Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2019

Nr. 13

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 oktober 2018
Op 9 oktober jongstleden verzocht het lid Kwint (SP) mij om een brief met
daarin een verklaring voor de toename van het particulier onderwijs in
Nederland (Handelingen II 2018/19, nr. 10, Regeling van Werkzaamheden).
Met deze brief kom ik aan dit verzoek tegemoet.
Ondanks stevige groei een beperkt aantal leerlingen
In Nederland staat het iedereen vrij om een school op te richten, ook als
die niet door de overheid wordt bekostigd. Het aantal particuliere scholen
in Nederland is de laatste jaren toegenomen. Het aantal particuliere
basisscholen is gegroeid van ongeveer 35 in 2015 tot ongeveer 60 in 2018
en het aantal particuliere middelbare scholen van ongeveer 45 in 2015 tot
ongeveer 50 in 2018.
Ondanks deze toename, gaat het overgrote deel van de Nederlandse
leerlingen nog altijd naar een bekostigde school. In 2017 gingen ongeveer
6000 leerlingen naar een particuliere school, van wie nog geen 700 in de
basisschoolleeftijd. Dit is een hele kleine groep: 6000 op een totaal aantal
van 2,4 miljoen leerlingen in het funderend onderwijs, betreft 0,25
procent.
Scholen zijn zeer divers
Particuliere scholen hebben met elkaar gemeen dat ze geen bekostiging
van de overheid ontvangen. Wel zijn er tussen dit type scholen onderling
grote verschillen. Zo heeft de kleinste particuliere school – op peildatum
1 oktober 2017- drie leerlingen en de grootste 310. Sommige scholen
bieden primair of voortgezet onderwijs aan, op andere scholen zitten
leerlingen van 4 tot en met 21 jaar. Ook de inrichting en onderwijsvisie
van de scholen lopen uiteen. Ter illustratie: de afgelopen jaren is een

kst-35000-VIII-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VIII, nr. 13

1

school gestart die zich richt op hoogbegaafde leerlingen, maar bijvoorbeeld ook een gereformeerde school, een democratische school, een
spirituele school en een boerderijschool. Er zijn ook grote verschillen in de
bedragen die ouders betalen om hun kinderen aan een particuliere school
onderwijs te laten volgen. Zo zijn er scholen waar het volgen van
onderwijs € 3.600,- per jaar kost, maar ook scholen waar het schoolgeld
€ 27.900,- per jaar bedraagt.
Motieven van ouders verschillen
Er is geen eenduidige verklaring voor de toename van het aantal
particuliere scholen. Uit eerder onderzoek blijkt dat ouders verschillende
redenen hebben om voor een particuliere school te kiezen. Soms hechten
ze aan de individuele aandacht die hun kinderen krijgen.1 Voor andere
ouders kan doorslaggevend zijn welke visie de school heeft op de wijze
van leren of lesgeven of op de ontwikkeling van kinderen. Ook de
persoonlijke begeleiding en manier waarop particuliere scholen met
opvoedkundige vraagstukken omgaan, kunnen een belangrijke rol spelen
in de keuze van ouders.2
Keuzevrijheid
Mijn uitgangspunt is dat het reguliere onderwijs leerlingen voldoende
kansen biedt om hun talenten te ontplooien. Desalniettemin zijn ouders
vrij om een eigen afweging te maken over welk type onderwijs het beste
bij hun kind past, ook als die afweging er toe leidt dat ze hun kind
inschrijven op een particuliere school.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

1
2

Staat van het Onderwijs 2016/2017, Kamerstuk 34 775 VIII, nr. 130
Regioplan 2007: particuliere b3-scholen 2007–2008. Kamerstuk 30 652, nr. 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VIII, nr. 13

2