Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2585
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Financiën over
slapende rekeningen (ingezonden 16 februari 2021).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 3 mei 2021). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1940.
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van Radar over slapende rekeningen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 6 en 13
Welke regels gelden er met betrekking tot «slapende rekeningen»? Welke
plichten hebben banken met betrekking tot rekeningen die geopend zijn bij
hen?
Klopt het dat banken slechts een administratieplicht hebben van zeven jaar?
Wat gebeurt er met een rekening waarvan de rekeninghouder zevn jaren
inactief is geweest? Is het mogelijk dat na zeven jaar geld «verdwenen» is als
een klant niet goed oplet?
Klopt het dat tegoeden na 20 jaar ten goede komen aan de bank? Wat vindt u
hiervan? Biedt dit geen stimulans voor banken om tegoeden stilzwijgend te
laten vervallen?
Indien er geen eigenaar van tegoeden kan worden gevonden en het
vermoeden bestaat dat de rekeninghouder is overleden, welke plichten heeft
de bank dan om tegoeden aan de juiste rechthebbenden te doen toekomen?
Wat gebeurt er met de tegoeden indien rechthebbenden niet kunnen worden
gevonden? Bent u bereid te regelen dat deze tegoeden beschikbaar blijven
voor eventuele nabestaanden die zich alsnog melden?
Antwoord 2, 3, 6 en 13
Slapende rekeningen zijn bankrekeningen die gedurende lange tijd niet zijn
gebruikt en waarbij er ook geen contact meer is tussen de bank en de
rekeninghouder. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat rekeninghouders hun
verhuizing niet aan de bank doorgeven, rekeninghouders de rekening

1

ah-tk-20202021-2585
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Radar, 23-11-2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

simpelweg vergeten, of omdat de erfgenamen niet weten dat de overledene
een rekening bij de bank heeft.
Over het algemeen gelden de plichten die de bank heeft beschreven in de
algemene voorwaarden van de bank en die door de consument zijn aanvaard
bij het openen van een betaalrekening. Banken en consumenten kunnen op
bepaalde gronden de rekening opzeggen. Wanneer de betaalrekening wordt
opgezegd, de tegoeden zijn opgenomen en de rekening is afgewikkeld, geldt
dat de bank een wettelijke algemene bewaartermijn van zeven jaar heeft voor
de administratie na het beëindigen van de relatie tussen de klant en de bank.
Na zeven jaar worden de gegevens van de betaalrekening vernietigd.
In het geval van een slapende rekening is er geen sprake van een reguliere
beëindiging van een betaalrekening. Omdat banken in het geval van een
slapende rekening niet weten of de klantrelatie is beëindigd, is de administratieplicht van zeven jaar hier niet van toepassing. De banken geven aan dat
wanneer zij inactiviteit van een rekening opmerken, zij proberen de verdwenen rekeninghouders te traceren. Dit doen zij bijvoorbeeld door contact op te
nemen via de telefoon, e-mail of sociale media. Wanneer het contact niet
succesvol op de reguliere manier kan worden hersteld, proberen banken
middels het inactief maken van betaalproducten contact te leggen. Ook
kunnen banken via het besluit Basisregistratie Persoonsgegevens, informatie
opvragen bij de gemeente over rekeninghouders. Hierbij geldt wel dat banken
bij elke afzonderlijke gemeente moeten verifiëren of de klant daar staat
ingeschreven. Dit is in de praktijk lastig uitvoerbaar en wordt daarom weinig
toegepast.
Als de zoektocht van de bank niets oplevert en het tegoed op de rekening
gedurende twintig jaar niet wordt opgeëist door de rekeninghouder of in het
geval van overlijden door diens erfgenamen, dan verkrijgt de bank dat tegoed
door het verstrijken van de algemene verjaringstermijn van twintig jaar.
Echter, ik begrijp van de banken dat zij in de praktijk geen aanspraak maken
op deze verjaringstermijn en de tegoeden laten staan op een tussenrekening
of op een ander betaalproduct. Wanneer de rekeninghouder of erfgenaam
van de rekeninghouder kan aantonen dat de rekening aan die persoon
toebehoort, keren banken ook na twintig jaar de tegoeden uit.
Blijkt uit de zoektocht van de bank dat iemand (vermoedelijk) is overleden en
komt de bank niet in contact met de erfgenamen of is niet bekend of er
erfgenamen zijn, dan is de situatie anders. In dat geval is in artikelen 189 en
226 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek bepaald dat de gelden op de
rekening toekomen aan de Staat. Op grond van artikel 189 komen de gelden
toe aan de Staat op het moment van overlijden. Op grond van artikel 226
kunnen rechthebbenden gedurende twintig jaar nadat het nalatenschap is
opengevallen aanspraak maken op de gelden. Na deze periode verkrijgt de
Staat de gelden.
Hoewel ik individuele gevallen niet kan beoordelen, is in zijn algemeenheid
mijn conclusie dat een situatie zoals geschetst in Radar, waarbij de administratie is vernietigd en er geen aanspraak kan worden gemaakt op de
tegoeden, in beginsel niet mogelijk is.
Vraag 4 en 12
Is het beheren van geld voor hun klanten niet een kerntaak van banken? Bent
u het eens dat het verweer dat er slechts een administratieplicht is van zeven
jaar wel een zeer beperkte taakopvatting is, die niet erg getuigt van een
ontwikkelde beroepseer?
Bent u het eens dat geld dat is toevertrouwd aan een bank, altijd terug zou
moeten gaan naar de eigenaar als diegene kan bewijzen dat het geld van
hem of haar is, ongeacht de jaren die zijn verstreken? Bent u bereid dit
wettelijk te regelen?
Antwoord 4 en 12
Het beheren van geld voor hun klanten is inderdaad een van de kerntaken
van banken en het is belangrijk dat dit op een ordentelijke wijze gebeurt. Dit
betekent dat klanten die geld op een rekening zetten dit geld ook te allen tijde
kunnen terugvorderen en dat de banken volgens de geldende regelgeving
handelen. De bewaartermijn van zeven jaar geldt, zoals hiervoor vermeld, niet
in het geval van slapende rekeningen en de tegoeden worden ook na een
verloop van twintig jaar uitgekeerd wanneer de rekeninghouder of erfgenaam
kan aantonen dat het geld van de persoon in kwestie is. Ook als het gaat om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

