Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2700
Vragen van het lid De Graaf (PVV) aan de staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu over het bericht «OV-chipkaart weer gekraakt» (ingezonden 7 juni
2013).
Antwoord van staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
27 juni 2013).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «OV-chipkaart weer gekraakt»?1
Antwoord 1
Ja, in het bericht wordt gesproken over een nieuwe manier van kraken die
volgens reizigersorganisatie Total OV en onderzoeksbureau ITDev Solutions in
theorie mogelijk zou zijn. Trans Link Systems (TLS) heeft mij laten weten met
beide organisaties, na publicatie van het bericht, te hebben gesproken over
de vraag of dit fraudescenario daadwerkelijk zou kunnen plaatsvinden. De
conclusie van het gesprek is dat het fraudescenario momenteel niet mogelijk
is en dat er geen sprake is van een nieuwe fraudetechniek.
Vraag 2
Hoe vaak in de ontwikkeling en het bestaan van de OV-chipkaart zijn er
fraude- en kraakgevallen geweest? Kunt u en uitgebreid overzicht geven van
de schade u in alle gevallen voor de vervoersbedrijven en de schatkist?
Antwoord 2
TLS heeft mij het volgende overzicht gegeven:
– 2008: Op een Duits computercongres werd een presentatie gegeven door
onderzoekers waarin zij beweren dat de contactloze NXP chip, die ook in
de OV-chipkaart wordt gebruikt, zou zijn gekraakt. Hierbij werd getoond
dat het geheime beveiligingsalgoritme van de chip zeer waarschijnlijk
bekend zou zijn. De veiligheid van de OV-chipkaart is echter niet uitsluitend afhankelijk van deze standaard beveiliging. De chip is aanvullend
beveiligd met meerdere beveiligingsmechanismen. Het ging hierbij om
een theoretische kraak. De kraak vond niet in de praktijk plaats.
– 2010: TLS constateerde fraude met anonieme OV-chipkaarten in het
OV-chipkaartsysteem. De fraude is in een vroeg stadium ontdekt door de

1

ah-tk-20122013-2700
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

de Telegraaf, 6 juni 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

fraudedetectiesystemen van TLS. Door de snelle ontdekking van de fraude
en het beperkt aantal kaarten dat in omloop is gebracht, is de financiële
schade beperkt gebleven tot enkele honderden euro’s. De fraudeur is
veroordeeld voor het hacken en vervalsen van ruim twintig
OV-chipkaarten.
– 2011: de OV-chipkaart werd gekraakt door een aantal journalisten en een
politicus. Op grond van deze fraude hebben TLS en de OV-bedrijven op
verzoek van uw Kamer een frauderapportage opgesteld. Deze rapportage,
met onder meer een overzicht aan beheersmaatregelen, heeft mijn
voorganger op 25 februari 2011 aan uw Kamer gestuurd (Kamerstuk
23 645, nr. 415).
Vanaf augustus 2011 heeft TLS een nieuwe chip in gebruik genomen. Deze
nieuwe chip biedt extra beveiligingsmogelijkheden. Sinds de invoering van
deze nieuwe chip is de fraude volgens TLS steeds minder geworden en op dit
moment bijna nihil is. De beperkte fraude vindt nu nog plaats met anonieme
OV-chipkaarten die zijn voorzien van de «oude» chip. Deze kaarten worden na
detectie direct geblokkeerd.
Vraag 3
Kunt u garanderen dat bij de kraak, zoals genoemd in het krantenbericht, de
privacy van kaartgebruikers nooit in het geding is geweest? Zo neen, waarom
niet?
Antwoord 3
De privacy van de kaartgebruiker is niet in het geding geweest, omdat het
fraudescenario momenteel niet mogelijk is. Ook bij de fraude in 2010 en 2011
is de privacy van de gebruiker niet in het geding geweest.
Vraag 4
Deelt u de mening dat de OV-chipkaart bijgezet kan worden in het bedenkelijke rijtje van mislukte prestigeprojecten, zoals de Betuwelijn, de HSL-Zuid,
vele IT-projecten en de Fyra? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 4
Nee, deze mening deel ik niet. De OV-chipkaart wordt in toenemende mate
gewaardeerd door de reizigers. Dit blijkt uit de laatste klantenbarometer
(2012) van het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (KPVV) waar het gebruiksgemak van de OV-chipkaart is gewaardeerd met een 7,5. In 2010 was dit een
6,8.
Ik vind het van belang dat blijvend moet worden gekeken naar verbetering
van de OV-chipkaart en het OV-chipkaartsysteem. De oprichting van de
permanente structuur, de herpositionering van TLS en de toekomstige
wetgeving spelen hier een belangrijke rol bij.
Vraag 5
Bent u, na alle kraak- en fraude-ellende, bereid het hele OV-chipsysteem af te
schaffen en uw verlies te nemen en de strippenkaart terug in te voeren? Zo
neen, waarom niet?
Antwoord 5
Nee, zie het antwoord op vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2