Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

92
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat kinderen steeds minder zwemvaardig zijn
(ingezonden 25 juli 2013).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen
26 september 2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2012–2013, nr. 3115
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht de Reddingsbrigade Nederland constateert
dat steeds meer kinderen niet kunnen zwemmen? Kunt u uw antwoord
toelichten?1
Antwoord 1
Hiervan heb ik kennis genomen.
Vraag 2
Deelt u de zorgen van de Reddingsbrigade Nederland dat kinderen vaak geen
zwemdiploma’s hebben? Zo ja, wat gaat u hieraan doen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
De toenmalige staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de
toenmalige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben Kamervragen beantwoord die zijn gesteld over verplicht schoolzwemmen en naar
aanleiding van een krantenbericht (Telegraaf, 5 juli 2010) dat kinderen steeds
slechter zwemmen. (kamerstukken nr. 2009Z14143 en nr. 2010Z10598). In deze
antwoorden is aangegeven dat de verantwoordelijkheid bij het leren
zwemmen als volgt is verdeeld: de zwemvaardigheid van kinderen is in de
eerste plaats een verantwoordelijkheid van ouders, daarbij ondersteund door
scholen en gemeenten. Sommige gemeenten bekostigen het schoolzwemmen
en gemeenten kunnen ouders met lage inkomens tegemoetkomen in de
kosten van de zwemlessen.

1

ah-tk-20132014-92
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

«Veel kinderen zijn zwemkunst niet machtig» en «Een kind is binnen 1 seconde onder water en
zo verdronken», AD, 24 juli 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Ik schaar me achter de beantwoording van die Kamervragen en zie geen
aanleiding aanpassingen te doen in de huidige verantwoordelijkheidsverdeling.
Vraag 3
Wat is uw reactie op de constatering van het Nederlands Platform voor
Zwembaden dat constateert dat door de bezuinigingen steeds minder
kinderen hun zwemdiploma halen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
Uit recente cijfers blijkt dat het aandeel kinderen dat in bezit is van minimaal
zwemdiploma A de afgelopen jaren ongeveer gelijk is gebleven. Dit geldt ook
voor zwemdiploma B. Er is enkel een afnemende tendens waarneembaar van
het aantal kinderen dat in bezit is van het volledige «zwem-ABC».2 Zoals
toegelicht bij het antwoord op vraag 2 is de zwemvaardigheid van kinderen in
de eerste plaats een verantwoordelijkheid van ouders.
Vraag 4
Hoe groot is het percentage kinderen dat jaarlijks de basisschool verlaat
zonder zwemdiploma? Indien dit niet bekend is, bent u bereid dit uit te
zoeken en de Kamer hierover te informeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) heeft een monitor ontwikkeld met
subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap genaamd
«Waterdicht». Hiermee kan in de driehoek zwemlesaanbieder, gemeente,
school gemonitord worden of kinderen een zwemdiploma hebben gehaald,
en zo ja welk, of ze op een wachtlijst staan of niet etc. Deze monitor heeft
betrekking op kinderen uit respectievelijk groep 1, 3, 5 en 7 van het basisonderwijs. Indien uit de monitor blijkt dat een kind nog geen zwemdiploma
heeft, krijgt dit kind een brief mee gericht aan zijn/haar ouders of begeleiders.
In deze brief wordt gewezen op de noodzaak om een zwemdiploma te halen.
Het systeem is zo ontwikkeld, dat met eenvoudige rapportages onderwijs en
gemeenten inzicht krijgen waar extra aandacht nodig is.
Uit de thans beschikbare (lokale) cijfers3 blijkt dat in groep 6:
– 35% van de kinderen het gehele Zwem ABC heeft doorlopen;
– 51% een B-diploma heeft;
– 10% een A-diploma heeft;
– En 4% geen diploma heeft.
Vraag 5
Kunt u aangeven welke gemeenten schoolzwemmen aanbieden en welke
gemeenten schoolzwemmen niet aanbieden? Wat is de ontwikkeling hierin
geweest de afgelopen jaren? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Nee, daarvan wordt geen registratie bij gehouden. Op basis van de gegevens
uit de zwemmonitor «Waterdicht» van de Vereniging Sport en Gemeenten
kan worden geschat dat in ongeveer 40% van de gemeenten daadwerkelijk
schoolzwemmen wordt aangeboden, vooral in de grote steden. Veel kinderen
in de schoolzwem-leeftijd kunnen al zwemmen en verschillende gemeenten
zien daarom te weinig toegevoegde waarde in het subsidiëren van schoolzwemmen.
Volgens de Vereniging Sport en gemeenten is er, mede als gevolg van
bezuinigingen bij gemeenten wel een dalende tendens waarneembaar van
het aantal gemeenten dat nog een bijdrage levert aan het schoolzwemmen.
Het bedrag dat vanuit de Rijksoverheid aan de gemeenten wordt overgemaakt in het gemeentefonds waaruit gemeenten onder meer schoolzwemmen kunnen financieren is de afgelopen jaren ongeveer hetzelfde gebleven.
Dit bedrag is echter niet geoormerkt. Het aantal gemeenten dat schoolzwemmen aanbiedt, wil overigens nog niet meteen wat zeggen over het aantal

