Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2020

Nr. 153

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 22 januari 2020
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft op
2 december 2019 overleg gevoerd met de heer Bruins, Minister voor
Medische Zorg en Sport, over:
– het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor
het jaar 2020 (Kamerstuk 35 300 XVI);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
12 augustus 2019 inzake reactie op verzoek commissie om
aan te geven welke concrete stappen het kabinet zet om
invulling te geven aan de motie-Diertens c.s. over een bid voor
het WK voetbal in 2027 (Kamerstuk 30 234, nr. 231);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
24 september 2019 inzake analyse aanvragen Specifieke
Uitkering Stimulering Sport (Kamerstuk 30 234, nr. 233);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
16 september 2019 inzake werkprogramma NLsportraad 2020
(Kamerstuk 30 234, nr. 232);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
30 september 2019 inzake reactie op verzoek commissie over
een kabinetsreactie op voorstellen voor de verbetering van de
zwemvaardigheid en zwemveiligheid in Nederland (Kamerstuk
30 234, nr. 234);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
4 oktober 2019 inzake concept deelakkoord 6 Topsport die
inspireert! (Kamerstuk 30 234, nr. 235);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
11 november 2019 inzake brancherapport Sport van de
Nederlandse Sportraad (NLsportraad) (Kamerstuk 30 234,
nr. 238);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
7 november 2019 inzake advies Regie op kennis (Kamerstuk
30 234, nr. 237);
– de brief van de Minister voor Medische Zorg en Sport d.d.
25 november 2019 inzake informatie over het Nationaal

kst-35300-XVI-153
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

1

Sportakkoord en de voortgang op lopend beleid (Kamerstuk
30 234, nr. 240).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

2

Voorzitter: Lodders
Griffier: Bakker
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Van Aalst, Diertens, Remco
Dijkstra, Rudmer Heerema, Lodders, Van Nispen, Von Martels en
Westerveld,
en de heer Bruins, Minister voor Medische Zorg en Sport.
Aanvang 10.01 uur.
De voorzitter:
Goedemorgen allemaal. Hartelijk welkom bij de vaste commissie voor
Volksgezondheid, Welzijn en, waar vandaag de nadruk op ligt, Sport. Aan
de orde is het wetgevingsoverleg, onderdeel sport en bewegen van de
begroting VWS 2020 en aanverwante zaken. Het feit dat het een wetgevingsoverleg is, betekent dat we het begrotingsonderdeel uit de reguliere
begrotingsbehandeling gehaald hebben. VWS is natuurlijk al behandeld in
de plenaire zaal, maar om wat meer aandacht, en misschien gewicht, te
geven aan dit onderdeel is ervoor gekozen om een apart wetgevingsoverleg te organiseren. Hartelijk welkom aan de Minister voor Medische
Zorg en Sport en zijn ondersteuning. Hartelijk welkom aan de Kamerleden, en hartelijk welkom aan de mensen hier in de zaal en de mensen
die het debat op een andere manier volgen.
We hanteren de begrotingsvolgorde. Ik ga zo een voorstel doen, want ik
zie dat de eerste spreker er nog niet is. Maar voordat ik het woord ga
geven aan de Kamerleden, wil ik richting de Kamerleden aangeven – ik
wijs u er nu op, en vanmiddag aan het eind zal dat nog een keer gebeuren
– dat we morgen stemmen over de ingediende moties en amendementen.
Dat betekent dat, mocht u nog plannen hebben om een amendement in te
dienen, dat echt vandaag moet gebeuren. Morgen bij aanvang van de
stemmingen gaan we dus over alles stemmen. Ik zou heel graag dit hele
overleg voor hebben gezeten, maar helaas heb ik vanmiddag een andere,
ingelaste, bijeenkomst. Ik ben zo vrij geweest om een collega van mij te
vragen, zodat ik niet een van u hoef te vragen en u gewoon het debat met
elkaar kunt voeren. Vanaf 13.00 uur zal dus de heer Remco Dijkstra het
voorzitterschap overnemen. Dan heb ik volgens mij de dienstmededelingen gehad. Een laatste nog, trouwens: aan het einde van de inbreng
van de Kamer gaan we schorsen. Dat zal waarschijnlijk samenvallen met
een lunch, misschien wel een vroege lunch, maar we gaan even zien hoe
het uitkomt. Ik zou als eerste het woord geven aan meneer Van Aalst,
maar die is nog niet binnen. Ik weet niet of hij komt?
De heer Von Martels (CDA):
Voorzitter. Ik heb even contact met de heer Van Aalst gehad. Ik heb
gevraagd of hij nog voor de blessuretijd komt. Hij zei dat hij misschien
nog komt, maar voorlopig even niet.
De voorzitter:
Dank voor deze ondersteunende dienst. Zullen we het dan zo doen dat ik
als eerste de woordvoerder van GroenLinks het woord geef? Dat lijkt me
netjes. Het woord is aan de vertegenwoordiger van de fractie van
GroenLinks. We hebben spreektijden. Uw fractie heeft twaalf minuten; dat
is inclusief de tweede termijn. Aan het aantal interrupties ga ik, als het
enigszins binnen de perken blijft, geen maximum stellen. Maar ik doe wel
een beroep op u. Mevrouw Westerveld, gaat uw gang.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Een jaar geleden vertelde ik in dit overleg dat we
ook binnen de GroenLinks-fractie een eigen zaalvoetbalteam hebben, dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

3

toen een paar weken bestond. Toen verloren we behoorlijk, met cijfers als
12–0 en 9–1, totdat de tegenstander het ons toestond om met een speler
extra in het veld te spelen. Toen verloren we nog steeds, maar wel met
minder hoge cijfers. Die lijn wordt voortgezet. Inmiddels spelen we niet
meer met een extra speler, verliezen we helaas wel nog steeds, maar zien
we wel dat die stijgende lijn voortgaat. Dat is volgens mij ook de essentie
van sport: dat je toch met elkaar probeert om door te blijven zetten, dat je
met elkaar één team bent en dat je ondanks tegenslagen niet opgeeft. Ik
hoop eigenlijk dat ik er over een jaar verslag van mag doen dat we wel
een aantal wedstrijden hebben gewonnen; dat zou mooi zijn.
Voorzitter. Ik zei het al: de essentie van sport is dat je beweegt, dat je met
elkaar meedoet, dat je laat zien dat je één team bent. Sporten en bewegen
is belangrijk voor je gezondheid en welbevinden, maar ook voor je sociale
netwerk. We weten ook dat sporten en bewegen schoolprestaties
verbetert, dat het mensen uit de eenzaamheid helpt te geraken en dat het
energie geeft. Een sportclub is vaak de verbindende plek in een wijk of in
een dorp. Daarom is het ook belangrijk dat we ervoor gaan zorgen dat
iedereen kan sporten. Inclusie in de sport staat wat GroenLinks betreft
voorop, want het sportveld is ook de plek waar mensen met verschillende
achtergronden elkaar tegenkomen. Op het sportveld is iedereen gelijk.
Helaas zien we nog wel te veel dat sommige groepen te weinig of niet
sporten of bewegen. Mensen die een laag inkomen hebben, sporten
bijvoorbeeld minder vaak. Gemeenten hebben ook vaak tekorten op het
sociale domein. Die kijken dan waar ze kunnen bezuinigen. Die kijken ook
naar sportsubsidies, die juist ten goede komen aan mensen die wat
minder geld te besteden hebben. Omdat gemeenten dus tekorten hebben
en soms op deze subsidies korten, komt de betaalbaarheid van sporten in
het geding.
De Minister stelt in zijn laatste brief dat gemeenten volledig worden
gecompenseerd voor de hoge kosten die ze hebben. Hij heeft ons een
overzicht gegeven van het uitkeringsplafond van de regeling specifieke
uitkering sport, de SPUK. Daarin zegt de Minister dat hij voor een heel
groot deel die hogere kosten die sportorganisaties hebben ook compenseert. Maar toch horen we uit het veld dat er anders naar wordt gekeken.
Kan de Minister vertellen waar dat verschil volgens hem in zit? Is de
Minister bereid om die specifieke uitkering sport eventueel te verhogen?
Is hij ook bereid om te kijken naar de hoogte van de huidige contributies
en die jaarlijks te monitoren, zodat we daar zicht op blijven houden en we
hier in de Kamer een vinger aan de pols kunnen houden als het gaat om
de betaalbaarheid van de sport?
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, is er een vraag van de heer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Dat is een terecht punt van GroenLinks. Ik hoor de vraag of de Minister de
tarieven wil monitoren. Vindt mevrouw Westerveld zelf ook niet dat we
dan eigenlijk een beetje laat zijn? Want dan zijn die tarieven mogelijk
verhoogd, iets wat we volgens mij allemaal niet willen en wat ook in strijd
is met de beloftes van de Minister dat alle wijzigingen in de belastingregeling de sport in ieder geval niet zouden raken. Zouden we de Minister
niet moeten vragen om iets anders te verzinnen dan het in de gaten
blijven houden van de mogelijkheid dat de tarieven onverhoopt gaan
stijgen?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik ben het helemaal met de heer Van Nispen eens. Als we het nu
monitoren en over een jaar of zo zien dat die tarieven verhoogd zijn, dan
zijn we te laat. Dus als er suggesties komen om dat nu wat beter in de
gaten te houden, dan sta ik daar natuurlijk heel erg voor open. Ik gaf net al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

4

aan in mijn inleiding dat, wat ons betreft, sporten voor iedereen
betaalbaar zou moeten zijn. We zien ook juist dat mensen die wat minder
te besteden hebben, minder sporten. Ik vind het heel belangrijk dat we
daar hier als Kamer heel scherp op zijn.
De heer Van Nispen (SP):
Daar ben ik het ontzettend mee eens. Ik ben blij met dit antwoord; ik had
eigenlijk ook niet anders verwacht. Maar ik denk dat we vooral de Minister
moeten vragen om zaken te verzinnen. Wij kunnen nu als Kamer natuurlijk
allerlei suggesties doen en met wilde bedragen gaan gooien, maar er zijn
hier in de Kamer gewoon beloftes gedaan. Dus ik hoop echt dat we daar
vandaag gezamenlijk de Minister aan zullen houden.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
De Minister hoort dit ook. Ik ben dus heel benieuwd hoe hij hierop
reageert. Maar ik ben het volledig met de heer Van Nispen eens.
Voorzitter. Inclusie betekent ook dat mensen met een beperking kunnen
sporten, en dat is nu lang niet altijd het geval. Sporten in verenigingsverband kan enorm waardevol kan zijn, niet alleen omdat het mensen in
een betere conditie houdt maar ook omdat het ervoor kan zorgen dat
mensen uit hun sociale isolement worden gehaald. Het zorgt voor
contacten en verbreedt je netwerk. Voor mensen met een beperking is het
ook waardevol om mensen zonder beperking tegen te komen. Dat geldt
ook andersom. Het gaat erom dat je elkaar tegenkomt, en dat gebeurt op
de sportclub.
Maar het wordt mensen die een beperking hebben, niet altijd makkelijk
gemaakt. Ik ken een rolstoelhockeyer die een crowdfunding was gestart
om een nieuwe rolstoel te kunnen betalen. We vinden het met elkaar heel
belangrijk dat mensen kunnen blijven rolstoelhockeyen, maar die
rolstoelen zijn zeker niet goedkoop. In dit geval had de gemeente een
regeling waarbij zij voor een aantal jaar, namelijk voor drie jaar, een
bedrag vaststelde. Die rolstoel gaat veel langer mee dan die drie jaar,
maar die is ook wel een flink stuk duurder dan het bedrag dat de
gemeente daarvoor had uitgekeerd. Ik vind het eigenlijk niet goed te
verkroppen dat iemand dan een crowdfunding moet opstarten. Ik heb
afgelopen weekend contact met hem gehad. Hij vertelde dat het inmiddels
voor een deel geregeld was, ook omdat hij de juiste mensen kende. Ik
vind dat wat zuur, wat ik hoor dit soort verhalen wel vaker.
Ik heb in eerdere debatten al een aantal keren gevraagd naar de
vergoeding van een pace-pro voor kinderen. Dat is een bescherming van
de pacemaker waardoor kinderen met een hartafwijking beter kunnen
blijven sporten. De Minister heeft in zijn beantwoording van onze
schriftelijke vragen daarover gezegd dat dit gewoon vergoed zou moeten
worden, maar ik hoor dat dit in de praktijk niet altijd gebeurt. Dit zijn twee
willekeurige voorbeelden van zaken die we misschien op papier wel goed
hebben geregeld, maar die in de praktijk niet goed gaan. We weten ook
allemaal dat die kleine investering die je dan doet, voor iemand een hele
grote investering kan zijn. Die zorgt er ook voor dat mensen langer gezond
kunnen blijven. Ik wil de Minister vragen of hij eens kan inventariseren
hoe zorgverzekeraars en gemeenten omgaan met de vergoedingen voor
hulpmiddelen, omdat er nogal een verschil lijkt te zijn tussen wat we op
papier regelen en hoe dat in de praktijk gaat. In de praktijk blijkt er dus
heel vaak onduidelijkheid over te zijn. Hopelijk kan de Minister daar eens
een gesprek over voeren met zorgverzekeraars en gemeenten, en dat aan
ons terugkoppelen.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik heb een verhelderende vraag. Betreft uw vraag alle hulpmiddelen voor
sport, dus ook protheses en rolstoelen? Heeft u het dus over alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

5

hulpmiddelen die nodig zijn zodat mensen mee kunnen doen met
sporten?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ja, wat mij betreft wel, ook om specifiek te focussen op mensen met een
beperking. Ik weet dat mevrouw Diertens al eerder flink wat aandacht
heeft gevraagd voor het vergoeden van protheses zodat ook mensen die
bijvoorbeeld een been missen beter kunnen sporten. Ik geloof dat die
discussie tussen mevrouw Diertens en de Minister nog niet is afgelopen.
De onderwerpen die ik nu aankaart over een rolstoel maar ook over een
pace-pro, liggen volgens mij heel erg in het verlengde van de vragen die
mevrouw Diertens eerder aan de Minister stelde: kan daar niet meer
duidelijkheid over zijn en kunnen we er ook voor zorgen dat die hulpmiddelen gewoon altijd vergoed worden?
De voorzitter:
Mevrouw Diertens, is dit voldoende? Ja? Dan vervolgt u uw betoog,
mevrouw Westerveld.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Voorzitter. Een inclusief sportklimaat betekent ook dat we aandacht
moeten besteden aan veiligheid, bijvoorbeeld bij turnen. Ook daar heb ik
eerder schriftelijke vragen over gesteld. De Minister zei geschokt te zijn
door de documentaire Turn!. Het is mooi dat de turnbond er alles aan doet
om een veilig sportklimaat te garanderen, en dat het op papier allemaal in
orde is, maar toch bestaan dit soort situaties. We zien dat ook omdat bij
het Centrum Veilige Sport Nederland van juni tot november 40 casussen
per maand extra binnen zijn gekomen. In de brief van NOC*NSF staat dat
70% van die casussen gaat over vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dat is behoorlijk veel. Het is goed dat er melding wordt
gemaakt, maar hoe gaan we beter voorkomen dat het nog gebeurt, zo
vraag ik de Minister.
Voorzitter. Als we het hebben over veiligheid, moeten we het ook hebben
over geweld en racisme. Helaas komt dat nog steeds voor in de sport. Een
incident zoals bij de wedstrijd tussen Den Bosch en Excelsior kreeg veel
aandacht. Dat vind ik terecht, maar er zijn natuurlijk veel vaker incidenten
van racisme of agressie op of naast het voetbalveld. We zien nu al dat de
aandacht heel erg uitgaat naar de sporten op professioneel niveau, terwijl
de amateurtak zo onderbelicht blijft. Maar juist daar is ook steun nodig,
want daar draait het om vrijwilligers. Je zult maar een amateurscheidsrechter zijn die op een zaterdag of zondag voor twee tientjes een wedstrijd
fluit en dan wordt overvallen door bijvoorbeeld verbaal geweld langs de
zijlijn. Wat doe je dan? Zijn ook amateurscheidsrechters of amateurclubleden voldoende toegerust? Als je in het bestuur van een club gaat, doe je
dat vaak naast je baan of naast je werkzaamheden. Dan ben je er vaak
minder goed op voorbereid dan wanneer je er professioneel mee bezig
bent. Is de Minister bereid om nog eens te kijken naar een onderwerp dat
ik al eerder heb aangekaart, namelijk de bereidheid om te melden? We
weten dat er ook heel veel incidenten plaatsvinden die niet altijd worden
gemeld. Hebben wij daar wel voldoende zicht op? Is de Minister bereid
om daar toch eens samen met de KNVB verder onderzoek naar te laten
doen of om beter in kaart te brengen wat er allemaal gebeurt, of er
voldoende wordt gemeld en wat de belemmeringen zijn om te melden?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik heb een korte vraag. De SP en de VVD hebben een motie over veiligheid
in stadions ingediend in de Tweede Kamer, om door middel van camera’s
in stadions te kijken wat er gezegd en gedaan wordt. De KNVB heeft zelf,
niet alleen op het hoogste niveau maar juist ook op amateurniveau – denk
aan VoetbalTV – de mogelijkheid om te kijken wat er op velden gebeurt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

6

ook om de belevenis van sport echt in de huiskamer terecht te kunnen
laten komen. Maar daar zit wel een probleem aan, namelijk privacy. Mijn
vraag aan GroenLinks is de volgende. Waar ligt voor u, voor GroenLinks,
het zwaartepunt op het moment dat er een keuze gemaakt moet worden
tussen ofwel de privacy van de spelers op het veld of van de mensen die
langs te kant staan om in de gaten te kunnen houden wat er gebeurt,
ofwel de mogelijkheid om aan de hand van die camerabeelden mensen te
kunnen oppakken? Geldt de privacy zwaarder of geldt het kunnen
oppakken zwaarder?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik vind dat een goede vraag. Precies deze discussie hebben we gehad in
de fractie toen wij het hadden over de motie die door SP en VVD is
ingediend. Het privacyaspect is voor onze fractie inderdaad ook heel
belangrijk. Tegelijkertijd weten we ook dat er vrij ernstige incidenten
gebeuren. Soms kun je het misschien bijna geen incidenten meer
noemen. We weten ook dat er gewoon veel vormen van verbaal en fysiek
geweld zijn. Precies om die reden hebben we voor de motie gestemd die
is ingediend. Het blijft voor ons wel iedere keer opnieuw een punt van
afweging. Dus op het moment dat er opnieuw dit soort voorstellen
gedaan worden, om bijvoorbeeld ook in de amateursport meer gebruik te
gaan maken van microfoons en camera’s, zullen we die discussie echt
opnieuw in onze fractie voeren. Dit is voor ons soms namelijk een lastig
punt, moet ik heel eerlijk zeggen.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Afrondend. Ik ben inderdaad bezig om te kijken of ik in de tweede termijn
met een voorstel kan komen, juist om te zorgen dat het veiliger wordt op
de amateurvelden. GroenLinks geeft aan dat ze dat opnieuw zullen
moeten bespreken in de fractie, dus we wachten af wat daaruit komt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan een vraag van mevrouw... Althans, ik heb geen vraag
gehoord van u. Wilt u nog reageren op de heer Heerema, mevrouw
Westerveld?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Nee. Ik ben benieuwd naar de motie, want ik vind het wel heel belangrijk
dat we inderdaad gaan inzetten op veiligheid. Dus ik ben gewoon heel
benieuwd.
De voorzitter:
Ja, helder. Ik ging iets te snel. Mevrouw Diertens heeft ook een vraag.
Gaat uw gang.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik ben het natuurlijk ook eens over die veiligheid. Ik denk dat we het daar
allemaal over eens zijn. Maar ik heb een vraag over de privacy en over de
financiering van de veiligheidsmaatregelen. Gaat dat van het sportbudget
af? Hoe ziet u dat? Dat was wel een vraag die bij mij opkwam, omdat het
best kostbare zaken zijn. Als dat er nog bovenop komt bij die sportverenigingen, vraag ik me af hoe we dat kunnen borgen en of dat niet een
samenlevingsvraagstuk is in plaats van een sportvraagstuk.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dat is ook een mooi punt, en het is precies het volgende punt in mijn
spreektekst.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

7

Mevrouw Diertens wacht even op het onderdeel dat u nu gaat brengen, en
voordat u daarmee verdergaat, heeft de heer Von Martels een vraag. Gaat
uw gang.
De heer Von Martels (CDA):
Mevrouw Westerveld schetst het probleem met racisme dat speelt in de
sport. Zij wil het breder trekken, dus ook naar de amateursport. Ik hoor
mevrouw Westerveld ook een aantal vragen stellen, maar heeft GroenLinks ook enkele oplossingen om dit probleem goed aan te pakken en om
eens een keer echt door te pakken?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
In een eerder debat – ik weet niet of dat een jaar geleden is of iets langer
geleden – hebben wij een motie ingediend. Die heeft het toen niet
gehaald. In de motie stond het verzoek om breder in kaart te brengen hoe
groot het probleem nu is, omdat we dat nu niet precies weten. We hadden
ons in de motie specifiek gericht op het voetbal, omdat dat een hele grote
sport is en omdat het mijn vermoeden is dat het dilemma van verbaal
geweld en racisme daar groter is dan in andere sporten. Wij wilden dat
eerst eens wat beter in kaart brengen. Want als je niet precies weet wat de
omvang van een probleem is, kun je ook moeilijk met oplossingen komen.
Daar begint het dus wat ons betreft mee.
De heer Von Martels (CDA):
Daarop voortbordurend: zijn er geen mogelijkheden te bedenken om
gemeenten meer bevoegdheden te geven om bijvoorbeeld clubs aan te
pakken die geen goede voorzorgsmaatregelen hebben getroffen ten
aanzien van dit probleem? Moeten we de rol van de gemeenten niet wat
versterken?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik vind dat een hele goede vraag. Ik weet eigenlijk niet precies wat de
bevoegdheden van de gemeente zijn. Ik heb zelf in de gemeenteraad van
Nijmegen gezeten, waar ik ook woordvoerder sport was. Ik weet nog dat
we dat debat een aantal keren in de Nijmeegse raad hebben gevoerd: als
er incidenten plaatsvinden op een voetbalveld, wat gebeurt daar dan aan?
Ik weet dat toen ook de burgemeester en de wethouder een aantal keren
met besturen in gesprek zijn gegaan, waar dan uiteindelijk wel een
oplossing uit kwam. Maar ik weet niet precies of we de bevoegdheden
van de gemeenten nog verder moeten vergroten. Ik ben wel benieuwd of
de Minister daar een antwoord op heeft, want ik weet gewoon niet precies
wat er allemaal binnen de huidige wettelijke kaders mogelijk is.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Mijn volgende punt is dat ik besef dat wij steeds meer vragen van
sportverenigingen, bijvoorbeeld als het gaat om racisme en geweld, of dat
nu verbaal of fysiek is, maar ook als het gaat om alcoholgebruik. Clubs
krijgen soms hele hoge boetes op het moment dat ze een biertje geven
aan iemand die geen legitimatie kan laten zien of die onder een bepaalde
leeftijd zit. Ik vind het goed dat we die eisen stellen, maar tegelijkertijd
merk ik dat er op een gegeven moment grenzen zitten aan wat je kunt
doen als organisatie die draait op vrijwilligers. Dat zou ik ook aan de
Minister willen voorleggen. Als we het hebben over dit soort zaken, zoals
het niet verstrekken van alcohol en het aanpakken van geweld, seksueel
misbruik en intimidatie, kunnen we dan meer vragen van de clubs? Vindt
de Minister dat we dit nog allemaal kunnen vragen? Of zullen we
uiteindelijk ook eens moeten kijken naar meer middelen voor clubs, ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

8

financiële, om dit op een professionele manier aan te pakken? Want
volgens mij zit daar een spanningsveld. En ik besef heel goed dat wij hier
in de Kamer ook onderdeel zijn van dat spanningsveld door telkens maar
meer te vragen van verenigingen die uiteindelijk draaien op vrijwilligers.
Ik ben daar nog niet uit, maar ik ben ook heel benieuwd hoe de Minister
daarnaar kijkt.
Dat is misschien ook een reactie op wat mevrouw Diertens net aan mij
vroeg. Als we zaken gaan inventariseren, wie moet dat dan betalen?
Kunnen we dat vragen van clubs? Ik denk dat we dat op een gegeven
moment niet meer kunnen vragen. Daar zit een grens aan, en dat heeft
ook te maken met de betaalbaarheid van de sport. Er zit ook een grens
aan wat we kunnen vragen aan, en wat we hier allemaal eisen van
mensen die op vrijwillige basis in een bestuur zitten.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik voel heel erg met u mee, want ik denk dat we de sportverenigingen
gewoon moeten koesteren. Ik heb nog wel een vraag naar aanleiding van
mijn motie van vorige keer over het versterken van de sportclubs, van de
arbeidsmarkt. Mevrouw Westerveld spreekt steeds over vrijwilligers. Is zij
het ook met mij eens dat wat meer professionalisering, ook binnen de
gewone verenigingen, een kans zou kunnen bieden om vrijwilligers meer
bij de sport te betrekken en die arbeidsmarkt te versterken? Ik heb het met
die professionalisering hier dus niet alleen over het topsegment. Op die
manier kan de slagkracht van verenigingen ook groter worden.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik ben dat met mevrouw Diertens eens. Sterker nog, ik denk dat we steeds
meer toe gaan naar de professionalisering van sportorganisaties. Ik heb
het inderdaad heel veel over de sportverenigingen die draaien op
vrijwilligers. Als je ziet wat we vragen en eisen van organisaties in de
brede zin van het woord, ontkom je er niet aan om meer naar professionalisering toe te gaan. En ook daar zit natuurlijk een spanningsveld, omdat
de financiële middelen vaak beperkt zijn. Als je wilt professionaliseren,
moet je daar wel financiële middelen tegenoverstellen. Anders kan
professionalisering niet.
De voorzitter:
Voldoende, mevrouw Diertens? Ja. Mevrouw Westerveld, u heeft nog drie
minuten spreektijd, inclusief de moties die u zou willen indienen in de
tweede termijn.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Misschien heeft dat ook wel te maken met het grote aantal interrupties dat
ik nou heb gehad.
De voorzitter:
Nee, want bij interrupties wordt de tijdmeting stilgezet.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Voorzitter. Een terugkerend thema bij het debat over sport is de gelijke
behandeling van mannen en vrouwen. Daar hebben zowel collega
Diertens als ik al een aantal keren naar gevraagd. De Minister geeft aan
dat er wettelijke regelingen zijn, bijvoorbeeld voor zwangerschapsverlof,
waar ik eerder naar vroeg. Maar als ik cao’s doorneem in de verschillende
takken, dan krijg ik toch een beetje de indruk alsof die cao’s vooral gericht
zijn op mannen. Ik vraag de Minister of hij dit onderwerp nog eens zou
willen agenderen in zijn gesprekken met NOC*NSF.
Ik kom op de evenementenlijst van de publieke omroep. De Minister van
Onderwijs en Media wil de Nederlandse vrouwencompetitie niet op de
evenementenlijst zetten. Ik zou de Minister van Sport eens willen vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

9

om hiernaar te kijken met een sportbril op. Is het dan niet gek dat we in
die evenementenlijst voor de eredivisie mannen soms tot op de minuut
nauwkeurig in de lijst opnemen hoeveel aandacht ervoor moet zijn, terwijl
de vrouwen daarbij totaal worden genegeerd?
Hier laat ik het bij, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Heerema. Hij
spreekt namens de fractie van de VVD. Gaat u gang.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Voorzitter. Sport verbroedert mensen in een steeds meer diverse en
gepolariseerde wereld. Bij sport heb je plezier. Mensen genieten van
sport. Je wordt fitter van sport en mensen kijken graag naar sport. Bij
sport komen mensen bij elkaar, ontstaan vriendschappen en wordt
eenzaamheid verdreven. Maar het is wel de vraag hoe sport als verbindende factor de beste plek kan krijgen en houden in onze veranderende
samenleving.
Het sportveld is het afgelopen jaar, met name lokaal, flink in beweging
gekomen. Het is heel mooi om te zien dat er in zo veel gemeenten, in 339
gemeenten heel hard is gewerkt aan een lokaal sportakkoord. De
sportformateurs hebben hun werk afgerond. De papieren akkoorden zijn
klaar. Het is nu aan de uitwerking om ervoor te zorgen dat er meer
badmutsen in het zwembad komen, meer hockeysticks op het veld en
meer rennende kinderen ook op dat veld. Dat is de cruciale stap. Want
uiteindelijk gaat het niet om de papieren tijgers die we kunnen schrijven,
maar om het praktische effect op het sportveld.
Ik heb daarom gevraagd of er sanctiemogelijkheden zijn voor gemeenten
die geen of te weinig resultaten bereiken. Dat antwoord was in eerste
instantie positief: dit zou mogelijk zijn. Maar helaas werd dit gecorrigeerd
in de laatste brief van de Minister. Maar toch zoek ik naar een middel om
ervoor te zorgen dat het geld dat voor de sport bedoeld is, ook bij de sport
terecht gaat komen, en niet in overlegstructuren gaat zitten. Heeft de
Minister bijvoorbeeld een toetsingskader met resultaatafspraken? En
wanneer is een lokaal sportakkoord succesvol? En wie heeft eigenlijk het
eigenaarschap van dat lokaal sportakkoord? Wie kunnen we als politiek
aanspreken?
Het is heel goed om te zien dat een aantal sportverenigingen een serieuze
partner zijn in het lokaal sportakkoord. Maar in het afgelopen jaar is ook
pijnlijk blootgelegd dat een groot aantal sportverenigingen helemaal niet
kan aanhaken. Niet omdat ze niet willen, maar omdat ze de dagelijkse
gang van zaken maar net aankunnen. Ze doen er echt alles aan op lokaal
niveau, maar de basis is vaak onvoldoende op orde. Als wij het afpellen,
lopen sportverenigingen grofweg tegen vijf problemen aan. Ten eerste
een kwalitatief goed bestuur, ten tweede voldoende gediplomeerde
trainers, ten derde voldoende vrijwilligers, ten vierde de financiële zaken
op orde hebben en ten vijfde kunnen opereren in de steeds professioneler
wordende wereld. Onze unieke verenigingsstructuur staat onder druk. De
klachten daarover hoor je niet zo snel, want de sport is gewend om zelf tot
het uiterste te gaan om te proberen de problemen op te lossen. Een heel
goede eigenschap, maar noodzakelijke hulp kan dan te laat komen. Als wij
echter willen dat sportverenigingen die belangrijke rol in de lokale
samenleving kunnen innemen, dan is het noodzakelijk dat wij sportverenigingen op die vijf punten gaan helpen.
Er zitten middelen in het Sportakkoord om zowel sportbonden als
verenigingen te ondersteunen. Ik ga de effecten van het Sportakkoord
daaraan toetsen. De vraag moet gesteld worden in hoeverre sportbonden
binnen de huidige bezetting voldoende ondersteuning kunnen bieden aan
al die sportverenigingen met vragen over het lokaal sportakkoord. Dit
loopt in totaal in de tientallen fte’s, waar sportbonden niet op voorbereid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

