1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

33 655 (R2007)

Overeenkomst tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en de Verenigde Staten van
Amerika betreffende de status van personeel
van de Verenigde Staten in het Caribische deel
van het Koninkrijk; Washington, 19 oktober
2012

B/ Nr. 2

ADVIES RAAD VAN STATE VAN HET KONINKRIJK EN NADER
RAPPORT
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk d.d. 5 april 2013 en het nader rapport
d.d. 28 mei 2013, aangeboden aan de Koning door de minister van
Buitenlandse Zaken, mede namens de minister van Defensie. Het advies
van de Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk is
cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 24 januari 2013, no.13.000109, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Buitenlandse Zaken, mede
namens de Minister van Defensie, bij de Afdeling advisering van de Raad
van State van het Koninkrijk ter overweging aanhangig gemaakt de
Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde
Staten van Amerika betreffende de status van personeel van de Verenigde
Staten in het Caribische deel van het Koninkrijk; Washington, 19 oktober
2012 (Trb. 2012, 226), met toelichtende nota.
Sinds 3 mei 2005 geldt tussen de Verenigde Staten en het Koninkrijk een
tijdelijk verdrag inzake de status van militair- en burgerpersoneel van de
Amerikaanse Strijdkrachten tijdens militaire training en oefeningen in het
Caribisch deel van het Koninkrijk.1 Het verdrag had een geldingsduur van
een jaar en is sindsdien telkens voor eenzelfde periode verlengd.
De onderhavige overeenkomst biedt voor dit onderwerp een regeling voor
de duur van 5 jaar die stilzwijgend zal worden verlengd. In de overeenkomst is onder meer een regeling opgenomen van de rechtsmacht over
het personeel van de Verenigde Staten en een regeling van het recht
waaronder en de wijze waarop vorderingen wegens schade of verlies
zullen worden afgehandeld. Voor ieder bezoek zal toestemming moeten
worden verleend door de betreffende (lokale) autoriteiten. Voorts omvat
de overeenkomst een vrijstelling van belastingen en een recht van
onbelemmerde in- en uitvoer van materiaal voor het ministerie van
1

kst-33655-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Notawisseling houdende een verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde
Staten van Amerika inzake de status van militair- en burgerpersoneel van de Amerikaanse
Strijdkrachten tijdens militaire training en oefeningen op de Nederlandse Antillen en Aruba,
Trb. 2005, 176.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 655 (R2007), nr. 2

1

Defensie en het personeel van de Verenigde Staten alsmede contractanten
van de Verenigde Staten.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk
onderschrijft de goedkeuring van de overeenkomst. De Afdeling merkt
daarbij op dat blijkens de toelichtende nota het belang van het Koninkrijk
bij de totstandkoming van deze overeenkomst is gelegen in samenwerking met de Verenigde Staten in de regio.2 Aan het belang hiervan
zou, mede gelet op de aard van de regio, naar het oordeel van de Afdeling
in de toelichtende nota nader aandacht besteed kunnen worden.
De Afdeling plaatst voorts de volgende kanttekeningen bij de toelichtende
nota.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 24 januari
2013, no. 13.000109, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van
de Raad van State van het Koninkrijk haar advies inzake het bovenvermelde verdrag rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies,
gedateerd 5 april 2013, nr. W07.13.0013/II/K, bied ik U hierbij aan.
1. De verdeling van rechtsmacht ingevolge de overeenkomst
De onderhavige overeenkomst kent een rechtsmachtverdeling waarbij,
zoals de toelichtende nota ook stelt,3 zo veel mogelijk aansluiting is
gezocht bij het NAVO-statusverdrag.4 Daarmee vormt de overeenkomst in
grote lijnen een voortzetting van de praktijk van de afgelopen jaren,
waarin het NAVO-statusverdrag overeenkomstig werd toegepast.5
De Afdeling merkt op dat ter zake van de rechtsmachtverdeling een balans
is gezocht tussen het gerechtvaardigde belang van de Verenigde Staten
bij het behoud van soevereiniteit en daarmee rechtsmacht over de eigen
strijdkrachten en het evenzeer gerechtvaardigde belang van het Koninkrijk
bij het behoud van zijn rechtsmacht en van elk van de landen van het
Koninkrijk bij de toepassing van de eigen rechtsmacht over het geheel van
het eigen grondgebied. De in de overeenkomst getroffen balans, geënt op
de regeling van rechtsmacht in het NAVO-statusverdrag, is in internationaal perspectief niet ongebruikelijk.6
Anders dan het NAVO-statusverdrag omvat de overeenkomst evenwel
geen bepaling waaruit blijkt dat de strijdmacht en de personen die daar
onderdeel van uitmaken of mee verbonden zijn het recht dienen te
respecteren van de ontvangende staat. Evenmin omvat de overeenkomst
anderszins een bepaling waarin het uitgangspunt van respect voor de
plaatselijke rechtsorde tot uitdrukking wordt gebracht. Dit uitgangspunt
volgt impliciet uit de bepaling dat de autoriteiten van het Koninkrijk
exclusieve rechtsmacht uitoefenen ten aanzien van vergrijpen die op
grond van de wetgeving van het Koninkrijk strafbaar zijn, maar niet op
grond van de wetgeving van de Verenigde Staten.7 Naar het oordeel van
de Afdeling zou in de toelichting alsnog op het ontbreken van een
erkenning van het algemene uitgangspunt van naleving van de plaatselijke strafwetgeving moeten worden ingegaan in relatie tot het gerechtvaardigde belang van elk van de landen van het Koninkrijk bij de
bescherming van de eigen rechtsorde.

