Werkprogramma

20222

Toezicht met focus
0

Inhoudsopgave
Voorwoord .................................................................................. 2
1.

Inleiding ............................................................................... 3

2.

Activiteiten van de Inspectie ................................................ 4

3.

2.1

Inleiding .......................................................................... 4

2.2

Vormen van toezicht ......................................................... 4

2.2.1

Regulier toezicht ........................................................ 6

2.2.2

Verdiepend toezicht.................................................... 6

2.2.3

Intensief toezicht ....................................................... 8

2.3

Overkoepelende thema’s ................................................... 8

2.4

Ontwikkelingen in het toezicht van de Inspectie.................... 9

Organisatie ......................................................................... 12
3.1

Inleiding ........................................................................ 12

3.2

Kwaliteit ........................................................................ 12

3.3

Professionalisering .......................................................... 12

3.4

Budget en capaciteit ....................................................... 12

1

Voorwoord
Elke dag werken talloze organisaties aan de veiligheid en
rechtvaardigheid in Nederland. Zoals politie, brandweer,
migratieorganisaties, jeugdinrichtingen, gevangenissen,
kinderbescherming, reclassering. Wij zien er als Inspectie Justitie en
Veiligheid op toe hoe zij hun werk doen. Toezicht kan duidelijk maken
waar risico’s liggen in de taakuitvoering, waar het goed gaat en waar het
beter kan.
In dit Werkprogramma 2022 lichten we toe hoe we dat volgend jaar
willen doen en welke keuzes we daarbij maken. Daarbij houden we
rekening met een conclusie die uit diverse, eerdere
inspectieonderzoeken is gekomen: bij een aantal uitvoeringsorganisaties
in het werkveld van justitie en veiligheid is de druk zo hoog dat het
veilig maken en houden van de samenleving in de knel kan komen. Onze
boodschap is een stevig signaal aan beleidsmakers en Tweede Kamer
om oog te hebben en houden voor het feit dat bij organisaties eerst de
basis op orde moet zijn (mensen en middelen) voordat hun opdrachten
worden uitgebreid en ze nieuwe taken krijgen.
Met een werkveld dat bestaat uit bijna 100.000 medewerkers en een
Inspectie die slechts 106 mensen groot is, moeten we slimme keuzes
maken: toezicht met focus. Dan gaat het niet alleen om de onderwerpen
waar we ons op richten, maar ook de wijze waarop we toezicht houden.

organisaties hun werk uitvoeren. Door onder andere gesprekken met
medewerkers, bezoeken aan instellingen en gerichte onderzoeken vullen
we die informatie aan. Dat contact, het in verbinding staan, is heel
belangrijk en wordt uitgediept. Het geeft instellingen en organisaties de
gelegenheid om de context waarin ze werken toe te lichten en het geeft
ons de kans om patronen en trends nog beter te duiden en terug te
geven. Wij hopen hen met onze bevindingen handvatten te geven om de
druk te verminderen en hun werkwijzen te verbeteren.
De Inspectie is constant op zoek naar effectieve interventies. Als we
bijvoorbeeld in het regulier toezicht signalen zien die vragen om een
nadere analyse kunnen we (verder) onderzoek (verdiepend toezicht)
doen. Zien we dat een organisatie niet in control is, dan is het toezicht
nog intensiever, bijvoorbeeld door de voortgang van
verbetermaatregelen nauwgezet te volgen. Daarnaast ziet de Inspectie
een aantal ontwikkelingen of thema’s, die in 2022 vanuit verschillende
invalshoeken worden verkend. Dit zijn de thema’s ondermijning en
jeugdcriminaliteit.
Werken aan een rechtvaardig en veilig Nederland is belangrijk werk. Met
ons toezicht willen we organisaties in het justitie en veiligheidsdomein
helpen hun taken beter uit te voeren. Vanuit ons motto: ‘Toezicht,
omdat rechtvaardigheid en veiligheid niet vanzelfsprekend zijn’.

H.C.D. Korvinus
Inspecteur-generaal Inspectie Justitie en Veiligheid

Zoals vastgelegd in het Meerjarenperspectief 2021-2024 –waarin de
hoofdlijnen voor de komende jaren staan- richten we ons in toenemende
mate op regulier toezicht. De kern hiervan is informatie-uitwisseling.
Door het opvragen en analyseren van data over incidentmeldingen,
interne evaluaties en kwaliteitszorgsystemen krijgen we in beeld hoe

2

1.

