2021D43307

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan het kabinet over de brief van de Minister voor Rechtsbescherming
d.d. 15 oktober 2021, «Reactie op de motie van de leden Westerveld en
Ceder over afspraken met schuldeisers om vordering van financiële
compensatie te voorkomen (Kamerstuk 31 839, nr. 790)».
De fungerend voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

nds-tk-2021D43307

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van het kabinet

2
7

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
reactie van het kabinet op de motie van de leden Westerveld en Ceder1
over afspraken met schuldeisers om de vordering van financiële compensatie te voorkomen. Zij stellen aan het kabinet naar aanleiding van deze
reactie nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen in de voorliggende brief dat het
Schadefonds Geweldsmisdrijven op dit moment 5.196 aanvragen heeft
ontvangen. De stand van zaken per eind september 2021 is dat 2.178
aanvragen voor de eenmalige tegemoetkoming van 5.000 euro zijn
toegewezen waarbij in totaal 10,9 miljoen euro is uitgekeerd. Wat is de
gemiddelde duur van de afhandeling van de aanvragen, aangezien het
van groot belang is dat slachtoffers van geweld in de jeugdzorg snel
duidelijkheid krijgen over hun aanvraag? Zijn er aanvragen afgewezen en
kan het kabinet aangeven wat de achterliggende oorzaken zijn van deze
afwijzingen?
Het kabinet wijst op het feit dat het mogelijk is dat bij een minnelijke
schuldregeling op individueel niveau een afspraak kan worden gemaakt
om tegemoetkomingen – bijvoorbeeld op grond van de Tijdelijke regeling
financiële tegemoetkoming voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg
(Tijdelijke regeling) – geheel of gedeeltelijk niet te gebruiken om de
schuldeisers te betalen. Zijn cijfers bekend over de vraag hoe vaak
dergelijke afspraken deel uitmaken van de uitkomst van minnelijke
schuldregelingen? Bij welke tegemoetkomingen worden dit soort
afspraken op individueel niveau gemaakt? Kunnen dergelijke afspraken
ook worden gemaakt in het kader van een traject op grond van de Wet
Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) en zo ja, hoe vaak is dat tot op
heden gebeurd?
Voorts lezen de leden van de VVD-fractie in de onderhavige brief dat het
kabinet aan het Schadefonds zal vragen om in de voorlichting aan
slachtoffers van geweld in de jeugdzorg mee te nemen dat iemand die
een eenmalige tegemoetkoming ontvangt, erop gewezen wordt dat indien
hij of zij in een schuldhulp- of schuldsaneringstraject zit, hij contact met
zijn hulpverlener of bewindvoerder kan opnemen om te bespreken wat de
mogelijkheden zijn om de tegemoetkoming buiten beschouwing te laten.
Genoemde leden vragen of gemeentelijke schuldhulpverleners en
bewindvoerders ook op deze mogelijkheden gewezen worden en
handvatten krijgen hoe zij hun cliënten het beste hierin kunnen
begeleiden. Deze leden steunen het kabinet in het streven naar betere
voorlichting voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg, maar stellen
ook vast dat de communicatie richting de schuldenaren in algemene zin
nog beter kan. Kan het kabinet aangeven welke maatregelen worden
getroffen om te voorzien in betere digitale, laagdrempelige voorlichting
richting schuldenaren?
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat het kabinet zich inspant om
de groep mensen met schulden bij de overheid beter te helpen. Zij lezen
1

Kamerstuk 31 839, nr. 790.

