Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2583
Vragen van het lid Klaver (GroenLinks) aan de minister van Economische
Zaken en de staatssecretaris van Financiën over het bericht «Nederland laat
fiscale kansen liggen om verder te vergroenen» (ingezonden 2 mei 2013).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën), mede namens de
minister van Economische Zaken (ontvangen 17 juni 2013) Zie Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2394
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Nederland laat fiscale kansen liggen om
verder te vergroenen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de conclusie van het KPMG-rapport dat Nederland tot de
middenmoot behoort van landen die actief zijn met fiscale stimulering van
vergroening?
Antwoord 2
In de Green tax index van KPMG worden op 9 verschillende groene beleidsterreinen de scores van 21 landen vergeleken. In deze studie worden
verschillende punten toegekend aan groene belastingen dan wel groene
belastingvoordelen op basis van de potentie van de maatregel om het gedrag
te beïnvloeden. Deze puntentoedeling is subjectief. Daarnaast is het onderzoek kwalitatief of, zoals KPMG zelf aangeeft, «indicatief» en niet in eerste
instantie bedoeld om landen te vergelijken. Interessant is wel dat de Green
tax index van KPMG groene belastingvoordelen afzonderlijk in kaart brengt.
Uit de OESO-studie «Taxation, Innovation and the Environment» uit 2011
blijkt dat Nederland een van de koplopers is op het gebied van milieubelastingen. In deze studie wordt voor alle OESO-landen de opbrengst van
milieubelastingen gerelateerd aan het BBP. Alleen Denemarken heeft volgens
die studie naar verhouding een groter aandeel milieubelastingen dan
Nederland. Onder andere door de invoering van de opslag duurzame energie

1

ah-tk-20122013-2583
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Financieel Dagblad van 25 april 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

zal de opbrengst van belastingen en heffingen op energie de komende jaren
fors stijgen.
Ook andere studies van de OESO laten zien dat Nederland ten opzichte van
andere landen vooroploopt op het gebied van milieubelastingen. Onderstaande figuren komen uit het OESO rapport «Taxing Energy Use, a graphical
analysis, 2013.» In deze grafieken is nog geen rekening gehouden met de per
1 januari 2013 ingevoerde Opslag duurzame energie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 3
Welke fiscale maatregelen die vergroening stimuleren zijn de afgelopen drie
jaar in Nederland ingevoerd op rijksniveau?
Antwoord 3
In het Begrotingsakkoord 2013 is een aantal vergroeningsmaatregelen
opgenomen die per 2013 zijn ingevoerd. De energiebelastingtarieven op
aardgas zijn verhoogd, de vrijstelling in de kolenbelasting voor elektriciteitsproductie is afgeschaft en de tariefsdifferentiatie voor mobiele werktuigen en
tractoren (rode diesel) is afgeschaft.
Ook per 1 januari 2013 is de opslag duurzame energie ingevoerd. De opslag
duurzame energie vindt plaats via een opslag op de energierekening analoog
aan de energiebelasting. In het regeerakkoord is opgenomen dat deze opslag
in 2013 € 100 miljoen aan opbrengst moet realiseren ter dekking van de
uitgaven voor de SDE+. Structureel moet de opslag vanaf 2020 € 3 miljard
gaan opleveren. Dit staat dan gelijk aan ruim 85% van de huidige opbrengst
van de energiebelasting. Daarnaast heeft het kabinet aangegeven een
verlaagd energiebelastingtarief voor lokale duurzame energie in te voeren.
De BPM die oorspronkelijk op de catalogusprijs was gebaseerd, is stapsgewijs omgebouwd naar een volledige CO2-heffing. Het percentage catalogusprijs als component van de grondslag voor de BPM was in 2010 27,4%, in
2011 19,0% en in 2012 11,1%. De catalogusprijs is sinds 1 januari 2013 geen
component meer van de belastinggrondslag voor de BPM; de BPM wordt
sindsdien uitsluitend nog berekend op basis van de absolute CO2-uitstoot. De
CO2-grenzen in de BPM worden jaarlijks aangescherpt en aangepast aan de
inflatie
Tot en met 2013 geldt in de MRB tijdelijk een nul-tarief voor zeer zuinige
auto’s (benzine 110 gr/km, diesel 95 gr/km). Tot en met 2015 geldt een
vrijstelling in de MRB voor auto’s die 50 gram CO2 of minder per kilometer
uitstoten. Voorts wordt de vrijstelling voor oldtimers vanaf 1 januari 2014
afgeschaft waarbij de hobbyklassiekers worden ontzien.
Voor personenauto’s met een CO2-uitstoot van niet meer dan 50 gr/km die in
2012 en 2013 worden aangeschaft, geldt gedurende 60 maanden een
0%-tarief voor de bijtelling. Voor personenauto’s met een CO2-uitstoot van
niet meer dan 50 gr/km die in de periode 2014 en 2015 worden aangeschaft,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