10

waren en vaak in personele zin niet aan kunnen voldoen, terwijl ze daar in
financiële zin ook geen ruimte voor hebben. De kloof tussen kleine en
grote bonden dreigt hierdoor groter te worden. Het gaat er dan om of je
als sportbond mee kan komen, of dat je het niet redt.
Kleinere bonden krijgen het al lastiger in de komende jaren, want de
bijdrage van NOC*NSF aan kleinere bonden wordt, als ik het goed
begrepen heb, de komende jaren gehalveerd. Als we hier geen verbetering in zien, moeten we het Sportakkoord en daarmee ook de financiering gaan herijken. Wij moeten dan ofwel de ambitie verleggen, ofwel
meer ondersteunen.
Volgend jaar wordt een belangrijk jaar.
De voorzitter:
Voor u verdergaat, een vraag van mevrouw Diertens.
Mevrouw Diertens (D66):
ik heb een vraag over het Sportakkoord. Ik ben er zelf wel nieuwsgierig
naar – maar misschien kan de heer Heerma daar antwoord op geven – in
hoeverre mensen die ingezet worden om deze akkoorden te bereiken, ook
bij welzijnsorganisaties in dienst zijn, in plaats van bij gemeenten of
sportclubs. Ik heb het gevoel dat dit ook wel heel erg aan de gang is.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik weet dat niet. Wel zie ik bijvoorbeeld in mijn timeline op Twitter veel
mensen die ik ken uit de sportwereld voorbijkomen die trots melden dat
zij hebben geholpen om een lokaal sportakkoord voor elkaar te krijgen.
Dat is heel mooi om te zien. Ik volg iets minder mensen uit het
welzijnswerk, dus ik zie vooral de sportformateurs, uit de sportwereld,
voorbij komen.
De voorzitter:
Voldoende? Ja. De heer Heerma vervolgt.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik ben daarom ook bijzonder geïnteresseerd in het advies over de
financiering van de sport, dat wij straks van de Sportraad zullen krijgen. Ik
hoop dat daarin scenario’s zitten op basis waarvan wij niet alleen binnen
hetzelfde beleidskader gaan kijken. De Minister heeft zelf aangegeven dat
de koek groter moet zijn. Ik ben dat met hem eens. Daarom de vraag wat
de relatie met het Preventieakkoord is. In het regeerakkoord staat dat
sportbonden een duidelijke partner in het Preventieakkoord zijn, maar in
de praktijk zie ik dat niet terug. Ik weet dat de Minister niet over het
Preventieakkoord gaat, want dat is aan de Staatssecretaris, maar elke keer
als het daar over sport gaat, wordt er doorverwezen naar de Minister voor
Sport. De sport mag niet de dupe worden van dit kat-en-muisspelletje. Ik
kan zo vijf à zes sportbonden opnoemen die dolgraag met resultaatsafspraken willen meewerken aan het Preventieakkoord. Ik noem de rookvrije
club, de obesitasbestrijding, de gezonde kantine en het betrekken van
ouderen. Maar dan moet het kabinet daar wel de ruimte voor geven. En
omdat de Staatssecretaris vooral kijkt naar het verbieden van zaken,
willen wij juist dat het betrekken van sport, zoals in het regeerakkoord
staat, als kans benut wordt. De Staatssecretaris geeft onvoldoende thuis.
Wil de Minister er dus vanuit zijn verantwoordelijkheid voor sport alles
aan doen om zijn Staatssecretaris te helpen, te ondersteunen en te
verleiden om tot deelname van sportbonden in het Preventieakkoord te
komen? Wellicht kunnen de preventiemiddelen toegevoegd worden aan
het Sportakkoord. Het is immers hetzelfde ministerie.
Voorzitter. Ik zou het verstandig vinden als gelijktijdig met het advies van
de Sportraad ook een beter zicht op de arbeidsmarkt in de sport komt:
voor coaches, trainers, scheidsrechters. We verwachten veel van de sport

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

11

en er wordt ontzettend veel gedaan door honderdduizenden vrijwilligers.
Het is een economische factor van 1,4 miljard. Maar ook degenen die
carrière willen maken in de sport, moeten een gunstig perspectief hebben.
Kan de Minister toezeggen dat in de brede discussie over de financiering
van de sport ook het arbeidsmarktperspectief een onderdeel zal zijn? Is de
Minister bereid daar onderzoek naar te doen?
De heer Van Nispen (SP):
Met mijn excuus, want het is alweer een tijdje terug in het betoog, maar ik
zocht naar een geschikt moment voor een interruptie. Het gaat over de
betaalbaarheid en financiering van de sport. Veel vragen zijn zeer terecht.
Ik ben benieuwd naar de antwoorden. Ik ben ook benieuwd naar het
advies van de Sportraad daarover. Maar even over al die gemeentelijke
sportakkoorden. De rol van gemeentes in sport is natuurlijk ontzettend
groot, vooral om veel jongeren aan het sporten te krijgen, maar ook om
ouderen aan het sporten te krijgen en bij van alles en nog wat. De
financiën bij de gemeentes zijn echter beperkt. Die zijn echt ongelooflijk
beperkt. Veel gemeentes hebben het heel erg moeilijk. Er zijn grote gaten
bij de jeugdzorg, de decentralisatie uit het verleden: noem het allemaal
maar op. Hoe gaan we voorkomen dat de sport op een of andere manier
de dupe daarvan gaat worden?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Dat is een terechte zorg. Daar waar middelen op lokaal niveau flexibel
weg te nemen zijn, zie je dat cultuur en sport ten koste kunnen gaan van
bijvoorbeeld de tekorten in de jeugdzorg. Ik maak me daar ook zorgen
over. Daarom ben ik ook zo benieuwd naar het advies van de Sportraad
over hoe de financierbaarheid van de sport minstens op peil kan blijven
en het liefst groter kan worden. Het zou mij niet verbazen als... Laat ik het
zo zeggen: ik hoop dat daar uitkomt dat de rol voor de landelijke overheid
hierin groter zou moeten zijn. Als dat zo is, dan ben ik zeker bereid om
juist vanuit mijn partij iets daarover te zeggen in ons volgende verkiezingsprogramma. Als wij zien dat de sport op lokaal niveau lijdt onder
keuzes die lokaal gemaakt worden en wij kunnen dat landelijk een betere
vorm, sturing en ondersteuning geven, dan ben ik zeker bereid om daar
niet alleen over mee te denken, maar ook om eraan mee te doen.
De voorzitter:
Afrondend, meneer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
We hebben nu wel een hele rare situatie. De rijksoverheid is ongeveer
rijker dan ooit. Er zijn miljarden aan begrotingsoverschot. Maar de
gemeentes hebben het verschrikkelijk moeilijk. Die moeten zo ongeveer
overal op bezuinigen. Even heel concreet over de sport: we hadden
afspraken gemaakt met de Minister. De heer Heerema heeft de afgelopen
jaren uitgebreid deelgenomen aan de discussie over die ingewikkelde
btw-sportvrijstelling. Gemeentes zouden niet de dupe worden van al die
wijzigingen in de belastingregels. Dat dreigt nu wel te gebeuren. Slechts
81% van de aanvragen van gemeentes wordt vergoed. Gemeentes
schieten er 43 miljoen euro bij in. Dan denk ik: dat is niet zoals we hebben
afgesproken met de Minister? Gemeentes waarschuwen ons dat de
tarieven voor zwembaden omhoog dreigen te gaan en dat de contributies
van sportverenigingen omhoog dreigen te gaan, omdat die verenigingen
weer meer moeten gaan betalen voor hun accommodaties. Dat is precies
wat we hier allemaal niet willen. Ik ben zelf ook zoekende. Ik zeg het er
meteen maar bij. Wat is nou de concrete boodschap van de heer Heerema
aan de Minister, anders dan: we gaan bij ons volgende verkiezingsprogramma weer eens kijken hoe we het anders kunnen financieren? Dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

12

een terecht punt, maar het komt niet tegemoet aan de zorgen van
vandaag de dag.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Mijn komende drie pagina’s gaan over de SPUK-regeling, waar u het over
heeft. Ik heb er ook een voorstel in zitten, want ik heb uw interruptiedebatje met mevrouw Westerveld gevolgd over wat mogelijke oplossingen
zouden zijn. Ik heb er in ieder geval één oplossing in zitten waar ik hopelijk
een positieve blik van de Minister op krijg, juist om te zorgen dat die
betaalbaarheid niet onder druk komt te staan. Daarbij probeer ik wel uit te
leggen dat ik snap dat het volgend jaar waarschijnlijk lastig is. Het jaar
erna, met de verevening, komt het mogelijk op orde. Daar gaan mijn
komende pagina’s over.
Voorzitter. Een belangrijk onderwerp bij het AO Sport in juni, is de
SPUK-regeling geweest. Ik ben blij dat de Minister extra geld heeft
losgekregen bij de Minister van Financiën. Dat is al een hele prestatie bij
die koppige blokkeerfries. Maar we moeten ook constateren dat er geen
100% dekking is voor de aangevraagde middelen. Het gaat om een
dekking van 82%, waardoor gemeenten in problemen zouden kunnen
komen. Het gekke is dat er veel meer is aangevraagd dan voorzien. Ik kan
de redenatie volgen dat er wellicht in totaal voldoende compensatie is
voor de daadwerkelijke kosten, na verevening volgend jaar. Maar kunnen
we de gemeenten die het juiste bedrag hebben aangevraagd, die nu die
82% krijgen en mogelijk na verevening pas het resterende bedrag, niet de
helpende hand bieden? We weten dat het totaalbedrag genoeg moet zijn.
Dan is het voor mij moeilijk denkbaar dat we het risico nemen dat we in
2020 iets afbreken wat in de jaren daarna extra moeite kost om weer op te
bouwen. Het verhogen van tarieven voor sporthallen heeft direct effect op
de sportdeelname. Als die lager wordt, moeten we extra hard werken en
investeren om dat terug te winnen. Zijn er mogelijkheden om gemeenten
die er 100% zeker van zijn dat ze na de verevening de resterende 18%
krijgen, op voorhand te helpen met een voorschot of iets dergelijks? Als ik
het goed snap wat er in de brief staat, is er niet meer geld nodig, maar
flexibiliteit en misschien wat geschuif om het straks na de verevening
goed geregeld te hebben, zonder dat de sport er lokaal gezien onder lijdt.
Daar wil ik heel graag een antwoord van de Minister op hebben.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik vroeg me af of in de overwegingen van de heer Heerema, die ik van
harte ondersteun, ook gevraagd wordt hoe het kan dat die sportverenigingen, ondanks dat we zien dat ze in nood zijn, zo terughoudend zijn in
het aanvragen van subsidie. Zou daar eens naar gekeken kunnen worden?
Wat is de oorzaak? Heeft men slechte informatie of zijn er andere oorzaken
die leiden tot het niet aanvragen, waardoor het lijkt alsof er voldoende
geld is?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Het is mij het afgelopen jaar heel duidelijk geworden, zeker in relatie tot
lokale sportakkoorden, is dat heel veel verenigingen – het lijkt te gaan om
70% tot 75% – moeite hebben met de vijf dingen die ik opgenoemd heb.
Het gaat gewoon om de kwaliteit van de vereniging en om het verder
kunnen kijken dan de basis. Als je als sportvereniging jouw positie in die
prachtige lokale maatschappij wil kunnen innemen, dan moet je de basis
op orde hebben. Zolang je dat niet hebt, kun je moeilijk meedoen in zo’n
lokaal sportakkoord, omdat je gewoon heel druk bezig bent om die basis
op orde te krijgen. Je kunt de kleppen dan nog niet openzetten. Ik zou me
heel goed kunnen voorstellen dat het kunnen opereren in die steeds
professionelere wereld met meer papier, meer subsidieaanvragen, meer
wet- en regelgeving, lastig is voor vrijwilligers die één, twee avonden per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

13

week in zo’n bestuur plaatsnemen om daar de juiste route te vinden. Dat
zou volgens mij best een oorzaak kunnen zijn.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik snap dat dat voor sommige sportorganisaties geldt, maar je hebt
natuurlijk ook sportbedrijven die wel op de lijn zitten. Die zijn natuurlijk
niet landelijk dekkend. Zou daar ook een verschil in zitten? Dat soort
bedrijven vraagt hier ook via de mail aandacht voor. Het is een probleem.
Hoe doen wij dit met de kleinere gemeenten, die misschien niet een
zelfstandig sportbedrijf hebben?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik heb eerlijk gezegd geen oplossing hoe kleinere gemeenten zonder eigen
sportbedrijf het beste met subsidies kunnen omgaan. Toen ik zelf nog in
de gemeenteraad van Alkmaar zat, hebben we de bewuste keus gemaakt
om het sportbedrijf op afstand te zetten en je ziet dat daar kleinere
gemeenten als Bergen bij aangehaakt zijn. Ik zou me kunnen voorstellen
dat je een soort lokaal samenwerkingsverband organiseert voor zo’n
sportbedrijf. Het is volgens mij niet aan ons hier in de Kamer om te
zeggen hoe dat het beste kan. Ik zie alleen dat het op lokaal niveau wel op
deze wijze gebeurt. Ik zou het van harte ondersteunen als het op lokaal
niveau een oplossing zou kunnen zijn.
Voorzitter. Bijzondere aandacht wil ik schenken aan de ouderen. Het is een
groep die steeds groter wordt, graag wil bewegen, fitter oud wil worden,
maar moeite heeft om aansluiting te vinden bij de sportvereniging. Ik heb
in juni gezegd dat ik een initiatiefnota zou schrijven om te komen tot een
sport- en beweegfonds voor ouderen. Waar ik er eerst van uitging dat het
vooral een fonds moest zijn van waaruit ouderen alleen maar begeleid
zouden moeten worden naar de sportvereniging, blijkt na onderzoek dat
er veel meer aan de hand is. Er zijn te weinig trainers en coaches om deze
groep onder de hoede te nemen, er is een groep ouderen die net als bij
jongeren via het Jeugdfonds Sport & Cultuur financiële hulp kan
gebruiken, en om onverklaarbare redenen staan sporthallen zelfs naast
het bejaardentehuis overdag gewoon leeg. Kortom, er is meer aan de
hand. Dat moet je niet met een initiatiefnota willen regelen, dat verdient
gewoon een prominente plek in ons verkiezingsprogramma en dat zal het
ook krijgen.
We hebben onlangs het laatste hoofdstuk van het Sportakkoord gekregen:
Topsport en evenementen. Ik heb daar een paar vragen over. We hebben
mooie stappen in het regeerakkoord gezet voor evenementen. We hebben
structureel 5 miljoen euro extra voor topsportevenementen. Daarmee
kunnen we sportbonden en gemeenten goed ondersteunen. We hebben
een nieuw evenementenkader, waardoor we grote topsportevenementen
beter zouden moeten kunnen ondersteunen. Maar ik zou wel willen weten
hoe realistisch de hoogte van ons evenementengeld is en wat we nog
kunnen verbeteren aan het evenementenkader. Nu is bijvoorbeeld alleen
op voorhand een bijdrage aan een topsportevenement mogelijk. Maar
juist die gemeenten, die hun nek uitsteken voor de organisatie van
bijvoorbeeld een prachtig EK – laten we het EK Wielrennen in Alkmaar als
voorbeeld nemen – worden gestraft als de voorbereidende paperassen
minder goed zijn dan de praktische uitwerking en het effect van zo’n
evenement achteraf. Het EK in Alkmaar is in belachelijk korte tijd
belachelijk goed georganiseerd. Daar zou best wat waardering voor
mogen komen, want dit was pure, pure reclame voor Nederland. Blijkbaar
werkt het afvinksysteem dat we nu hebben niet goed genoeg. Dat heeft
het EK in Alkmaar wat mij betreft wel uitgewezen.
Bij het debat in juni heb ik gesproken over een interdepartementaal loket
voor de organisatie van grote evenementen. Daar is simpelweg behoefte
aan. De maatschappij wordt juridischer en lastiger, en er zijn steeds meer
regels waaraan moet worden voldaan. Dan is het voor organisatoren echt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

14

een uitkomst als er één loket is, in plaats van dat ze moeten aankloppen
bij het Ministerie van VWS, Financiën, Economische Zaken en Binnenlandse Zaken, en bij elk ministerie een verschillend signaal krijgen. Ik heb
de motie die ik toen ingediend heb, om te komen tot een interdepartementaal evenementenloket, aangehouden. En ik ben benieuwd of de
Minister in de afgelopen zes maanden een beter beeld heeft kunnen
krijgen, wat ik nu graag wil, en of hij ziet dat hier nu ook een meerwaarde
is. Graag een reactie van de Minister hierop, want ik overweeg om de
motie opnieuw in te dienen.
Voorzitter. Elke keer als we een debat over sport voeren, zal ik over
topsport spreken. En vandaag spreek ik over een bijzondere groep,
namelijk de groep die talent heeft, maar een thuissituatie heeft waar het
financieel lastig is. Het is zo zonde als dit talent vanwege die reden
verloren gaat. Ik heb reeds via een amendement op de onderwijsbegroting kunnen regelen dat er vanuit het Ministerie van OCW geld naar
die groep kinderen gaat. Er was tot afgelopen jaar geld vanuit het
Ministerie van Sociale Zaken, maar dat is stopgezet. Deze middelen liepen
via NOC*NSF, en ik zou willen dat ook het Ministerie van VWS hieraan bij
gaat dragen. Daarom heb ik een amendement ingediend om € 50.000 te
reserveren om talentvolle kinderen in arme gezinnen te ondersteunen. Ik
verneem graag de reactie van de Minister op dit amendement.
Voorzitter. Voordat ik tot een afronding kom, heb ik nog drie losse vragen.
In 2022 is Den Haag de Europese sportstad van het jaar. Dit lijkt mij een
uitstekende aanleiding om in het jaar 2022 in Den Haag een groot
sportcongres organiseren. Ik weet dat er voorzichtig gedacht wordt aan
het jaarcongres van het Europees Olympisch Comité. Kan de Minister hier
een oriënterend gesprek met NOC*NSF over voeren?
Mijn tweede vraag betreft het aanvragen van een topsportsubsidie. Klopt
het dat die jaarlijks aangevraagd moet worden bij het ministerie? En als
dit zo is, wat zijn daar dan de voor- en nadelen van? Ik kan me namelijk
goed voorstellen dat er wat topsport betreft in olympische cycli gehandeld
wordt.
Dan mijn laatste vraag, voor mijn afronding. De KNVB heeft een heel mooi
instrument ontwikkeld om de voetbalvereniging beter te ondersteunen.
Dit initiatie heet VoetbalTV. Hiermee kan een wedstrijd ook thuis bekeken
worden, is er informatie beschikbaar als er incidenten zijn op of om het
veld en kan een vereniging zichzelf beter op de kaart zetten. Maar –
natuurlijk is er een maar – de Autoriteit Persoonsgegevens heeft een
nieuwe beleidslijn uitgezet, na de introductie van VoetbalTV. Daardoor
wordt VoetbalTV onnodig afgeremd. Dit lijkt op doorschieten in de
privacysfeer. Mijn vraag aan de Minister is of deze problematiek bekend
is, en in hoeverre die beleidslijn aan te passen is tot iets dat beter
werkbaar is.
Voorzitter. Ik kom tot een afronding. Mijn nadruk ligt op de sportvereniging, de sportvereniging die nauwelijks het hoofd boven water kan
houden en daarom haar rol in het lokale maatschappelijke veld niet kan
pakken. We hebben die sportvereniging zo ontzettend hard nodig. Onze
maatschappij heeft uitdagingen op het gebied van zorg, onderwijs,
veiligheid en integratie. En ik ben ervan overtuigd dat sport hier een
unieke bijdrage aan kan leveren. Maar dat kan pas als die noodzakelijke
basis op orde is. En dat is nog niet zo. Die vijf aspecten die ik heb
genoemd, moeten we het hoofd bieden. Dan is het lokale maar ook het
nationale sporttekort voor mij de kapstok om desnoods in een volgend
kabinet de noodzakelijke ondersteuning voor verenigingen te regelen
vanuit een zero-based begroting.
Voorzitter. For the love of sports, want sport is en blijft het mooiste, het
meest verbindende en het meest kansrijke onderwerp in deze Kamer.
Dank u wel.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

15

Dank u wel. Mevrouw Westerveld heeft nog een vraag.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik heb een vraag over het amendement dat de heer Heerema heeft
ingediend en waarover we morgen gaan stemmen. Wij hebben daar in
onze fractie dus al een discussie over gevoerd. Het gaat in het
amendement om een bedrag van naar ik meen € 100.000, terwijl de heer
Heerema het net had over € 50.000. Wij hebben in de fractie een discussie
gevoerd over de volgende vraag. Het geld wordt nu bij onderwijs
weggehaald om aan kinderen te geven die in armoede leven en die dat
bijvoorbeeld kunnen gebruiken voor reiskosten of voor middelen die zij
nodig hebben. Ik vind dat een heel goed doel. Ik heb er alleen moeite mee
dat dat geld bij het onderwijs wordt weggehaald. We weten allemaal dat
er in het onderwijs grote tekorten zijn. Ik zou de heer Heerema dus willen
vragen of er geen andere dekking voor dit amendement gevonden kan
worden.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Het gaat om twee amendementen. Het eerste amendement betreft
€ 100.000 uit de Onderwijsbegroting specifiek bedoeld voor NOC*NSF om
die pot die we vorige jaren hadden opnieuw te vullen, en dan niet vanuit
Sociale Zaken maar vanuit Onderwijs. Omdat het om een combinatie van
onderwijs en sport gaat, lijkt het mij niet meer dan logisch dat ook het
Ministerie van Sport daar een duit in het zakje doet. Dat ministerie doet,
wat mij betreft, in het tweede amendement voor € 50.000 mee, zodat er
één mooi bedrag van € 150.000 ontstaat, waarmee deze kinderen begeleid
kunnen worden. En ja, ik ben het ermee eens dat er in de Onderwijsbegroting andere mogelijke bestedingsdoelen zitten. Maar het gaat om
€ 100.000 waarmee we tientallen kinderen die heel specifiek een talent
hebben, kunnen helpen. In de afweging om het hieruit of ergens anders
vandaan te halen, vind ik € 100.000 op een begroting van 24 miljard te
verdedigen. Gelukkig heeft dat amendement oordeel Kamer gekregen. Ik
ben benieuwd naar het oordeel van deze Minister over het amendement
binnen de begroting Sport. Volgens kunnen we daarmee echt tientallen
kinderen die het nodig hebben, ondersteunen in die ambitie om naast een
moeilijke thuissituatie toch ook iets belangrijks in de sport te kunnen
doen.
De voorzitter:
Afrondend, mevrouw Westerveld.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik vind het een verhelderende uitleg, maar ik blijf erbij dat we er moeite
mee hebben waar het geld vandaan moet komen. We hebben geen
moeite met het doel waaraan het besteed moet worden. We zullen
vanavond in onze fractie die discussie nog verder voeren.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb nog een korte vraag aan de heer Heerema. Het valt mij op dat hij in
zijn betoog een aantal keer benadrukt dat hij er zijn best voor zal doen dat
in een volgend VVD-verkiezingsprogramma iets weer opgenomen wordt.
Dat vind ik prachtig, al hoop ik niet dat de VVD heel groot wordt bij de
volgende verkiezingen. Maar goed, dat even terzijde. Dezelfde opmerkingen maakte hij ook weleens in de vorige periode, wat bij mij de
volgende vraag oproept. Het is toch niet zo dat het
VVD-verkiezingsprogramma een hoger goed is dan het vandaag bij elkaar
zitten als volksvertegenwoordigers om zaken te kunnen doen? En als het
zo is dat de heer Heerema bepaalde goede dingen die hij wil voor de
sport, nog niet voor elkaar krijgt... Ik geloof niet dat hier nou coalitiepartijen zitten die hem het leven zuur aan het maken zijn op het gebied van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

16

sport en bewegen. Dus hoe zit het nou? Als hij goede voorstellen heeft,
dan steunen we die toch gewoon! Dan hoeven wij toch niet te wachten op
een volgend verkiezingsprogramma van de VVD?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Dat is een hele mooie vraag. Wij hebben in de vorige periode steeds
gezegd: in deze periode moeten wij een stap kunnen maken. Dat is
gelukkig ook gebeurd. We hebben 25 miljoen extra voor de sport kunnen
regelen. Dat is bijna een kwart meer ten opzichte van de begroting van
2015. Ik ben gewoon heel erg blij dat we dat kunnen organiseren. Maar
volgens mij is er meer nodig. En op dit moment, als je midden in zo’n
periode zit, is het moeilijker om de muntjes te verdelen – laat ik het zo
maar heel simpel noemen – dan als je een regeerakkoord schrijft waarin je
grote keuzes kunt maken. Volgens mij moeten we niet meer denken over
een paar miljoen extra of een paar miljoen eraf. We moeten volgens mij
groter durven denken dan een beetje meer of een beetje minder. En als je
praat over grote substantiële bedragen voor de sport, dan praat je wat mij
betreft over een verkiezingsprogramma waarin mensen een uitspraak
doen. Volgens mij is het dan heel verstandig dat mensen juist wel voor
sport op de VVD stemmen, want daar zal in komen te staan dat wij
substantieel willen bijdragen aan sport ten opzichte van wat we nu doen.
Daar heb je een uitspraak van de kiezer voor nodig. Daar heb je een
onderhandeling voor een regeerakkoord voor nodig. Hopelijk hebben we
dan een hele grote stap kunnen maken, in plaats van een beetje geld links
of een beetje rechts.
De heer Van Nispen (SP):
Ik geloof niet dat er op dit moment kiezers zijn die zeggen: de heer
Heerema wil te veel voor de sport; daar gaan we de VVD eens even op
afrekenen, want daarom heb ik niet op de VVD gestemd. Zo zit het
volgens mij gewoon niet. We zitten hier allemaal bij elkaar. We willen
allemaal goede dingen voor de sport. De ervaring leert dat we nooit heel
erg ver uit elkaar liggen bij de zaken die wij belangrijk vinden en waar wij
de Minister nog extra toe aansporen. Ik noem een voorbeeld. U heeft in
juni aangekondigd met een initiatiefnota te komen om ouderen meer te
laten deelnemen aan sport. Fantastisch. Dat wachtten we af. Nu horen we:
dat gaat naar het VVD-verkiezingsprogramma. Ik begrijp best dat als je
iets onderzoekt het anders kan komen te liggen. Maar ik wil de heer
Heerema echt aanmoedigen om niet nu zijn plannen op te schuiven. Wat
mij betreft zijn er snel verkiezingen, maar als we een beetje pech hebben,
zijn ze er pas in maart 2021. Ik vind het wel zonde om de zaken die we
belangrijk vinden tot die tijd op te schuiven. Dat is mijn aansporing aan de
heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Volgens mij heb ik voor 2020 een heel aardige insteek gehad in mijn
betoog, juist ook omdat die lokale sportakkoorden een grote, belangrijke
rol gaan krijgen in 2020. Dat wordt voor mij een heel mooi ijkpunt om
vervolgens het toekomstperspectief te gaan schetsen. Op basis daarvan
zullen we dat gaan doen. Maar dan is dit jaar wel een heel belangrijk jaar
om juist te komen tot zo goed mogelijke voorstellen.
De voorzitter:
Hartelijk dank. U was aan het einde van uw betoog. Dat betekent dat ik nu
naar de heer Van Nispen ga voor zijn betoog, zeg ik tegen de heer Von
Martels. Graag geef ik het woord aan de heer Van Nispen. Hij spreekt
namens de fractie van de SP. Gaat uw gang.
De heer Van Nispen (SP):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

17

Heel veel mensen hebben liefde voor sport, om het zelf te doen, of om
ernaar te kijken, maar sport is zoveel meer dan dat. Sport heeft zoveel
meer te betekenen, voor sociale contacten, voor de ontwikkeling van jong
en oud, voor onze hele samenleving. Sport zorgt voor verbroedering en
betrokkenheid. De maatschappelijke kracht van sport is enorm groot. Ik
blijf daar namens de SP op terugkomen. We moeten er meer aan doen om
kinderen te leren hoe leuk het is om te bewegen. Bewegingsarmoede is
echt een probleem aan het worden. Nog los van deze belangrijke
maatschappelijke betekenis moeten we en mogen we wat mij betreft ook
naar de financiële kant van de zaak kijken. We bespreken hier immers niet
voor niets de begroting. Sport en bewegen is een bijzonder kleine
kostenpost, maar het zou weleens een hele slimme investering kunnen
zijn. Het is geen gekke gedachte dat sport ons veel op kan leveren.
Uit onderzoek van Kenniscentrum Sport bleek al dat er hoge maatschappelijke opbrengsten zijn door sport. Er wordt zelfs geschat dat de
maatschappelijke opbrengsten tweeënhalf keer zo hoog zijn als de kosten.
Dat was nog maar een voorzichtige schatting. Die opbrengsten komen
voor een vrij groot deel bij het bedrijfsleven terecht. Denk aan een hogere
arbeidsproductiviteit en een lager ziekteverzuim. Maar sport leidt ook tot
afnemende zorgkosten en hogere leeropbrengsten. Ik vraag de Minister
om nader onderzoek te doen naar de effecten en opbrengsten van
investeringen in sport en bewegen. Want het zou toch fantastisch zijn als
we nog beter kunnen onderbouwen dat de investeringen nu ons in de
toekomst veel op zouden kunnen leveren? Ik hoop echt dat dat onderzoek
er over een jaar kan zijn, niet alleen met het oog op nog te schrijven
verkiezingsprogramma’s, zeg ik dan toch maar – ik maak me er zelf ook
schuldig aan – maar ik wil echt dat de Minister onderzoek gaat doen, want
dat lijkt me heel erg belangrijk.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik weet dat meneer Van Nispen vragen heeft gesteld over de relatie van
zorgkosten tot kwaliteit van leven. Daar heeft de Minister op geantwoord.
Ik vond dat een summier antwoord. Is dit een vervolgvraag daarop of ziet
u daar nog andere kansen in?
De heer Van Nispen (SP):
Dank voor de vraag. Ik heb die Kamervragen inderdaad gesteld, omdat uit
onderzoek van Kenniscentrum Sport bleek dat, simpel gezegd, elke euro
die je erin doet een opbrengst heeft van € 2,50. Dat zal natuurlijk niet altijd
gelden en dat moet je wel slim doen, maar dat moeten we juist nader
onderzoeken. Maar daarvan zei de Minister in de beantwoording
inderdaad: zo’n nader onderzoek heeft voor mij geen prioriteit. Dat heeft
me wel verbaasd. Dat vind ik gewoon echt raar. Heel veel mensen hebben
de mond vol van de stijgende zorgkosten, dat we die niet zouden kunnen
betalen – ik denk dat het ook een kwestie is van verdelen – maar we
moeten daar gewoon naar durven kijken, ook naar wat de investeringen in
sport en bewegen ons op een slimme manier op zouden kunnen leveren.
Vandaar deze vragen aan de Minister. Ik zou het heel mooi vinden als we
daarop samen kunnen optrekken.
De voorzitter:
Mevrouw Diertens, is dit voldoende? Dan vervolgt u uw betoog, meneer
Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Alle mooie woorden en plannen en sportakkoorden ten spijt
zijn er in gemeenten op dit moment gewoon weer financiële problemen
die de sport raken. We hebben een ingewikkelde discussie gehad over de
btw-sportvrijstelling: we hebben de SPUK en we hebben de BOSA. Dat is
allemaal vrij technisch, maar het komt er gewoon op neer dat gemeenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

