Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1360

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 februari 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij twee
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling EU Energie Routekaart 2050 (Kamerstuk 22 112,
nr. 1359)
Fiche 2: Verordening Europese bevolkingsstatistieken
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1360
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

1

Fiche: Verordening Europese bevolkingsstatistieken
1. Algemene gegevens
Titel Voorstel: Verordening van het Europees Parlement en de Raad
betreffende de Europese bevolkingsstatistieken.
Datum Commissiedocument: 20 december 2011.
Nr. Commissiedocument: COM (2011) 903.
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201230.
Nr. Impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
Niet van toepassing.
Behandelingstraject Raad: Naar verwachting Ecofin Raad.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie/Centraal Bureau voor de Statistiek.
Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement en comitologie:
a) Rechtsbasis: artikel 338, eerste lid, van het Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie (VWEU).
b) Stemwijze Raad en rol Europees Parlement: Gewone besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid Raad, medebeslissingsrecht
Europees Parlement.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: De Commissie stelt voor
om uitvoerende bevoegdheden te krijgen en wordt daarin bijgestaan
door het Comité voor het Europees statistisch Systeem. Dit Comité zal
handelen via de onderzoeksprocedure en gebruik maken van
uitvoeringshandelingen.
2. Samenvatting BNC-fiche
Korte inhoud voorstel: Het onderhavige voorstel heeft tot doel het
scheppen van een gemeenschappelijk kader voor de ontwikkeling,
productie en verspreiding van Europese statistieken over de bevolking en
levensgebeurtenissen. De verordening verplicht de lidstaten om jaarlijks
gegevens over de bevolking en levensgebeurtenissen te verzamelen. De
statistieken die hieruit voortvloeien zijn van belang voor het berekenen
van de gekwalificeerde meerderheid bij besluitvorming in de Raad
(artikel 238, lid 3 onder a VWEU) Daarnaast acht de Commissie voor de
verdere ontwikkeling van het Europees beleid, hetzij economisch, sociaal
of op milieugebied, geharmoniseerde en vergelijkbare actuele en
betrouwbare statistische gegevens alsmede indicatoren over de bevolking
essentieel.
Met dit voorstel beoogt de Commissie een juridisch kader uit te werken
voor de al op vrijwillige basis bestaande gegevensverzameling en het
vaststellen van geharmoniseerde regels voor de verzameling, opstelling,
verwerking en verstrekking van Europese statistieken over de bevolking
en levensgebeurtenissen. De Commissie is van oordeel dat een verordening het meest geschikte instrument is om het gebruik van gemeenschappelijke normen en de productie van vergelijkbare statistieken te
garanderen. Volgens de Commissie leidt het handhaven van de vrijwillige
gegevensverzameling tot een groot risico omdat de gegevens op het
EU-niveau onvergelijkbaar, inconsistent en te laat beschikbaar zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