2

tevens dat in dat kader de Belastingdienst, het CAK, het Centraal Justitieel
Incassobureau (CJIB), de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) en het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) in april 2020 een convenant hebben getekend met
de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) met als doel om
eenvoudiger en sneller tot schuldhulpregelingen te komen. Genoemde
leden zijn van mening dat het kabinet zich terecht inspant om mensen met
schulden bij overheidsinstanties sneller duidelijkheid te geven over hun
financiële situatie. Kan het kabinet al ingaan op de resultaten van het
sluiten van het convenant? In hoeverre heeft het convenant er in de
praktijk al toe geleid dat schuldhulpverleners en schuldeisers tijd hebben
bespaard? Is een overzicht te geven van het effect van het convenant op
de looptijden van de schuldhulptrajecten? Tot slot zouden deze leden
graag willen weten of, en zo ja, welke afspraken deelnemende partijen aan
het convenant hebben gemaakt ten aanzien van het uitzonderen van
tegemoetkomingen.
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met teleurstelling kennisgenomen
van de brief over de uitvoering van de motie-Westerveld en Ceder over
afspraken met schuldeisers om vordering van financiële compensatie te
voorkomen. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie vinden het teleurstellend dat het Recofa, het
landelijk overlegorgaan van rechters-commissaris in faillissementen en
surseances van betaling, aangeeft dat deze tegemoetkoming niet
structureel uitgezonderd kan worden voor het terugbetalen van schulden.
Deze leden vragen om een nadere uiteenzetting waarom dat niet mogelijk
is. Is dit uitvoeringstechnisch niet mogelijk of is dit in strijd met wet- en
regelgeving of andere zaken waar de politiek invloed op heeft? Heeft het
kabinet oplossingen aangedragen voor de bezwaren die het Recofa heeft
aangedragen tegen het structureel uitzonderen van de tegemoetkoming?
Zo ja, welke en welk gevolg is daaraan gegeven? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie vinden het goed dat de tegemoetkoming is
uitgezonderd van inkomens- en vermogensafhankelijke toetsen in het
kader van de Participatiewet en toeslagen. Hoe verloopt de uitvoering van
deze uitzondering? Wordt dit in de uitvoering ook daadwerkelijk goed
doorgevoerd zodat mensen geen financieel nadeel ondervinden van hun
tegemoetkoming? Welke cijfers zijn daarover bekend bij het kabinet?
De leden van de D66-fractie merken voorts op dat het kabinet refereert
aan de acties die zijn ondernomen om publieke en private schulden kwijt
te schelden bij gedupeerden van de toeslagenaffaire en daarna benoemt
waarom deze moeilijk toe te passen zijn op slachtoffers van geweld in de
jeugdzorg. Deze leden vragen daarbij in hoeverre dit daadwerkelijk een
zwart-wit-scenario is. Zijn er niet meer tussenliggende mogelijkheden om
ervoor te zorgen dat slachtoffers deze schadevergoeding niet hoeven in te
leveren bij schuldeisers, behalve dat schulden direct overgenomen
worden zoals bij gedupeerden in de toeslagenaffaire? Kan het kabinet
nader ingaan op de vraag of hier ook geen uitsplitsing te maken valt
tussen publieke en private schulden, waarbij het wellicht beter uitvoerbaar
is om in ieder geval bij schulden die mensen bij de overheid hebben, te
bewerkstelligen dat zij hun tegemoetkoming daarvoor niet hoeven af te
dragen?
De leden van de D66-fractie vinden het goed dat verschillende overheidsinstanties een convenant hebben getekend met de NVVK om eenvoudiger
en sneller tot schuldhulpregelingen te komen. Heeft het kabinet contact