18

er miljoenen bij inschieten. En gemeenten hebben het financieel al zo
ontzettend moeilijk. Dat is dus heel tegenstrijdig. Investeringen op lokaal
niveau worden hierdoor ongedaan gemaakt, en lokale sportakkoorden en
de betaalbaarheid van de sport komen in de verdrukking. Het is letterlijk
aan het gebeuren. Hogere tarieven voor het gebruik van accommodaties
voor verenigingen worden doorbelast in contributies of in de kaartjes voor
zwembaden. Mensen die al weinig geld hebben, gaan nu nog minder
sporten. Dat is toch precies wat we niet willen? En we hadden toch
duidelijke afspraken gemaakt met deze Minister? Wijzigingen in de
belastingregels zouden de sport niet raken, maar dat gebeurt nu wel.
Gemeenten blijven zitten met een rekening van 43 miljoen euro. Het in de
gaten houden van de tarieven, zoals de Minister voorstelt, is volgens mij
geen oplossing voor het probleem. Ik vind het goed dat hij het doet, maar
het is geen oplossing, want dan ben je volgens mij gewoon te laat. Sport
wordt duurder voor een grote groep en volgens mij moeten wij dat
vandaag niet accepteren. Daarom verwacht ik ook een oplossing van de
Minister.
Mensen met een beperking die sporten: het zou de normaalste zaak van
de wereld moeten zijn, maar dat is het nu helaas niet. Slechts 34% van de
mensen met een beperking sport structureel, tegenover 59% van de
mensen zonder beperking. Dat verschil is echt veel te groot. Misschien is
het wel verklaarbaar, maar we moeten ons er niet bij neerleggen. Is de
Minister bereid om het uitgangspunt te omarmen dat het beleid erop
gericht moet zijn dat in 2030 mensen met een handicap net zo veel
deelnamen aan sport als mensen zonder beperking? Is de Minister bereid
om te onderzoeken wat ervoor nodig is om dit te bereiken? Daarnaast is er
een mooi initiatief om hulpmiddelen, zoals een basketbalrolstoel of een
handbike, uit te lenen. Dat sluit misschien wel aan op het punt van
mevrouw Westerveld. Het heet Wheels2Sport. Het is prachtig om mensen
kennis te laten maken met een sport zonder dure investeringen. Kan de
Minister toezeggen dat hij dit onder de aandacht brengt van de lokale
bestuurders? Ik hoop niet dat de Minister straks aankomt met het
argument dat dit zich niet verhoudt tot de marktwerking. Dan kies ik
namelijk voor de mensen met een beperking die willen sporten, en de
Minister hopelijk ook.
Voorzitter. Dan kom ik op het voetbal. Fout geld in het voetbal is een
probleem. We moeten fout geld zien te weren, omdat het de financiële
integriteit raakt. De KNVB doet daar volgens mij veel aan, maar kan het
niet alleen. Is de Minister bereid om te laten bekijken hoe de mogelijkheden van de KNVB verruimd kunnen worden om ongewenste investeerders te verhinderen clubs over te nemen, door betere informatieuitwisseling met overheidsinstanties die relevante informatie hebben? Zo
kan beoordeeld worden of er sprake is van geld uit illegale activiteiten of
zelfs crimineel gedrag. We moeten voorkomen dat clubs ten prooi vallen
aan cowboys. Is de Minister ook bereid om in gesprek te gaan met
collega’s van Financiën en Justitie en Veiligheid en met banken over het
weren van betaaldvoetbalorganisaties? Ook dat is aan het gebeuren en
ook dat is een risico.
Wat de SP betreft moeten we ook de rol van de supporters vergroten.
Steeds meer clubs worden overgenomen door private investeerders. In
het buitenland hebben dit soort overnames er al toe geleid dat sommige
clubs, waar mensen jarenlang met hart en ziel naartoe gingen, gewoon
kapot zijn gemaakt door foute investeerders in combinatie met slecht
beleid. Voetbal mag niet worden gekaapt. Voetbal is van en voor de
mensen die een club door dik en dun steunen. Het is vaak hun leven. Het
zit bij mensen in hun hart. Het is belangrijk voor gemeenschappen. De SP
wil daarom dat voetbalsupporters meer te zeggen krijgen over de zaken
die de identiteit van de club raken. De supportersvereniging zou bijvoorbeeld een vetorecht moeten krijgen op voorgestelde wijzigingen die
betrekking hebben op de naam, het logo, de clubkleuren en de thuisbasis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

19

van de club. Supporters zouden een plek kunnen afdwingen in het
commissariaat, zodat hun stem gehoord wordt bij beleidsbeslissingen.
Ook kan worden afgesproken dat maximaal 49% van de aandelen
verkocht mag worden aan een externe investeerder. De meerderheid moet
in handen blijven van de club zelf. Dit alles sluit ook aan op Europese
initiatieven om betrokkenheid van fans beter te organiseren. Daarom vind
ik het ook niet raar om de Minister vandaag te vragen om hierover in
gesprek te gaan met de KNVB, met de clubs en met supporters om dit te
bespreken, en om daarna met voorstellen te komen voor hoe supporters
geholpen kunnen worden om dit af te dwingen. Het voetbal is namelijk
van en voor de mensen, en niet van foute investeerders.
Mevrouw Diertens (D66):
Denkt de heer Van Nispen dan ook aan een quotum voor het aantal
supporters in de raden van toezicht?
De heer Van Nispen (SP):
Quota zijn er in allerlei vormen en maten, maar dit voorstel gaat daar niet
specifiek over. Ik heb als een van de mogelijkheden genoemd om de
zeggenschap van supporters te vergroten door supportersverenigingen
één plek in het commissariaat te geven. Dat is op sommige plekken wel zo
en op andere plekken niet. Het is heel verschillend georganiseerd bij de
voetbalclubs. Dit is een van de mogelijkheden om die betrokkenheid, die
langetermijnvisie, het clubgevoel en de identiteit van de club te bewaken.
Dit is een van de voorstellen.
Tot slot, voorzitter, kom ik op de zwemveiligheid. Ja, iedereen zat er al op
te wachten en ik merk dat er hier iets gebeurt als ik daarover begin. Dat is
altijd goed. Het aantal verdrinkingen stijgt en de zwemveiligheid neemt af.
Ik schreef hierover deze zomer een uitgebreid eigen plan. De Nationale
Raad Zwemveiligheid heeft hele mooie voorstellen gemaakt. Dit verdient
de hartstochtelijke steun van de Minister, maar ik vind zijn reactie tot nu
toe wel heel erg beperkt. De Minister wordt nu nog nergens concreet over.
Ik haal er enkele zaken uit.
Wat gaat de Minister bijvoorbeeld nou doen om ervoor te zorgen dat de
zwemveiligheid bij kinderen uit lage-inkomensgezinnen vergroot wordt en
dat zwemmen op scholen weer normaal wordt? Ook als het klassieke
schoolzwemmen er niet in zit, wat ik betreur, zijn er nog heel veel
mogelijkheden, al was het maar om te signaleren welke kinderen nog niet
kunnen zwemmen aan het eind van de basisschoolperiode, om hen door
te verwijzen naar de fondsen die er daar wel voor zijn.
Ik kom op de kwaliteit van de diploma’s en de veiligheid. Ouders moeten
erop kunnen vertrouwen dat die op orde zijn. Zwemleraren zijn bijvoorbeeld niet eens verplicht om een verklaring omtrent het gedrag te hebben,
en de Minister is niet bereid om daar iets aan te doen. Waarom zouden we
daar nu geen actie op ondernemen? En wat gaan we doen om ervoor te
zorgen dat kinderen blíjven zwemmen? Zo is er nog veel en veel meer. Iets
meer urgentie zou wel op zijn plaats zijn.
Ik kom op een iets algemener punt. Deze Minister is coördinerend
bewindspersoon, maar ik mag toch hopen dat het Ministerie van IenW,
het Ministerie van OCW en het Ministerie van Justitie en Veiligheid ook
betrokken zijn? Als de Minister erkent dat zwemveiligheid ook voor hem
belangrijk is, dan hoop ik wel op een toezegging voor financiële ondersteuning om de plannen van niet zozeer Kamerlid Van Nispen, maar van
de Nationale Raad Zwemveiligheid ook echt vooruit te helpen. Ook voor
2020 zijn al middelen nodig voor de uitvoering van dat plan. Want het
ministerie vroeg zelf aan de sector om met plannen te komen omdat de
Minister dat zelf niet wilde doen. Dan vind ik het eigenlijk niet meer dan
logisch dat de Minister dan ook verantwoordelijkheid zou kunnen nemen,
ook financieel. Daarom heb ik een zeer bescheiden amendement
ingediend. Maar een ruimhartige toezegging van de Minister vandaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

20

incasseer ik natuurlijk ook graag, zelfs als daarvoor nodig zou zijn dat ik
mijn amendement in zou moeten trekken. Maar de Minister mag dat
amendement ook omarmen; dat laat ik aan de Minister.
Helemaal tot slot zeg ik dat de SP natuurlijk van mening blijft dat we álle
kinderen meer kansen moeten geven om beter dan nu te leren bewegen.
Daarbij past meer en beter bewegingsonderwijs van vakleerkrachten.
Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank. Ik kom nu uit bij de heer Von Martels. Is het uw eerste
bijeenkomst als sportwoordvoerder?
De heer Von Martels (CDA):
Ja, dat klopt, voorzitter.
De voorzitter:
Hartelijk welkom in deze commissie op dit onderdeel. Ik geef u graag het
woord. U spreekt namens de fractie van het CDA. Gaat uw gang.
De heer Von Martels (CDA):
Dat klopt allemaal. Dank u wel, voorzitter. Er zijn al heel wat zaken naar
voren gebracht en ik hoop er nog een aantal aan toe te voegen.
Dikwijls wordt sport gepositioneerd als belangrijkste bijzaak in het leven.
Ik ben ervan overtuigd dat dit voor heel veel mensen geldt, en sport zelfs
nog veel verder reikt. Ook in mijn leven heeft sport altijd een voorname
rol gespeeld. En nog steeds ben ik er zo bezeten van dat ik er dagelijks
over zou kunnen en willen spreken. Vandaag, tijdens dit WGO, heb ik dus
een uitgelezen kans om dit ook daadwerkelijk in de praktijk te brengen.
Het draait allemaal om sport als middel om andere doelstellingen te
kunnen behalen.
De sport zou nergens zijn zonder onze vrijwilligers. Een op de vijf
Nederlanders is minimaal actief als vrijwilliger in de sport. Het zijn
vrijwilligers die de sportclub maken, en zij doen dat omdat zij dat
belangrijk en leuk vinden. In het Brancherapport Sport wordt berekend dat
vrijwilligers meer dan 1,4 miljard euro per jaar aan waarde bijdragen aan
sportverenigingen. Het exacte bedrag is natuurlijk nooit aan te geven,
maar voor het CDA zijn de vrijwilligers van onschatbare waarde. Onze
unieke Nederlandse verenigingscultuur zou zonder hen niet mogelijk zijn.
Wij zien het vrijwilligerswerk dan ook als het cement van de sterke
samenleving die wij aan onze kinderen willen doorgeven.
Dit kabinet heeft de afgelopen jaren veel van de CDA-voorstellen om
vrijwilligers te ondersteunen en te ontlasten, in actie omgezet. Meer
vrijwilligers kunnen dankzij ons aanspraak maken op een gratis verklaring
omtrent het gedrag. De maximale onbelaste vrijwilligersvergoeding is
omhooggegaan. En gemeenten kunnen voor onder andere sportverenigingen een lagere ozb in rekening brengen. Ik noem daarmee slechts
enkele punten. Dit leidt meteen tot mijn eerste vraag. Kan de Minister
aangeven hoeveel gemeenten gebruikmaken van de mogelijkheid om een
lagere ozb in rekening te brengen voor sportverenigingen?
Dat we al veel bereikt hebben voor vrijwilligers, betekent niet dat we
genoegzaam achterover mogen leunen. Uit de Brancherapportage Sport
blijkt immers dat de groep sportverenigingen toeneemt waar men
onvoldoende vrijwilligers kan vinden. In de amateurtopsport ervaren
bestuursleden ook dat zij en hun vrijwilligers als professionele
werknemers worden behandeld door de overheid. In het regeerakkoord is
afgesproken om schrapsessies met vrijwilligers in de zorg te organiseren.
Zijn deze schrapsessies ook met sportvrijwilligers opgezet? Zo niet, wil de
Minister dan bekijken of dit bijvoorbeeld met verenigingen uit de
amateurtopsport opgezet kan worden? Clubs en kaderleden kunnen ook
beter ondersteund worden met opleidingen en cursussen. In het kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

21

van het Sportakkoord zijn er vouchers beschikbaar voor de ondersteuning
van 5.000 clubs en 10.000 kaderleden. Kan de Minister aangeven hoeveel
hiervan gebruik wordt gemaakt? En is dit aantal vouchers genoeg of
wordt hierop overtekend?
Een van de directere manieren om sportverenigingen te ondersteunen is
de subsidie voor de verduurzaming van sportaccommodaties. Een
vereniging is gemiddeld 20% van zijn uitgaven kwijt aan energiekosten,
dus hierop kunnen besparen, kan al heel veel schelen. Deze subsidie is er
destijds gekomen dankzij het CDA en D66. Jaar in jaar uit was het potje
geld voor het hele jaar al na enkele weken op. Hoe is dat dit jaar gegaan?
Hoeveel sportverenigingen hebben een subsidie gekregen om hun
accommodatie te verduurzamen? Hoeveel verenigingen hebben achter
het net gevist?
Scouting Nederland is medeondertekenaar van het Nationaal Sportakkoord en heeft ook vele accommodaties in het hele land. Met 110.000
leden en 30.000 vrijwilligers is dit een organisatie die werkelijk vele
jongeren aan het bewegen krijgt. Is het een idee om de regeling voor
verduurzaming ook voor deze clubhuizen open te stellen?
De voorzitter:
Er is een vraag van de heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
De begroting Sport is ongeveer 160 miljoen, exclusief de
btw-compensatie die er nog bij zou kunnen komen als doorgeefluik. U
praat nou over verduurzaming van verenigingen en clubhuizen et cetera.
Zou het niet veel logischer zijn om de mogelijke middelen daarvoor –
volgens mij bent u op zoek naar meer mogelijke middelen – niet binnen
de begroting Sport te zoeken, maar bijvoorbeeld binnen een andere
begroting waar de ruimte om geld wat flexibeler in te zetten veel groter is
dan in die hele kleine Sportbegroting van 160 miljoen?
De heer Von Martels (CDA):
Ik kwam eigenlijk specifiek op voor Scouting Nederland, omdat die een
beetje buiten schot blijft. Voor deze hele specifieke vraag doe ik ook een
beroep op de creativiteit van de Minister om te kijken waar de mogelijkheden liggen. Dat daarnaar gezocht moeten worden, ben ik helemaal eens
met de heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Maar deze Minister kan alleen zoeken in zijn eigen begroting. Hij kan niet
zoeken in de begroting van een collega, lijkt mij. Als dat over de schutting
gebeurt, vinden Ministers dat volgens mij iets minder prettig. Ik zeg dus
tegen het CDA: u kunt het inderdaad bij deze Minister over de schutting
gooien, maar ik vind eigenlijk dat het CDA als initiatiefnemer van die
verduurzaming ook zelf erop moet toezien dat het niet ten koste gaat van
een sport in Nederland, als u meer geld wilt. Het geld moet niet worden
gehaald uit de Sportbegroting, maar er moet gezocht worden naar geld
binnen de begroting van een ander ministerie waar veel meer geld
beschikbaar is, zodat de sport er niet onder lijdt.
De heer Von Martels (CDA):
Daar heeft de heer Heerema helemaal gelijk in. Ook binnen het kabinet
wordt natuurlijk gekeken hoe men elkaar de helpende hand kan bieden.
Het amendement van de VVD is heel erg gemaakt in contact met het
Ministerie van Onderwijs om daar mogelijkheden te zoeken. Als je meer
geld wilt... Ik vroeg tijdens mijn inbreng niet eens om meer geld. Ik vraag
om aandacht voor de verduurzaming van de clubhuizen van de scouting,
omdat die een beetje buiten schot blijven. Daar gaat het mij dus meer om.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

22

Ik heb tot nu toe niet gevraagd om extra geld. Integendeel, ik zoek juist
binnen de mogelijkheden om tot versterking te komen van het sportbeleid.
Dat betekent dat ik verder kan gaan, voorzitter. De grootste investeerder in
sportaccommodaties blijft toch de gemeente. Uit de satellietrekening
sport van het CBS blijkt dat er in tien jaar tijd een enorme daling in de
investeringen in sportaccommodaties is geweest. Ziet de Minister het
risico dat dit kan leiden tot steeds verder verouderende sportparken en
sportzalen? Hoe wordt gemonitord of de specifieke uitkering stimulering
sport, die dit jaar is begonnen, deze trend daadwerkelijk keert? Is het
huidige budget voor deze specifieke uitkering voldoende? Klopt het dat
slechts 82% van het totaal aangevraagde budget voor de compensatie van
de verruiming van de btw-vrijstelling wordt toegekend?
Voorzitter. Duurzaamheid in de sport gaat om meer dan alleen sportaccommodaties. De Zevenheuvelenloop is dit jaar bijvoorbeeld door de
Europese Atletiekfederatie beloond met het predicaat «European Race of
the Year», vanwege de doelstelling om met een duurzame race te komen.
Zo zijn de medailles dit jaar van afvalhout gemaakt en de lintjes van
gerecyclede petflesjes. De sportdrank werd dit jaar niet in plastic flesjes
uitgedeeld, maar in balletjes van zeewier. Dat is wat het CDA betreft een
prachtig initiatief. Hoe kunnen we stimuleren dat meer sportevenementen
met dergelijke duurzame innovaties komen?
Er zijn 339 gemeenten aan de slag gegaan met de lokale sportakkoorden.
Een prachtig succes, dat laat zien dat er behoefte is aan het stimuleren
van lokale verbindingen in de sport. Die verbinding zouden wij ook graag
zien met lokale preventieakkoorden. Het leefstijlakkoord van de gemeente
Venray is een goed voorbeeld van een dergelijke verbinding. Supermarkten, zorgaanbieders, bedrijven en sportaanbieders hebben daar de
handen ineen geslagen met als doel om in 2022 de gezondste jeugd en de
gelukkigste senioren van Limburg te hebben. Is de Minister het met het
CDA eens dat dit een prachtig voorbeeld is? Hoe ziet hij het voor zich om
ook andere gemeenten op een dergelijke manier aan een fittere en vitalere
bevolking te laten werken?
Twee weken geleden was ik op bezoek in de Achterhoek. Het regionale
project Achterhoek in beweging is een voorloper en heeft dankzij de
motie-Bruins Slot van vorig jaar een experimenteerstatus gekregen. Ook
hier wordt een mooie verbinding gelegd tussen sport en preventie. Deze
regio is nu klaar voor een volgende stap, waarbij ingezet wordt op
preventie, gezondheid en het tegengaan van eenzaamheid. Is de Minister
bereid om met de initiatiefnemers in gesprek te gaan om te bekijken of hij
hier aanvullende ondersteuning kan bieden?
Over sport en preventie gesproken. In het Preventieakkoord is
afgesproken dat de sportsector vanaf 2019 geen nieuwe contracten meer
afsluit voor het plaatsen van reclame voor alcoholhoudende dranken
langs sportvelden. Heeft de Minister er een beeld van in hoeverre men
zich aan deze afspraken houdt?
In het Brancherapport sport van KPMG lezen wij dat de gestage
verschuiving van het sportaanbod in Nederland een deel van de sportverenigingen en sportbonden in Nederland onder druk zet en dat innovatie
nodig lijkt om een neerwaartse spiraal te voorkomen. In de grote steden
zijn in het afgelopen jaar in het kader van het Sportakkoord de eerste vijf
living labs gestart, met als doel sociale innovatie te stimuleren op het
gebied van sport en bewegen. Wat zijn daarvan de voorlopige
uitkomsten? En hoe zit het met de nieuwe goal van zestien living labs voor
volgend jaar? Wij weten dat de georganiseerde sport vooral in krimpgebieden onder druk staat. Ziet de Minister de mogelijkheid om deze nieuwe
goal van living labs specifiek in dergelijke regio’s in te zetten?
In de sport zien we helaas ook de slechtste kanten van onze samenleving
terugkomen. Discriminatie en racisme komen niet alleen in de sport voor,
het gaat hier helaas om een breder maatschappelijk probleem. Maar als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

23

wij vinden dat de sport moet verbroederen en inspireren, kunnen wij niet
accepteren dat discriminatie en racisme in de sport voorkomen. Het
incident in Den Bosch van twee weken geleden is geen incident in het
voetbal. Uit het recente rapport «Racisme, sociale kramp en innerlijke
drijfkrachten in het betaald voetbal» van het Mulier Instituut blijkt
opnieuw dat jonge profvoetballers met een migratieachtergrond
discriminatie en racisme ervaren. Het is wat het CDA betreft in eerste
instantie aan de sport zelf om hier actie op te ondernemen.
Afgelopen donderdag heeft de Minister met de KNVB afgesproken om tot
een aanvalsplan te komen tegen racisme in het voetbal. Daar staan goede
ideeën in, zoals meer gebruik van slimme camera’s, het opzetten van een
app om anoniem te kunnen melden en langere stadionverboden. Wanneer
moeten deze maatregelen allemaal ingaan? Welke concrete acties zijn op
korte termijn afgesproken? Gaat de KNVB vanaf nu echte straffen
opleggen aan voetbalclubs waar onvoldoende opgetreden wordt tegen
racisme, bijvoorbeeld door puntenaftrek? En wanneer kunnen we
verwachten dat camera’s en microfoons die toeschouwers in de gaten
kunnen houden ook daadwerkelijk in alle stadions hangen? Welke lessen
worden er uit het buitenland getrokken? In Engeland bijvoorbeeld straft
men veel zwaarder.
Wat nog mist in de aanpak van de Minister en de KNVB, is de rol van de
gemeenten. Wat het CDA betreft kunnen betaaldvoetbalorganisaties in
ieder geval geen aanspraak meer maken op subsidies van de overheid als
zij hun beleid op het gebied van het tegengaan van discriminatie en
racisme niet op orde hebben. Is de Minister bereid om samen met de
betrokken gemeenten afspraken vast te leggen over het niet meer
financieel ondersteunen van betaaldvoetbalclubs die hun zaken niet op
orde hebben?
De voorzitter:
Voor u verdergaat. Of is dit punt nog niet helemaal klaar?
De heer Von Martels (CDA):
Nog niet helemaal.
De voorzitter:
Maakt u uw punt dan even af. Daarna eerst de heer Van Nispen en dan
mevrouw Westerveld.
De heer Von Martels (CDA):
Want gemeenten hebben op basis van artikel 172a en artikel 172b van de
Gemeentewet de mogelijkheid om bestuursrechtelijk op te treden tegen
individuen of groepen die de openbare orde ernstig verstoren. Wat het
CDA betreft mogen gemeenten deze bevoegdheid vaker gebruiken bij
racistische incidenten zoals in Den Bosch. Is de Minister bereid om dit met
de gemeenten te bespreken?
De voorzitter:
Dank u wel. Dan eerst de heer Van Nispen. Ga uw gang.
De heer Van Nispen (SP):
Allereerst het voorstel van het CDA om, een beetje naar Engels voorbeeld,
te kijken hoe je individuen die zich schuldig maken aan wangedrag binnen
stadions, veel strenger kunt straffen. Dat lijkt mij een goed idee. Het is ook
iets wat we al veel eerder hebben voorgesteld.
Hoewel er ook heel veel goede vragen tussen zaten, heeft de rest van het
pleidooi van het CDA me een heel klein beetje gestoord, omdat het heel
erg leek op de eerste reactie van Minister Grapperhaus op de walgelijke
racistische incidenten. Dat was niet de enige reden, het ging me om de
inhoud. Het was namelijk vooral met de vinger wijzen naar de KNVB en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

24

clubs. Het zou allemaal aan hen liggen. Ik zou van het CDA echter willen
weten of het niet veel passender zou zijn als wij de vandalen en racisten –
ik druk mij heel netjes uit – vaker strafrechtelijk zouden vervolgen. Daar
ligt namelijk een rol voor de Minister van Justitie en Veiligheid. Dat
hebben we al jaren tegen hem gezegd. Mede door de bezuinigingen van
de VVD is de opsporing niet op orde. Er is heel weinig capaciteit bij de
politie en het OM. Laten we gewoon kijken hoe we die mensen vaker
individueel heel hard kunnen aanpakken, zonder het meteen te hebben
over collectieve straffen voor hele grote groepen voetbalsupporters of
sancties tegen clubs. Heel vaak willen de clubs het wel aanpakken. Waar
ze in gebreke blijven, moeten we hen daarop aanspreken. Natuurlijk
moeten we ook van gemeentes meer vragen, maar laten we kijken hoe we
elkaar gezamenlijk kunnen versterken en niet wegkijken van wat de
Minister zelf kan doen.
De heer Von Martels (CDA):
Ik ben in ieder geval blij dat mijn antwoord erg lijkt op dat van Minister
Grapperhaus, al bedoelde de heer Van Nispen het niet als compliment. Ik
vind het prima, want het CDA denkt er inderdaad precies eender over.
Moeten we de bal nu direct weer leggen bij politie en justitie, of leggen
we de verantwoordelijkheid bij de clubs en eventueel bij de gemeenten?
Dat laatste is waar ik voor gepleit heb en waar ik volledig achtersta. De
manier waarop we het al jaren doen, werkt niet, dus we zullen verantwoordelijkheden moeten verleggen. Wat ons betreft, gebeurt dat meer
richting de gemeenten.
De heer Van Nispen (SP):
Natuurlijk is het een gezamenlijke verantwoordelijkheid van clubs, de
KNVB en gemeentes. Maar waarom zouden wij mensen die zich schuldig
maken aan strafbare feiten niet heel hard aanpakken? Het is gewoon
belediging. Het zijn feiten die in het Wetboek van Strafrecht staan. Nog
even los van de politieke kleur van de Minister, moet de Minister juist in
de spiegel kijken en denken: ik ga mijn bijdrage leveren aan het terugdringen van racisme in Nederland; ik ga die individuen vaker aanpakken.
Ik vind het heel raar als het CDA zou zeggen dat we het strafrecht niet
gaan inzetten hiervoor. Het voorstel van de SP en VVD, dat gelukkig is
aangenomen, was nu juist om de pakkans te vergroten van de mensen die
racistische leuzen scanderen. Door slimme camera’s op te hangen, kun je
de pakkans vergroten. Dan kun je die mensen echt aanpakken. Ik geloof
niet altijd in het afschrikwekkende effect, maar hierbij wel. Ik hoop echt
dat het CDA daar niet van terugkomt. Natuurlijk hebben de clubs, KNVB
en gemeentes ook hun verantwoordelijkheid, maar het moet toch zeker
ook in het strafrecht. Kom op!
De heer Von Martels (CDA):
Kijk, daarover verschillen wij dan weer niet van mening. Als er overtredingen worden begaan, zeker als het gaat over dit onderwerp, moeten die
inderdaad keihard worden aangepakt. Maar het gaat er bij mij meer om
wie de verantwoordelijkheid heeft om als eerste in actie te komen. Dat
was de basis van mijn inbreng. Je kunt dit probleem pas gemeenschappelijk oplossen als je een wat zwaardere druk legt bij de clubs en de
gemeenten.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Mijn vraag sluit hierbij aan. Ik hoor het CDA zeggen dat vandalisme en
geweld een maatschappelijk probleem zijn. Tegelijkertijd is het in eerste
instantie aan de sport zelf om het op te lossen. Als we het hebben over de
amateursport en de amateurtopsport, vraag ik me af hoe we van clubs
kunnen vragen dat zij met vrijwilligers dit soort maatschappelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

25

problemen oplossen. Zouden we hen daarin niet veel meer moeten
ondersteunen?
De heer Von Martels (CDA):
Dat het een maatschappelijk probleem is, is zo helder als wat. Het is ook
een probleem dat al jaren speelt. Ik las onlangs een interview uit 1991.
Volgens mij was het een gesprek tussen Frénk van der Linden en Stanley
Menzo. Als je dan leest wat hij allemaal over zich heen kreeg destijds. En
wat is er sinds 1991 daadwerkelijk gebeurd? Heel weinig. We laten het
allemaal maar voortsudderen. Daarom is ons pleidooi dat de clubs meer
in beweging moeten komen. Hoe kan dat? Bijvoorbeeld met het inzetten
van subsidies van gemeenten aan clubs. Hoe kunnen we die twee meer
verantwoordelijk maken voor het maatschappelijke probleem dat door
iedereen aan deze tafel onderkend wordt? Hoe kunnen we dat doen? Daar
is het hele pleidooi op gericht. Ik begon met de betaaldvoetbalclubs.
Mevrouw Westerveld begon over de amateurclubs. Ook amateurclubs
hebben wel degelijk mogelijkheden om het bespreekbaar te maken binnen
de club en om afspraken met de leden te maken over hoe ze omgaan met
dit probleem.
De voorzitter:
Mevrouw Westerveld, afrondend.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
De heer Von Martels zegt dat we het laten doorsudderen, maar volgens
mij is dat juist niet wat er gebeurt. Volgens mij zien we juist dat verenigingen, of het nou amateurclubs zijn of professionele voetbalclubs,
spelers en trainers steeds meer in actie komen. Vervolgens is het wel de
vraag of dat wordt opgepakt. Worden mensen die zich schuldig maken
aan racisme of geweld, inderdaad strafrechtelijk vervolgd? Worden clubs
daar voldoende in ondersteund? Wat ik zie, is dat dit wel steeds meer door
clubs zelf wordt aangetoond – het gebeurt en we vinden dit een probleem
– maar dat het vervolgens aan de rest van de maatschappij en aan ons is
om te zeggen: wij ondersteunen jullie daarin en wij helpen jullie om dit
soort zaken niet alleen te signaleren maar er ook vervolgstappen in te
zetten.
De heer Von Martels (CDA):
Volgens mij verschillen we niet zo veel van mening over dit onderwerp,
maar het gaat om de nadruk. Waar leggen we de nadruk op? Hoe kunnen
we er toch nog voor zorgen dat gemeenten en voetbalclubs tot nadere
duiding komen van dit probleem? Doorsudderen? Er wordt wel degelijk
aandacht besteed aan dit onderwerp binnen verenigingen. Er is ook wel
enige winst te zien. Maar zeker in het betaald voetbal zien we nog steeds
uitwassen. We zien dit soort incidenten nog steeds bijna wekelijks, met als
negatieve uitschieter het incident in Den Bosch twee weken geleden.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik wil het probleem toch ook even benaderen vanuit het debat dat we een
paar jaar geleden hebben gehad. Ik heb toen samen met uw collega
Hanke Bruins Slot heel erg gepleit voor intensieve samenwerking tussen
de Minister van Sport en de Minister van JenV. Ik noem matchfixing, ik
noem dopingzaken. Ook dan wordt de relatie nooit gelegd met JenV. Dan
is altijd de vraag: waarom wordt er niet eerder opgetreden? Het is
iedereen duidelijk dat matchfixing niets met sport te maken heeft, maar
dat sport als middel door criminelen wordt gekozen om hun acties uit te
voeren. Dat geldt ook voor andere zaken die vanuit de samenleving in de
sport terechtkomen. Dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van de
sport. We moeten preventief en duidelijker aan opsporing doen. Dat is een
internationaal probleem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

26

De voorzitter:
Is de heer Von Martels het hiermee eens? U spreekt via de voorzitter.
De heer Von Martels (CDA):
Ik ben het ermee eens dat er een intensievere samenwerking moet komen
tussen in dit geval het Ministerie van Volksgezondheid en het Ministerie
van JenV, maar dat geldt ook voor andere ministeries als het gaat om dit
probleem.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Von Martels (CDA):
Ik kom bijna tot een afronding. Waar het voetbal wél hulp van de overheid
bij mag verwachten, is het tegengaan van ondermijning en criminele
inmenging van amateurverenigingen. Voor de zomer heeft het CDA een
motie ingediend gericht op overleg met de KNVB naar aanleiding van het
onderzoek naar criminele ondermijning bij clubs in Brabant en Zeeland.
Onlangs bleek bij RTL opnieuw dat veel voetbalclubs signalen zien van
criminaliteit op de vereniging. Is de Minister nú wel bereid om samen met
het OM, de FIOD en de KNVB – een fantastische samenwerking – een
breder onderzoek te starten naar de aard en omvang van criminele
ondermijning in de sport? Komt dit vooral voor bij voetbal of ook bij
andere sporten? Kan de Minister in dat onderzoek ook laten uitzoeken
welke handelingsperspectieven sportbonden, sportverenigingen en
gemeenten hebben om criminele ondermijning in de sport tegen te gaan?
Voorzitter, ten slotte nog een unicum. Binnenkort komt er een Kamervoetbalteam in actie. Mijn collega Dion Graus en ik hebben het initiatief
hiervoor genomen en een twintigtal collega’s hebben zich al aangemeld.
Nu maar even afwachten wie er in de basis komen te staan. Mijn collega
Mustafa Amhaouch is de coach. Het is de vraag of er in een drie-vier-drie-,
vier-drie-drie- of vier-vier-twee-opstelling zal worden gespeeld. Met een
CDA-coach zal ongetwijfeld geopereerd worden met een versterkt
middenveld.
Tot zover, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Volgens mij heeft u dan ook nog een team nodig om tegen te
spelen.
De heer Von Martels (CDA):
Die teams hebben we al gevonden: de politie, de journalisten, RTV Oost.
Het wordt gewoon een toernooi.
De voorzitter:
U houdt ons vast en zeker op de hoogte. Mag ik u danken voor uw
inbreng? Tot slot geef ik graag het woord aan mevrouw Diertens, die
spreekt namens de fractie van D66.
Mevrouw Diertens (D66):
Dank u wel, voorzitter. Racisme, homohaat, uitsluiting van mensen met
een beperking of van mensen die net even iets anders zijn dan gewone
mensen zijn in onze samenleving harder opkomende feiten. En dat hoort
niet in de sport. Iedereen is gelijk en iedereen moet een kans hebben.
Toch zien mensen de sport als het platform om hun idiote mensbeeld
kwetsend of agressief uit te dragen. Dat we dit moeten stoppen en niet
kunnen tolereren, lijkt mij niet alleen de verantwoordelijkheid van
sportorganisaties zoals een KNVB. Ik hoor dan ook graag van deze
Minister hoe hij gaat samenwerken met zijn collega Grapperhaus. Slecht
gedrag moet bestraft worden. Pak racisme hard aan!

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

27

Sport is onderdeel van onze samenleving. Naast lol – het bekende woord
van Onze Minister – kan de maatschappelijke positieve impact van sporten
groot zijn. Een gezonde leefstijl geeft een betere kwaliteit van leven, zowel
lichamelijk als mentaal. Toch bewegen we met z’n allen steeds minder. De
World Health Organization berekende dat jongeren steeds minder sporten,
vooral tieners en meisjes. In de rapportage van het SCP staat dat met
name meisjes met een migratieachtergrond achterblijven bij de deelname
aan sport. Dat is zorgwekkend, want jong starten is, naar ik hoop, heel
lang bewegen. Helaas valt ook te constateren dat van de volwassenen met
een laag inkomen, bijna de helft nooit sport. Klopt het dat een derde van
de gemeentelijke regelingen, kortingspassen en sportfondsen toegankelijk
zijn voor volwassenen? Hoe kunnen we die participatie meer stimuleren,
vraag ik de Minister.
Ik heb zelf veel plezier beleefd – want ik behoor tot de doelgroep – aan
walking football. Veel ouderen zien dat als een manier om vitaal te blijven
en niet terecht te komen in een sociaal isolement of eenzaamheid.
Wellicht kunnen we daar ook een competitie voor opstarten. Gelukkig
vindt dit initiatief navolging bij andere sportbonden. Hoe kan de Minister
helpen om bij dit bewegingsaanbod voor deze vaak vergeten groep in de
samenleving tot een landelijke dekking te komen?
De sportsector is een groeiende sector. Daar had ik het in het vorige debat
ook al over. Maar de sportsector is nog geen volwaardig en erkende
arbeidsmarkt. Hier hebben we het tijdens ons vorige debat ook over
gehad. Het symposium over het menselijk kapitaal in de sport heeft
plaatsgevonden. Carrièreperspectieven en arbeidsomstandigheden zijn
nog steeds onder de maat. De sportsector loopt al jaren achter bij de bv
Nederland, zo stelt de werkgeversorganisatie in de sport. Kan de Minister
aangeven welke thema’s onderdeel gaan uitmaken van het streven om de
sportsector als aantrekkelijke arbeidsmarkt vooruit te helpen? Graag meer
info over de uitwerking van mijn motie.
Ook bij de uitwerking van het Sportakkoord is het belangrijk om de
sportsector te verbeteren en toekomstbestendig te maken. Dat is ook in
het belang van de vrijwilligers die baat hebben bij een professionele
begeleiding. Goed werkgeverschap en professionalisering zouden moeten
leiden tot een betere participatie van sport zelf in de lokale sportakkoorden. Herkent de Minister de signalen dat sportverenigingen nauwelijks betrokken zijn bij de totstandkoming van de sportakkoorden en dat
buurtsportcoaches de naam krijgen van gemeentelijke vergadertijgers?
Als woordvoerder sport en preventie vraag ik hoe de Minister samenwerkt
met zijn collega Blokhuis, die werkt aan lokale preventieakkoorden. Bij het
preventiedebat heb ik een motie ingediend over een living lab in
krimpgebieden, en deze motie is aangenomen. Hoe gaat de Minister
samenwerken bij dat soort initiatieven?
Ik vind het teleurstellend dat 68% van de sportverenigingen nog nooit van
het Preventieakkoord heeft gehoord. Is de Minister het met mij eens dat
sport- en preventieakkoorden elkaar kunnen versterken? Liggen we op
schema met 2.500 clubs die een gezondere kantine hebben? Wordt er in
de leefomgeving ook innovatief nagedacht over de manier waarop we
mensen tot meer beweging kunnen uitdagen of kunnen faciliteren? Ik zou
het namelijk tijd vinden dat sportcomplexen uit de jaren zeventig
gemoderniseerd worden. Denk bijvoorbeeld aan interactieve sportzalen.
Waarom hebben we wel digiborden in scholen en geen digiborden in
sportzalen? Sportaccommodaties kunnen omgebouwd worden tot
gezellige community centra waar jong en oud samenkomen om te
bewegen en te sporten. Op welke wijze moedigt de Minister deze
innovaties aan? Hoe kunnen subsidieregelingen daaraan bijdragen?
Voorzitter. Het Nederlandse sportevenementenland, daar zijn we goed in.
Ook de maatschappelijke impact van sportevenementen kan vervolgonderzoek gebruiken. Het is geweldig dat de Minister en de KNVB mijn
motie om het WK Vrouwenvoetbal in 2027 in Nederland te houden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

28

omarmen. Daarvoor is een haalbaarheidsstudie noodzakelijk, maar ook
een studie naar de betekenis van sportevenementen in het algemeen. Wat
zijn bijvoorbeeld de effecten van side events? Als we aan sportevenementen denken, past daar dan ook een evenement bij waarbij alle alle
EK-para-sporten geclusterd worden in één groot evenement? Dat is goed
voor het onderlinge contact, efficiënt in de kosten en interessant voor de
media. Deze evenementen zouden als sportief evenement neergezet
kunnen worden. Ik vraag me af in hoeverre grote evenementen die niet
topsportgerelateerd zijn, zoals Sportief met diabetes, binnen het evenementenbeleid kunnen vallen. Ik ben benieuwd naar de reactie van de
Minister op het advies van de Sportraad over het WK Voetbal en het
clusteren van parasporten in Nederland als evenement.
De voetbalvrouwen inspireren veel vrouwen. Wat vind ik het ontzettend
jammer dat er, nadat ik 40 jaar in de sport heb gewerkt, nog steeds te
weinig vrouwen in de top van sportorganisaties te vinden zijn. Dit
stagneert ook de doorstroom van Nederlandse vrouwen naar internationale sportorganisaties. Het aandeel van vrouwen in bondsbesturen is
sinds 2012 18%. Dat neemt nauwelijks toe. Hoe stuurt de Minister op meer
diversiteit en in het bijzonder meer vrouwen in sportbesturen? Ziet de
Minister mogelijkheden om met subsidievoorwaarden te sturen op een
toename van diversiteit?
Ten slotte heb ik nog twee belangrijke kwesties.
De voorzitter:
Voordat u daartoe overgaat, is er een vraag van de heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik hoorde iets verontrustends. In mijn bijdrage heb ik aangegeven dat
door het accorderen van het beleidsplan van NOC*NSF een groot deel
van met name de kleine sportbonden getroffen wordt door een halvering
van het budget voor de komende jaren. Dat is lastig, dat is moeilijk voor
die sportbonden. Ik hoor nu dat u wellicht een subsidiesanctie wil
instellen voor sportbonden, die het soms al heel moeilijk hebben om
überhaupt bestuursleden te krijgen, als ze onvoldoende vrouwen in het
bestuur hebben. Volgens mij zou dat de doodsteek kunnen zijn voor een
aantal kleine sportbonden. Dat kan volgens mij niet de bedoeling zijn van
uw motie of in ieder geval uw inzet. Ik deel met u de zorgen dat er meer
vrouwen in besturen moeten komen, maar dat moet toch op een andere
manier te regelen zijn dan via sancties? Daardoor zouden sportbonden er
financieel onder gaan lijden.
De voorzitter:
Er werd even verwezen naar een motie, maar die is nog niet ingediend.
Mevrouw Diertens (D66):
Nee, die motie is inderdaad nog niet ingediend. Ik heb ook gedacht aan
quota, maar dat vind ik te ver gaan. Ik denk dat met de Code Goed
Sportbestuur en met eventueel een kleine financiële druk de mogelijkheid
groter kan worden dat vrouwen ook eens echt kunnen toetreden tot
sportbesturen. Ik denk gewoon dat een dergelijk middel heel veel kan
helpen om die diversiteit tot stand te brengen. Dat hoeft helemaal niet ten
koste te gaan van de bestuurskracht van de kleine sportorganisaties. Ook
daarin kan men op zoek gaan naar vrouwen die kunnen meedoen in de
top.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

29

Ik maak me hier toch echt zorgen over, want een kleine financiële sanctie
is voor een kleine vereniging nog steeds een groot bedrag. Dan gaat het
om tienduizenden euro’s. Of wilt u een boete van € 100 gaan uitschrijven?
Als we het daarover hebben, kunnen we elkaar misschien vinden, maar ik
kan me gewoon niet voorstellen dat we bonden die het ontzettend
moeilijk hebben en die het de komende jaren alleen maar moeilijker gaan
krijgen, ook nog eens een dreiging op zich af laten zien komen: als u hier
niet aan voldoet, gaan we u korten. Dat kan toch gewoon niet? Die bonden
zijn gewoon belangrijk voor de diversiteit van ons landschap.
Mevrouw Diertens (D66):
Ja. Ik denk dat ook kleine sportbonden op zoek kunnen gaan naar
vrouwen voor hun bestuur. Ik denk dat dit een stimulans is om sportbesturen diverser te maken. Dat is de opzet. Daar moet een heel groot
drukmiddel op komen. De sport moet daarnaar op zoek gaan. Want we
zeggen steeds: een bestuurskadercursus, en dan gaan we graag op zoek
naar vrouwen die mee gaan doen, enzovoort. Ik denk dat er heel veel
vrouwen zijn, ook binnen de kleine sportbonden, die best op dat landelijke
niveau hun taak kunnen uitoefenen en benaderd kunnen worden om in
een bestuur plaats te nemen. Dat gebeurt te weinig, ook door de kleine
sportbonden.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik heb nog twee belangrijke kwesties. De participatie van mensen met een
beperking heeft meer aandacht nodig. Ruim 491.000 mensen staan buiten
spel. Kinderen met een beperking hebben ook sporthulpmiddelen nodig.
Kan de Minister mij vertellen hoe hij vordert met mijn motie, waarin ik
pleit voor sportprotheses voor kinderen? Ik sluit daarmee aan bij de
voorzetten van Wheels2sport, die ook door mevrouw Westerveld en de
heer Van Nispen zijn genoemd.
U kunt niet anders van mij verwachten: ik vraag ook uw aandacht voor
Caribisch Nederland en Curaçao. Na 10-10-10 is ons Caribisch deel van het
Koninkrijk sportief gezien in een soort niemandsland gekomen. Bonaire
wordt niet ondersteund in ontwikkel- en talentprogramma’s, zo vernam ik
tijdens mijn werkbezoek, waarbij ik sprak met topsporters en topsportbestuurders op Bonaire. Curaçao heeft geen eigen Olympisch comité.
Sporters moeten vaak noodgedwongen kiezen voor Nederland of Aruba.
Zou de Minister contact kunnen opnemen over deze specifieke situatie
van Curaçao en Bonaire?
Dank u wel.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb nog één vraag aan mevrouw Diertens, zodat de heer Van Aalst
veilig kan landen. Die gaat over zwemveiligheid. Ik weet dat mevrouw
Diertens dat een warm hart toedraagt. Inmiddels liggen er een heleboel
plannen en voorstellen vanuit de sector zelf, waar de Minister op heeft
aangedrongen. In het «Nationaal Plan Zwemveiligheid 2020–2024 – Veilig
opgroeien en meedoen in Nederland waterland» zijn de doelstellingen dat
inwoners zwemvaardiger worden, dat de zwemomgeving in Nederland
veiliger wordt en dat inwoners zich bewust zijn van risico’s op
verdrinking. Ik weet niet of mevrouw Diertens het hele plan al heeft
gelezen, maar het is echt een aanrader. Wat vindt zij van de reactie van de
Minister tot nu toe? Hij zegt: we kijken het even aan; we komen er in het
voorjaar nog een keer op terug. Straalt dat voldoende urgentie en
daadkracht uit volgens mevrouw Diertens?
Mevrouw Diertens (D66):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

30

Ik hoop dat dit onderdeel zal zijn van de versterking van de arbeidsmarkt
in het perspectief. Bij een werkbezoek aan de reddingsbrigade in Den
Haag en de overkoepelende organisatie heb ik gezien dat zij kampen met
de professionaliteit, het opleiden van vrijwilligers en ook het geven van
cursussen in zwemveiligheid na de zwemdiploma’s. Ik denk dat daarin de
kansen liggen. De initiatieven van zwemscholen om kinderen jong bij het
leren zwemmen te betrekken, zijn er wel, maar de sportsector moet
krachtiger en professioneler worden. Daarbij kan dit onderwerp aan de
orde komen.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Dat is mooi, maar het is wel een heel stuk breder dan dat. Het gaat ook
over: alle kinderen goed leren zwemmen, het kunnen vertrouwen op de
kwaliteit van de zwemdiploma’s, het feit of zwemleraren wel of niet een
verklaring omtrent het gedrag hebben, de buitenruimtes, het
waarschuwen voor de gevaren van zwemmen in open water, al dat soort
aspecten. Het is echt een heel breed plan. Het komt helemaal van
onderop, samen met de Reddingsbrigade, met het Mulier Instituut en de
Nationale Raad Zwemveiligheid. Ik hoop op een positieve blik van de
fractie van D66 bij oproepen aan de Minister om ruimte te geven voor de
uitvoering van deze plannen, die door de sector zelf op verzoek van de
Minister zijn bedacht.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik kan alleen maar zeggen dat ik uw zorg deel en dat ik hoop dat er met
allerlei maatregelen meer aandacht komt voor dit fenomeen.
De voorzitter:
Dank u wel. Tot slot een vraag van de heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik heb nog even zitten kauwen op dat vrouwenquotum of straffende
systeem van D66. Zou het niet verstandiger zijn om in belonen te gaan
denken? Sportbonden die het lukt om meer vrouwen in het bestuur te
krijgen, zou je kunnen belonen vanuit bijvoorbeeld de portefeuille
Emancipatie, waar uw eigen Minister over gaat. Uw eigen Minister vanuit
OCW praat hier altijd over. Zij vindt dat heel belangrijk en is er soms nog
meer mee bezig dan met onderwijs. Het is op zijn minst interessant om te
kijken of juist die portefeuille kan bijdragen aan het belonen van vrouwen
in besturen binnen de sport. Dan halen we ook nog eens wat meer geld
naar de sport toe. Het is puur een suggestie.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik kan u vertellen dat nu of later het emancipatiedebat aan de gang is.
Uiteraard is dit afgestemd met mijn collega, Vera Bergkamp, die het
emancipatiedebat voert. Daarom hebben we er ook van afgezien om een
motie in te dienen voor een quotum. Dit is een maatregel waar ik
compleet achter sta, omdat we al vanaf 2012 met allerlei vriendelijke
woorden geprobeerd hebben de sportsector te stimuleren om meer
vrouwen in hun sportbesturen te krijgen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan nog een korte vraag van de heer Von Martels.
De heer Von Martels (CDA):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

31

Ik kan het VVD-voorstel wel ondersteunen. Ik zou ook willen dat vrouwen
verleid worden om in besturen actief te worden. Ik hoop dat mevrouw
Diertens inziet dat verleiden beter is dan straffen.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Diertens, een korte reactie.
Mevrouw Diertens (D66):
U zult wel begrijpen dat het verleiden van mannen ook heel interessant
kan zijn voor vrouwen, maar ik denk dat het woord «verleiden» niet in
deze context past. Wij doen namelijk gewoon een hele zakelijke en
duidelijk professionele opleg, omdat er al zo vaak gevraagd is aan de
sport om meer vrouwen in sportbesturen te krijgen. Het lukt niet. Dat
heeft niet alleen te maken met het aanbod van vrouwen, want er zijn
fantastisch goede vrouwen die op het landelijke niveau kunnen opereren
en die ook een kans moeten krijgen. We moeten dus gewoon beter gaan
zoeken en eerder beginnen.
De voorzitter:
Kort, afrondend.
De heer Von Martels (CDA):
Het lukt inderdaad niet. Die 18% is best teleurstellend. Je vraagt je af
waarom dat cijfer zo langzamerhand niet naar boven kan gaan. Wat is nu
de echte reden dat het blijft steken op 18%? Ik wilde het woord
«verleiden» helemaal niet noemen, want dat is in deze context inderdaad
niet gepast, maar het is toch wel zorgelijk dat het percentage maar niet
omhooggaat? Wat zijn de redenen? Die moeten we wegnemen.
De voorzitter:
Uw punt is helder. Mevrouw Diertens.
Mevrouw Diertens (D66):
De reden is dat er, als er vacatures zijn, niet goed gezocht wordt naar
vrouwen, die er wel zijn. Ze worden dus niet uitgenodigd om te reageren
op een vacature. Het is toch nog steeds heel erg een old boys network. Ik
heb daar veertig jaar ervaring mee en ik ben het gewoon zat. Ik denk dat
er nu een manier is gekomen om in actie te komen.
De voorzitter:
Hartelijk dank. U was aan het einde van uw betoog. Een heel goede timing
van de heer Van Aalst, die zojuist binnenkwam. Hartelijk welkom. Ik geef u
graag de gelegenheid om uw inbreng te doen. Dat doet u namens de
fractie van de PVV. Gaat uw gang.
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik was iets later, omdat ik druk bezig was met de
voorbereiding van een overleg over de pfas-problemen. Daar kom ik
straks nog kort op terug, want ook sportclubs hebben natuurlijk met het
pfas- en stikstofprobleem te maken, in verband met nieuwbouw et cetera.
Als het hier vandaag zelfs over vrouwenquota in de sport gaat, dan ziet u
maar weer hoe belangrijk het is dat de PVV aanwezig is. Na het succes
van de pitspoes en de kasseienweg dacht ik: ik kan geen verstek laten
gaan.
Voorzitter. De PVV is groot fan van onze sport. Sport blijft de nationale
trots. Het is prachtig om zo veel jongeren elk weekend weer in beweging
te zien op de velden. Als jongen uit Twente hoef ik niet uit te leggen hoe
sport met ups and downs gaat. Het zorgt natuurlijk voor verbondenheid
en plezier. Daarom draagt de PVV onze amateurclubs een warm hart toe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

32

Elk weekend zetten veel vrijwilligers zich weer met hart en ziel in. De PVV
vind het dan ook triest om te zien dat deze clubs onnodig worden gepakt.
Zo leidt het gedoe rondom de kunstgrasvelden nog steeds tot allemaal
extra kosten. Ik vraag de Minister hoe het zit met de discussie rondom de
gezondheid in relatie tot de rubberkorrels en wat het elke keer met zich
meebrengt, waardoor clubs echt in de problemen komen. Moeten ze nu
gewoon gras nemen? Gewoon gras zorgt voor beperking van de
speelbaarheid et cetera. Graag een antwoord van de Minister.
Voorzitter. Dan de sportakkoorden. Die zijn natuurlijk leuk, maar het is
voor kleine clubs die bestaan uit vrijwilligers soms een heel bureaucratisch gedoe. De PVV hoort dan ook dat ze er daarom juist niet bij
betrokken worden en het gewoon niet kunnen uitvoeren. Wat levert het
landelijke Sportakkoord nou concreet op? Zo’n landelijk Sportakkoord is
leuk, maar wat als je er regionaal geen uitvoering aan kunt geven? Het zijn
natuurlijk de vaders en moeders die zich elke week weer inzetten als
vrijwilliger, trainer, penningmeester of voorzitter. Hoe krijgen we het voor
elkaar dat het heel laagdrempelig wordt en de juiste uitwerking krijgt die
de Minister voor ogen had?
De PVV heeft een vraag over de beslissing van de Rabobank om professionele voetbalclubs niet langer als klant aan te nemen. Dit is in verband
met het gevaar van witwassen. Het leidt ook tot problemen bij de clubs.
Die worden daardoor gedwongen om naar buitenlandse banken te gaan,
wat als neveneffect heeft dat we helemaal geen zicht meer hebben op de
financiële middelen. Wat gaat de Minister eraan doen om te voorkomen
dat we alle clubs aan buitenlandse investeerders blootstellen?
Voorzitter. De PVV hoort dat lokale voetbalclubs slecht op de hoogte zijn
van die veranderde regels rondom de btw en de BOSA. Kan de Minister
zich sterk maken voor een simpele uitleg van die regels, zodat die clubs
weten waar ze aan toe zijn? Dat sluit natuurlijk mooi aan bij die sportakkoorden, waarbij we ons afvragen: hoe komen Jantje en Pietje, die
voorzitter en penningmeester zijn, nog door dat oerwoud van regels? Dat
krijgt dan niet de uitwerking die het verdient.
Voorzitter. Dan trekt de overheid nogal van leer tegen het gebruik van
alcohol en tabak bij de sportvelden. Ik heb daar vorig jaar ook al aandacht
aan besteed. Ik hoorde net via de livestream al dat mijn collega van het
CDA aan de andere zijde daar ook al aandacht aan besteedde, alleen was
dat net de andere kant van het verhaal. De PVV zegt net als vorig jaar: wij
willen geen betutteling. We zien hier ook geen rol voor de KNVB in
weggelegd, want als er straks in die sportkantines geen alcohol meer
verkocht mag worden, dan verliezen clubs hun grootste inkomstenbron.
Ook ondermijnt dit de sociale gezelligheid van een pilsje na het
voetballen. Die derde helft is juist hetgeen waarvoor mensen naar hun
sport toegaan. Dus dit leidt er wat ons betreft juist toe dat mensen minder
gaan sporten, terwijl we die mensen aan het sporten willen houden. Dus
de PVV ziet beide als een aderlating voor de clubs. Kan de Minister
beloven dat hij toch gewoon stopt met die betutteling, want dit leidt tot
niets.
Voorzitter. Tot slot vraagt de PVV nog wat aandacht voor onze oeroude
Hollandse sporten, waaronder fierljeppen, kaatsen en klootschieten. Als
jongen uit de regio vind ik deze tradities prachtig. Dus wat ons betreft
mogen we ook wat meer aandacht vragen voor deze sporten en zetten we
ze wat meer op de kaart. Kan de Minister ons toezeggen dat hij deze
passie van de PVV deelt, en deze oer-Hollandse sporten wat meer onder
de aandacht kan brengen? Het lijkt ons goed dat Den Haag wat enthousiaster wordt over deze prachtsporten uit het noorden en oosten van het
land.
Dank u wel.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

33

Dank u wel. We hoorden al over een Kamerteam voor het voetbal, en
wellicht kunt u die suggestie volgen in deze regionale sporten. Ik heb
volgens mij geen vragen gezien in de richting van de PVV. Dan zijn we aan
het einde gekomen van de eerste termijn van de zijde van de Kamer. Ik
dank u allemaal hartelijk voor uw inbreng. Ik stel voor om deze vergadering te schorsen. Dat geeft de Minister de gelegenheid om de
antwoorden voor te bereiden, en het geeft u en de Minister ook de
gelegenheid voor de lunch. Dus ik zie u graag om 12.30 uur terug in deze
zaal.
De vergadering wordt van 11.45 uur tot 12.31 uur geschorst.
De voorzitter:
Aan de orde is het wetgevingsoverleg Sport. Voor de lunchpauze heeft de
Kamer haar inbreng gedaan. Tegen enen zal ik vervangen worden door
een andere voorzitter, maar dat zal waarschijnlijk naadloos gaan. We zijn
met zes personen; mevrouw Westerveld zal zo binnenlopen. Ik wil het
aantal interrupties nog steeds niet maximeren, maar ze moeten wel korter
en bondiger zijn. Anders redden we het niet. Om 17.00 uur is er een
volgend wetgevingsoverleg in deze zaal, dus we zijn echt aan de tijd
gebonden.
We kunnen van start gaan. Ik geef graag de Minister de gelegenheid om
de vragen in eerste termijn te beantwoorden.
Minister Bruins:
Voorzitter, dank u wel. Voordat ik toekom aan de vragen van de verschillende fracties, maak ik een paar algemene opmerkingen over de hoofdlijnen van het sportbeleid in de achterliggende periode. Ik zal de sprekers
daarna op sprekersvolgorde beantwoorden. Als ik bij spreker vijf of zes
kom, zullen sommige vragen dan natuurlijk al beantwoord zijn, maar ik zal
mij uitputten in creativiteit.
Ik begin met het vreselijke incident tijdens de wedstrijd Den Bosch –
Excelsior. Daar is veel om te doen geweest en nog steeds. We zullen er
veel aandacht voor moeten hebben, want racisme en discriminatie horen
niet thuis in de sport, zoals u allemaal vanochtend heeft betoogd. Ik was
onder de indruk van het gesprek dat wij vorige week bij en met de KNVB
konden voeren, vooral met de betrokkenheid van de speler, Ahmad
Mendes Moreira, en de scheidsrechter bij het tot stand komen van wat wij
zijn gaan noemen het aanvalsplan tegen racisme en discriminatie. Dat
waardeer ik zeer, niet alleen van de speler en de scheids, maar ook van de
club. Er zijn ook andere partijen bij betrokken. Ik noem ook de collega’s
van Justitie en van Sociale Zaken. Daartoe aangemoedigd door de
Tweede Kamer heeft ook de premier deelgenomen aan het debat bij de
KNVB.
We hebben nu acht weken de tijd om op een rijtje te zetten wat de inhoud
van dat aanvalsplan moet zijn. Het moet concreet en praktisch en het
moet vooral geen kwestie worden van verwijzen naar elkaar. Het moet
mét elkaar. Dat betekent wat mij betreft dat de rijksoverheid met betrokkenheid van de KNVB maatregelen moet nemen. Het is best complex, zo
blijkt in de uitvoering, maar we gaan het wel doen. Het moet op een
zodanige manier begrijpelijk zijn, dat we allemaal kunnen volgen wat de
consequenties van de maatregelen zijn in de uitvoering.
Zijn daarmee racisme en discriminatie als vanzelf over en uit? Welnee. Is
dat een reden om niks te doen? Welnee. Het gaat erom dat we scholder an
scholder, om een Achterhoekse uitdrukking te gebruiken, staan voor de
aanpak van dit probleem. De verschillende thema’s die u de afgelopen
dagen in de kranten las, komen echt allemaal aan bod: het stadionverbod,
de fair-playprojecten en de integrale persoonsgerichte aanpak. Ik noem
ook het kijken naar andere landen, bijvoorbeeld Engeland als het gaat om
een appje waarmee anoniem discriminerend gedrag kan worden gemeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