2

Daarnaast stelt de Commissie voor om bevoegdheid te krijgen voor het
vaststellen van uitvoeringshandelingen op grond van artikel 291 VWEU.
Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel:
Nederland acht artikel 338, eerste lid, VWEU de juiste rechtsbasis voor dit
voorstel. Nederland beoordeelt de subsidiariteit positief en de proportionaliteit van het voorstel negatief.
Nederlandse positie en eventuele acties: Nederland verwelkomt het
initiatief van de Commissie voor een wettelijke basis betreffende de
samenstelling en verspreiding van Europese bevolkingsstatistieken.
Nederland beschouwt de voorliggende verordening als een essentiële
maatregel ter verbetering van de beschikbaarheid van geharmoniseerde
Europese bevolkingsstatistieken. Hierdoor wordt de inhoud, de kwaliteit,
en de vergelijkbaarheid van de statistische informatie verbeterd. Het
onderhavige voorstel is een zogeheten kaderverordening. De gehele en
concrete invulling van de verordening, zal plaatsvinden op basis van één
of meerdere uitvoeringshandelingen. Er is op dit moment nog niets
bekend over hoe de Commissie de uitvoeringshandelingen zal gaan
invullen.
Nederland plaatst echter wel enkele kanttekeningen bij het voorstel in de
huidige vorm. Voor de samenstelling van de statistieken over de totale
bevolking voor specifieke doeleinden van de Unie (artikel 4), hanteert de
Commissie afwijkende bepalingen ten opzichte van de samenstelling van
de statistieken over de bevolking en levensgebeurtenissen (artikel 3). Wat
Nederland betreft dienen voor beide statistieken dezelfde bepalingen te
gelden, omdat afwijkende bepalingen niet aansluiten bij de bestaande
Nederlandse praktijk en derhalve kunnen leiden tot een afname van de
consistentie van de statistische informatie. Daarnaast kan Nederland zich
niet vinden in het voorstel dat de Commissie de bevoegdheid krijgt om
uitvoeringshandelingen vast te stellen op alle onderdelen van de
toekomstige gegevensverzameling en gegevensproductie. Naar het
oordeel van Nederland worden namelijk in de voorstellen voor de
bevoegdheidsdelegatie onderdelen meegenomen die niet in uitvoeringshandelingen thuishoren, zoals de hoofdkenmerken voor de gegevensverzameling.
Wat Nederland betreft kunnen de technische voorschriften, zoals
gespecificeerde uitwisselingsnormen voor de statistische gegevens en
kwaliteitseisen wel door middel van uitvoeringshandelingen worden
vastgesteld. Tevens plaatst Nederland kanttekeningen bij de redactionele
kwaliteit van één artikel van de verordening, omdat hier sprake van een
onduidelijke formulering1. Op dit punt zal Nederland de Commissie om
opheldering vragen.
3. Samenvatting voorstel

1
Artikel 3 lid 1; Voor Nederland is het
onduidelijk wat de Commissie nu precies
bedoeld met «in dat geval verrichten zij
evenredige inspanningen om de gegevens te
berekenen die de omvang van de in artikel 2,
onder c en d, bedoelde bevolking zo dicht
mogelijk benaderen».

Inhoud voorstel: Het onderhavige voorstel heeft tot doel het scheppen van
een gemeenschappelijk kader voor de ontwikkeling, productie en
verspreiding van Europese statistieken over de bevolking en levensgebeurtenissen. De verordening verplicht de lidstaten om jaarlijks gegevens
over de bevolking en levensgebeurtenissen te verzamelen. De eerste
verslagperiode is het jaar 2013. De verordening treedt buiten werking op
31 december 2027. De verordening schrijft verder de definities, de
onderwerpen en de kwaliteitseisen voor met betrekking tot de verzameling van de gegevens. Tevens wordt voorgesteld om de Commissie
bevoegdheden te geven om op basis van artikel 291 VWEU, uitvoeringshandelingen vast te stellen voor de verdere integrale uitwerking van de
basisverordening. Het betreft alle maatregelen die nodig zijn voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

