair onderwijs ligt dit percentage op 90% en in
het voortgezet onderwijs op 97%.
Van de respondenten die advies hebben gevraagd, legt 78% de adviesvraag vast in
het leerlingendossier en 20% legt dit op een andere manier vast, bijvoorbeeld in de
eigen aantekeningen, een schaduwdossier of een intern schooldossier en in de
notulen van het zorgoverleg binnen de school. De privacy van leerling en ouders en
de veiligheid van de leerling speelt hierbij een rol. Uit een uitsplitsing naar type
onderwijs blijkt dat respondenten uit het primair onderwijs de adviesvraag vaker
opnemen in het leerlingendossier: 80% doet dit ten opzichte van 75% van de
respondenten uit het voortgezet onderwijs en 70% van de respondenten uit het
(voortgezet) speciaal onderwijs.
Door 8% van de respondenten wordt de adviesvraag niet schriftelijk vastgelegd. Als
redenen hiervoor worden genoemd: privacy van ouders/opvoeders en leerling, de
veiligheid van de leerling en de vertrouwensrelatie met de ouders/opvoeders. Ook
wordt een adviesvraag gezien als iets informeels waarin vermoedens worden
besproken. Het wordt niet noodzakelijk geacht om deze vermoedens ook schriftelijk
vast te leggen.

163/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Het vragen van advies (N=527)

Dit neem ik op in het leerlingendossier

78%

Dit neem ik op een andere manier op

20%

Dit leg ik niet vast

8%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 3: Gesprekken met leerlingen en/of de ouders en verzorgers
Van de respondenten geeft 78% aan stap 3 vaak tot altijd toe te passen. Van de
respondenten die hebben aangegeven geen gesprek te voeren, noemt 44%
onzekerheid over de eigen vermoedens en 37% angst voor de veiligheid van
betrokkenen als reden. Angst voor het verstoren van de vertrouwensrelatie met de
leerling of het gezin wordt door 25% van de respondenten als reden genoemd. In de
antwoordcategorie ‘Anders’ (28%) wordt voornamelijk aangegeven dat andere
personen binnen de school dit soort gesprekken voeren. Daarnaast geven enkele
respondenten aan soms wel een gesprek met de ouders te voeren, maar niet met
het kind. Het gaat dan om jonge kinderen en om kinderen die ook kampen met
andere problematiek. Respondenten geven aan het kind dan niet te willen belasten
met een gesprek. Ook de angst om een kind in een loyaliteitsconflict richting ouders
te brengen, kan een reden zijn om geen gesprek te voeren.
Uit een uitsplitsing naar type onderwijs blijkt dat respondenten uit het voortgezet
onderwijs vaker een gesprek voeren; 86% van de respondenten zegt dat vaak tot
altijd te doen. Respondenten uit het (voortgezet) speciaal onderwijs voeren minder
vaak een gesprek; 71% van de respondenten geeft aan dit vaak tot altijd te doen.

164/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Reden om geen gesprek te voeren (N=519)

Ik ben niet zeker genoeg van mijn
vermoeden

44%

Ik ben bang voor de veiligheid van
betrokkenen

37%

Ik ben bang voor het verstoren van de
vertrouwensrelatie (met de leerling of het
gezin)

26%

Ik heb daar niet voldoende expertise voor

11%

Ik vind het moeilijk/lastig om zo'n gesprek te
voeren

9%

Ik ben niet degene die vervolgstappen moet
zetten

8%

Ik ben bang voor mijn eigen veiligheid

7%

Dat vind ik confronterend

4%

Ik heb niet de eindverantwoordelijkheid over
deze leerling/handelingsbevoegd

4%

De tijdsinvestering is te groot

1%

Anders

28%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Van de respondenten legt 85% in het leerlingendossier vast dat er gesprekken zijn
gevoerd met de leerling of de ouders, 16% legt dit elders vast en 6% legt dit niet
vast.

165/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De manier waarop gesprekken met leerling of ouders worden vastgelegd (N=524)

Ja, in het leerlingendossier

85%

Ja, elders

16%

Nee

6%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Stap 4: Overleg met betrokken professionals en risicotaxatie
Van de respondenten past 81% deze stap vaak tot altijd toe. Bij de weging maakt
72% geen gebruik van een risicotaxatie-instrument, 23% werkt niet met een dergelijk
instrument maar maakt gebruik van een veiligheidsplan of een signalenlijst en 5%
maakt wel gebruik van een risicotaxatie-instrument, zoals LIRIK (Licht Instrument
Risicotaxatie Kindveiligheid).
Gebruik van een risicotaxatie-instrument (N=461)

5%
23%

72%

Ja

Nee

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

Uit een uitsplitsing naar type onderwijs blijkt dat respondenten uit het (voortgezet)
speciaal onderwijs vaker gebruikmaken van een risicotaxatie-instrument (14%). In
het voortgezet onderwijs wordt hier niet mee gewerkt en in dit type onderwijs maakt
men ook minder gebruik van een veiligheidsplan of een signalenlijst (14% ten
opzichte van 23% in het PO en 29% in het (voortgezet) speciaal onderwijs).

166/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Gebruik van een risicotaxatie-instrument uitgesplitst naar type onderwijs (N=461)

Primair onderwijs 4%

73%

Voortgezet onderwijs 0%

86%

(Voortgezet) Speciaal onderwijs

14%

0%
Ja, namelijk

Nee

23%

14%

57%

20%

40%

29%

60%

80%

100%

Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst

Stap 5: Beslissen hulp organiseren of melden
Van de respondenten past 78% deze stap vaak tot altijd toe. Monitoring van het
effect van hulpverlening wordt door 69% van de respondenten vaak tot altijd
toegepast. Van de respondenten geeft 31% aan vaak tot altijd te melden.
In de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek heeft 13% van de respondenten
een melding gedaan bij Veilig Thuis, 32% heeft hulp georganiseerd en 14% heeft
gekozen voor een combinatie van hulpverlening en een melding. Van de
respondenten geeft 13% aan dat het inschakelen van hulp of het doen van een
melding niet nodig bleek en 28% heeft geen casussen waarbij hulp moest worden
ingeschakeld of een melding moest worden gedaan.

167/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Casussen waarbij hulp is georganiseerd of een melding is gedaan in de voorgaande
12 maanden (N=517)

Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd

32%

Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis
gedaan als zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd

14%

Ja, melding bij Veilig Thuis

13%

Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek dat niet
nodig

13%

Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of
georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

28%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

De hulp die wordt georganiseerd bestaat onder meer uit het inschakelen van
schoolmaatschappelijk werk, de schoolarts, de leerplichtambtenaar,
opvoedondersteuning, het sociaal wijkteam en bureau Jeugdzorg.
In 70% van de gevallen was de hulp ook daadwerkelijk toegankelijk of beschikbaar.
Wanneer hulp niet of soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te maken met
achterstanden en wachtlijsten bij het sociaal wijkteam, achterstanden bij Veilig
Thuis, onduidelijkheid ten gevolge van de transitie van de Jeugdzorg, versobering
van de mogelijkheden om hulp in te schakelen en het vermijden van hulpverlening
door de ouders.
Beschikbaarheid van de hulp (N=233)

27%

3%
70%

Ja

168/233

Nee

Soms wel/soms niet

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Na hulpverlening blijft 98% van de respondenten alert op nieuwe signalen. Bij acuut
gevaar raadpleegt 62% van de respondenten vaak tot altijd de politie of de Raad
voor de Kinderbescherming. Respondenten geven aan dat dergelijke acute situaties
naar verhouding ook veel minder voorkomen. Uit een uitsplitsing naar type onderwijs
blijkt dat in het primair onderwijs 61% van de respondenten bij acuut gevaar vaak tot
altijd de politie of de Raad voor de Kinderbescherming raadpleegt. In het voortgezet
onderwijs is dit 72% en in het (voortgezet) speciaal onderwijs is dit 55%.
7.3.2

Belemmeringen bij de toepassing van de meldcode
Over het algemeen ervaren respondenten belemmeringen bij de toepassing van de
meldcode. Een minderheid van 12% ervaart geen belemmeringen. De meest
genoemde belemmeringen zijn:
• de veiligheid van leerlingen (en het gezin) (53%);
• de vertrouwensrelatie met de leerling (45%);
• de beperkte invloed die men kan uitoefenen op de situatie van de leerling/het
gezin (44%);
• onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het ondernemen van actie of het
doen van een melding (31%).
In de categorie ‘Andere belemmeringen’ (7%) geven enkele respondenten aan dat
Veilig Thuis in eerdere casussen geen actie of te laat actie ondernam en dat ouders
na een melding vaak hun kind van school halen.
Als oplossingen worden genoemd: een betere terugkoppeling door Veilig Thuis,
kortere lijnen tussen scholen, Veilig Thuis en hulpverleners, een betere
ondersteuning van scholen bij het toepassen van de stappen van de meldcode en
kortere tijd tussen de melding en het ondernemen van actie door Veilig Thuis.

169/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ervaren belemmeringen (N=560)
De veiligheid van leerlingen (en het gezin)

53%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de leerling

45%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van het
kind/gezin)
Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding

44%
31%

Mijn eigen veiligheid

23%

Het bespreekbaar maken van signalen met leerlingen

18%

Tijdsdruk

17%

Mijn kennis/deskundigheid

15%

Mijn beroepsgeheim

12%

Het vastleggen van signalen

10%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode

9%

Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

5%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

3%

Het bespreken van casussen met collega's

1%

Financiële belemmeringen

0%

Andere belemmeringen

7%

Nee, geen belemmeringen

12%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Uit een uitsplitsing naar type onderwijs blijkt dat er verschillen zijn tussen de mate
waarin bepaalde belemmeringen worden ervaren. Respondenten uit het (voortgezet)
speciaal onderwijs geven minder vaak aan belemmeringen te ervaren bij de
toepassing van de meldcode. Respondenten uit het primair onderwijs ervaren naar
verhouding meer belemmeringen met betrekking tot de vertrouwensrelatie met de
leerling (49% ten opzichte van 35% (voortgezet) speciaal onderwijs en 37% VO), het
vastleggen van signalen (12% ten opzichte van 5% (voortgezet) speciaal onderwijs
en VO) en het bespreekbaar maken van signalen (20% ten opzichte van 9%
(voortgezet) speciaal onderwijs en 14% VO).

170/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Uitsplitsing ervaren belemmeringen naar type onderwijs (N=560)
Mijn beroepsgeheim

8%

12%
14%

De veiligheid van leerlingen (en het gezin)

39%

Mijn eigen veiligheid

28%

13%
11%

De vertrouwensrelatie die ik heb met de leerling

37%
35%

De invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van het
kind/gezin)

33%

Mijn kennis/deskundigheid

6%

Het vastleggen van signalen

46%
47%

12%

9%

14%

20%

2%
0%
0%
5%
3%
6%

Het bespreken van casussen met collega's
Het bespreken van casussen met Veilig Thuis

15%

Tijdsdruk

22%
21%

3%
3%
2%

Onvoldoende ondersteund door collega's en/of
management om de stappen te ondernemen

32%
28%
27%

Onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding
9%
6%
8%

N.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode
0%
1%
1%

Financiële belemmeringen

7%
8%
11%
8%

Andere belemmeringen
Nee, geen belemmeringen
0%

7.4

49%

18%

10%

5%
5%

Het bespreekbaar maken van signalen met leerlingen

Primair onderwijs

56%
54%

10%

Voortgezet onderwijs

16%
20%

22%
30%

40%

50%

60%

(Voortgezet) speciaal onderwijs

Kennis en vaardigheden
Respondenten waarderen hun kennis en vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te herkennen gemiddeld met respectievelijk een
7,0 (kennis) en een 6,8 (vaardigheden). Respondenten uit het (voortgezet) speciaal
onderwijs waarderen hun kennis en vaardigheden hoger met respectievelijk een 7,2
en een 7,1. De mate waarin professionals binnen het werkgebied in staat zijn om
signalen van kindermishandeling te herkennen wordt gewaardeerd met een 6,7.

171/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Respondenten uit het (voortgezet) speciaal onderwijs waarderen de mate waarin
professionals binnen het werkgebied in staat zijn om signalen van
kindermishandeling te herkennen hoger; zij geven een 6,9.
Waardering voor kennis en vaardigheden om signalen te herkennen (N=552)
Mijn kennis om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

7,0

Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...

6,8

De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van
kindermishandeling te herkennen vind ik...

6,7

0

2

4

6

8

10

Gemiddeld geven respondenten een rapportcijfer van 6,9 voor hun kennis over de
stappen die volgens de richtlijnen van de meldcode gezet moeten worden bij
vermoedens of signalen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
Respondenten uit het primair en voortgezet onderwijs waarderen deze kennis
vergelijkbaar. Respondenten uit het (voortgezet) speciaal onderwijs waarderen deze
kennis met een hoger cijfer, namelijk met een 7,3.
Van de respondenten is 44% vaak tot altijd in staat om een inschatting te maken van
het risico op huiselijk geweld en/of kindermishandeling, 33% is vaak tot altijd in staat
om een inschatting te maken van de aard en 34% is vaak tot altijd instaat om een
inschatting te maken van de ernst ervan.
Het in staat zijn om een inschatting te maken van …. (N=518)

Het risico op geweld of mishandeling 1%

43%

53%

3%

De aard van het geweld of de mishandeling 1%

32%

63%

4%

De ernst van het geweld of de mishandeling 1%

33%

61%

5%

0%

20%

40%

Soms

Nooit

Altijd

172/233

Vaak

60%

80%

100%

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Uit een uitsplitsing naar type onderwijs blijkt dat respondenten uit het (voortgezet)
speciaal onderwijs zichzelf vaker in staat achten om het risico op
kindermishandeling en de aard en ernst ervan in te schatten.
Het in staat zijn om een inschatting te maken van …. (uitgesplitst naar type
onderwijs)
40%
47%

Het risico op geweld of mishandeling

63%
26%
De aard van het geweld of de mishandeling

43%
54%
29%

De ernst van het geweld of de mishandeling

41%
51%
0%

Primair onderwijs

20%

Voortgezet onderwijs

40%

60%

80%

100%

(Voortgezet) speciaal onderwijs

Van de respondenten waardeert 75% de eigen vaardigheden om met de stappen
van de meldcode te werken als voldoende tot goed, 14% waardeert deze als matig
en 11% als onvoldoende tot slecht. De waardering voor dezelfde vaardigheden van
professionals binnen de sector geeft een redelijk vergelijkbaar beeld. De kwaliteit
van de aangeboden cursussen wordt door 75% van de respondenten als voldoende
tot goed gewaardeerd. Het aantal aangeboden cursussen vindt 62% van de
respondenten voldoende tot goed.

173/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Waardering voor vaardigheden om met het stappenplan te kunnen werken en
cursussen/trainingen (N=353-511)

Mijn vaardigheden om met het stappenplan van de
meldcode te kunnen werken vind ik...

19%

56%

14%

9% 2%

De vaardigheden van de professionals binnen mijn sector
om met het stappenplan te kunnen werken vind ik...

18%

54%

21%

6% 1%

De kwaliteit van de aangeboden cursussen en trainingen
ter bevordering van de deskundigheid om met de
meldcode te kunnen werken vind ik...

19%

Het aantal aangeboden cursussen en trainingen ter
bevordering van de deskundigheid om met de meldcode te
kunnen werken vind ik...

