Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1343
Vragen van het lid Van Gerven (SP)
aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de wachtlijsten
in de eerstelijnspsychologie en de
geestelijke gezondheidszorg (GGZ).
(Ingezonden 8 januari 2010)
1
Wat is uw reactie op het bericht dat
praktijken voor eerstelijnspsychologie
steeds vaker kampen met
wachtlijsten?1
2
Kunt u een recent overzicht van de
wachtlijsten en wachttijden in de hele
geestelijke gezondheidszorg aan de
Kamer doen toekomen, waarbij de
effecten van de overheveling en de
invoering van de diagnose
behandeling combinatie
(dbc)-financiering zichtbaar zijn? Zo
nee, waarom niet? Heeft u recentere
gegevens dan uit het BMC-onderzoek
van januari 2009 blijkt?2 Wat is de
reden van de wachtlijsten?
3
Bent u bereid te onderzoeken of door
de langere wachttijden de zorg aan
mensen die psychologische zorg
nodig hebben in gevaar komt? Zo
nee, waarom niet?
4
Welke maatregelen hebben
zorgverzekeraars genomen om de
wachtlijsten en wachttijden terug te
dringen? Bent u, zo nodig, bereid er
bij de zorgverzekeraars op aan te
dringen dat zij aanvullende

KVR39119
2010Z00231
0910tkkvr1343
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

maatregelen nemen? Zo nee, waarom
niet?
5
Welke maatregelen gaat u nemen om
de wachtlijsten in de GGZ zo snel als
kan terug te dringen?
6
Welke extra kosten voor instellingen
en vrij gevestigden waren in 2008 en
2009 voor heel Nederland gemoeid
met de dbc-financiering, waardoor
behandelaren en instellingen pas veel
later inkomsten krijgen voor de
behandelingen? Heeft de eventuele
bevoorschotting door
zorgverzekeraars geleid tot een daling
van de extra kosten in 2009 ten
opzichte van 2008?
7
Wat is uw oordeel over de analyse
van PricewaterhouseCoopers over de
GGZ, die stelt dat de «GGZ-sector een
aanzienlijk lager resultaat heeft
gerealiseerd door de toegenomen
rentelasten vanwege de
dbc-invoering die niet volledig zijn
gecompenseerd en doordat niet alle
zorg wordt betaald als gevolg van
nieuwe schotten in de financiering»
(AWBZ, Zorgverzekeringswet (Zvw),
Justitie, Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo))?3
8
Hoe verklaart u het feit dat het aantal
GGZ-instellingen dat een negatief
resultaat heeft behaald in 2008 is
gestegen van circa 15% in 2007 naar
35% in 2008?4

9
Is het waar dat het debiteurenrisico
niet goed is geregeld, omdat
onverzekerd op dag één betekent dat
de gehele behandeling niet kan
worden gedeclareerd?5
10
Onderschrijft u de conclusie dat de
«nieuwe systematiek van de dbc’s,
diagnose behandeling en beveiliging
combinaties (dbbc’s) en
zorgzwaartepakketten (zzp’s)
verkeerde prikkels bevat» waardoor
er nauwelijks nog ruimte is voor
dienstverlening, preventie en
zorgvernieuwing omdat niet veel
preventie maar veel behandelen
wordt beloond? En dat generieke
kortingen niet het antwoord zijn om
te komen tot duurzame zorg?6
11
Welke oplossingen staan u voor ogen
om bovengeschetste problemen te
tackelen?
12
Wilt u deze vragen beantwoorden
vóór het algemeen overleg
«Overheveling GGZ» op 21 januari
a.s.?
1

Psy, 6 januari 2010: «Wachten voor de
psycholoog»
http://www.psy.nl/nieuws/meer-nieuws/
nieuwsbericht/article/wachten-voor-depsycholoog/?no_cache=1&cHash=fccb8d80df
2
BMC, januari 2009: «Rapport periodieke
meting geneeskundige ggz».
3
PwC: «Brancherapport gezondheidszorg
2009».
4
Idem.
5
Idem.
6
Idem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2853

