Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

334
Vragen van het lid Thieme (PvdD) aan de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het rapport «Zoelen van varkens en implicaties voor
dierenwelzijn» (ingezonden 9 september 2010).
Antwoord van staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 2 november 2010). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2010–2011, nr. 106.
Vraag 1
Kent u het rapport «Zoelen van varkens en implicaties voor dierenwelzijn»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 7, 8, 10 en 11
Welke consequenties verbindt u aan de conclusie van het rapport dat «zoelen
belangrijk is voor varkens, zeker wanneer alle mogelijke functies van het
zoelen (inclusief thermoregulatie) worden meegenomen»? Erkent u dat
modderbaden een basisbehoefte zijn voor varkens?
Welke consequenties verbindt u aan de constatering van de onderzoeker dat
«de analyse in dit rapport [...] toch laat zien dat varkens die in Nederland
volgens de huidige normen in de varkenshouderij worden gehouden, waarbij
verondersteld wordt dat de dieren binnen hun thermische comfortzone
blijven, mogelijk substantieel gebruik zouden maken van zoelmogelijkheden
indien die zouden worden aangeboden»? Deelt u de mening dat het
onthouden van modderbaden aan deze dieren hun welzijn aantast?
Deelt u de mening dat uit dit rapport blijkt dat zoelen voor varkens essentieel
is voor hun welzijn en dat varkens dus deze mogelijkheid zouden moeten
hebben? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze en op welke termijn wilt
u ervoor zorgen dat alle in Nederland gehuisveste varkens de mogelijkheid
tot zoelen hebben?
Deelt u de mening dat zoelgedrag als dierenwelzijnsvoorwaarde en –
indicator bij varkens zo spoedig mogelijk onderdeel uit moet gaan maken van
het verduurzamingsproces in de veehouderij? Zo ja, op welke wijze wilt u dit

1

ah-tk-20102011-334
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

M.B.M. Bracke, augustus 2010. Rapport 381, «Zoelen van varkens en implicaties voor
dierenwelzijn»
http://www.wakkerdier.nl/docs/Modderbad_Rapport.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