14%

Goed

Voldoende

59%

14% 6% 2%

48%

0%

20%

Matig

Onvoldoende

22%

40%

60%

12% 4%

80%

100%

Slecht

Van de respondenten heeft 21% nooit een training gevolgd over huiselijk geweld
en/of kindermishandeling. In het afgelopen jaar heeft 23% een training gevolgd en
48% heeft zo’n training 1 tot 5 jaar geleden gevolgd en 8% heeft dit langer dan 5
jaar geleden gedaan.
Periode waarin een cursus/training is gevolgd over huiselijk geweld en/of
kindermishandeling (N=528)

21%

23%

8%
9%
39%

In het afgelopen jaar

174/233

1-3 jaar geleden

4-5 jaar geleden

Langer dan 5 jaar geleden

Nooit

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

7.5

De implementatie van de meldcode
Van de respondenten geeft 70% aan dat er in hun werkomgeving geen elektronisch
systeem beschikbaar is, waarin de stappen van de meldcode zijn verwerkt en 16%
weet niet of zo’n systeem beschikbaar is. Van de respondenten beschikt 74% over
werkbeschrijvingen, waarin de stappen van de meldcode zijn beschreven.
Beschikbaarheid
(N= 560, N=563)

Elektronisch systeem

van

een

elektronisch

14%

systeem

werkbeschrijvingen

70%

Werkbeschrijvingen

16%

74%

0%

en

20%

11%

40%
Ja

Nee

60%

80%

15%

100%

Weet niet

Volgens 78% van de respondenten is er in de eigen organisatie een aanspreekpunt/
functionaris die het gebruik van de meldcode binnen de organisatie moet
bevorderen. Daarnaast wordt het volgen van trainingen genoemd als een manier om
het werken met de meldcode te bevorderen. Met name trainingen over het
herkennen van signalen (53%) en trainingen over het werken met de meldcode
(50%) worden genoemd. Daarnaast geeft 52% van de respondenten aan dat het in
reguliere overleggen aan de orde komt. Volgens 15% van de respondenten is de
meldcode opgenomen in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers.

175/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Manieren ter bevordering van het gebruik van de meldcode binnen de organisatie
(N= 532-537)

Er is een aandachtsfunctionaris aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan

78%

16%

6%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het herkennen van
signalen

53%

40%

7%

Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen

52%

42%

6%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het werken met de
meldcode in het algemeen

50%

42%

8%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de implementatie
van de meldcode in de eigen organisatie

36%

53%

11%

Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook naar de
toepassing van de meldcode wordt gekeken

32%

56%

12%

Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de meldcode

28%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
de omgang met vertrouwelijke gegevens

27%

62%

11%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
specifieke vormen van geweld

22%

67%

11%

Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
de overweging om te registreren in de Verwijsindex
Risicojongeren

21%

65%

14%

De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma van nieuwe
medewerkers

15%

24%

64%

Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken 5%

Ja

48%

21%

83%

0%

20%

Nee

Weet niet

40%

12%
60%

80%

100%

Een meerderheid van de respondenten kent de ondersteunende hulpmiddelen niet.
De toolkit op www.meldcode.nl is het meest bekend (40%). De online cursussen zijn
bij 35% van de respondenten bekend en de Meldcode App is bekend bij 31% van de
respondenten. Het bekend zijn met de hulpmiddelen betekent niet dat er ook
daadwerkelijk gebruik van wordt gemaakt. Van de respondenten die bekend zijn met
de hulpmiddelen maakt 8% tot 14% er ook daadwerkelijk gebruik van.

176/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met ondersteunende hulpmiddelen (N= 525)

Toolkit op www.meldcode.nl

9%

31%

60%

Online cursussen werken met een meldcode

14%

21%

65%

De Meldcode App op uw smartphone of tablet

8%

0%
Wel bekend en gebruik

23%

20%

69%

40%

Wel bekend, geen gebruik

60%

80%

100%

Niet bekend

Van de respondenten geeft 50% aan met vragen over de meldcode en de
implementatie ervan terecht te kunnen bij Veilig Thuis, 45% kan terecht bij de
leidinggevende, 41% bij een collega en 37% bij de zorgcoördinator. Van de
respondenten geeft 32% aan ergens anders terecht te kunnen. In deze
antwoordcategorie noemen respondenten Schoolmaatschappelijk Werk, de
vertrouwenspersoon op school, het sociaal wijkteam, het CJG, het zorgteam,
de leerplichtambtenaar en de wijkagent.

177/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bij iemand terechtkunnen met vragen over de meldcode (N= 570)

Ja, bij Veilig Thuis

50%

Ja, bij mijn leidinggevende

45%

Ja, bij een collega

41%

Ja, bij een zorgcoordinator/intern begeleider

37%

Ja, bij iemand anders

32%

Ja, bij een aandachtsfunctionaris

18%

Ja, bij mijn beroepsvereniging/brancheorganisatie

8%

Nee

0%

Weet ik niet

2%
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Uit een uitsplitsing naar type onderwijs blijkt dat respondenten uit het (voortgezet)
speciaal onderwijs vaker een aandachtsfunctionaris raadplegen (22% ten opzicht
van 19% PO en 12% VO). Respondenten uit het primair onderwijs raadplegen vaker
een zorgcoördinator (39% ten opzichte van 33% Vo en 32% (voortgezet) speciaal
onderwijs) en respondenten uit het voortgezet onderwijs raadplegen eerder een
collega (53% ten opzichte van 40% PO en 37% (voortgezet) speciaal onderwijs) en
Veilig Thuis (61% ten opzichte van 48% PO en (voortgezet) speciaal onderwijs).

178/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Uitsplitsing bij iemand terechtkunnen met vragen over de meldcode (N= 570)
19%
12%
22%

Ja, bij een aandachtsfunctionaris

39%
33%
32%

Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider

40%
Ja, bij een collega

53%
37%
49%

Ja, bij mijn leidinggevende

33%
40%
7%
6%

Ja, bij mijn beroepsvereniging/brancheorganisatie

14%
48%
Ja, bij Veilig Thuis

61%
48%
32%
31%
30%

Ja, bij iemand anders

Nee

1%
0%
0%

Weet ik niet

3%
0%
3%
0%

Primair onderwijs

7.6

Voortgezet onderwijs

20%

40%

60%

80%

100%

(Voortgezet) speciaal onderwijs

Veilig Thuis
Van de respondenten is 90% bekend met Veilig Thuis. Hiervan heeft 56% er in de
praktijk ook mee te maken gehad. Van de respondenten is 12% niet bekend met
Veilig Thuis.

179/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bekendheid met Veilig Thuis (N= 525)

12%
24%
64%

Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

De rol van Veilig Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 69% van de
respondenten als voldoende tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij
dit soort vragen is men positief; 58% beoordeelt deze als voldoende tot goed. Bij de
toelichting bij deze vraag geven respondenten aan grote verschillen te ervaren in de
kwaliteit van de medewerkers van Veilig Thuis. Ook vinden zij dat Veilig Thuis veel
onderzoek weer teruglegt bij de school.
De rol van en samenwerking met Veilig Thuis bij meldingen wordt door 50% (rol) en
door 44% (samenwerking) van de respondenten als voldoende tot goed beoordeeld.
Over de terugkoppeling na een melding zijn respondenten het minst tevreden; 33%
beoordeelt deze als voldoende tot goed, 35% vindt de terugkoppeling matig tot
slecht en 32% heeft hier geen mening over. Bij de toelichting bij deze vraag geven
respondenten aan dat Veilig Thuis niet of pas heel laat terugkoppelt. Ook vinden
respondenten het frustrerend als er niets met een melding wordt gedaan en er niet
wordt aangegeven wat hier de reden voor is. Scholen gaan naar de mening van de
respondenten niet zomaar over tot het doen van een melding.

180/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De rol van en samenwerking met Veilig Thuis (N= 455)

De rol bij advies- en consultvragen

29%

De bereikbaarheid van Veilig Thuis

21%

De samenwerking bij advies- en consultvragen

20%

De kwaliteit van de adviezen van Veilig Thuis

16%

De rol bij meldingen

16%

De samenwerking bij meldingen

13%

40%
41%

41%
34%

32%

De terugkoppeling na een melding bij Veilig Thuis

9%

24%

Voldoende

20%
Matig

Onvoldoende

18%

40%
Slecht

2%

22%
27%

15%

25%

2% 1%

3%

2%

3% 2%

27%
15%

5%

21%

13% 1% 1%

14%

31%

7%

Goed

9%

38%

De zichtbaarheid van Veilig Thuis

0%

8% 1% 1%

12%

14%

6%
60%

31%
33%
2%

20%

32%
80%

100%

Weet niet

Van de respondenten heeft 46% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de respondenten die wel contact hebben gehad met Veilig Thuis
vindt 41% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet gewijzigd en
13% vindt dat de rol wel veranderd is. Uit de antwoorden bij de toelichting bij deze
vraag blijkt dat de respondenten vinden dat de bereikbaarheid van Veilig Thuis
buiten kantooruren slechter is dan bij het oude AMK en dat Veilig Thuis minder
zichtbaar is in de netwerken rond scholen.
7.7

Samenvatting
De professionals binnen de sector onderwijs zijn zeer goed bekend met de
verplichting om te werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling:
91% van de respondenten is op de hoogte van deze verplichting. Voor het primair
en voortgezet onderwijs zijn deze percentages vergelijkbaar. In het (voortgezet)
speciaal onderwijs is men minder bekend met deze verplichting; 85% van de
respondenten geeft aan hiervan op de hoogte te zijn. Ook vinden vrijwel alle
professionals (93%) dat het handelen bij vermoedens of signalen van huiselijk
geweld en/of kindermishandeling vaak tot altijd bij hun taak of verantwoordelijkheid
hoort. Respondenten geven aan dat het handelen niet tot hun verantwoordelijkheid
behoort als er binnen de school een andere persoon is die hiermee is belast. Ook
vinden enkele respondenten dat het signaleren wel tot hun taak en
verantwoordelijkheid behoort, maar dat de andere stappen naar hun mening door
andere instanties of personen, zoals bijvoorbeeld hulpverleners zouden moeten
worden doorlopen.

181/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Een meerderheid van 65% vindt dat de meldcode (heel) veel ondersteuning biedt;
de meldcode geeft houvast en structuur. Van de respondenten handelt 37% (veel)
sneller bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of kindermishandeling en
52% handelt gelijk (niet sneller en niet minder snel).
Van de respondenten geeft 90% aan wel eens vermoedens te hebben gehad van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in hun werkpraktijk. Van de respondenten
heeft 26% wel eens een casus gehad, waarbij er achteraf bezien ten onrechte geen
advies is gevraagd aan Veilig Thuis en 23% heeft wel eens een casus gehad,
waarbij achteraf bleek dat er ten onrechte geen melding is gedaan bij Veilig Thuis.
Voor het niet om advies vragen worden de volgende redenen genoemd: eerdere
negatieve ervaringen met een adviesvraag en soms wordt er liever advies gevraagd
aan een collega of aan de schoolarts. Ook wordt er als er al andere hulpverleners bij
een gezin betrokken zijn, geen advies gevraagd. De volgende redenen worden
genoemd voor het niet melden: er waren al hulpverleners binnen het gezin actief,
men wilde eerst de hulpverlening een kans geven. Maar later bleek deze niet het
gewenste resultaat op te leveren. Daarnaast wordt de angst dat het kind van school
wordt gehaald en daarmee uit beeld verdwijnt genoemd als reden om indertijd niet te
melden en een nog niet volledig beeld van de ernst van de situatie.
Het van school halen van het kind door de ouders of verzorgers komt in het
onderzoek vaker naar voren. De angst hiervoor is soms ook een belemmmering
voor respondenten bij het voeren van het gesprek met de leerling en de ouders. Als
ouders het kind om deze reden van school halen, geven zij vaak geen toestemming
voor de overdracht van het leerlingendossier en verdwijnt het kind uit zicht.
Daarnaast wordt de veiligheid van leerlingen (en het gezin) door een meerderheid
van 53% van de respondenten genoemd.
De meeste stappen van de meldcode worden door een meerderheid van de
respondenten vaak tot altijd toegepast: 87% van de respondenten past stap 1 vaak
tot altijd toe, 83% stap 2, 78% stap 3 en 81% stap 4. Een aantal scholen werkt met
een meldcode die stap 5 (beslissen hulp organiseren of melden) hebben uitgesplitst
in een stap 5a en 5b, waarbij stap 5a het monitoren van het effect van hulpverlening
is en stap 5b het melden. Stap 5 wordt door 78% van de respondenten vaak tot altijd
toegepast. Van de respondenten monitort 69% vaak tot altijd de effecten van
hulpverlening en 31% geeft aan vaak tot altijd te melden. Bij acuut gevaar
raadpleegt 62% de Raad voor de Kinderbescherming of de politie. Respondenten
geven als reden aan om niet alle stappen uit te voeren dat sommige stappen door
iemand anders binnen de school worden gezet. Dit geldt met name voor het melden.
Dit gebeurt volgens de respondenten uit het primair onderwijs meestal door de
directie. Daarnaast geven respondenten aan dat melden vaak niet meer nodig is,
omdat de hulpverlening effectief is. Volgens 70% van de respondenten was de
benodigde hulp ook daadwerkelijk toegankelijk en beschikbaar. Wanneer hulp niet of
soms wel/soms niet toegankelijk was, had dit te maken met achterstanden en
wachtlijsten bij het sociaal wijkteam, achterstanden bij Veilig Thuis, onduidelijkheid
ten gevolge van de transitie van de Jeugdzorg, versobering van de mogelijkheden
om hulp in te schakelen en het vermijden van hulpverlening door de ouders.

182/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Van de respondenten waardeert 75% de eigen vaardigheden om met de stappen
van de meldcode te werken als voldoende tot goed. Zij geven gemiddeld een
rapportcijfer van 6,9 voor hun kennis over de stappen die volgens de richtlijnen
van de meldcode gezet moeten worden bij vermoedens of signalen van huiselijk
geweld en/of kindermishandeling. Respondenten uit het primair en voortgezet
onderwijs waarderen deze kennis vergelijkbaar. Respondenten uit het (voortgezet)
speciaal onderwijs waarderen hun kennis met een hoger cijfer, namelijk met een 7,3.
Het merendeel van de respondenten (71%) heeft in de afgelopen vijf jaar een
training gevolgd op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling en 21%
heeft
nooit een training gevolgd over huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
Veilig Thuis is bij het merendeel van de respondenten bekend. De rol van Veilig
Thuis bij advies- en consultvragen wordt door 69% van de respondenten als
voldoende tot goed beoordeeld en ook over de samenwerking bij dit soort vragen is
men positief; 58% beoordeelt deze als voldoende tot goed. Bij de toelichting bij deze
vraag geven respondenten aan grote verschillen te ervaren in de kwaliteit van de
medewerkers van Veilig Thuis. Ook vinden zij dat Veilig Thuis veel onderzoek weer
teruglegt bij de school. De rol en samenwerking bij meldingen wordt door 50% (rol)
en door 44% (samenwerking) van de respondenten als voldoende tot goed
beoordeeld. Over de terugkoppeling na een melding zijn respondenten het minst
tevreden; 33% beoordeelt deze als voldoende tot goed. Bij de toelichting bij deze
vraag geven respondenten aan dat Veilig Thuis niet of pas heel laat terugkoppelt.
Ook vinden respondenten het frustrerend als er niets met een melding wordt gedaan
en er niet wordt aangegeven wat hier de reden voor is; scholen gaan naar de
mening van de respondenten niet zomaar over tot het doen van een melding.
Van de respondenten heeft 46% sinds 1 januari 2015 nog geen contact gehad met
Veilig Thuis. Van de respondenten die wel contact hebben gehad met Veilig Thuis
vindt 41% de rol van Veilig Thuis ten opzichte van de oude situatie niet gewijzigd en
13% vindt dat de rol wel veranderd is. Uit de antwoorden bij de toelichting bij deze
vraag blijkt dat de respondenten vinden dat de bereikbaarheid van Veilig Thuis
buiten kantooruren slechter is dan bij het oude AMK en dat Veilig Thuis minder
zichtbaar is in de netwerken rond scholen.

