Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

25 124

Nieuwe infrastructuur mobiele communicatie
(C2000)

29 517

Veiligheidsregio’s

Nr. 108

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 september 2021
Elke dag zijn duizenden hulpverleners op pad om Nederland veilig en
gezond te houden. De medewerkers van politie, brandweer, ambulancezorg en Koninklijke Marechaussee (KMar) (hierna: de hulpverleningsdiensten) moeten voor de uitoefening van hun taken kunnen rekenen op
een robuuste en betrouwbare meldkamer- en communicatieinfrastructuur. Dit geldt ook voor burgers die in nood verkeren en een
beroep doen op de hulpdiensten. Voor hen is de centralist op de
meldkamer het eerste aanspreekpunt als elke seconde telt.
In deze brief informeer ik uw Kamer over de meldkamers, de stand van
zaken rond het C2000-spraaknetwerk en de toekomst van deze voorzieningen. Dat doe ik aan de hand van steeds dezelfde drieslag: waar komen
we vandaan, waar staan we nu en welke opgaven zien we de komende
tijd.
Ontwikkeling meldkamerdomein
De meldkamers vormen de schakel in de keten tussen incident, burger en
hulpverlening. Om snelheid van handelen, maar ook robuustheid en
continuïteit van meldkamers te kunnen waarborgen is het nodig dat zij
elkaars taken kunnen overnemen bij piekbelasting of uitval. In feite
moeten zij functioneren als één samenhangend en verbonden stelsel van
meldkamers. Door een eerder kabinet is dan ook het startsein gegeven om
verbeteringen in de organisatie en werkwijze van meldkamers aan te
brengen, zodat zij hun maatschappelijke functie beter kunnen vervullen.1

1

kst-25124-108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Regeerakkoord 2010 «Vrijheid en verantwoordelijkheid» (Kamerstuk 29 628, nr. 231).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

1

Gezamenlijke opgave en aanpak
In 2013 is in het Transitieakkoord Meldkamer van de Toekomst (Kamerstuk
29 517, nr. 75) met alle betrokken partijen2 besloten om te komen tot 10
meldkamers en om het beheer van deze meldkamers onder te brengen in
één landelijk beheerorganisatie. De toen geformuleerde uitgangspunten
gelden nog steeds en zijn gericht op het centraal stellen van de hulp aan
de burger in nood, het uniformeren en sturen op één landelijk kwaliteitsniveau van de dienstverlening, het optimaliseren van informatieuitwisseling, op continue bereikbaarheid en beschikbaarheid van
meldkamers en het kunnen overnemen van de meldkamerfunctie bij
verstoring of piekbelasting.
Totstandkoming van het nieuwe meldkamerstelsel
Tot voor kort kende Nederland 25 meldkamers. In 2013 is gestart met de
uitvoering van de afspraken uit het Transitieakkoord. Ook zijn belangrijke
stappen gezet zoals de totstandkoming van de Wijzigingswet Meldkamers,
de overdracht van het beheer naar een beheersorganisatie en de
samenvoeging en aansluiting van de eerste meldkamers. Tegelijkertijd is
destijds ook gebleken dat de realisatie van de plannen op onderdelen
complex is en blijkt.
Naar aanleiding van de Gateway review van oktober 2015 is samen met
alle partijen gekozen prioriteit te gegeven aan de regionale samenvoegingstrajecten van 25 naar 10 meldkamers, het aansluiten van de
meldkamers op één landelijke ICT-infrastructuur en het onderbrengen van
het beheer van de meldkamers bij de politie. Op 1 juli 2020 is dit beheer
bij wet geformaliseerd en zijn de Wijzigingswet meldkamers en de hierop
gebaseerde regelingen in werking getreden. De politie moet ervoor
zorgen dat de hulpverleningsdiensten op de meldkamers hun meldkamerfunctie kunnen uitoefenen. De betrokken partijen kunnen via multigovernance invloed uitoefenen op het beleid van het beheer van de
meldkamers en op de besteding van de middelen voor het beheer.
Op weg naar 10 meldkamers
In de regelgeving zijn ook de tien meldkamerlocaties vastgelegd. Het
samenvoegen van meldkamers betekent dat politie, ambulancezorg en
brandweer nog meer samen gaan werken. Hiervoor worden ook de
werkwijzen van centralisten op landelijke schaal geüniformeerd, zodat zij
elkaars taken kunnen overnemen bij calamiteiten of bij piekbelasting en
de samenwerking bij grotere incidenten sneller multidisciplinair opgepakt
kan worden. De meerjarige opgave is om in 2025 10 samengevoegde
meldkamers te hebben, die werken op één landelijke ICT-infrastructuur.
Inmiddels zijn vier (van de beoogde 10) meldkamers samengevoegd en
aangesloten op de ICT-infrastructuur en kunnen alle meldkamers elkaars
taken overnemen bij verstoringen of calamiteiten.
Uitvoeringsorganisatie beheer en governance meldkamers
Voor het hier bovengenoemde beheer van de meldkamers heeft de politie
de Landelijke Meldkamer Samenwerking (hierna: LMS) opgericht. Deze
voert sinds 1 januari 2020 het (technisch) beheer van de meldkamers uit.3
De LMS bevindt zich in een ontwikkeltraject. De beheerders komen vanuit
meerdere organisaties en zijn in één organisatie ondergebracht. De LMS
2

