Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

648
Vragen van het lid Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie) aan
de minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport over de nieuwe
voorlichtingscampagne van Sense «hun eerste keer» (ingezonden 19 oktober
2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 14 november 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de nieuwe campagne van Sense «hun eerste
keer» en het webbericht op de Volkskrantwebpagina?1
Antwoord 1
Ja. De campagne Maak seks lekker duidelijk – waarvan «hun eerste keer»
onderdeel uitmaakt – is gericht op seksuele weerbaarheid en wordt door mij
tot eind 2011 gefinancierd.2 Seks wordt in deze campagne niet beperkt tot
geslachtsgemeenschap, maar gaat over diverse vormen van seksueel gedrag
en seksualiteit: bijvoorbeeld zoenen, uitkomen voor homoseksualiteit of
geslachtsgemeenschap. In «hun eerste keer» gaat het dan ook niet alleen om
jongeren en hun eerste keer geslachtsgemeenschap, maar gaat het bijvoorbeeld ook over de eerste keer zoenen of de eerste keer «nee» zeggen.
Vraag 2
Waarom wordt er naar aanleiding van het onderzoek «seks onder je 25e»
gecommuniceerd dat de gemiddelde leeftijd waarop jongeren geslachtsgemeenschap hebben 16,4 jaar is? Is dit gemiddelde bepaald met of zonder de
uitschieters op zeer jonge leeftijd?

1

2

ah-tk-20112012-648
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://huneerstekeer.nl/ en http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/binnenland/article/detail/
2971420/2011/10/17/Eerste-keer-seks-te-volgen-via-internet.dhtml
Dit is overigens het laatste jaar waarin ik massamediale campagnes op het gebied van
leefstijl – zoals deze – zal voeren. Zoals ik in de landelijke gezondheidsnota «Gezondheid
dichtbij» heb geschreven past een generieke, populatiebrede aanpak met massamediale
campagnes niet in mijn beleid dat gericht is op de eigen verantwoordelijkheid voor een
gezond leven. Ik zal dergelijke campagnes vanaf 2012 dan ook niet meer financieren. Vanuit
de gedachte «gezondheid dichtbij» wordt de menselijke maat juist gevonden in informatievoorziening in de eigen leefwereld van burgers via bijvoorbeeld school, werk, buurt en zorg
en sociaal media.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Met het bericht dat de gemiddelde leeftijd waarop jongeren in Nederland
geslachtsgemeenschap hebben 16,4 jaar is, wordt slechts feitelijke informatie
verschaft die is gebaseerd op grootschalig onderzoek onder jongeren. De
leeftijd 16,4 jaar is een gemiddelde, inclusief uitschieters naar beneden en
naar boven. De campagne richt zich op de groep jongeren die het meest
risico loopt op seksuele dwang, namelijk laagopgeleide jongeren. Zij starten
gemiddeld vroeger dan hoogopgeleide jongeren.
Vraag 3
Deelt u de mening, dat wanneer uit het onderzoek «seks onder je 25e» blijkt
dat 44% van de jongens en 37% van de meisjes op 16-jarige leeftijd
geslachtsgemeenschap heeft gehad het niet klopt dat de jongeren in de
nieuwe campagne van Sense «hun eerste keer» 15 en 16 jaar zijn en niet
ouder?3
Antwoord 3
De campagne is gericht op preventie: op het voorkomen dat jongeren
beschadigende ervaringen opdoen, door ze al vóór ze seksueel actief zijn
bewust te laten worden van hun wensen en grenzen en vaardigheden op te
laten doen om grenzen te stellen. Om die reden is als doelgroep gekozen
voor de jongeren die nog (net) niet seksueel actief zijn.
Jongeren die op de minder vergaande vormen van seks hun wensen en
grenzen kunnen aangeven, zijn in hun verdere seksuele leven weerbaarder.
Vraag 4
Deelt u de mening dat wanneer 43% van alle ondervraagden van het
onderzoek «seks onder je 25e» nog helemaal geen geslachtsgemeenschap
hebben gehad, het onjuist is om bij het opzetten van een nieuwe voorlichtingscampagne er vanuit te gaan dat jongeren op hun 16,4 jaar al wel
geslachtsgemeenschap hebben? Zo ja, bent u bereid de nieuwe campagne
van Sense aan te passen?
Antwoord 4
De campagne gaat er niet van uit dat jongeren op hun 16,4 jaar geslachtsgemeenschap hebben. Zoals gezegd betreft de leeftijd van 16,4 jaar een
gemiddelde. De campagne is juist gericht op de jongeren die nog (net) niet
seksueel actief zijn, om er voor te zorgen dat zij, wanneer ze met seks
beginnen, hun eigen wensen en grenzen op het gebied van seksualiteit
kennen en die durven aangeven. Met seks wordt daarbij niet alleen gedoeld
op geslachtsgemeenschap maar ook op andere vormen van seksueel gedrag
en seksualiteit, zoals zoenen of strelen of voor je homoseksualiteit uitkomen.
Dit blijkt ook uit de trailer van «hun eerste keer». Het is ook niet zo dat alle
acht jongeren uit «hun eerste keer» al seksuele ervaring hebben. De leeftijd
van 16,4 jaar wordt dus zeker niet als norm neergezet.
Vanwege het bovenstaande zie ik geen reden om «hun eerste keer» aan te
laten passen.
Vraag 5 en 6
Draagt communicatie in de media, dat de gemiddelde leeftijd waarop iemand
geslachtsgemeenschap heeft 16,4 jaar is, bij aan het verlagen van de leeftijd
waarop wordt geëxperimenteerd met seks?
Waarom wordt er niet vanuit Sense gecommuniceerd dat het uistellen van
het eerste seksuele contact risicoverlangend werkt? Waarom gaat de nieuwe
campagne van Sense van het omgekeerde uit en lijkt het alsof de campagne
«hun eerste keer» prikkelt om op jonge leeftijd te experimenteren met seks?
Antwoord 5 en 6
Ik zie niet in waarom het noemen van de gemiddelde leeftijd zou bijdragen
aan het verlagen van de leeftijd waarop geëxperimenteerd wordt. Uit
internationale onderzoeken blijkt juist dat preventieprogramma’s risicoverlagend werken (bijvoorbeeld uitstel van start met seksuele activiteiten, afname
aantal seksuele partners).
3

http://www.soaaids.nl/documenten/seksonderje25efs.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

De Nederlandse aanpak van seksuele voorlichting is niet gericht op uitstel
van seks maar op het bevorderen dat iedereen voorlichting krijgt over
seksualiteit zodat hij/zij de kennis en vaardigheden heeft om relaties vrijwillig,
veilig en prettig vorm te geven en problemen als seksuele dwang, soa en
ongewenste zwangerschap kunnen worden voorkomen.
Vier waarden staan centraal bij seksuele gezondheid(beleid):
1. Autonomie: het recht om eigen keuzes te maken bij het vormgeven van
seksualiteit zonder dat iemand anders (mee)beslist;
2. Weerbaarheid: duidelijk maken wat je wel en wat je niet wilt op seksueel
gebied en de vaardigheden hebben naar die keuzes te handelen;
3. Besef van wederkerigheid en respect. Kenmerkend voor seksuele
gezondheid is dat het niet alleen de eigen gezondheid betreft maar ook
die van de ander. De individuele vrijheid van de één houdt op waar die
van een ander wordt beschadigd;
4. Het recht op toegang tot informatie en tot goede hulpverlening wanneer
iemand dat nodig heeft.
Deze campagne is vooral gericht op het bevorderen van seksuele weerbaarheid van jongeren: om te voorkomen dat jongeren beschadigende ervaringen
opdoen, door ze al vóór ze seksueel actief zijn bewust te laten worden van
hun wensen en grenzen en vaardigheden op te laten doen om grenzen te
stellen. De titel is alleen prikkelend bedoeld maar zoals eerder aangegeven
heeft de «eerste keer» betrekking op meerdere vormen van een eerste keer
op het gebied van seksualiteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3