2

Toelichtende nota, slot §3 Het meerjarige Statusverdrag.
Toelichtende nota, §4. De onderhandelingen.
4
Verdrag tussen de staten die partij zijn bij het Noord-Atlantisch Verdrag, nopens de rechtspositie van hun krijgsmachten, Trb. 1951, 114.
5
Op basis van het in noot 1 genoemde verdrag.
6
J. Voetelink, Status of Forces, Strafrechtsmacht over militairen in het buitenland, Wolf Legal
Publishers, Nijmegen 2012, blz. 88–98.
7
Artikel XIII, tweede lid, onder b, van de overeenkomst.
3

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 655 (R2007), nr. 2

2

Meer in het bijzonder wijst de Afdeling op de afbakening in de situatie dat
een vergrijp voortvloeit uit een handelen of nalaten tijdens de uitoefening
van officiële taken. In die gevallen ligt de rechtsmacht ingevolge de
overeenkomst primair bij de Verenigde Staten.8 Ingevolge de overeenkomst stellen de Verenigde Staten vast of sprake is van een handelen of
nalaten in de uitoefening van een officiële taak.9 In het
NAVO-statusverdrag is dit laatste niet bepaald, en is deze vraag uiteindelijk onderwerp van de algemene geschilbeslechtingsregeling in het
verdrag.10
In civielrechtelijke aangelegenheden kent het NAVO-statusverdrag een
arbitrageregeling voor de vergelijkbare vraag of is gehandeld in de
uitoefening van een officiële taak en dus immuniteit moet worden
toegekend.11 In de onderhavige overeenkomst wordt ook in die gevallen
door de Verenigde Staten vastgesteld of sprake is van een handelen of
nalaten in de uitoefening van een officiële taak.12 Daarmee wordt de
reikwijdte van de rechtsmacht onder de overeenkomst, meer dan onder
het NAVO-statusverdrag, door de Verenigde Staten zelf vastgesteld.
De Afdeling adviseert in de toelichtende nota uiteen te zetten op welke
wijze in de onderhavige overeenkomst het respect voor de plaatselijke
rechtsorde van elk der landen wordt verzekerd.
1. De verdeling van rechtsmacht ingevolge de overeenkomst
Aan het advies van de Afdeling advisering om in de toelichtende nota
aandacht te besteden aan het ontbreken van een erkenning van het
algemene uitgangspunt van naleving van de plaatselijke strafwetgeving,
in relatie tot de gerechtvaardigde belangen van elk van de landen, is
gevolg gegeven. Zo is paragraaf 4 van de toelichtende nota een nieuw
onderdeel b toegevoegd.
De Afdeling advisering wijst vervolgens op de afbakening in de situatie
dat een vergrijp voortvloeit uit een handelen of nalaten tijdens de
uitoefening van officiële taken, welke primair bij de Verenigde Staten
liggen. In dit kader is de toelichting bij artikel XIII, derde lid, met een
passage uitgebreid waarin is aangegeven dat in statusverdragen dit
aspect internationaal niet ongebruikelijk is.
Ten aanzien van civielrechtelijke aangelegenheden is de toelichting op het
achtste lid van artikel XIII uitgebreid. In de toegevoegde slotzin is
aangegeven dat de Verenigde Staten als werkgever verplicht blijven
eventuele schade te vergoeden.
2. Geschilbeslechting
Artikel XV van de overeenkomst regelt de beslechting van geschillen. Het
geeft daarvoor slechts de weg aan van het overleg. In de toelichting wordt
niet ingegaan op de vraag waarom bij het uitblijven van resultaat van dit
overleg, niet is voorzien in de mogelijkheid van internationale arbitrage
en/of internationale rechtspraak, geschillenbeslechtingsprocedures die
tussen staten vaak worden overeengekomen.
De Afdeling adviseert hieraan in de toelichting aandacht te besteden.

