Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1047
Vragen van de leden Kwint (SP) en Westerveld (GroenLinks) aan de Minister
voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over het bericht dat een laptop
eisen niet mag, maar scholen ermee wegkomen (ingezonden 10 september
2020).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 9 december 2020).Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 266.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Een tablet of laptop eisen van leerlingen – het
mag niet, maar scholen komen ermee weg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat scholen de grenzen opzoeken om leerlingen alsnog een
laptop of tablet te laten aanschaffen – die vaak honderden euro’s kosten –
terwijl dit vrijwillig zou moeten zijn? En wat betekent dit volgens u voor
gezinnen die dit geld niet zomaar klaar hebben liggen? Welke consequentie
heeft dit voor de schoolkeuze?
Antwoord 2
Scholen bepalen zelf welk lesmateriaal zij per leerjaar inzetten in hun
onderwijs en in hoeverre ze dat op papier of digitaal doen. Ze ontvangen
hiervoor bekostiging van de rijksoverheid. Binnen deze bekostiging moeten
scholen voor iedere leerling een volwaardig onderwijsaanbod realiseren.
Scholen mogen aan ouders vragen om zelf een laptop aan te schaffen maar
dit moet altijd expliciet vrijwillig zijn. Scholen mogen ouders nooit verplichten
een laptop aan te schaffen. Op het moment dat scholen schoolboeken
vervangen door digitaal lesmateriaal en het bezit van een laptop (of tablet)
voor het leerproces noodzakelijk is geworden, dienen scholen hierin zelf te
voorzien.

1

ah-tk-20202021-1047
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/een-tablet-of-laptop-eisen-van-leerlingen-hetmag-niet-maar-scholen-komen-ermee-weg~b7b3b812/
?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Wanneer scholen ouders verplichten om een laptop aan te schaffen handelen
zij niet volgens de wet. De Inspectie van het Onderwijs ziet hier op toe en
controleert bij elk onderzoek op de naleving van de wettelijke regels ten
aanzien van de vrijwillige ouderbijdrage.
Vraag 3
Wat vindt u ervan dat een steeds groter deel van het budget van Stichting
Leergeld opgaat aan laptops en tablets voor gebruik in het onderwijs? En
bent u het ermee eens dat deze gelden niet bedoeld zouden moeten zijn voor
reguliere leermiddelen, zoals Stichting Leergeld stelt? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 3
Het is een goede zaak dat Stichting Leergeld zich inspant om kinderen uit
gezinnen met minimale financiële middelen te laten deelnemen aan binnenen buitenschoolse activiteiten. Tegelijkertijd is het uitgangspunt dat iedere
leerling kosteloos onderwijs moet kunnen volgen op school. Scholen zijn daar
zelf voor verantwoordelijk. Zie verder het antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het eisen van een laptops of tablets door scholen laat
zien dat deze devices meer zijn dan enkel informatiedragers en daardoor niet
bekostigd zouden moeten worden door leerlingen en hun ouders? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 4
Een laptop valt niet onder de definitie van lesmateriaal2 omdat het de drager
is van informatie, zelf geen informatie is, en niet wordt voorgeschreven voor
een specifiek leerjaar. Hierdoor valt een laptop of tablet niet onder het
lesmateriaal dat scholen gratis aan ouders dienen te verstrekken. Dat wil
echter niet zeggen dat een school ouders mag verplichten om een laptop aan
te schaffen. Op het moment dat scholen schoolboeken vervangen door
digitaal lesmateriaal en het bezit van een laptop (of tablet) voor het leerproces noodzakelijk is geworden, dienen scholen hierin zelf te voorzien. Iedere
leerling moet immers kosteloos onderwijs kunnen volgen op school.
Vraag 5
Bent u het eens met de voorzitter van de VO-raad die zegt dat het «kulargument» is om te beweren dat een laptop enkel een informatiedrager is en er
wordt gewerkt met een «definitie uit de vorige eeuw»? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 5
In de Wet Gratis Schoolboeken (WGS) uit 2008 zijn laptops (en andere
devices) buiten de definitie van leermiddelen gehouden. In lijn met de
motie-Westerveld3 zal ik in mijn reactie op de volgende evaluatie van de WGS
ingaan op dit specifieke punt. Ik streef er naar om die evaluatie en de
beleidsreactie daarop in de eerste helft van 2021 aan uw Kamer te zenden.
Vraag 6
Wat vindt u van het standpunt van de Groep Educatieve Uitgeverijen (GEU),
de branchevereniging van aanbieders van leermiddelen, dat een device geen
leermiddel is, maar een platform waarop je leermiddelen kunt gebruiken?4
Antwoord 6
Zie antwoord op vraag 5.

