Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1361
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het verhuizen van asielkinderen (ingezonden 1 februari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
21 februari 2013).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport «Ontheemd» van de Werkgroep Kind
in azc (asielzoekerscentrum) over de verhuizingen van asielkinderen?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het rapport en op de aanbevelingen die daarin worden
gedaan?
Antwoord 2
In het rapport wordt de aanbeveling gedaan om gezinnen met kinderen vanaf
hun aankomst in Nederland op te vangen op één vaste plek, waar zij
verblijven tot aan hun terugkeer of verhuizing naar een gemeente. Mijn
reactie daarop is dat het zoveel mogelijk beperken van verhuizingen van
gezinnen met kinderen reeds uitgangspunt is van het beleid dat het Centraal
Orgaan opvang asielzoekers (COA) voert. Als er verhuizingen plaatsvinden,
buiten de verhuizingen die met name op eigen verzoek plaatsvinden, worden
deze zoveel mogelijk tijdens de schoolvakanties uitgevoerd. Ook wordt door
het COA in dat geval onderzocht of een verhuizing binnen de regio kan
plaatsvinden, zodat de kinderen dezelfde school kunnen blijven bezoeken. De
verhuizingen die gerelateerd zijn aan het verblijf in de centrale ontvangstlocatie, na binnenkomst in Nederland, en in de procesopvanglocaties vormen een
noodzakelijk onderdeel van de asielprocedure.
De centrale ontvangstlocatie en procesopvanglocaties zijn mede bedoeld om
voorlichting te krijgen van VWN, contact te hebben met de advocaat, een tbc
onderzoek te plannen en te ondergaan, alsmede een medische check. De
1

Van deze Werkgroep maken deel uit: Unicef, Defence for Children, Vluchtelingenwerk, Kerk in
Actie en Stichting Kinderpostzegels.
2
http://www.kind-in-azc.nl/docs/ontheemd.pdf Zie ook het bericht in Trouw van 31 januari 2013:
«Asielkind pakt tien keer zo vaak koffers»

ah-tk-20122013-1361
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

procesopvanglocaties zijn gevestigd in de nabijheid van een AC, zodat de
asielzoeker niet ver hoeft te reizen, wat de snelheid van de procedure
bevordert. Met het huidige aantal asielzoekerscentra is het niet haalbaar om
de activiteiten die worden uitgevoerd in de procesopvanglocaties op ieder
asielzoekerscentrum te laten plaatsvinden. Het is juist de concentratie van
ketenpartners die het aanbod voor de asielzoeker mogelijk maakt. Dit
betekent dat aan het begin van de procedure extra reisbewegingen plaatsvinden. Deze vinden echter plaats binnen een korte periode, zodat de kinderen
nog niet gesetteld zijn. Het belang van een effectief verblijf in de procesopvanglocaties, met een rust- en voorbereidingstermijn en alle activiteiten die
daarbij op één locatie plaatsvinden met een verblijf dichtbij de aanmeldcentra
waren punten die destijds ook door de Tweede Kamer en VWN als positief
werden beoordeeld. De meerwaarde voor de asielzoeker van de activiteiten
die op een aantal locaties geconcentreerd worden aangeboden aan het begin
van de procedure, in combinatie met de bijdrage van deze werkwijze aan een
snelle procedure, wegen naar de mening van het kabinet op tegen de extra
reisbeweging.
In het rapport wordt voorts de aanbeveling gedaan om alle gezinnen met
kinderen op kleinschalige locaties te huisvesten. Uit eerdere informatie die ik
ontving vanuit diverse NGO’s is gebleken dat hierbij de voorkeur bestaat voor
het verwerven en inrichten van kleinschalige opvangvarianten die beheerd
worden door particuliere, commerciële instanties. Deze vorm van opvang is
echter niet aan de orde. De opvang van asielzoekers is een publieke taak die
bij wet aan het COA is opgedragen. In de memorie van toelichting bij de Wet
COA staat ook uitdrukkelijk vermeld dat het geen voorkeur verdient dat
privaatrechtelijke organisaties met de uitoefening van publiekrechtelijke
bevoegdheden worden belast. Een mogelijkheid zou kunnen zijn dat via een
contractuele relatie met het COA opvang wordt verzorgd, zoals dat in geval
van alleenstaande minderjarige vreemdelingen plaatsvindt. De opvang moet
dan worden gerealiseerd conform het beleid dat het COA voert. Een
dergelijke vorm van opvang zou echter een duidelijke meerwaarde, zowel
inhoudelijk als financieel, moeten meebrengen. Uit de voorstellen die ik
daaromtrent tot nu toe heb ontvangen is die meerwaarde mij echter niet
gebleken. Ik zal hierover binnenkort met een aantal NGO’s nader van
gedachten wisselen. Daarnaast wil ik benadrukken dat de opvang van het
COA voldoet aan alle (internationale) regelgeving. Daarenboven zijn de
afgelopen jaren diverse extra voorzieningen, veelal met Europese financiering, tot stand gebracht. Tevens wordt, in goede afstemming met onder
andere Defence for Children en Unicef, gewerkt aan voorzieningen zoals een
website voor kinderen, ouders en professionals en worden trainingen
gegeven aan COA medewerkers om hen nog beter bekend te maken met
kinderrechten.
