Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 684

Waddenzeebeleid

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 116

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 oktober 2014
Hierbij informeer ik u over de verduurzaming van de visserij in de
Waddenzee en de evaluatie en de follow-up van het Programma naar een
Rijke Waddenzee.
Eind 2008 hebben de Producentenorganisatie Mosselcultuur, de natuurorganisaties rond de Waddenzee verenigd in de Coalitie Wadden Natuurlijk
en mijn ministerie een convenant gesloten over de Transitie van de
mosselsector en natuurherstel in de Waddenzee1. Op basis van het Plan
van Uitvoering Transitie mosselsector en het Programmaplan «Naar een
Rijke Waddenzee» (Kamerstuk 29 675, nr. 92) is gewerkt aan de uitvoering
van het mosselconvenant. Het doet mij genoegen om de resultaten
hiervan aan uw Kamer te kunnen aanbieden en te kunnen melden dat de
partijen gezamenlijk een akkoord hebben bereikt over de verdere
uitvoering voor de periode 2014–2019.
Tevens wil ik u informeren dat vertegenwoordigers van de garnalensector,
de natuurorganisaties, de Waddenprovincies en mijn ministerie een
akkoord hebben bereikt over de verduurzaming van de garnalenvisserij in
de Waddenzee. U zult hier binnenkort separaat over geïnformeerd
worden.
Ik heb geconstateerd dat in de afgelopen jaren met grote inzet en
wederzijds respect gewerkt is aan de uitvoering van het overeengekomen
Convenant, zowel bij de mosseltransitie, als bij het bredere natuurherstel
in de Waddenzee. Daarbij zijn in de afgelopen jaren goede resultaten
geboekt. Ik ben dan ook erg blij dat de partners bij de mosseltransitie,
onder leiding van de heer Alders, er in geslaagd zijn te komen tot een
akkoord over de nieuwe uitvoeringsperiode tot en met 2018. Behoud van
perspectief voor de sector in de Waddenzee in combinatie met duurzaam
herstel van meerjarige mosselbanken door het verminderen van de
afhankelijkheid van bodemzaadvisserij, zullen ook de komende tijd
verdere stappen vergen.

1

kst-29684-116
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 684, nr. 116

1

Ik ben ook blij te constateren dat de extern uitgevoerde evaluatie van het
Programma naar een Rijke Waddenzee laat zien dat het programma op
brede steun kan rekenen en concrete resultaten laat zien op weg naar
natuurherstel in de Waddenzee.
Ik zie beide trajecten dan ook als een belangrijke ondersteuning voor de
uitvoering van «Rijksnatuurvisie 2014 Natuurlijk verder» voor de
Waddenzee.
Herijking Plan van Uitvoering transitie van de mosselsector
Het hoofddoel van de transitie is om de mosselbanken op de bodem van
de Waddenzee de kans te geven zich ongestoord te laten ontwikkelen,
terwijl de mosselsector kan blijven produceren. In het Plan van Uitvoering
uit 2010 is afgesproken dat «de visserij op natuurlijke mosselzaadbanken
stapsgewijs verminderd en vervangen wordt door alternatieve manieren
van zaadwinning, zodanig dat een rendabele mosselkweek mogelijk
blijft». Op die manier kan de mosselsector en de productie van mosselen
in Nederland behouden blijven, terwijl de druk op de natuur afneemt. Het
alternatief voor de visserij op de natuurlijke zaadbanken bestaat op dit
moment uit mosselzaadinvanginstallaties (MZI’s).
De convenantpartners hebben in 2013 en 2014 de uitvoering geëvalueerd.
Zoals ik u reeds heb gemeld (Kamerstuk 29 684, nr. 13) verloopt de
transitie tot nu toe succesvol, al loopt het tempo achter bij het in 2010
voorspelde traject. Daarbij is ook geconstateerd dat het convenant zijn
gewenste rol vervult om de convenantpartijen constructief samen te laten
werken waarbij juridische procedures worden voorkomen. Tegelijkertijd is
er de wens de complexiteit van afspraken te verminderen en de uitvoering
minder arbeidsintensief te organiseren. Met de nieuwe afspraken voor de
komende uitvoeringsperiode hebben de convenantpartijen hieraan
invulling gegeven.
Hoofdpunten van de nieuwe uitvoeringsafspraken zijn:
• de mosselsector krijgt in het kader van de transitie meer ruimte ter
beschikking – in totaal 410 ha in de Waddenzee en de Zuidwestelijke
Delta – om installaties te plaatsen voor de invang van mosselzaad via
MZI’s;
• in de westelijke Waddenzee zal onderzoek worden gestart om te kijken
of er een oppervlakte van 270 hectare aan nieuwe, kwalitatief goede
mosselkweekpercelen kan worden uitgegeven. Dit uiteindelijk ter
vervanging van bestaande en niet of minder geschikte percelen. Het
betreft de zogenaamde optimalisatie van mosselkweekpercelen in de
Waddenzee;
• de sector heeft de mogelijkheid gekregen om transporten van
mosselen van Zeeland naar de Waddenzee uit te voeren waardoor de
kweekresultaten van de mosselkwekers worden verbeterd. De
transporten zijn aan vergunningsvoorwaarden gekoppeld, waardoor
de mogelijke insleep van probleemsoorten wordt geminimaliseerd;
• in 2018 is een nieuwe sluitingsstap van 10% van het areaal aan
mosselbanken voorzien bovenop de eerder afgesproken en doorgevoerde sluiting. De exacte omvang van de sluiting is afhankelijk van
het succes van invang van mosselzaad en van de optimalisatie van de
kweekpercelen;
• afgesproken is om een andere wijze van gebiedssluitingen te hanteren
dan tot nu toe gebruikelijk was. Er zullen nu grotere gebieden worden
gesloten waarbinnen natuurlijke mosselbanken kunnen ontstaan. De
gebieden zijn afgestemd met de garnalensector. De huidige gesloten
gebieden met mosselen vallen binnen het te sluiten gebied;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 684, nr. 116

