Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

* In verband met een aanpassing in de
aanhef.

1051 HERDRUK*
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie en de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over Eritrese
ambassades (ingezonden 13 december 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie), mede
namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 27 januari 2017). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 970.
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat de Eritrese ambassade in Den Haag bij vragen
om verlenging van het Eritrese paspoort aan Eritreeërs vraagt een spijtbetuigingsformulier voor het verlaten van het land te ondertekenen en dat zij 2%
over de verworven inkomsten, in de landen waar hij/zij sinds het verlaten van
Eritrea werkzaam zijn geweest, moeten betalen? Zo ja, wat vindt u hiervan?
Antwoord 1
De kwestie van de 2% diasporabelasting heeft reeds geruime tijd de aandacht
van het Kabinet.
Het laatste Algemeen Ambtsbericht Eritrea (uit juli 2015) maakt melding van
het feit dat deserteurs, dienstweigeraars en soms ook personen die Eritrea
illegaal hebben verlaten, en die bij Eritrese ambassades een paspoort willen
verkrijgen, naast het betalen van de 2% diaspora-belasting ook een spijtbetuiging moeten tekenen. Het onderzoeksrapport «Niets is wat het lijkt»,
uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en aangeboden aan uw Kamer per brief van 15 december jl. (Kamerstuk
22 831, nr. 125) maakt eveneens melding van het tekenen van spijtbetuigingen. Naar aanleiding van deze rapporten heeft het Kabinet om nadere
opheldering gevraagd bij de Eritrese ambassade (in Brussel, want aldaar
zetelt de ambassadeur) over het tekenen van spijtbetuigingen op de Eritrese
ambassade in Den Haag.
De ambassade reageerde op 12 januari en meldt dat hier sprake is van
formulier «B4/4.2» van het Eritrese Ministerie van Immigratie en Naturalisatie
dat moet worden ondertekend door elke burger die illegaal is uitgereisd en
die in strijd met de Eritrese immigratiewetgeving in het buitenland verblijft.
Door ondertekening van het formulier accepteren betrokkenen hun verantwoordelijkheid voor hun illegale uitreis en herstellen zij hun recht op
gebruikmaking van consulaire diensten, aldus de Eritrese ambassade. Ook
geeft de ambassade aan dat zij hiermee de betrokkenen de verantwoordelijk-