3

uitwerking van de gegevensverzameling en gegevensproductie, zoals
onder meer de voornaamste kenmerken en de te verzamelen gegevens.
Impact assessment Commissie: Er is geen Impact assessment door de
Commissie opgesteld.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid: De Commissie baseert haar voorstel op artikel 338,
eerste lid 1, VWEU. Op grond van dit artikel nemen het Europees
Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure
maatregelen aan voor de opstelling van statistieken wanneer dat voor
de vervulling van de taken van de Unie nodig is. Volgens Nederland is
dat de juiste rechtsgrondslag.
b) Functionele toets:
– Subsidiariteit: positief.
Het kabinet onderschrijft het oordeel van de Commissie ten aanzien
van de subsidiariteit.
Het doel van de verordening, namelijk het vaststellen van het
juridisch kader waarin geharmoniseerde en vergelijkbare Europese
statistieken over de bevolking en levensgebeurtenissen kan het
best op Europees niveau worden bereikt. Daarnaast beoogt het
voorstel een belangrijk institutioneel doel vorm te geven, namelijk
de berekening van de gekwalificeerde meerderheid bij besluitvorming in de Raad. Het belang wordt groter als vanaf 1 november
2014 de regels voor de berekening van de gekwalificeerde
meerderheid veranderen. Dit kan niet op een afdoende wijze door
de lidstaten afzonderlijk worden uitgevoerd en kan daarom beter
door de Unie worden verwezenlijkt. Een verordening is het juiste
instrument, aangezien hierdoor in de gehele Europese Unie
hetzelfde kader kan gelden, zodat de productie van kwalitatief
hoogwaardige en vergelijkbare statistieken op EU-niveau kan
worden gegarandeerd.
– Proportionaliteit: negatief.
De proportionaliteit wordt negatief beoordeeld omdat Nederland
kritisch staat tegenover het voorstel dat de Commissie voorschrijft
hoe de lidstaten de gegevens moeten aanleveren. Dit is met name
het geval bij de levering van de gegevens over de totale bevolking
voor specifieke doeleinden van de Unie (artikel 4). Zo wordt
afgeweken van de bestaande Nederlandse praktijk dat gegevens uit
het GBA worden gehaald. Hierdoor kan er bij de verdere uitwerking
van de verordening door middel van de voorgestelde uitvoeringshandelingen afbreuk worden gedaan aan de mogelijkheid om de
gegevens te leveren volgens de bestaande Nederlandse praktijk.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: De verordening bevat voorstellen om de Commissie bevoegdheden te geven om de gehele verordening te implementeren door middel van de vaststelling van
uitvoeringshandelingen. Nederland plaatst kanttekeningen bij deze
voorstellen (zie blz 6, 2e bullet). Wat Nederland betreft dienen de
voornaamste normen en kenmerken van de te verzamelen gegevens te
worden vastgelegd in de basisverordening zelf. De gespecificeerde
uitwisselingsnormen voor de statistische gegevens en kwaliteitseisen
kunnen wat Nederland betreft wel door middel van uitvoeringshandelingen worden vastgesteld, aangezien het een technische uitwerking
van niet-essentiële delen van de verordening betreft, waarbij de
Commissie goed het initiatief kan nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

4

5. Implicaties financieel
a) Consequenties EU-begroting: N.v.t.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden: Dit voorstel heeft als zodanig geen financiële
consequenties voor Nederland. De verordening is een zogeheten
kaderverordening en beschrijft alleen de definities en de toekomstige
volgens de definities te verzamelen gegevens over de bevolking en
over levensgebeurtenissen. De concrete uitvoering van deze verordening en de concrete invulling van de statistieken zal plaatsvinden door
middel van meerdere toekomstige uitvoeringshandelingen. Op dit
moment (januari 2012) is over de inhoud van die uitvoeringshandelingen en dus de feitelijke gegevensvraag nog niets bekend.
De verwachting is dat aan de toekomstige voorgestelde uitvoeringshandelingen wel kosten verbonden zijn. Omdat over de inhoud van die
uitvoeringshandelingen nog niets bekend is, is het in dit stadium
moeilijk hier een inschatting van te maken. Daarnaast kunnen kosten
verbonden zijn aan de uitvoeringshandelingen omdat de implementatie hiervan kan afwijken van de bestaande Nederlandse praktijk. Voor
wat betreft de eventuele toekomstige financiële gevolgen geldt, dat
deze dienen te worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels voor de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en
burger: Geen
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger: Dit voorstel leidt als
zodanig niet tot extra administratieve lasten voor het bedrijfsleven en
burgers. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) produceert al
bevolkingsstatistieken op basis van de Gemeentelijke Basisadministratie Personen (GBA). Deze kunnen worden aangevuld met andere
gegevens uit het Sociaal Statistisch Bestand (SSB) Het SSB bestaat uit
een reeks bestaande koppelbare bestanden die onderling consistent
zijn gemaakt. Daarnaast zullen ook gegevens worden gebruikt uit de
bestaande CBS-enquêtes, zoals de Enquête Beroepsbevolking (EBB).
De verordening betekent wel een additionele EU-verplichting voor het
CBS. De verordening leidt tot extra rapportageverplichtingen voor het
CBS aan de Commissie (Eurostat). De toekomstige voorgestelde
uitvoeringshandelingen kunnen echter wel leiden tot extra administratieve lasten.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo):
N.v.t.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid: Deze verordening
treedt in werking op de 20e dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het eerste jaar
waarover de gegevens aan de Commissie (Eurostat) moeten worden
geleverd is 2013. Als de verordening conform de Nederlandse wensen
wordt aangepast, is dat voor Nederland is haalbaar.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling: N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

