Aanpak schijnconstructies
en cao-naleving 2014 - 2018
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Aanpak schijnconstructies & cao-naleving 2014 - 2018
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

De Inspectie SZW werkt aan eerlijk, gezond en veilig werk en
bestaanszekerheid voor iedereen. Sommige werkgevers
proberen via schijnconstructies de kosten van arbeid te
verlagen. Via vaak complexe en internationale constructies
zoeken zij de randen van de wet op of gaan daar bewust
overheen. Bij schijnconstructies wijkt de werkelijke situatie af
van de situatie die wordt voorgespiegeld. Werkgevers
omzeilen wet- en regelgeving of bedenken constructies die
wettelijk gezien wel mogen, maar die onwenselijk zijn omdat
werknemers hiervan vaak de dupe zijn. Zij worden onder­
betaald of moeten veel te lang werken. Bovendien leiden
deze constructies tot oneerlijke concurrentie tussen
bedrijven.
De sociale partners en het Kabinet hebben daarom in april
2013 afgesproken de aanpak van schijnconstructies te
intensiveren en het toezicht op de naleving van cao’s door
sociale partners te ondersteunen. De Inspectie SZW heeft
vervolgens het programma “Aanpak schijnconstructies en

cao-naleving” ingericht. Het doel hiervan is het detecteren
van schijnconstructies en het aanpakken van bedrijven die
bewust de regels ontduiken om zo de kosten van arbeid te
verlagen. Tevens brengt de Inspectie SZW constructies in
beeld die legaal zijn, maar een zeer ongewenst effect
hebben op de arbeidsmarkt. Deze signalen kunnen leiden
tot aanpassing van wet- en regelgeving en/of beleid.
Het programma ondersteunt ook sociale partners bij het
toezicht op de naleving van cao-bepalingen. Sociale partners
zijn zelf verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van
de cao-bepalingen. Zij kunnen de Inspectie SZW echter
verzoeken om bij bedrijven een onderzoek in te stellen naar
de naleving van cao-bepalingen. Ook kunnen zij een melding
doen in het kader van gelijke beloning van uitzendkrachten
ten opzichte van vaste werknemers, die werkzaam zijn in
hetzelfde bedrijf en vergelijkbaar werk verrichten.
Dit verslag beschrijft de resultaten van het programma
“Aanpak schijnconstructies en cao-naleving”.

CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding

Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

Inleiding
Bij schijnconstructies wijkt de werkelijke situatie af van de
situatie die wordt voorgespiegeld. Werkgevers omzeilen
wet- en regelgeving of bedenken constructies die wettelijk
gezien wel mogen maar die onwenselijke effecten hebben
doordat werknemers in een slechtere positie worden
gebracht dan zonder de constructie. Zij worden bijvoorbeeld
onderbetaald, illegaal tewerkgesteld of moeten veel te lang
werken. Bovendien leiden deze constructies tot oneerlijke
concurrentie tussen bedrijven.
De Inspectie SZW heeft in de periode 2014-2018 complexe
vormen van schijnconstructies in kaart gebracht en aan­
gepakt. Een ander doel was het signaleren van onwenselijke
constructies die met de huidige wet- en regelgeving niet
konden worden aangepakt en deze onder de aandacht van
het departement te brengen.
De Inspectie SZW werkt bij de aanpak van schijnconstructies
samen met externe partners zoals de Belastingdienst, UWV,
Sociale Verzekeringsbank (SVB), Immigratie en
Naturalisatiedienst (IND), Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT), Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd
(IGJ), gemeenten, Koninklijke Marechaussee en politie. Dit
betreft zowel operationele samenwerking als samenwerking
op het gebied van kennis en intelligence. Ook met sociale
partners wordt samengewerkt bij de aanpak van schijn­
constructies. Zo wordt periodiek overleg gevoerd met diverse
vakbonden en wordt waar mogelijk samen opgetrokken om
inzicht te krijgen in bepaalde fenomenen. Door samen­
werking met sociale partners en ketenpartners kan de
Inspectie SZW malafide werkgevers die zich willens en wetens
niet aan de wet houden op diverse fronten aanpakken.