Inleiding

Dit werkprogramma is als volgt opgebouwd; in hoofdstuk 2 staan de
activiteiten van de Inspectie centraal. Hoofdstuk 3 gaat in op de
organisatie van de Inspectie.

Dit is het Werkprogramma 2022 van de Inspectie Justitie en Veiligheid
(hierna: de Inspectie). Het is geënt op het in 2021 vastgestelde
Meerjarenperspectief 2021 – 2024 van de Inspectie. Dat draagt als
motto “Toezicht, omdat rechtvaardigheid en veiligheid niet
vanzelfsprekend zijn”. Juist in een tijd met grote maatschappelijke
vraagstukken op het speelveld van justitie en veiligheid is de
samenwerking tussen uitvoering, beleid en toezicht op dit domein
cruciaal om deze vraagstukken effectief aan te pakken. De Inspectie wil
haar rol daarin nadrukkelijk pakken en bouwt voort op de ervaringen uit
de afgelopen jaren.
Toezicht kan in een vroegtijdig stadium duidelijk maken waar risico’s
liggen, waar het goed gaat en waar het beter kan. De Inspectie wil
bijdragen aan het versterken van het publieke vertrouwen in
organisaties in het domein justitie en veiligheid. Deze organisaties
spannen zich in om de samenleving zo rechtvaardig en veilig mogelijk te
maken en te houden. In dit spanningsvolle domein is het cruciaal dat de
taakuitvoering zo transparant en zorgvuldig mogelijk gebeurt, met oog
voor de maatschappelijke effecten. Met ons toezicht willen wij hun
functioneren inzichtelijk maken en waar nodig de vinger op de zere plek
leggen. Daarbij zoekt de Inspectie continu naar het bieden van een
haalbaar handelingsperspectief voor de uitvoeringsorganisaties.
Bij het vormgeven van dit werkprogramma ligt, meer dan in de
afgelopen jaren, de focus op regulier toezicht. Tevens wordt ruimte
gemaakt voor een oriëntatie op een tweetal overstijgende thema’s, te
weten ondermijning en jeugdcriminaliteit.

3

2.

Activiteiten van de Inspectie

2.1

Inleiding

In dit hoofdstuk staan de toezichtactiviteiten van de Inspectie voor 2022
centraal. Daarbij wordt allereerst ingegaan op de verschillende vormen
van toezicht. Daarna wordt een tweetal overkoepelende thema’s
geïntroduceerd waar de Inspectie in 2022 aandacht aan wil besteden.
Tot slot wordt een aantal ontwikkelingen in het toezicht van de Inspectie
nader geduid.
Bij de uitoefening van toezicht en verdere professionalisering werkt de
Inspectie intensief samen met rijksinspecties, andere toezichthouders en
kennisinstellingen. Deze samenwerking is van belang omdat op sommige
terreinen meerdere toezichthouders actief zijn. Zo voeren we regelmatig
onderzoeken uit in samenwerking met de Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd. Daarnaast hebben we afspraken vastgelegd in protocollen met de
Procureur-Generaal van de Hoge Raad en de Nederlandse Zorgautoriteit
over samenwerking en afstemming van werkzaamheden. Op een aantal
onderwerpen heeft de Inspectie een coördinerende rol in het toezicht,
zoals bij toezicht op cybersecurity.
Daarnaast zijn er structurele samenwerkingsverbanden waar de
Inspectie aan deelneemt, zoals het gezamenlijk toezicht in het Sociaal
Domein en aan de samenwerking in de Inspectieraad. In het Toezicht
Sociaal Domein (TSD) wordt in 2022 de samenwerking met de andere
inspecties 1 versterkt door de inzet op multi-toezicht. Onder multitoezicht verstaan wij het gezamenlijk uitvoeren van onderzoek naar een
domeinoverstijgend vraagstuk of thema. Daarnaast wordt door middel

van zogenoemd ‘actieonderzoek’ uitvoering gegeven aan de doelstelling
van TSD om meer zicht te krijgen op de achtergronden van hardnekkige
knelpunten in het sociaal domein. Het toezicht wordt hierdoor breder
ingezet en zo zien we samenhang die voor het onderwerp relevant is.