geldt gedurende 60 maanden een 7%-tarief voor de bijtelling. Ook de grenzen
voor 14% en 20% bijtelling wijzigen de komende jaren.
Met ingang van 1 januari 2014 zal de accijns op diesel met 3 cent per liter en
die op LPG met 7 cent per liter worden verhoogd.
Naast voornoemde maatregelen zijn er ook bestaande faciliteiten die het
investeren in bepaalde bedrijfsmiddelen bevorderen. Een actueel overzicht
van groene belastingen en groene belasting elementen is opgenomen in het
antwoord op vraag 5.
Vraag 4
Welke fiscale maatregelen die vergroening stimuleren zijn de afgelopen drie
jaar beperkt of verdwenen op rijksniveau?
Antwoord 4
De afvalstoffen-, grondwater- en verpakkingenbelastingen zijn per 1/1/2012
afgeschaft. Afgezet tegen de relatief geringe opbrengst van deze belastingen
waren de uitvoeringskosten van deze belastingen relatief hoog. Beleidsmatig
hadden deze instrumenten bovendien weinig toegevoegde waarde omdat op
de betrokken beleidsterreinen al gerichte regulering tot stand is gekomen die
effectief aanhaakt op de activiteiten op dat gebied.
De korting in de BPM voor een dieselroetfilter affabriek is vervallen per
1 januari 2011, omdat tegenwoordig alle auto’s al beschikken over een
roetfilter.
Tot slot is de heffingskorting groen beleggen in stappen teruggebracht van
1,3% naar 0,7%. Wel is besloten om deze heffingskorting niet verder af te
bouwen.
Vraag 5
Deelt u de mening van Barend van Bergen, partner bij KPMG Advisory, dat
fiscale vergroening positieve effecten heeft op innovatie, milieu en duurzaamheid? Zo ja, bent u vanuit dit oogpunt bereid meer werk te maken van fiscale
vergroening?
Antwoord 5
Ik deel de mening dat fiscale vergroening positieve effecten kan hebben op
innovatie, milieu en duurzaamheid. Om die reden is de afgelopen jaren al
veel aan fiscale vergroening gedaan en kennen we veel groene belastingen
en belastingelementen.
Tabel 1 geeft daarvan een overzicht. In dit schema zijn innovatie-stimulerende
belastingen/belastinguitgaven niet opgenomen. Ook is niet gekeken naar
groene «onderdelen» van faciliteiten, zoals de stimulering van het milieu via
de ANBI-regeling en de giftenaftrek of de hypotheekrenteaftrek met betrekking tot extra leenruimte voor energiebesparende verbeteringen aan het huis.
De ruimte voor vergroeningsmaatregelen wordt begrensd door een aantal
randvoorwaarden, zoals de mogelijke gevolgen voor het level playing field en
beperking van grenseffecten. Dit beperkt de mogelijkheden om vergroening
te stimuleren door een verschuiving van vaste lasten naar variabele lasten,
bijvoorbeeld via verhoging van de accijns.

Tabel 1 Overzicht belastinginkomsten (+) en belastinguitgaven (-) van «groene
belastingen» en «groene belastingelementen» in € mln.
2013
Belastinginkomsten – en uitgaven gerelateerd aan energieverbruik
Energiebelasting (op elektriciteit en gas)
Opslag duurzame energie (ter financiering van de SDE+)
Accijns op benzine (incl. COVA = voorraadheffing)
Accijns op diesel/LPG (incl. COVA)
Kolenbelasting
Verlaagd btw-tarief op het aanbrengen van energiebesparing-gericht isolatiemateriaal aan woningen (ouder dan 2 jaar)

4.277
100
3.941
3.880
105
Ca. –37

Belastinginkomsten en -uitgaven gerelateerd aan autobezit
Motorrijtuigenbelasting (MRB) (gedifferentieerd naar gewicht en dus indirect op
brandstofverbruik en dus CO2-uitstoot)
Belasting op personenauto’s en motorrijwielen (BPM) (met als grondslag de
CO2-uitstoot van het voertuig en met vrijstelling voor zeer-zuinige auto’s)

3.541

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1.266

4

2013
Belasting op zware motorrijtuigen
Gedifferentieerde bijtelling op basis van CO2-uitstoot voor de «auto van de zaak»
met vrijstelling van bijtelling voor zeer zuinige auto’s (auto’s met een uitstoot van
minder dan 50 gr/km)
Nihiltarief MRB zeer zuinige auto’s
Stimulans Euro-6 dieselpersonenauto’s
Overige groene belastingen en belastingmaatregelen
Belasting op leidingwater
Groen beleggen: vrijstelling box 3
Groen beleggen: heffingskorting
Energie-investeringsaftrek (EIA)
milieuinvesteringsaftrek (MIA)
Willekeurige afschrijving milieuinvesteringen (Vamil)
Vrijstelling bos- en natuurterreinen box 3
Natuurschoonwet
Vrijstelling natuurgrond overdrachtsbelasting
Bosbouwvrijstelling in winstsfeer
Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer in winstsfeer