Vraag 3
Klopt het dat (kinderen van) asielzoekers gemiddeld een keer per jaar
wisselen van asielopvang en daarmee moeten verhuizen?
Antwoord 3
Het aantal keren dat (kinderen van) asielzoekers gemiddeld per jaar wisselen
van asielopvang is afhankelijk van de wijze waarop deze verhuizingen worden
gemeten. Het COA heeft, in opdracht van de toenmalige minister voor
Immigratie, Integratie en Asiel, het aantal verhuizingen gemeten vanaf de
aankomst in een asielzoekerscentrum evenals de verhuizingen naar een
vrijheidsbeperkende locatie of gezinslocatie. In het rapport waarop deze
kamervragen zijn gebaseerd, worden de verhuizingen geregistreerd vanaf de
binnenkomst in de centrale ontvangstlocatie en de procesopvanglocatie. Het
COA heeft deze verhuizingen niet geregistreerd omdat deze standaard deel
uitmaken van de procedure en daarmee onvermijdelijk zijn. In het rapport
wordt aangegeven dat, als de standaardverhuizingen niet worden meegerekend, een gezin gemiddeld een keer in de twee jaar verhuist. Indien verhuizingen naar en vanuit de gezinslocaties worden meegerekend, komt het
gemiddeld aantal verhuizingen, zoals geregistreerd door het COA, neer op
nagenoeg eenmaal per jaar. Dit aantal zal teruglopen nu besloten is dat
gezinnen die een herhaalde aanvraag indienen niet meer naar de procesopvanglocatie hoeven te verhuizen. Ook is al eerder besloten dat gezinnen
waarvan de vertrektermijn is verstreken, indien verwijdering uit de opvang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

zou leiden tot een humanitaire noodsituatie, niet meer via de vrijheidsbeperkende locatie in de gezinslocatie zullen worden geplaatst. Dit beperkt het
aantal verhuisbewegingen.
Vraag 4
Wat zijn de redenen die de vele verhuizingen noodzakelijk maken? Wat
verklaart het exorbitant hoge aantal verhuizingen?
Antwoord 4
Verhuizingen kunnen plaatsvinden om een aantal redenen. Deze staan ook in
het rapport genoemd: verhuizing op eigen verzoek van het gezin, verhuizing
om procedurele redenen, verhuizing wegens sluiting van een locatie of een
verhuizing wegens een opgelegde sanctie. De conclusie dat het aantal
verhuizingen exorbitant hoog is, deel ik niet.
Vraag 5
Acht u het noodzakelijk om asielzoekers in de verschillende fases van de
asielprocedure steeds op andere locaties op te vangen? Zo ja, waarom?
Hebben de vele verplaatsingen tevens te maken met beleid om asielzoekers
niet te lang op één woonplaats te laten verblijven vanwege het risico dat zij
daar geworteld raken?
Antwoord 5
Zoals reeds aangegeven in het antwoord op vraag 2 zijn het eerste verblijf in
de centrale ontvangstlocatie en het doorbrengen van de periode in de
procesopvanglocatie noodzakelijke onderdelen van de asielprocedure. Op
basis van een uitspraak van de Hoge Raad hebben gezinnen met kinderen
recht, indien dit nodig is om een humanitaire noodsituatie te voorkomen, op
onderdak in een gezinslocatie. De verhuizingen hebben niet ten doel om
worteling in een bepaalde woonplaats te voorkomen.
Vraag 6
Deelt u de mening dat het voor kinderen van asielzoekers, die regelmatig al
vluchttrauma’s hebben, extreem belastend is om in een periode die al bol
staat van veranderingen en onzekerheid steeds opnieuw gedwongen de
woon- en verblijfplaats te moeten verlaten?
Antwoord 6
Uit de door het COA uitgevoerde registratie over het jaar 2012, waarover uw
Kamer per brief geïnformeerd zal worden, blijkt dat verreweg het grootste
aantal verhuizingen plaatsvindt op eigen verzoek van het gezin. Als er sprake
is van een «gedwongen» verhuizing doet het COA er alles aan om deze
verhuizing tijdens een schoolvakantie te laten plaatsvinden. Tevens wordt
ernaar gestreefd gezinnen met schoolgaande kinderen in dezelfde regio te
huisvesten als voor de verhuizing, zodat zij dezelfde school kunnen blijven
bezoeken. Dit neemt niet weg dat een verhuizing voor kinderen belastend kan
zijn.