2.2

Vormen van toezicht

Met ons toezicht willen we de komende jaren een belangrijke bijdrage
leveren aan het inzicht in de wijze waarop organisaties in het domein
van justitie en veiligheid acteren. Recente voorbeelden, zoals het traject
Werk aan Uitvoering en het rapport 'Ongekend Onrecht’ van de
Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag, wijzen op
structurele knelpunten in de relatie tussen overheid,
uitvoeringsorganisaties en burgers. Voor uitvoeringsorganisaties blijkt
het lastig om binnen het kader van wet- en regelgeving maatwerk te
bieden aan burgers. Ook blijkt dat de mening van professionals over de
uitvoerbaarheid van beleid vaak wordt genegeerd. Met het toezicht wil
de Inspectie bijdragen aan een betere balans tussen uitvoering en beleid
om daarmee de uitvoering te versterken.
Onder het motto ‘Toezicht, omdat rechtvaardigheid en veiligheid niet
vanzelfsprekend zijn’ hebben we begin 2021 het Meerjarenperspectief
gepresenteerd. Met de koers voor de periode 2021-2024. Om te weten
waarom de Inspectie in 2022 bepaalde keuzes maakt is het van belang
inzicht te hebben in de wijze waarop de Inspectie haar activiteiten
inhoud geeft.

1
In het Toezicht Sociaal Domein wordt samengewerkt met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Inspectie van het Onderwijs, de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Zie ook https://www.toezichtsociaaldomein.nl/

4

Voor de wijze waarop ons toezicht is ingericht hanteren we de piramide
uit afbeelding 1. Deze piramide bestaat uit een basis van regulier
toezicht en een top van verdiepend en intensief toezicht.

Bij de uitvoering van onze toezichthoudende taak betrekken we
aspecten als governance, samenwerking, informatievoorziening,
toerusting, cybersecurity en slachtofferrechten.
Om de uitvoering goed in beeld te krijgen brengen we in het toezicht
focus aan door vier doelen te stellen:
1. Het stimuleren van veerkracht en weerbaarheid van
organisaties
De Inspectie wil de veerkracht en weerbaarheid stimuleren door in het
toezicht aandacht te hebben voor de voorbereiding op onverwachte
gebeurtenissen, zoals een crisis of ramp of een grote verandering in een
keten. Zo heeft de coronacrisis ook de organisaties waarop de Inspectie
toezicht houdt verrast. In veel gevallen waren organisaties enigszins
voorbereid op een kortstondige crisis, maar een crisis die anderhalf jaar

voortduurt was door niemand voorzien. De coronacrisis heeft benadrukt
hoe belangrijk de veerkracht en weerbaarheid van organisaties zijn.
2. Het bevorderen van het lerend vermogen van organisaties
Organisaties moeten in staat zijn om het eigen functioneren zelf te
evalueren en (tijdig) bij te sturen waar nodig. Ook moeten zij kunnen
leren van incidenten. De Inspectie wil het lerend vermogen van
organisaties bevorderen. Toezicht wordt daar bij voorkeur niet risico- of
incident gedreven ingezet, maar er wordt toegezien op de wijze waarop
leren structureel is ingebed. Dit doen wij door te volgen wat organisaties
leren van incidenten en klachten. Maar ook door toe te zien op de wijze
waarop kwaliteitssystemen in de praktijk functioneren en kwaliteitscycli
worden gehanteerd. Hoe evalueren organisaties hun eigen plannen? En
hoe nemen zij de bevindingen daarover mee in de plannen voor de
toekomst? Hoe gaan organisaties om met de aanbevelingen van de
Inspectie?
3. Het bevorderen van effectieve ketens en netwerken
Uitvoeringsorganisaties werken veelal samen in ketens of netwerken om
complexe problemen aan te pakken. De Inspectie wil zich met haar
toezicht nog meer gaan richten op de wijze waarop organisaties zich
bewust gedragen als onderdeel van het grotere geheel (netwerk of
keten). We richten ons daarbij op de (informatie)overdracht tussen
organisaties en het verantwoording nemen voor een deugdelijke
uitvoering ten behoeve van de betrokken burger en de samenleving. We
bouwen daarmee verder op de rode draden die in het Jaarbericht 2020
van de Inspectie zijn geformuleerd.
4. Organisaties scherp houden op burgerperspectief
In het JenV-domein kan een burger veel verschillende hoedanigheden
hebben: die van verdachte, dader, slachtoffer, jeugdige of migrant. Voor
de wijze waarop deze burger bij de taakuitvoering van JenV-organisaties