25 Regionale Ambulance Voorzieningen (RAV’s), 25 Veiligheidsregio’s, de Koninklijke
Marechaussee, de politie en de ministeries van VWS, Defensie en JenV.
3
Kamerstuk 35 065, nr. 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

2

verwacht de beheerorganisatie voor deze nieuwe opgave eind 2022
gereed te hebben.
Het Bestuurlijk Meldkamer Beraad (hierna: BMB), onder voorzitterschap
van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, monitort de werking van
beheer en beleid en neemt besluiten over richtinggevende keuzes voor
het meldkamerstelsel.
De opbrengsten tot nu toe
De in opbouw zijnde LMS heeft de opgave om deze infrastructuur op orde
te brengen, te vernieuwen en te standaardiseren en heeft daarnaast de
opdracht zorg te dragen voor het aansluiten van de meldkamers op één
landelijke ICT-infrastructuur. De continuïteit van de meldkamers heeft met
de reeds doorgevoerde wijzigingen een stevige impuls gekregen.
Meldkamers kunnen elkaar vervangen en hebben in de praktijk in
meerdere situaties bij uitval van ICT aangetoond de continuïteit te kunnen
versterken. In de praktijk beoefenen de meldkamermedewerkers de
uitwijkprocedures regelmatig om de werking hiervan blijvend te kunnen
borgen.
Gedurende de eerste en tweede golf van COVID-19 hebben de hulpverleningsdiensten afspraken gemaakt over handhaving van dienstverlening
aan burgers, ook bij uitval van medewerkers als gevolg van besmetting of
quarantaine. Er zijn daarnaast voorzieningen ingericht om thuiswerken
mogelijk te maken.
Vervolgstappen
Onderstaande afbeelding 10 jaar onderweg geeft in grote lijnen de weg
weer die tot nu toe is afgelegd, wat er is bereikt en de ontwikkelingen die
het meldkamerdomein doormaakt.

Ik heb vertrouwen in de geschetste richting en in de verdere doorontwikkeling van het meldkamerstelsel. Desalniettemin is er nog werk aan de
winkel. Daar ben ik mij, en met mij alle partijen uit het meldkamerdomein,
zeer van bewust.
Ook de Inspectie JenV en het Agentschap Telecom hebben in een brief
aan het Bestuurlijk Meldkamer Beraad laten weten dat nog belangrijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