34

Ik noem slimme camera’s, niet alleen kijkend naar het betaald voetbal,
maar ook naar amateurorganisaties. Het was mevrouw Westerveld die
van dat laatste een punt maakte.
Er is dus nog wat werk te doen. Vanuit Sport zullen wij de activiteiten
coördineren. Wij zullen ervoor zorgen dat we toewerken naar die 31ste
januari. Hoe vreselijk het onderwerp ook is, het is wel iets waarbij
iedereen zijn betrokkenheid toont. Het gebeurt niet alleen aan die tafel bij
de KNVB, maar ook bij heel veel spelers en bij heel veel mensen in de
samenleving. Je kunt niet blij zijn bij zo’n onderwerp, maar over die
betrokkenheid en aandacht van zovelen ben ik wel verheugd.
Dat zeg ik allemaal in de context van het feit dat wij natuurlijk willen dat
sport een positieve beleving is. Een mooie sportbeleving is natuurlijk het
allermooist wat er is. Sport waar mensen bij samenkomen, waar mensen
aan deelnemen, waarbij mensen langs de lijn staan en ernaar kijken, sport
waar mensen over praten, tot ’s avonds laat op de televisie, is natuurlijk
het allermooiste wat er is. Wij willen natuurlijk naar die mooie sportbeleving toe werken.
En eerlijk gezegd is dat ook wat we natuurlijk willen met het Sportakkoord.
Daarmee kom ik op mijn tweede opmerking.
De voorzitter:
Dat Sportakkoord is echt een ander punt. Voordat u daarop doorgaat, wil
ik leden in de gelegenheid stellen vragen te stellen. Volgens mij zag ik
eerst de heer Van Nispen zijn hand opsteken.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb een heel korte vraag zonder ellenlang betoog vooraf. Daar heeft u
mij om gevraagd, voorzitter. Komt de Minister dan over acht weken ook
met dat aanvalsplan naar de Kamer, inclusief een financiële paragraaf
waarin staat wie wat betaalt? Daarbij gaat het bijvoorbeeld over die
camera’s.
Minister Bruins:
Ik zal het plan maken met al die partijen en ik zal u daar dan ook een
exemplaar van sturen. Ik kan me inderdaad ook voorstellen dat er
financiële consequenties aan zitten. Als dat zo is, zal ik daarmee naar de
Kamer moeten komen en willen komen. Er wordt nu gevraagd wanneer
dat zal zijn. Wij hebben echt de maand januari nodig om dat plan af te
maken. Dus wat zal ik zeggen? Na 31 januari moet de Kamer dat kunnen
krijgen.
De voorzitter:
Zullen we als toezegging noteren dat het in het eerste kwartaal van 2020
komt? Ja. Dank u wel. De heer Von Martels heeft ook een vraag.
De heer Von Martels (CDA):
Het is mij niet helemaal duidelijk of er nog een blokje over racisme in de
sport komt. Of is dit maar een warming-up waarbij dit slechts zijdelings
wordt benoemd? Hoe moet ik dit zien?
De voorzitter:
De Minister heeft aangegeven dat hij eerst een algemene inleiding geeft.
Daarna zou hij de vragen per Kamerlid beantwoorden. Maar als dezelfde
vraag door meerdere leden gesteld is, zal hij niet elke keer opnieuw op de
vraag ingaan. Ik zie de Minister instemmend knikken. Op specifieke vragen
zal de Minister dus nog terugkomen. Maar u mag ook nu uw vraag stellen.
De heer Von Martels (CDA):
De Minister noemt een aantal voorbeelden hoe je op een concrete en
praktische manieren racisme in de sport kunt bestrijden. Er worden vier of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

35

vijf voorbeelden genoemd. Alleen het voorbeeld dat ik naar voren heb
gebracht, namelijk het intrekken van bijvoorbeeld gemeentelijke subsidies
voor voetbalclubs, dat voorbeeld werd nou net níét genoemd. Heeft de
Minister dat vergeten, of is dit voorbeeld met opzet nu even niet naar
voren gekomen?
Minister Bruins:
Ik heb een aantal thema’s genoemd die in het gesprek met de KNVB
afgelopen donderdag aan bod geweest. En de vraag van de heer Von
Martels heb ik heel goed verstaan. Ik kom daar later op terug.
Mevrouw Diertens (D66):
De Minister spreekt over racisme, maar er is ook homohaat. Daarvan is
ook sprake in allerlei spreekkoren. Wordt homohaat ook meegenomen in
uw gesprekken met de KNVB en met de partners waar u mee op gaat
trekken?
De voorzitter:
Spreekt u alstublieft via de voorzitter. De Minister.
Minister Bruins:
Jazeker, voorzitter. Dit gaat in de breedte van de aanpak van racisme en
discriminatie.
De heer Van Aalst (PVV):
Afgelopen week bekroop mij toch wel het gevoel: goh, waar was u al die
tijd? De joodse gemeenschap wordt al jaren vanaf de tribunes belaagd. Ik
heb nog geen scheidsrechter gezien die daarbij toen een wedstrijd heeft
stilgelegd. Alle vormen van racisme zijn verwerpelijk, ook in de sport.
Maar ik krijg het gevoel alsof deze Minister nu aan allerlei actieplannen
werkt. Bent u niet jaren te laat? Wat hebt u al die tijd dan gedaan?
Racisme is verwerpelijk en ook de KNVB moet ik hier toch wel even
prikkelen. Ik heb zelf aan den lijve ondervonden dat wedstrijden uit de
hand liepen. Afgelopen weekend zijn er ook weer allerlei wedstrijden uit
de hand gelopen, met allerlei racistische uitingen van twee kanten. Ik heb
voorbeelden waarbij niet is opgetreden. Dus waarom nu ineens wel, en
waarom al die jaren eerder niet?
Minister Bruins:
Ik zeg de heer Van Aalst na: racisme is verwerpelijk. Dat vraagt aldoor om
een aanpak. Ik heb vorige week ook wel genoemd dat ik juist op de dag na
de wedstrijd, op 18 november, contact zou hebben met de KNVB over
bijvoorbeeld een campagne «Voetbal is van iedereen», om te spreken
over die positieve sportbeleving. We dachten erover om daar rolmodellen
bij te betrekken. En als er dan zo’n vreselijk incident gebeurt, denk ik dat je
er goed aan doet om dat te betrekken bij de maatregelen die je wil nemen.
Er zijn natuurlijk al veel vaker van heel veel verschillende zijden, lokaal en
nationaal en vanuit sport en politiek, acties geweest en maatregelen
getroffen om racisme en discriminatie tegen te gaan. Is het allemaal
onvoldoende geweest en komt het nog steeds voor? Ja, het komt nog
steeds voor. Kun je met een actieplan alles afvangen? Nee, zo werkt dat
natuurlijk niet. Alleen als we met 17 miljoen mensen optreden en opstaan
kunnen we racisme en discriminatie aanpakken.
De voorzitter:
Afrondend, de heer Van Aalst.
De heer Van Aalst (PVV):
Ja, heel kort. Daar zijn we het over eens. Ik denk inderdaad dat een
actieplan leuk voor de bühne is, maar niks oplevert. Ik heb de vraag al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

36

meermaals voorbij zien komen bij de Minister: hoe gaat u dat doen en
maakt u extra capaciteit vrij? Racisme is gewoon strafbaar. Maar als u
geen capaciteit heeft, hoe gaat u het dan oplossen? Dit klinkt allemaal heel
leuk voor de bühne en we kunnen met z’n allen schouder aan schouder
gaan staan, maar we moeten het ook met elkaar gaan dóén. Ik snap dat dit
deels bij JenV ligt, maar als de Minister grote woorden gebruikt – we gaan
het aanpakken – moet hij ook boter bij de vis leveren.
Minister Bruins:
Om een aanvalsplan te betitelen als «leuk» vind ik niet passen bij de
strekking van het onderwerp. Ik vind dat wij echt schouder aan schouder
moeten staan als samenleving om racisme en discriminatie uit alle
hoeken en gaten te bannen. In dit geval staan wij aan de lat voor de sport
en de stadions. Ik denk dat zo’n aanvalsplan noodzakelijk is om daar
gezamenlijk, niet wijzend naar een ander, een aanpak op te plegen. Zoals
de heer Van Aalst aangeeft, moet daaraan ook JenV een bijdrage leveren,
en ook de sport en andere partijen. In die gezamenlijkheid moet het
gebeuren. Dat zal echt nog passen en meten worden, want je kunt niet in
één gesprek op een donderdagmiddag bij de KNVB zeggen: zo is het klaar;
strik eromheen en ga het maar uitvoeren. Daar zullen nog gesprekken
over gevoerd moeten worden; het is niet anders. Daar hoort ook boter bij
de vis bij als dat financiële consequenties heeft van rijkszijde. Dan zal ik
ook mijn part daarvan aan u voorleggen.
Voorzitter. Ik had het over dat vreselijke incident. Racisme en discriminatie
horen niet thuis in de sport. We willen allemaal een positieve sportbeleving. Sport is een bindmiddel, sport is plezier. Daar moet je vreugde en
lol aan beleven. Dat is ook een van de doelstellingen van het Nationaal
Sportakkoord, waarover mijn tweede opmerking gaat. Ik ben blij dat we
na het sluiten van het nationale akkoord, in de zomer van 2018, zien dat er
een hele hoop gemeenten aanhaken en dat er lokale en regionale
sportakkoorden worden gesloten. Inmiddels staat de teller op 339 van de
355 gemeenten die werken aan zo’n lokaal sportakkoord of dat inmiddels
af hebben. Dat vind ik nou eens een mooie score. Ben je er dan? De heer
Heerema heeft daar een punt van gemaakt. Hij zegt: het is wel allemaal
papier. Dat is ook zo, maar daaraan gaat vooraf dat we hier gezamenlijk de
afspraken maken en dan toewerken naar de uitvoering. Dat kan lokaal en
dat kan ook regionaal en dat vind ik mooie voorbeelden.
Bij die lokale sportakkoorden worden ook verschillende partijen betrokken
van buiten de sport, soms vanuit zorg, soms vanuit welzijn en soms
vanuit onderwijs. Kijk naar het akkoord in Haarlem. Daar hebben
fysiotherapeuten, de ggz en de gezondheidscentra het lokale sportakkoord
meegetekend, om een gezonde leefstijl te bevorderen voor de mensen die
dit het hardst nodig hebben. Ook wordt er extra ingezet op gezonde
scholen en bso’s, met het programma Jongeren Op Gezond Gewicht. Ik
word er blij van dat er in die breedte wordt gekeken, want lol in sport en
in bewegen liggen heel dicht bij elkaar, maar ook aspecten als een
gezonde leefstijl en eenzaamheidsbestrijding zijn heel belangrijk. Ik kom
straks nog op het vervlechten van Sportakkoord en Preventieakkoord.
Voorzitter, dan mijn derde opmerking vooraf. U weet dat ik de buurtsportcoachregeling dit jaar heb uitgebreid. Er werken inmiddels bijna 6.000
professionals door het hele land aan de doelen van het Sportakkoord,
bijvoorbeeld aan het Sportakkoord voor mensen met een beperking, voor
ouderen en voor mensen met een lager inkomen. Ook zijn er pilots met
clubkadercoaches, die verenigingen en verenigingsstructuren kunnen
versterken.
Tot zover op dit onderwerp, voorzitter.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
De Minister geeft een soort snel antwoord. We hebben extra buurtsportcoaches, 6.000 stuks, en die worden ingezet ten behoeve van het lokale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

37

sportakkoord. Maar wij hebben hier in de Kamer al een aantal jaren
geprobeerd om wat grip te krijgen op die buurtsportcoaches om te kijken
of wij, als grote financier van die groep, misschien wat aandachtsvelden
kunnen meegeven waarmee ze aan de slag zouden moeten gaan. Ze zijn
heel divers ingezet in de samenleving. Mijn vraag is: op basis waarvan zijn
al die buurtsportcoaches daadwerkelijk aan de slag met die lokale
sportakkoorden? Mijn beeld is anders.
Minister Bruins:
Dit is een vraag uit het betoog van de heer Heerema. Ik was van plan om
straks een document op te houden dat gebruikt kan worden bij het tot
stand komen van die lokale sportakkoorden. De een noemt het een
menukaart, de ander noemt het een inspiratielijst met allerlei thema’s,
waarbij ook de verbinding wordt gemaakt tussen sport en preventie.
Daarin komt het thema van de gezonde leefstijl bijvoorbeeld regelmatig
naar voren. Uiteindelijk worden de keuzes op lokaal niveau gemaakt. Maar
de inspiratie over een aantal onderwerpen vanuit VWS, waarbij zowel
preventie als sport een rol spelen, kunnen we vinden in die inspiratielijst.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Het ging mij even heel specifiek over de buurtsportcoach. Ik heb ook een
aandachtsveld waar ik heel graag wil dat ze aan de slag gaan, namelijk
ouderen helpen in beweging te laten komen in relatie tot al die sportverenigingen. Dat is moeilijk omdat wij geen sturing op hen hebben. Ik
begrijp van de Minister dat er een menukaart is van waaruit ook wij
invloed kunnen uitoefenen om de buurtsportcoaches sturing te geven en
daar word ik alleen maar heel erg blij van.
Minister Bruins:
We hebben bestuurlijke afspraken gemaakt voor de inzet van de buurtsportcoachregeling. Bij die bestuurlijke afspraken gaat het onder andere
over het versterken van de clubs en over het versterken van aandacht
voor groepen die achterblijven. Laat ik het zo formuleren. Dat zijn niet
alleen ouderen, dat kunnen ook jongeren zijn. Het kunnen ook andere
deelverzamelingen uit de gemeente zijn.
Voorzitter. Dan nog een opmerking over het zesde deelakkoord van het
Nationaal Sportakkoord, namelijk topsport die inspireert. Samen met de
sport en de gemeenten hebben we gewerkt aan het toekomstige
topsportbeleid, waarin presteren en inspireren hand in hand gaan. De
prestaties van topsporters en hun weg naar de topsport toe moet
zichtbaar worden, niet alleen voor de huidige generatie, maar ook voor de
toekomst. Dan kunnen we de unieke kracht van topsport voor heel
Nederland benutten en zullen meer partijen bereid zijn om in topsport te
investeren. Ik heb het al eerder gezegd: daarmee wordt de koek voor de
sport groter en stellen we meer sporters in staat om te gaan presteren. De
komende maanden ga ik samen met de partners de uitwerking van dat
zesde deelakkoord in, om na de Olympische Spelen in Tokio een nieuw en
inspirerend topsportbeleid te kunnen voeren.
De Olympische Spelen komt steeds dichterbij. Dat gaan we de komende
tijd merken. Zo zijn er verschillende Olympische kwalificatietoernooien die
volgend jaar in Nederland worden gehouden, zoals waterpolo en
volleybal. Hiermee creëren we kansen om Team NL in Tokio te laten
schitteren.
Voorzitter. De Oranje Leeuwinnen hebben zich al geplaatst voor Tokio. Ze
blijven maar presteren en daar heeft heel Nederland deze zomer van
genoten. Zo zorgen zij zelf voor de allerbeste reclame. Daarom heb ik de
bid van de KNVB ondersteund voor de Champions League finale in 2023
in Eindhoven. Dat kan een mooie opmaat zijn naar een bid voor het WK in
2027, waarvoor uw Kamer al steun heeft uitgesproken. Ik kijk ook enorm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

38

uit naar de Invictus Games in mei volgend jaar, hier in het Zuiderpark in
Den Haag.
Samen hebben we al mooie evenementen georganiseerd. Ik denk aan het
WK handboogschieten in Den Bosch, een sport die in Nederland helemaal
niet zo bekend is. Door de prachtige arena in de binnenstad, onder de
Sint-Jan, hebben veel meer mensen kunnen ervaren hoe leuk en
spannend deze sport kan zijn. Ik noem dit voorbeeld omdat het de eerste
keer was dat een WK voor valide sporters en het WK voor paralympische
sporters in één evenement zijn georganiseerd. Dat vind ik een prachtig
voorbeeld van wat ik wil uitdragen met inclusief sporten. Iedereen die dat
wil, moet kunnen sporten, samen met anderen, zonder dat er drempels
voor bestaan. Het was een hele operatie, die alleen mogelijk was met
financiële steun vanuit de overheid. Ik hoop dat deze opzet ook internationaal navolging zal krijgen.
Mevrouw de voorzitter. In de sport is veel in beweging, met het Sportakkoord, de lokale Sportakkoorden, de Sportlijn, de landelijke projecten,
maar ook bijvoorbeeld de aanpak van grensoverschrijdend gedrag in de
sport. Daar zit nog een hoop werk aan, maar ik weet zeker dat wij daar in
de komende periode nog veel constructieve debatten over zullen voeren.
Met deze opmerkingen kom ik toe aan de vragen die door de Kamer zijn
gesteld. Ik begin met de vragen van mevrouw Westerveld. Zij sprak als
eerste over de SPUK-regeling. Het kan allicht leiden tot vragen als 82%
van de aanvraag vergoed wordt. Dan heb je niet 100% vergoed gekregen.
Is dat dan geen nadeel? Schiet dan de compensatie tekort ten opzichte
van de aanvraag? Wij hebben aan de ene kant een budget, wij hebben aan
de andere kant aanvragen, en wij hebben de afspraak dat de sport niet
moet lijden onder het afschaffen van de btw-compensatievrijstelling. Al
die aanvragen zijn in de afgelopen periode gedaan en op basis daarvan
kon een bedrag beschikbaar worden gesteld ter hoogte van 82% van de
aanvraag. Vervolgens gaan er activiteiten ondernomen worden. Er wordt
gebouwd, er wordt gerenoveerd en vervolgens moet er worden
afgerekend. Er wordt afgerekend op basis van de subsidiabele uitgaven.
De vraag is natuurlijk of de aanvraag altijd precies pasmaat is voor de
zaken waar de SPUK-regeling voor bedoeld is, of dat er misschien een
beetje meer aangevraagd is. Het is misschien goed om in gedachten te
houden dat aanvragers nooit meer dan 100% kunnen aanvragen. Dus
niemand vraagt 120% aan, maar men gaat misschien de aanvraag een
beetje ruim formuleren, in de hoop dat dit binnen de subsidiabele
uitgaven valt. Nu krijgt men dus 82%, dan wordt er gebouwd of gerenoveerd en vervolgens wordt er afgerekend. Dan kunnen wij bekijken wat de
subsidiabele uitgaven zijn. En dan wordt verder afgerekend, zodat de
aanvrager voor de subsidiabele uitgaven ook voor 100% wordt tegemoetgekomen, opdat de sport er niet onder lijdt dat de
btw-compensatieregeling is afgeschaft.
Wanneer gaat het allemaal gebeuren? Dit jaar vinden de toekenningen
plaats, laten we zeggen dat volgend jaar het bouwen gebeurt. Misschien
zijn dan de eerste projecten ook wel klaar. Dan moet het allemaal
geadministreerd worden. Ik heb begrepen dat ook de Rekenkamer daar
nog een opvatting over heeft.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik kan de Minister een heel eind volgen, maar als straks blijkt dat er meer
geld nodig is, gaat de Minister er dan samen met de Minister van
Financiën voor zorgen dat dat geld er komt, zodat de sport niet hoeft te
leiden onder de btw-verhoging?
Minister Bruins:
Dat laatste is mijn inzet. Zo ben ik het debat met de Kamer steeds
ingegaan. Ik vind dat de sport niet moet lijden onder de afschaffing van de
btw-compensatieregeling. Ik weet dat er nu lucht zit in sommige begro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

39

tingen, in die zin dat ze misschien ruimhartig zijn omschreven, wat ik heel
goed begrijp. Misschien dat er ook oneigenlijke kosten in de begrotingen
zijn opgenomen. Maar het uiteindelijke punt is precies zoals mevrouw
Westerveld en anderen betogen: hier moet de sport niet onder lijden, dus
dan moet er additioneel geld komen.
De heer Van Nispen (SP):
Ik vind het mooi dat we die oude afspraak nog een keer herbevestigen,
maar het doet volgens mij onvoldoende recht aan de problemen die er op
dit moment zijn bij verenigingen en bij gemeenten. Voor sommige
gemeenten is het een heel groot probleem dat 82% van de aanvragen
vergoed wordt. Dus in welk opzicht is de herbevestiging van de oude
afspraak van de Minister een antwoord op de acute problemen bij
gemeenten?
Minister Bruins:
Het is ongetwijfeld geen antwoord op alle problemen waar de gemeenten
mee zitten, maar in de voorbereiding van de opzet van de SPUK-regeling
is er ook nauwgezet contact geweest met de gemeenten. Die contacten
onderhoud ik ook. De gemeenten zijn dus zeer goed op de hoogte van het
feit dat die regeling zo in elkaar steekt en dat die voor deze onderwerpen
zijn bedoeld. Wij trekken op dit punt zorgvuldig en nauwgezet op met de
gemeenten.
De voorzitter:
De heer Van Nispen, afrondend.
De heer Van Nispen (SP):
De Minister kan het heel zorgvuldig noemen, maar ik weet niet hoe
zorgvuldig het is dat 82% van de aanvragen nu gecompenseerd wordt en
dat dit mogelijk in 2021 wordt aangevuld tot 100%. Want als gemeenten
bij ons aankloppen met de mededeling dat dat tot grote problemen leidt,
tot hogere contributies bij verenigingen en tot hogere tarieven voor de
zwembaden, dan vind ik dat geen recht doen aan de afspraken die we hier
met de Minister gemaakt hebben. Ik vind dat dus wel degelijk problematisch. Dan is volgens mij de concrete vraag: wat gaat de Minister eraan
doen? Kan de Minister uitsluiten dat dit het komend jaar toch gaat leiden
tot hogere tarieven, hogere contributies et cetera? Als hij dat niet kan
uitsluiten, dan doet dat geen recht aan de afspraak die we gemaakt
hebben. Er is voor gekozen om maar 82% te vergoeden, terwijl we niet
eens weten over er wel sprake is van misbruik of van overvragen als het
gaat om waar die regeling voor bedoeld is.
Minister Bruins:
Het woord «misbruik» neem ik al helemaal niet in de mond, want ik meen
dat wij hier met de gemeenten een heel constructief gesprek over hebben.
Voorzitter. Het omgekeerde komt natuurlijk ook voor. Er zijn ook
gemeenten die te veel voorschot krijgen. We moeten de uitvoering van de
SPUK-regeling echt losmaken. Daar voeren wij uitgebreid het gesprek
over. Ik houd daar ook een vinger aan de pols. En de verbinding met de
contributies, die ga ik niet maken.
Voorzitter: Remco Dijkstra
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik heb ook een vraag over dit onderwerp, maar even via een andere
aanvliegroute. De Minister geeft aan dat er een deel subsidiabel en een
deel niet-subsidiabel is. Ik vraag mij af in hoeverre gemeenten er van
tevoren op de hoogte kunnen zijn, of dat mogelijk al zijn, dat bij de
aanvraag die ze gedaan hebben, een deel van die aanvraag niet subsi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

40

diabel is. Dat zou wellicht al heel wat onduidelijkheid weg kunnen nemen
bij gemeenten. Ik ben ook even op zoek naar iets waardoor we in ieder
geval niet volgend jaar een verhoging van contributies of van huren van
zalen krijgen, wat we daarna weer moeten repareren. Ik ben daar dus even
naar op zoek. En hoe meer duidelijkheid bij gemeenten vooraf, hoe
makkelijk het is, denk ik, bij de afrekening.
Minister Bruins:
Wij hebben van tevoren een regeling gemaakt waar gemeenten een
beroep op doen. Pas als de aanvragen binnenkomen, krijg je steeds beter
inzicht in de inhoud van die aanvragen. De SPUK-regeling is volgens mij
zeer duidelijk opgesteld. U heeft die SPUK-regeling ook allemaal gezien. U
kunt ook zien dat het een hele duidelijke regeling is. Maar wat gemeenten
vervolgens bij ons indienen, hoe de aanvragen er vervolgens uitzien, is
stap twee. Ik denk dat er niet zo veel onduidelijkheid bestaat. Ik kan me
wel voorstellen dat er vanuit de gemeenten wordt gezegd: als ik nou toch
bezig ben met een bepaalde aanvraag, laat ik die dan een beetje
ruimhartig opschrijven. Dat kan ertoe leiden dat er soms te veel en soms
te weinig wordt bevoorschot. De uitkomst moet zijn dan de subsidiabele
kosten voor 100% worden vergoed aan de gemeenten. En dat zal dus zijn
in het jaar van afrekening, en dat is 2021.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik kan die lijn van de Minister heel goed volgen. Volgens mij is die ook
passend. Het gaat mij erom dat gemeenten op basis van de regeling die
ze gekregen hebben, van tevoren de inschatting kunnen maken dat ze
misschien zelf ook wel wat te ruimhartig hebben aangevraagd. Dat zal
inderdaad in een aantal gevallen zo zijn gebeurd. Dus ik denk dat het
verstandig is om ook nog even proactief naar alle aanvragende
gemeenten het signaal te sturen dat ze het zelf ook nog even goed moeten
nakijken en dat ze geen gekke dingen moeten doen met contributies op
lokaal niveau.
Minister Bruins:
Voorzitter. Ik ga verder met de beantwoording. Ik kom op de volgende
vraag. Mevrouw Westerveld legde net als de heer Van Nispen een relatie
met de SPUK-regeling. Zij vroeg: bent u bereid om de contributies te
monitoren? Ik vind overigens dat het twee verschillende onderwerpen
zijn. Zij vroeg dus: bent u bereid om dat te monitoren? Het antwoord is
«ja». Het Mulier Instituut publiceert jaarlijks de zogeheten Contributiemonitior. Dus dan kunnen we ook kijken hoe het zit met de betaalbaarheid
van de sport.
Kan de Minister inventariseren hoe zorgverzekeraars en gemeenten
omgaan met de vergoeding voor sporthulpmiddelen? Hier hebben we
helaas met een complex onderwerp te maken. Mevrouw Diertens en
anderen hebben daarop gewezen. Je zou graag willen dat er één regeling
was waar alle sporthulpmiddelen onder vielen. In de praktijk zie je dat er
soms onder de Zvw, de Zorgverzekeringswet, wordt vergoed en soms
onder de Wmo. Je zou kunnen zeggen dat het, als er twee regelingen zijn,
toch wel goed geregeld zal zijn in Nederland. Helaas blijkt dat in de
praktijk soms toch niet het geval.
De stichting Special Heroes doet een handreiking om ervoor te zorgen dat
het gesprek over die aanvraag op een goede manier kan worden gevoerd.
Daar zijn leveranciers, prothesemakers, revalidatiecentra en zorgverzekeraars allemaal bij betrokken. Die handreiking moet straks ook bruikbaar
zijn voor gemeenten. Ik heb nu het concept van die handreiking gezien.
Dat vind ik een mooie eerste stap. Zij is nog niet af. Ik denk dat ze wel gaat
helpen om ervoor te zorgen dat het inzicht er niet alleen voor de zorgverzekeraars komt, maar ook voor de gemeenten. Het gaat om beide kanten.
Verzekerde zorg is één ding, maar de Wmo-vergoeding vanuit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

41

gemeente is ook een ding. Ik denk dat ik daarmee tegemoetkom aan de
vraag van mevrouw Westerveld over het inventariseren waar de behoefte
zit. Ik zou eigenlijk een stapje verder willen gaan: ik zou eigenlijk willen dat
verzekeraars en gemeenten elkaar de bal toespelen, dat het of de een of
de ander is. Zo ver zijn we beslist nog niet. Laat ik daarvoor waken. Het
helpt misschien wel dat die handreiking er is. Wat daar ook bij helpt, is dat
er een aantal proefprojecten gaat draaien met de mobilotheek, een
uitleensysteem voor hulpmiddelen – ik zeg het nu een beetje huiselijk – in
drie verschillende gemeenten. Uit m’n hoofd zeg ik: Emmen, Breda en nog
een derde gemeente. Daar krijgen we dan ook de eerste ervaringen in de
loop van volgend jaar.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik vind het heel mooi dat er een handreiking is en dat er ook nog concrete
actieplannen komen waar partijen bij betrokken zijn en dat Wheels2sport,
waar het nu met name om rolstoelen gaat, opgezet wordt. Ik zou wel
graag horen hoe die handreiking er precies concreet uit gaat zien. Wilt u
dat ook met de Kamer delen? Hoe bruikbaar kan die zijn? In hoeverre
kunnen die vestigingen van Wheels2sport, die bibliotheken of sport-otheken, uitgebreid worden met andere hulpmiddelen dan alleen
rolstoelen?
Minister Bruins:
Ik sprak niet over rolstoelen. Het is breder. Er zijn verschillende pilots met
betrekking tot mobilotheken. Misschien gaat het ook wel over een rolstoel
of bepaalde rolstoelen. Het zijn pilots, dus laat ik ook de beperkingen
benoemen, zodat ik mensen niet blij maak door te zeggen dat iets er al is
in hun gemeente. Ik denk wel dat we van die eerste ervaringen kunnen
leren. Ik denk dat Special Heroes ergens volgend jaar die handreiking af
heeft. Misschien is het goed dat ik die dan ook met de Kamer deel. Dat lijkt
me praktisch.
De heer Van Nispen (SP):
Heel kort. Ik hoor de Minister spreken over een pilot, maar we hebben
toch al de pilot Wheels2sport? Daar heb ik in mijn bijdrage ook aandacht
voor gevraagd. Daar komt de Minister nog op terug. Nu we het toch over
dit onderwerp hebben, zou ik het op prijs stellen als de Minister gewoon
zegt: daar gaan we op aansluiten en ik ga dat mooie project, dat mooie
initiatief, waarbij mensen zonder al te hoge investeringen vooraf kennis
kunnen maken met bepaalde sporten door hulpmiddelen te lenen – daar
gaat het namelijk om – onder de aandacht brengen van gemeentes.
Minister Bruins:
Er zijn gelukkig meerdere initiatieven. Ik moet bij dit wetgevingsoverleg
het initiatief Uniek Sporten noemen. De heer Van Nispen kent dat. Daarbij
is er een mogelijkheid om via een website te kijken waar je vormen van
aangepaste sporten kunt doen en waar misschien begeleiding, vervoer en
hulpmiddelen beschikbaar zijn. Er zijn dus verschillende initiatieven. Ik
had het nu, naar aanleiding van de vraag van mevrouw Westerveld, even
specifiek over hoe je zorgverzekeraars kunt betrekken bij het verstrekken
van die hulpmiddelen. Nu zie je dat het onderwerp uitwaaiert. Dat is ook
terecht. Daar leent het onderwerp zich ook voor. Er zijn vele goede
initiatieven. Die handreiking is niet van mij, maar van Special Heroes. Die
hoeven we ongetwijfeld niet allemaal onder de aandacht te brengen. Hoe
breder het overzicht is voor mensen die willen sporten, maar een beroep
moeten doen op een specifiek hulpmiddel of op specifieke begeleiding,
hoe duidelijker en overzichtelijker we de informatie voor heel Nederland
kunnen presenteren. Ik weet zeker dat Uniek Sporten meeluistert.
Misschien staat het initiatief waar de heer Van Nispen over sprak, al op de
website van Uniek Sporten. Er zijn dus heel veel initiatieven, maar ik trek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

42

die even los van de handreiking. De handreiking gaat over de vergoeding
en de beschikbaarheid van hulpmiddelen. Ik vind het belangrijk dat dat
ook goed geregeld wordt in Nederland.
De heer Van Nispen (SP):
Heel kort. Ik wil ook wel wachten tot de Minister bij mijn vragen komt, om
dan het antwoord «ja» te krijgen op de vraag of dit onder de aandacht van
de gemeentes gebracht kan worden. Maar ik dacht: dan hebben we het
maar meteen geregeld. Het is toch goed om een mooi initiatief dat er al is,
te delen? Dat is juist in het belang van de mensen met een beperking die
willen sporten. Ik wilde de vraag van collega Westerveld er niet al te veel
mee belasten, maar het leek mij juist goed, omdat het hier ook betrekking
op heeft. Ik hoor graag een toezegging van de Minister. Of moeten we het
dadelijk weer oppakken bij mijn vragen?
De voorzitter:
En mevrouw Westerveld op dit punt, dan kunnen we het in één keer doen.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Mijn vraag gaat heel specifiek over de pace-oro. Ik heb die vraag al eens
eerder gesteld. Ik weet niet of de Minister daar straks op terugkomt, of dat
in zijn beantwoording dit deel al was meegenomen.
Minister Bruins:
Die vraag zit niet meer in mijn stapeltje. Ik had gehoopt dat ik met de
schriftelijke beantwoording voldoende erop gereageerd had. De pace-pro
is een bescherming voor een pacemaker. Ik roep even mijn eigen
antwoorden in herinnering. Als ik het goed heb, is de pace-pro onderdeel
van de verzekerde zorg, indien is aangegeven dat die pace-pro voor de
sporter in kwestie vanuit medische noodzaak belangrijk is. Daarmee dacht
ik dat er een sluitend antwoord was gegeven op de vraag of pace-Pro
onder verzekerde zorg valt. Als het medisch noodzakelijk is wel, en dat zal
het in veel gevallen zijn. In theorie is het dus goed geregeld. Mevrouw
Westerveld maakte het punt dat het in de praktijk soms anders uitpakt. Ik
zou zeggen: namen en rugnummers. Het gemakkelijkste is als de
verzekerde de afdeling zorgbemiddeling van zijn verzekeraar belt. Echt
waar. Dat is geen veelgebruikt instrument, maar elke verzekeraar in
Nederland heeft een afdeling zorgbemiddeling. Daar kan men terecht met
dit soort vragen. Echt doen! Zit er dan nog steeds een graatje in de keel?
Graag namen en rugnummers. Ik heb regelmatig overleg met de
zorgverzekeraars, maar ik ga ervan uit dat het niet nodig is.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dan stuur ik de Minister met alle liefde een aantal e-mails door die ik heb
ontvangen. Misschien is het woord «noodzakelijk» wel de kern. Is zo’n
beschermkap nu medisch noodzakelijk? Nee. Behalve als je gaat sporten:
dan wel. Ik heb de indruk uit de e-mails die ik krijg, dat daar wel eens het
dilemma kan zitten, terwijl we natuurlijk allemaal weten dat het heel goed
is voor kinderen om te sporten. Ik zal de e-mails die ik heb gekregen,
doorsturen.
Minister Bruins:
Dan ga ik daarmee aan de slag. «Medische noodzaak» is overigens geen
etiket dat de overheid plakt; dat doet de dokter. Mag ik het zo huiselijk
uitdrukken? Dan ga ik ze ook voorleggen aan de verzekeraar en dan hoop
ik u voor het volgende AO – dat zal volgend voorjaar zijn – nader hierover
te kunnen informeren.
De voorzitter:
Heeft de heer Van Nispen zo voldoende?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

43

Minister Bruins:
Nee, de heer Van Nispen wil nog weten of we Wheels to move onder de
aandacht kunnen brengen bij gemeenten. Ik heb straks tegen de heer
Heerema gezegd dat we bij de sportakkoorden een soort inspiratielijst
hanteren. Daar zou ik Wheels to move best op willen zetten. Dat is een
manier om Wheels to move onder de aandacht te brengen bij gemeenten
voor de totstandkoming van de lokale sportakkoorden.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie nog een hele stapel vragen en antwoorden liggen.
Minister Bruins:
Ja, maar u bent een verse voorzitter, voorzitter. U hebt echt nog een stapel
van niet geringe omvang te gaan.
Voorzitter. De volgende vraag van mevrouw Westerveld was: hoe gaan we
beter voorkomen dat seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport
gebeurt? De eerste opmerking is natuurlijk dat het realiseren van een
positieve sportcultuur helaas een lange adem vergt en misschien ook wel
nooit af is. Tegelijkertijd moeten we er wel altijd aan blijven werken. Voor
volgend jaar staat onder andere op de planning om een campagne te
organiseren die met name gericht is op die positieve sportcultuur. Wij
zullen ook kijken hoe trainers en scholen daarop kunnen aanhaken.
Daarnaast ondersteun ik de sportsector daar waar er geen sprake is van
een positieve sportcultuur, waar er sprake is van grensoverschrijdend
gedrag, met bijvoorbeeld het goed in de praktijk neerzetten van het
Centrum Veilige Sport. U kent dat. Het is een uitvloeisel van de
commissie-De Vries. Ik wil graag zorgen dat dat centrum voor zijn taken
berekend is. Dus dat helpt ook een beetje. Daarnaast is het thema
positieve sportcultuur weer een van de aandachtsgebieden bij het tot
stand brengen van lokale sportakkoorden, dus ook langs die weg is het
een stukje. Maar je kan niet zeggen: je kan met één maatregel grensoverschrijdend gedrag verhelpen. Het zal dus langs verschillende kanten
moeten gaan, zoals een campagne, lokale akkoorden en het Centrum
Veilige Sport. Het is natuurlijk ook niet iets dat alleen van sport is, maar ik
geef u drie voorbeelden van wat ik denk dat er vanuit de sport zou moeten
gebeuren.
Voorzitter. Zijn amateurclubs en vrijwilligers voldoende toegerust om
racisme en discriminatie aan te pakken? In zijn algemeenheid zou ik willen
zeggen dat ik denk dat clubs daarvoor misschien wel te weinig zijn
toegerust. Wij spreken hier in het hoofd vandaag met bepaalde, grote
organisaties, maar er zijn natuurlijk ook kleine amateurverenigingen. Je
wilt graag dat iedereen daarvoor is toegerust. Wat discriminatie en
racisme betreft denk ik dat dat aanvalsplan waar ik daarstraks over sprak
en dat eind januari gereed moet zijn, niet alleen voor de bvo’s moet
gelden. Er moet ook aandacht zijn voor in dit geval amateurvoetbalverenigingen. Wat je daar dan precies zou kunnen doen met bijvoorbeeld
camerabeveiliging, is nog weer stap twee. Daar zullen weer allemaal
vervolgvragen uit rollen. Er zijn al amateurverenigingen die gebruikmaken
van camera’s. Dat zijn er enkele tientallen, maar misschien moeten we wel
meer doen. De heer Van Nispen heeft daarstraks gevraagd: komt u hier
ook nog een keer terug met wat het allemaal gaat kosten? Dit zou weleens
een deel van de rekening kunnen zijn, als wij daar meer in willen
investeren. Dat ga ik u dan voorleggen. In zijn algemeenheid zijn
amateurclubs en vrijwilligers voldoende toegerust om racisme en
discriminatie tegen te gaan. Ik denk dat er heel veel gebeurt. Ik denk ook
dat er heel veel goeds gebeurt. Laten we dat ook allemaal blijven
benadrukken. Maar we zijn er nog niet, vandaar de extra aandacht die
erop moet zitten.
Bent u bereid om samen met de KNVB te kijken naar de bereidheid om
incidenten te melden? Ja, dat is een van de maatregelen in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

44

aanvalsplan. Misschien kan die anonieme meldingsapp ook helpen. Stel je
voor dat je op de tribune zit en iets ziet wat echt niet pluis is. Dat is een te
klein woord voor wat ik bedoel. Dat kan je dan melden met die app, omdat
je het misschien niet durft te zeggen als toeschouwer. Het resultaat van
zo’n app komt dan binnen bij een steward of stewards. Die kunnen dan
een interventie plegen. De bereidheid om incidenten te melden is er zeker.
Ik hoop dus dat zo’n app de belemmering om te melden, kan wegnemen.
Welke mogelijkheden hebben gemeenten om incidenten in de sport aan te
pakken? Ik denk dat er een rol is voor lokale sportakkoorden. Soms zijn het
bestuurlijke maatregelen, zoals de meldplicht, of het gebiedsverbod.
Misschien kan op lokaal niveau de inzet van Halt ook een rol spelen. Er
zijn dus ook voor gemeenten veel verschillende mogelijkheden om
incidenten aan te pakken. Er gebeurt ook al veel. Bij het aanvalsplan
moeten we de boel op een rijtje zetten.
Ziet de Minister dat we aan clubs kunnen vragen om zaken als alcohol,
geweld en seksueel misbruik aan te pakken? Moet daar meer aan gedaan
worden? In één vraag zijn een aantal van die onderwerpen gebundeld
waarvan ik vind dat ze niet in één antwoord zijn te vatten. Ik heb zojuist al
iets gezegd over seksueel misbruik: opvolging geven aan datgene wat de
commissie-De Vries heeft gerapporteerd. Over het tegengaan van
alcoholmisbruik is in het Preventieakkoord veel opgeschreven. De aanpak
van geweldsincidenten en andere incidenten hoort, naast wat ik daarover
daarnet heb gezegd bij het aanvalsplan, wat mij betreft bij de uitvoering
van de sportakkoorden. We moeten positieve sportakkoorden bevorderen.
Het is een aanpak van verschillende thema’s langs verschillende routes.
Je kunt er niet één antwoord op geven op die verschillende vragen. Ik
vind dat je dit per deelonderwerp moet uitpluizen.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Maar mijn punt was ook niet dat het drie zaken zijn die je op dezelfde
manier zou moeten aanpakken, maar dat we steeds meer vragen van
sportorganisaties, ook van amateurverenigingen. Op een gegeven
moment is het de vraag hoeveel je nog kunt verwachten van vrijwilligers.
Zou er niet nog meer hulp vanuit de landelijke of gemeentelijke overheid
moeten komen? Ik zie daar gewoon spanning. We moeten hier tegen
elkaar kunnen uitspreken dat daar spanning in zit, zodat we van gedachten
kunnen wisselen over hoe we dat zouden kunnen veranderen.
Minister Bruins:
Daar ben ik het mee eens. Dit is juist een van de thema’s die we vorig jaar
hebben benoemd bij het landelijk Sportakkoord. We willen nu de vertaling
maken naar het lokale niveau. We moeten proberen om de bestuurders te
professionaliseren. Niet dat ze nu niet professioneel zijn, maar er is nog
een hele groep bestuurders die geholpen is met trainingen, met «in hun
kracht zetten», met het bieden van handvatten voor hoe je moet omgaan
met incidenten. Ik denk dat dat hulp kan bieden. Ik zou willen zeggen: met
de uitvoering van die lokale sportakkoorden moeten we dat eventjes z’n
tijd geven om te kijken wat de resultaten zijn. Ik denk dat we veel van
elkaar kunnen leren. Er wordt veel van de vrijwilligers gevraagd, maar in
het komend jaar, in de komende jaren, zullen we de resultaten zien van
wat in de praktijk een positieve sportcultuur is: hoe zien wij de rol van
bestuurders graag en hoe kunnen we hen versterken en handvatten
bieden? Wat mij betreft is dat onderdeel van het Sportakkoord.
Wil de Minister in gesprek met NOC*NSF over het verankeren van de
gelijke behandeling van man en vrouw in de sport-cao’s? Bij mijn weten
wordt in de cao op sportgebied geen onderscheid gemaakt in de beloning
van mannen en vrouwen. Ik moet hier een iets specifiekere vraag horen
om te begrijpen waar mevrouw Westerveld op doelt.
Is het niet vreemd dat het eredivisievoetbal van de mannen op de
evenementenlijst staat en het eredivisievoetbal van de vrouwen niet? Als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

45

je op de evenementenlijst staat, betekent dat dat je achter de decoder kunt
verdwijnen. Dat is niet zo voor de eredivisie vrouwenvoetbal, omdat dat
commercieel nog niet zo aantrekkelijk wordt gevonden. Waar ik het meest
in zie, is het voeren van gesprekken met media en sport om de aandacht
voor eredivisievrouwenvoetbal groot en sterk te maken. Dat vind ik de
meest positieve manier van werken. Tot zover mijn opmerkingen richting
mevrouw Westerveld.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Mijn verzoek aan de Minister om met NOC*NSF in gesprek te gaan over
de cao’s had niet met de beloning te maken, maar met beleid rondom
zwangerschap. Eerder hebben mevrouw Diertens en ik daar samen een
motie over ingediend. De Minister is er ook in een brief op teruggekomen
dat hij dat gesprek heeft gevoerd. Alleen ben ik toch wel heel benieuwd
wat daar nu de concrete resultaten in zijn. Want als ik ga kijken naar
diverse sport-cao’s, dan zie ik, zoals ik ook al in de eerste termijn zei, dat
die heel erg toegeschreven lijken te zijn naar mannen. In ieder geval zie ik
dat bij zwangerschap, want dat is niet een periode waarna je even
terugkomt en je weer op je oude niveau bent. Daar hoort soms echt wel
wat extra begeleiding en ondersteuning bij. Over dat soort afspraken, die
wel specifiek gaan over vrouwen en die vrouwen ook zouden kunnen
stimuleren om langer actief te blijven in de sport, zie ik gewoon heel
weinig terug in die cao’s. Dus ik wil aan de Minister vragen: wat is er uit
die gesprekken gekomen? Hebben die voldoende resultaat opgeleverd?
En zou hij ons daar eens wat uitgebreider over willen informeren?
Minister Bruins:
Informeren wil ik altijd. Laat ik daar eens een beginnetje mee maken. Ik
heb de vraag niet goed begrepen. Ik dacht dat het over cao’s in de sport
ging, en daar vallen sporters niet onder. Dus je valt in het geval van
zwangerschap al terug op sportspecifieke regelingen. Die bestaan er
bijvoorbeeld in de atletiek. Daar zijn afspraken over gemaakt. Die zijn
misschien niet overal gemaakt. Maar tot zover reikt mijn kennis over dit
onderwerp. Dus ik zou echt graag willen weten wat mevrouw Westerveld
– ik wil niet aan uitlokking doen – dan verder van mij verlangt. Maar ik ben
graag bereid om daar in ieder geval met mevrouw Westerveld een keer
over door te praten, om te kijken of dat dan weer aanleiding is om dat bij
de NOC*NSF te melden.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Mijn microfoon valt er telkens bijna af, dus vandaar dat ik even wegviel,
maar misschien moet ik er ook verder vanaf blijven. Ik snap het punt van
de Minister wel, maar het gaat over het volgende. Als ik kijk naar de
verschillende cao-afspraken en andere afspraken, dan zie ik daarin heel
weinig terug over zaken als zwangerschap, waar vrouwen mee te maken
hebben. De Minister heeft een tijd geleden al gezegd, in antwoord op een
motie van mevrouw Diertens waar ik ook onder sta, dat hij in ieder geval
met NOC*NSF in gesprek gaat over welke regelingen er nou zijn die
specifiek gaan over onder andere zwangerschap. Maar als ik nu naar
verschillende afspraken kijk, dan zie ik daar nog weinig over terug. Dus
zou de Minister ons hier eens over terug kunnen rapporteren: welke
regelingen gaan hier nou specifiek over en wat wordt daarin geregeld?
Dan heb ik het niet alleen over sporters, maar ook bijvoorbeeld over
trainers, die wel onder een cao vallen. Hoe staat het daarmee, en zijn die
wel ook gericht op zaken waar specifiek vrouwen mee te maken hebben?
Minister Bruins:
Bij het op deze manier bespreken wordt het onderwerp steeds... We
begonnen met een cao. Toen dacht ik: dan heb ik het niet goed begrepen,
het gaat over sporters en het gaat over zwangerschap. Bij zwangerschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

46

heb je regelingen die sportspecifiek zijn, bijvoorbeeld bij de atletiek. Ik heb
van NOC*NSF begrepen dat als een sporter door bepaalde omstandigheden uit de topsportstatus valt, NOC*NSF dan altijd in overleg gaat met
de sportbond en er dan ruimte is voor het toekennen voor een maatwerkstatus. Ik heb ook begrepen dat NOC*NSF bezig is om meer duidelijkheid
over deze regeling te verschaffen. Dan zegt mevrouw Westerveld:
misschien moet je daar niet alleen naar kijken voor sporters, maar ook
voor trainers. Ik denk eerlijk gezegd dat trainers wel weer onder de cao
kunnen vallen. Maar ik ben best bereid om me daar nog eens eventjes
verder in te verdiepen en daar dan ook schriftelijk op terug te komen. Daar
heb ik geen enkel bezwaar tegen. Tot zover de vragen van GroenLinks.
Voorzitter. Dan kom ik bij de vragen van de heer Heerema. Er is een heel
dik mapje van de heer Heerema. Heeft de Minister een toetsingskader
voor lokale sportakkoorden? Wanneer is een lokaal sportakkoord nou
succesvol? Mijn eerste antwoord is: ik ben al blij dát er een lokaal
sportakkoord komt. Het feit dat het lokale sportakkoord tot stand komt en
een heel breed scala aan partijen daar op lokaal niveau aan meedoen,
vind ik eigenlijk al heel, heel mooi. Ik denk dat dat betekent dat sportverenigingen, maar ook andere netwerken vanuit het bedrijfsleven, het
onderwijs en de zorg op gemeentelijk niveau samen om de tafel gaan ten
behoeve van de sport. Ik denk dat daar het eerste resultaat zit. Als een
toetsingskader een afvinklijstje moet zijn van wat er wel of niet in een
lokaal sportakkoord moet zitten, kan ik zeggen dat ik dat niet heb. Wel heb
ik een brochure gemaakt: Dienstverlening voor sportclubs binnen het
Sportakkoord. Daarin wordt het overzicht van wat je op lokaal niveau zou
kunnen opnemen in zo’n sportakkoord als een soort menukaart aangeboden. Maar uiteindelijk bepalen de partijen op lokaal niveau natuurlijk
zelf wat de inhoud daarvan is. Dat over het toetsingskader.
De volgende vraag is wie het eigenaarschap van het lokale sportakkoord
heeft. Wie kunnen we er als politiek op aanspreken? Je zou kunnen
zeggen dat de Minister voor Sport voor u altijd aanspreekbaar is. Als
politiek kunnen we verder de gemeenten aanspreken. Het zou dan het
handigst zijn om dat via de VSG te doen. Ook de clubs kunnen worden
aangesproken. Maar het zou het handigst zijn om dat via de bonden te
doen. Wie kan de Kamer aanspreken? Ik vind dat uw Kamer mij altijd moet
kunnen aanspreken op de voortgang van de uitvoering van alle sportbeleid, dus ook van de lokale sportakkoorden.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
De sportbegroting zit qua verantwoordelijkheden altijd wat bijzonder in
elkaar. Een groot deel van de middelen gaan namelijk direct door naar
NOC*NSF. Daar hebben wij als Kamer geen grip op. Dat is een afspraak
die we gemaakt hebben. We hebben grote delen van de middelen in
buurtsportcoaches zitten, waar wij geen grip op hebben, want daar
hebben wij geen sturing op. Ik wil proberen ervoor te waken dat wij straks
weer een organisatie hebben, of in ieder geval een vorm van lokale
sportakkoorden, waar wel geld vanuit onze begroting naartoe gaat, maar
waar we uiteindelijk niets meer over te zeggen hebben. Ik heb er ergens
gewoon moeite mee dat zo’n groot deel van onze sportbegroting zo
weinig handvatten geeft voor ons als Kamer om er iets van te vinden.
Daarom zoek ik naar een toetsingskader om te bepalen wanneer het
succesvol is en wil ik weten wie we kunnen aanspreken. Als we geen
afvinklijstje hebben, snap ik dat, want elk lokaal sportakkoord is anders en
zit anders in elkaar. Maar we moeten toch iets kunnen bedenken op basis
waarvan we kunnen zeggen: dit lokale sportakkoord is succesvol en een
ander lokaal sportakkoord niet? Als we dat niet met elkaar kunnen
afstemmen en dus ook niet over een, twee of drie jaar kunnen zeggen dat
het succesvol is geweest, komt de sport er uiteindelijk niet mee verder.
Daar maak ik me gewoon wat zorgen over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

47

Minister Bruins:
Die zorg wil ik natuurlijk graag wegnemen. We hebben al eerder een
beginnetje gemaakt met de discussie over hoe we de resultaten van
sportakkoorden zien. We hebben toen afgesproken dat sportakkoorden
worden gemonitord. Ik verwacht iets te kunnen laten zien – ik denk voor
het volgende AO – van hoe de uitvoering van die sportakkoorden
verloopt. In hoeverre dat de productie is of in hoeverre dat het resultaat is,
is deel twee, maar wij maken een monitor en die kunnen we natuurlijk
bespreken.
Voorzitter. Ik wil er graag nog iets bij zeggen. Wij steken natuurlijk geld in
op veel meer ingrediënten van het sportbeleid. We hebben het net gehad
over de SPUK-regeling. Al die projecten binnen de SPUK-regeling krijgen
allemaal een accountantsverklaring. Die accountantsverklaring is gewoon
een resultaat, een monitor dat het geld wordt uitgegeven waarvoor het
bedoeld is. Als het gaat over de buurtsportcoaches: via de VSG, de
Vereniging Sport en Gemeenten, wordt het gesprek gevoerd met de
gemeenten over de inzet van de buursportcoaches. Ook daarvoor is dus
een vorm van een monitor beschikbaar. Als het gaat over de sportformateur en het uitvoeringsbudget dat daarbij hoort: naast de monitor die
wij maken, zal ook op lokaal niveau worden gemonitord. Een gemeente
moet immers zelf tekenen voor de inzet van een sportformateur. Ze steken
er zelf geld in en hebben er dus belang bij dat er lokaal sportbeleid wordt
gevoerd. Wij hebben dus niet één monitor voor alles. Zeker als het gaat
over decentrale uitkeringen uit het Gemeentefonds hebben we ook een
duidelijk appel gekregen van de Rekenkamer inzake de eisen. Langs
verschillende wegen en met betrokkenheid van verschillende partijen
wordt gemonitord wat de resultaten zijn.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Als Kamerlid heb ik er bij de monitoring van de lokale sportakkoorden
veel behoefte aan om de simpele vraag te kunnen beantwoorden of de
sportdeelname in een gemeente hoger is geworden.
Minister Bruins:
Dat lijkt mij een prima vraag. Het lijkt mij goed om die bij het volgende AO
te bespreken aan de hand van de eerste ervaringen. Misschien kijk ik net
een beetje anders naar het belang van monitoren. Ik zie monitoren ook als
een vorm van leren van elkaar, leren van jaar tot jaar, leren van de ene
gemeente ten opzichte van de andere, leren van de ene club ten opzichte
van de andere. Ik hoop dus heel erg dat we een sportbeleid maken dat
enthousiasmeert en waarbij de ervaring van de een bruikbaar is voor de
ander.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik ondersteun de laatste vraag van de heer Heerema van harte. De
monitor moet ook kijken naar het effect op de sportdeelname, met name
binnen de verenigingen.
Minister Bruins:
Ja, dat is ook zo. We gaan deze discussie aan de hand van de eerste
ervaringen bespreken. De vraag in hoeverre partijen leren van de
uitvoering van het Sportakkoord, ligt misschien nog verder in de tijd.
Maar ik ben erg op zoek naar een werkwijze die enthousiasmeert, die
motiveert en die niet afrekent in de zin van «afkammen». Ik denk dat uw
Kamer begrijpt waar ik naartoe wil.
Dan de vraag van de heer Heerema in hoeverre sportbonden binnen de
huidige bezetting voldoende ondersteuning kunnen bieden aan al die
sportverenigingen met vragen over het lokale sportakkoord. Ik denk dat
dat bijna geen enkele bond lukt, laat staan alle verenigingen die
daarbinnen actief zijn. Daarom heeft de sport besloten om de onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

48

steuning niet per bond, maar gezamenlijk in te richten. Dat is de adviseur
lokale sport. We hebben dus de sportinformateur, die actief is bij de
totstandkoming van het lokale sportakkoord. Daarnaast kun je een beroep
doen op een adviseur lokale sport, een soort verbindingsstuk tussen de
sportverenigingen, om te zorgen dat de afspraken in het sportakkoord
kunnen worden uitgevoerd. Ik denk dat dat instrument – als ik de adviseur
lokale sport «een instrument» mag noemen – kan helpen en een goede
praktische manier van ondersteuning is, zodat lokale sportaanbieders
zoals verenigingen elkaar beter kunnen vinden.
Wat is precies de relatie tussen het Preventieakkoord en het Sportakkoord? Ik denk eerlijk gezegd dat uw Kamer dat nog beter weet dan ik. Ik
denk dat heel veel interventies uit het Sportakkoord bijdragen aan de
doelstellingen rondom overgewicht uit het Preventieakkoord. Zo zijn er
ook parallellen te trekken over de inzet op rookvrije sportaccommodaties
en het verantwoord alcoholgebruik. Het moet natuurlijk een mes zijn dat
aan twee kanten snijdt. Ik heb een tweede boekje om aan u te laten zien:
de handreiking voor sportinformateurs. De verbinding met preventie zit er
bijna op elke pagina in. Volgens mij werken collega Blokhuis en ik goed en
constructief samen. Dat is zoals wij beiden dat beleven. En als wij vanuit
sport het land ingaan om het lokale sportakkoord te voeden, dan komt die
relatie met preventie elke keer aan bod. Ik denk dat dat belrangrijk is.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Maar iets scherper: in ons regeerakkoord staat dat sportbonden een rol
krijgen in het Preventieakkoord. Dat staat in het regeerakkoord. Dan heb ik
het even niet over lokale sportakkoorden. Dan heb ik het over het
Nationaal Preventieakkoord in relatie tot het Nationaal Sportakkoord. Er is
op dit moment heel simpel een kat-en-muisspelletje gaande. Of het wordt
bij preventie neergelegd en er wordt naar u doorverwezen. En hier lukt het
niet om die sportbonden aan boord te krijgen in het Preventieakkoord.
Dus bij wie moeten we nu zijn om het te regelen? Of heeft u een uitspraak
van de Kamer nodig om ervoor te zorgen dat de sportbonden erbij
betrokken worden? We kunnen er zo vijf, zes, zeven en misschien wel tien
noemen die morgen klaarstaan om resultaatafspraken met deze Kamer te
maken, met deze ministeries te maken, om ervoor te zorgen dat bijvoorbeeld de rookvrije club, obesitasbestrijding, een gezonde kantine, het
betrekken van ouderen geregeld kunnen worden met middelen uit het
Preventieakkoord. Maar we kunnen niet van het kastje naar de muur
gestuurd blijven worden.
Minister Bruins:
Nee, dat vind ik vreselijk. Als u dat gevoel heeft, dan moet u mij daar
gewoon op aanspreken. We redeneren hier vanuit de sport, dus u moet
mij erop aanspreken. En dan neem ik het wel weer op met mijn collega.
Wij denken dat wij geen misverstanden hebben. De samenleving en in dit
geval de sportverenigingen moeten daar absoluut geen last van hebben.
Voorzitter. Mijn beeld is dat misschien niet alle bonden, maar wel een
aantal bonden juist een heel actief beleid in de richting van hun clubs
voeren als het gaat om alcoholgebruik en de rookvrije kantine. Er is
weinig voor nodig om te kijken of ik dat appel ook nog sterker kan richten
op mijn collega Blokhuis. Maar ik vind het ook vanuit de sport heel erg
interessant om die discussie ter hand te nemen. Dus daarover bestaat
geen misverstand. Je kunt zeggen dat elke aansporing terecht is, maar
aan de andere kant: ik vind dat die preventiekant voor de sport van groot
belang is. Dus dat kan ik allemaal prima meenemen in de gesprekken met
bonden en verenigingen.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Afrondend. Het gaat inderdaad niet om de sportbonden die hier al
intrinsiek gemotiveerd mee aan de slag zijn, maar het gaat mij om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

49

structuur die we kunnen opzetten om in het kader van het Preventieakkoord en het Sportakkoord samen, sportbonden in hun kracht te zetten.
Daar gaat het mij om. Volgens mij is het antwoord van de Minister heel
hoopgevend. Dus daar ben ik blij mee.
Minister Bruins:
Dan nog even de vraag: kunnen de preventiemiddelen worden toegevoegd aan het Sportakkoord? Daar ga ik niet over. Daar gaat weer een
andere partij over. Volgens mij bent u dat. Maar dat moet geen spelletje
worden. Ik vind dat u moet zien dat wij samen optrekken. En ik ben zeer
gemotiveerd om dat te doen.
Dan het punt van het arbeidsmarktperspectief. De heer Heerema,
mevrouw Diertens en de heer Von Martels hebben daarover gesproken.
Een vraag was: kan de Minister toezeggen dat in de brede discussie over
de financiering van de sport ook het arbeidsmarktperspectief een
onderdeel zal zijn? Bent u bereid om daar onderzoek naar te doen? Ik ben
zeker bereid om dat toe te zeggen. Op 4 november heb ik een startbijeenkomst georganiseerd, waarin ik de vraagstukken met betrekking tot de
arbeidsmarkt in de sport heb besproken met stakeholders. Het arbeidsmarktperspectief in de sportsector kwam daarbij nadrukkelijk naar voren.
Ik neem het voortouw om met de sector een gedeeld toekomstbeeld van
de arbeidsmarkt sport op te stellen, waarbij het arbeidsmarktperspectief
ook zal worden meegenomen. Een onderzoek naar de arbeidsmarkt
inclusief het perspectief vind ik een logische vervolgstap, zeker gezien de
versnipperde kennis op dit terrein. Ik stel voor dat ik u ter voorbereiding
van het volgende AO op de hoogte stel van de vorderingen. Dan waren er
een aantal vragen over de SPUK, maar die heb ik nu wel beantwoord.
Hoe realistisch is de hoogte van het evenementenbudget? En wat kunnen
we nog verbeteren aan het evenementenkader? Op dit moment zijn er
voldoende middelen beschikbaar om de subsidieaanvragen die passen
binnen de kaders te financieren. Of dat ook voor de toekomst geldt, is
moeilijk te zeggen. Dat is onder meer afhankelijk van de gezamenlijke
evenementenstrategie voor de komende tien jaar, die we in het kader van
het zesde deelakkoord aan het ontwikkelen zijn. Als die strategie er is,
kunnen we kijken welke financieringsvormen daarbij horen. Dan kunnen
we ook kijken wat er vanuit de rijksoverheid en vanuit derde partijen
nodig is. En dan kun je ook een uitspraak doen over de vraag of het
budget voor evenementen een realistisch budget is of dat er meer nodig
is.
Ziet de Minister de meerwaarde van een interdepartementaal evenementenloket, zoals voorgesteld in de motie van de VVD? De samenwerking
tussen de departementen met betrekking tot de sport zijn we de laatste
jaren aan het intensiveren. Het Ministerie van VWS speelt daarbij steeds
meer een coördinerende rol. In deelakkoord 6 zijn diverse afspraken
gemaakt. Bij de uitwerking worden ook andere ministeries aangesloten.
Zo haakt het Ministerie van EZK aan bij de ontwikkeling van een strategische evenementenagenda en gaat het Ministerie van Financiën
meewerken aan het actieplan rond belemmerende wet- en regelgeving.
Daarnaast zijn er een aantal sportevenementen waarbij verschillende
departementen worden betrokken. Bij de Formule 1 kunt u denken aan het
Ministerie van Infrastructuur en bij de Invictus Games aan het Ministerie
van Defensie. Wat betreft de kennisdeling rond sportevenementen ligt er
een interessant advies van de Sportraad dat ik ga betrekken bij de
uitwerking van deelakkoord 6. Kortom, ik denk dat ik van alles in gang heb
gezet in lijn met de eerder ingediende motie van de heer Heerema.
Wat is mijn reactie op het amendement om € 50.000 te reserveren om
talentvolle kinderen in armoedegezinnen te ondersteunen? Ik vind dat een
sympathiek idee. Laten wij dat meenemen bij de uitwerking van de
afspraken over topsport. Bij die uitwerking zijn ook het NOC*NSF en het
Ministerie van OCW betrokken. Dan kunnen we er samen voor zorgen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