183/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 8
Ervaringen Veilig Thuis organisaties
8.1

Inleiding
Gemeenten hebben vanuit de Wmo 2015 de opdracht om op bovenlokaal niveau
geïntegreerde Advies- en Meldpunten Huiselijk geweld en Kindermishandeling
(AMHK's) te organiseren. De AMHK’s zijn per 1 januari 2015 gevormd en worden in
de praktijk aangeduid met de term Veilig Thuis.. De Veilig Thuis organisaties zijn
sinds de vorming nog in ontwikkeling. Veilig Thuis heeft een belangrijke rol in de
toepassing van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals stap 2
voor het vragen van advies aan een collega en Veilig Thuis of stap 5 voor het doen
van een melding bij Veilig Thuis. In dit hoofdstuk beschrijven we het perspectief van
Veilig Thuis.
Om dit perspectief goed in kaart te brengen hebben we negen Veilig Thuis
organisaties benaderd met het verzoek om mee te werken. Uiteindelijk hebben acht
Veilig Thuis organisaties meegewerkt aan het onderzoek. Bij vier Veilig Thuis
organisaties heeft er een groepsgesprek plaatsgevonden. De organisaties hebben
zelf bepaald hoeveel en welke medewerkers van Veilig Thuis bij het gesprek
aanwezig waren. In totaal zijn drie managementgesprekken, twee
(groeps)gesprekken met professionals, twee groepsgesprekken waarin zowel
management als professionals aanwezig waren. Daarnaast hebben er zes
telefonische interviews plaatsgevonden met medewerkers van vier verschillende
Veilig Thuis organisaties. Gespreksonderwerpen waren het gebruik van de
meldcode in het veld en de ervaringen van Veilig Thuis met de meldcode. Hierbij lag
de nadruk op eventuele knel- of verbeterpunten. Gezien er acht van de in totaal 26
Veilig Thuis organisaties hebben meegewerkt aan dit onderzoek is enige
voorzichtigheid geboden in de interpretatie van de uitkomsten.

8.2

Leeswijzer
In dit hoofdstuk worden de bevindingen uit de gesprekken met de Veilig Thuis
organisaties beschreven. De bevindingen zijn geclusterd langs vier thema’s:
• de bekendheid met en de implementatie van de meldcode;
• de positie van Veilig Thuis;
• de toepassing van de meldcode door professionals uit de sectoren waarin met
de meldcode wordt gewerkt;
• de effecten van het werken met de meldcode.

8.3

De inzet van Veilig Thuis bij het vergroten van de bekendheid met en de implementatie van de
meldcode
De onderzochte Veilig Thuis organisaties gaven aan dat er in de periode voor en na
de invoering van de meldcode (1 juli 2013) ruchtbaarheid is gegeven aan de
meldcode. Dit werd vaak gedaan door de AMK’s (Advies- en Meldpunten
Kindermishandeling) en SHG’s (Steunpunten Huiselijk Geweld) en gemeenten. De
communicatie bestond voornamelijk uit voorlichting en campagnes. Ook werden er
trainingen aan professionals gegeven. Bij de voorlichtingscampagnes lag de nadruk

184/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

op het bereiken van de organisaties en professionals die direct met de meldcode in
aanraking komen. In de voorlichting en de trainingen werd aandacht besteed aan
zaken als vroegsignalering en de stappen van de meldcode.
Uit de gesprekken blijkt dat de indruk bestaat dat de bekendheid met de meldcode in
de afgelopen twee jaar is vergroot. Er is sprake van een toename in de contacten
met Veilig Thuis. Er wordt door de professionals van Veilig Thuis een verschil
opgemerkt tussen de diverse beroepsgroepen. Veilig Thuis organisaties beoordelen
de kennis van de meldcode bij professionals als basaal. De bekendheid lijkt groter
bij professionals die met kinderen werken dan bij professionals die voornamelijk met
volwassenen werken. Met name medisch specialisten en de GGZ-sector worden als
voorbeelden genoemd van professionals die minder bekend zijn met de meldcode,
hoewel ook hier in de afgelopen periode een verbetering wordt opgemerkt, met
name bij kinderartsen en op de spoedeisende hulp. Maar men komt nog steeds
huisartsen tegen die niet op de hoogte zijn van de meldcode. Ook ervaren Veilig
Thuis organisaties dat de bekendheid van de kindcheck nog verbetering behoeft,
met name bij de hiervoor genoemde doelgroepen.
Bekendheid alleen is niet voldoende
Veilig Thuis organisaties geven aan dat bekendheid met de meldcode niet
voldoende is. De implementatie van de meldcode in organisaties ervaren zij als
wisselend. Er zijn organisaties waarin de meldcode duidelijk is opgenomen in het
werkproces, maar in veel organisaties is dit (nog) niet het geval; daar is de
meldcode ‘in de kast blijven staan’. De vertaling van de meldcode naar de eigen
organisatie en de praktijk van de professional behoeft vaak nog uitwerking. Zo
gaven enkele Veilig Thuis organisaties aan nog regelmatig vragen te krijgen van
professionals over de toepassing van de meldcode in hun werkpraktijk.
Het vrijmaken en aanstellen van een aandachtsfunctionaris binnen deze
organisaties die professionals hierin intern kan ondersteunen, is volgens de
onderzochte Veilig Thuis organisaties van groot belang voor een duurzame
implementatie van de meldcode. Het beeld bij de Veilig Thuis professionals bestaat
dat dit nog niet overal voldoende belegd is, met als gevolg dat er geen structurele
alertheid op signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling is.
De implementatie van de meldcode in het werkproces is volgens de Veilig Thuis
organisaties van belang, omdat zij merken dat bekendheid met de meldcode niet
voldoende is voor een professional om daadwerkelijk de stappen van de meldcode
te kunnen toepassen. Zij merken dat veel professionals de kennis hierover missen.
Zo wordt door meerdere medewerkers van Veilig Thuis het voorbeeld genoemd dat
professionals bellen met de mededeling dat ze een melding willen doen, omdat dat
volgens de meldcode moet. Zij zijn er niet van op de hoogte dat zij eerst zelf een
aantal stappen moeten ondernemen alvorens zij kunnen melden. Ook wanneer
professionals een training hebben gevolgd, is het van belang dat de kennis geborgd
wordt. Hiervoor is veelal geen aandacht in organisaties. Veilig Thuis organisaties
ervaren dat de bekendheid van de meldcode en de kennis over de te nemen
stappen terugzakt op het moment dat er niet voldoende aandacht voor is. Anderzijds
merken zij dat de alertheid op huiselijk geweld en kindermishandeling en de

185/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

toepassing van de meldcode toeneemt wanneer er door voorlichting of campagnes
aandacht wordt besteed aan de meldcode. Dit is te merken aan het aantal
adviesvragen en meldingen dat Veilig Thuis organisaties krijgen van professionals,
maar ook van burgers.
Om de bekendheid met de meldcode verder te bevorderen geven Veilig Thuis
organisaties nog steeds voorlichting aan professionals. De frequentie waarin dat
gebeurt, verschilt per Veilig Thuis organisatie en hangt af van de capaciteit die
daarvoor beschikbaar is. De Veilig Thuis organisaties verschillen in omvang en
vorm, afhankelijk van de afspraken die hierover met gemeenten zijn gemaakt. Veilig
Thuis organisaties ervaren bezuinigingen op preventie en voorlichting. Zo heeft niet
elke Veilig Thuis organisatie (veel) subsidie (meer) beschikbaar voor preventie en
voorlichting. Toch geven alle geïnterviewde Veilig Thuis organisaties aan een
verzoek tot voorlichting als het even kan te honoreren, omdat ze het belangrijk
vinden dat professionals goed op de hoogte zijn van de meldcode. Zij zien dit als
een investering in het voorliggend veld. Vertrouwensartsen zien specifiek een
belangrijke taak voor zichzelf weggelegd om de meldcode beter bekend te maken
onder artsen en psychiaters. Een verzoek tot voorlichting slaan zij dan ook zelden
af. De Veilig Thuis organisaties zouden meer ruimte voor voorlichting en trainingen
willen hebben om de meldcode beter te kunnen uitdragen in het voorliggend veld.
Om de kennis van de meldcode in alle sectoren op peil te houden is er continu
aandacht en bijscholing nodig.
8.4

De positie van Veilig Thuis in relatie tot de meldcode
Het AMK en het SHG zijn sinds 1 januari 2015 samengevoegd tot Veilig Thuis. De
Veilig Thuis organisaties zijn sinds deze samenvoeging nog in ontwikkeling.
Voormalig medewerkers van beide organisaties moeten nu alle adviesvragen
oppakken. Het nader tot elkaar komen en het ontwikkelen van een eenduidige
werkwijze heeft de volle aandacht, maar vraagt nog om een kwaliteitsslag om
adviesvragen goed te kunnen beantwoorden.
Naamswijziging
De bekendheid van Veilig Thuis in relatie tot de meldcode is door de landelijke
campagnes inmiddels redelijk op niveau. Afhankelijk van de regio wordt er tevens
lokaal ingezet op de verbinding met lokaal opererende professionals. De
naamswijziging per 1 januari 2015 (van AM(H)K en SHG naar Veilig Thuis) leidt
(nog) tot verwarring. Zo is het onderscheid tussen Veilig Thuis en het Veiligheidshuis
nog niet voor iedereen duidelijk, omdat professionals ook bij het Veiligheidshuis een
melding kunnen doen. Het gaat dan om gezinnen met een zeer complexe
problematiek in combinatie met een risico op crimineel gedrag. De routing van de
meldingen is niet bij alle professionals duidelijk.
Ondersteuning en voorlichting
Het toezicht op de implementatie en het gebruik van de meldcode ligt bij de diverse
inspecties en gemeenten; Veilig Thuis heeft hier geen rol in. Wel zien de
onderzochte Veilig Thuis organisaties het als hun taak om, waar nodig, betrokken
professionals aan te spreken op het gebruik van de meldcode en om eventuele

186/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

hiaten in de regio aanhangig te maken. In de voorlichting over en ondersteuning bij
de implementatie van de meldcode spelen gemeenten een belangrijke rol. Hetzelfde
geldt voor de preventie van huiselijk geweld en/of kindermishandeling en
vroegsignalering. Gemeenten hebben hierin een regierol. De aanpak hiervan en de
prioritering die gemeenten hieraan geven verschilt sterk. Veilig Thuis organisaties
geven aan dat een aantal gemeenten deze taken naar hun mening onvoldoende
oppakt. Er zijn ook gemeenten die deze taken bij Veilig Thuis beleggen.
De middelen die hiervoor beschikbaar worden gesteld aan Veilig Thuis verschillen
ook sterk per gemeente en daarmee de mogelijkheden die de Veilig Thuis
organisaties hebben om op dit terrein een rol van betekenis te kunnen spelen.
Samenwerking met sociale wijkteams
Veilig Thuis organisaties zijn momenteel nog zoekende naar hun positie in relatie tot
en in samenwerking met sociale wijkteams. De geïnterviewden constateren dat er
grote verschillen bestaan in de expertise van professionals als het gaat om
kindermishandeling en huiselijk geweld in de gemeentelijke sociale wijkteams. Dat
bemoeilijkt de samenwerking en heeft consequenties voor de rol die Veilig Thuis
neemt of krijgt. Binnen deze teams staat de meldcode nog niet altijd goed op het
netvlies. Dat heeft volgens de geïnterviewde medewerkers van Veilig Thuis twee
redenen. De eerste is dat er professionals werkzaam zijn in de sociale wijkteams die
voorheen voornamelijk met enkelvoudige hulpvragen te maken hadden en ook niet
of nauwelijks bekend zijn met de meldcode. De tweede reden die wordt genoemd is
dat sociale wijkteams uitgaan van de vrijwillige hulpvraag van de cliënt. Hoewel een
hulpvraag breed wordt bekeken, is er nog niet altijd alertheid op signalen van
huiselijk geweld en kindermishandeling. Het signaleren, maar ook het bespreekbaar
maken van dit thema vereist een meer confronterende rol van de professional. Deze
is volgens de Veilig Thuis organisaties nog niet altijd aanwezig bij de sociale
wijkteams. Als uitzondering daarop worden oud-medewerkers van Bureau
Jeugdzorg genoemd die in sociale wijkteams werkzaam zijn, zij hebben deze
competenties wel in huis. Ook is er in enkele sociale wijkteams voor gekozen om
een medewerker van Veilig Thuis op te nemen of op te kunnen roepen voor
consultatie. Door het ontbreken van alertheid en een confronterende houding bij
sociale wijkteams bestaat het risico dat huiselijk geweld en kindermishandeling niet
tijdig worden gesignaleerd of dat er geen passende hulpverlening wordt ingezet,
terwijl de integrale benadering vanuit de sociale wijkteams er juist voor zou moeten
zorgen dat kindermishandeling en huiselijk geweld eerder worden gesignaleerd.
Veilig Thuis organisaties twijfelen of casussen waarin sprake is van huiselijk geweld
of kindermishandeling momenteel goed worden opgepakt of dat er tijdig advies
wordt gevraagd.
8.5

De toepassing van de meldcode
De toepassing van de meldcode is sinds de invoering ervan in juli 2013 sterk
verbeterd. Dit is terug te zien in een toename van het aantal adviesvragen en
meldingen. Ook vanuit ziekenhuizen en de spoedeisende hulpposten wordt er een
toename in het aantal adviesvragen en meldingen opgemerkt door de Veilig Thuis
organisaties. Dit is mede te danken aan de sterke protocollering van de meldcode bij
deze instanties. Huisartsen, specialisten en GGZ-professionals nemen minder vaak