een (vermoedelijk) overlijden is, zoals in het vorige antwoord aangegeven,
wettelijk geregeld dat de tegoeden toekomen aan de Staat en erfgenamen die
door de Staat worden opgespoord of zich uit eigen beweging melden, hier
aanspraak op kunnen maken. Ik zie daarom geen noodzaak om additionele
wettelijke maatregelen te nemen.
Vraag 5 en 11
Is een bank verplicht om contact te zoeken met rekeninghouders na een
periode van inactiviteit? Zo nee, bent u bereid dit te regelen?
Deelt u de mening dat het toekomen van geld op slapende rekeningen aan
rechthebbenden onder de zorgplicht van banken valt? Zo ja, wat doet u eraan
dat dit ook gebeurt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 11
Banken hebben een bijzondere zorgplicht die volgt uit de functie die banken
in het maatschappelijk verkeer vervullen. Afhankelijk van de omstandigheden
van een concreet geval, dient een bank te beoordelen hoe hieraan invulling
moet worden gegeven. Uiteindelijk is het ter beoordeling aan de burgerlijke
rechter of de bank heeft voldaan aan de zorgplicht.
Zoals ik hiervoor heb aangegeven is het van belang dat het beheren van geld
voor klanten door banken op een ordentelijke wijze gebeurt. Dit betekent dat
klanten die geld op een rekening zetten dit geld ook kunnen terugvorderen. In
dit kader zetten banken zich ook in om na een periode van inactiviteit de klant
te bereiken via de eerdergenoemde werkwijzen. Indien de klant desondanks
niet wordt bereikt, begrijp ik dat de tegoeden ook na de verjaringstermijn van
twintig jaar uitgekeerd worden wanneer de rekeninghouder of erfgenaam kan
aantonen dat het geld van de persoon in kwestie is. Gelet hierop zie ik
momenteel geen noodzaak tot additionele maatregelen.
Vraag 7 en 10
Wat is er gebeurd met het voornemen van de voormalig Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Plasterk om niet opgevraagde
middelen ten goede te laten te komen aan de staatskas na 20 jaar in plaats
van aan banken?2
Kent u het voorbeeld van de Volksbank die tientallen mensen in de administratie heeft die 115 jaar of ouder zijn? Bent u bereid banken onderzoek te
laten doen naar het aantal honderdplussers in de administratie en te kijken of
deze nog klopt?
Antwoord 7 en 10
Naar aanleiding van het voornemen van de voormalig Minister Plasterk zijn
er momenteel gesprekken gaande tussen de Nederlandse Vereniging van
Banken, de banken en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB), onderdeel van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en onder meer
verantwoordelijk voor het afwikkelen van onbeheerde nalatenschappen en het
opsporen van eventuele erfgenamen, over een «convenant onbeheerde
nalatenschappen». Dit convenant heeft als doel om rechthebbenden van
slapende tegoeden van overleden rekeninghouders op te sporen. Hoewel
banken hun administratie doorlopen om te zien of er sprake is van slapende
rekeningen, is niet altijd bekend of iemand overleden is en indien dit het
geval is, of de persoon in kwestie erfgenamen heeft. In het convenant wordt
onder andere geregeld dat bankrekeningen met meer dan 8.000 euro van
mensen van wie wordt aangenomen dat zij zijn overleden, omdat zij volgens
het systeem 115 jaar of ouder zouden zijn, worden aangemeld bij het RVB.
Dit geldt ook voor bankrekeningen waarvan duidelijk is geworden dat de
rekeninghouder is overleden en waar niet van bekend is of er erfgenamen
zijn of waarvan de bank de erfgenamen niet kan bereiken. Het RVB zal op
zoek gaan naar (eventuele) erfgenamen. Het RVB kan hierbij gebruik maken
van de toegang tot het Centraal Testamentenregister, de Basisregistratie
Personen of (extern) onderzoek. Vervolgens wordt het geld ofwel uitgekeerd
aan de erfgenamen of de tegoeden komen, in bepaalde gevallen via de
consignatiekas, toe aan de Staat. De gesprekken over dit convenant bevinden