3

stappen moeten worden gezet.4 Er leven bij de Inspectie zorgen over de
snelheid waarmee aanbevelingen uit eerdere onderzoeken worden
opgevolgd. Daarnaast doet de Inspectie observaties ten aanzien van de
kwetsbaarheden in het stelsel. In de brief vragen de Inspectie en het
Agentschap aandacht voor de verdere verbetering van de stabiliteit van
de ICT-voorzieningen, de werking van de governance en het ontbreken
van een proces van integraal risicomanagement voor de meldkamers.
ICT-voorzieningen
Ten aanzien van de ICT-voorzieningen loopt er sinds vorig jaar een
verbetertraject naar aanleiding van verstoringen in een aantal
meldkamers. Ik heb uw Kamer hierover geïnformeerd in mijn brief van
25 september 2020.5 Doel van dit verbetertraject is om de oorzaak van de
verstoringen weg te nemen en maatregelen te treffen voor een stabiel
IV-ICT voor de meldkamers.
Beveiliging van informatie is een belangrijke voorwaarde voor het
functioneren van meldkamervoorzieningen, daar wordt doorlopend aan
gewerkt. De verschillende disciplines hebben vanuit hun eigen organisaties bestaande afspraken over het informatiebeveiligingsbeleid. De
betrokken partijen in het meldkamerdomein zijn verantwoordelijk voor het
opstellen van het gezamenlijk (strategisch) informatiebeveiligingsbeleid
voor deze meldkamervoorzieningen.
Voor de operationele en tactische invulling en uitwerking van het
informatiebeveiligingsbeleid is een werkgroep met vertegenwoordigers
van de hulpverleningsdiensten, de LMS en het Ministerie van JenV
gevormd. Deze werkgroep is in 2021 gestart. Het doel is te komen tot een
samenhangende set aan afspraken om de beveiliging van de meldkamervoorzieningen verder op orde te brengen en houden. Daarbij wordt
voortgebouwd op de al genomen maatregelen om de informatiebeveiliging te verbeteren.
Governance en risicomanagement
Het netwerk van meldkamers vormt in de wereld van spoed en crisisbeheersing een uniek multidisciplinair samenwerkingsverband met 54
partijen. Een governance met zoveel partijen vraagt veel van alle
betrokkenen. Met alle partijen is afgesproken dat we deze governance
evalueren en ervaringen, voor- en nadelen op een rij zetten. Het WODC is
gevraagd dit onderzoek uit te voeren en de aanbevelingen worden
meegenomen in het verder vervolmaken van de governance. Ik verwacht
de uitkomsten van de evaluatie medio 2022.
Tot slot wordt er sinds januari 2020 gewerkt aan een gedegen proces van
proactief en integraal risicomanagement door de inrichting van een
monitor die de continuïteit voor het stelsel van meldkamers inzichtelijk
maakt. De eerste continuïteitsmonitor is opgeleverd in januari 2021. Deze
monitor ontbeert echter nog een normenkader. Afgesproken is dat alle
partijen de continuïteitsmonitor verder ontwikkelen en dat daarbij onder
andere een normenkader wordt meegenomen zoals past binnen de
governance.

4
5

De brief is door de Inspectie gepubliceerd en te vinden op www.inspectiejenv.nl.
Kamerstuk 29 628, nr. 973.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

4

Missiekritische communicatie hulpdiensten
Vorig jaar heb ik uw Kamer regelmatig geïnformeerd over de stand van
zaken rond de migratie van het spraaknetwerk C2000.6 C2000 is het
netwerk waarmee meer dan 80.000 hulpverleners 24/7 communiceren met
de meldkamer en met elkaar. Zij gebruiken dit communicatiesysteem
tijdens het dagelijks werk, maar ook bij grote incidenten en rampen. Met
C2000 kunnen hulpverleners snel mondeling informatie met elkaar delen.
Het is een gesloten (versleuteld) systeem, dat ook bij zware belasting
operationeel blijft.
De migratie was nodig omdat de technische levensduur was verlopen en
C2000 niet meer voldeed aan de huidige technische standaarden. In de
migratienacht van 27 op 28 januari 2020 zijn ruim 600 zendmasten
omgezet en is nieuwe radioapparatuur aangezet. Het betrof meer dan
90.000 portofoons en mobilofoons, 11.000 gespreksgroepen en 480
bedienposities.
De maanden na de migratie deden zich, zoals gebruikelijk bij een operatie
van deze omvang, aanloopproblemen voor. Daarop is geanticipeerd door
een nazorgteam van specialisten uit de kolommen van de hulpverleningsdiensten en de leveranciers in te richten die de problemen aangepakt
hebben.
Maatregelen om het netwerk te verbeteren
Twee maanden na de migratie was de conclusie dat er vooruitgang werd
geboekt met het oplossen van de aanloopproblemen, maar dat het nog te
vroeg was om over te gaan tot een «gewone» beheerfase voor het
netwerk. Het netwerk functioneerde nog niet zoals de gebruikers op dat
moment mochten verwachten. In nauw overleg met de hulpdiensten, de
korpschef van de politie en externe expertise vanuit TNO is toen met
uitdrukkelijke steun van alle partijen besloten tot een verlengde
nazorgfase tot 1 juli 2020. Nadat de meeste problemen opgelost waren is
het beheer van C2000 op die datum overdragen aan de LMS.
Er zijn gedurende de verlengde intensieve nazorgfase door de politie
aanvullende operationele en technische maatregelen getroffen. Een
belangrijk onderdeel van deze maatregelen is een Push-To-Talk (PTT)-app
als fall-back-voorziening voor het geval de missiekritische basisvoorziening C2000 niet of niet goed functioneert. Deze app kan groepscommunicatie verzorgen en maakt gebruik van het reguliere providernetwerk via
een smartphone en is daarvan afhankelijk. Deze app wordt binnen de
politieorganisatie breed beschikbaar gesteld en is inmiddels ook bij de
andere hulpverleningsdiensten in gebruik. Momenteel loopt een Europese
aanbesteding om tot een permanente keuze van een leverancier te komen
voor de komende jaren.
De verlengde intensieve nazorgfase heeft ervoor gezorgd dat een aantal
grote gebruikersproblemen is opgelost en daarmee het aantal klachten
van gebruikers is gedaald. Tegelijkertijd zijn er met name bij de politie nog
steeds klachten over ervaren dekking en bij sommige groepen over
verbindingen. De verdere inspanningen van het ministerie en de
korpsleiding zijn er op gericht hierin verbeteringen te brengen.