3

met slachtoffers van geweld in de jeugdzorg met problematische
schulden? Kan het kabinet aangeven in hoeverre er bij hen een verbetering op te merken valt in de schuldhulpverlening van deze groep?
Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie zijn zeer teleurgesteld over de reactie
van het kabinet op de aangenomen motie van de leden Westerveld en
Ceder over afspraken met schuldeisers om vordering van financiële
compensatie te voorkomen. Deze motie is met een ruime meerderheid
aangenomen en geeft daarmee een duidelijk verzoek van de Kamer aan
het kabinet weer. Genoemde leden kunnen zich ook niet aan de indruk
onttrekken dat hier naast onuitvoerbaarheid ook onwil meespeelt en zij
betreuren dit zeer.
Stand van zaken uitvoering van de Tijdelijke regeling financiële tegemoetkoming voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg (Tijdelijk regeling)
De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen dat de afhandeling van de
tegemoetkoming via het Schadefonds Misdrijven langer op zich laat
wachten omdat niet verwacht was dat er zoveel aanvragen zouden
komen. Wie heeft de inschatting gemaakt dat het om 2000 klachten zou
gaan in twee jaar? Waar is dat aantal op gebaseerd? Waarom is niet aan
de Commissie Onderzoek naar Geweld in de Jeugdzorg (Commissie De
Winter)2 zelf om een indicatie van mogelijke aantallen slachtoffers
gevraagd? Waarom is er niet voor gekozen organisatorisch te sturen op
een worst-case scenario? Deze leden vinden het nogal een onderschatting
gezien de enorme tijdscope dat het onderzoek van de Commissie De
Winter behelst en de kennis die er is over hoe wijdverspreid het geweld
plaatsvond. Hoe kijkt het kabinet zelf terug op deze inschatting?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe lang de wachttijden bij het
Schadefonds nu zijn. Wat gaat het kabinet doen om deze wachttijden te
verkorten? Ziet het kabinet ook dat deze lange wachttijden weer bijdragen
aan het gevoel dat de slachtoffers toch al hebben, namelijk dat zij er niet
toe doen voor de overheid? Hoe kan het kabinet dat gevoel wegnemen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen voorts dat het Schadefonds op
dit moment 5.196 aanvragen heeft ontvangen. Is er enige inschatting te
maken hoe groot dit getal nog zal worden? Hoeveel van deze aanvragen
zijn toegewezen en hoeveel zijn er afgewezen? Wat zijn de voornaamste
redenen dat de aanvraag wordt afgewezen? De financiële tegemoetkoming is uitgezonderd van inkomens- en vermogens afhankelijke toetsen
in het kader van de bijstand en toeslagen. Indien door de ontvangst van
de tegemoetkoming de vermogensgrens voor toeslagen wordt
overschreden, dan kan het slachtoffer hiervoor eenmalig het formulier
«Verzoek bijzonder vermogen toeslagen» invullen. Hoe vaak is dit
formulier ingevuld, zo vragen deze leden. Weten de slachtoffers dit
formulier te vinden en snappen zij ook hoe dit ingevuld moet worden?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen welke communicatieve acties
ondernomen worden om ervoor te zorgen dat zo veel mogelijk slachtoffers van geweld in de jeugdzorg zich bij het Schadefonds melden. Deze
leden vragen of nog andere mogelijkheden zijn onderzocht om het bereik
te vergroten, en wat de overwegingen zijn deze in te zetten.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen met hoeveel slachtoffers van
geweld in de jeugdzorg de Minister voor Rechtsbescherming sinds de
publicatie van het rapport van de Commissie De Winter uit eigen initiatief
en persoonlijk heeft gesproken. Deze leden vragen om een overzicht naar
2

Kamerstuk 31 015, nr. 174.