50

de middelen, in lijn met de doelstellingen van het deelakkoord Topsport,
worden ingezet.
Kan de Minister een oriënterend gesprek voeren met het NOC*NSF over
het jaarcongres van het Olympisch Comité? Ik kan in ieder geval het
gesprek daarover voeren, dus ik ben graag bereid om dat gesprek aan te
gaan.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb een procedureel punt. Ik vond het amendement ook sympathiek,
maar als de Minister het sympathiek vindt en zegt ermee aan de slag te
gaan, dan wil ik graag weten of het amendement morgen in stemming
komt. Of heeft de Minister gezegd dat hij gaat doen wat in het
amendement staat? Dat is voor ons allemaal wel van belang om te weten,
want nu snap ik niet goed hoe het verdergaat.
De voorzitter:
De beoordeling van de moties en amendementen doen we aan het slot,
neem ik aan.
De heer Van Nispen (SP):
Dat nam ik ook aan, voorzitter. Maar omdat het net al over het
amendement ging, leek het een positief oordeel.
Minister Bruins:
Ja, ik was inderdaad positief over de inhoud. Het was nu nog een vraag –
het woord «amendement» was nog niet gevallen – maar aan het eind van
mijn bijdrage wil ik ingaan op beide amendementen. Maar nu weet u
ongeveer wel wat mijn opvatting over dit amendement is.
Klopt het dat de topsportsubsidie jaarlijks aangevraagd moet worden bij
het ministerie? En als dat zo is, wat zijn daarvan specifiek de voor- of
nadelen? Dit klopt. Omdat het geen tijdelijke maar structurele activiteiten
betreft, is er sprake van een instellingssubsidie die voor maximaal één
jaar kan worden verstrekt. Jaarlijks vindt een aanvraag en dus ook een
vaststelling plaats. Het nadeel is dat er extra administratieve handelingen
nodig zijn die jaarlijks terugkomen. Het voordeel is de jaarlijkse check die
VWS, NOC*NSF en de sportbonden doen om de circa 40 miljoen subsidie
per jaar op verantwoorde wijze in te zetten. Hiermee heeft u een voor- en
een nadeel. Dat voordeel zou je ook kunnen zien als een monitor over de
resultaten.
Bent u bekend met de problematiek omtrent de nieuwe beleidslijn van de
Autoriteit Persoonsgegevens na de introductie van VoetbalTV? Ja, ik ken
de thematiek. Die heeft de KNVB in mijn laatste gesprek met hen ook ter
tafel gebracht. Samen met de Minister van JenV heb ik toegezegd om met
de Autoriteit Persoonsgegevens in gesprek te gaan om te kijken waar de
nieuwe beleidslijn knelt en welke mogelijke oplossingsrichtingen
voorhanden zijn. Daarnaast wil ik de AVG-Helpdesk voor Zorg, Welzijn en
Sport noemen. Daar kunnen bonden en clubs advies inwinnen.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik ben blij dat de Minister aangeeft dat hij hierover in gesprek wil gaan,
want dit is echt een knelpunt voor een flink aantal sportverenigingen. Ik
verzoek de Minister om ook het onderdeel «verenigingsrecht» en wat het
effect daarop is, mee te nemen. Daar lijken de knelpunten het grootst te
zijn. Als daarin een verandering moet plaatsvinden, moeten we dat wel op
tijd weten.
Minister Bruins:
Ja. We hebben bij het ministerie een AVG Helpdesk voor Zorg, Welzijn en
Sport ingericht. Ik vind dat de vraagstukken die samenhang hebben met
de privacy en het al dan niet toestemming geven voor beelden, vooral

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

51

daar terecht moeten komen. Of daar ook het verenigingsrecht bij moet
zitten, weet ik niet. Kan de heer Heerema mij een beetje op weg helpen
met waar het knelt? In ieder geval ben ik bereid om samen met een
collega van JenV het gesprek aan te gaan met de Autoriteit Persoonsgegevens.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik zal hier geen hele juridische verhandeling geven over de vraag waar het
knelt met het verenigingsrecht. Dat zal op een ander moment richting de
Minister komen.
Minister Bruins:
Ja. Laten we het een beetje praktisch doen. Ik weet dat de sportverenigingsstructuur die wij in Nederland hebben, uniek in de wereld is. De
AVG-regelgeving is van Europese snit. Als het specifieke aandacht vraagt
van ons gesprek met JenV, dan ben ik graag bereid om dat aspect mee te
nemen. Ik denk dat ik door het stapeltje vragen van de heer Heerema heen
ben.
Dan ga ik naar de SP, de heer Van Nispen. Wil de Minister nader
onderzoek doen naar de effecten van de investeringen in sport en
bewegen en kan dat over één jaar klaar zijn? Ik ben graag bereid om met
bijvoorbeeld het Kenniscentrum Sport, het Mulier Instituut en misschien
andere partijen te kijken wat voor verdiepingsslag zinvol is. Ik zou wel
graag van de vragensteller iets meer horen van wat hij dan precies zou
willen. Dan kan ik dat meenemen in mijn verkenning. Als ik dat van de
heer Van Nispen hoor, dan neem ik dat graag mee in mijn gesprek.
Misschien zijn er ook suggesties van andere leden uit uw Kamer om in het
gesprek met het Kenniscentrum Sport en het Mulier Instituut mee te
nemen. Ik stel voor dat ik u daarover informeer bij het volgende AO. Dat is
één.
Over de SPUK-regeling hebben we het gehad. De derde vraag van de heer
Van Nispen was de volgende. Is de Minister bereid om als uitgangspunt
voor beleid te hanteren dat in 2030 mensen met een beperking even veel
sporten en bewegen als mensen zonder beperking? Ik vind dat een mooie
stip aan de horizon. Ik heb het zelf eerder zo geformuleerd. Ik denk dat het
mooi zou zijn om als ambitie te formuleren dat mensen met een
beperking over elf jaar – tien jaar en een beetje – even veel sporten als
mensen zonder beperking. Dat lijkt me een mooie ambitie. Daarmee
bevestig ik mijn eerdere ambitie met het antwoord op deze vraag.
De voorzitter:
De heer Van Nispen heeft nog een vraag.
De heer Van Nispen (SP):
Ik denk dat dit niet vanzelf gaat. Laat ik vooropstellen dat ik het mooi vind
dat de Minister het zo uitdrukt. Volgens mij is het echt belangrijk en is het
een mooie ambitie. Maar ik denk dat het niet vanzelf gaat. De vraag die ik
eraan gekoppeld had, was om te onderzoeken wat er nodig is om dit te
bereiken.
Minister Bruins:
In antwoord op de vraag van mevrouw Westerveld heb ik gezegd dat ik
graag praktische dingen wil bedenken. Dus ik vind de handreiking die
wordt gemaakt door Special Heroes bij het inzetten van hulpmiddelen een
mooi en praktisch instrument. Ook het inrichten van pilots met mobilotheken heb ik genoemd in mijn antwoord aan mevrouw Westerveld. Ik
vind dit een mooi en praktisch instrument om ervoor te zorgen dat er
meer gesport kan worden. En ik laat het in geen enkel debat na – de
initiatiefnemers van Uniek Sporten kunnen dat bevestigen – om Uniek
Sporten te noemen als het platform waar je inspiratie uit kunt halen om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

52

iemand die mindervalide is te bewegen om toch te gaan sporten, al dan
niet onder begeleiding, soms met het vervoer erbij, en ook naar sporten te
kijken waar je nog niet eerder aan gedacht had. Dus ik zou het nu eigenlijk
vooral willen zoeken in praktische dingen. Ik ben zo bang dat wij elke keer
maar blijven onderzoeken, onderzoeken en onderzoeken. Ik wil graag aan
de hand van die praktische ervaringen leren. Ik ben altijd bereid om over
de resultaten daarvan te rapporteren en van daaruit te bekijken wat er
meer moet worden gedaan. Tot zover mijn reactie op het punt van de heer
Van Nispen.
Gevraagd is of de Minister voor de KNVB mogelijkheden wil onderzoeken
om informatie-uitwisseling over geld uit illegale bron mogelijk te maken.
Als ik mij goed herinner, zijn hierover ook Kamervragen gesteld.
Binnenkort zal mijn collega van JenV de beantwoording van die vragen
aan de Kamer toezenden. In antwoord op die vragen zal worden aangegeven dat de collega van JenV en ik samen onderzoek zullen doen naar
inmenging van criminelen en crimineel gedrag bij de sportverenigingen.
Ik zal dan ook kijken of informatie-uitwisseling – dat was het punt waar de
heer Van Nispen naar vroeg – daarin kan worden meegenomen als een
aandachtspunt. Waar moet je dit onderzoek dan plaatsen? Het gaat
onderdeel uitmaken van het brede offensief tegen ondermijnende
criminaliteit.
Wil de Minister in gesprek met KNVB, supporters en clubs om de rol van
de supporters bij clubs te vergroten? Ja, voorzitter – en dit is dan ook het
enige ja dat in dit antwoord kan klinken – ik zie hierbij eigenlijk geen rol
voor mij weggelegd. In de toelichting die de heer Van Nispen gaf, sprak hij
over het opnemen van supporters in de board van een club. Ik vind dat
een club dat zelf moet bespreken. Ik zie daarin geen rol voor de
rijksoverheid.
De heer Van Nispen (SP):
Ik hoop dat de Minister beide punten in samenhang wil bekijken. Het is
mooi dat de Minister met de KNVB in gesprek wil om te bekijken hoe je
het foute geld kunt weren uit de clubs. Ik hoop dat daar dan ook specifiek
het punt in zit dat ook overheidsinstanties – dit is best een gevoelig punt;
dat realiseer ik me – bijvoorbeeld de Financial Intelligence Unit en de
politie, bereid moeten zijn om informatie door te kunnen geven die voor
de KNVB, als toetsende instantie, van belang is om de beoordeling te
kunnen maken of een bepaalde investeerder wel of niet fout geld bij zich
heeft. De signalen die bij onze overheidsinstanties bekend zijn, moeten
dan wel door de KNVB als toetsende instantie gedeeld kunnen worden. Ik
hoop dat de Minister daarop terugkomt. Dan is dat een belangrijke
toezegging op dat eerste deel.
Het tweede deel hangt daarmee samen. Het is namelijk ook aan de
supporters om juist de identiteit van de club te bewaken. Wij weten uit de
praktijk dat er voorbeelden zijn van supporters die opeens het logo op de
jas van de steward veranderd zien, zonder dat zij daar überhaupt bij
betrokken waren. De clubs zijn natuurlijk van en voor de mensen. Het is
een publiek belang om dat ook te waarborgen. Het is niet de bedoeling
dat foute investeerders, rijke kapitalisten uit andere landen, die misschien
de bedoeling hebben om snel rijk te worden van een club – wat overigens
helemaal niet zo makkelijk is – in clubs gaan investeren. Daar moet je
volgens mij heel erg mee oppassen.
Ik vraag hier volgens mij niet het onmogelijke. Ik vraag gewoon aan de
Minister om zich in dit onderwerp te verdiepen. Ik heb dat zelf ook
gedaan. Je ziet het in het buitenland fout gaan. Wij zien in Nederland in
toenemende mate dat steeds meer private investeerders ook clubs aan
het opkopen zijn. Het enige wat ik aan de Minister vraag is om dit ook een
beetje als een publiek belang te zien. En ik vraag het nu heel voorzichtig;
ik vraag alleen om een oriënterend gesprek met de verschillende
betrokkenen die ik zojuist noemde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

53

Minister Bruins:
Ik sprak zojuist over het onderzoek dat de collega van JenV gaat doen in
het kader van het brede offensief tegen ondermijnende criminaliteit. Ik
heb aangegeven dat ik het punt van informatie-uitwisseling – een van de
vragen van de heer Van Nispen – daarbij wil betrekken. Ook is er gevraagd
of de banken daarbij kunnen worden betrokken en of het misschien
verbinding vergt met het Ministerie van Financiën. Dat wil ik daar ook
graag bij betrekken. Ik zeg toe dat ik dat graag wil terugzien bij het
onderzoek waarbij mijn collega van JenV het voortouw heeft. So far, so
good.
Als uit dat onderzoek komt dat er ook een rol voor supportersorganisaties
is, zie ik dat als stap twee. Ik zeg dus: eerst dat onderzoek, dan kijken wat
daar uitkomt en dan kijken of er voor supportersverenigingen een
bepaalde rol is. Dat weet ik niet. Ik ben daar minder ver in dan de heer Van
Nispen. Hij zegt: dat moet je aan de voorkant meenemen in het onderzoek.
Dat doe ik niet, dat zeg ik niet toe. Bij de uitkomsten van het onderzoek
zou er voor de supportersverenigingen wel een rol kunnen zijn. Dat ligt in
de toekomst verscholen. We zullen dat zien als het onderzoek is afgerond.
De heer Van Nispen maakte een andere opmerking over het laten
deelnemen van supporters in de raad van toezicht of de raad van
commissarissen van een betaaldvoetbalorganisatie. Ik vind dat echt iets
wat de betaaldvoetbalorganisatie zelf moet organiseren. Daar is geen rol
weggelegd voor mij. Ik voel er dus niet veel voor om het gesprek daarover
met de KNVB te voeren.
Tot slot had de heer Van Nispen, zoals altijd, een vraag over de zwemveiligheid. Hij vraagt wat ik ga doen om de zwemveiligheid nog verder te
verbeteren, met name voor kinderen uit families met een laag inkomen. Ik
wil memoreren dat er op dat punt al veel gebeurt. 96% van de gemeenten
heeft een lokale regeling. Gezinnen kunnen aankloppen bij het Jeugdfonds. Met het nieuwe plan van de NRZ, de Nationale Raad Zwemveiligheid, wordt ook hier weer op ingezet, om te zorgen dat ook die laatste
kinderen kunnen gaan zwemmen. Ook het NRZ-plan krijgt mijn steun,
zoals de heer Van Nispen weet. Daarmee is dit onderwerp volgens mij
aardig onder schot.
Waarom onderneemt de Minister geen actie om vog’s, verklaringen
omtrent het gedrag, voor zwemleraren te verplichten? Het hebben van
een vog is in de KNZB-opleiding voor zwemtrainers reeds verplicht.
Daarnaast adviseert de Zwembond nadrukkelijk om een vog aan te
vragen. Het kabinet ondersteunt sportverenigingen met de regeling Gratis
vog en ondersteunt sportclubs bij het maken van bijbehorend integriteitsbeleid. Er is een actieve houding voor de Minister weggelegd en die geef
ik hiermee invulling.
Bijna tot slot: wat kan de Minister doen om ervoor te zorgen dat kinderen
blijven zwemmen? Het mooiste voorbeeld van de laatste tijd komt uit
Eindhoven, waar een living lab Zwemmen wordt opgetuigd. Dat geeft
inzicht, niet alleen voor de Eindhovense zwemmertjes maar ook breder in
Nederland. Het gaat om de vraag hoe zwemmen leuk blijft, ook na het
behalen van het diploma. Dat vind ik een mooi voorbeeld.
Tot slot: is de Minister bereid om financiële ondersteuning toe te zeggen
voor het plan van de Nationale Raad Zwemveiligheid? Dat gaat over de
€ 100.000, als ik het amendement goed heb gelezen. Ik ben graag bereid
om dat toe te zeggen.
De heer Van Aalst (PVV):
Goed om te horen dat de Minister veel aandacht heeft voor de zwemveiligheid. Maar wat vindt de Minister ervan dat er in veel gemeenten
zwembaden gesloten worden, juist in de wijken waar die hard nodig zijn?
Wat vindt de Minister daarvan?
Minister Bruins:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

54

Wij leven in een waterrijk land, dus het zou fantastisch zijn als iedereen zo
vroeg mogelijk leert zwemmen en daar ook nog heel veel plezier in heeft,
zodat hij niet alleen het zwemdiploma haalt, maar ook tot op hoge leeftijd
blijft zwemmen.
De heer Van Aalst (PVV):
Dat was niet helemaal de vraag. Wat vindt de Minister ervan dat er in die
gemeenten keihard bezuinigd wordt op zwembaden? Zwembaden zijn zo
ongeveer het afvoerputje van die gemeentelijke begrotingen geworden.
We zien dat zwembaden als eerste van de begroting geschrapt worden.
Dat staat toch wel haaks op het beleid van de Minister die zegt: ik kom zo
op voor de zwemveiligheid.
Minister Bruins:
Ik vind inderdaad dat ik moet opkomen voor zwembevordering, zwemveiligheid, zwemplezier, maar ik ga natuurlijk niet in lokale afwegingen
treden. Dat begrijpt de heer Van Aalst heel goed. We kunnen hier wel heel
Nederland bespreken, maar ik zou het heel mooi vinden als hier geldt:
jong geleerd is oud gedaan. Ik zou het heel mooi vinden als iedereen kan
zwemmen en het zou fantastisch zijn als dat een beetje in de buurt zou
kunnen. Tot zover de vragen die zijn gesteld door de heer Van Nispen.
Ik kom op de vragen die zijn gesteld van de zijde van de CDA-fractie. Kan
de Minister aangeven hoeveel gemeenten gebruikmaken van de
mogelijkheid om een lagere ozb in rekening te brengen voor sportverenigingen? Als wij goed hebben geteld, heeft dit jaar één gemeente
gebruikgemaakt van deze mogelijkheid. Deze gemeente gaat hier in 2020
weer mee stoppen. Ik heb begrepen dat de Minister van BZK en de VNG
samen het gesprek voeren over het voortzetten van deze mogelijkheid om
een lagere ozb in rekening te brengen voor sportverenigingen. Dat is één.
De heer Von Martels (CDA):
Die uitkomst verbaast en verrast mij wel enigszins. Kent de Minister de
redenen waarom heel veel gemeenten hier niet aan beginnen en waarom
deze specifieke gemeente er alweer mee stopt?
Minister Bruins:
Nee, ik denk dat dat pas duidelijk wordt als de Minister van BZK en de
VNG het gesprek hebben gevoerd, en als de Minister van BZK daarover
iets meldt aan de Kamer. Ik zal vragen of wij dan ook een kopietje kunnen
krijgen, want ik vind het interessant om daarvan te leren.
Dan de schrapsessies. Kunnen die ook met sportvrijwilligers worden
opgezet? Schrapsessies is een begrip dat wij kennen van de regeldruk in
de zorg. De heer Von Martels vraagt mij of ik wil bekijken of daar ook
behoefte aan is bij sportvrijwilligers. Ik heb eerlijk gezegd nog niet van die
behoefte gehoord, maar ik ben graag bereid om dit bij de NOC*NSF te
checken. Misschien kan met schrapsessies het plezier voor de sportvrijwilligers – dat zal de bedoeling van de heer Von Martels wel zijn – verder
worden vergroot.
Kan de Minister aangeven hoeveel er gebruikgemaakt wordt van de
vouchers voor clubs en clubkader? Nee, ik heb daar nog geen aantallen
van beschikbaar. Pas als een lokaal sportakkoord is gesloten, kan gestart
worden met de uitvoering. Pas dan kunnen concreet vouchers worden
aangevraagd via de lokale coalitie. De afgelopen periode lag de nadruk op
de ontwikkeling van die lokale akkoorden. Naar verwachting zijn er
voldoende vouchers beschikbaar. Ik denk dat ik er in de eerste helft van
het komend jaar meer feitelijke informatie over beschikbaar heb.
Hoeveel sportverenigingen hebben een subsidie gekregen om hun
accommodatie te verduurzamen? Van die regeling, waar de heer Von
Martels op doelt, hebben 1.815 verenigingen gebruikgemaakt tussen 2016
en 2018. In de huidige BOSA-regeling hebben zo’n 800 verenigingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

55

gebruikgemaakt van de mogelijkheid om voor de gehele of een deel van
de aanvraag subsidie aan te vragen voor verduurzamende maatregelen. In
totaal hebben ruim 2.600 verenigingen 108 miljoen euro in verduurzaming
geïnvesteerd. De huidige BOSA-regeling heeft haar plafond nog niet
bereikt. Daarmee zijn er in ieder geval dit jaar dus geen verenigingen die
om deze redenen zijn afgewezen.
Ik ga maar gewoon door met...
De heer Von Martels (CDA):
Ik had nog een punt bij de eerdere beantwoording over de schrapsessies.
Daarbij ging het ons specifiek om de topsport binnen de amateurverenigingen. Je hoort toch regelmatig geluiden dat die kampen met behoorlijke
extra eisen en regels. Daar was de vraag eigenlijk specifiek voor bedoeld.
De Minister antwoordde meer in algemene zin, maar het ging om de
amateurtopsportverenigingen.
Minister Bruins:
Oké, maar dan geef ik toch hetzelfde antwoord, in die zin dat ik het eens
even ga bespreken met NOC*NSF. Ik kan me haast niet voorstellen dat het
een teveel aan regels van rijkszijde is, maar ik stel mij bescheiden op; wie
weet. Het zou ook kunnen zijn dat het meer gaat over sportregels. Ik ga
dat checken bij NOC*NSF en uiterlijk voor het volgende AO bericht ik u
daarover.
Voorzitter. Is het een idee om de regeling voor verduurzaming ook open te
stellen voor de clubhuizen van Scouting Nederland? De heer Von Martels
weet dat de BOSA-regeling openstaat voor alle niet-commerciële
aanbieders van sport en beweging. Bij de scouting gaat het bijvoorbeeld
over de zeescouts, die als lid van het Watersportverbond voldoende aan
de in de regeling gestelde eisen voldoen. Voor andere takken van scouting
geldt dat deze een sociaal-culturele insteek hebben. Ik zie dus geen
aanleiding om de regeling te verbreden, maar dit is toch net een iets meer
genuanceerd antwoord dan dat wat u kreeg van de heer Heerema op uw
daartoe gestelde vraag.
Ziet de Minister het risico dat de daling in de investeringen in sportaccommodaties kan leiden tot steeds verder verouderende sportparken en
sportzalen? Een daling in de investeringen kan daar zeker toe leiden. Ik
denk dat de heer Von Martels verwijst naar het CBS-rapport dat in mijn
opdracht is opgesteld en dat inderdaad een dalend beeld liet zien tussen
2008 en 2015. Ik moet daarbij opmerken dat onderzoek van het Mulier
Instituut op basis van recentere CBS-cijfers tot en met 2018 juist stabiliteit
in de investeringen in sportaccommodaties laat zien, en dat het aantal
gemeenten dat juist meer investeert groter is dan het aantal gemeenten
dat bezuinigt. Wel is er een trend dat gemeenten het onderhoud van de
accommodaties steeds meer bij de verenigingen leggen.
De vragen over SPUK hebben we inmiddels wel gehad.
Hoe kunnen we stimuleren dat meer sportevenementen met duurzame
innovaties komen? De heer Von Martels gaf het voorbeeld van de
Zevenheuvelenloop. Ik ben blij dat er ook bij de organisatie van sportevenementen steeds meer oog is voor duurzaamheid. Ik deel dat met de
vragensteller. Het Kenniscentrum Sport en het eventloket van NOC*NSF
ontsluiten samen voorbeelden van duurzame innovatie. Naast het
Kenniscentrum Sport en het eventloket van NOC*NSF geven ook
gemeenten steeds meer aandacht aan duurzaamheid, bijvoorbeeld door
duurzaamheidseisen te stellen aan het organiseren van het evenement. Ik
geef een voorbeeldje. De gemeente Utrecht biedt samen met Green
Events een meerjarig begeleidingstraject aan, waarin een kleine groep
organisatoren samen gaat werken op het gebied van duurzaamheid. Ik
vind dat heel goed. We kunnen dat ook stimuleren bij topsport. Ik zal dat
thema ook meenemen bij het topsportdeelakkoord. Dat noemen we dan
wel de «Dutch approach». Sommige mensen denken dat dat «veel voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

56

weinig» is, maar het is ook «veel duurzaam», en dan het liefst met een
bescheiden budget.
Is de Minister het met het CDA eens dat het gecombineerde sport- en
preventieakkoord in Venray een mooi voorbeeld is? En hoe ziet hij voor
zich dat ook andere gemeenten op een dergelijke manier aan een fittere
en vitalere bevolking gaan werken? Ja, ik vind dat lokale akkoord uit
Venray een mooi voorbeeld van een manier om te komen tot een vitale
bevolking. Het mooie is dat iedere gemeente die aan de slag gaat met een
lokaal sport- of preventieakkoord bijdraagt aan die vitale, fitte bevolking.
Het is natuurlijk aan de lokale partijen om te bepalen waar zij de accenten
leggen. Ik zie wel vaker dat zo’n gecombineerd akkoord tot stand wordt
gebracht. Ik zorg er in ieder geval voor dat de sportformateur op de
hoogte is van beide akkoorden, zodat de formateur de brug daartussen
eenvoudig kan slaan indien de lokale partijen die ambitie hebben. Dan kan
ik nog een keer die boekjes ophouden die ik net heb opgehouden.
Is de Minister bereid om met de initiatiefnemers van de Achterhoek in
gesprek te gaan om te bekijken of hij hier aanvullende ondersteuning kan
bieden? Dank voor de vraag. Ik ken de werkwijze in de Achterhoek heel
goed en ik vind het fantastisch om te zien hoe wij daar met acht
gemeentes samen aanpakken. De Achterhoek is dan ook een van de
voorbeelden geweest waar we in de regeling van de formateur en die van
het uitvoeringsbudget hebben opgenomen dat gemeenten die een
regionaal of provinciaal akkoord sluiten, de middelen mogen bundelen.
Wat mij betreft is aanvullende ondersteuning niet nodig. Het is aan
Achterhoek in Beweging om te bepalen hoe men daar de middelen die de
acht gemeenten van mij ontvangen, wil bundelen en richten.
De heer Von Martels (CDA):
Dit is nou juist een goed voorbeeld waarin sport en preventie heel goed
samenkomen. Bij dit specifieke project is de eerste stap gezet, maar je ziet
nu heel duidelijk dat er bij de uitvoering toch enige ondersteuning
noodzakelijk is. Daar was mijn vraag ook op gericht. Ik had gehoopt dat de
Minister daar wat welwillender op zou antwoorden.
Minister Bruins:
Ik kan wel tien goede redenen bedenken om daar welwillend op te
antwoorden, maar ik doe het niet. Ik vind dat wij goede afspraken hebben
gemaakt over de besteding van gelden. En het feit dat wij Scholder an
Scholder in de Achterhoek hier bij het debat over sport met enige
regelmaat in het zonnetje zetten, helpt misschien ook wel een beetje.
Er is gevraagd of ik in beeld heb in hoeverre de sportsector zich houdt aan
de afspraak dat er geen nieuwe contracten worden gesloten om langs
sportvelden reclame voor alcoholhoudende dranken te plaatsen. Het RIVM
zorgt voor monitoring van de verschillende afspraken en maatregelen uit
het Preventieakkoord. De eerstvolgende meting wordt volgend jaar mei of
juni uitgevoerd. Dan heb ik zicht op deze specifieke afspraak.
Zijn er al uitkomsten te melden over de eerste vijf living labs in de grote
steden? Nee, nog geen uitkomsten in de zin van resultaten. Rotterdam,
Eindhoven, Den Haag, Amsterdam en Utrecht zijn wel inmiddels allemaal
met onderwerpen aan de slag. Maar als we daar iets van de resultaten
weten, zullen we daar vast meer over horen van de G5-gemeenten.
Ziet de Minister de mogelijkheid om de nieuwe call van living labs
specifiek in te zetten voor krimpregio’s? Om precies te zijn zeg ik dat de
nieuwe call vanuit ZonMw inmiddels gesloten is. Het zijn van een
krimpregio is daarbij niet een criterium in de oproep geweest. Gemeenten
zijn de hoofdaanvrager. De call stond ook voor krimpgemeenten open,
maar niet alléén voor krimpgemeenten. En ik weet nog niet welke
aanvragen zijn gehonoreerd.
Over het aanvalsplan tegen racisme en discriminatie hebben we het
inmiddels gehad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

57

Is de Minister bereid om samen met de betrokken gemeenten afspraken
vast te leggen over het niet meer financieel steunen van clubs voor
betaald voetbal die hun zaken niet op orde hebben? Het is aan ieder
gemeentebestuur zelf om de afweging te maken om een club voor betaald
voetbal wel of niet financieel te steunen. Ik vind het initiatief van de
gemeente Amsterdam heel goed om met alle verenigingen in gesprek te
gaan over het tegengaan van racisme en discriminatie, waarbij clubs die
hier niet genoeg aan doen, niet meer kunnen rekenen op huisvesting van
de gemeente. Maar nogmaals merk ik op dat het aan de gemeente zelf is
om te beslissen over de inzet van de eigen middelen.
Voorzitter. Ik heb hier nog twee vragen van de heer Von Martels. Is de
Minister bereid het gebruik van de bevoegdheid om bestuursrechtelijk op
te treden tegen verstoring van de openbare orde ook met de gemeenten
te bespreken? Zoals ik eerder zei, zijn afgelopen donderdag de eerste
contouren van dat aanvalsplan benoemd. Uitwerking vindt de komende
twee maanden plaats. Dit onderwerp zal daar ongetwijfeld aan bod
komen, zij het dat het via de collega van Justitie aan bod komt. Maar ik
weet eigenlijk zeker dat het op tafel ligt.
Helemaal tot slot kom ik tot de vraag of de Minister bereid is om samen
met het OM, de FIOD en de KNVB een breder onderzoek te starten naar de
aard en omvang van criminele ondermijning in de sport, waarbij ook
andere sporten, en handelingsperspectieven voor bonden, verenigingen
en gemeenten worden meegenomen. Ik heb al eerder gezegd dat ik dit
punt herken. Hierover zijn schriftelijke vragen gesteld door de Kamer.
Antwoorden van mijn ambtsgenoot van Justitie volgen. Daarin zal worden
aangegeven dat we gezamenlijk met JenV onderzoek doen naar de
criminele inmenging bij amateurclubs, ook in andere sporten. Dat maakt
deel uit van dat brede offensief tegen ondermijnende criminaliteit.
De heer Von Martels (CDA):
Ik kom nog even terug op dat aanvalsplan racisme en discriminatie. Ik
hoor in de beantwoording van de Minister dat hij eigenlijk zegt dat het
meer een bevoegdheid van gemeenten is om eventueel subsidies in te
trekken of niet te verstrekken. Maar ja, het is een veel breder plan. U zegt
het zelf al: wij moeten schouder aan schouder... In CDA-termen heet dat
tegenwoordig «zij aan zij». Laten wij ervoor zorgen dat alle betrokken
partijen ook daadwerkelijk aan tafel zitten. De Minister zou dan eigenlijk
de regisseur moeten zijn om ook de gemeenten erbij te betrekken om dit
in ieder geval bespreekbaar te maken en de gemeenten ervan bewust te
maken dat dit een heel goed middel zou zijn om ons uiteindelijke doel te
bereiken: het terugdringen van racisme en discriminatie. Ik doe dus toch
een oproep aan de Minister om dat nogmaals te bepleiten bij de
gemeenten.
Minister Bruins:
Dat dit onderwerp op tafel ligt bij het maken van dat aanvalsplan is
duidelijk, maar ik heb willen benadrukken dat het aan ieder gemeentebestuur is om de afweging te maken om een bvo wel of niet te ondersteunen. Dat herhaal ik nog maar eens even.
Tot zover de vragen van de zijde van de CDA-fractie.
Dan de vragen van mevrouw Diertens. Zij is de vijfde spreker en nog zijn
niet alle vragen van een antwoord voorzien. Dit geldt wel voor de vraag:
hoe gaat de Minister samenwerken met collega Grapperhaus bij de
aanpak van racisme en homohaat? Daar hebben we het over gehad.
Dan de vraag: hoe kan de Minister helpen om het sportaanbod voor
ouderen meer landelijk dekkend te krijgen? Wat in ieder geval helpt, is het
project OldStars dat als doel heeft om over een periode van drie jaar
ouderen te laten kennismaken met verschillende sporten zoals basketbal,
hockey, tennis en voetbal. Daar gaan duizenden ouderen aan mee doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