Kennis- en informatieplatform
Schijnconstructies komen voor in allerlei sectoren en in
talloze verschijningsvormen. Het verkrijgen van inzicht
in de aard en omvang van (schijn)constructies is niet
gemakkelijk. Het ligt in de aard van de constructies dat
informatie moeilijk of soms zelfs niet te verkrijgen is.
Door oprichting van een Kennis- en informatieplatform
(KIP) eind 2015, waarin diverse overheidsorganisaties
participeren, wordt de vakkennis vanuit de invals­
hoeken van de verschillende organisaties
gecombineerd. Zo kan de aanpak van schijnconstructies zo efficiënt en effectief mogelijk worden vormgegeven. In het KIP werken de SVB, Belastingdienst, IND,
UWV en Inspectie SZW samen aan het vergroten van
kennis van de aanpak van schijnconstructies. Het KIP
doet voorstellen op basis waarvan de deelnemende
organisaties individueel dan wel gezamenlijk maat­
regelen kunnen treffen om een bepaalde schijn­
constructie te voor­komen dan wel te bestrijden.
In 2017 is een voorstel opgesteld met betrekking tot
constructies met detacheringsverklaringen, in 2018
wordt gewerkt aan een voorstel betreffende
verdienmodellen rondom onderbetaling en betreffende
gefingeerde dienstverbanden.

Onderzochte constructies
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

De Inspectie SZW heeft in de periode van 1 januari 2014 tot
1 mei 2018 862 onderzoeken verricht in het kader van de
aanpak van schijnconstructies. Het gaat hier om onderzoeken
naar constructies waarbij sprake is van:
• een internationaal karakter, zoals internationale
uitleenconstructies;
• nieuwe constructies samenhangend met een
veranderende arbeidsmarkt;
• constructies die op relatief grote schaal worden
toegepast waarbij sprake is van onderbetaling in
een specifieke branche;
• een opstap voor allerlei vormen van fraude.
Hoewel ook andere vormen van schijnconstructies zijn
onderzocht, is vanaf 2016 de focus gelegd op constructies
die samenhangen met een veranderende arbeidsmarkt
en die een opstap vormen voor allerlei vormen van fraude.
Het gaat om:
• onderbetaling in de 24-uurszorg;
• misstanden in hotelkamerschoonmaak;
• onderbetaling bij stage na opleiding;
• schijnzelfstandigheid/schijnvennootschappen;
• gefingeerde dienstverbanden.

Onderbetaling in de
24-uurszorg

Misstanden in
hotelkamerschoonmaak

Onderbetaling bij stage
na opleiding

Schijnzelfstandigheid/
schijnvennootschappen

Gefingeerde dienstverbanden

Onderbetaling in de 24-uurs zorg
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

De Inspectie SZW ontving diverse meldingen van werknemers
en andere betrokkenen over mogelijke misstanden in de
24-uurs zorg. Werknemers van diverse nationaliteiten werden
al dan niet via een zorgbemiddelingskantoor in combinatie
met een buitenlands uitzendbureau tewerkgesteld bij
zorgbehoevende cliënten met een PGB-budget. De werk­
nemers woonden in bij de cliënten en waren 24 uur per dag
beschikbaar. Er werd voor 40 uur per week zorg gefactureerd,
maar de werknemers kregen voor veel minder uur betaald
dan dat zij werkzaam waren. In deze onderzoeken heeft de
Inspectie SZW overtredingen van de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag (Wml), Arbeidstijdenwet (Atw) en de
Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi)
geconstateerd. In één van de zaken zijn de betreffende
werknemers na het onderzoek nabetaald, zij hebben dus
alsnog het loon gekregen waar zij recht op hadden. In andere
zaken zijn de procedures nog niet afgerond.

Onderbetaling in de
24-uurszorg

Misstanden in
hotelkamerschoonmaak

Onderbetaling bij stage
na opleiding

Schijnzelfstandigheid/
schijnvennootschappen

Gefingeerde dienstverbanden

Misstanden in de hotelkamer­­­­schoonmaak
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

De Inspectie heeft diverse meldingen ontvangen van
werknemers werkzaam in de hotelkamerschoonmaak over
mogelijke onderbetaling. Schoonmakers moeten binnen een
vooraf bepaalde tijd een aantal kamers schoonmaken. In de
praktijk is dit veelal niet haalbaar. De extra tijd die zij nodig
hebben voor het schoonmaken van de kamers wordt niet
vergoed. De overige tijd, zoals het bijvullen van de linnenkar,
wordt veelal niet genoteerd als werktijd. Hierdoor krijgen zij
een deel van hun werktijd niet betaald en verdienen zij
minder dan het minimumloon. Er zijn diverse onderzoeken
ingesteld bij schoonmaakbedrijven werkzaam voor hotels.
Deze hebben geleid tot het opmaken van boeterapporten
voor niet naleving van de Wml. De schoonmaakbedrijven
konden namelijk geen of onvoldoende bescheiden aanleveren op grond waarvan de Inspectie SZW de onderbetaling kon
berekenen. Zo heeft een schoonmaakbedrijf een boete
opgelegd gekregen van € 230.000. De opdrachtgever van het
schoonmaakbedrijf heeft inmiddels de schoonmaakwerkzaamheden in eigen beheer genomen.
Bij controles op de schoonmaak van vakantieparken werd
geconstateerd dat veel werknemers werkzaam waren terwijl
zij ook een uitkering genoten. Dit heeft geleid tot bijna
50 meldingen aan UWV, SVB en gemeenten. Op basis van
deze meldingen kunnen genoemde diensten een onderzoek
instellen naar de rechtmatigheid van de samenloop van loon
en uitkering.