5

betrokken is kan dit veel uitmaken. De Inspectie richt haar toezicht op
de (kwaliteit van de) wijze waarop deze burgers een plek hebben in de
processen in het JenV-domein.
De Inspectie wil extra aandacht besteden aan de wijze waarop
organisaties scherp zijn op het burgerperspectief ten aanzien van
thema’s als diversiteit en inclusiviteit. Alle uitvoeringsorganisaties
hebben zonder uitzondering te maken met kwetsbare groepen, maar er
is nog weinig aandacht voor kwetsbare individuen binnen deze
kwetsbare groep. Bijvoorbeeld voor de wijze waarop het
gevangeniswezen omgaat met het detineren en re-integreren van
LHBTI+ers, de wijze waarop organisaties in het jeugddomein de juiste
match weten te maken tussen cliënten uit minderheidsgroepen en
medewerkers, en er in de migratieketen voldoende oog is voor de
menselijke maat of de zorg voor zeer kwetsbare groepen slachtoffers.

2.2.1 Regulier toezicht
De kern van regulier toezicht is dat de Inspectie doorlopend in
verbinding staat met de organisaties waarop we toezicht houden. Zo
houden we continu de vinger aan de pols, reflecteren we op
ontwikkelingen die relevant zijn voor het functioneren van
uitvoeringsorganisaties en kunnen we knelpunten of risico’s signaleren.
Niet alleen voor organisaties op zichzelf, maar ook in samenwerking met
andere organisaties binnen een netwerk of keten.
De Inspectie zet regulier toezicht in om zicht te krijgen en te houden op
de kwaliteit van de taakuitvoering van organisaties en op problemen
waarmee die organisaties te maken hebben. Daar waar het aan de orde
is kan de Inspectie een interventie plegen gericht op een verbetering in
de kwaliteit van de taakuitvoering. Het kan onder meer gaan om het
snel en direct mondeling terugkoppelen van relevante inzichten aan de
organisatie, reflecteren op interne evaluaties of terugkoppeling van rode

draden uit het brede toezicht van de Inspectie. Wanneer dit onvoldoende
effect heeft of knelpunten zich structureel voordoen, kan de Inspectie
verdiepend of intensief toezicht instellen. Dit kondigt de Inspectie altijd
met een toelichting aan bij de betrokken organisaties.

Focus 2022
In 2022 verdiept de Inspectie het contact met uitvoeringsorganisaties
om zo op reguliere basis meer zicht te hebben op de taakuitvoering.
Bijvoorbeeld in de vorm van (verkennende) gesprekken, gerichte
onderzoeken en periodieke (locatie)bezoeken. De Inspectie verwacht
van de uitvoeringsorganisaties dat zij relevante data met de Inspectie
delen. Ons nalevingstoezicht, zoals het toezicht op de hackbevoegdheid
van de politie, bezoeken van penitentiaire inrichtingen en het toezicht op
het gedwongen vertrek van vreemdelingen uit Nederland, zien wij als
een vorm van regulier toezicht. Van bijvoorbeeld het toezicht op de
hackbevoegdheid van de politie en het toezicht op het gedwongen
vertrek van vreemdelingen uit Nederland brengen wij jaarlijks een
verslag uit. Zo ook in 2022.

2.2.2 Verdiepend toezicht
Er kunnen verschillende aanleiding zijn voor de Inspectie om tot
verdiepend onderzoek over te gaan. Wanneer bijvoorbeeld vanuit het
reguliere toezicht blijkt dat de problematiek complex is of het niveau van
één organisatie overstijgt of wanneer er een risico is dat belangen van
burgers in de knel komen, kan de Inspectie verdiepend toezicht inzetten,
zoals een themaonderzoek. Maar ook het maatschappelijk of politiekbestuurlijk belang van een thema kan aanleiding zijn voor verdiepend
onderzoek.
De hieronder beschreven thema’s of onderzoeken worden in de loop van
2022 opgepakt.

