Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 108

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2011
Hierbij bied ik u het onderzoeksrapport «Engels in het basisonderwijs,
Verkenning naar de stand van zaken» van de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) aan.1 Ik voldoe hiermee aan de toezegging van toenmalig
staatssecretaris Dijksma, die zij heeft gedaan in het Algemeen Overleg
«Vreemde talen in het onderwijs» van 21 januari 2010.2
De SLO heeft een literatuurstudie uitgevoerd. Daarnaast hebben zij
basisscholen en Pabo’s bevraagd en de uitkomsten hiervan ter validatie
en duiding voorgelegd aan een groep experts, waaronder wetenschappers. Dit levert een eerste inzicht in de huidige stand van zaken van
het Engels in het basisonderwijs.
Zoals ik tijdens het Algemeen Overleg over «Basis voor Presteren» van
23 juni jl. al heb aangegeven, lopen er op dit moment nog enkele zaken in
het kader van vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto).
Zo zijn er in 2009 pilots gestart waarbinnen 13 basisscholen (12 Engels, 1
Duits) experimenteren met het geven van lessen in een vreemde taal tot
maximaal 15% van de onderwijstijd. Daarnaast loopt er een wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van vroeg vreemdetalenonderwijs
(waarbij Engels eveneens een prominente plaats inneemt) op de
beheersing van het Nederlands, de beheersing van de vreemde taal en de
taligheid van leerlingen in het algemeen.
De uitkomsten van zowel de pilots als het wetenschappelijk onderzoek
(najaar 2012) bieden meer inzicht in de praktijk van het lesgebied Engels
in het basisonderwijs. Dit inzicht is noodzakelijk voor het vormgeven van
een zorgvuldig invoeringstraject om op termijn het Engels op te nemen in
de centrale eindtoets.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Vergaderjaar 2009–2010, kamerstuk 31 288,
nr. 85.

kst-31 293-108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 293, nr. 108

1

Resultaten verkenning SLO
1. De mate van Engels in het basisonderwijs
Scholen in het basisonderwijs zijn verplicht om in hun onderwijs aandacht
te besteden aan Engels (kerndoelen PO, 13 tot en met 16). De meeste
scholen starten hiermee in de bovenbouw, het zogenaamde EIBO (Engels
in het basisonderwijs). De groep scholen die eerder start dan groep 7
groeit de laatste jaren aanzienlijk (van 8% in 1996 tot 34% nu). De
verwachting van het Europees Platform is dat deze groep de komende
jaren verder zal groeien.
De gemiddelde lestijd per week varieert; de meeste leerkrachten besteden
45 tot 60 minuten per week aan Engels. Dit aantal minuten is in de
afgelopen jaren stabiel gebleven.1
2. Lespraktijk Engels in het basisonderwijs
Ten aanzien van de lespraktijk Engels concludeert de SLO het volgende:
– In de meeste gevallen wordt de Engelse les gegeven door de
groepsleerkracht;
– Bij de invulling van de lessen steunen zij sterk op de gebruikte
methodes;
– Er wordt gebruik gemaakt van recente methodes;
– Het accent van de lesactiviteiten ligt – conform de kerndoelen – op
communicatief handelen (spreken en luisteren) en het lezen van
eenvoudige teksten;
– Leerlingresultaten worden bijgehouden maar er vindt beperkte
overdracht naar het voortgezet onderwijs plaats.
3. Leerkrachten Engels
Vrijwel alle Pabo’s hebben aandacht voor Engels in hun onderwijs; de
manier waarop zij dit doen varieert. Driekwart van de leerkrachten op de
basisschool geeft aan dat zij, wat zij geleerd hebben op de Pabo, van
weinig toegevoegde waarde achten voor hun eigen kennis van het Engels.
Toch blijkt ook uit het onderzoek dat zij zich voldoende toegerust voelen
om Engels te geven. Wel geven zij aan onvoldoende te kunnen inspelen
op het grote verschil in niveau tussen leerlingen. Er wordt weinig gebruik
gemaakt van nascholing. Leerkrachten die zich nascholen, zitten vooral op
scholen die eerder dan groep 7 beginnen met het geven van Engels. Zij
beoordelen deze nascholing als positief.
Tot slot geven leerkrachten aan dat zij Engels belangrijk vinden voor de
ontwikkeling van hun leerlingen. Zij zijn veelal enthousiast over het vak en
zien dit ook terug bij hun leerlingen.
Reactie

1
Dit geldt voor EIBOscholen en scholen die
met Engels starten in de middenbouw. De
gemiddelde lestijd van vvtoscholen varieert
sterk, namelijk van 15 minuten in de onderbouw tot 45 of meer minuten in de bovenbouw.

Ik vind het belangrijk dat basisscholen hun leerlingen goed voorbereiden
op de steeds internationaler wordende samenleving. Door aan scholen te
vragen om serieuzer met Engels om te gaan, investeren we in de huidige
generatie leerlingen.
Op basis van het rapport van de SLO constateer ik echter dat er, zoals ik
tijdens het Algemeen Overleg over «Basis voor Presteren» ook al heb
aangegeven, grote variatie is als het gaat om de tijdsbesteding aan
Engels, dat er weinig getoetst wordt, de overdracht naar het voortgezet
onderwijs niet structureel plaatsvindt en dat de aandacht voor Engels op
de Pabo’s sterk varieert.
In dit licht heb ik dan ook aan uw Kamer toegezegd om in het najaar van
2012 een plan van aanpak voor te leggen hoe het vak Engels op termijn
als onderdeel opgenomen kan worden in de centrale eindtoets. Het plan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 293, nr. 108

2

van aanpak omvat naast de acties die nodig zijn om dit zorgvuldig te
doen, ook een uitgewerkt tijd- en invoeringspad. Dit plan van aanpak is
mede gebaseerd op de uitkomsten van het wetenschappelijk onderzoek
en de pilots.
De acties in het plan van aanpak hebben onder andere betrekking op het
verbeteren van de kwaliteit van Engels in basisonderwijs (zoals de
aansluiting met het voortgezet onderwijs en het opstellen van referentieniveaus Engels).
Als onderdeel van de acties zal ik ook samen met de staatssecretaris
bekijken wat er nodig is voor de verdere professionalisering en nascholing
van leerkrachten basisonderwijs ten aanzien van Engels.
Ik vertrouw erop dat er op basis van het plan van aanpak, dat ik u in het
najaar van 2012 zal voorleggen, op zorgvuldige en verantwoorde manier
stappen gezet kunnen worden die nodig zijn om Engels een steviger basis
te geven in het Nederlandse onderwijs.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 293, nr. 108

3