Onderbetaling in de
24-uurszorg

Misstanden in
hotelkamerschoonmaak

Onderbetaling bij stage
na opleiding

Schijnzelfstandigheid/
schijnvennootschappen

Gefingeerde dienstverbanden

Onderbetaling bij stage na opleiding
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

Vanaf december 2014 heeft de Inspectie SZW onderzoek
gedaan naar mogelijk misbruik van werkervaringsplaatsen.
Afgestudeerden kunnen op een dergelijke werkplek ervaring
opdoen tegen een meestal geringe vergoeding. In de praktijk
is gebleken dat dit kan leiden tot vervanging van een reguliere
werkplek door een stageplek na opleiding. Hierdoor is sprake
van verdringing van reguliere werknemers en ontstaat
oneerlijke concurrentie. In totaal zijn achttien inspecties in dit
kader verricht. Daar waar het niet ging om een stageplek,
maar om regulier werk, is een boeterapport wegens onderbetaling opgemaakt. Drie van de onderzochte bedrijven en één
gemeente hebben hun werkwijze na de inspecties aangepast:
de betrokken arbeidskrachten kregen een arbeids­
overeenkomst tegen het wettelijk minimumloon dan wel het
geldende cao-loon. De werkgevers hebben de betrokken
werknemers nabetaald.
Daarnaast is de informatievoorziening over het lopen van
stage na een opleiding verbeterd. Op de website van de
Inspectie SZW is informatie opgenomen over de regels
rondom het lopen van stage na opleiding en het doen van
meldingen als er mogelijk sprake is van misbruik. Verder is
er overleg geweest met een paar belangenorganisaties van
afgestudeerde psychologen en orthopedagogen. Ook zij
hebben informatie op hun website gezet. Dit alles is gedaan
om de kennis over dit onderwerp te vergroten bij starters op
de arbeidsmarkt.

 Bekijk hier de animatie 'Stage na opleiding'

Onderbetaling in de
24-uurszorg

Misstanden in
hotelkamerschoonmaak

Onderbetaling bij stage
na opleiding

Schijnzelfstandigheid/
schijnvennootschappen

Gefingeerde dienstverbanden

Schijnzelfstandigheid/ schijnvennootschappen
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

De Inspectie SZW heeft onderzoek ingesteld naar een
omvangrijke constructie waarbij mogelijk sprake was van
het verrichten van arbeid door buitenlandse schijnzelf­
standigen. Bepaalde arbeidswetgeving is niet van toepassing
op zelfstandigen. Daarnaast betaalt een werkgever geen
loonbelasting en premies voor ingehuurde zelfstandigen.
Door schijnzelf­standigen in te zetten tegen een heel laag
tarief kan de werkgever goedkoper produceren dan zijn
concurrenten die wel de regels naleven. In samenwerking met
de IND en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
is onderzoek gedaan naar mogelijke faciliteerders die het
verblijf in Nederland en de toegang tot de arbeidsmarkt voor
deze buitenlandse “zelfstandigen” regelen. Bij de aanpak van
deze constructie zijn zowel strafrechtelijke als bestuurs­
rechtelijke instrumenten ingezet. In totaal heeft de Inspectie
SZW 31 personen als schijn­zelfstandige aangemerkt.
De Inspectie SZW heeft controles bij bakkerijen verricht in
samenwerking met de IND, Belastingdienst en politie. Bij twee
ondernemingen werd een constructie met schijn­vennoten
geconstateerd. De schijnvennoten zijn door de Inspectie SZW
als werknemer aangemerkt en de werkgever is beboet voor
illegale tewerkstelling. Daarnaast werd een werkgever ook als
feitelijk leidinggevende aangemerkt en als natuurlijk persoon
beboet. Door het beboeten van feitelijk leidinggevenden
wordt degene die de illegale arbeid heeft georganiseerd in
persoon aangesproken. Ook al wordt de rechtsvorm gestaakt
of gaat deze failliet, de boete voor de natuurlijk persoon blijft
in stand. De Belastingdienst heeft, mede naar aanleiding van
de onderzoeksbevindingen, een naheffingsaanslag opgelegd
van ruim €235.000. Bij meerdere ondernemingen werden
overtredingen van de Wav en de Wml geconstateerd.
Ook is een gemeente ingelicht over illegale bewoning.
In 2017 zijn deze ondernemingen opnieuw gecontroleerd.
Wederom werd een constructie met een schijnvennoot
geconstateerd.