134
–254
–250
–9
127
–74
–42
–151
–101
–24
–7
nb
–5
–1
–8

Overige belastingen en heffingen (let op: cijfers realisatie)

2007

2008

2009

2010

2011

Geluidsheffing burgerluchtvaart (I&M)
Belasting op verontreiniging oppervlaktewater van Rijkswaterstaat (I&M)
Heffing verontreiniging oppervlaktewater van waterschappen
(Waterschappen)
Rioolheffing (gemeentelijk)

55
30
1.238

56
23
1.249

49
15
1.088

42
22
1.127

35
20
1.174

1.094

1.163

1.246

1.302

1.363

Bron: CEP 2013 en voor lokale belastingen CBS.

Vraag 6, 7, 8 en 9
Hoe beoordeelt u de relatie tussen werkgelegenheid en fiscale vergroening in
het licht van een opmerking van voornoemd KPMG-partner dat fiscale
stimulering van vergroening ook bijdraagt aan de werkgelegenheid en ook de
Europese Commissie lidstaten aanmoedigt om meer werk te maken van
fiscale vergroening, omdat dit bijdraagt aan het creëren van meer werkgelegenheid?
Hoe beoordeelt u, meer speciefek, de relatie tussen het geven van fiscale
voordelen aan vergroeners en de werkgelegenheid? Kunt u hierbij onderscheid maken tussen het effect op de werkgelegenheid op korte termijn (5
jaar) en het structurele effect op de werkgelegenheid?
Hoe beoordeelt u de relatie tussen fiscale «boetes» op vervuiling en de
werkgelegenheid op korte termijn (5 jaar)?
Deelt u de analyse van het Centraal Planbureau (CPB) die schat dat het
structurele effect van fiscale boetes op de werkgelegenheid positief is?
Antwoord 6, 7, 8 en 9
Het is goed om te bedenken dat een milieubelasting in feite ook een belasting
op arbeid is, zij het een indirecte. Via hogere prijzen daalt de koopkracht van
de werknemer immers. De Studiecommissie Belastingstelsel2 concludeerde
daarom in 2010 dat een schuif van de inkomstenbelasting naar milieubelastingen – zoals bij invoering van de Regulerende Energiebelasting is gebeurd –
alleen positief voor de arbeidsmarkt zal zijn indien de verlaging van de
inkomstenbelasting vooral bij werkenden neerslaat. Een andere mogelijkheid
is een terugsluis via de WW-premies voor werkgevers. Ook hier geldt echter
dat deze verlaging van de arbeidskosten in ieder geval deels teniet wordt
gedaan door de opwaartse druk op de lonen als gevolg van de hogere
energiekosten (via de inflatie). De commissie concludeerde verder dat grote
effecten op de CO2-uitstoot op dit moment vooral te bereiken zijn via
internationaal gecoördineerde acties, zoals een verhoging van de minimumtarieven en de introductie van een duidelijker CO2-element in de energiebelastingrichtlijn, het verbreden van het instrument van emissiehandel en het

2

Studiecommissie Belastingstelsel (2010), Continuïteit en vernieuwing: Een visie op het belastingstelsel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

5

afschaffen van de internationale accijnsvrijstellingen voor de (zee)scheepvaart
en de luchtvaart.
Overigens zal de werkgelegenheid in «groene» sectoren als gevolg van de
fiscale vergroening wel stijgen – omdat «groene» producten in relatieve zin
goedkoper worden –, maar dit zal naar verwachting worden gecompenseerd
door een afname van de werkgelegenheid in andere sectoren.
Vraag 10
Bent u vanuit het oogpunt van het stimuleren van de werkgelegenheid bereid
meer werk te maken van fiscale vergroening? Zo ja, op welke wijze gaat u
hier invulling aan geven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Zoals hiervoor is aangeven, kent Nederland al relatief veel groene belastingen
en groene belastingelementen ten opzichte van andere landen. Volgens de
studiecommissie belastingstelsel brengt het verhogen van bestaande
milieubelastingen maar beperkte milieueffecten met zich mee o.a. vanwege
samenloop met het emissiehandel systeem en grenseffecten.3 Nieuwe
milieubelastingen bereiken het meeste effect wanneer ze Europees worden
ingevoerd. Zo wordt bijvoorbeeld in het wijzigingsvoorstel van de richtlijn
energiebelastingen voorgesteld de tarieven meer te baseren op een CO2-deel
en een energiedeel. Het kabinet vindt dit een interessante gedachte.

3

Studiecommissie Belastingstelsel (2010), Continuïteit en vernieuwing: Een visie op het belastingstelsel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

6