6

Crisisbeheersing
De coronacrisis heeft benadrukt hoe
belangrijk de veerkracht en weerbaarheid
van organisaties zijn. In 2022 wordt
daarom onder andere binnen het domein
van crisisbeheersing het toezicht ingezet
op de landelijke en regionale afstemming
bij voorbereiding op potentiële risico’s.
Migratie
Door mondiale ontwikkelingen is de
migratie van mensen continue in
ontwikkeling. Dit kan impact hebben op
het beheer van binnen- en buitengrenzen,
op de uitvoering van toelatingsprocedures
en de opvang van migranten. Dit vraagt
dan om flexibiliteit en veerkracht van de organisaties in de
migratieketen. Afgelopen jaren hebben we gezien dat bij een
verandering van de instroom van asielzoekers de migratieketen onder
druk staat. De sturing op (en veerkracht van) de migratieketen zal in
2022 onze aandacht hebben waarbij we nadrukkelijk kijken of er
voldoende aandacht is voor toepassing van de menselijke maat.
Digitale weerbaarheid en cybercriminaliteit
Alle organisaties werkzaam binnen justitie en veiligheid hebben
belangrijke werkprocessen geheel of gedeeltelijk gedigitaliseerd. Het is
van belang dat de ICT-systemen en de informatievoorziening die de
kritische schakel in die werkprocessen vormen, voldoende weerbaar zijn
tegen cyberdreigingen. Als de digitale weerbaarheid van organisaties
niet op orde is, maakt dit hen kwetsbaar. Bepaalde processen zijn zelfs
zo vitaal voor de Nederlandse samenleving dat uitval of verstoring tot
ernstige maatschappelijke ontwrichting leidt en een bedreiging kan

vormen voor de nationale veiligheid. De
Inspectie houdt daarom in 2022 aandacht
voor de weerbaarheid van organisaties
tegen digitale dreigingen.
Cybercrime is een belangrijke oorzaak
van verstoringen in de digitale wereld.
Opsporing en vervolging zijn essentiële
schakels om criminelen in de cyberwereld
op te sporen en tegen te houden. Een
klein deel van de slachtoffers van
cybercriminaliteit doet aangifte, terwijl
het aantal cybercrime delicten toeneemt.
In 2022 richten wij ons toezicht op de
opsporing van cybercriminaliteit door de
politie.
Effectieve ketens en netwerken
In dat kader richten we ons toezicht in 2022 op de vroeg signalering van
contraterrorisme, extremisme en radicalisering (CTER) en samenwerking
in zorg- en veiligheidshuizen. Daarnaast kijken we naar het effectief
functioneren van de migratieketen en wordt bij de crisisbeheersing meer
gekeken naar de samenwerking tussen veiligheidsregio’s.
Overige onderzoeken
Ook zetten we vervolgonderzoeken in om na te gaan in hoeverre
eerdere aanbevelingen van de Inspectie zijn opgevolgd. In 2022 zijn dit
in ieder geval vervolgonderzoeken naar de aanpak van de stalking door
Bekir E., de klachtbehandeling door de politie en naar de bejegening van
zedenslachtoffers (verschillende perspectieven). Tevens besteden we bij
de politie onder andere aandacht aan de inrichting van de kwaliteitszorg
en de taakuitvoering bureaus Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK).

7

2.2.3 Intensief toezicht
Bij intensief toezicht is het doel van de Inspectie om wanneer betrokken
partijen nalaten de aanbevelingen of aanwijzingen van de Inspectie op
te volgen aan te zetten tot de gewenste verbeteringen. Bij deze vorm
van toezicht verschuift de focus van de Inspectie van stimuleren naar
interveniëren. Intensief toezicht kan bijvoorbeeld op basis van regulier
toezicht worden ingezet als ketenpartners zijn vastgelopen in de
samenwerking en een interventie nodig is om dit vlot te trekken. Maar
ook als afhankelijke burgers grote risico’s (dreigen te) lopen doordat het
stelsel niet goed functioneert.