Antwoord
Antwoord van minister Klink
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 22 januari 2010)
1
In het bericht meldt de Landelijke
Vereniging van
Eerstelijnspsychologen (LVE) dat de
wachttijden licht zijn opgelopen naar
gemiddeld 17 dagen in 2008. De LVE
verklaart dit door een toename van
het aantal cliënten als gevolg van de
opname van de EPZ in de
basisverzekering. Het wekt niet mijn
verbazing dat deze pakketuitbreiding
heeft geleid tot een toename van het
aantal cliënten bij de
eerstelijnspsychologen. Toename van
de zorgvraag heeft vaak invloed op
de wachttijd. Deze wachttijden blijven
echter binnen de Treeknorm.
Bovendien is in het bericht te lezen
dat het aantal eerstelijnspsychologen
wordt uitgebreid.
2
GGZ Nederland brengt de rapportage
over wachttijden in ggz-instellingen
over het jaar 2009 naar verwachting
mei dit jaar uit. Eerder kan ik u geen
recente gegevens doen toekomen. Dit
rapport biedt een goed overzicht van
de situatie in de tweedelijns ggz.
Samen met de cijfers van de LVE over
de eerste lijn biedt dat een overzicht
van de wachttijden in de hele ggz.
Eventuele positieve of negatieve
effecten van de overheveling zijn
daarbij echter niet te onderscheiden
in het complex van factoren dat
wachttijden veroorzaakt. Wachttijden
worden veroorzaakt door een
samenspel van verschillende
factoren, bijvoorbeeld verwijsgedrag
van de lokale eerste lijn, de logistieke
organisatie van de aanbieder of, zoals
aangegeven door de LVE,
aanpassingen in de basisverzekering.
3
De inspectie van de Gezondheidszorg
ziet toe op de veiligheid van patiënten
en de kwaliteit van zorg. Hierbij kijkt
zij ook naar het aspect van tijdigheid
van de verleende zorg. Ik zie geen
noodzaak tot het doen van een
aanvullend onderzoek op de taken
van inspectie.
4
Bestrijding van lange wachttijden is
inderdaad zoals u stelt de
verantwoordelijkheid van
zorgverzekeraars. De zorgplicht legt

de verzekeraars de verplichting op
ervoor te zorgen dat de verzekerde de
(vergoeding van kosten van) zorg en
zorgbemiddeling krijgt waaraan hij
behoefte en waarop hij wettelijk
aanspraak heeft. Daarbij gaat het om
de inhoud en omvang van de
(vergoeding van) zorg, de tijdigheid,
bereikbaarheid en de kwaliteit van de
verzekerde zorg.
Om aan hun zorgplicht te voldoen
stellen zorgverzekeraars bij de
onderhandelingen over de
zorginkoop met zorgaanbieders eisen
aan de wachttijden en doorlooptijden
binnen een instelling. Daarnaast
doen veel verzekeraars aan
zorgbemiddeling om hun verzekerden
te helpen de weg te vinden naar de
meest geschikte aanbieder. Naast
bijvoorbeeld de kwaliteit van een
zorgaanbieder zijn ook de verschillen
in wachttijd een belangrijke reden om
voor een bepaalde zorgaanbieder te
kiezen.
De NZa houdt toezicht op de naleving
van de zorgplicht en zal verzekeraars
er op aanspreken als zij hun
verantwoordelijkheid niet voldoende
invullen. De NZa onderzoekt de
manier waarop zorgverzekeraars door
zorginkoop waarborgen dat
zorgverzekeraars aan hun zorgplicht
voldoen. In het rapport «Uitvoering
Zorgverzekeringswet 2008» dat de
NZa zeer binnenkort zal uitbrengen
en u wordt toegezonden, concludeert
de NZa dat zorgverzekeraars zich
voldoende inspannen om de
tijdigheid van de zorg te waarborgen.
(Dit rapport wordt u zeer binnenkort
toegezonden.) Ik acht het daarom ook
niet noodzakelijk om nogmaals
afzonderlijk bij verzekeraars aan te
dringen op aanvullende maatregelen.
5
Zorgverzekeraars zijn vanwege hun
zorgplicht wettelijk verplicht om
tegemoet komen aan de zorgvraag
van hun verzekerden. Specifiek voor
de jeugd-ggz heeft het kabinet het
zogenoemde «slimmer werken» extra
gestimuleerd. De minister van Jeugd
& Gezin en ik hebben dit jaar de
tweede ronde van de zogenaamde
«doorbraakprojecten» in de jeugd-ggz
gestart. In de eerste ronde
doorbraakprojecten is aangetoond
dat grote winst te halen is met het
verbeteren van de logistieke
processen binnen instellingen.
Wachttijden en doorlooptijden
werden bij deelnemende