187/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

contact op, volgens medewerkers van Veilig Thuis, vanwege de vertrouwensrelatie
met de patiënt. De indruk bestaat dat in de zorgsector de meldcode vaker wordt
toegepast door de ‘jongere generatie’ dan door de ‘oudere generatie’ medewerkers.
De rol van vertrouwensartsen bij Veilig Thuis lijkt echter een factor die van positieve
invloed is op een betere toepassing van de meldcode in de zorgsector.
Vertrouwensartsen merken dat artsen het prettig vinden te overleggen met een
collega-arts vanwege het gedeelde beroepsgeheim en de vakspecifieke kennis van
de vertrouwensartsen. Ook informeren vertrouwensartsen andere artsen over de
informatie die zij wel en niet kunnen delen in verband met hun beroepsgeheim.
Professionals die met kinderen werken, zoals jeugdhulpprofessionals en
professionals uit het onderwijs nemen relatief vaak contact op met Veilig Thuis.
Het vermoeden bestaat dat zij vanuit hun professie altijd denken vanuit het belang
en de veiligheid van het kind waardoor zij bij vermoedens van kindermishandeling
eerder de stappen van de meldcode gaan volgen. Bij professionals die alleen of
voornamelijk met volwassenen werken is de hulpvraag vaak leidend waardoor
aandacht voor mishandeling of geweld minder op het netvlies staat. Veilig Thuis
organisaties constateren dat er wellicht daardoor minder vaak contact met hen wordt
opgenomen als het gaat om bijvoorbeeld ouderenmishandeling. Vanuit de politie
worden echter wel veel meldingen gedaan, dan gaat het echter vaak al om ernstige
situaties die ‘flink uit de hand zijn gelopen’.
Adviesvragen
Adviesvragen die gesteld worden aan Veilig Thuis gaan veelal over vermoedens van
verwaarlozing, lichamelijk geweld, zorgwekkende echtscheidingssituaties, seksueel
misbruik en partnergeweld. Met name verwaarlozing is lastig aan te tonen en kan
worden beïnvloed door de normen en waarden van de professional zelf. Ook kan
een professional zijn objectieve blik op de situatie verliezen doordat deze
meegezogen wordt in het verhaal van een betrokkene, bijvoorbeeld één van de
ouders van een kind. De kennis van diverse vormen van geweld en mishandeling
ontbreekt veelal bij professionals om objectief signalen te kunnen beoordelen. Veilig
Thuis helpt professionals in zo’n gesprek de feiten en interpretaties op een rij te
zetten om te kunnen vaststellen of de vermoedens reëel zijn of (nog) niet voldoende
sterk zijn. Ook worden er relatief veel vragen gesteld over hoe men het gesprek met
de cliënt of betrokkenen kan aanpakken. Professionals hebben vaak het gevoel dat
ze een partij beschuldigen. Veilig Thuis helpt professionals denken in termen van
‘zorgen maken om’.
Veilig Thuis organisaties zien een kentering in de houding waarmee professionals
contact met hen opnemen. Voorheen belden professionals vaak met de mededeling
dat zij een melding wilden doen, nu wordt er vaker gebeld met de vraag of ze een
bepaalde situatie kunnen voorleggen. Veilig Thuis ziet de bekendheid van de
adviesfunctie toenemen.
Hoewel over bepaalde doelgroepen en vormen van mishandeling en geweld relatief
veel vragen worden gesteld, zijn er volgens de Veilig Thuis organisaties ook nog
bepaalde doelgroepen die extra aandacht behoeven. Zo hebben de geïnterviewden

188/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

de indruk dat adviesvragen en meldingen met betrekking tot ouderenmishandeling
ondervertegenwoordigd zijn. Er is hier nog in mindere mate aandacht voor. Deze
aandacht is wel vergroot door de extra media-aandacht voor deze doelgroep; er lijkt
sprake te zijn van een (lichte) toename van het aantal adviesvragen en meldingen
met betrekking tot de ouderendoelgroep. Volgens één van de Veilig Thuis
organisaties had het effect van deze campagne groter kunnen zijn als er een
sterkere link met de meldcode was gelegd. Verder worden casussen waarin er
sprake is van ouderenproblematiek vaak besproken in sociale wijkteams. Zoals
eerder in dit hoofdstuk ook al vermeld, zijn deze teams volgens Veilig Thuis
organisaties meer gericht op de hulpvraag van de cliënt en staat signalering van
huiselijk geweld en de toepassing van de meldcode nog in mindere mate op hun
netvlies.
Daarnaast zijn er zorgen om patiënten met GGZ-problematiek. De indruk bestaat dat
er vanuit de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) minder om advies wordt gevraagd
en dat er in mindere mate wordt gemeld. Een mogelijke verklaring hiervoor zou
de vertrouwensrelatie met de cliënt kunnen zijn.
Een andere doelgroep waar Veilig Thuis organisaties zorgen om hebben zijn
mensen met een licht verstandelijke beperking. Met name sinds 1 januari 2015
merken Veilig Thuis organisaties op dat er minder aandacht is voor deze doelgroep,
er komen minder adviesvragen en meldingen binnen. Een Veilig Thuis organisatie
noemt als mogelijke verklaring dat de rol van MEE, die zich specifiek voor deze
doelgroep inzette, per 1 januari 2015 veranderd is. Dat vindt men zorgelijk omdat
bekend is dat deze doelgroep relatief veel te maken heeft met mishandeling en
geweld, zowel als slachtoffer als dader.
Tot slot verdient de toepassing van de meldcode door specialistische
zorgaanbieders nog aandacht. Een aantal Veilig Thuis medewerkers geven aan dat
zorgaanbieders van tweedelijnsvoorzieningen vaak sterk gericht zijn op de
behandeling van de patiënten, waardoor de mogelijkheid bestaat dat zij signalen van
onveiligheid over het hoofd zien. Ook wordt opgemerkt dat de kindcheck relatief
weinig door deze doelgroep wordt toegepast. Hierdoor komt het voor dat Veilig
Thuis niet tijdig benaderd wordt voor advies of dat meldingen in een laat stadium
binnenkomen.
Toepassing van de stappen van de meldcode
Veilig Thuis organisaties vragen veelal in het contact met een professional of zij de
stappen van de meldcode hebben toegepast. De ervaring is dat professionals
stappen soms te snel zetten of een stap overslaan. Dit heeft veelal te maken met
een gebrek aan kennis en vaardigheden om de stappen goed te kunnen toepassen.
In dergelijke gevallen adviseert de medewerker van Veilig Thuis één of meerdere
stappen van de meldcode terug te zetten en wordt geadviseerd hoe dit aangepakt
kan worden. Zo gaan professionals bij de eerste twee stappen soms te snel omdat
ze denken de signalen goed te hebben geïnterpreteerd, terwijl in het adviesgesprek
met Veilig Thuis vaak blijkt dat de signalen onvoldoende op feiten zijn gebaseerd.
Ook willen professionals soms melden zonder dat zij zelf het gesprek met de cliënt

189/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

of betrokkenen zijn aangegaan. Ook het overslaan van stap 3, het gesprek met de
cliënt, is veelal het gevolg van een gebrek aan vaardigheden om dit gesprek op een
goede manier, zonder een gevoel van angst om bijvoorbeeld de vertrouwensrelatie
te schaden, te kunnen voeren. Veilig Thuis geeft advies over de wijze waarop
professionals dit gesprek kunnen aangaan en wat het voor de cliënt kan betekenen
dat dit gesprek gevoerd wordt. Eventueel wordt het gesprek vooraf met de
professional geoefend en in uitzonderlijke situaties wordt aangeboden dat een
medewerker van Veilig Thuis aanwezig is bij het gesprek. Dit heeft niet de voorkeur
van Veilig Thuis, omdat het voor de cliënt of betrokkenen intimiderend kan
overkomen. Er wordt altijd benadrukt dat dit gesprek geen onderdeel uitmaakt van
een onderzoek van Veilig Thuis en in het geval van een later onderzoek dat het
gesprek niet in het dossier wordt opgenomen.
De Veilig Thuis organisaties proberen professionals zich meer verantwoordelijk te
laten voelen voor de stappen die zij volgens de meldcode zelf kunnen zetten. Zij
ervaren echter dat professionals dit niet altijd als zodanig opvatten. Professionals
hebben nog wel eens het gevoel dat het probleem bij hen teruggelegd wordt. Eén
Veilig Thuis organisatie geeft aan dat zij meldingen, met name van medische
melders, om die reden juist vaker aannemen om te voorkomen dat professionals
ontevreden zijn over het contact en een volgende keer geen contact meer zullen
opnemen.
Veilig Thuis organisaties nemen in hun dossier na een adviesvraag alleen de naam
van de professional op en niet de naam van de cliënt waarover de professional
contact opneemt. Uit het onderzoek onder professionals blijkt dat professionals zich
hierover soms verbazen. Veilig Thuis kan zo niet signaleren of meerdere
professionals advies hebben gevraagd over een zelfde casus. Daarmee zouden
vermoedens van meerdere professionals mogelijk gesterkt kunnen worden en
eerder tot een onderzoek kunnen leiden. Veilig Thuis organisaties geven aan dat zij
de naam van de cliënt vanwege privacy niet kunnen noteren. Wel wordt er af en toe
een rode draad gezien in de verhalen van meerdere professionals die contact
opnemen over een zelfde casus. In dat geval doet Veilig Thuis wel eerder
onderzoek. Er is in dit onderzoek niet gesignaleerd dat professionals of Veilig Thuis
organisaties het bezwaarlijk vinden dat de gegevens van de professional wordt
genoteerd in het dossier wanneer er een adviesvraag wordt gesteld.
Terugkoppeling door Veilig Thuis na een melding
Veilig Thuis organisaties koppelen in principe altijd iets terug naar de professional
die een melding heeft gedaan. Echter, zij geven aan dat dit in het verleden mogelijk
niet altijd gebeurd is, ondanks dat het verzaken hierin niet de bedoeling is. Ook
bestaat er verschil van inzicht en handelen over de manier en het moment waarop
de terugkoppeling plaatsvindt. Dit verschilt per Veilig Thuis organisatie en soms zelfs
per individuele medewerker. Zo zijn er Veilig Thuis organisaties die altijd
terugkoppelen naar een professional dat er een onderzoek gaat plaatsvinden.
Anderen informeren professionals pas achteraf dat er een onderzoek heeft
plaatsgevonden. In dat geval kan er een lange periode overheen zijn gegaan.
Afhankelijk van de hulpverleningsrelatie van de professional met de betrokkenen

190/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

krijgt een professional soms een inhoudelijke terugkoppeling of worden er afspraken
gemaakt om een cliënt of gezin te monitoren, maar dat gebeurt minder vaak
vanwege de privacy van een cliënt. Huisartsen ontvangen veelal een brief waarin
staat vermeld dat er onderzoek is gedaan naar een patiënt. Dit is conform het
handelingsprotocol. Naar burgers toe zijn Veilig Thuis organisaties over het
algemeen terughoudender om terug te koppelen dan naar professionals. Het
handelingsprotocol benadrukt dan ook dat de feedback aan de sociale omgeving
beperkt is.
8.6

De effecten van het werken met de meldcode
Veilig Thuis heeft het laatste jaar veel veranderingen in de organisatiestructuur en
registratiesystemen meegemaakt. Daardoor is het lastig om een duidelijk inzicht te
geven in de ontwikkeling van het aantal adviesvragen en meldingen. Over het
algemeen ervaren de Veilig Thuis organisaties een toename van het aantal
contactmomenten met professionals en een toename van het aantal adviesvragen
en meldingen. Hierdoor wordt onnodig opschalen voorkomen omdat professionals in
een vroeger stadium dan voorheen het geval was advies vragen. De meldcode biedt
professionals een kader en handvatten om te handelen. Veilig Thuis organisaties
merken dat de meldcode professionals meer handelingsbekwaam maakt. Ook wordt
er meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid gevoeld sinds de invoering van de
meldcode waar professionals voorheen eerder geneigd waren een casus ‘over de
schutting te gooien bij Bureau Jeugdzorg’.
Het vragen van advies moet leiden tot sneller handelen en waar nodig het
inschakelen van hulp, waardoor het idealiter uiteindelijk niet noodzakelijk is om een
melding te doen. Als een melding toch noodzakelijk blijkt, is de kwaliteit hiervan en
de beschikbare informatie beter als naar aanleiding van de adviesvraag de stappen
van de meldcode op de juiste manier gezet zijn. De toename in het aantal
adviesvragen en meldingen veroorzaakt bij sommige Veilig Thuis organisaties
capaciteitsproblemen. Omdat meldingen altijd voorrang hebben, komen de
behandeling van adviesvragen en ondersteuning en preventie soms onder druk te
staan. Dit is een punt van zorg, omdat juist de adviesvragen en vroegsignalering van
belang zijn.
Van een verplichting om te handelen volgens de meldcode naar een meldplicht
Een andere kanttekening die tijdens de gesprekken naar voren kwam, is dat de
meldcode zich niet zou moeten ontwikkelen tot een meldplicht, waar De Taskforce
Kindermishandeling recentelijk voor pleitte.3 De Veilig Thuis organisaties vrezen dat
professionals bij een verplichting tot melden de neiging zullen hebben om direct te
melden en dan de andere stappen van de meldcode, zoals het vragen van advies en
het voeren van een gesprek met de cliënt en overige betrokkenen, over zullen slaan.
Dit gaat in tegen de verantwoordelijkheid die Veilig Thuis organisaties bij
professionals willen neerleggen als het gaat om het volgen van de stappen van de
meldcode. Juist nu op het moment dat Veilig Thuis organisaties merken dat
professionals deze verantwoordelijkheid meer en meer gaan voelen en deze ook op
3
http://www.nationaalrapporteur.nl/actueel/nieuws/Archief2015/slachtoffers-kindermishandeling-en-seksueelmisbruik-beter-herkennen-melden-en-helpen.aspx?cp=63&cs=16790

191/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

zich gaan nemen. Enkele Veilig Thuis organisaties stellen dat een meldplicht
daardoor juist een verarming in plaats van een verrijking zou zijn. Tevens zou de
meldplicht kunnen leiden tot onnodige belasting van gezinnen en onderzoeken door
Veilig Thuis. Zo komt de preventieve werking van het advies onder druk te staan en
zal naar verwachting de kwaliteit van de meldingen afnemen.
Toezicht
Nu de bekendheid van de meldcode groeiende is, zouden Veilig Thuis organisaties
graag zien dat de meldcode ook daadwerkelijk toegepast gaat worden. De
toezichthouders hebben hierin volgens hen een belangrijke rol. Veilig Thuis
organisaties pleiten ervoor dat toezichthouders niet alleen controleren of de
meldcode in de organisatie is ingevoerd, maar ook of de stappen worden opgevolgd.
Zij zien graag dat de toetsingsvragen worden uitgebreid om meer inzicht te krijgen in
welke mate de meldcode ook daadwerkelijk onderdeel is van het werkproces.
8.7

Conclusies
De meldcode is inmiddels over het algemeen breed bekend en geïmplementeerd.
De implementatie is echter nog wel in ontwikkeling; de vertaling van de meldcode
naar de eigen organisatie van professionals en werkpraktijk behoeft vaak nog
uitwerking. Ook is er nog meer aandacht nodig voor de kennis en vaardigheden van
professionals om de stappen van de meldcode goed te kunnen toepassen. Voor een
duurzame implementatie is het daarnaast van belang dat er binnen de organisaties
een aandachtsfunctionaris is aangesteld, die professionals intern kan ondersteunen
bij de toepassing van de meldcode.
De formele samenvoeging van het oude AMK en het SHG tot Veilig Thuis per
1 januari 2015 wordt door de medewerkers van Veilig Thuis met wie gesproken is
positief beoordeeld, omdat beide organisaties elkaar kunnen versterken. Wel is het
soms nog zoeken naar een eenduidige werkwijze en een duidelijk werkproces.
De rol die Veilig Thuis kan spelen bij zaken als voorlichting, preventie en
vroegsignalering verschilt per gemeente. Het gaat hier om taken waarop gemeenten
de regierol hebben en sommige gemeenten hebben deze taken niet bij Veilig Thuis
belegd. Voor zover gemeenten deze taken wel bij Veilig Thuis hebben belegd, is de
rol die Veilig Thuis kan spelen afhankelijk van de prioritering door de gemeenten en
de financiering van gemeenten. De mogelijkheden van Veilig Thuis om de banden
met het lokale veld aan te halen en actief betrokken te zijn bij preventie en
signalering hangt af van lokale beleidskeuzes. Tegelijk merkt Veilig Thuis dat door
de ontwikkelingen in het sociaal domein aandacht voor huiselijk geweld en
kindermishandeling soms onderbelicht raakt. De rol van sociale wijkteams in het
signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling zou gezien hun integrale
benadering groot moeten zijn. Tevens hebben zij de mogelijkheid om tijdig
ondersteuning in te schakelen. Aandacht voor de meldcode binnen de sociale
wijkteams is dan ook van groot belang voor tijdige signalering en hulpverlening. In
dat kader zijn sommige Veilig Thuis organisaties nog zoekende naar hun positie in
relatie tot de sociale wijkteams.