2.3

Overkoepelende thema’s

Toezicht kan duidelijk maken waar zich risico’s voordoen, waar het goed
gaat en waar het beter kan. Door het regulier en verdiepend toezicht wil
de Inspectie zoveel mogelijk op de hoogte zijn van wat er speelt zodat
we toezicht inzetten waar het de meeste meerwaarde heeft.
Organisaties binnen het domein van justitie en veiligheid moeten kunnen
reageren op maatschappelijke ontwikkelingen. De Inspectie ziet een
aantal ontwikkelingen of thema’s, die in 2022 nader en vanuit
verschillende invalshoeken worden verkend. Het betreft de thema’s
ondermijning en jeugdcriminaliteit.

Ondermijning
De georganiseerde criminaliteit wortelt steeds meer in de Nederlandse
samenleving. Het tast het openbaar bestuur en de rechtstaat aan en
vraagt om een geïntegreerde lokale, nationale en internationale aanpak.
Criminelen maken gebruik van diensten van de samenleving en
beïnvloeden deze. Zo raken boven- en onderwereld met elkaar verweven
en dit heeft een ondermijnend effect voor de samenleving. Hierdoor kan
(het gevoel van) veiligheid en leefbaarheid afnemen.

Veel van die ondermijnende criminaliteit hangt samen met
drugscriminaliteit. Het maakt veel slachtoffers door verslaving, maar ook
doordat kwetsbare personen worden ingezet voor de criminaliteit.
Daarnaast hangt dit samen met andere vormen van criminaliteit zoals
wapenhandel, witwassen en mensenhandel. Vanwege de ondermijnende
werking oriënteert de Inspectie zich in 2022 op dit thema in de
verschillende terreinen van justitie en veiligheid. Daarbij kijken we
bijvoorbeeld hoe binnen de politie en met andere partijen zoals lokale
handhavers wordt samengewerkt en informatie uitgewisseld. Daarnaast
welke druk dit geeft op het stelsel van bewaken en beveiligen. Ook
willen wij verkennen hoe het gevangeniswezen omgaat met daders met
een licht verstandelijke beperking (LVB) die betrokken zijn bij
ondermijnende criminaliteit. Deze groep is extra kwetsbaar en
makkelijker te verleiden voor criminele hand- en spandiensten. Dit
maakt hun terugkeer in de maatschappij complex.

8

Jeugdcriminaliteit
Hoewel cijfers rond jeugdcriminaliteit zich lijken te stabiliseren 2 neemt
het aantal ernstige delicten gepleegd door bepaalde risicojongeren toe.
De focus van het toezicht in het kader van jeugd lag de afgelopen jaren
samen met de IGJ op de jeugdbescherming en –reclassering, het bieden
van passende hulp en op de monitoring van de Justitiële Jeugd
Inrichtingen. In 2022 willen wij intensiever gaan toezien op de gehele
jeugdstrafrechtketen. Daarbij ligt de focus op de samenwerking tussen
partijen als lokale handhaving, politie en het openbaar ministerie bij de
aanpak van bijvoorbeeld grootstedelijke problematiek als jeugdbendes
en verharding van criminaliteit. Daarnaast bezien we vanuit de
(internationale) uitgangspunten en doelstellingen van het
jeugdstrafrecht, het pedagogisch karakter ervan gericht op de
ontwikkeling en heropvoeding van jongeren om verdere criminalisering
te voorkomen, hoe de werking van de keten hieraan bijdraagt en welke
knelpunten hier mogelijk bestaan. Daarbij wordt nadrukkelijk het
perspectief van de jeugdigen zelf betrokken.

2.4

Ontwikkelingen in het toezicht van de Inspectie

Naar verwachting zal de Inspectie per 1 januari 2022 toezichts- en
handhavingsbevoegdheden krijgen op grond van de inwerkingtreding
van de Wet Kwaliteit Incassodienstverlening (Wki). Ook zal in het eerste
kwartaal van 2022 het daadwerkelijke toezicht op de keten ‘teeltverkoop’ van het Experiment Gesloten Coffeeshopketen starten. Het zijn
voor de Inspectie nieuwe taken. De Inspectie investeert in de
voorbereiding op het toezicht en handhaving van beide wetten.