8

Artikel XIII, derde lid, onder a, sub ii, jo. artikel XIII, negende lid van de overeenkomst.
Ibidem.
Artikel XVI NAVO-statusverdrag.
11
Artikel VIII, achtste lid, NAVO-statusverdrag.
12
Artikel XIII, negende lid van de overeenkomst.
9

10

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 655 (R2007), nr. 2

3

2. Geschillenbeslechting
Gevolg gevend aan het advies van de Afdeling advisering in te gaan op de
beslechting van geschillen, is de toelichting bij artikel XV aangevuld.
3. Positie Curaçao
Uit de overeenkomst blijkt dat deze niet zal gelden voor Curaçao. Wel is
voorzien in een specifieke regeling voor de uitbreiding van de toepassing
van de overeenkomst tot Curaçao. De uitbreiding kan tot stand komen
door een schriftelijke kennisgeving door het Koninkrijk en de schriftelijke
aanvaarding door de Verenigde Staten.13 De toelichtende nota gaat niet in
op de vraag of Curacao betrokken is geweest bij de totstandkoming van
deze regeling. Voor zover dat niet het geval is, acht de Afdeling het
aangewezen de regering van Curacao alsnog over de specifieke uitbreidingsregeling te consulteren en van deze consultatie verslag te doen in de
toelichtende nota.
De Afdeling adviseert de toelichtende nota in bovengenoemde zin aan te
vullen.
3. Positie Curaçao
In reactie op het advies van de Afdeling advisering kan worden gemeld
dat tijdens de onderhandelingen de regering van Curaçao over de
specifieke uitbreidingsregeling op de hoogte was. Ten aanzien hiervan zijn
de toelichting op artikel II en de tweede alinea van paragraaf 4 aangevuld
met een passage over de betrokkenheid van de regering van Curaçao bij
de onderhandelingen.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt de toelichtende nota te verduidelijken door de eerste alinea van paragraaf 4 uit te breiden.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk geeft U
in overweging goed te vinden dat bedoelde overeenkomst wordt
overgelegd aan de beide kamers der Staten-Generaal en aan de Staten
van Aruba en aan die van Sint Maarten, nadat aan het vorenstaande
aandacht zal zijn geschonken.
De vicepresident van de Raad van State van het Koninkrijk,
J.P.H. Donner
Ik moge U, mede namens de Minister van Defensie, verzoeken mij te
machtigen gevolg te geven aan mijn voornemen het verdrag vergezeld
van de gewijzigde toelichtende nota ter stilzwijgende goedkeuring over te
leggen aan de Eerste en aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal en
tevens over te leggen aan de Staten van Aruba en de Staten van Sint
Maarten.
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

13

Artikel II, derde lid, van de overeenkomst.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2012–2013, 33 655 (R2007), nr. 2

4