Onderbetaling in de
24-uurszorg

Misstanden in
hotelkamerschoonmaak

Onderbetaling bij stage
na opleiding

Schijnzelfstandigheid/
schijnvennootschappen

Gefingeerde dienstverbanden

De schijnvennoot is als werknemer aangemerkt en tegen de
werkgever is een boeterapport opgemaakt. Bij een andere
herinspectie werd, omdat de eerder opgelegde boete niet
werd betaald, door de deurwaarder ruim € 10.000 inbeslaggenomen. De onherroepelijke boete werd hiermee deels
geïnd.

Gefingeerde dienstverbanden
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten

Conclusie

Bij een gefingeerd dienstverband wordt op papier een
dienstverband aangegaan zonder dat daar een tegenprestatie
in de vorm van arbeid tegenover staat of waarbij minder uur
of voor een andere beloning wordt gewerkt dan in het
contract staat vermeld. Het kan ook zijn dat de afgesproken
arbeid door een andere persoon verricht wordt en dat er
sprake is van illegale arbeid en/of onderbetaling. Een dergelijk
dienstverband kan leiden tot het recht op een uitkering, maar
kan ook dienen voor het verkrijgen van leningen of als
garantstelling bij gezinshereniging. Bij het creëren van deze
gefingeerde dienstverbanden spannen de werkgever, de
werknemer en eventueel degene die op naam van de
pseudowerknemer daadwerkelijk de arbeid verricht, samen.
De Inspectie SZW heeft 705 onderzoeken verricht naar
mogelijk gefingeerde dienstverbanden op basis van de
Vreemdelingenwet. Indien de IND bij de aanvragen voor
gezinshereniging/gezinsvorming vermoedt dat sprake is van
een gefingeerd dienstverband, meldt zij dit aan de Inspectie
SZW. Die stelt vervolgens een onderzoek in en rapporteert
daarover aan de IND. De IND gebruikt deze rapporten in haar
besluitvorming op de verzoeken tot gezinsvorming- of
hereniging. Bijna de helft van de rapporten heeft geleid tot
een afwijzing van het verzoek om verblijfsrecht in Nederland,
omdat de IND oordeelde dat sprake was van een gefingeerd
dienstverband.
Er zijn bijna 60 signalen van mogelijke wetsovertreding
naar andere diensten gestuurd, zoals signalen van
mogelijke uitkeringsfraude naar UWV en gemeenten.
In 27 van de onderzoeken heeft de Inspectie SZW ook
overtredingen van arbeidsmarktwetgeving geconstateerd. In
dat kader zijn boeterapporten opgemaakt voor het ontbreken
van de benodigde tewerkstellingsvergunning en zijn waarschuwingen gegeven voor het overtreden van de

Onderbetaling in de
24-uurszorg

Misstanden in
hotelkamerschoonmaak

Onderbetaling bij stage
na opleiding

Schijnzelfstandigheid/
schijnvennootschappen

Gefingeerde dienstverbanden

Arbeidstijdenwet. Daarnaast heeft één onderzoek geleid tot
het instellen van een strafrechtelijk onderzoek. De Inspectie
SZW is op basis van deze onderzoeken in 2017 gestart met
een pilot waarin strafrechtelijk onderzoek wordt verricht naar
werkgevers en werknemers die een gefingeerd dienstverband
hebben afgesloten. Hiermee wil de Inspectie voorkomen dat
werkgevers dergelijke dienstverbanden afsluiten.

Inzet handhavingsinstrumenten
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

SchijnSchijn

constructies
Inleiding
Onderzochte constructies
Inzet handhavingsinstrumenten
Conclusie

De Inspectie SZW heeft bij de bestrijding van schijn­
constructies meerdere handhavingsinstrumenten ingezet,
die hieronder worden weergegeven.

