Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

471
Vragen van het lid Bouchallikh (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht «Verpleeghuizen
Curaçao in geldnood, ouderen moeten maaltijd delen» (ingezonden 10 juni
2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (ontvangen 21 oktober 2022).
Vraag 1
Kent u het bericht «Verpleeghuizen Curaçao in geldnood, ouderen moeten
maaltijd delen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is de huidige stand van zaken? Zijn er inmiddels oplossingen gevonden
voor de tekorten aan voedsel in de verpleeghuizen en voor de financiële
tekorten?
Antwoord 2
Het Ministerie VWS heeft naar aanleiding van berichtgevingen omtrent dit
onderwerp contact gehad met het Ministerie van Gezondheid, Milieu en
Natuur (GMN) van Curaçao. Dit ministerie geeft aan op de hoogte te zijn van
de ernst van de situatie en reeds enige tijd bezig te zijn met verschillende
stappen om te komen tot een integrale en structurele aanpak van de diverse
uitdagingen in de zorg op Curaçao.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat in het Koninkrijk der Nederlanden bewoners van verpleeghuizen door geldgebrek maaltijden moeten delen?
Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20222023-471
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NOS, 26 mei 2022, nos.nl/artikel/2430303-verpleeghuizen-curacao-in-geldnood-ouderenmoeten-maaltijd-delen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het is geen goede zaak dat mensen binnen het Koninkrijk onder dergelijke
omstandigheden in verpleeghuizen leven. Dat wordt ook in Curaçao erkend
en trek ik mij ook aan. Het Ministerie van GMN heeft aangegeven sinds een
paar maanden met de verpleeghuizen in gesprek te zijn om door middel van
evaluatie en analyse van de beschikbaar gestelde/te stellen financiële data
inzicht te krijgen in de problematiek. Op basis daarvan kan het Ministerie van
GMN beoordelen hoe de financiële knelpunten integraal en structureel aan te
pakken en de zorg ten bate van alle betrokkenen tot een aanvaardbaar en
acceptabel niveau te brengen.
Vraag 4
Klopt het dat door de verpleeghuizen en/of de overheid van Curaçao om
financiële steun is gevraagd bij de regering van het land Nederland en dat er
geen steun kon worden gegeven vanwege het ontbreken van een gezonde
financiële verantwoording?
Antwoord 4
Dat klopt niet. Er is bij de regering van het land Nederland niet om financiële
steun gevraagd voor dit specifieke probleem.
Vraag 5
Deelt u de mening dat voldoende voedsel een eerste levensbehoefte en
daarmee een fundamenteel recht van iedere inwoner van ons Koninkrijk is?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, die mening deel ik.
Vraag 6
Hoe verhoudt de situatie waarbij in een van de landen in het Koninkrijk
onvoldoende voedsel beschikbaar is voor bewoners van verpleeghuizen zich
tot de onderlinge waarborgfunctie uit artikel 43 lid 2 van het Statuut voor het
Koninkrijk?
Antwoord 6
Uitgangspunt in artikel 43 Statuut is dat elk van de landen in het Koninkrijk
zelf zorgdraagt voor de verwezenlijking van fundamentele menselijke rechten.
De waarborgfunctie van het Koninkrijk, neergelegd in artikel 43, tweede lid,
komt pas in beeld als in een land geen redres meer mogelijk blijkt door de
organen van dat land. Dat is, zoals hierboven beschreven, in casu niet het
geval.
Vraag 7
Wat doet de regering van Curaçao om te waarborgen dat iedere bewoner van
een verpleeghuis voldoende voedsel krijgt? Op welke wijze helpt het
Koninkrijk het land Curaçao hierbij?
Antwoord 7
In het kader van het Landspakket Curaçao hebben Nederland en Curaçao
afgesproken om te komen tot een traject om de duurzame betaalbaarheid,
toegankelijkheid en kwaliteit van het gehele zorgstelsel te realiseren. Daartoe
wordt eind 2022 een rapport opgeleverd over mogelijke stelselwijzigingen. De
Tijdelijke Werkorganisatie heeft expliciet aandacht gevraagd bij Curaçao voor
de derdelijnszorg, waar de verpleeghuiszorg een onderdeel van is, zodat deze
sector wordt meegenomen in dat traject.
Vraag 8
Kunt u een overzicht geven van alle relevante fundamentele menselijke
rechten en vrijheden die in het gehele Koninkrijk gelden en die voor iedere
inwoner van het Koninkrijk moeten worden gewaarborgd? Kunt u hierbij ook
aangeven op welke wijze de Koninkrijksregering de naleving van deze
fundamentele menselijke rechten en vrijheden concreet waarborgt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Een uitputtend overzicht van alle relevante fundamentele menselijke rechten
en vrijheden die in het gehele Koninkrijk gelden en die voor iedere inwoner
van het Koninkrijk moeten worden gewaarborgd valt niet te geven. Op het
niveau van het Koninkrijk bestaat geen grondrechtencatalogus. Aan de basis
van artikel 43 Statuut ligt het uitgangspunt dat besluitvorming en beleidsvorming omtrent mensenrechten een landsaangelegenheid vormen. Tussen de
landen bestaan dan ook verschillen wat betreft de mensenrechten die worden