2

Experiment Gesloten
Coffeeshopketen
Het Experiment Gesloten
Coffeeshopketen is in het
voorjaar van 2021 gestart. De
verwachting is dat de
daadwerkelijke
experimenteerfase, waarin
deze cannabisproducten
gereguleerd verkocht worden
in de coffeeshops, in 2022 aanvangt. De Inspectie houdt in het kader
van het Experiment toezicht op de geslotenheid van de keten. Dat doen
we bij zowel bij de aangewezen telers als bij de coffeeshops. We zien
erop toe dat de legaal geteelde cannabis niet uitlekt naar het illegale
circuit en andersom dat er geen illegale cannabis in de keten komt.
Bijvoorbeeld door te controleren of de aanwezige handelswaar
overeenkomt met de geregistreerde voorraad. Voor de telers krijgen we,
naast het toezicht, ook de bevoegdheid om in geval van overtredingen
van de regels bestuursrechtelijke sancties op te leggen.
In het experiment wordt nauw samengewerkt met andere
toezichthouders, zoals de NVWA (kwaliteitseisen geteelde cannabis) en
gemeenten (toezicht en handhaving coffeeshops). Vanaf de start van de
teelt tot aan het bezoeken van coffeeshops wordt een stevige vinger aan
de pols gehouden. Daarnaast zullen we op basis van risicogestuurd
toezicht onderzoeken starten als we een vermoeden hebben van
overtreding van de regels.

Kamerstuk, 28 741, nr. 81

9

Wet Kwaliteit Incassodienstverlening
Als mensen in de schulden terechtkomen, moeten zij kunnen rekenen op
een zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso. De verplichte
registratie van incassodienstverleners in een register en de
kwaliteitseisen in de Wet Kwaliteit Incassodienstverlening (Wki) moeten
voorkomen dat consumenten verder in de problemen raken als zij te
maken krijgen met invordering door schuldeisers. Het jaar 2022 zal voor
de Wki een overgangsjaar zijn. Incassobureaus moeten na
inwerkingtreding van de wet binnen een jaar geregistreerd worden.
De Inspectie krijgt een prominente rol in het toezicht op de incassomarkt. Zij gaat onafhankelijk toezicht houden op de incassobureaus die
(bij het ingaan van de Wki) door Dienst Justis geregistreerd staan in het
Register incassobureaus. Tevens draagt het toezicht er aan bij dat
bureaus werken conform de wettelijke (kwaliteits)eisen van de Wki. De
Inspectie krijgt een aantal handhavingsbevoegdheden die ingezet
kunnen worden voor geregistreerde bureaus die zich (structureel) niet
aan de kwaliteitseisen houden, maar ook voor bureaus die buiten het
register om incassodiensten verrichten.
De toezichtactiviteiten richten zich in 2022 vooral op het geven van
voorlichting aan de branche. Bijvoorbeeld door uitleg te geven over de
regels aan ondernemingen, brancheorganisaties en burgers. Daarmee
wordt de kiem gelegd voor het vergroten van het lerend vermogen van
de branche. Daarnaast zullen we in verbinding met de andere
toezichthouders 3 samenwerkingsafspraken maken om zo het toezicht te
optimaliseren.

3

Toezicht op algoritmische systemen
Algoritmische systemen kunnen ondersteunend zijn bij het meer efficiënt
en effectief inrichten van de taakuitvoering. Onder andere door
aanhoudende tekorten aan personeel bezien organisaties werkzaam in
het domein justitie en veiligheid steeds meer hoe zij met de inzet van
algoritmische systemen meer efficiëntie en effectiviteit kunnen
aanbrengen in hun werkwijzen. Zo worden administratieve handelingen
verder geautomatiseerd, wordt potentieel crimineel gedrag voorspeld en
daarop de inzet van personeel ingeschat of worden de eerste stappen
van dienstverlening aan burgers geautomatiseerd door bijvoorbeeld het
inzetten van een chatbot.

In ieder geval BFT, Dekens, Dienst Justis, ACM en AFM

10

De Inspectie is toezichthouder op de toepassing van algoritmische
systemen als dit de kwaliteit van de taakuitvoering van organisaties
raakt. We bezien daarbij niet alleen de technische aspecten, maar juist
ook de invloed van menselijk handelen. Zijn organisaties zich voldoende
bewust van mogelijke valkuilen van die analyses? Is er voldoende oog
voor de menselijke maat? In 2022 blijven wij de ontwikkelingen in het
domein justitie en veiligheid volgen en bezien daarbij waar we toezicht
inzetten.

11

3.

