Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 maart 2020

In de briefwisseling tussen de heer F. en de Vaste Kamercommissie VWS, gevoerd
eind vorig jaar, verzoekt dhr. F. het mogelijk te maken dat mensen – als zij de tijd
daarvoor rijp achten – vrijwillig voor het levenseinde kunnen kiezen en de
mogelijkheid hebben dit op een humane en beschaafde wijze te kunnen uitvoeren.
Gevraagd naar mijn reactie op dit onderwerp wijs ik op het in Nederland geldende
wettelijk kader waarbinnen levensbeëindigend handelen op een zorgvuldige en
transparante manier is geregeld. In 2002 is de Wet toetsing levensbeëindiging
(Wtl) op verzoek en hulp bij zelfdoding ingevoerd. Euthanasie of hulp bij
zelfdoding is volgens de Wtl alleen toegestaan als deze wordt uitgevoerd door een
arts, de arts zich houdt aan de zes zorgvuldigheidseisen uit deze wet en zijn
handelen naderhand meldt. Euthanasie kan alleen op het verzoek van de patiënt
zelf en dus niet op verzoek van een familielid of andere naaste. De arts moet de
overtuiging hebben dat de patiënt ondraaglijk en uitzichtloos lijdt. Dit lijden moet
overwegend voortkomen uit een medische aandoening, en kan zowel lichamelijk
als psychisch zijn. Daarnaast moet de arts de patiënt hebben voorgelicht over
diens situatie en vooruitzichten en moeten de arts en patiënt samen tot de
overtuiging zijn gekomen dat er geen redelijke andere oplossing is. De uitvoering
van de euthanasie gebeurt pas na raadpleging van tenminste één andere,
onafhankelijke arts, die de patiënt heeft gezien en schriftelijk zijn oordeel heeft
gegeven over de zorgvuldigheidseisen. Tot slot moet de uitvoering van de
euthanasie medisch zorgvuldig zijn. In het geval van hulp bij zelfdoding door een
arts neemt de patiënt zelf de dodelijke medicijnen in. Dat er sprake moet zijn van
een overwegend medische grondslag, betekent dat mensen die ‘levensmoe zijn’ of
hun leven ‘voltooid’ vinden, niet onder de euthanasiewetgeving vallen.
In Nederland biedt de Wtl dus het enige kader voor levensbeëindigend handelen.
De wet is gebaseerd op een maatschappelijke en politieke discussie waarin een
balans is gevonden tussen zelfbeschikking van mensen over eigen leven enerzijds
en de beschermwaardigheid van het leven anderzijds. De vraag over zelfgekozen
levensbeëindiging met humane middelen valt buiten het huidige wettelijke kader
en raakt een actuele discussie over zelfgekozen levenseinde waarover de
meningen zeer verdeeld zijn. Het is een onderwerp dat grote zorgvuldigheid en
inzicht vergt. Daarom heb ik onderzoek laten uitzetten naar de omvang en
omstandigheden van de groep mensen met een stervenswens die hun leven als
voltooid beschouwen. Dit onderzoek, getiteld Perspectieven op de doodswens van
ouderen die niet ernstig ziek zijn: de mens en de cijfers, dat onder leiding van Els
van Wijngaarden is verricht, is op 30 januari jl gepubliceerd. Een kabinetsreactie
op dit onderzoek is dit voorjaar te verwachten. Daarnaast is door mij het initiatief
genomen een brede maatschappelijke dialoog in gang te zetten die zich richt op
de laatste levensfase. Deze dialoog richt zich op vragen rondom het waardig ouder
worden, de reikwijdte van en toepassing van de huidige euthanasiewetgeving en
het onderwerp voltooid leven.
Ik hoop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd over onze omgang met dit
onderwerp en dat dit onderwerp in dit licht volop onze aandacht heeft.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge