Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 645

Kernenergie

Nr. 38

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2012
Met mijn brief van 30 januari 2012 (kamerstukken II, 32 645, nr. 35) heb ik
u bericht over de besluiten van Delta en RWE om de door hen opgestarte
procedures voor de bouw van een nieuwe kerncentrale in Borssele uit te
stellen. Daarbij heb ik u geïnformeerd over de gevolgen daarvan voor het
beleid en de activiteiten die nog verricht zullen worden in het kader van de
Kernenergiewet-vergunning. De kern van de boodschap was dat de
activiteiten die specifiek verbonden zijn aan het initiatief van Delta
respectievelijk RWE voorlopig zullen worden stilgelegd.
Omdat voor dit kabinet veiligheid en zorgvuldigheid bij het omgaan met
kernenergie voorop staan, heb ik u daarbij eveneens aangegeven dat
onverkort zal worden doorgegaan met het up-to-date brengen van de
veiligheidseisen van de nucleaire inrichtingen (mede naar aanleiding van
de lessen uit Fukushima). Met deze brief wil ik u nader informeren over de
stand van zaken van deze voornemens.
In dat verband informeer ik u bovendien over de voortgang van het
uitvoeren van de stresstest bij de verschillende nucleaire inrichtingen in
Nederland, en over een aantal andere onderwerpen die gerelateerd zijn
aan het dossier nucleaire veiligheid.
Veiligheid nieuwe reactoren
In mijn randvoorwaardenbrief van 11 februari 2011 (kamerstukken II,
32 645, nr. 1) heb ik aangegeven dat een ontwerp van de kerncentrale
gebaseerd moet zijn op de laatste stand van de techniek. Ook zal een
nieuwe kerncentrale tenminste moeten voldoen aan technische eisen die
gelden op grond van Europese en Nederlandse regelgeving en de
aanbevelingen van de IAEA en de WENRA. Op basis daarvan is door het
Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, ondersteund
door het Duitse Gesellschaft für Anlagen- und Reaktorsicherheit (GRS),
het afgelopen jaar gewerkt aan het opstellen van nucleaire veiligheidseisen waaraan nieuwe reactoren dienen te voldoen. Ook de

kst-32645-38
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 645, nr. 38

1

richtlijnen voor externe gebeurtenissen die bepalend zijn voor de
geschiktheid van de vestigingsplaatsen worden momenteel op de zelfde
wijze opgesteld. Daarnaast is gestart met het formuleren van de conventionele milieueisen waaraan een nieuwe reactor moet voldoen.
In mijn brief van 7 oktober 2011 (kamerstukken II, 32 645, nr. 29) heb ik
aangegeven dat de te leren lessen uit Japan zullen worden meegenomen
bij de uitwerking van deze randvoorwaarden.
Op 20 januari 2012 (kamerstukken II, 32 645, nr. 33) heb ik uw Kamer
geïnformeerd over het principebesluit dat het kabinet over de vervanging
van de Hoge Flux Reactor in Petten genomen heeft. De werkzaamheden
die verband houden met het opstellen van de eisen waaraan een reactor
moet voldoen en met welke externe gebeurtenissen rekening moet
worden gehouden, zullen worden afgerond omdat deze eisen ook
noodzakelijk zijn voor de beoordeling van veiligheid van de nieuwe
reactor die de Hoge Flux Reactor in Petten moet vervangen. Het is de
bedoeling dat deze randvoorwaarden, nadat ze verder zijn uitgewerkt,
worden opgenomen in een ministeriële regeling op basis van artikel 20
van het Besluit kerninstallaties, splijtstoffen en ertsen. Deze huidige
planning is gericht op publicatie van de regeling in de tweede helft van
2013.
Met het voorlopig stilleggen van het vooroverleg in het kader van de
totstandkoming van een ontvankelijke vergunningaanvraag op basis van
de Kernenergiewet, zijn en worden voorlopig ook geen nadere afspraken
met de initiatiefnemers gemaakt over specifieke belangen, bijvoorbeeld
nationale en regionale werkgelegenheid. Om in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen te verzekeren dat de splijtstof, die in de
kerncentrale wordt gebruikt, op verantwoorde manier gefabriceerd wordt,
is een conceptnotitie opgesteld. Naar aanleiding van het overleg met het
betrokken bedrijfsleven wordt momenteel op hun verzoek een wetenschappelijke check uitgevoerd op het document. Daarna zal worden
nagegaan wat opportuun is in de nieuwe situatie. Daarbij zal ook een rol
spelen dat de bestaande kerncentrale in Borssele natuurlijk uranium als
splijtstof gebruikt.
In mijn eerder genoemde randvoorwaardenbrief van 11 februari 2011 is
tevens aangegeven dat het voornemen bestaat om het Bijdragenbesluit
1981 Kernenergiewet aan te passen, zodat een groter deel van de kosten
die de overheid maakt, betaald worden door het bedrijfsleven. Deze
werkzaamheden worden voortgezet, omdat dit ook geldt voor de kosten
die de Rijksoverheid maakt voor bestaande nucleaire inrichtingen, voor
een nieuwe reactor in Petten en de upgrade van de reactor in Delft.
Rijkscoördinatieregeling
Delta en RWE hebben mij gemeld dat in verband met het uitstel van de
nieuwe kerncentrale (voorlopig) geen plan- en inrichtingsMER opgesteld
zal worden voor de locatie Borssele. Delta en RWE dienen voorlopig geen
vergunningaanvragen in op grond van de Kernenergiewet, de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht, de Waterwet en andere wetten. Dit
betekent dat er op dit moment ook niet gewerkt kan worden aan (ontwerp)vergunningen en een (ontwerp-) inpassingsplan. Zonder zicht op een
(ontwerp-)inpassingsplan is er ook geen rechtvaardiging voor een
(verlenging van een) voorbereidingsbesluit dat per april 2012 is verlopen.
Indien een van de initiatieven weer wordt opgepakt of als er een nieuw
initiatief is, kan een volgend kabinet zo nodig- een nieuw voorbereidingsbesluit nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 645, nr. 38

2

Van vrijdag 2 december 2011 tot en met donderdag 12 januari 2012 heeft
de «conceptnotitie reikwijdte en detailniveau planMER tweede kerncentrale Borssele» ter inzage gelegen. In deze conceptnotitie is aangegeven
op welke wijze het milieuonderzoek ter onderbouwing van de locatiekeuze
zal worden uitgevoerd. Rekening houdend met de zienswijzen heeft de
Commissie voor de MER op 29 maart 2012 advies uitgebracht1. Dit advies
geeft in combinatie met de conceptnotitie en samen met de reeds
vastgestelde richtlijnen Delta van 11 juni 2010 en het vastgesteld advies
reikwijdte en detailniveau ERH van 27 april 2011 aan initiatiefnemers
helderheid over de wijze waarop het milieuonderzoek ter onderbouwing
van de besluitvorming over een tweede kerncentrale Borssele op dit
moment zou moeten worden uitgevoerd. Indien één van beide initiatieven
op termijn opnieuw wordt opgepakt of als er een nieuw initiatief ontstaat,
moet worden onderzocht of er nieuwe omstandigheden en gewijzigde
inzichten zijn die actualisatie noodzakelijk maken.
Stresstest EPZ (Borssele)
Over de stand van zaken met betrekking tot de stresstest van de kerncentrale Borssele en de beoordeling ervan in het kader van het Europese Peer
Review heb ik u kort geleden geïnformeerd (kamerstukken II, 32 645
nr. 37).
Stresstest NRG (Petten) en RID (Delft)
In aanvulling op de Europese afspraken die alleen voor kerncentrales voor
elektriciteitsproductie gelden, wordt in Nederland een stresstest uitgevoerd bij alle nucleaire installaties. Inmiddels hebben vergunninghouders
van de onderzoeksreactoren in Petten en Delft (de Nuclear Research and
consultancy Group NRG en het Reactorinstituut Delft) een stresstestrapport ingediend. Ik heb op 6 maart 2012 (kamerstukken II, 32 645,
nr. 36) de twee rapporten ook aan u gestuurd. Na het opstellen van haar
Engelstalige rapport heeft NRG ook een Nederlandse samenvatting
gemaakt. Deze bied ik u bij deze brief aan.2
Beide rapporten worden nu door deskundigen van ondermeer de
Kernfysische Dienst technisch inhoudelijk beoordeeld. Mede op basis van
dit technische oordeel zal ik rond de zomer mijn bevindingen en
conclusies formuleren en aan u sturen.
Stresstest Urenco (Almelo) en Covra (industrieterrein Vlissingen-Oost)
Zoals ook in sommige andere Europese landen (bijvoorbeeld Duitsland en
België), worden in Nederland ook de verrijkingsinstallatie van Urenco in
Almelo en de Centrale Organisatie voor Radioactieve Afval (COVRA) op
het industrieterrein Vlissingen-Oost aan een stresstest onderworpen. De
uitgangspunten voor de analyse zijn wederom de specificaties zoals in
Europees verband afgesproken voor kerncentrales.
Met beide vergunninghouders worden nu nadere afspraken gemaakt om
de analyse beter aan te laten sluiten op de specifieke eigenschappen van
de installaties. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de uitvoeringsmodaliteiten die in België en Duitsland zijn afgesproken tussen bevoegd gezag
en vergunninghouders van vergelijkbare installaties. Deze stresstest
analyses worden binnenkort gestart en de resultaten zullen naar
verwachting eind 2012 beschikbaar zijn.
1
Te vinden op www.commissiemer.nl, onder
nummer 2601.
2
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Ontmantelingplannen en financiële zekerheid
In de jongste wijziging van de Kernenergiewet (Staatsblad 2010, nr. 18) en
onderliggende regelgeving is voor de vergunninghouders van kerninstal-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 645, nr. 38

3

laties een aantal nieuwe verplichtingen geïntroduceerd, onder meer op
het gebied van ontmanteling. Zo moeten alle vergunninghouders
beschikken over een door mij goedgekeurd ontmantelingplan, waarin zij
onder meer beschrijven wanneer en op welke wijze de buitengebruikstelling en de ontmanteling van hun installatie zullen gaan plaatsvinden.
Inmiddels beschikken alle vergunninghouders over een door mij
goedgekeurd ontmantelingplan.
Daarnaast verplicht de regelgeving de vergunninghouders voor kernreactoren tot het stellen van financiële zekerheid voor de kosten van ontmanteling, op een door mij en de minister van Financiën goedgekeurde wijze.
Op 27 maart 2012 is de aanvraag om goedkeuring van de vergunninghouder van de Kerncentrale Borssele (EPZ N.V.) over de wijze waarop zij
financiële zekerheid moet stellen voor de kosten van ontmanteling
goedgekeurd. EPZ zal jaarlijks geld storten bij een daartoe speciaal
ingerichte stichting, die de gelden zal beleggen in overeenstemming met
het in de aanvraag opgenomen beleggingsbeleid. Op de beleggingen is
voorts een pandrecht gevestigd ten behoeve van de Staat. Op deze wijze
wordt door EPZ ten behoeve van de Staat de op grond van de Kernenergiewet gevraagde waarborg geboden dat er voldoende financiële
middelen beschikbaar zullen zijn om de ontmantelingkosten te betalen,
tegen de tijd dat de ontmanteling aan de orde is.
Naar verwachting kunnen op korte termijn vergelijkbare goedkeuringen
worden afgegeven voor de financiële zekerheidsstelling voor de kosten
van ontmanteling van de Hoge Flux Reactor en de Lage Flux Reactor te
Petten aan NRG en van de kosten van ontmanteling van de Hoger
Onderwijs Reactor in Delft aan de TU Delft. Met de vergunninghouder
voor de kerncentrale Dodewaard GKN B.V. vinden op dit moment
constructieve besprekingen plaats om te komen tot een aanvraag voor
goedkeuring van de wijze van het stellen van financiële zekerheid voor de
kosten van ontmanteling van de kerncentrale Dodewaard.
Beveiliging
Eind januari 2012 heeft een International Physical Protection Advisory
Service (IPPAS) van de IAEA een bezoek gebracht aan Nederland. De
Rijksoverheid en de nucleaire installaties zijn in het kader van dit bezoek
bezocht. De Nederlandse Rijksoverheid, via de Kernfysische Dienst, heeft
deze IPPAS-missie op vrijwillige basis uitgenodigd om op deze manier
door buitenlandse experts te laten toetsen of men aan de internationale
eisen op het vlak van nucleaire beveiliging voldoet. Dit bezoek vormt het
sluitstuk van vier bezoeken in 2005, 2008, 2009 en 2012. Hiermee is
Nederland het eerste West-Europese land dat de complete reeks aan
IPPAS-bezoeken heeft voltooid. Rond de zomer als het rapport van de
IAEA gereed is, zal uw Kamer bericht worden over de resultaten/
conclusies van dit internationale bezoek.
Vanaf het derde kwartaal van 2011 is door de Rijksoverheid getoetst of de
beveiligingsinformatiepakketten van de nucleaire installaties voldoen aan
de op internationale regels gebaseerde Nederlandse wet- en regelgeving.
Deze toetsing zal eveneens rond de zomer worden afgerond.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 645, nr. 38

4