2
3

Uit: Zwemmen in Nederland (2013). Onderzoek van het Mulier Instituut en VSG.
idem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

scholen dat binnen zo’n gemeente schoolzwemmen aanbiedt. Scholen zijn
namelijk niet verplicht om schoolzwemmen aan te bieden. Uit recente cijfers
blijkt dat het aandeel scholen dat schoolzwemmen aanbiedt tussen 1991 en
2005 gedaald is van 90% naar 57%.4
Vraag 6
Ontvangt de Vereniging Sport en Gemeenten nog steeds een subsidie om de
zwemvaardigheid van kinderen te verhogen? Zo nee, waarom niet?5
Antwoord 6
Nee. Aan de Vereniging Sport en Gemeenten (VGS) is door van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een tijdelijke subsidie toegekend voor
het opzetten van een registratiesysteem aan de hand waarvan gemeenten
kunnen nagaan of alle basisschoolleerlingen aan het einde van de basisschool voldoende zwemvaardigheid hebben. Dit registratiesysteem onder de
naam «Waterdicht» is inmiddels opgeleverd.
Vraag 7
Welke resultaten heeft de Vereniging Sport en Gemeenten de laatste jaren
behaald?
Antwoord 7
De Vereniging Sport en Gemeenten heeft met financiële steun van het
ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een registratiesysteem
ontwikkeld («Waterdicht en de zwemmonitor») aan de hand waarvan
gemeenten en onderwijsinstellingen kunnen nagaan of alle basisschoolleerlingen aan het einde van de basisschool voldoende zwemvaardigheid
hebben. In 2010 is begonnen met de bouw van de database en een helpdeskfunctie voor gemeenten en gebruikers. Ook is een informatiepakket samengesteld. Resultaten en materialen uit eerdere projecten, zoals zwemmen in
buitenschoolse opvang, samenwerking met de lokale zwemvereniging, en een
veiligheidstoets op locatie, zijn daarbij ontsloten en beschikbaar gesteld voor
ouders, basisschool, leerkrachten en zwemlesaanbieders om op maat te
kunnen adviseren en te ondersteunen (www.nederlandzwemt.nl, www.zwemvaardigheid.nl). Inmiddels doen een dergelijk 50 gemeenten en dus ook de
scholen daarbinnen, op structurele wijze mee aan het programma Waterdicht.
Vraag 8
Sinds wanneer is de vangnetregeling voor schoolzwemmen afgeschaft en
waarom bestaat deze niet meer? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
De tijdelijke «Regeling specifieke uitkering voor gemeenten voor de stimulering van de zwemvaardigheid», de zogeheten vangnetregeling, was een
regeling die gold voor de jaren 2002 tot en met 2005. In 2005 is deze regeling
stopgezet.
In de brief van 17 november 2005 (2005–2006, 30 300 VIII, nr. 85) van de
toenmalige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en in de brief van
20 november 2006 (2006–2007, 30 800 XVI en 30 800 VIII, nr. 28) van de
toenmalige staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is uw
Kamer hierover geïnformeerd.
Vraag 9
Wat is uw reactie op de uitspraak van de directeur van het Mulier Instituut
dat de vangnetregeling en het schoolzwemmen teruggehaald moeten
worden? Bent u bereid deze maatregelen te treffen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Hiervan heb ik kennis genomen. Neen, ik ben niet bereid op het eerder bij
boven aangehaalde brief van 17 november 2005 ingenomen standpunt, terug
te komen.

4
5

Idem
Aanhangsel van de Handelingen, nr. 3054, vergaderjaar 2009–2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3