2

Trouw, 8 april 2017, Het Rijk wil slapende tegoeden voortaan zelf hebben (Het Rijk wil slapende
tegoeden voortaan zelf hebben | Trouw).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

zich in de afrondende fase. De verwachting is dat het convenant dit jaar
wordt getekend. Om deze gevallen op te kunnen pakken, is het wel belangrijk
dat deze gevallen in zicht zijn. Ik moedig banken dan ook aan om hun
systeem regelmatig door te lopen op mogelijke slapende tegoeden.
Vraag 8
Kunt u een inschatting geven van de tegoeden, waarvan de eigenaar
onbekend is? Om hoeveel mensen gaat het? Wat is het gemiddelde en totaal
geschatte vermogen? Klopt het dat dat in de vele tientallen miljoen euro’s
loopt?
Antwoord 8
Het is mij niet bekend om hoeveel eigenaren het precies gaat en hoe groot
dit vermogen is. Er bestaat geen centrale administratie van de inspanningen
van banken ten aanzien van slapende rekeningen. Voor het vaststellen van
inactiviteit van een betaalrekening gebruikt een bank eigen criteria. Daarnaast
is het inzichtelijk maken van de tegoeden met een verstreken algemene
verjaringstermijn van twintig jaar bewerkelijk, omdat er destijds gebruik werd
gemaakt van handmatige administratie. De komst van het convenant zal
ervoor zorgen dat er meer inzicht komt in de omvang van de tegoeden en het
aantal eigenaren.
Vraag 9
Kunt u zich voorstellen dat erfgenamen geen benul hebben van de rekeningen die de overledene had en zo alsnog «ontdekken» dat er een rekening
moet zijn? Welke plichten hebben banken om hen te helpen het geld waar zij
recht op hebben te doen toekomen?
Antwoord 9
Het is niet ondenkbaar dat na aanvaarding van de nalatenschap, er nog een
rekening van de overledene boven water komt waarvan de erfgenamen het
bestaan niet kenden. Via het Loket Slapende Tegoeden van de NVB3 kunnen
erfgenamen of executeurs die belast zijn met de afwikkeling van de nalatenschap, controleren of er girale tegoeden op naam van de overledene
aanwezig zijn waar de erfgenaamrecht op heeft. In dat geval kunnen de
erfgenamen aan de hand van een verklaring van erfrecht de tegoeden alsnog
opeisen en keert de bank aan hen uit.

3

Te raadplegen via https://www.slapendetegoeden.nl/ en zie www.nvb.nl/bank-en-data/samenslapende-tegoeden-opsporen/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4