Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

•

•

•

De brief is opgedeeld in een algemeen deel en een deel dat specifiek
ingaat op elementen van de Strategische agenda. Als bijlagen stuurt u
mee: (1) de uitkomsten van de Monitor Ondernemingsklimaat, (2) de
uitkomsten van een probleem verkennend onderzoek naar de wijze van
nationale implementatie van Europese richtlijnen en (3) het rapport
acceleratie maatschappelijk verdienvermogen.
De brief gaat in op de staat van het ondernemingsklimaat, het belang van
het ondernemingsklimaat in brede context, de uitkomsten van de Monitor
Ondernemingsklimaat en het onderzoek Strengere richtlijn implementatie
en Impacttoets Ondernemingsklimaat, op de dialoog met het bedrijfsleven
en op de voortgang van de acties op de 10 factoren (personeel en talent,
financiering, fiscaliteit, ruimte voor bedrijven, infrastructuur, regeldruk,
innovatie en digitalisering, ecosysteem start-/scale-ups, interne markt EU
en dienstverlening mkb). Ook geeft u een reactie op de motie van Strien.
Dit is de eerste voortgangsrapportage van de Strategische agenda.

Kenmerk
DGBI-O / 43764596

Proces besluitvorming
•
De outline en concept kamerbrief is eerder met u gedeeld. Op basis van
uw opmerkingen is de brief verder aangevuld.
•
Afstemming heeft plaatsgevonden met de relevante dossierhouders en
directies en met BZK, BZ, SZW, IenW, JenV en Financien.
•
De brief is besproken in de CFEI op 12 december 2023. Om tegemoet te
komen aan de opmerkingen van BZ, SZW, I&W en Fin zijn er enkele niet
inhoudelijke aanpassingen/aanvullingen gedaan.
•
Op 20 december heeft er een BWO plaastgevonden, de uitkomsten
hiervan zijn tevens verwerkt in de brief.
•
De besluitvorming en de verantwoording van de acties die zijn opgenomen
in de bijlage met betrekking tot de ‘10 factoren’ vallen onder de
verantwoordelijkheid van de betreffende departementen.
•
In het kabinet heeft u de coördinerende, agenderende en aanjagende rol
voor het versterken van het vestigings- en ondernemingsklimaat.
Politieke context
•
Tijdens de begrotingsbehandeling 2023 is door de Tweede Kamer een
motie aangenomen om te verkennen of een wederkerig
ondernemersakkoord tussen overheid en ondernemers van meerwaarde
kan zijn om het vestigings- en ondernemingsklimaat te versterken. 1 De
procestappen om te komen tot een verkenning zijn besproken in het BWO
op 20 december. In de brief geeft u een reactie op de motie.
•
Op 24 januari 2024 staat vooralsnog het commissiedebat
Verdienvermogen van Nederland gepland. Het onderwerp staat (nog) niet
als zodanig geagendeerd maar de verwachting is dat de brief voor het
debat wordt geagendeerd.
Context stakeholders

1
Kamerstuk 36 410 XIII, nr. 44: Motie van het lid Van Strien c.s. over een verkenning naar een wederkerig en
breed ondernemersakkoord.

Pagina 2 van 3

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

•

•

•

•

Dialoog met stakeholders is een belangrijk onderdeel van uw agenda. Het
Kenmerk
afgelopen jaar heeft u diverse (thema)sessies met bedrijven en hun
DGBI-O / 43764596
vertegenwoordigers georganiseerd over onderwerpen die belangrijk zijn
voor het ondernemingsklimaat. Denk bijvoorbeeld aan verduurzaming van
het mkb, regeldruk, netcongestie, maatschappelijk verantwoord
ondernemen, alternatieve financiering, de nationale technologiestrategie,
economische veiligheid, toegang tot grondstoffen en het perspectief op de
economie.
Daarnaast heeft u in verschillende overleggen en tijdens bedrijfsbezoeken
gesproken met multinationals, familiebedrijven, het mkb, wetenschappers,
belangenorganisaties, ngo’s en vakbonden en andere stakeholders. Ook
heeft u vele bedrijfsbezoeken afgelegd door het hele land.
Uit deze gesprekken heeft u veel signalen over het ondernemingsklimaat
opgehaald waaronder het belang van stabiliteit in beleid, vertrouwen in de
overheid, gelijk speelveld binnen de EU, regeldruk, netcongestie en
negatief sentiment richting bedrijven. Alle inbreng is gewogen en
meegenomen in de totstandkoming van deze brief en neemt het kabinet
mee ofwel in de uitwerking van de huidige acties of bij de mogelijke
bijsturing van de Strategische agenda.
In de media is er veel aandacht voor het onderwerp vestigings- en
ondernemingsklimaat. De signalen uit de media zijn langs de lijnen van
lastenverzwaring, fiscale regelingen, voorspelbaarheid van beleid en
negatief sentiment jegens bedrijven. Ook dit is meegenomen.

Informatie die niet openbaar kan worden
In deze nota worden - in het kader van de openbaarmaking - de met geel
gemarkeerde passages (tot personen herleidbare gegevens) op ambtelijk niveau
onleesbaar gemaakt.

Pagina 3 van 3