2

Artikel 6e, lid 2 WVO: Onder lesmateriaal wordt verstaan: lesmateriaal dat naar vorm en inhoud
is gericht op informatieoverdracht in onderwijsleersituaties en waarvan het gebruik binnen het
onderwijsaanbod door het bevoegd gezag specifiek voor het desbetreffende leerjaar is voorgeschreven.
3
Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 176
4
Parlisnr. 2018Z00853

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 7
Acht u het wenselijk dat scholen extra geld kwijt zijn aan leermiddelen en
hardware, vanwege hun digitale ambities, en dat dit betekent dat schoolbesturen onder andere deze materiële uitgaven deels financieren met de
personele component van de lumpsumfinanciering, zoals wordt gesteld in het
rapport van McKinsey naar de doelmatigheid en toereikendheid van de
bekostiging in het onderwijs? Kunt u uw antwoord toelichten?5
Antwoord 7
Scholen ontvangen de bekostiging voor personeel en exploitatie als één
lumpsum en maken zelf keuzes over de besteding daarvan. De verdeelsleutel
in de bekostiging is niet normstellend voor hoe scholen dit moeten uitgeven.
Niet de OCW-beschikking, maar de onderwijsvisie van de school en de lokale
behoeften van leerlingen moeten bepalend zijn bij deze keuzes.
Op de korte termijn kunnen scholen de benodigde middelen voor digitalisering halen uit de lumpsum, die o.a. voorziet in middelen voor lesmateriaal in
het algemeen. De komende jaren zal de inzet van eigentijdse technologie
alleen maar belangrijker worden. In mijn beleidsreactie op het rapport van
McKinsey stel ik daarom ook vast dat een toekomstbestendig stelsel één van
de vijf thema’s is waar blijvend in geïnvesteerd moet worden.6
Vraag 8
Welke andere conclusies trekt u op basis van het rapport van McKinsey als
het gaat om digitalisering van het onderwijs en de bekostiging die daarmee
gepaard gaat?
Antwoord 8
Zie antwoord op vraag 7. Ik verwijs hiervoor ook naar de beleidsreactie op
het rapport van McKinsey.
Vraag 9
Klopt het dat de grootste barrière om digitale devices anders dan informatiedragers te bestempelen via de wet Gratis schoolboeken de financiering is?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
Zie antwoord op vraag 5.
Vraag 10
Heeft u naar aanleiding van de aangenomen motie van het lid Westerveld
aan het begin van dit schooljaar in kaart gebracht hoeveel schoolbesturen zelf
niet kunnen voorzien in devices? Zo ja, kunt u de resultaten delen met de
Kamer? Zo nee, waarom niet?7
Antwoord 10
Ja, daardoor heeft de beantwoording van deze vragen wat langer op zich
laten wachten. Via de website lesopafstand.nl heeft Kennisnet op verzoek van
OCW en de Raden van 1 oktober tot 16 november 2020 een enquête
gehouden naar knelpunten bij het organiseren van hybride onderwijs en
onderwijs op afstand. Alle schoolbesturen in het basis- en voortgezet
onderwijs zijn door OCW en de PO-Raad en VO-raad op deze uitvraag
gewezen. Op het peilmoment van 16 november 2020 hadden 102 respondenten (bestuurders, leraren, ict-coördinatoren) de vragenlijst ingevuld. Daarvan
gaf 60 procent aan onvoldoende devices beschikbaar te hebben voor
leerlingen en leerkrachten als een aantal leerlingen tevens thuis afstandsonderwijs moet ontvangen of bij een (gedeeltelijke) schoolsluiting. Ik neem deze
signalen serieus als een indicatie van mogelijke knelpunten bij hybride-en
afstandsonderwijs tijdens de corona crisis. Zoals vermeld in de brief
«Tijdelijke banen en het voorkomen van onderwijsachterstanden door de

5

Bijlage bij Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 160 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/
2020/04/22/een-verstevigd-fundament-voor-iedereen
6
Kamerstuk 31 293, nr. 548
7
Kamerstuk 32 034 nr. 37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

coronacrisis»8 heb ik daarom € 3 miljoen beschikbaar gesteld om via SIVON
opnieuw devices te verstrekken, met name aan scholen in het primair en
voortgezet onderwijs die veel leerlingen hebben met een risico op achterstanden. Dat is bovenop de € 6,3 miljoen die in het voorjaar reeds beschikbaar is
gesteld voor devices. Via sivon.nl worden de schoolbesturen geïnformeerd
over de wijze waarop zij hiervoor een aanvraag kunnen indienen.
Vraag 11
Vindt u het gezien de digitalisering op scholen niet tijd om devices, zoals
laptops en tablet, als nieuwe categorie aan te merken in de wet Gratis
schoolboeken en de daarbij behorende financiering te regelen? Zo ja, op
welke termijn gaat u dit regelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Zie het antwoord op vraag 5.
Vraag 12
Wat is de stand van zaken van de evaluatie van de wet Gratis schoolboeken
en meer specifiek die van de uitwerking van de motie van het lid Westerveld
c.s.? Wanneer kan de Kamer deze verwachten?9
Antwoord 12
Zie het antwoord op vraag 5.
Vraag 13
Deelt u de mening dat de coronacrisis en de noodzaak tot het volgen van
afstandsonderwijs, de urgentie benadrukt om devices toegankelijk te maken
voor alle kinderen?
Antwoord 13
De coronacrisis betreft een uitzonderlijke situatie waarin ik de schoolbesturen
zo goed mogelijk ondersteun. Het belang van adequaat ingericht hybride- en
afstandsonderwijs is hierin groot. Tegelijkertijd blijft het algemene uitgangspunt dat scholen verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en de continuïteit van
het onderwijs, zonder verplichte meerkosten voor ouders, ook ten aanzien
van devices.

8
9

Kamerstuk 27 020, nr. 118, 10 november 2020
Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 176

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4