4

de Kamer te sturen over de vraag wanneer er met hoeveel slachtoffers
gesproken is. Dergelijke overzichten zijn er in de afhandeling van de
toeslagenaffaire immers ook, aldus deze leden.
De Tijdelijke regeling Geweld in de jeugdzorg en de hersteloperatie
kinderopvangtoeslag
De leden van de GroenLinks-fractie hebben in de brief de argumentatie
van het kabinet gelezen over het feit dat hij van opvatting is dat de
Tijdelijke regeling en de hersteloperatie kinderopvangtoeslag van elkaar
verschillen. Genoemde leden vinden deze verschillen echter niet zo groot.
In beide gevallen is laakbaar gehandeld door de overheid en is dat erkend.
In beide gevallen lijden de slachtoffers onder de gevolgen van dit laakbaar
handelen en zijn deze gevolgen vaak levenslang aanwezig. Ziet het
kabinet deze overeenkomsten ook?
Het kabinet schrijft verder: «(...) anders dan bij de gedupeerden van de
kinderopvangtoeslagaffaire, heeft het (niet) handelen van de overheid bij
de slachtoffers van geweld in de jeugdzorg niet direct geleid tot het
ontstaan van deze schulden.» De leden van de GroenLinks-fractie zijn het
hier niet mee eens. In het rapport van de Commissie De Winter is te lezen
wat dit soort misbruik en geweld in je jeugd met je doet voor de rest van
je leven. Op basis van welke data heeft het kabinet vervolgens aangenomen dat uitgesloten kan worden dat het niet-handelen van de overheid
niet direct heeft geleid tot het ontstaan van deze schulden?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het kabinet een morele
plicht ziet om ook mensen (gedeeltelijk) te compenseren voor de schulden
waarin ze terecht zijn gekomen op het moment dat aannemelijk gemaakt
kan worden dat deze schulden direct dan wel indirect samenhangen met
het falende overheidsbeleid in de jeugdzorg.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen voorts of het doel van de
compensatieregeling is dat slachtoffers van jeugdzorggeweld een nieuwe
start kunnen maken, net als dit het doel is bij de hersteloperatie toeslagenaffaire.
De leden van de GroenLinks-fractie benoemen vervolgens het feit dat in
de motie Westerveld/Ceder niet gevraagd wordt om de schulden over te
nemen, zoals in de toeslagenaffaire is gebeurd, maar simpelweg gevraagd
is om ervoor te zorgen dat de tegemoetkoming niet direct weer wordt
geïnd om schulden te betalen. Deze leden lezen tegelijkertijd dat het
kabinet in zijn brief schrijft dat «zoals in het bovenstaande is aangegeven
[...] de geldende wet- en regelgeving en de jurisprudentie daarover daar in
algemene zin geen ruimte voor [laat].» Deze leden vragen waarom hier
over «algemene zin» gesproken wordt, en of het kabinet kan toelichten in
welke specifieke zin de wet- en regelgeving hier wel ruimte voor laat.
De leden van de GroenLinks-fractie wijzen er daarnaast op dat in de
toeslagenaffaire voor mensen die zich aanmelden voor compensatie en
gedupeerden, een pauzeknop gaat lopen voor wat betreft de invordering
van de schulden, en dat het dus juridisch mogelijk is invorderingen in
ieder geval voor een bepaalde tijd stop te zetten. Deze leden vragen of het
kabinet bereid is een dergelijke pauzeknop ook in te stellen bij slachtoffers
van jeugdzorggeweld, om daarmee tijd te kopen alvorens uitgebreider de
opties in kaart te brengen hoe geborgd kan worden dat de tegemoetkoming van slachtoffers niet direct weer gevorderd wordt door schuldeisers.

5

De leden van GroenLinks-fractie vragen in het algemeen waarom in de
toeslagenaffaire alles gedaan wordt om slachtoffers te compenseren voor
het aangedane leed en de slachtoffers die naar voren kwamen in het
onderzoek van de Commissie De Winter, waar de overheid ook schuld
heeft en deze schuld heeft erkend, enkel een symbolische tegemoetkoming krijgen. Kan het kabinet uitleggen waar volgens hem het verschil
zit in beide zaken en waarom de ene groep op allerlei mogelijke manieren
gecompenseerd wordt en de andere groep totaal niet?
De Tijdelijke regeling en schuldhulp
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet het eerste deel
van de motie Westerveld/Ceder onuitvoerbaar acht. Het Recofa heeft
aangegeven dat het bedrag niet structureel uitgezonderd kan worden. Wel
is het mogelijk dat bij een minnelijke schuldregeling (een privaatrechtelijke overeenkomst tussen schuldeisers en de persoon met schulden) op
individueel niveau een afspraak kan worden gemaakt. Dit is afhankelijk
van de medewerking van de schuldeisers hieraan, de voorwaarden van de
overeenkomst moeten immers aangepast worden. Een schuldeiser kan
aangeven dat hij niet akkoord gaat met het buiten beschouwing laten van
(bijvoorbeeld) een financiële tegemoetkoming, omdat hij sowieso al
genoegen neemt met een veel lager bedrag dan waar hij recht op heeft en
dat zijn belangen daarmee te veel geschaad worden. Deze leden vragen of
dit bijvoorbeeld niet al geregeld kan worden als de schuldeiser in kwestie
de overheid zelf is. Zijn er nog andere mogelijkheden waarop de overheid
kan bemiddelen in dit traject tussen schuldeiser en het slachtoffer? Bij de
toeslagenaffaire zijn onorthodoxe dingen bedacht om slachtoffers te
helpen, kan het kabinet dat hier ook doen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen vervolgens dat een persoon die
slachtoffer is en in een schuldhulpverleningstraject zit, contact kan
opnemen met zijn of haar gemeentelijke schuldhulpverlener of, indien
iemand in een traject van de Wet schuldsanering natuurlijke personen
(Wsnp) zit, met de Wsnp-bewindvoerder. Vervolgens kan individueel
worden bekeken wat eventueel mogelijk is via een verzoek aan de
schuldeisers dan wel aan de rechter-commissaris. Is het mogelijk om dit
traject toegankelijker te maken voor slachtoffers? Het kabinet schrijft dat
aan het Schadefonds zal worden gevraagd om dit mee te nemen in de
voorlichting van de slachtoffers. Op welke manier gaat hij dit doen? Dit
zijn ingewikkelde trajecten. Op welke manier wordt dit begrijpelijk
gemaakt voor slachtoffers? Is het niet mogelijk om, indien een persoon
een tegemoetkoming krijgt en schulden heeft, iemand direct aan deze
persoon te koppelen, zodat hij geholpen kan worden met het benaderen
van de Wsnp-bewindvoerder?
De leden GroenLinks-fractie lezen tevens dat het kabinet wel onderzoek
gaat doen of er mogelijkheden zijn om de wet- en regelgeving zodanig
aan te passen dat iemand die een materiële vergoeding ontvangt, hetzij
van de overheid, hetzij van een bedrijf of een particulier, deze vergoeding
geheel of gedeeltelijk zelf kan houden en niet hoeft te gebruiken voor het
betalen van schulden. Stel dat uit dit onderzoek blijkt dat het bovenstaande mogelijk is en dat de wet- en regelgeving wordt aangepast, is het
kabinet er dan toe bereid om slachtoffers die naar voren kwamen in het
onderzoek van de Commissie De Winter, en die hun tegemoetkoming
door schulden gelijk hebben moeten inleveren, alsnog met terugwerkende
kracht hiervoor te compenseren? Kan het kabinet de vraag wat hier
wetgeving technisch gezien voor nodig is, meenemen in het onderzoek?

