Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 628

Politie

Nr. 423

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 november 2013
Op 29 oktober jongstleden maakte Amnesty International het rapport
«Proactief politieoptreden vormt risico voor mensenrechten, etnisch
profileren onderkennen en aanpakken» openbaar. In deze brief zend ik uw
Kamer – overeenkomstig de toezegging in het wetgevingsoverleg over de
begroting van de Nationale Politie d.d. 4 november 2013 – mijn reactie op
het rapport en zal ik nader ingaan op het lopende onderzoek.
Reactie op het rapport
Zoals ik in het wetgevingsoverleg heb aangegeven wijs ik, evenals de
politie, etnisch profileren nadrukkelijk af. Etnisch profileren is een vorm
van discriminatie van burgers die in strijd is met artikel 1 van de
Grondwet. Tegelijk is duidelijk dat etnisch profileren bij politiecontroles
wel voorkomt. Voor betrokkenen is (het ervaren van) etnisch profileren
uiterst pijnlijk. Het tegengaan van etnisch profileren is van essentieel
belang voor de effectiviteit en legitimiteit van en ieders vertrouwen in de
politie. De politie dient in verbinding met alle burgers te staan.
Ik waardeer dan ook dat er onderzoek gedaan wordt naar een belangrijk
thema als proactief politieoptreden en het risico van etnisch profileren
daarbij. Het is goed dat er rapporten zijn die zich in deze thema’s
verdiepen en ook voorzien in informatie over de wijze waarop dit gebeurt,
en aanbevelingen geven op welke wijze etnisch profileren kan worden
tegengegaan.
Amnesty hanteert voor etnisch profileren de volgende definitie: «het
gebruik door de politie van criteria of overwegingen omtrent ras,
huidskleur, etniciteit, nationaliteit, taal en religie bij opsporing en
rechtshandhaving – zowel op operationeel als organisatorisch niveau –
terwijl daarvoor geen objectieve rechtvaardiging bestaat».

kst-29628-423
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 628, nr. 423

1

Van de politie wordt verwacht dat zij door proactief en informatiegestuurd
optreden, probeert criminaliteit vroegtijdig te voorkomen en te ontmoedigen.
Politieoptreden op basis van objectieve criteria is toegestaan. Dat houdt in
het gericht en proactief optreden aan de hand van een combinatie van
bepaalde selectiecriteria, zoals eigenschappen, gedragingen of kenmerken
van verdachten (zoals onder meer leeftijd, kledingstijl, werkwijze).
Zoals aangegeven heeft Amnesty International een belangrijk rapport
uitgebracht en een grote bijdrage geleverd aan de discussie over etnisch
profileren bij proactief politiewerk. Met de politie neem ik dit rapport
uiterst serieus. Op het seminar dat gekoppeld was aan het uitkomen van
het rapport heeft de korpschef Nationale Politie het rapport in ontvangst
genomen en een reactie gegeven.
Het rapport vormt een gedegen literatuurstudie van eerder onderzoek op
dit terrein. Dit rapport en de onderliggende onderzoeksrapporten op dit
thema wijzen niet op stelselmatig discriminerende profilering door de
politie in Nederland. Dit doet echter aan de ernst van voorkomende
gevallen van etnisch profileren niets af. We moeten daarbij voortdurend
scherp blijven op een zorgvuldige werkwijze.
Bestaande maatregelen
Binnen de politie is voortdurend aandacht voor het selecteren op basis
van objectieve criteria. In de basisopleiding van de politie is de module
Multicultureel Vakmanschap voor iedereen verplicht. De politie bevordert
informatiegestuurd werken op alle terreinen van het politiewerk.
Daarnaast zijn er specifieke trainingen en themabijeenkomsten, zoals een
studiemiddag van de politie in samenwerking met de Anne Frankstichting
op 21 november aanstaande. Ook in het dagelijks werk wordt er uitvoerig
aandacht aan besteed.
Nog lopend onderzoek en nieuwe maatregelen
In het wetgevingsoverleg is gesproken over onderzoeken in Amsterdam
en Den Haag. Het onderzoek naar etnisch profileren in Amsterdam is eind
vorig jaar afgerond. De uitkomsten zijn opgenomen in het rapport van
Amnesty International. Het onderzoek in Den Haag wordt momenteel
uitgevoerd door de universiteit van Leiden met medewerking van het
gezag. Dit onderzoek zal in het voorjaar beschikbaar zijn. Ik treed hierover
in overleg met de lokale driehoeken van Amsterdam en Den Haag. Ik zal
ook samen met de politie en het gezag in gesprek gaan met Amnesty
International en de andere onderzoekers over hun ideeën voor een betere
aanpak van etnisch profileren. Over de resultaten van een en ander
informeer ik u per brief in het voorjaar van 2014. In mijn brief zal ik ook
aangeven of ik aanvullend onderzoek nodig acht, en welke (aanvullende)
maatregelen ik tref om etnisch profileren verder tegen te gaan.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 628, nr. 423

2