Inspecties
De Inspectie SZW heeft van 1 januari 2014 tot 1 mei 2018 in
totaal 862 onderzoeken verricht waarbij 1.369 werkgevers
zijn gecontroleerd. In een onderzoek kunnen meerdere
werk­gevers betrokken zijn, bijvoorbeeld bij in- en uitleen­
situaties of aanneming en onderaanneming. 705 van de
862 onderzoeken betroffen onderzoeken naar gefingeerde
dienstbetrek­kingen Zie tabel 1. Deze leveren in beginsel geen
beboetbaar feit op maar een rapport van bevindingen voor de
IND. Daarnaast heeft de Inspectie SZW 157 onderzoeken
verricht waarbij 520 werkgevers betrokken waren Zie tabel 2.
Bij 61 van de 157 onder­zoeken zijn bij 133 verschillende
werkgevers in totaal 1.464 overtredingen geconstateerd.
Klik hier voor een overzicht van het aantal overtredingen per
wet.
De onderzoeken zijn uitgevoerd in diverse sectoren, zoals de
bouw, schoonmaak, horeca, detailhandel en de uitzendsector.
In het kader van deze onderzoeken zijn 127 boeterapporten
opgemaakt is inmiddels tot en met medio mei 2018 voor ruim
€ 4.800.000,- aan boetes opgelegd.

Opsporingsonderzoek
Naar aanleiding van meldingen uit het programma
Schijnconstructies en cao-naleving over mogelijke gepleegde
strafbare feiten heeft de directie Opsporing 7 zaken straf­
rechtelijk opgepakt.

Meldingen aan collega-diensten
Bij haar inspecties stuit de Inspectie SZW op mogelijke
overtredingen waar ze zelf niet handhavend op kan treden.
Andere diensten kunnen dat vaak wel. De Inspectie SZW geeft
mogelijke overtredingen daarom door aan collega-diensten.
Zo zijn 164 meldingen gedaan aan ketenpartners, zoals de
Belastingdienst, UWV, IND en gemeenten.
De meldingen hebben onder meer geleid tot:
• het instellen van boekenonderzoeken en correcties van de
loon- en omzetbelasting door de Belastingdienst;
• het stopzetten van uitkeringen door UWV en gemeenten;
• het afwijzen van verzoeken tot verblijfsrecht door de IND.

Ondersteuning cao-naleving
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Cao-

naleving

Iedereen die in Nederland werkt heeft recht op eerlijk, gezond
en veilig werk. Het is daarom belangrijk dat afspraken uit een
collectieve arbeidsovereenkomst (cao) worden nageleefd.
Het is ongewenst als werkgevers een cao niet naleven om
de kosten van arbeid te verlagen. Cao-partijen zijn zelf
verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van cao’s.
Als zij vermoeden dat bepalingen van algemeen verbindend
verklaarde cao’s ontdoken worden, kunnen zij bij de Inspectie
SZW een verzoek of een melding doen om een onderzoek in
te stellen. In 2014 heeft de Inspectie SZW deze taak geïntensiveerd. Het doel is sociale partners te onder­steunen bij hun
aanpak van niet-naleving van (algemeen verbindend
verklaarde) cao’s met als beoogd resultaat gelijk loon voor
gelijk werk op dezelfde werkplek. Ook het tegengaan van
oneerlijke concurrentie wordt hiermee beoogd.

Wettelijk kader

Inleiding

Onderzochte constructies
Conclusie

De Inspectie SZW kan cao-partijen en arbeidskrachten
op verschillende wijzen ondersteunen om werkgevers
te bewegen tot eerlijk loon voor eerlijk werk.
De Inspectie SZW doet deze onderzoeken alleen op
verzoek van derden. Het gaat om:
1. Verzoek van een vermoeden van niet naleving
van een cao;
2. Melding van een vermoeden van niet naleving
van het loonverhoudingsvoorschrift;
3. Melding van een vermoeden dat een staking
wordt gebroken.

Resultaten en effecten
Vanaf 1 januari 2014 tot 1 mei 2018 heeft de Inspectie SZW
94 onderzoeken afgerond. Deze onderzoeken hebben
voornamelijk in de bouw-, metaal-, transport- en uitzend­
sector plaats gevonden. In de meeste gevallen onderzocht de
Inspectie SZW welke beloning, toeslagen en functieindelingen door werkgevers werden toegepast op werk­
nemers en uitzendkrachten Zie tabel 3.
In tegenstelling tot reguliere onderzoeken heeft de Inspectie
bij de cao-nalevingsonderzoeken geen instrumenten, anders
dan het rapport van bevindingen en het verslag, om de
werkgever te bewegen tot eerlijk loon voor eerlijk werk.
De sociale partners, en bij de Waadi ook andere partijen,
kunnen wel stappen tegen de werkgever ondernemen.
Klik hier om te zien welke acties sociale partners hebben
ondernomen op basis van de rapporten en verslagen van de
Inspectie SZW.