6

Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
reactie van het kabinet op de motie van de leden Westerveld en Ceder
over de vordering van financiële compensatie van schuldeisers.
Genoemde leden maken van deze gelegenheid gebruik om enkele vragen
te stellen.
De leden van de ChristenUnie-fractie zien in de reactie de erkenning van
het kabinet van (het gevoel van) de onrechtvaardigheid van het moeten
afstaan van de financiële tegemoetkoming van de overheid aan schuldeisers, waaronder de overheid. Deze leden danken het kabinet dat bij het
Schadefonds zal worden gevraagd om bij de voorlichting aan slachtoffers
onder de aandacht te brengen dat het slachtoffer met zijn hulpverlener en
bewindsvoerder kan bespreken wat de mogelijkheden zijn om de
tegemoetkoming buiten beschouwing te laten. Deze leden betreuren het
echter dat het kabinet geen mogelijkheid ziet voor een generieke
oplossing die de overheid als schuldeiser uitsluit om de financiële
compensatie te vorderen. Op welke manier kan het kabinet zich dan
inzetten om de gevoelde onrechtvaardigheid van de slachtoffers tegemoet
te komen? Welke verantwoordelijkheid voelt het kabinet om, als een
hulpverlener of bewindvoerder bij de overheid als schuldeiser aanklopt,
de tegemoetkoming niet te vorderen? Welke richtlijn geeft het kabinet de
desbetreffende ambtenaren mee, zo vragen de leden van de ChristenUniefractie.
Het kabinet geeft aan dat er juridische en uitvoeringstechnische bezwaren
zijn om bij de tegemoetkoming geweld in de jeugdzorg dezelfde
regelingen te treffen als bij de financiële compensatie in de kinderopvangtoeslagaffaire. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen het kabinet
nader te duiden wat de verschillen tussen beide zijn en waarom dit tot een
andere afweging leidt, aangezien deze leden dit niet voldoende kunnen
opmaken uit de voorliggende kabinetsbrief.
De leden van de ChristenUnie-fractie danken het kabinet tenslotte voor het
initiatief om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om de wet- en
regelgeving zodanig aan te passen dat iemand die een materiële
vergoeding ontvangt, hetzij van de overheid, hetzij van een bedrijf of een
particulier, deze geheel of gedeeltelijk zelf kan houden en niet hoeft te
gebruiken voor het betalen van schulden. Het kabinet verwacht in de
tweede helft van het jaar 2022 resultaten. Wat kan het kabinet in de
tussentijd doen bij nieuwe regelingen die in de tussentijd worden
opgesteld?
II. Reactie van het kabinet

7