ah-tk-20162017-1051
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

heid opleggen voor elke andere misdaad, indien begaan, voordat zij Eritrea
verlieten.
Het staat mensen vrij het formulier niet te accepteren, maar zij kunnen dan
geen gebruik maken van consulaire diensten. De Eritrese ambassade ontkent
dat degenen die spijt hebben betuigd bij terugkeer naar Eritrea gevaar lopen.
Het Kabinet acht de koppeling van consulaire dienstverlening aan het tekenen
van spijtbetuigingsformulieren laakbaar. Overigens verplicht het Verdrag van
Wenen inzake Consulaire Betrekkingen (1963) een staat niet tot het verlenen
van consulaire diensten.
Vraag 2, 8
Bent u bereid dit probleem aan te kaarten bij de Eritrese overheid en de
Kamer hierover te informeren? Zo ja, wilt u dit in Europees verband doen? Zo
nee, waarom niet?
Op welke wijze heeft u de afgelopen jaren al kenbaar gemaakt aan de Eritrese
overheid dat deze gang van zaken niet door Nederland geaccepteerd wordt?
Heeft u contact gehad met de Eritrese ambassade in Nederland? Zo ja, hoe is
dit contact verlopen en welke uitkomst had dit? Zo nee, bent u bereid dit
alsnog te doen?
Antwoord 2, 8
Nederland en de EU uiten al geruime tijd in contacten met Eritrea grote
zorgen over de mensenrechtensituatie. De laatste jaren zijn daar toenemende
zorgen bijgekomen over de inning van de zogenaamde diaspora-belasting en
over situaties van druk en intimidatie waarmee die inning gepaard zou gaan.
In de brief van 15 december jl. (Kamerstuk 22 831, nr. 125) heeft de Minister
van Buitenlandse Zaken evenwel gemeld dat Eritrea, volgens de Externe
Volkenrechtelijke Adviseur, in beginsel het recht heeft belasting te heffen
en/of te innen van zijn onderdanen in het buitenland, mits de inning niet
gepaard gaat met dwang en/of bedreiging. In reactie daarop heeft het
Kabinet, in aanvulling op de sanctieregeling Eritrea, op 26 oktober 2016 een
ministeriële regeling vastgesteld die de inning van diasporabelasting door
Eritrea verbiedt wanneer deze gepaard gaat met fraude, dwang, afpersing en
andere strafbare feiten (nr. MinBuZa-2016.707235; Staatscourant 2016, nr.
58321).
Ook heeft de Minister van Buitenlandse Zaken zijn Eritrese ambtgenoot Saleh
in augustus jl. verzocht de heffing van de 2% diasporabelasting een halt toe
te roepen. Deze nam daar goede nota van. De kwestie van die belasting
wordt voortdurend aan de orde gesteld bij de Eritrese regering en ambassade
in de diverse contacten die plaatsvinden op verschillende niveaus, onder
meer in reactie op motie 109 van de leden Azmani en Sjoerdsma (Kamerstuk
22 831, nr. 109). Tenslotte laat het Ministerie van Buitenlandse Zaken, in
reactie op motie 119 van het lid Karabulut (Kamerstuk 22 831, nr. 119),
momenteel een studie uitvoeren naar de Eritrese diasporabelasting in een
aantal Europese landen. De Kamer zal over de bevindingen van die studie
worden geïnformeerd.
Naast het uiten van zorgen over de inning van de diasporabelasting zal in
toekomstige contacten ook zorg worden uitgesproken over het gebruik van de
spijtbetuigingsformulieren. Ook zal het Kabinet bij Europese partners
sonderen of er draagvlak bestaat om de zorgen omtrent de spijtbetuigingsformulieren op Europees niveau aan te kaarten bij de Eritrese autoriteiten en de
Kamer daarover informeren.
Vraag 3, 4
Klopt het dat, indien een Eritreeërs met een verblijfsvergunning ervoor kiezen
niet aan de eisen van de Eritrese ambassade te voldoen en zij dus niet langer
over een Eritrees paspoort beschikken, zij geen verlenging van de Nederlandse verblijfsvergunning kunnen krijgen? Zo ja, deelt u de mening dat de
Nederlandse regering dan de facto Eritreeërs ertoe dwingt aan de eisen van
de Eritrese ambassade te voldoen?
Hoe kan een Eritreeër toch zijn/haar Nederlandse verblijfsvergunning
verlengen als hij/zij niet aan de eisen van spijtbetuiging en het betalen van de
belasting van de Eritrese ambassade wil voldoen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 3, 4
Bij de verlenging van een asielvergunning wordt niet de eis gesteld dat een
vreemdeling een paspoort overlegt van het land van herkomst. Bij de