Organisatie

3.1

Inleiding

Het nastreven van de doelen uit het Meerjarenperspectief 2021-2024
heeft ook effect op de organisatie van de Inspectie. Het stimuleren van
het lerend vermogen doet de Inspectie niet alleen bij anderen, maar is
ook een opgave voor de eigen organisatie. Ook blijven we inzetten op de
meerwaarde van samenwerking met andere inspecties en
onderzoeksinstanties. Wij blijven investeren in het verkrijgen van data
voor toezicht, in het bevorderen borgen van kwaliteit (peer-review) en
professionaliteit op kernwaarden als deskundigheid, in verbinding zijn en
onafhankelijkheid als uitgangspunt. Dit betekent dat de Inspectie koerst
op het voldoende ingericht zijn van haar organisatie om haar ambities
waar te maken.

3.2

Kwaliteit

De kwaliteit van ons werk betreft enerzijds de vraag of we de goede
dingen doen en anderzijds of we de dingen goed doen.
Om het werk als toezichthouder goed te kunnen doen is het van belang
dat ook de kwaliteit van ons toezicht op orde is. Om die reden reviewen
we producten intern en betrekken we experts bij onze werkzaamheden
als specifieke kennis wordt ontbeerd. Om dat te kunnen blijven doen,
moeten de processen, producten en strategie ook kwalitatief geborgd
zijn. Vooral omdat het toezicht van de Inspectie voortdurend in
ontwikkeling is. Ook in 2022 staat de kwaliteit van ons werk centraal.
Dit doen we niet alleen zelf, we betrekken ook andere rijksinspecties en
toezichthouders en de Inspectieraad bij onze activiteiten. In het Netwerk
Kwaliteit Rijksinspecties wordt nader verkend hoe de kwaliteit van
toezicht te borgen met ‘peer reviews’. Kwaliteitszorg en
kwaliteitsborging dient twee doelen, enerzijds om er zelf van te leren en
kwaliteit te verbeteren, anderzijds om verantwoording af te leggen.

3.3

Professionalisering

De Inspectie investeert in het onderhouden van kennis over de praktijk,
relevante wetenschappelijke ontwikkelingen en het vak van toezicht
houden. Dit gebeurt door werkbezoeken, opleidingen, contacten met de
wetenschap en bij de werving van nieuwe inspecteurs. Daarnaast bekijkt
de Inspectie momenteel in een meerjarige personeelsplanning waar
behoefte aan is door de vernieuwde werkwijze als gevolg van het
Meerjarenperspectief 2021-2024. Een van de speerpunten voor 2022 is
het versterken van de analysecapaciteit van de Inspectie. Dit is nodig
omdat de focus steeds meer komt te liggen op het analyseren van grote
hoeveelheden gegevens.

3.4

Budget en capaciteit

De Inspectie JenV houdt toezicht op organisaties in het werkveld van
justitie en veiligheid. Voor 2022 is er binnen de begroting van JenV €
11,046 miljoen voor de Inspectie JenV beschikbaar. Per 1 januari 2022
heeft de Inspectie ongeveer 106 formatieplaatsen. Tussen de 80 en 85
procent van onze formatie betreft medewerkers die werkzaam zijn in het
primaire proces, zoals inspecteurs, methodologen, analisten, juristen en
projectmedewerkers. Gezien de omvang van het werkveld en de
beschikbare capaciteit en middelen moet de Inspectie scherpe keuzes
maken waar toezicht in te zetten. De planning- en controlcyclus helpt
ons keuzes te maken in het zo effectief mogelijk gebruiken van ons
budget. Uitgangspunt is dat voor nieuwe werkzaamheden en taken
additionele financiering beschikbaar komt.
Dit werkprogramma geeft inzicht in de keuzes die we maken voor 2022.
In het jaarbericht verantwoorden wij, onder andere aan het parlement,
hoe wij ons toezicht in verbinding, deskundig en onafhankelijk hebben
uitgeoefend.

12

Inspectie Justitie en Veiligheid
Toezicht, omdat
rechtvaardigheid en veiligheid
niet vanzelfsprekend zijn.

Dit is een uitgave van:
Inspectie Justitie en Veiligheid
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Turfmarkt 147 | 2511 DP Den Haag
Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag
Contactformulier | www.inspectie-jenv.nl
September 2021
Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
Vermenigvuldigen van informatie uit deze publicatie is toegestaan,
mits deze uitgave als bron wordt vermeld.

13