verankeren in uw beleid en wanneer kan de Kamer hiervan kennisnemen? Zo
nee, waarom niet?
Bent u bereid het beschikbaar stellen van zoelmogelijkheden verplicht te
stellen voor de varkenssector? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn
en wijze?
Deelt u de conclusie dat wanneer er geen aandacht komt voor potentieel
significante aspecten van het natuurlijke gedrag van dieren, zoals zoelen van
varkens, het doel van de transitie naar volledig duurzame houderijsystemen
in de toekomst mogelijk niet gehaald wordt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op
welke wijze bent u voornemens hier aan tegemoet te komen en op welke
wijze wilt u het natuurlijk gedrag van dieren het uitgangspunt maken in uw
beleid?
Antwoord 2, 3, 7, 8, 10 en 11
In de nota Dierenwelzijn 2007 is de ambitie uitgesproken dat het perspectief
van het dier leidend is bij de inrichting van stallen en de bedrijfsvoering en
dat gehouden dieren behoeften kunnen uiten die voortvloeien uit hun
natuurlijk gedrag. Zoelen is een uiting van diverse behoeften waarvan het
zoeken naar verkoeling en huidverzorging bewezen functies zijn. Het kunnen
zoelen zie ik dus als een invulling van de behoeften «thermocomfort» en
«zelfverzorging». De wijze waarop de varkenshouderij tegemoet komt aan
deze behoeften acht ik hun verantwoordelijkheid. Dat kan door modderbaden
aan te leggen maar er zijn diverse andere (innovatieve) toepassingsvormen
die tegemoet komen aan deze wetenschappelijk bewezen behoeften van het
varken zoals bijvoorbeeld een douche en een schuurpaal.
Vraag 4, 6 en 9
Deelt u de conclusie van de onderzoeker dat «gesteld [kan] worden dat
zoelgedrag bij varkens en verwante diersoorten zoals de waterbuffel,
hoogstwaarschijnlijk veel belangrijker is dan deskundigen en stakeholders in
de veehouderij veronderstellen als gevolg van vermeende technologische,
economische en ethische beperkingen van huidige productiesystemen»? Zo
ja, welke consequenties verbindt u hieraan? Zo nee, waarom niet?
Hoe beoordeelt u de conclusie dat varkens zo’n diepe motivatie («demand»)
hebben voor zoelen dat zij hun afkeer om in de eigen uitwerpselen te liggen
overwinnen om toch afkoeling te zoeken? Kunt u bevestigen dat dit in de
intensieve veehouderij veelvuldig voorkomt, terwijl varkens, wanneer
gehouden onder betere en meer natuurlijke omstandigheden, zeer hygiënische dieren zijn? Welke consequenties verbindt u hieraan?
Deelt u de mening dat in een «integraal duurzame veehouderij» varkens
moeten kunnen zoelen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze bent u
voornemens dit op te nemen in uw toekomstvisie op een duurzame
veehouderij, en op welke wijze wilt u er voor zorgen dat dit toekomstbeeld
snel in zicht komt?
Antwoord 4, 6 en 9
De huidige productiesystemen kennen hun beperkingen om tegemoet te
komen aan de integraal duurzame ambitie zoals verwoord in de Nota
Dierenwelzijn 2007 en de Toekomst visie op de veehouderij 2008. Zo is het
bijvoorbeeld lastig om in de huidige varkenshokken functiegebieden duidelijk
te scheiden waarmee voorkomen zou kunnen worden dat varkens in hun
eigen uitwerpselen gaan liggen om af te koelen. Daarom stimuleer ik
ondernemers om aan de slag te gaan met de werkwijze zoals deze is
ontwikkeld via de herontwerptrajecten Kracht van Koeien, Houden van
Hennen en Varkansen. Deze herontwerpen zetten aan tot een andere manier
van denken over hoe verschillende behoeften vertaald kunnen worden in een
huisvestingssysteem dat integraal duurzaam is. Programma’s van eisen
opgesteld vanuit het perspectief van het dier, de ondernemer en de maatschappij moeten uiterlijk in 2023 leiden tot een welzijnsvriendelijke, integraal
duurzame en maatschappelijk geaccepteerde veehouderij.
Vraag 5
Deelt u de conclusie van de onderzoeker dat «zoelen en andere «blinde
vlekken» in het welzijnsonderzoek (zoals de mogelijkheden om het varken
cognitieve uitdagingen te bieden en zijn fysiologische basisbehoeften te
bevredigen, inclusief de behoefte voor een goede temperatuursregulatie)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

steeds belangrijker [zullen] worden in de discussie over het varkenswelzijn in
de toekomst»? Kunt u het bestaan van deze blinde vlekken in het welzijnsonderzoek toelichten en op welke wijze bent u voornemens deze blinde vlekken
op te heffen?
Antwoord 5
In de vorige eeuw lag de focus van onderzoek en beleid vooral op het gebied
van voorkomen van ongerief om het welzijn van dieren te verbeteren. Aan
het begin van deze eeuw is er een andere benadering ontwikkeld, namelijk
uitgaan van de behoeften van het dier. Door tegemoet te komen aan de
behoeften wordt meer dan alleen het ongerief aangepakt; ook gerief of
welbevinden zijn belangrijke onderdelen van het huidige en toekomstige
onderzoeks- en beleidsterrein.
Vraag 12
Kunt u uiteenzetten wat u ziet als de «ethische speelruimte» in de veehouderij? Deelt u de mening dat de huidige intensieve veehouderijpraktijk zich
hierbuiten begeeft? Zo ja, op welke wijze wilt u ervoor zorgen dat dieren
ethisch verantwoord gehouden worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Te allen tijde zal moeten worden voldaan aan wet en regelgeving die als een
vertaling kan worden beschouwd van hetgeen in Nederland, democratisch
gelegitimeerd, maatschappelijk verantwoord wordt geacht.
Verder wordt in een samenspel van bedrijfsleven en samenleving, boer en
burger bepaald hoe en welke aanvullende eisen aan de orde zijn en welke
vertaling deze krijgen. Mijn ministerie bevordert de dialoog hierover.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3