192/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De toepassing van de meldcode door professionals is sterk verbeterd. Veilig Thuis
organisaties ervaren een toename van het aantal contactmomenten, adviesvragen
en meldingen. Ook de houding van professionals ten aanzien van Veilig Thuis zien
zij veranderen; zij zien Veilig Thuis steeds meer als een organisatie die advies kan
geven in plaats van een organisatie waar men een melding kan doen.
De gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt volgens Veilig Thuis organisaties bij
professionals steeds meer gevoeld en er wordt ook naar gehandeld. Het wijzen op
de verantwoordelijkheid van de professional leidt echter ook nog wel eens tot
onbegrip bij de professional met als gevaar dat deze niet opnieuw contact met Veilig
Thuis zal opnemen. De professional goed van advies voorzien blijkt daarmee een
precaire aangelegenheid.
De toepassing van de meldcode door specialistische zorgaanbieders behoeft echter
nog aandacht. Dit geldt ook voor professionals die voornamelijk met volwassenen
werken. Deze groepen nemen relatief minder vaak contact op met Veilig Thuis. Ook
merken medewerkers van Veilig Thuis dat de kindcheck nog minder op het netvlies
staat bij deze professionals. Bepaalde doelgroepen behoeven ook extra aandacht.
Het gaat dan om ouderen, patiënten met GGZ-problematiek en mensen met een
verstandelijke beperking.
De toename in het aantal adviesvragen en meldingen veroorzaakt bij sommige
Veilig Thuis organisaties capaciteitsproblemen. Omdat meldingen altijd voorrang
hebben, komen de behandeling van adviesvragen en ondersteuning en preventie
soms onder druk te staan. Dit staat tijdig en adequaat handelen, zoals beoogd wordt
met de meldcode, in de weg.

193/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Hoofdstuk 9
Onderzoek toezichthouders
9.1

Inleiding
De Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling verplicht de organisaties
in de (jeugd)gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke
ondersteuning, jeugdhulp en justitie om een meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling in de eigen organisatie te implementeren en het gebruik en
kennis hiervan te bevorderen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op
de implementatie van de meldcode in de sectoren maatschappelijke ondersteuning
en kinderopvang. De Inspectie voor de Gezondheidszorg, de Onderwijsinspectie, de
Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie Veiligheid en Justitie zijn belast met het toezicht
op de implementatie van de meldcode in de overige sectoren.

Toezichthouders

Sectoren

Maatschappelijke
ondersteuning
Gemeenten
Kinderopvang

Onderwijsinspectie

Onderwijs

Inspectie Jeugdzorg

Jeugdzorg

Inspectie
Gezondheidszorg

Gezondheidszorg

Inspectie Veiligheid
en Justitie

Justitie

Schema: Overzicht van de toezichthouders en de sectoren die zij controleren op de implementatie
van de wet Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

In dit hoofdstuk beschrijven we de ervaringen van de toezichthouders met het
toezicht op de implementatie van de meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling. Deze ervaringen zijn in beeld gebracht door het uitvoeren van
een dossierstudie en door in de vorm van (groeps)interviews in gesprek te gaan met
toezichthouders. Er zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de vier
betrokken Inspecties, drie GGD’en en zeven gemeenten.

194/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

9.2

Toezicht door de Inspecties
De Inspectie Jeugdzorg
De Inspectie Jeugdzorg heeft eind 2012, vooruitlopend op de wettelijke verplichting
om te beschikken over een meldcode, via een digitale vragenlijst een
inventariserend onderzoek uitgevoerd bij de organisaties die onder haar toezicht
vallen4. Doel van het onderzoek was om zicht te krijgen op de mate waarin
organisaties een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling hanteren. Uit het
onderzoek bleek dat het merendeel van de organisaties geanticipeerd had op de
aankomende wettelijke verplichting; van de organisaties beschikte 72% over een
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling en 13% van de organisaties
beschikte alleen over een meldcode kindermishandeling.
Vervolgens heeft de Inspectie in september 2013 de organisaties die eerder nog niet
beschikten over een meldcode schriftelijk gevraagd naar de stand van zaken met
betrekking tot de invoering. Hieruit bleek dat nagenoeg alle organisaties een
meldcode hadden geïmplementeerd en dat twee organisaties uiterlijk eind december
2013 de meldcode zouden implementeren. Het onderzoek was gericht op
implementatie van de meldcode, het organiseren van trainingen en scholing en het
aanstellen van een of meerdere aandachtsfunctionarissen.
Uit navraag bij de Inspectie blijkt dat na 2013 geen brede uitvraag meer is gedaan.
De meldcode maakt nu onderdeel uit van het regulier toezicht, het algemeen
toezicht naar verantwoorde hulp voor jeugd en het toezicht op het voorkomen van
seksueel grensoverschrijdend gedrag. De Inspectie geeft aan in de praktijk te
constateren dat alle instellingen beschikken over een meldcode. Over de wijze
waarop de meldcode wordt toegepast in de sector jeugdzorg is bij de Inspectie geen
informatie beschikbaar. Op basis van de Jeugdwet en de gezondheidszorgwet
[welke wet is dat?] heeft de Inspectie Jeugdzorg de mogelijkheid om sancties op te
leggen als niet aan de wettelijke verplichting wordt voldaan om de meldcode te
hanteren.
De Inspectie Onderwijs
De Inspectie Onderwijs heeft in 2013 een plan van aanpak opgesteld voor de
handhaving van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. In dit plan van
aanpak zijn twee gedragsdoelen benoemd: uiterlijk op 1 juli 2015 moeten alle
scholen en instellingen beschikken over een meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling en uiterlijk op 1 juli 2016 moeten de randvoorwaarden op orde
zijn, waardoor personeelsleden die binnen de school of instelling werkzaam zijn de
meldcode in een veilig werkklimaat kunnen toepassen. Het gaat hierbij om kennis
over de toepassing van de meldcode.
Onderdeel van het plan van aanpak is een handhavingsstrategie. In deze strategie
geeft de Inspectie aan met betrekking tot de verplichting van scholen om voor een
meldcode een invoeringstermijn van twee jaar te hanteren, voordat zij daadwerkelijk
4

Inspectie Jeugdzorg (Utrecht, april 2013): Invoering van de Meldcode in de jeugdzorg.

195/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

scholen/instellingen sancties zal gaan opleggen als zij niet beschikken over een
meldcode. In 2013 informeerde de Inspectie scholen en instellingen over de
verplichting, maakte de meldcode deel uit van het jaarlijkse bestuursgesprek en
werden in de jaarlijkse vragenlijsten, die aan scholen en instellingen worden
gestuurd, vragen over de meldcode opgenomen. Deze activiteiten werden in 2014
gecontinueerd. Vanaf 2015 krijgen de onderzoeken op scholen en instellingen een
normatief karakter. Bij het oordeel van de Inspectie wordt dan niet alleen het
aanwezig zijn van de meldcode betrokken, maar ook de werking ervan. Als er
sprake is van niet naleving van de wettelijke voorschriften, vindt handhaving van die
voorschriften plaats.
Uit het in april 2015 verschenen Onderwijsverslag over het schooljaar 2013/20145
blijkt dat in het primair onderwijs 96% van de scholen beschikte over een meldcode.
In alle meldcodes zijn de vijf stappen uit het basismodel meldcode opgenomen. Van
de scholen in het primair onderwijs had 37% scholing georganiseerd over de
meldcode voor alle leraren, 31% voor een deel van de leraren en 45% voor (een
deel van) het overige personeel, bijvoorbeeld de schoolleider. Bij 8% van de scholen
in het primair onderwijs werd geen enkele medewerker hierin geschoold.
Van de scholen in het voortgezet onderwijs beschikte 90% over een meldcode. Van
deze meldcode bevat 98% de vijf stappen uit het basismodel. Bij 8% van de scholen
in het voortgezet onderwijs werden alle leraren geschoold over de toepassing van
de meldcode, 34% deed dit voor een deel van de leerkrachten en 52% organiseerde
scholing voor anderen, bijvoorbeeld de schoolleider. Bij 17% van de scholen werd
geen enkele medewerker hierin geschoold.
In het middelbaar beroepsonderwijs beschikte 55% over een meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling. Van deze meldcodes bevat 99% de vijf stappen uit
het basismodel. Bij 22% van de scholen in het middelbaar beroepsonderwijs werden
alle leerkrachten geschoold over de toepassing van de meldcode en 38%
organiseerde scholing voor een deel van de beroepskrachten. Bij 40% van de
scholen werd geen enkele medewerker hierin geschoold.
Over het (voortgezet) speciaal onderwijs zijn geen gegevens over de implementatie
van de meldcode bekend. Uit navraag bij de Inspectie bleek dat in het (voortgezet)
speciaal onderwijs in 2014 geen bevraging over de meldcode heeft plaatsgevonden.
Over de daadwerkelijke toepassing van de meldcode in de sector onderwijs is bij de
Inspectie geen nadere informatie beschikbaar.
In het groepsinterview gaf de Onderwijsinspectie aan dat zij, als zij constateert dat
een onderwijsinstelling niet of onvoldoende heeft geïmplementeerd, per brief
herstelvragen stelt. Als dit niet tot verbeteringen leidt, wordt er geëscaleerd. Een
mogelijke sanctie is het opschorten van bekostiging. In de praktijk is de meldcode
nooit een breekpunt. De Inspectie gaf aan dat zij wat betreft de kwaliteit van de
uitvoering alleen een stimulerende rol kan spelen.
5

http://publicaties.onderwijsinspectie.nl/xmlpages/page/onderwijsverslag-2013-2014

196/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De Inspectie Gezondheidszorg
De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft in augustus 2013 gerapporteerd6 over
de invoering van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling in vijftien
sectoren van de gezondheidszorg7. De Inspectie onderzocht of de meldcode is
ingevoerd, of de meldcode de vijf stappen uit het basismodel bevat en of instellingen
hun zorgmedewerkers scholen om de meldcode te kunnen toepassen. De Inspectie
concludeerde dat de invoering van de meldcode over het algemeen onvoldoende
was. Daarnaast constateerde de Inspectie dat de invoering van de meldcode per
zorgsector varieerde. Uit de rapportage blijkt dat op het moment van rapporteren de
meldcode het meest in gebruik was bij GGD’en, het Gezondheidscentrum voor
Asielzoekers en bij GGZ-instellingen. De sectoren die het minst de meldcode
gebruikten, waren de particuliere klinieken, de logopedisten, de thuiszorginstellingen
en de fysiotherapeuten. Ook constateerde de Inspectie dat zorginstellingen hun
zorgmedewerkers gemiddeld nog te weinig hadden geschoold in het gebruik van de
meldcode.
Vanaf 2014 neemt de Inspectie de implementatie van de meldcode mee in haar
regulier toezicht. Bij geen of onvoldoende gebruik van de meldcode gaat de
Inspectie over tot handhaving. In het IGZ Jaarbeeld 2014 concludeerde de Inspectie
dat JGZ-instellingen de meldcode gebruiken en dat medewerkers voldoende
geschoold waren8. Ook bij grote GGZ-instellingen was het gebruik voldoende, maar
was er nog wel meer aandacht voor scholing nodig. In de overige zorgsectoren was
er onvoldoende zicht op de implementatie van de meldcode of bleek dat de
meldcode nog onvoldoende geïmplementeerd was. Ook bleek dat er binnen de
eerstelijnszorg (specifiek: fysiotherapeuten, huisartsen en verloskundigen)
onvoldoende zicht was op de implementatie van de meldcode en op scholing over
de meldcode. En binnen de gehandicaptenzorg en de verpleging en verzorging was
er volgens de Inspectie nog verbetering nodig van de implementatie.
In het groepsinterview gaf de Inspectie aan dat als er in het reguliere toezicht wordt
geconstateerd dat een zorginstelling de meldcode niet of onvoldoende heeft
geïmplementeerd, het de instelling meestal wel lukt om binnen enkele maanden de
zaken op orde te hebben. Als het herstellen niet lukt, is er volgens de Inspectie vaak
sprake van een breder probleem met betrekking tot het functioneren van de
instelling.

6

Inspectie voor de Gezondheidszorg (Utrecht, augustus 2013): Invoering van Meldcode(s) huiselijk geweld en
kindermishandeling.
7
De vijftien sectoren zijn: abortusklinieken, asielzoekers, fysiotherapeuten, geestelijke gezondheidszorginstellingen,
gehandicaptenzorginstellingen, GGD’en, huisartsenposten, logopedisten, oefentherapeuten, particuliere klinieken,
revalidatie instellingen, tandartsen, thuiszorginstellingen, verloskundigen en verpleging- en
verzorgingshuisinstellingen.
8
http://www.igz.nl/actueel/nieuws/jaarbeeld-2014-mensgerichte-zorg-vraagt-om-me.aspx

197/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De Inspectie Veiligheid en Justitie
De Inspectie Veiligheid en Justitie heeft in 2015 onderzocht in hoeverre organisaties
binnen haar toezichtsdomein voldoen aan de wettelijke verplichting om een
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te implementeren en wat hiermee
de eerste ervaringen zijn. Het gaat hierbij om de volgende organisaties:
reclassering, demo-zorginstellingen, DJI en Halt.
Bij het onderzoek stonden vier onderzoeksvragen centraal:
• In hoeverre beschikken de organisaties binnen het toezichtsdomein van
Inspectie Veiligheid en Justitie over een meldcode?
• In hoeverre bevorderen organisaties het gebruik en de kennis van de
meldcode?
• In hoeverre voldoet de meldcode aan de eisen uit het Besluit meldcode?
• Wat zijn de eerste ervaringen met de meldcode?
De Inspectie Veiligheid en Justitie is daarmee de eerste Inspectie die ook de
ervaringen van medewerkers in kaart brengt. De resultaten van het onderzoek
worden eind 2015 bekendgemaakt.
9.3