6

Zie mijn eerdere brieven ten aanzien van C2000, Kamerstuk 25 124, nrs. 104, 105 en 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

5

Opbrengsten en vervolgstappen
Het vernieuwde netwerk is de afgelopen maanden in staat gebleken ook
piekbelasting te kunnen verwerken. Dankzij de inspanningen van het
programma Implementatie Vernieuwing C2000 (IVC), de gebruikers, de
leveranciers en de beheerder (LMS) is het aantal klachten over het
vernieuwde spraaknetwerk de laatste maanden sterk afgenomen en die
dalende lijn zet zich verder voort. Tijdens de afgelopen jaarwisseling, met
op oudejaarsdag een uitschieter van meer dan 185.000 geplaatste
oproepen, heeft het netwerk goed gefunctioneerd. Ook bij andere
openbare ordeverstoringen heeft het netwerk de grootschalige inzet die
dat van de hulpdiensten vroeg goed kunnen verwerken.
De focus ligt de komende tijd op verdere optimalisatie van het netwerk.
Om een goed beeld te krijgen bij de mogelijke oorzaken van en oplossingen voor de restproblemen heb ik TNO gevraagd hierover advies uit te
brengen. Dit heeft geleid tot een set aan prestatie-indicatoren die het
beeld van gebruikers op straat en het technische beeld bij elkaar brengen.
In mijn Kamerbrief van 11 februari 2021 heb ik uw Kamer geïnformeerd
over de uitkomsten van het onderzoek7. Naar verwachting zijn voor het
einde van dit jaar alle aanbevelingen uit het TNO-onderzoek opgevolgd.
Dekking van het netwerk
Het C2000-netwerk is ontworpen en ingericht op buitendekking en wordt
daarop ook beoordeeld. Het oude netwerk kende een dekkingsgraad van
meer dan 97% en de verwachting is dat het huidige netwerk vergelijkbaar
zal scoren. Precieze metingen komen als onderdeel van de turn-keyoplevering naar verwachting voor het eind van dit jaar beschikbaar.
Een aantal zaken heeft invloed op de dekking. Als gevolg van veranderingen in het landschap, de bebouwde omgeving en storende radiobronnen kunnen plekken ontstaan waar de dekking minder goed is of
ontbreekt. Deze problematiek, die samenhangt met het intensief gebruik
van radiofrequenties, zal de komende jaren verder toenemen en heeft
mijn volle aandacht. De aanpak van deze gebieden wordt geprioriteerd
aan de hand van de dekkingsissues prioriteringsprocedure (DIPP), waarbij
ook rekening wordt gehouden met de ervaringen van gebruikers.
Op dit moment wordt gewerkt aan de bouw van extra opstelpunten en
technische oplossingen om de dekking op 31 prioritaire DIPP-locaties te
vergroten. De bouw van nieuwe opstelpunten vraagt echter tijd vanwege
de het zoeken naar een geschikte locatie, de noodzakelijke verwerving van
de grond waarop het opstelpunt wordt gebouwd en de aan te leggen
infrastructuur (waaronder de bekabeling, mast en zenders). De kosten
voor een nieuw opstelpunt bedragen ongeveer 500.000 euro en de
gemiddelde doorlooptijd voor het realiseren van een locatie is meer dan
één jaar. Waar binnenhuisdekking wenselijk is kan een object overigens
als special coverage location worden aangewezen. Een belangrijk
voorbeeld hiervan is Schiphol.
In de afgelopen periode is door mijn ministerie en de LMS veel aandacht
besteed aan het negatieve effect van verkeerd geïnstalleerde en ondeugdelijke zonnepaneelinstallaties op de dekking van C2000. In samenwerking
met de LMS werkt de leverancier onder op dit moment toezicht van
Agentschap Telecom aan het opsporen en herstellen van storende
installaties.