Onderzochte constructies
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Cao-

naleving
Inleiding

De Inspectie SZW heeft diverse constructies onderzocht bij
de cao-nalevingsonderzoeken. Doordat werkgevers deze
constructies toepassen, krijgen werknemers een lager loon
dan zij volgens de cao zouden moeten krijgen.

Contracting
Contracting is een vorm van aanneming van werk, waarbij
een opdrachtgever op basis van een overeenkomst van
opdracht (of aanneming van werk) een deel van het werk
uitbesteedt aan een contractor. De contractor werkt voor
eigen rekening en risico en heeft leiding en toezicht over zijn
werknemers. De Inspectie SZW heeft diverse onderzoeken
verricht in de logistiek/distributie (orderpicking, vracht­
afhandeling, laden/lossen en pakketten sorteren) en metaal
(scheepsbouw en installatie) waarbij mogelijk sprake was van
oneigenlijke contracting. Hiervan is sprake als in werkelijkheid
arbeidskrachten ter beschikking worden gesteld en de
opdrachtgever leiding en toezicht heeft over deze arbeidskrachten. De arbeidskrachten hebben dan recht op het
inlenersloon van de opdrachtgever. Dit is vaak meer dan het
loon dat op basis van contracting wordt betaald.

Contracting

Inzet van werknemers via
buitenlandse bedrijven

Uitzendwerk/flexwerk

Het inzetten van stagiaires als
volwaardige arbeidskracht

Het inzetten van zelfstandigen
zonder personeel

Onderzochte constructies
Conclusie

De Inspectie SZW heeft naar aanleiding van een melding van de FNV een onderzoek ingesteld in het kader van artikel 8
Waadi naar de beloning van pakketsorteerders. Deze waren via een outsourceondernemingaan het werk bij een
postbedrijf. De onderneming had een overeenkomst van aanneming van werk gesloten met het postbedrijf.
De pakket­sorteerders werden door het outsource bedrijf ingeleend van een uitzendbureau. Uit dit onderzoek is
gebleken dat hier sprake was van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten en niet van aanneming van werk.
Daardoor hadden de pakketsorteerders recht op beloning conform de cao van het postbedrijf. De Inspectie SZW heeft
haar bevindingen uit het onderzoek beschreven in een verslag. Met behulp van dit verslag is de FNV in onderhandeling
gegaan met het uitzendbureau en het postbedrijf. De FNV en het uitzendbureau zijn tot een akkoord gekomen.
Alle ruim 400 pakketsorteerders/uitzendkrachten worden door het uitzendbureau per 1 juli 2018 betaald conform de
cao van het postbedrijf.

Inzet van werknemers via buitenlandse bedrijven
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Cao-

naleving
Inleiding
Onderzochte constructies
Conclusie

De Inspectie SZW heeft onderzoek verricht bij bedrijven die
gebruik maken van onderaanneming/uitbesteding bij in het
buitenland gevestigde (dochter)bedrijven, postbus- of
payrollbedrijven. Deze onderzoeken hebben met name in de
bouw- en transportsector plaatsgevonden. Op verzoek van
sociale partners onderzocht de Inspectie SZW onder meer
hoe en op welke wijze de uitbesteding van werk/opdracht
werd uitgevoerd en conform welke basisvoorwaarden de
chauffeurs werden uitbetaald. Als sturing/leiding, toezicht,
risico en organisatie zo goed als volledig vanuit het in
Nederland gevestigde bedrijf plaatsvindt en de buitenlandse
onderneming verricht zelf nauwelijks economische activiteit,
moet feitelijk het Nederlandse cao-loon betaald worden.

Op verzoek van de Vervoersbond Naleving
Beroepsgoederenvervoer (VNB) heeft de Inspectie SZW
een onderzoek uitgevoerd bij een Nederlands transportbedrijf. Daar waren Poolse werknemers via een
Poolse vestiging voor Poolse salarissen aan het werk.
Met de bevindingen van de Inspectie SZW is de
verzoeker met de werkgever gaan praten. Na onderhandeling is de werkgever met deze constructie
gestopt. De Poolse chauffeurs krijgen nu een
Nederlands arbeidscontract met Nederlandse
arbeidsvoorwaarden.