Gemeentelijk toezicht
Het toezicht op het gebruik van de meldcode in de sectoren kinderopvang en
maatschappelijke ondersteuning ligt bij de gemeenten. Zij houden toezicht op het
gebruik van de meldcode bij organisaties die binnen deze sectoren werkzaam zijn.
Vrijwilligersorganisaties vallen niet onder de Wet verplichte meldcode en daarmee
niet onder de toezichthoudende rol van gemeenten.
Het toezicht van gemeenten moet gericht zijn op de beschikbaarheid van een
meldcode, op het voldoen aan de minimumeisen van de Wet verplichte meldcode en
de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) en op de activiteiten die organisaties
verrichten om de kennis en het gebruik van de meldcode bij medewerkers te
bevorderen, zoals het geven van voorlichting, scholing en training9.
Gemeenten zijn vrij in de manier waarop het toezicht wordt vormgegeven.
Zo kunnen gemeenten bijvoorbeeld een vragenlijst uitzetten onder de organisaties in
de kinderopvang en maatschappelijke ondersteuning in hun gemeenten om te
achterhalen of zij over een meldcode beschikken en of zij hun medewerkers
scholen. Daarnaast kunnen zij meldcodes opvragen en deze toetsen aan de
wettelijke vereisten. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) zijn
gemeenten bevoegd om deze informatie op te vragen en waar nodig op te eisen.
Op grond van de Awb kunnen gemeenten een last onder dwangsom opleggen als
een organisatie niet voldoet aan de Wet verplichte meldcode. Zo kunnen gemeenten
organisaties verplichten om alsnog aan de wet te voldoen. Over organisaties die in
meerdere gemeenten actief zijn, kunnen gemeenten afspraken maken over de
afstemming van hun toezichtstaken. Ook is het mogelijk om de meldcode op te
nemen als voorwaarde in een subsidiebeschikking als de meldcode kan worden
9
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2013/07/04/factsheet-meldcode-huiselijk-geweld-enkindermishandeling-voor-gemeenten

198/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

gezien als een wijze waarop of een middel waarmee het doel van de subsidie wordt
bereikt.
Het toezicht op de naleving van de Wet verplichte meldcode kan voor de sector
kinderopvang ook worden neergelegd bij de GGD, die in veel gemeenten ook het
toezicht op de kinderopvang uitoefent.
Naast de hiervoor beschreven toezichthoudende rol van gemeenten, zijn gemeenten
ook zelf verplicht een meldcode voor bepaalde medewerkers op te stellen die
voldoet aan de wettelijke eisen. Het gaat dan bijvoorbeeld om medewerkers die
betrokken zijn bij de uitvoering van de Leerplichtwet 1969 en om medewerkers van
de gemeenten, die werkzaam zijn binnen een sociaal wijkteam.
Ook zijn gemeenten sinds de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo) 2015 belast met het toezicht op de naleving van de bepalingen van de Wmo.
Zij moeten zorg dragen voor de kwaliteit en de continuïteit van de maatschappelijke
ondersteuning en moeten een of meerdere toezichthoudende ambtenaren
aanstellen10. Gemeenten hebben geen wettelijke taak om toezicht te houden op de
kwaliteitseisen vanuit de Jeugdwet. Hier zijn de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie
voor Gezondheidszorg en de Inspectie van Veiligheid en Justitie verantwoordelijk
voor. Wel kunnen gemeenten zelf aanvullende kwaliteitseisen stellen. Op de
naleving van deze eisen moeten gemeenten zelf toezien. Voor een goede
informatievoorziening tussen de Inspecties en gemeenten is het Inspectieloket
Jeugd ingesteld.11
Gemeentelijk toezicht op de sector kinderopvang
Veel gemeenten hebben het toezicht op de naleving van de Wet verplichte
meldcode voor de sector kinderopvang neergelegd bij de GGD. GGD/GHOR
Nederland heeft een risicoprofiel ontwikkeld voor het toezicht op de kinderopvang.12
Het risicoprofiel is een hulpmiddel voor de toezichthouder om de benodigde inzet
voor het komende jaar in te schatten. Na een inspectie vult de inspecteur van de
GGD het model risicoprofiel in, waarbij voor zeven indicatoren13 het risicoprofiel
wordt ingevuld. Het model risicoprofiel kan worden gezien als een checklist. In de
checklist is een vraag over de meldcode opgenomen namelijk: ‘Zijn de
beroepskrachten op de hoogte van de inhoud van het protocol/de meldcode
Kindermishandeling?’ De checklist bevat geen vragen met betrekking tot
implementatie en scholing. Enkele GGD’en toetsen de kennis en het gebruik van de
meldcode door interviews te houden met beroepskrachten van de betreffende
locatie. Uit deze interviews blijkt vaak dat de meldcode vaak wel is
geïmplementeerd, maar dat er in de praktijk weinig gebruik van wordt gemaakt.

10

http://www.invoeringwmo.nl/sites/default/files/Handreiking-toezicht-Wmo_314010-10_web.pdf

11

http://www.inspectieloketjeugd.nl/het-inspectieloket-jeugd

12

http://www.ggdghorkennisnet.nl/?file=23015&m=1431529121&action=file.download

13

Naleving van de beroepskracht-kindratio en groepsgrootte, pedagogisch beleid en praktijk, veiligheid en
gezondheid in de praktijk, klachten en/of signalen en hun afhandeling, personeelsverloop en personeel, intern
kwaliteitsbeleid, handhaving en naleving.

199/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De meldcode is dan wel besproken in een vergadering en zit in een map, maar is
niet doorvertaald naar de dagelijkse werkpraktijk van de medewerkers.
Dit blijkt ook uit een onderzoek van de GGD Amsterdam, die de kennis over de
aanpak van kindermishandeling en de toepassing van de meldcode expliciet heeft
onderzocht. De resultaten van dit onderzoek zijn in juli 2015 gepubliceerd onder de
titel ‘De effectiviteit van de meldcode kindermishandeling in de kinderopvang’14.
Onderzocht is of pedagogisch medewerkers signalen die kunnen duiden op
kindermishandeling herkennen en of zij vervolgens de verplichte meldcode
hanteren. Aan de hand van een vragenlijst hebben toezichthouders onderzocht of
medewerkers zich zorgen hebben gemaakt over kinderen en of zij naar aanleiding
van deze zorgen de meldcode geraadpleegd hebben. Uit het onderzoek blijkt dat
82% van de pedagogisch medewerkers uit de 56 onderzochte locaties zich zorgen
maakt over kinderen, maar dat zij dit niet structureel in verband brengen met de
mogelijkheid van kindermishandeling. Ook blijkt dat slechts een derde van de
pedagogisch medewerkers die zorgen hebben, de meldcode raadpleegt. Vaak
worden er in plaats daarvan ‘eigen’ observatielijsten geraadpleegd. De GGD
Amsterdam doet daarom de aanbeveling om de meldcode te integreren in een
breder (pedagogisch) observatie-instrument.
Als GGD’en constateren dat er niet aan de wettelijke verplichting wordt voldaan,
geven zij een handhavingsadvies aan de gemeente. De handhavingsactiviteiten
liggen vervolgens bij de gemeente en verschillen ook per gemeente. Als er door de
gemeente gehandhaafd is, krijgt de GGD vervolgens een verzoek om opnieuw te
toetsen of aan de wettelijke verplichting wordt voldaan.
Gemeentelijk toezicht op de sector maatschappelijke ondersteuning
Het gemeentelijk toezicht op de sector maatschappelijke ondersteuning is nog niet
volledig vormgegeven en uitgekristalliseerd. De aandacht van gemeenten was in
eerste instantie gericht op de uitvoering van de nieuwe taken die met de transities
zijn overgekomen naar de gemeenten. Het is niet duidelijk of iedere gemeente al is
overgegaan tot het aanstellen van de toezichthoudend ambtenaar. Veel gemeenten
overwogen eind 2014 om dit toezicht neer te leggen bij de GGD vanwege de
ervaringen die deze instantie al heeft met een toezichthoudende rol zo bleek uit een
passage uit de Handreiking toezicht Wmo van het Verweij-Jonker Instituut.15
Het staat niet bij iedere gemeente scherp op het netvlies dat zij naast het toezicht op
de sector maatschappelijke ondersteuning ook nog een toezichthoudende rol
hebben met betrekking tot het gebruik van de meldcode. Het beleggen van dit
toezicht bij de toezichthoudend ambtenaar Wmo zou een efficiënte manier kunnen
zijn om het toezicht op de meldcode binnen gemeenten te verankeren.
Gemeenten hebben de mogelijkheid om de meldcode in de subsidievoorwaarden op
te nemen. Een aantal gemeenten heeft dit ook gedaan. Hierdoor is het toezicht op
14

http://www.ggd.amsterdam.nl/algemene-onderdelen/zoeken/?Zoe=meldcode+kindermishandeling&mode=zoek

15

http://www.invoeringwmo.nl/sites/default/files/Handreiking-toezicht-Wmo_314010-10_web.pdf

200/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

de meldcode meegenomen in het hele proces van subsidieverlening. Tot slot geven
gemeenten aan geen goed zicht te hebben op de toepassing van de meldcode. Voor
kleinere gemeenten geldt bovendien dat capaciteitsgebrek een factor van invloed is.
9.4

De implementatie van de meldcode door de gemeente in haar werkgeversrol
De implementatie van de meldcode door de gemeente in haar werkgeversrol levert
bij sociale wijkteams vaak nog vragen op. Gemeenten hebben de meldcode over het
algemeen al wel geïmplementeerd, maar de toepassing ervan in de praktijk roept
nog vragen op. Dit komt, doordat er in een wijkteam vaak medewerkers van
verschillende organisaties werkzaam zijn: in een wijkteam zitten medewerkers van
de gemeente en medewerkers die gedetacheerd zijn vanuit andere organisaties.
Voor de implementatie van de meldcode voor gemeentelijk medewerkers is de
gemeente als werkgever verantwoordelijk.
Voor de medewerkers van andere organisaties kan er een andere meldcode van
toepassing zijn, namelijk de meldcode van hun eigen organisatie. Het werken met
verschillende meldcodes die niet op elkaar afgestemd zijn, kan leiden tot verwarring
bij medewerkers. Zo kunnen richtlijnen verschillen en is het niet duidelijk tot wie
medewerkers zich moeten richten: de aandachtsfunctionaris van het sociaal
wijkteam of die van de eigen organisatie. Ook zorgen privacyvraagstukken volgens
gemeenten en professionals uit het veld voor onduidelijkheid. Het gaat dan om de
vraag welke vertrouwelijke informatie je vanuit je beroepsgeheim mag delen en met
wie?

9.5

Door toezichthouders aangedragen aandachtspunten
De toezichthouders vragen aandacht voor het feit dat vrijwilligersorganisaties niet
verplicht zijn om te werken met een meldcode, terwijl vrijwilligers een steeds grotere
en belangrijkere rol spelen binnen de huidige participatiesamenleving, waarin eigen
kracht en sociaal netwerk centraal staan. Vrijwilligers kunnen een belangrijke rol
spelen bij het signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling, omdat zij vaak
te maken hebben met zorgbehoevende mensen die vanwege die zorgbehoefte in
een afhankelijkheidsrelatie zitten.
Ook vinden de toezichthouders dat ouderenmishandeling en dan met name
financiële uitbuiting een aandachtspunt blijft. Ouderen zijn voor hun zorg vaak
afhankelijk van anderen en durven uit angst om onverzorgd achter te blijven zelf niet
aan de bel te trekken. Daarnaast is aangegeven dat geweld tussen jongeren
onderling een onderbelichte geweldsvorm is. Dit geldt met name voor psychische
mishandeling via digitale kanalen. Deze wereld is minder zichtbaar voor potentiële
melders. Zo hebben leraren vaak nog onvoldoende oog voor wat er zich afspeelt op
sociale media. Landelijk gezien is hier volgens de geïnterviewden nog te weinig
aandacht voor en er is nog weinig onderzoek gedaan naar de effecten van
psychische mishandeling via sociale media. Extra aandacht voor de ontwikkeling
van signaleringspraktijken en scholing wordt door de geïnterviewden van belang
geacht.

201/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

9.6

Samenvatting
De onderzoeken van de Inspecties zijn met name gericht op de vraag of er een
meldcode is ingevoerd, of de meldcode de vijf stappen van het basismodel van VWS
bevat en of medewerkers geschoold zijn in de toepassing van de meldcode.
De Inspectie van Veiligheid en Justitie heeft als enige ook onderzoek gedaan naar
de ervaringen van professionals met de toepassing van de meldcode. De resultaten
van dit onderzoek zijn naar verwachting eind 2015 bekend. Over het algemeen kan
geconcludeerd worden dat de Inspecties een goed overzicht hebben van de
implementatie van de meldcode. Zij hebben geen zicht op het gebruik van de
meldcode en op de kwaliteit hiervan.
Ook het gemeentelijk toezicht is gericht op bovengenoemde elementen:
beschikbaarheid van de meldcode, het opnemen van de vijf stappen en het
organiseren van scholing. Gemeenten zijn zich er niet altijd van bewust dat deze
toezichthoudende rol tot hun taak behoort. Het toezicht op de kinderopvang is door
gemeenten veelal belegd bij GGD’en.
Voor de sector maatschappelijke ondersteuning geldt dat het gemeentelijk toezicht
op de meldcode nog niet uitgekristalliseerd is. Dit heeft onder meer te maken met de
transities en met de verschillende rollen die de gemeente in het sociaal wijkteam
heeft (regisseur, werkgever en toezichthouder). Voor medewerkers in het sociaal
wijkteam die in dienst zijn van de gemeente moet de gemeente zelf als werkgever
een meldcode implementeren. Dit betekent dat er in een sociaal wijkteam meerdere
meldcodes van toepassing kunnen zijn: die van de gemeente en die van de
instellingen die medewerkers gedetacheerd hebben in het sociaal wijkteam. Dit kan
tot verwarring leiden, omdat richtlijnen kunnen verschillen en omdat het onduidelijk
kan zijn tot wie medewerkers zich moeten wenden bij signalen van huiselijk geweld
en kindermishandeling.
Het toezicht op het gebruik van de meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld
binnen deze sector zou kunnen worden versterkt door dit te beleggen bij de
toezichthoudend ambtenaar Wmo en/of door de meldcode als voorwaarde op te
nemen bij subsidieverlening aan instellingen.
Het blijkt dat het voor organisaties lastig is om de stap te zetten naar de
doorvertaling van de meldcode naar de dagelijkse werkpraktijk. Om de toepassing
van de meldcode in de kinderopvang te verbeteren adviseert de GGD Amsterdam
om de meldcode te integreren in een breder (pedagogisch) observatie-instrument,
zodat pedagogisch medewerkers beter geëquipeerd zijn in het tijdig signaleren van
signalen van mogelijke kindermishandeling. Ook werd in de groepsinterviews de
suggestie gedaan om de meldcode een onderdeel te maken van de werkprocessen
binnen organisaties. Zo kan het werken met de meldcode duurzaam verankerd
worden in de werkwijze van organisaties.

202/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bijlage 1 Vragenlijst meldcode

Vragenlijst meldcode
0 Algemene vragen
0.0 Wat is uw leeftijd?