beschermd. Wel is het zo dat het totaal aan mensenrechten dat in elk land
geldt grote gelijkenissen vertoont. Dat is allereerst het geval omdat de
grondrechten die zijn neergelegd in elk van de vier constituties (Grondwet en
Staatsregelingen) sterk overeenkomen. Daarnaast gelden belangrijke
mensenrechtenverdragen, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van
de Mens en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en
culturele rechten, in het gehele Koninkrijk. Mensenrechten die in elk van deze
constituties en/of deze verdragen worden beschermd, zijn rechten die in het
gehele Koninkrijk gelden en die derhalve voor iedere inwoner van het
Koninkrijk moeten worden gewaarborgd.
Ingrijpen door de Koninkrijksregering op grond van de waarborgfunctie is een
laatste redmiddel. Zulk ingrijpen wordt alleen overwogen als er sprake is van
een evidente schending van een mensenrecht en, zoals gezegd, geen redres
van deze schending in een land zelf mogelijk blijkt. Het constitutionele recht
van het Koninkrijk opent de weg voor de uitoefening van de waarborgfunctie
in een aantal procedures (artikel 50 en 51 Statuut; artikel 15, 21 en 22
Reglement Gouverneur). Signalen dat van een ontoelaatbare toestand sprake
is in een Caribisch land, die ingrijpen zou kunnen rechtvaardigen, kunnen de
Koninkrijksregering op verschillende manieren bereiken. Zie uitvoeriger
hierover Kamerstuk Eerste Kamer, 2019–2020, 29 653, I, p. 5–6. Een belangrijke rol in dit verband is in ieder geval weggelegd voor de Gouverneurs van
Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
Vraag 9
Kunt u, mede in het licht van de aanbevelingen van het College voor de
Rechten van de Mens en de Adviesraad Internationale Vraagstukken, een
stand van zaken geven van de implementatie van mensenrechtenverdragen in
zowel Caribisch Nederland als in de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten?
Welke internationale verdragen moeten voor welke delen van het Koninkrijk
nog worden geïmplementeerd en wat is hiervoor het concrete tijdpad?
Antwoord 9
Door het Koninkrijk zijn in de loop der tijd verschillende mensenrechtenverdragen aangegaan die niet in het gehele Koninkrijk verbindend zijn. Dit kan
worden verklaard door het hierboven beschreven uitgangspunt achter artikel
43 Statuut van autonomie. Of zulke binding er moet komen in een land, is in
beginsel aan henzelf om te beslissen. Vanwege de bijzondere aard van
mensenrechten en de waarborgfunctie in artikel 43, tweede lid, Statuut wordt
door de vier landen niettemin zoveel mogelijk gestreefd naar gelding van
mensenrechtenverdragen in het gehele Koninkrijk. Dit is recentelijk nog eens
onderstreept in het nader rapport van de Koninkrijksregering op het
ongevraagd advies van de Raad van State over het Koninkrijk, verdragen en
het Unierecht (d.d. 1 september 2022, nog geen Kamerstuknr). Ter bevordering van dit streven hebben de landen in 2021 een commissie ingesteld
waarin zij samenwerken om de implementatie van mensenrechtenverdragen
in een of meerdere landen van het Koninkrijk (incl. Caribisch Nederland) te
bespoedigen. Op de werklijst van deze commissie staan op dit moment de
volgende verdragen:
– Facultatief Protocol inzake de verkoop van kinderen, kinderprostitutie en
kinderpornografie bij het Verdrag inzake de rechten van het kind
– Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede,
onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing
– Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel
– Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
– Internationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegen
gedwongen verdwijning
– Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van
geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

–

Verdrag betreffende de burgerrechtelijke aspecten van internationale
ontvoering van kinderen
De commissie is nog niet zover dat voor de implementatie van elk van deze
verdragen een tijdpad kan worden gegeven. De totstandkoming van de
benodigde uitvoeringsregelgeving is een verantwoordelijkheid van de landen
zelf en kan tijd en geld vergen. De commissie onderzoekt modaliteiten voor
samenwerking tussen de Caribische landen en Nederland die dit proces
kunnen ondersteunen. De aandacht van de commissie gaat op dit moment
vooral uit naar de implementatie van het Verdrag van de Raad van Europa
inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk
geweld (Verdrag van Istanbul). Voor Caribisch Nederland is de ratificatie van
dit verdrag voorzien in 2025. Ook Curaçao streeft ernaar voor dit verdrag deze
planning aan te houden. Verder wordt voor Curaçao op korte termijn de
ratificatie verwacht van het Facultatief Protocol inzake de verkoop van
kinderen, kinderprostitutie en kinderpornografie bij het Verdrag inzake de
rechten van het kind. Dit verdrag is reeds in werking in beide delen van
Nederland en in Aruba.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4