Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 247

Acute zorg

31 016

Ziekenhuiszorg

Nr. 328

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 december 2020
Hierbij reageer ik op het verzoek van het lid Hijink (SP) om per
ommegaande een brief te sturen over de actuele stand van zaken met
betrekking tot de zorg voor COVID-patiënten en de continuïteit van de
reguliere (ziekenhuis)zorg.
Op dit moment (stand van 23 december) liggen er 608 COVID-patiënten op
de IC (inclusief 5 patiënten in Duitsland) en 1686 patiënten in de kliniek. In
totaal gaat het dus om 2.294 patiënten met COVID-19 die zijn opgenomen
in de ziekenhuizen. De prognose van het Landelijk Coördinatiecentrum
Patiënten Spreiding (LCPS) is dat dit aantal de komende weken nog verder
stijgt, zowel op de verpleegafdelingen als op de IC. In de laatste schatting
zal het op 31 december gaan om 1.920 patiënten in de kliniek en 640 op de
IC. Dit zijn 2560 patiënten in totaal. Het LCPS verwacht op basis van de
huidige ontwikkelingen dat de piek in de eerste week van januari zal
liggen.
Op 22 december jongstleden heb ik uw Kamer per brief1 geïnformeerd
over de aanvullende maatregelen die het Landelijke Netwerk Acute Zorg
(LNAZ) heeft genomen om de acute en kritiek planbare zorg te
waarborgen. Aanleiding voor de brief van het LNAZ is de steeds verder
toenemende druk op de zorgketen door het stijgend aantal COVIDpatiënten. Dit stelt de zorgketen voor een enorme uitdaging, met name
ten aanzien van personeel. Langdurige steeds verdere opschaling van het
aantal bedden in combinatie met een hoog en oplopend ziekteverzuim,
moeilijk te vullen roosters in de kerstperiode, een belemmerende
doorstroom naar de VVT en de noodzaak om de acute en kritiek planbare
zorg te continueren, maken dat het de komende weken alle hens aan dek
is. Ik steun dan ook de maatregelen die het LNAZ neemt.
De beoogde IC-opschaling verloopt via het Opschalingsplan COVID-19 en
de mogelijkheid om patiënten te verplaatsen naar Duitsland is al eerder
1

kst-29247-328
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 29 247, nr. 327

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 247, nr. 328

1

gebruikt. De maatregel om een deel van de zorg af te schalen is een
uitwerking van het Tijdelijk beleidskader voor het waarborgen van acute
zorg tijdens de COVID-19 pandemie2. Daarin is onder andere afgesproken
dat aan de hand van het door de Federatie Medisch Specialisten (FMS)
ontwikkelde raamwerk in ROAZ-verband wordt besloten over de op- en
afschaling van de zorg om zo de acute en kritiek planbare zorg te kunnen
waarborgen. De door het LNAZ aangekondigde afschaling van klasse 4 en
5 zorg is erop gericht om het beschikbare personeel vrij te spelen om de
toename aan het aantal patiënten die acute en kritiek planbare zorg nodig
hebben te kunnen helpen.
Het LNAZ heeft gekozen voor een landelijke maatregel zodat iedereen zijn
bijdrage levert aan het in stand houden van de acute en kritiek planbare
zorg. Daarbij zorgt deze maatregel voor een vergelijkbare situatie in alle
regio’s, wat belangrijk is in het kader van de landelijke spreiding van
patiënten. De uitwerking van deze maatregel gebeurt, zoals we in het
tijdelijk beleidskader hebben afgesproken, regionaal, in ROAZ-verband.
Het raamwerk van de FMS is hierin leidend, maar de specifieke keuzes
over hoe in de regio de zorgcapaciteit precies wordt benut om de acute en
kritieke planbare zorg toegankelijk te houden, worden in ROAZ-verband
gemaakt. Het LCPS faciliteert deze toegankelijkheid door optimale
landelijke spreiding van COVID-patiënten. De keuzes in individuele
gevallen blijven een zorginhoudelijke afweging van het medisch
personeel. Zoals in de brief van LNAZ staat beschreven, worden ook over
de inzet van het vrijgekomen personeel in ROAZ-verband afspraken
gemaakt. Hierbij wordt gekeken naar knelpunten in de gehele zorgketen.
Bij klasse 4 en 5 zorg gaat het om behandelingen zoals niet urgente
sterilisaties, herniaoperaties en liesbreukcorrectie. Hierbij betrokken
personeel, zoals anesthesiemedewerkers, verpleegkundigen, medisch
specialisten of ondersteunend personeel, en de betreffende klinische
bedden zijn nodig in de rest van de keten. Van veel andere zorg,
waaronder een deel van de diagnostiek en poliklinische zorg, is het
belangrijk dat deze doorgang vindt. Medisch specialisten en huisartsen
hebben aangegeven dat het immers belangrijk is dat ziekenhuizen
toegankelijk blijven en dat artsen patiënten zoveel mogelijk in beeld willen
hebben. Daarom is het belangrijk dat poliklinische zorg veelal doorgaat.
De uiteindelijke afweging in individuele gevallen ligt als gezegd bij het
medisch personeel. Als na besluitvorming in ROAZ-verband blijkt dat de
acute en kritiek planbare zorg in de regio geborgd is en in de ziekenhuizen
en zelfstandige klinieken nog capaciteit beschikbaar is, dan kunnen ook
mensen met een minder urgente zorgvraag worden geholpen. De
gesprekken over de precieze afschaling in de regio vinden momenteel
plaats.
Zoals in het beleidskader is gepresenteerd is van belang dat eenieder zijn
verantwoordelijkheid neemt. De ROAZ-voorzitters maken afspraken over
de afschaling in de regio, het borgen van de acute en planbare zorg en de
inzet van het vrijgekomen personeel. Dat vraagt een actieve inzet.
Zorgaanbieders schalen af conform de afspraken in de regio en het
raamwerk van de FMS. Zorgverzekeraars faciliteren deze afspraken waar
nodig. De NZa monitort de druk op de zorg en de mate waarin de
verschillende klassen van zorg doorgang kunnen vinden in de ziekenhuizen via het Zorgbeeldportaal dat ondersteunend is bij de te maken
afspraken. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ziet toe op het
verlenen van goede en veilige zorg. Voor patiënten kan dit grote impact
hebben, bijvoorbeeld omdat hun behandeling wordt uitgesteld of omdat
zij worden overgeplaatst naar een ziekenhuis in een andere regio of zelfs
2