verlenging van een reguliere vergunning wordt deze eis, uitzonderingen
daargelaten, in het algemeen wel gesteld. Hierbij merk ik op dat verreweg de
meeste van de in Nederland verblijvende Eritreeërs een asielvergunning
hebben.
Vraag 5
Klopt het dat sommige andere Europese landen de beschikking over Eritrese
documenten van de ambassade, welke vaak lastig te verkrijgen zijn wegens
onwil van de ambassade of van de vluchteling om aan dergelijke eisen te
voldoen, niet meeweegt in de asielprocedure? Zo ja, welke landen zijn dat en
waarom voert Nederland niet ook een dergelijk beleid?
Antwoord 5
Zoals uit bovenstaand antwoord volgt, stelt Nederland, indien het handelt om
een asielprocedure, deze eisen ook niet. Ik verwacht ook dat andere Europese
landen op deze wijze handelen. Het zou immers in strijd zijn met het
Vluchtelingenverdrag om de eis te stellen dat iemand die asiel aanvraagt zich
moet wenden tot de autoriteiten van het land waarvandaan hij gevlucht is.
Vraag 6
Bent u bekend met het feit dat de Eritrese ambassade in Den Haag daarnaast
veelal Eritrese vrouwen weigert te helpen waardoor zij geen asiel kunnen
verkrijgen in Nederland en terugkeer ook niet mogelijk gemaakt wordt? Zo ja,
welke acties neemt u hierop? Zo nee, bent u bereid te onderzoeken of dit
inderdaad een probleem is en daarover de Kamer te informeren?
Antwoord 6
Het is niet bekend dat de Eritrese ambassade in algemene zin Eritrese
vrouwen niet zou helpen. Het onderzoeksrapport van de DSP groep, dat aan
uw Kamer is verstuurd per brief van 16 december jl., maakt melding van een
beperkt aantal individuele zaken waarin de asielaanvragen zouden zijn
afgewezen en waarin betrokkenen ook niet zouden kunnen terugkeren naar
het land van herkomst, omdat de Ethiopische noch de Eritrese autoriteiten de
betreffende (vrouwelijke) vreemdelingen zouden erkennen als onderdanen.
Omdat mij onbekend is om welke concrete zaken het gaat, kan ik hierover
echter geen oordeel geven. Zoals in de beantwoording hiervoor aangegeven
hoeft de omstandigheid dat de Eritrese ambassade hen weigert te helpen op
zichzelf geen belemmering voor de asielprocedure te vormen. Indien in een
voorkomend uitzonderlijk geval aannemelijk is dat, ondanks de inspanningen
van de vreemdeling het vertrek uit Nederland niet mogelijk is, kan dat –
wanneer aan alle daartoe geldende voorwaarden is voldaan – dit leiden tot
een verblijfsvergunning op grond van het buitenschuldbeleid. Concrete zaken
kunnen onder de aandacht van de IND worden gebracht.
Vraag 7
Deelt u de mening dat het inhumaan is asielzoekers, aan wie medewerking
door de ambassade van het land van herkomst aan bijvoorbeeld terugkeer
wordt geweigerd, opvang te ontzeggen?
Zo ja, bent u bereid te onderzoeken of dit nu wél gebeurt en deze groep te
helpen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Een ieder die geen recht meer heeft op verblijf dient Nederland te verlaten na
afloop van de vertrektermijn. De vreemdeling is in beginsel zelf verantwoordelijk voor dit vertrek. Het uitgangspunt van het Kabinet is dat dit zoveel
mogelijk zelfstandig of vrijwillig gebeurt. Om dit te stimuleren biedt de
Nederlandse overheid – in samenwerking met de Internationale Organisatie
Migratie en het maatschappelijk middenveld – ondersteuning aan. Deze
ondersteuning bestaat uit hulp bij het wegnemen van praktische belemmeringen en ondersteuning voor de herintegratie in het land van herkomst. De
ervaring leert dat zodra iemand zelfstandig wil vertrekken het eigenlijk niet
uitmaakt naar welk land van herkomst dat is. In vrijwel alle gevallen wordt
dan meegewerkt door de autoriteiten van de landen van herkomst. Wanneer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

een vreemdeling meewerkt aan zijn vertrek zal de Dienst Terugkeer & Vertrek
in veel gevallen de vreemdeling ook onderdak bieden in een vrijheidsbeperkende locatie. In die uitzonderlijke gevallen dat een vreemdelingen inderdaad
geen medewerking krijgt van de autoriteiten van het land van herkomst kan
een beroep worden gedaan op het buitenschuldbeleid met de daarbij
behorende voorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4