0.1 Bent u man of vrouw?
Man
Vrouw

0 Algemene vragen
0.2 Wat is uw functie?
Ambulancemedewerker
Ambulant Hulpverlener
Apotheker
Begeleider gehandicaptenzorg
Begeleider pleegzorg
Begeleider vluchtelingen en asielzoekers
Diëtist
(Adjunct) directeur/schoolleider
Educatiemedewerker
Ergotherapeut
Forensisch arts pediatrie
Fysiotherapeut

203/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Gastouder
Gezinshuisouder
Helpende
Houder kinderopvangorganisatie of gastouderbureau
Intern begeleider primair onderwijs
Jeugdbeschermer
Jeugdreclasseerder
Jongerenwerker
Kraamhulp
Leerkracht primair onderwijs
Leerkracht speciaal onderwijs
Leerkracht voortgezet onderwijs
Leerkracht voortgezet speciaal onderwijs
Logopedist
Maatschappelijk werker
Medewerker Bureau Halt
Medewerker COA
Medewerker Dienst Justitiële inrichtingen
Onderwijs assistent primair onderwijs
Onderwijs assistent speciaal onderwijs
Onderwijs assistent voortgezet onderwijs
Onderwijs assistent voortgezet speciaal onderwijs
Opbouwwerker
Optometrist
Ouderenwerker
Pedagogisch medewerker
Pedagogisch medewerker kinderopvang
Peuterspeelzaalwerker
Podotherapeut
Psycholoog/psychotherapeut
Reclasseringsmedewerker
Schuldhulpverlener

204/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Sociaal raadsliedenwerker
Tandarts
Tandartsspecialisten
Verloskundige
Verpleegkundig specialist
Verpleegkundige
Verzorgende
Zorgcoördinator voortgezet onderwijs
Anders, namelijk: ______________________

0 Algemene vragen
0.3 In welke sector bent u werkzaam?
(Jeugd)gezondheidszorg (inclusief: gehandicaptenzorg, ouderenzorg, thuiszorg)
Onderwijs
Kinderopvang
Maatschappelijke ondersteuning
Jeugdhulp (inclusief jeugdbescherming en jeudreclassering)
Justitie
Welzijn en maatschappelijke dienstverlening

0 Algemene vragen
0.4 Hoe lang bent u al werkzaam in uw huidige (of een soortgelijke)
functie?
0 - 5 jaar
6 - 10 jaar
11 - 20 jaar
Meer dan 20 jaar
N.v.t., ik ben gepensioneerd

205/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

(Tijdelijk) werkloos

0 Algemene vragen
0.5 Werkt u binnen een organisatie of zelfstandig?
Binnen een organisatie
Zelfstandig

1 Meldcode algemeen
1.1 Heeft u wel eens vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling gehad in uw werkpraktijk?
Ja
Nee
Weet ik niet

1 Meldcode algemeen
1.2 In hoeverre bent u het eens met de volgende stelling?
Helemaal
mee
oneens
Ik weet hoe ik moet handelen
bij vermoedens of signalen
van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling

206/233

Mee
oneens

Niet mee
oneens/
niet mee
eens

Mee
eens

Helemaal
mee eens

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

1 Meldcode algemeen
1.3 Bent u bekend met de verplichting om te werken met een
meldcode huiselijk geweld en/of kindermishandeling?
Ja
Nee

1 Meldcode algemeen
1.4 Geef een rapportcijfer voor uw kennis over de stappen die u
volgens de richtlijnen van de meldcode moet zetten bij vermoedens
van huiselijk geweld en/of kindermishandeling?
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Rapportcijfer kennis over de stappen

1 Meldcode algemeen
1.5 Wilt u aangeven welk stappenplan u volgt?
Basismodel VWS 1: in kaart brengen signalen2: overleg met collega of Veilig
Thuis3: gesprek met cliënt/kind/ouders/betrokkenen4: wegen van geweld of
kindermishandeling5: beslissen: hulp en/of melding bij Veilig Thuis
Basismodel VWS, maar dan stap 5 uitgesplitst in stap 5a en stap 5b1: in kaart
brengen signalen 2: overleg met collega of Veilig Thuis 3: gesprek met
cliënt/kind/ouders/betrokkenen 4: wegen van geweld of kindermishandeling (en
overleg met andere professionals)5a: hulp organiseren/inschakelen 5b: melding bij
Veilig Thuis
Stappenplan met 6 stappen1: in kaart brengen signalen 2: overleg met collega of
Veilig Thuis 3: gesprek met cliënt/kind/ouders/betrokkenen 4: overleg met andere
professionals 5: wegen van geweld of kindermishandeling 6: beslissen: hulp en/of
melding bij Veilig Thuis
Ik weet niet welk stappenplan ik volg (u vult vraag 1.6 voor het basismodel VWS
in)
Een ander stappenplan (u vult vraag 1.6 voor het basismodel VWS in)

207/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

1 Meldcode algemeen
1.6 Welke stappen past u zelf toe indien u signalen of vermoedens van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling hebt?
Basismodel VWS.Een andere naam voor Veilig Thuis is Advies- en Meldpunt Huiselijk
Geweld en Kindermishandeling (AMHK). Tot eind 2014 heette dit Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK) en Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG).
Ja,
altijd

Ja,
vaak

Ja,
soms

Nee,
nooit

Stap 1: In kaart brengen van signalen
Stap 2: Overleggen met collega en eventueel
raadplegen Veilig Thuis of letselduidingdeskundige
Stap 3: Gesprek met kind/ouders/betrokkenen
Stap 4: Wegen van geweld of kindermishandeling, bij
twijfel altijd Veilig Thuis raadplegen
Stap 5: Beslissen: hulp organiseren of melden
Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

Indien u niet alle stappen zelf opvolgt of wel eens stappen overslaat,
kunt u dan aangeven waarom?

1 Meldcode algemeen
1.6 Welke stappen past u zelf toe indien u signalen of vermoedens van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling opvangt?
Basismodel VWS, maar dan stap 5 uitgesplitst in stap 5a en stap 5b Basismodel
VWS.Een andere naam voor Veilig Thuis is Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en
Kindermishandeling (AMHK). Tot eind 2014 heette dit Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK) en Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG).
Ja,

208/233

Ja,

Ja,

Nee,

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

altijd

vaak

soms

nooit

Stap 1: Onderzoek en kindcheck bij oudersignalen
Stap 2: Advies Veilig Thuis en bij voorkeur ook een
collega
Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de
ouders (als het om een kind gaat)
Stap 4: Overleg met betrokken professionals
Stap 5a: Monitoring van effect van hulpverlening
Stap 5b: Melding bij Veilig Thuis
Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

Indien u niet alle stappen zelf opvolgt of wel eens stappen overslaat,
kunt u dan aangeven waarom?

1 Meldcode algemeen
1.6 Welke stappen past u zelf toe indien u signalen of vermoedens van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling opvangt?
Stappenplan met 6 stappen.Een andere naam voor Veilig Thuis is Advies- en Meldpunt
Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK). Tot eind 2014 heette dit Advies- en
Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG).
Ja,
altijd
Stap 1: Onderzoek/in kaart brengen van signalen
Stap 2: Advies vragen bij Veilig Thuis en eventueel
bij een deskundige collega
Stap 3: Zo mogelijk gesprek met ouders
Stap 4: Zo nodig overleg met betrokken
professionals
Stap 5: Wegen van geweld
Stap 6: Beslissen melden of hulp organiseren
209/233

Ja,
vaak

Ja,
soms

Nee,
nooit

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bij acuut gevaar raadplegen Raad voor de
Kinderbescherming of de politie

Indien u niet alle stappen zelf opvolgt of wel eens stappen overslaat,
kunt u dan aangeven waarom?

1 Meldcode algemeen
1.7 Bij welke vormen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling
past u zelf als professional de stappen van de meldcode toe?
Ja,
altijd
Seksueel geweld/misbruik
Eergerelateerd geweld
(inclusief huwelijksdwang
en achterlating)
Ouderenmishandeling*
(inclusief financiële
uitbuiting)
Kind-oudergeweld
Lichamelijk geweld
(inclusief genitale
verminking)
Getuige huiselijk geweld
Verwaarlozing
(pedagogisch, affectief,
lichamelijk)
Psychisch geweld
Münchhausen by
Proxy/Medical Child
Abuse/Paediatric Condition
Falsification
Mensenhandel/loverboy-

210/233

Ja,
vaak

Ja,
soms

Nee,
nooit

Onbekend Niet
voorgekomen

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

problematiek
Anders, namelijk

Anders, namelijk:

* Ouderenmishandeling is: het handelen of het nalaten van handelen van al degenen die
in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65
jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of
materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van
gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid.

1 Meldcode algemeen
1.8 Kunt u ergens terecht met uw vragen over (het toepassen van) en
implementatie van de meldcode?
Meerdere antwoorden mogelijk
Ja, bij een aandachtsfunctionaris
Ja, bij een zorgcoördinator/intern begeleider
Ja, bij een collega
Ja, bij mijn leidinggevende
Ja, bij mijn beroepsvereniging/brancheorganisatie
Ja, bij Veilig Thuis
Ja, bij iemand anders, namelijk ______________________
Nee
Weet ik niet

211/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

1 Meldcode algemeen
1.9 Vindt u het bij uw taak en verantwoordelijkheid horen om bij
signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling te handelen volgens de meldcode?
Ja, altijd
Ja, vaak
Ja, soms
Nee
Weet ik niet

Indien u het niet bij uw taak en verantwoordelijkheid vindt horen om
bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling te handelen volgens de meldcode, wilt u dan
hieronder toelichten waarom?

1 Meldcode algemeen
1.10 In hoeverre ondersteunt de meldcode u om te kunnen handelen
bij signalen of vermoedens van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling?
Heel veel
Veel
Niet veel/niet weinig
Weinig
Heel weinig
Geen mening

212/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Kunt u uw antwoord toelichten?

1 Meldcode algemeen
1.11 Handelt u als professional sneller bij signalen of vermoedens van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling door de meldcode dan dat
u zonder de meldcode zou hebben gedaan?
Met sneller handelen wordt bedoeld zowel eerder als gemakkelijker handelen.
Veel sneller
Sneller
Gelijk
Minder
Veel minder
Weet niet

Kunt u uw antwoord toelichten?

1 Meldcode algemeen
1.12 Ervaart u belemmeringen bij de aanpak van huiselijk geweld
en/of kindermishandeling?
Meerdere antwoorden mogelijk
Ja, belemmeringen m.b.t. mijn beroepsgeheim
Ja, belemmeringen m.b.t. de veiligheid van cliënten (en het gezin)
Ja, belemmeringen m.b.t. mijn eigen veiligheid
Ja, belemmeringen vanwege de vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt
Ja, belemmeringen m.b.t. de invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van het

213/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

kind/gezin)
Ja, belemmeringen m.b.t. mijn kennis/deskundigheid
Ja, belemmeringen m.b.t. het vastleggen van signalen
Ja, belemmeringen m.b.t. het bespreekbaar maken van signalen met cliënten
Ja, belemmeringen m.b.t. het bespreken van casussen met collega's
Ja, belemmeringen m.b.t. het bespreken van casussen met Veilig Thuis
Ja, belemmeringen vanwege tijdsdruk
Ja, ik voel mij onvoldoende ondersteund door collega’s en/of management om de
stappen te ondernemen
Ja, belemmeringen vanwege onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het
ondernemen van actie of het doen van een melding
Ja, belemmeringen n.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode, namelijk:
______________________
Ja, financiële belemmeringen
Ja, andere belemmeringen, namelijk: ______________________
Nee, geen belemmeringen

Kunt u zelf oplossingen aangeven voor deze belemmeringen?

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.1 Stap 1: Herkennen van signalen
2.1.1 Geef een rapportcijfer voor
1
Mijn kennis om signalen van huiselijk geweld
in de praktijk te herkennen vind ik...
Mijn vaardigheden om signalen van huiselijk
geweld in de praktijk te herkennen vind ik...
Mijn kennis om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te

214/233

2

3

4

5

6

7

8

9

10

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

herkennen vind ik...
Mijn vaardigheden om signalen van
kindermishandeling in de praktijk te
herkennen vind ik...
De mate waarin professionals binnen mijn
werkgebied in staat zijn om de signalen van
geweld en mishandeling te herkennen vind
ik...

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.1 Stap 1: Herkennen van signalen
2.1.2 Als u signalen opvangt van huiselijk geweld en/of
kindermishandeling, hoe brengt u deze signalen dan in kaart?
Altij
d
Ik leg de signalen schriftelijk
vast
Ik onderzoek en spreek de
cliënt om problematiek nader
in beeld te krijgen
Ik leg vast welke stappen ik zet
Ik leg de besluiten die ik neem
vast
Ik leg gegevens vast als die de
signalen tegenspreken
Ik houd feiten en
indrukken/meningen duidelijk
uit elkaar
Ik houd de status van
hypotheses en
veronderstellingen bij
Ik vermeld de bron van de
informatie

215/233

Vaa
k

Som
s

Nooi
t

Niet van
toepassin
g

Onbeken
d

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ik bespreek signalen met mijn
leidinggevende/zorgcoordinato
r

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.2 Stap 2: Consultatie en overleg
2.2.1 Heeft u wel eens advies gevraagd bij signalen of vermoedens van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling?
Meerdere antwoorden mogelijk
Ja, bij Veilig Thuis
Ja, bij een collega binnen of buiten mijn organisatie
Ja, bij een letseldeskundige
Ja, bij het Landelijke Expertisecentrum Kindermishandeling (LEK)
Anders
Nee, omdat: ______________________

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.2 Stap 2: Consultatie en overleg
2.2.2 Op welke wijze legt u vast dat u om advies gevraagd heeft?
Meerdere antwoorden mogelijk
Dit neem ik op in het cliëntendossier
Dit neem ik op een andere manier op, namelijk: ______________________
Dit leg ik niet vast, omdat: ______________________

216/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.2 Stap 2: Consultatie en overleg
2.2.3 Bent u ervan op de hoogte dat u anoniem advies kunt vragen bij
Veilig Thuis?
Ja
Nee

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.2 Stap 2: Consultatie en overleg
2.2.4 Bent u op de hoogte van het onderscheid tussen een adviesvraag
(stap 2) en een melding (stap 5) bij Veilig Thuis?
Ja
Nee

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.2.5 Denkt u terug aan gevallen waarbij u signalen of vermoedens van
huiselijk geweld en/of kindermishandeling heeft gehad. Zijn er
achteraf gezien een of meerdere gevallen waarbij u wel
een adviesvraag aan Veilig Thuis had moeten stellen, maar u dit niet
gedaan heeft?
Ja
Nee

217/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Kunt u omschrijven waarom bij deze gevallen geen adviesvraag is
gesteld, terwijl dit achteraf gezien wel nodig was?

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.3 Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de ouders (als het om
een kind gaat)
2.3.1 Houdt u bij, bij welke casussen u gesprekken over huiselijk
geweld en/of kindermishandeling voert met de cliënt en/of met
betrokkenen?
Meerdere antwoorden mogelijk
Ja, in het cliëntendossier
Ja, elders, namelijk: ______________________
Nee

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.3 Stap 3: Gesprekken met betrokkenen en/of de ouders (als het om
een kind gaat)
2.3.2 Indien u geen gesprek voert met een cliënt of betrokkenen,
welke reden(en) heeft u daar dan voor?
Meerdere antwoorden mogelijk
Dat vind ik confronterend
Ik ben niet zeker genoeg van mijn vermoeden
Ik ben bang voor mijn eigen veiligheid
Ik ben bang voor de veiligheid van betrokkenen
De tijdsinvestering is te groot

218/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Ik heb daar niet voldoende expertise voor
Ik heb niet de eindverantwoordelijkheid over deze cliënt/handelingsbevoegd
Ik ben niet degene die vervolgstappen moet zetten
Ik ben bang voor het verstoren van de vertrouwensrelatie (met de cliënt of het
gezin)
Ik vind het moeilijk/lastig om zo'n gesprek te voeren
Anders, namelijk: ______________________

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.4 Inschatting maken van de veiligheid
Voor het stappenplan van de NVLF geldt dat dit stap 5 is.