Kamerstuk 29 247, nr. 317

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 247, nr. 328

2

in Duitsland. Het is belangrijk om te beseffen dat deze maatregelen
noodzakelijk zijn en voortkomen uit een overmachtssituatie. Alleen
patiënten voor wie dat medisch gezien mogelijk is, worden overgeplaatst
en zorgverleners houden ook zoveel mogelijk rekening met andere
overwegingen. Zorgvuldige communicatie is uiteraard belangrijk, maar
patiënten en hun naasten moeten er rekening mee houden dat
overplaatsing naar een ander ziekenhuis onvermijdelijk kan zijn.
Samen met partijen houd ik de stand van zaken betreft de druk op de zorg
en de continuïteit van zorg in de gaten en dit blijf ik ook doen. Hierin zal
continu worden gekeken wat nodig is om met elkaar te kunnen organiseren dat elke Nederlander een gelijke toegang heeft tot zorg. Het is dus
van nationaal belang dat de zorgsector deze maatregelen gezamenlijk
uitvoert, ook al besef ik dat voor een individuele ziekenhuisorganisatie of
zelfstandig behandelcentrum dit als suboptimaal kan voelen. Dat er nu
aanvullende maatregelen nodig zijn om de druk op de zorg aan te kunnen,
toont nogmaals het belang dat iedere Nederlander zich aan de maatregelen moet houden om het aantal besmettingen zo snel mogelijk omlaag
te brengen.
Het afgelopen jaar heeft veel van onze samenleving gevraagd. Onze
zorgprofessionals, binnen en buiten de ziekenhuizen, zetten zich al die tijd
maximaal in om liefdevolle zorg te blijven verlenen. Ook zij worden zelf of
in hun gezin getroffen door de effecten van corona. Ik realiseer me
hoeveel we elke dag weer van hen vragen. Ik wil hierbij nogmaals mijn
respect en dank uitspreken.
Tot slot wil ik graag aangeven dat, ondanks de huidige situatie in de zorg,
mensen zorg niet zelf moeten mijden. Indien iemand klachten ontwikkelt,
is het belangrijk dat contact wordt opgenomen met de huisarts of een
andere zorgprofessional en dat men daarbij weet dat het ziekenhuis een
veilige plek is om zorg te krijgen. Zorg die noodzakelijk is, zoals spoedzorg
en oncologische zorg, gaat daarbij altijd door. In mijn ogen kan dit niet
genoeg benadrukt worden richting mensen. Ik zal hier mijn uiterste best
ook voor blijven doen.
De Minister voor Medische Zorg,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 247, nr. 328

3