7

Kamerstuk 25 124, nr. 107.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

6

Als laatste onderdeel van de vernieuwing worden in het voorjaar van 2022
de radiobediensystemen op de meldkamers vervangen door moderne
apparatuur die de komende jaren de continuïteit van het gebruik van
C2000 waarborgen.
Op weg naar een nieuwe missiekritische voorziening
We werken met hulpverleningsdiensten en marktpartijen aan een nieuwe
infrastructuur, die voortdurend meegroeit met de behoeften van hulpverleners en technologische ontwikkelingen. Een systeem waarmee
hulpverleners bijvoorbeeld foto’s van vermiste personen, beelden van
bodycams of gegevens van warmtesensoren op een veilige, eenvoudige
en betrouwbare wijze ontvangen. En dit allemaal gewoon via mobiele
telefoon of tablet. Dit maakt andere apparaten, zoals een portofoon, in de
toekomst overbodig.
Het contract van het huidige C2000-netwerk loopt tot uiterlijk 2027.
Daarom heb ik in 2019 de opdracht gegeven voor een verkenning naar
een mogelijke opvolger. Een oplossing op basis van mobiel breedband,
zoals hierboven geschetst, ligt daarbij het meest voor de hand. Hierover is
uw Kamer in september 2020 geïnformeerd8. Een multidisciplinair
projectteam met vertegenwoordigers vanuit alle hulpdiensten werkt op dit
moment aan de contouren van de toekomstige communicatie- en
informatievoorziening op basis van mobiel breedband.
De vervanging van C2000 is onvermijdelijk en urgent: om tijdig een
opvolger in gebruik te nemen en de bestaande voorziening op een
verantwoorde wijze af te bouwen zullen we de komende periode een
aantal belangrijke stappen moeten zetten. Zoals toegezegd in de Kamerbrief van februari van dit jaar ontvangt uw Kamer dit najaar nog een
aparte brief waarin ik de contouren voor de nieuwe voorziening zal
toelichten9. Daarbij zal ik ook ingaan op de vervangingsopgave, planning,
migratie en de kosten die daarmee de komende jaren gemoeid zijn.
Tot slot
Ook de komende jaren liggen er belangrijke opgaven voor het verder
ontwikkelen van de meldkamerfunctie en het C2000-spraaksysteem.
Tegelijkertijd werken we samen met alle partners de contouren uit van de
manier waarop we deze voorzieningen en systemen ook in de toekomst
vorm kunnen geven. Daarbij staan de veiligheid van burgers en hulpverleners, de ondersteuning van de inzet van de hulpdiensten en de kwaliteit,
continuïteit en robuustheid van deze voorzieningen en systemen centraal.
Ik ben voornemens uw Kamer vanaf nu halfjaarlijks te informeren over de
ontwikkelingen en voortgang op deze onderwerpen en doe hierbij ook het
aanbod voor een technische briefing om de leden van de Kamer nader te
informeren en de gelegenheid te geven vragen te stellen.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

8
9

Kamerstuk 25 124, nr. 106.
Kamerstuk 25 124, nr. 107.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 124, nr. 108

7