2.4.1 Werkt u met een risicotaxatie-instrument?
Ja, namelijk: ______________________
Nee
Nee, maar ik werk met een veiligheidsplan of signalenlijst
N.v.t., niet gangbaar voor mijn beroepsgroep

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.4 Inschatting maken van de veiligheid
2.4.2 Bent u van mening dat u voldoende in staat bent om het risico op
huiselijk geweld en/of kindermishandeling in te schatten, alsmede de
aard en de ernst van dit geweld?
Altijd Vaak Soms Nooit
Het risico op geweld of mishandeling
De aard van het geweld of de mishandeling
De ernst van het geweld of de mishandeling

219/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.1 Heeft u in de afgelopen 12 maanden casussen gehad, waarbij u
een melding heeft gedaan bij Veilig Thuis of casussen waarbij u zelf
hulp heeft ingeschakeld of georganiseerd?
Ja, melding bij Veilig Thuis
Ja, hulp ingeschakeld of georganiseerd
Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis gedaan als zelf hulp ingeschakeld of
georganiseerd
Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek dat niet nodig
Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld of georganiseerd en geen melding gedaan bij
casussen

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.2 Als u zelf hulp heeft ingeschakeld of georganiseerd, kunt u dan
aangeven welke vormen van hulp u heeft ingeschakeld of
georganiseerd?

220/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.3 Was de hulp die u zelf wilde inschakelen of organiseren
daadwerkelijk toegankelijk/beschikbaar?
Ja
Nee
Soms wel/soms niet

Indien niet beschikbaar of toegankelijk, waarom was deze hulp niet
toegankelijk of beschikbaar?

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.4 Heeft u het effect van de hulpverlening gemonitord?
Ja
Nee

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.5 Blijft u na hulpverlening alert op signalen?
Ja
Nee

221/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.6 Waarom heeft u geen hulp ingeschakeld of georganiseerd, en
geen melding gedaan bij Veilig Thuis?

2 De te zetten stappen van de meldcode
2.5 Stap 5: Zorgen voor hulp of melding doen bij Veilig Thuis
2.5.7 Denkt u terug aan de casussen waarbij u signalen of vermoedens
van huiselijk geweld en/of kindermishandeling heeft gehad. Zijn er
achteraf gezien een of meerdere casussen waarbij er wel
een melding had moeten plaatsvinden, maar u dit niet gedaan heeft?
Ja
Nee

Indien u casussen heeft gehad waarbij u geen melding heeft gedaan,
terwijl dit achteraf gezien wel had gemoeten, kunt u omschrijven
waarom bij deze casussen geenmelding is gedaan, terwijl dit achteraf
gezien wel nodig was?

3 Kindcheck
De kindcheck vraagt van professionals om in contacten met volwassen cliënten ook te
denken aan mogelijke ernstige schade die bij kinderen kan ontstaan door de situatie
waarin de ouder of opvoeder zich bevindt. Professionals moeten navragen of er ook

222/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

kinderen zijn, in situaties van bijvoorbeeld huiselijk geweld, ernstige depressies,
verslavingen of (dreigende) huisuitzetting.

3.1 Welke cliënten behandelt u?/Met welke cliënten werkt u?
Alleen volwassenen
Zowel kinderen als volwassenen
Alleen kinderen
Alleen ouderen

3 Kindcheck
3.2 In hoeverre bent u bekend met de kindcheck?
Goed
Voldoende
Matig
Onvoldoende
Slecht/niet

3 Kindcheck
3.3 In hoeverre past u de kindcheck toe bij volwassenen die behoren
tot een risicogroep?
Altijd
Vaak
Soms
Nooit
N.v.t.

223/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

3 Kindcheck
3.4 Kunt u aangeven waarom u niet altijd de kindcheck hebt toegepast
bij volwassenen die behoren tot een risicogroep?
Meerdere antwoorden mogelijk
Ik weet niet goed wanneer ik de kindcheck moet toepassen
Ik weet niet goed hoe ik de kindcheck moet toepassen
Ik heb er niet aan gedacht
Ik vind het risico te groot dat de patiënt de behandelrelatie stopzet c.q. er een
vertrouwensbreuk ontstaat
Anders, namelijk: ______________________

3 Kindcheck
3.5 Heeft u in de afgelopen 12 maanden de kindcheck toegepast bij
volwassenen die behoren tot een risicogroep?
Ja, altijd
Ja, vaak
Ja, soms
Nee
Weet ik niet
N.v.t.

3 Kindcheck
3.6 Bij welke problematiek heeft u de kindcheck uitgevoerd?
Meerdere antwoorden mogelijk
Bij verslavingsproblematiek
Bij psychische problematiek
Bij (vermoedens van) huiselijk geweld

224/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bij andere risicogroepen, namelijk: ______________________

3 Kindcheck
3.7 Kunt u aangeven op welke manier er gevolg is gegeven aan de
waargenomen signalen of vermoedens van kindermishandeling?
Ja, melding bij Veilig Thuis
Ja, hulp ingeschakeld
Ja, ik heb zowel een melding bij Veilig Thuis gedaan als zelf hulp ingeschakeld
Nee, in de casus(sen) die het betrof bleek dat niet nodig
Nee, ik heb geen hulp ingeschakeld en geen melding gedaan bij casussen

3 Kindcheck
3.8 Ervaart u belemmeringen bij het uitvoeren van de kindcheck?
Meerdere antwoorden mogelijk
Ja, belemmeringen m.b.t. mijn beroepsgeheim
Ja, belemmeringen m.b.t. de veiligheid van cliënten (en het gezin)
Ja, belemmeringen m.b.t. mijn eigen veiligheid
Ja, belemmeringen vanwege de vertrouwensrelatie die ik heb met de cliënt
Ja, belemmeringen m.b.t. de invloed die ik kan uitoefenen op de situatie (van het
kind/gezin)
Ja, belemmeringen m.b.t. mijn kennis/deskundigheid
Ja, belemmeringen m.b.t. het vastleggen van signalen
Ja, belemmeringen m.b.t. het bespreekbaar maken van signalen met cliënten
Ja, belemmeringen m.b.t. het bespreken van casussen met collega's
Ja, belemmeringen m.b.t. het bespreken van casussen met Veilig Thuis
Ja, belemmeringen vanwege tijdsdruk
Ja, ik voel mij onvoldoende ondersteund door collega’s en/of management om de
stappen te ondernemen
Ja, belemmeringen vanwege onvoldoende vertrouwen in het vervolg na het

225/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

ondernemen van actie of het doen van een melding
Ja, belemmeringen n.a.v. eerdere ervaringen met de meldcode, namelijk:
______________________
Ja, financiële belemmeringen
Ja, andere belemmeringen, namelijk: ______________________
Nee, geen belemmeringen

Indien u belemmeringen ervaart, kunt u zelf oplossingen aangeven
voor deze knelpunten?

4 Bekendheid en Scholing
4.1 Op welke manier is (de aandacht voor) de meldcode ingebed in uw
werkomgeving?
Ja

Nee Weet
niet

De omgeving waar ik werk heeft een elektronisch systeem waarin
de stappen van de meldcode zijn verwerkt
In de omgeving waar ik werk zijn werkbeschrijvingen waarin de
stappen van de meldcode zijn beschreven

4 Bekendheid en Scholing
4.2 Op welke manier wordt het gebruik van de meldcode binnen de
organisatie/praktijk waar u werkt bevorderd?
Ja Nee Weet
niet
Het komt aan de orde tijdens reguliere overleggen
Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het herkennen van
signalen
Er worden trainingen/cursussen gevolgd over het werken met de
226/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

meldcode in het algemeen
Er worden trainingen/cursussen gevolgd over de implementatie van
de meldcode in de eigen organisatie
Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
de kindcheck
Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
specifieke vormen van geweld
Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
de omgang met vertrouwelijke gegevens
Er worden trainingen/cursussen gevolgd waarbij aandacht is voor
de overweging om te registreren in de Verwijsindex Risicojongeren
Er vinden evaluaties van casussen plaats waarbij ook naar de
toepassing van de meldcode wordt gekeken
Het wordt besproken tijdens beoordelingsgesprekken
Mijn organisatie houdt zicht op de effecten van de meldcode
De meldcode is opgenomen in het inwerkprogramma van nieuwe
medewerkers
Er is een aandachtsfunctionaris/aanspreekpunt bij wie ik
terechtkan

4 Bekendheid en Scholing
4.3 Geef waardering
Goed Voldoende Matig Onvoldoende Slecht N.v.t.
Mijn vaardigheden om met
het stappenplan van de
meldcode te kunnen
werken vind ik...
De vaardigheden van de
professionals binnen mijn
sector om met het
stappenplan te kunnen
werken vind ik...
De kwaliteit van de
aangeboden cursussen en
trainingen ter bevordering

227/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

van de deskundigheid om
met de meldcode te kunnen
werken vind ik...
Het aantal aangeboden
cursussen en trainingen ter
bevordering van de
deskundigheid om met de
meldcode te kunnen
werken vind ik...

4 Bekendheid en Scholing
4.4 Wanneer heeft u voor het laatst een training of cursus gevolgd op
het terrein van huiselijk geweld en/of kindermishandeling ?
In het afgelopen jaar
1-3 jaar geleden
4-5 jaar geleden
Langer dan 5 jaar geleden
Nooit

4 Bekendheid en Scholing
4.5 Bent u bekend met de volgende ondersteunende hulpmiddelen?
En maakt u hier gebruik van?
Niet
bekend
Toolkit op www.meldcode.nl
De Meldcode App op uw
smartphone of tablet
Online cursussen werken met een
meldcode

228/233

Wel bekend, geen
gebruik

Wel bekend en
gebruik

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

4.6 Kunt u verbeterpunten voor de ondersteunende hulpmiddelen
aangeven? Bijvoorbeeld zaken die volgens u ontbreken?

5 De rol van Veilig Thuis
Een andere naam voor Veilig Thuis is Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en
Kindermishandeling (AMHK)

5.1 Bent u bekend met Veilig Thuis?
Ja, ik ben er mee bekend en ik heb er in de praktijk mee te maken gehad
Ja, ik ben er mee bekend, maar ik heb er in de praktijk niet mee te maken gehad
Nee, ik ben er niet mee bekend

5 De rol van Veilig Thuis
5.2 Geef uw waardering voor de onderstaande aspecten van Veilig
Thuis:
Goed Voldoende Matig Onvoldoende Slecht Weet
niet
De rol bij advies- en
consultvragen
De rol bij meldingen
De samenwerking bij
advies- en consultvragen
De samenwerking bij
meldingen
De zichtbaarheid van
Veilig Thuis
De bereikbaarheid van
Veilig Thuis
De kwaliteit van de
adviezen van Veilig Thuis

229/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

De terugkoppeling na een
melding bij Veilig Thuis

Kunt u dit toelichten?

5 De rol van Veilig Thuis
5.3 Is in uw ervaring de rol van en/of de samenwerking met Veilig
Thuis veranderd sinds 1 januari 2015?
Veilig Thuis is op 1 januari 2015 ontstaan uit de samenvoeging van het Steunpunt
Huiselijk Geweld (SHG) en het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK).
Ja
Nee
Ik heb er sinds 1 januari 2015 nog geen ervaring mee gehad
Weet ik niet

Kunt u aangeven wat er veranderd is?

6 Aanvullende opmerkingen
6.1 Heeft u verder nog opmerkingen die u naar aanleiding van het
onderzoek kwijt wilt?

230/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

7 Deelname aan groepsgesprekken
7.1 Naar aanleiding van de uitkomsten van dit onderzoek worden er
enkele groepsgesprekken georganiseerd waarin we met een aantal
professionals dieper willen ingaan op de resultaten. Deze
groepsgesprekken vinden plaats in september 2015. Bent u bereid en
in de gelegenheid om hieraan mee te werken?
Ja, u kunt mij hiervoor bereiken via het volgende e-mailadres: ______________________
Nee

Hartelijk dank voor het invullen van deze vragenlijst.
Druk op de knop 'bevestigen' om uw antwoorden naar het onderzoeksbureau te
versturen.

231/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Bijlage 2
Overzicht van brancheorganisaties en
beroepsverenigingen
Brancheorganisaties en beroepsverenigingen
Actiz (Brancheorganisatie voor zorgondernemers)
AZN (Ambulancezorg Nederland)
Brancheorganisatie Kinderopvang
Federatie Opvang
GGDGHOR
GGZ Nederland (brancheorganisatie voor instellingen in de geestelijke gezondheidszorg
en verslavingszorg)
Jeugdzorg Nederland
KNGF (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie)
KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen)
LBBO (Landelijke beroeps Begeleiders in het Onderwijs)
Lecso (Landelijk Expertisecentrum Speciaal Onderwijs)
MEE (ondersteuning van mensen met een beperking en hun netwerk)
MOgroep (brancheorganisatie voor sociaal werk)
Nederlandse Maatschappij Bevordering tandheelkunde
Nederlandse Vereniging Maatschappelijk Werkers
Nederlandse Vereniging Medisch Managers Ambulancezorg (NVMAA)
Nederlandse Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen en Psychotherapeuten
Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
NIP (Nederlands Instituut van Psychologen)
NVLF (Nederlandse Vereniging van Logopedie en Foniatrie)
NVO (Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen)
NVS-NVL (Nederlandse Vereniging van Schooldecanen en Leerlingbegeleiders)
PO raad
V&VN (Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland)
Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
Verenso
VO raad
VOBC (Vereniging Orthopedagogische BehandelCentra)

232/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

Brancheorganisaties en beroepsverenigingen
Actiz (Brancheorganisatie voor zorgondernemers)
Artsen Jeugdgezondheidszorg Nederland (AJN)
AZN (Ambulancezorg Nederland)
Brancheorganisatie Kinderopvang
Federatie Opvang
GGDGHOR
GGZ Nederland (brancheorganisatie voor instellingen in de geestelijke gezondheidszorg
en verslavingszorg)
Jeugdzorg Nederland
KNGF (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie)
KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen)
Koninklijke Nederlandsche Maatschappij ter Bevordering van de Geneeskunst (KNMG)
Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
LBBO (Landelijke beroeps Begeleiders in het Onderwijs)
Lecso (Landelijk Expertisecentrum Speciaal Onderwijs)
MEE (ondersteuning van mensen met een beperking en hun netwerk)
MOgroep (brancheorganisatie voor sociaal werk)
Nederlandse Maatschappij Bevordering tandheelkunde
Nederlandse Vereniging Maatschappelijk Werkers
Nederlandse Vereniging Medisch Managers Ambulancezorg (NVMAA)
Nederlandse Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen en Psychotherapeuten
Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en de Nederlandse Vereniging
van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA)
NIP (Nederlands Instituut van Psychologen)
NVLF (Nederlandse Vereniging van Logopedie en Foniatrie)
NVO (Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen)
NVS-NVL (Nederlandse Vereniging van Schooldecanen en Leerlingbegeleiders)
PO raad
V&VN (Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland)
Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)
Vereniging Vertrouwensartsen Kindermishandeling (VVAK)
Verenso
VO raad
VOBC (Vereniging Orthopedagogische BehandelCentra)

233/233

QUICKSCAN MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

TELEFOON

070 - 310 3800
E-MAIL

info@bmconderzoek.nl
WEBSITE

www.bmconderzoek.nl

234/233