zorgaanbieders gereduceerd met
percentages van 50 tot wel 100%.
6
Ik verwijs u naar mijn antwoord op
vraag 7.
7
De beleidsregel «voorschotten en
rentevergoeding DBC’s GGZ»
(CU-5025) voorziet erin dat
aanbieders hun rentelasten kunnen
doorberekenen aan verzekeraars
wanneer zij niet bevoorschot worden.
Wanneer een aanbieder zijn
administratie op orde heeft, is deze
beleidsregel adequaat. Door
aanloopproblemen in 2008 waren de
administraties echter niet altijd
voldoende op orde. Instellingen
moeten zelf onderhandelen met
banken of verzekeraars over de
voorwaarden van kredietverstrekking
of bevoorschotting. Aan
bevoorschotting liggen afspraken
tussen individuele verzekeraars en
aanbieders ten grondslag. Hoe deze
partijen de baten en lasten van
bevoorschotting precies verdelen is
mij niet bekend. Ik kan u daarom niet
het verschil in kosten rond
bevoorschotting tussen 2008 en 2009
mededelen.
Ook voor de overheveling van de
curatieve ggz naar de Zvw had de ggz
te maken met een veelheid aan
financieringsbronnen. Wel zijn bij de
overheveling ggz, de overheveling
van middelen naar de begroting van
Justitie en de totstandkoming van de
WMO de verantwoordelijkheden van
de diverse financiers en de grenzen
tussen de financieringsstromen
duidelijker geworden.
8
Ik verwijs u naar mijn antwoord op
vraag 7.
9
Nee, dat is niet waar. Bij de
DBC-systematiek is het moment van
openen, bepalend voor de vraag wie
de declaratie van de gehele DBC
vergoedt.
Indien iemand (al dan niet in strijd
met zijn wettelijke plicht) onverzekerd
is als de DBC wordt geopend, dient
deze persoon de kosten van deze DBC
zelf te vergoeden. Dit betekent echter
niet dat een eventueel
debiteurenrisico voortkomt uit de
huidige DBC-systematiek, maar dat
deze voortvloeit uit het feit dat
onverzekerden hun eigen declaraties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2854

moeten betalen, wanneer zij
onverzekerd zorg hebben ontvangen.
Zorgaanbieders bieden hiervoor in
veel gevallen een betalingsregeling
aan. Een aanbieder kan een eventueel
debiteurenrisico vooraf ondervangen
door voor het leveren van zorg bij de
betrokkene na te gaan bij welke
zorgverzekeraar hij verzekerd is.
10
In het algemeen geldt dat zowel de
financiering van individuele preventie
als behandeling binnen de wettelijke
kaders van Wmo, Zvw en AWBZ zijn
gedekt. De mogelijkheden om
individuele preventie te verlenen zijn
daarmee in feite juist vergroot, omdat
zowel individuele preventie als
geneeskundige behandeling deel
uitmaken van het verzekerd pakket,
Het CVZ heeft in zijn rapport «Van
preventie verzekerd» de contouren
van de diverse vormen van preventie
nogmaals verduidelijkt. Er is voor
zorgaanbieders dus financiële ruimte
aanwezig voor preventie en
dienstverlening waar cliënten op
grond van diverse wetten beroep op
kunnen doen. Het is aan de betrokken
partijen om de beschikbare middelen
op juiste wijze in te zetten; voor zover
er sprake is van onderuitputting zijn
zorgverzekeraars en gemeenten dus
zelf aan zet.
Mochten onduidelijkheden over wat
wel en niet tot het verzekerd pakket
behoort daarvoor de oorzaak zijn, dan
ga ik ervan uit dat bovengenoemde
handreiking van het CVZ die heeft
weggenomen.
Hoewel er wordt gewerkt met een zo
compact mogelijke productstructuur
is al gebleken dat op onderdelen
nadere verfijning wenselijk is.
Daarom staat voor komend jaar een
inhoudelijke analyse van de
verschillen tussen DBC’s qua
zorgzwaarte op de ontwikkelagenda
van DBC Onderhoud. Het is de vraag
hoe specialistische zorg met een
afwijkende tijdsinzet of afwijkende
mix van beroepen het best kan
worden verankerd in de
productstructuur. Dat komt
uiteindelijk ook de zorgvernieuwing
ten goede. Kanttekening daarbij is
wel dat deze verankering op
budgetneutrale wijze moet
plaatsvinden.
Het nemen van budgettaire
maatregelen zoals tariefmaatregelen
is soms noodzakelijk vanuit mijn
verantwoordelijkheid voor de
betaalbaarheid van de zorg.

11
In mijn brief d.d. 22 oktober 2009
(Kamerstukken 2009–2010, 25 424, nr.
93,) heb ik u mijn beleidsvoornemens
geschetst met betrekking tot de
curatieve ggz voor 2010 en verder.
Daarmee heb ik op hoofdlijnen
aangegeven hoe ik de verdere
ontwikkeling van de sector voor mij
zie. De oplossing van eventuele
problemen bij de invoering van
prestatiebekostiging en mogelijk
verdere liberalisering maakt hier
integraal onderdeel vanuit.
12
Hiermee voldoe ik aan uw verzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2855