Contracting

Inzet van werknemers via
buitenlandse bedrijven

Uitzendwerk/flexwerk

Het inzetten van stagiaires als
volwaardige arbeidskracht

Het inzetten van zelfstandigen
zonder personeel

Uitzendwerk/flexwerk
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Cao-

naleving
Inleiding
Onderzochte constructies
Conclusie

Een uitzendkracht heeft in principe recht op hetzelfde loon en
dezelfde arbeidsvoorwaarden als een vaste werknemer die
hetzelfde werk doet. De Inspectie SZW heeft diverse onderzoeken verricht bij uitzendbureaus naar het wel of niet
toepassen van de cao van de inlener. In het geval dat
uitzendkrachten niet volgens de cao van de inlener worden
beloond, krijgen zij niet waar ze recht op hebben, wat kan
betekenen dat zij minder loon, toeslagen en reis- en verblijfkosten krijgen. Hierdoor zijn ze voor een werkgever goed­
koper dan vaste krachten in dezelfde functie. Deze constructie
heeft de Inspectie SZW met name in de bouw-, metaal- en
industriesector gezien.

De Inspectie SZW heeft op verzoek van de FNV
onderzoek naar een uitzendbureau verricht. De FNV
ontving signalen van werknemers van het uitzendbureau dat de cao niet nageleefd werd. Het ging hierbij
om Poolse en Hongaarse bouwvakkers die bewust te
laag ingeschaald zouden worden en daardoor te weinig
loon zouden ontvangen. Hierdoor was er ook sprake
van oneerlijke concurrentie. De Inspectie SZW heeft
haar bevindingen uit het onderzoek beschreven in een
rapport. Met behulp van dit rapport heeft de vakbond
deze zaak voor de rechter gebracht. Die heeft alle eisen
van de FNV ingewilligd.
Het uitzendbureau werd verplicht tot nabetaling en dit
heeft geleid tot het faillissement van het bedrijf. Om
ervoor te zorgen dat de benadeelde werknemers hier
niet de dupe van zijn, heeft de opdrachtgever de
nabetalingen voor haar rekening genomen.

Contracting

Inzet van werknemers via
buitenlandse bedrijven

Uitzendwerk/flexwerk

Het inzetten van stagiaires als
volwaardige arbeidskracht

Het inzetten van zelfstandigen
zonder personeel

Het inzetten van stagiaires als volwaardige arbeidskracht
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Cao-

naleving
Inleiding
Onderzochte constructies
Conclusie

Met name in de particuliere beveiligingsbranche heeft de
Inspectie SZW op verzoek van het Sociaal Fonds Particuliere
Beveiliging (SFPB) onderzoek gedaan naar de wijze waarop
stagiaires door bedrijven werden ingezet. De voorwaarden
waaronder bedrijven stagiairs kunnen plaatsen, zijn veelal
vastgelegd in cao’s. Hierbij gaat het voornamelijk om een
veilige leeromgeving waarbij het leeraspect voorop staat.
In sommige gevallen werden stagiaires als volwaardig
werknemer ingezet waarbij zij werkzaamheden uitvoerden
waarvoor zij niet bevoegd waren. Het beveiligingsbedrijf
factureerde bij de opdrachtgever ook de uren van de
stagiaires als volwaardig werknemer.

Het Sociaal Fonds Particuliere Beveiliging (SFPB) had
signalen over beveiligingsbedrijven die stagiaires
zonder begeleiding bij diverse objecten/evenementen
inzetten. Het ging hierbij om stagiaires die nog niet in
het bezit waren van een diploma. Met de rapporten van
de Inspectie SZW heeft het SFPB de betrokken
beveiligingsbedrijven aangeschreven. SFPB heeft vijf
bedrijven verplicht tot het betalen van een schade­
vergoeding. Het gaat om een totaalbedrag van
€ 61.301,-. Daarvan hebben vier bedrijven betaald.
SFPB heeft aangegeven dat twee bedrijven de wijze
waarop ze stagiaires inzetten hebben aangepast en dat
voortaan het leeraspect voorop staat.

Contracting

Inzet van werknemers via
buitenlandse bedrijven

Uitzendwerk/flexwerk

Het inzetten van stagiaires als
volwaardige arbeidskracht

Het inzetten van zelfstandigen
zonder personeel

Het inzetten van zelfstandigen zonder personeel
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Cao-

naleving
Inleiding
Onderzochte constructies
Conclusie

Op verzoek van sociale partners heeft de Inspectie SZW voor
wat betreft de cao-naleving onderzoek gedaan naar de wijze
waarop zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) werden
ingezet, met name in de bouwsector. Een zzp’er is geen
werknemer en valt daarmee ook niet onder een cao. Er is
sprake van een schijnconstructie als een zzp’er feitelijk als
werknemer werkzaam is. Er zijn bedrijven die deze schijn­
constructie gebruiken om werkgeversverplichtingen zoals
toeslagen, vakantie, loondoorbetaling bij ziekte, pensioen­
afdracht uit de cao te ontduiken.