2

•

afgesproken is dat er voor deze periode geen kweekpercelen zullen
worden gerealiseerd in het Eierlandse Gat en op het oostelijk Wad. Ook
zullen er geen MZI’s in het oostelijk Wad komen in deze periode.

Met het geheel van afspraken hebben partijen een stevig fundament
gelegd om ook de komende jaren gezamenlijk te werken aan de transitie
van de mosselsector. Dit is winst voor de mosselsector en winst voor de
Waddennatuur.
Programma naar een Rijke Waddenzee
Met het Programma naar een Rijke Waddenzee willen het Rijk, de regio,
de Coalitie Wadden Natuurlijk, samen met vissers, recreanten en andere
gebruikers in het gebied een impuls geven aan natuurherstel in de
Waddenzee. Daarbij gaat het om het realiseren van natuurherstelprojecten
langs de randen van het Wad in combinatie met veiligheid en beleving,
verduurzaming van de visserij, herstel van biobouwers en visbestanden,
voldoende schoon en helder water en het versterken van de internationale
samenhang van het Werelderfgoedgebied. Belangrijke resultaten in de
afgelopen jaren waren, naast de procesbegeleiding van de mosseltransitie, het Meerjarenakkoord handkokkelvisserij, de Samenwerkingsovereenkomst Economie en Ecologie in balans Eems-Dollard gebied, de
«zandige dijk» op Texel, de uitwerking van de Vismigratierivier Afsluitdijk
en de gesprekken in het kader van verduurzaming van de garnalenvisserij.
Onlangs is het programma geëvalueerd door een extern bureau2. Het
bureau constateert dat de interventie van het programma als «tussenfiguur» effectief is en bijdraagt aan «anders denken, samenwerken in
netwerken en het voor elkaar krijgen van initiatieven en projecten. De
keuze van EZ om pragmatische coalities aan te gaan in het netwerk van
het Waddengebied heeft gewerkt». Uit de evaluatie blijkt verder dat de
kracht van het programma met name is gelegen in het verbindende en
aanjagende karakter als «tussenfiguur» tussen natuurorganisatie,
gebruikers, bevoegde gezagen en wetenschap.
Ik ben blij met deze conclusie en constateer ook dat het programma op
brede steun kan rekenen van partijen in het gebied. In de onlangs naar uw
Kamer gezonden «Rijksnatuurvisie 2014 Natuurlijk verder» (Kamerstuk
33 576, nr. 14) zet ik onder meer in op een zwaarder accent op natuurlijke
dynamiek, het praktisch toepassen van doelen en het versterken van de
beweging om natuur meer midden in de samenleving te zetten.
Nagestreefd wordt dat burgers, ondernemers en maatschappelijke
organisaties zich betrokken voelen en verantwoordelijkheid nemen voor
natuur, zodat natuur en maatschappelijke activiteiten wederkerig zijn en
elkaar kunnen versterken. De samenwerking rond de mosseltransitie en
de werkwijze van het Programma naar een Rijke Waddenzee zie ik
daarmee als een belangrijk instrument om de doelen vanuit de Rijksnatuurvisie te realiseren in combinatie met een duurzaam gebruik van de
Waddenzee.
Vanuit de verantwoordelijkheid van het Ministerie van EZ als «siteholder»
voor het UNESCO Werelderfgoedgebied, in het licht van mijn ambitie
grote wateren, een duurzame visserij en de delfstoffenwinning, heb ik
besloten om het programma, te continueren tot en met 2018. Vanuit de
gedeelde verantwoordelijkheid voor natuurherstel en duurzaam gebruik in
de Waddenzee, ben ik verheugd dat ook het Ministerie van IenM, de
Waddenprovincies en de Coalitie Wadden Natuurlijk zich bereid hebben
verklaard medeverantwoordelijkheid te willen dragen voor de sturing en
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 684, nr. 116

3

financiering van het programma voor de komende periode. De komende
maanden zal ik nadere afspraken maken hoe deze betrokkenheid het beste
kan worden vormgegeven.
Tot slot zeg ik u toe om u jaarlijks te informeren over de voortgang van de
transitie van de mosselsector en van het Programma naar een Rijke
Waddenzee.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 684, nr. 116

4