Vraag 7
Kunt u het probleem van de vele verhuizingen plaatsen in het perspectief van
kinderenrechten en daar uw oordeel over geven?
Antwoord 7
Bij de opvang van kinderen van asielzoekers wordt er in Nederland zorg voor
gedragen dat er geen sprake is van strijd met (internationale) regelgeving,
waaronder regelgeving met betrekking tot kinderrechten. In de beantwoording van de vragen van het lid Voordewind, waar de onderhavige vragen een
aanvulling op zijn, ga ik, desgevraagd, nader in op een aantal specifieke
bepalingen in het IVRK.
Vraag 8
Erkent u, zoals deskundigen in het rapport aangeven, dat de vele verhuizingen schade en gezondheidsproblemen voor kinderen kunnen veroorzaken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Ik acht het mogelijk dat kinderen problemen ondervinden door (een groot
aantal) verhuizingen. Verhuizingen vinden in veel gevallen plaats op verzoek
van ouders of doordat een gezin er, nadat het is uitgeprocedeerd, niet voor
kiest om terug te keren. Om mogelijke nadelige effecten voor kinderen zoveel
mogelijk te beperken hebben ouders ook een eigen verantwoordelijkheid. Om
ouders daarvan zo nodig meer bewust te maken voert het COA een pilot uit
met een zogenaamd «verhuisprotocol». Op basis van dit protocol wordt met
ouders gesproken over de gevolgen die een verhuizing voor kinderen kan
hebben, zodat ouders zoveel mogelijk maatregelen kunnen nemen om
mogelijk nadelige gevolgen voor hun kinderen te voorkomen.
Vraag 9
Kunt u aangeven of er de laatste jaren verbeteringen met betrekking tot het
aantal verhuizingen van asielkinderen is gerealiseerd? Zo nee, hoe verhoudt
zich dat tot uw reactie op een eerder rapport van de Werkgroep Kind in azs
dat het aantal verhuisbewegingen zoveel mogelijk wordt geminimaliseerd en
dat de vernieuwde asielprocedure ervoor zorgt dat asielzoekers zoveel
mogelijk op één locatie kunnen verblijven?
Antwoord 9
Zoals reeds gesteld in het antwoord op vraag 2, draagt het COA er zorg voor
dat gezinnen met kinderen zo min mogelijk verhuizen. Het beleid om
stapeling van procedures zoveel mogelijk te voorkomen alsmede het
verwerven van meer structurele opvanglocaties door het COA zal daar
eveneens aan bijdragen. Daarenboven worden uitgeprocedeerde gezinnen
waarvan de vertrektermijn is verstreken, als zij zonder het verlenen van
onderdak door de Rijksoverheid in een humanitaire noodsituatie zouden
terechtkomen, direct in een gezinslocatie geplaatst en niet meer eerst in een
vrijheidsbeperkende locatie. Ook hoeft in geval van het indienen van een
herhaald asielverzoek niet meer verhuisd te worden naar de procesopvanglocatie. Ik beschik niet over een cijfermatige vergelijking tussen de verhuiscijfers voor en na 1 januari 2012. Het registreren van verhuiscijfers met
terugwerkende kracht kon in de systemen van het COA niet volledig
betrouwbaar worden uitgevoerd omdat de systemen daar niet op waren
ingericht. Belangrijkste is dat de cijfers en redenen van de verhuizingen die
op het huidige beleid gebaseerd zijn, worden weergegeven.
Vraag 10
Klopt het dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in haar monitor
van de verhuisbewegingen van asielzoekers niet het totaal van alle verhuizingen per gezin meeneemt, zoals het rapport stelt? Bent u bereid dit aan te
passen, zodat inzicht kan worden verkregen hoe vaak asielzoekers in totaal
gemiddeld verhuizen?
Antwoord 10
Het COA registreert alle verhuizingen vanaf aankomst in een asielzoekerscentrum. Zoals hierboven aangegeven zie ik geen meerwaarde in het registreren
van de standaardverhuizingen naar en vanuit de procesopvanglocaties omdat
deze standaard onderdeel uitmaken van de procedure.
Vraag 11
Bent u bereid om te zoeken naar verbeteringen om het aantal verhuizingen
van asielzoekers met kinderen fors te beperken? Bent u bereid om te
verkennen of het openen van kleinschalige, gezinsvriendelijke opvangvarianten, zoals in het rapport bepleit, daaraan kan bijdragen en kan worden
gerealiseerd?
Antwoord 11
Uit bovenstaande beantwoording blijkt dat er diverse maatregelen zijn
getroffen om het aantal verhuizingen zo beperkt mogelijk te houden. Mijn
reactie op de vraag naar de wenselijkheid van kleinschalige opvangvarianten
treft u aan in het antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Voordewind (ChristenUnie), ingezonden 1 februari 2013 (vraagnummer
2013Z01931)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5