De Inspectie SZW heeft op verzoek van de FNV
onderzoek gedaan bij verschillende concerns in de
scheepsbouw. De rapporten van deze onderzoeken
hebben de FNV ondersteund in de totstandkoming
van een akkoord met een scheepswerf en een uitzendbureau. Het akkoord zorgde ervoor dat door toepassing
van de cao de arbeidskosten van met name Roemeense
werknemers gelijk zijn aan die van Nederlandse
werknemers. De Roemeense werknemers zijn in dienst
gekomen van het Nederlandse bedrijf. Hierdoor wordt
er niet meer gewerkt met zogenoemde A1-verklaringen,
zodat voortaan voor deze werknemers in Nederland
premies en belasting wordt afgedragen.
De 162 Roemeense werknemers zijn met terug­
werkende kracht schadeloos gesteld. Tot slot zal er
geen onderaanbesteding meer plaatsvinden van
ijzer- en laswerk door de scheepswerf.

Contracting

Inzet van werknemers via
buitenlandse bedrijven

Uitzendwerk/flexwerk

Het inzetten van stagiaires als
volwaardige arbeidskracht

Het inzetten van zelfstandigen
zonder personeel

Conclusies
CAO

Schijn-

constructies

Cao-

naleving

Algemeen

Cao-naleving

De onderzoeken naar schijnconstructies zijn meestal
langdurig en vergen veel administratief onderzoek. Daar
waar de bedrijfsvoering in het buitenland ligt, kan het lang
duren om de administratie te verkrijgen. Verklaringen van
werknemers zijn essentieel om de bewijsvoering rond te
krijgen. Werknemers willen of durven niet altijd een verklaring af te leggen over hun arbeidsvoorwaarden. Zij zijn bang
hun baan te verliezen en/of tevreden met het loon dat zij
ontvangen. De toenemende juridisering leidt ertoe dat de
onderzoeken worden bemoeilijkt: sommige werkgevers
proberen het onderzoek te traineren door het gebruiken van
juridische middelen, zoals het indienen van klachten,
WOB-verzoeken en/of de inzet van advocaten.

Ook bij cao-nalevingsonderzoeken gaat het om de aanpak
van constructies die door werkgevers worden ingezet om af
te wijken van de geldende cao. Gelet op de resultaten en
effecten kan gesteld worden dat de onderzoeken van de
Inspectie SZW en de vervolgacties van sociale partners een
belangrijke bijdrage leveren aan het creëren van een eerlijke
arbeidsmarkt, het voorkomen van oneerlijke concurrentie en
aan het zorgen voor goede arbeidsvoorwaarden voor alle
werknemers. Publiek-private samenwerking leidt tot
verbetering van de naleving, reden waarom de Inspectie SZW
hierop blijft investeren.

Schijnconstructies
Ondanks de drempels die werkgevers opwerpen, is de
Inspectie SZW steeds beter in staat om schijnconstructies te
herkennen en aan te pakken. Door het in kaart brengen van
deze schijnconstructies en het aanpakken van degenen die
deze inzetten, voorkomt de Inspectie dat deze constructies
zich als een businessmodel voor goedkope arbeid verspreiden.
Samenwerking met ketenpartners en met sociale partners is
bij de aanpak heel belangrijk. Daarom zal de Inspectie SZW
ook de komende jaren investeren in deze samenwerking.

Inzet Inspectie SZW
Omdat de verschijningsvormen van schijnconstructies steeds
veranderen in reactie op economische ontwikkelingen en
nieuwe wet- en regelgeving, moet ook de Inspectie SZW zich
voortdurend blijven ontwikkelen. Dat betekent werken aan
de inzet van innovatieve werkwijzen, het delen van kennis
met partners in onder meer het Kennis- en informatieplatform, het inzetten van een brede instrumentenmix variërend
van voorlichting, signalering en handhaving tot opsporing.
Het is ook van belang om voortdurend te investeren in de
relatie met buitenlandse inspectiediensten. Door met hen
samen te werken en informatie uit te wisselen kan de
buitenlandse component van een constructie effectiever
onderzocht en aanpakt worden. De komende jaren zal er
aandacht blijven voor het signaleren van mogelijk onwenselijke constructies, dan wel van onwenselijke gevolgen van
bepaalde constructies op de arbeidsmarkt.

Inspectie SZW
De Inspectie SZW maakt deel uit van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid
Opgesteld door XeroxOBT, Den Haag
Juni 2018 | 112775