5

7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
In artikel 4 van de Wet op het Centraal Bureau voor de Statistiek is
bepaald dat het CBS op nationaal niveau belast is met de productie van
communautaire statistieken. Het CBS dient de statistische resultaten in bij
de Commissie (Eurostat).
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
Nederland verwelkomt het voorstel en onderschrijft de noodzaak voor een
wettelijke basis voor de ontwikkeling, productie en verspreiding van
Europese statistieken over de bevolking en levensgebeurtenissen. Echter,
ondanks het feit dat Nederland het van belang acht dat de Commissie
voor de ondersteuning van haar taken, in het kader van het EU-Verdrag en
EU-werkingsverdrag, op het niveau van de Europese Unie beschikt over
vergelijkbare, actuele en betrouwbare statistieken over de bevolking en
levensgebeurtenissen, heeftNederland meerdere bezwaren bij het
voorstel van de Commissie. Deze dienen te worden overgenomen voordat
Nederland met de verordening kan instemmen.
• Nederland plaatst vraagtekens bij de keuze van de Commissie om in
het onderhavige voorstel voor de verzameling van gegevens over
enerzijds de bevolking en over levens-gebeurtenissen (artikel 3) en
anderzijds over de totale bevolking voor specifieke doeleinden van de
Unie (artikel 4) afwijkende bepalingen te hanteren. Nederland acht het
van belang dat voor beide gegevensverzamelingen dezelfde bepalingen van toepassing zijn, en deze dienen aan te sluiten bij de Nederlandse bestaande praktijk. Daarom zal Nederland in samenwerking met
gelijkgezinde lidstaten er op aandringen dat het voorstel op dat
onderdeel wordt aangepast.
• Daarnaast zal Nederland in samenwerking met gelijkgezinde lidstaten
zich maximaal inzetten dat de Commissie niet op alle onderdelen van
het voorstel de bevoegdheid krijgt om uitvoeringshandelingen vast te
stellen. De Commissie stelt voor om door middel van uitvoeringshandelingen bevoegdheden aan haar over te dragen om de gehele
verordening te implementeren door middel van de vaststelling van
uitvoeringshandelingen. Wat Nederland betreft dienen de essentiële
onderdelen, zoals de voornaamste normen en kenmerken van de te
verzamelen gegevens te worden vastgelegd in de basisverordening
zelf. De niet-essentiële onderdelen, zoals onder meer de variabelen,
kwaliteitseisen en de uitwisselingsnormen, kunnen wel onderdeel
uitmaken van bevoegdheidsoverdracht aan de Commissie. Op dit
moment is er nog niets bekend over de invulling van de toekomstige
uitvoeringshandelingen. Hierdoor bestaat er bezorgdheid over de
mogelijke gevolgen betreffende de kosten voor het nationale en
Europees statistisch systeem. De bezorgdheid richt zich vooral op de
hoeveelheid en de mate van detaillering van de toekomstige gegevensverzamelingen, maar ook dat deze uitvoeringshandelingen niet
zullen aansluiten bij de Nederlandse bestaande praktijk.
• Nederland zal kritisch zijn met het overdragen van bevoegdheden,
omdat de door de Commissie voorgestelde onderdelen door middel
van toekomstige uitvoeringshandelingen kunnen leiden tot additionele
administratieve lasten en kosten. Nederland hanteert hierbij het
uitgangspunt dat de gegevensverzameling altijd beperkt moet blijven
ten opzichte van het na te streven doel («need to know» en niet «nice
to know»). Gelet hierop zal Nederland voorstellen dat in de tekst van
de verordening bepalingen worden opgenomen dat de toekomstige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

6

uitvoeringshandelingen dienen te worden voorzien van een kosteneffectiviteitsanalyse. Hierbij is voor Nederland van belang dat de
administratieve belasting voor alle belanghebbenden en het statistisch
systeem expliciet in kaart wordt gebracht, voordat de uitvoeringshandelingen worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1360

7