58

Dat is een mooi voorbeeld. Het is nog niet landsdekkend, maar wel
verspreid over het land.
Daarnaast is er het nationaal beweegprogramma voor ouderen waarbij op
dit moment wordt bekeken of er via zogeheten vitaliteitsspelen meer
aandacht kan zijn voor ouderen in zorgcentra.
Ten derde noem ik de alliantie Sporten en bewegen die mevrouw Diertens
kent uit het deelakkoord 1 van het Nationaal Sportakkoord met de
interventie Meer Bewegen voor Ouderen. Van met name deze laatste
alliantie die verkent hoe meer door ouderen kan worden bewogen,
verwacht ik nog wel een aanvulling zodat het niet bij een enkel initiatief in
het land blijft en de aandacht voor bewegen van ouderen meer landsdekkend wordt.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik hoop dat dat dan aansluit bij mijn gevoel over de eerste deelakkoorden
1 tot en met 5. Ik vind die fantastisch, maar ik mis de concrete invulling
een beetje. Ik hoop dat ook met name op dit onderwerp die concrete
invulling dan ook duidelijker wordt.
Minister Bruins:
Ook hier moeten de lokale partijen er een vervolg aan geven. Bewegen is
van groot belang voor ouderen. De heer Heerema heeft daar ook op
gewezen. Ik moet hier dus eventjes de lokale akkoorden hun werk laten
doen. Ik wijs erop dat dit een van de groepen is. In eerdere debatten
hebben wij wel eens de nadruk gelegd op het sporten voor jongeren en
wij leggen telkenmale de nadruk op het inclusief sporten. Dit is ook een
van de deelthema’s. Ik zeg dat niet om het te verwateren, maar wij zijn zo
langzamerhand meerdere speerpunten aan het neerzetten.
Klopt het dat een derde van de gemeentelijke kortingsregelingen voor
sport toegankelijk is voor volwassenen? Hoe zou je die participatie kunnen
bevorderen? Ik heb eigenlijk geen zicht op die kortingsregelingen zoals de
Stadspas in Amsterdam of de Ooievaarspas hier in Den Haag. Dus als
mevrouw Diertens vraagt of het klopt, heb ik daar geen sluitend antwoord
op. Om sport voor iedereen toegankelijk te maken, is een verkenning
gaande van de alliantie Sporten en bewegen, die ik zo net noemde, met
onder andere Sportkracht en het Jeugdsportfonds. Dan gaat het specifiek
om de vraag of mensen met een laag inkomen wel voldoende toekomen
aan sport. De alliantie Sporten en bewegen maakt die verkenning en ik
denk dat die verkenning er is voor het volgende AO. Dan kunnen we er
wat concreter over spreken.
Ik herken de signalen dat sportverenigingen nauwelijks worden betrokken
bij lokale sportakkoorden geheel niet. Zowel via de sportformateur als de
adviseur lokale sport worden sportaanbieders nadrukkelijk betrokken. Dat
is ook een voorwaarde voor het verkrijgen van een budget om aan de slag
te gaan met zo’n lokaal akkoord. Dus ik herken het niet, maar dit leidt
ongetwijfeld tot een vervolgvraag in de tweede termijn.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Dan een vervolgvraag als interruptie. Herkent de Minister wel dat er maar
een beperkt aantal takken van sport vertegenwoordigd is in de lokale
sportakkoorden?
Minister Bruins:
Laat ik het omdraaien. Ik probeer juist met die sportformateur en de
adviseur lokale sport dé sport in een gemeente aan boord te krijgen en als
je het aan mij vraagt, liefst ook nog de ongeorganiseerde sport erbij. Ik
ben dus hard bezig met de suggesties om ervoor te zorgen dat de sport in
een gemeente in den brede aanhaakt bij de creatie van zo’n lokaal
sportakkoord. Daar waar dat niet lukt, word ik daarover graag getipt, want
dan kunnen we daar actie op ondernemen. Als je het aan mij vraagt, hoort

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

59

de ongeorganiseerde sport er het liefst ook nog bij. Ik ben hard bezig met
de suggesties om ervoor te zorgen dat de sport in den brede in een
gemeente aanhaakt bij de creatie van zo’n lokaal sportakkoord. Daar waar
dat niet lukt, word ik graag getipt, want dan kunnen we daar actie op
ondernemen.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik kan het niet helemaal hard maken en daarom is dit meer een oriënterende vraag. Bij werkbezoeken – ik kom nog weleens ergens in de sport –
blijkt daar toch verwarring over te bestaan. Ik had gehoopt dat het
Sportakkoord mede zou bijdragen aan de versterking van de sportvereniging zelf. Ik zie nu dat er allemaal mensen worden opgetuigd en in de
pas worden gezet om dingen te regelen en te organiseren, maar ik vraag
me af in hoeverre de sportclubs daar zelf nu echt baat bij hebben in de zin
dat zij daarmee versterkt worden.
Minister Bruins:
Ik vind het van belang dat sportverenigingen deel uitmaken van lokale
sportakkoorden. Het gaat nog steeds allemaal om wat wij opschrijven en
niet om het bewegen an sich. Het is wel even nodig om te zorgen dat dat
lokale sportakkoord er is om samen in de gemeenten de sport sterker te
maken, de koek groter te maken en meer mensen aan het sporten te
krijgen. Ik zie ook wel dat de ene bond daar actiever in is in de richting van
zijn achterban, dus in de richting van zijn verenigingen, dan andere
bonden. Als u een bond op het spoor komt waarvan u denkt dat hij
minder actief is, dan ben ik graag bereid om daar het gesprek eens mee te
voeren. Ik zie heel veel goede voorbeelden van bonden die daar echt werk
van maken. Dat zie ik terug op hun websites. Ze bieden informatie aan
hoe je dat nou moet doen met zo’n sportformateur en hoe je dan de
verbinding maakt met de gemeente. Maar ongetwijfeld zijn er ook – laat ik
het zo zeggen – bonden die nog een beetje achterblijven. Ik denk niet dat
het ontbreekt aan goede wil, maar sommige bonden zijn gewoon kleine
organisaties. Als daar nog een zetje nodig is, dan ben ik graag bereid om
dat te geven.
Mevrouw Diertens (D66):
Het komt misschien ook voort uit het feit dat ik zelf in de sport gewerkt
heb en allerlei initiatieven vanuit de overheid langs heb zien komen. Die
houden dan weer op en dan stort het eigenlijk weer in. Ik zou het zo fijn
vinden als de regelingen die we nu treffen op een duurzame manier een
versterkend effect hebben voor die verenigingen. Dat houdt wederom
verband met de arbeidsmarkt en met professionalisering van de sport zelf.
Minister Bruins:
Daar hangt het zeker mee samen. Het hangt ook samen met het feit dat er
bij verenigingen soms wel heel veel op het bordje terechtkomt. Ik kan me
ook voorstellen dat de behoefte bij de ene club groter is dan bij de andere
club. Misschien is het ook wel nodig dat we partijen even de tijd geven.
We zitten in het jaar nadat het nationaal akkoord is gesloten. Ik vind het
echt prettig om te zien dat er zoveel gemeenten bezig zijn met een lokaal
sportakkoord. Er gebeurt dus wel heel veel. Dat is positief te waarderen,
denk ik. Maar nogmaals, als er een vermeende achterblijver is die even
een zetje nodig heeft, dan ben ik graag bereid om daar vanuit het
ministerie een actieve bijdrage aan te leveren.
De voorzitter:
U vervolgt.
Minister Bruins:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

60

Kunt u aangeven welke thema’s onderdeel zullen uitmaken van de aanpak
arbeidsmarkt in de sport? Op 4 november – ik dacht dat ook mevrouw
Diertens daar aanwezig was – zijn op die conferentie vijf thema’s
benoemd. Die horen wat mij betreft allemaal in het toekomstbeeld dat
voor de sector sport moet worden opgesteld. Het gaat dan over de
strategische visie op eisen, opleiding en doorstroming van menselijk
kapitaal. Het gaat over de versnipperde kennismarkt, over de arbeidsmarkt
en over de opleidingsbehoefte. Het gaat over de kwaliteit van begeleiding,
opleiding en pedagogische vaardigheden. Het gaat over samenwerking en
mobiliteit met andere sectoren: zorg, welzijn, onderwijs. En het gaat over
wat we steeds vaker zien: het hoge verloop in de sector. Zoals ik al heb
gezegd over de conferentie van 4 november, neem ik graag het voortouw
om een gedeeld toekomstbeeld van de arbeidsmarkt sport op te stellen
met de sector. Ik denk dat de sector vervolgens zelf aan zet is om daar een
actieplan of actieplannen bij te maken. Maar je blijft natuurlijk altijd graag
meedenken met stakeholders. Maar dit zijn volgens mij de vijf thema’s die
op die conferentie naar voren zijn gekomen.
Over de living labs in krimpsectoren hebben wij het gehad. Ik hoor
mompelen dat dat niet voldoende het geval is, maar ik dacht dat we een
heel aardige poging hadden gedaan.
Mevrouw Diertens (D66):
U heeft vanuit de visie van het Sportakkoord gezegd dat u living labs hebt
aangeboden die, bij de sport, niet specifiek krimpgebieden betreffen.
Vanuit het Preventieakkoord is er dus wel gedacht aan een living lab
specifiek voor krimpgebieden en daarbij kan ook de sport van betekenis
zijn. Mijn vraag was in hoeverre u hier met uw collega Blokhuis misschien
wat concrete invulling aan kunt geven.
Minister Bruins:
Daar ben ik altijd naar op zoek. Sorry, dan heb ik de vraag niet goed
begrepen. Ik ben altijd op zoek naar die verbindingen. Daar waar wij
komen, hebben we met de sportformateurs een beetje een werkwijze en
een structuur opgebouwd die ons overal brengt. Bij het Preventieakkoord
is dat nog niet zo. Dat is niet een kwestie van sliepuit, dus als wij thema’s
uit het Preventieakkoord kunnen meenemen die ook passend zijn in het
Sportakkoord, ben ik daar graag toe bereid, maar we moeten natuurlijk
wel zorgen dat sportgeld voor sport bestemd blijft; dat begrijpt u ook.
Maar met die inzet ben ik graag bereid om alle verbinding te maken die
we kunnen maken.
Wordt er nagedacht over de vraag of in de leefomgeving, dus in de
openbare ruimte, innovatief bewegen gefaciliteerd kan worden? Ja. Ik heb
begrepen dat dat zo is, bijvoorbeeld in Almere. Zo wordt de Smart Skills
Garden in Almere, een mooi voorbeeld van innovatie in de leefomgeving,
actief ondersteund voor verdere ontwikkeling. Dus daar zijn inderdaad
mooie voorbeelden van te geven. Ik heb begrepen dat er ook bij de
uitwerking van de nieuwe Omgevingswet veel aandacht is voor bewegen
in de openbare ruimte, dus het inrichten van de openbare ruimte op een
manier die uitdaagt om een sprongetje te maken of een blokje om te
lopen.
Er is gevraagd of ik herken dat buurtsportcoaches worden ingezet als
vergadertijgers. Nee, ik herken het niet en ik wil het niet. Ik hoop echt dat
sportakkoorden leiden tot meer sporten en niet tot meer vergaderen. Daar
moet onze inzet op gericht zijn.
Er is mij gevraagd om aan te geven hoe ik aanmoedig dat sportzalen
gemoderniseerd worden. Wat mij betreft kan dat en hebben we daar
subsidieregelingen voor. Met een beetje passen en meten denk ik dat
binnen de SPUK- en de BOSA-regeling hiervoor ruimte kan worden
gevonden. Ik waak dus voor een algemeen antwoord, maar voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

61

moderniseren van sportzalen zit, binnen de mogelijkheden van het
redelijke, zowel bij SPUK als bij BOSA wel enige ruimte.
Dan is er gevraagd of ik bereid ben om een haalbaarheidsstudie te doen
naar een evenementenkalender en daarbij de effecten van side events
mee te nemen. Het initiatief om grote internationale sportevenementen
naar Nederland te halen, blijft in eerste instantie iets van de sportbonden
en hun partners. Zij zijn immers de risicodragers. Zij moeten dus zorgen
voor haalbaarheidsonderzoeken. Voor de toekomst wil ik wel kijken, met
de partners van het Sportakkoord, of we tot een soort strategische
evenementenagenda voor Nederland kunnen komen, maar het voortouw
voor die evenementen moet dus wel liggen bij de bonden zelf, dus bij de
sport.
De voorzitter:
Ik zie nog wel behoorlijk wat vragen liggen, maar gaat uw gang, mevrouw
Diertens.
Mevrouw Diertens (D66):
Ja, maar ik heb maar twee keer per jaar de kans om eens even flink uit te
pakken, dus... Nee, het gaat mij ook om het volgende. We spreken heel
vaak over evenementen. Dat zijn dan vaak topsportevenementen. Die
haalbaarheidsstudie van het WK vrouwenvoetbal 2027 gaat er hopelijk
komen. Maar er zijn ook evenementen die voor de breedtesport van
belang zijn. Daarbij mis ik eigenlijk wel een beetje een antwoord,
bijvoorbeeld over fit met diabetes. Het zijn grote evenementen die ook
belangrijk zijn voor de breedtesport.
Minister Bruins:
Ja, wij denken bij evenementen inderdaad al gauw aan topsportevenementen; daar heeft mevrouw Diertens gelijk in. Maar dat zou ook best een
breedtesportevenement kunnen zijn. Dus het initiatief van de bond moet
er nog steeds komen en het criterium is nog steeds: aansprekend
internationaal. En wie bepaalt dat dan of wie adviseert daar dan over? Dat
is de Sportraad. Maar het hoeft dus niet alleen topsport te zijn.
Hoe stuurt de Minister op meer diversiteit? Mevrouw Diertens doelt in dit
geval op vrouwen in bondsbesturen. Mevrouw Diertens weet dat ik de
Code Goed Sportbestuur steun. Ik steun de komst van die vernieuwde
code. Voor de inhoud zijn andere partijen aan zet. Dat is de sport zelf. Ik
begrijp dat er onder meer wordt nagedacht over een zelf op te leggen
quotum met als einddoel maximaal 70% van één geslacht in besturen van
sportbonden. Maar dat laat ik dan maar eventjes bij die partijen. Daar ga
ik mij niet in roeren.
Wat is uw reactie op het onderzoek van de Sportraad inzake een Europees
paralympisch evenement? Bij mijn weten loopt er geen onderzoek bij de
Sportraad daaromtrent. In zijn algemeenheid ligt het initiatief voor het
binnenhalen van dergelijke evenementen bij de sport, dus bij NOC*NSF of
bij sportbonden.
Mevrouw Diertens vroeg voorts: kan de Minister vertellen hoe hij vordert
met mijn motie over sportprotheses voor kinderen? Ik steun het project
«Sporthulpmiddelen beter beschikbaar en bereikbaar». Ik heb daar eerder
over gesproken. De Stichting Special Heroes Nederland brengt de
beschikbaarheid van sportprotheses in kaart. In de zomer van komend jaar
wordt een eerste plan gepresenteerd. Dat zal ik u dan ook doen toekomen.
Zou de Minister contact willen opnemen met Bonaire over de ondersteuning van topsport- en talentontwikkelingsprogramma’s op de
eilanden? Naar aanleiding van een soortgelijke vraag van mevrouw
Diertens in het AO Koninkrijksrelaties van voor de zomer heb ik een
inventarisatie gestart. Het doel daarvan is informatie te krijgen over welke
problemen met deze onderwerpen op de BES-eilanden worden ervaren,
om vervolgens te kijken of daarmee iets kan worden gedaan en, zo ja, wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

62

dat dan is. Daarbij houd ik ook de eigen rol en verantwoordelijkheid van
de openbare lichamen op de eilanden op het netvlies. Zodra ik de
inventarisatie heb afgerond, zal ik uw Kamer daarover graag informeren.
Ik wil dat die informatie voor het volgende AO beschikbaar is.
Wat vindt u ervan dat 68% van de verenigingen het Preventieakkoord niet
kent? Ik kende dat percentage niet, maar ik weet wel dat heel veel
verenigingen bijdragen aan de doelstellingen. Denk aan de rookvrije
sportvereniging of aan het verantwoord verstrekken van alcohol. Eigenlijk
dragen alle sportverenigingen uit de aard van hun bestaan bij aan het
tegengaan van overgewicht. Zo heb ik het toch een beetje positief
proberen te draaien!
Hoe staat het met de gezonde sportkantine? Een derde van de sportverenigingen geeft aan de komende twee jaar te werken aan een gezonde
sportkantine. En nog eens een derde geeft aan dit wellicht te gaan doen.
Wil de Minister contact opnemen met Curaçao over het ontbreken van een
nationaal olympisch comité? Ik ben bekend met de problematiek. Ik wil
hier echter uiterst terughoudend in zijn. Ik kan en wil niet interveniëren in
de autonomie van een ander land, in dit geval Curaçao, maar ik zal het
signaal van mevrouw Diertens doorgeven aan NOC*NSF.
En dan heb ik ook de vragen van mevrouw Diertens beantwoord,
voorzitter.
De voorzitter:
Ik zie dat zij nog een vraag heeft.
Mevrouw Diertens (D66):
Ja, ik wil toch een kleine toelichting geven op Curaçao. Er was sprake van
een Nederlands Antilliaans Olympisch Comité. Dat comité is dus als
gevolg van 10-10-10 opgeheven. Aruba had wel een olympisch comité.
Dat betekent dus dat Aruba in het Koninkrijksverband wel een comité
heeft en kan deelnemen aan wedstrijden all over the world. Atleten
kunnen zich via dat comité kwalificeren. Curaçao is dus in een soort
niemandsland terechtgekomen. Curaçao kan niet bij de regio
Zuid-Amerika horen en moet terugvallen op Aruba of op Nederland. En
dat is dus wel een probleem. Het zou fijn zijn als daar een gesprek over
gevoerd zou worden.
Minister Bruins:
Ik herken het verhaal van mevrouw Diertens, maar het is echt een
onderwerp dat Curaçao en NOC met het Internationaal Olympisch Comité
moeten bespreken. Ik geef het signaal nog een keer door, maar het staat
bij hen al helder op het netvlies. Overigens ook bij de mensen op Curaçao.
Tot zover de vragen van D66.
Ik heb nog een enkele vraag van de heer Van Aalst van de PVV. Hoe zit het
met de discussie over kunstgrasvelden in relatie tot de gezondheid?
Tweeledig. Enerzijds heeft RIVM onderzoek gedaan. Daaruit bleek dat
kunstgras geen risico voor de volksgezondheid met zich meebrengt. Dat is
de ene kant. Aan de andere kant heb ik de sector uitgenodigd om met «het
kunstgrasveld van de toekomst» te komen. Op dit moment gaan er twee
consortia aan de slag met nieuwe velden, zonder infill. Ik merk dat ook
andere producenten getriggerd zijn door die call for innovation.
De tweede vraag was lekker rond: wat leveren de sportakkoorden nu
concreet op lokaal niveau op? Eén. Clubs merken dat zij invloed kunnen
uitoefenen op het sportbeleid en ondersteuning kunnen krijgen om sterker
te worden. Twee. Sporters merken uiteenlopende zaken: van nieuw
sportaanbod dat tot stand komt en een lagere energierekening voor de
club, tot aan een betere trainer voor de kinderen. Drie. Er ontstaan nieuwe
netwerken waar sport, zorg, welzijn en onderwijs meer en meer samen
zullen optrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

63

De heer Van Aalst (PVV):
Mijn vraag was niet of de Minister nog een keer het promotieplaatje voor
het Sportakkoord wilde afspelen. Mijn vraag was hoe wij omgaan met die
kleine amateurclubs waar de vaders en de moeders voorzitter en
penningmeester zijn. Hoe kunnen die aansluiten bij de sportakkoorden?
Gaan we van die mensen verwachten dat ze hun baan opzeggen en gaan
meewerken aan de sportakkoorden, of kunnen we dit laagdrempelig
maken? Dat was mijn vraag.
Minister Bruins:
Ik weet niet op wiens vraag ik heb geantwoord dat er daarbij een
belangrijke rol is voor de lokale sportadviseur. Dat is juist met het
oogmerk dat bij de mensen die nu vrijwilliger zijn bij de vereniging, ook
een keer de rek eruit is. We proberen met zo’n lokale sportadviseur ervoor
te zorgen dat de sportverenigingen in een bepaalde gemeente worden
verbonden aan zo’n lokaal sportakkoord. Het hoeft dus niet allemaal van
de zijde van de verenigingen te komen. Er wordt al zo veel van ze
gevraagd. Bovendien wordt er ook heel veel aangeboden, want die
kwetsbare bestuurder willen we juist sterker maken. Daarvoor is een heel
scala aan trainingen beschikbaar, maar je moet er allemaal wel tijd voor
hebben, want anders kom je de deur niet meer uit.
Wat gaat de Minister doen om te voorkomen dat professionele voetbalclubs niet meer terechtkunnen bij de Nederlandse banken? Het antwoord
is dat ik dat voorlopig maar even bij de KNVB wil laten. Het was de
Rabobank die het bericht publiceerde. Inmiddels is de KNVB met de
Rabobank in gesprek. De KNVB wil er ook De Nederlandsche Bank, de
Nederlandse Vereniging van Banken en ook andere banken bij betrekken.
Ik laat dat gesprek maar even aan die kant liggen. Daar meng ik mij niet in.
Kan de Minister zorgen voor een simpele uitleg van de SPUK- en de
BOSA-regeling? U bent er de hele dag al over bezig. Daarnaast staat er op
de website van de uitvoeringsorganisatie DUS-I een begrijpelijke uitleg.
Verenigingen kunnen ook altijd bellen. Dat helpt ook. Bij DUS-I is veel
kennis aanwezig, dus daar kan een toelichting worden gegeven.
Kan de Minister beloven dat hij stopt met de betutteling van sportclubs
omtrent alcohol en tabak? Ik geloof dat wij een jaar geleden exact dezelfde
vraag kregen. Ik geef dus ook exact hetzelfde antwoord. De afspraken
rondom alcohol en tabak zijn samen met de sector gemaakt in het
Preventieakkoord. Van betutteling is dus geen sprake.
Tot slot, voorzitter. Deelt de Minister de passie van de PVV voor fierljeppen, kaatsen en klootschieten? Wil de Minister deze sporten meer
onder de aandacht brengen? Jazeker, daar ben ik graag toe bereid. Ik heb
de hele dag zitten zoeken of ik de heer Johan Derksen vandaag nog eens
kon aanroepen, want dat heeft altijd effect op het programma van de
avond. Ik vind eigenlijk dat hij ook vaker aandacht moet geven aan
fierljeppen, kaatsen, klootschieten en skûtsjesilen. Ik ben het daar
helemaal mee eens. Afgelopen jaar mocht ik op een schip mee skûtsjesilen. Prachtig. Dit jaar zou ik gaan kijken bij fierljeppen, maar het werd
snotverjoppie afgeblazen omdat er te veel wind was.
De voorzitter:
Ik dank de Minister voor de beantwoording. Ik zie een vraag van de heer
Von Martels.
De heer Von Martels (CDA):
Ja, die heeft betrekking op het Kamervoetbalteam dat er komt. De
Minister is bezig met ambassadeurs aan te wijzen om de sport te
promoten, ook als het gaat om alternatieve sporten. Ik roep er dus toe op
om de Minister te bestempelen als ambassadeur van het Kamervoetbalteam. Ik hoop dat hij dat wil aanvaarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

64

Minister Bruins:
Ik zou daar iemand met meer verstand van voetbal voor vragen. Ik denk
dan toch heel direct aan de man met de snor. Ik denk aan Johan Derksen.
De heer Von Martels (CDA):
Ik vind dat wel een mooie hint. Maar zoals het vaak gaat: je hebt meerdere
ambassadeurs nodig om iets echt te doen landen. Ik zal dus eens even
kijken in welke hoek ik het moet gaan zoeken.
De voorzitter:
Dank u wel. Dit was de beantwoording in eerste termijn van de Minister. Ik
kijk even rond. Bent u er allemaal klaar voor om meteen door te gaan of
wilt u een korte schorsing? We schorsen natuurlijk ook nog even na het
indienen van de moties.
Minister Bruins:
Sorry, voorzitter. Ik moet nog eventjes iets zeggen, want dat had ik
beloofd. Beide amendementen die zijn ingediend krijgen oordeel Kamer.
Die steun ik graag.
De voorzitter:
Een tweede termijn? Ja?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Voorzitter, ik wil graag voorstellen om een paar minuten te schorsen om
nog even wat moties onder de loep te nemen.
De voorzitter:
Prima. Dan schors ik tot 14.50 uur.
De vergadering wordt van 14.42 uur tot 14.50 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan beginnen met de tweede termijn van dit wetgevingsoverleg van
de vaste Kamercommissie over sport en bewegen, dat betrekking heeft op
de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. We hebben een
aantal spreektijden en we hebben natuurlijk alle sprekers nog. We doen
het in dezelfde volgorde als in de eerste termijn. Dat betekent dat we
starten met GroenLinks, dat nog twee minuten heeft. Ik lees de spreektijden eventjes op. De VVD heeft nog maximaal negen minuten, de
Socialistische Partij vier, het CDA vijf, D66 acht en de PVV dertien. U hoeft
die tijd niet volledig te gebruiken. Nadat de moties zijn ingediend of u uw
tekst heeft bijgedragen, geef ik de Minister even de gelegenheid om de
moties te beoordelen. Daarna gaan we de oordelen af.
Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Westerveld van GroenLinks.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik vind de sportdebatten in de Tweede Kamer
misschien wel de allerleukste debatten, omdat ze worden gekenmerkt
door ook een onderlinge sportiviteit. Ik kreeg bijvoorbeeld net van de heer
Heerema aan mijn rechterkant nog een aantal extra minuten spreektijd
aangeboden. Dat gebeurt niet zo heel snel in andere debatten. Dat laat
volgens mij zien hoe we hier met elkaar omgaan.
Voorzitter. We zien dit ook aan de Minister, die op een heel aantal punten
toezeggingen doet. Daar ben ik blij mee. De Minister zei in zijn beantwoording van net ook dat hij vooral dingen wil dóen. Volgens mij is dat
heel mooi. Dat laat zien dat we in ieder geval op het gebied van sport met
elkaar voor het grootste deel dezelfde doelstelling hebben, hoewel we
over de invulling van beleid weleens anders denken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

65

Voorzitter. Ik heb aangegeven dat ik inclusiviteit in de sport heel belangrijk
vind. Ik ben blij met de woorden van de Minister daarover. Ik zal hem een
aantal e-mails toesturen. Zoals ik in mijn termijn al aangaf, komen we
erachter dat je soms niet kunt meedoen met sport als je bijvoorbeeld een
handicap of aandoening hebt. Verschillende personen lopen dan tegen
diverse barrières aan. Ik zal de Minister via de mail verder informeren over
een aantal concrete casussen.
Voorzitter. Ik heb twee moties. De eerste gaat over agressiviteit en verbaal
en/of fysiek geweld. Ik vind dat het beleid zich heel erg richt op de
betaalde tak van het voetbal, terwijl het probleem veel groter is.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat agressie en geweld in het voetbal een groot probleem
zijn;
constaterende dat er de laatste jaren veel aandacht is voor omgangsvormen en gedrag, maar dat onduidelijk is wat de resultaten zijn;
constaterende dat de aandacht zich met name richt op betaald voetbal;
constaterende dat veel incidenten in het voetbal op en langs sportvelden
niet officieel worden gemeld en er hierdoor geen helder beeld is van het
aantal incidenten;
verzoekt de regering om te onderzoeken wat het aantal daadwerkelijke
incidenten is en in het aanvalsplan met de KNVB maatregelen voor te
stellen om de meldingsbereidheid te verhogen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Westerveld. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 127 (35 300-XVI).
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
De tweede motie gaat over de evenementenlijst. Daar keek de Minister
toch iets anders tegenaan dan mijn fractie.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het mannenvoetbal uitgebreid aan bod komt op
openbare televisiekanalen omdat dit als zodanig, en tot in de kleinste
details, is afgesproken in de evenementenlijst van de Mediawet 2008;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

66

constaterende dat de verslaglegging van het eredivisievrouwenvoetbal
niet is opgenomen in de Mediawet, waardoor het niet verplicht is om de
eredivisie van vrouwenvoetbal op de openbare televisie uit te zenden;
verzoekt de regering om met de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media de evenementenlijst opnieuw onder de loep te
nemen om meer vrouwensporten in de lijst op te nemen;
verzoekt de regering tevens in gesprek te treden met de KNVB om het
vrouwenvoetbal verder te professionaliseren, daarover concrete afspraken
te maken en vervolgens het vrouwenvoetbal op te nemen in de evenementenlijst van de Mediawet,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Westerveld. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 128 (35 300-XVI).
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Heerema namens de VVD.
U heeft negen minuten, min twee.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Hartstikke goed, voorzitter. Ik heb een aantal punten naar aanleiding van
de eerste termijn. Ik dank de Minister voor alle antwoorden die hij
gegeven heeft. Ik vind dit inderdaad ook een van de mooiste debatten van
het jaar. In deze Kamer praten we eigenlijk nooit een hele dag over sport.
Dat doen we op één dag in het jaar, en dat is deze dag. Eigenlijk zouden
we dat veel vaker moeten doen.
Voorzitter. De Minister heeft bijvoorbeeld bij de lokale sportakkoorden
laten weten dat er een adviseur is waar verenigingen naartoe kunnen
gaan op het moment dat ze vragen hebben over het lokale sporttekort. Dat
is er juist om de sportbonden te verlichten. Ik loop daar wel wat uit de pas
met de Minister, want ik denk dat het op papier goed geregeld is. Dat is
natuurlijk hartstikke mooi, maar feit is dat nog steeds heel veel sportverenigingen bellen naar sportbonden om vragen te kunnen stellen en
verheldering te krijgen. Die verzwaring voor de sportbonden zien we op
ons afkomen. Er is blijkbaar een adviseur lokale sportakkoorden die
eigenlijk die taak had moeten hebben. Ik ben altijd op zoek naar hoe we
ervoor kunnen zorgen dat die vrijwillig gerunde sportverenigingen weten
waar ze naartoe moeten gaan. Het is nu eenmaal moeilijk om met
vrijwillig gerunde sportbesturen de juiste slag te maken. Ik denk dat daar
heel vaak de communicatie misloopt.
Ik ben heel blij met de toezegging van de Minister over het onderzoek
naar de arbeidsmarkt en dat we dat gelijk kunnen laten lopen met het
advies dat we krijgen over de sportfinanciering. Dan hebben we een mooi
totaalbeeld waar we de komende jaren mee vooruit kunnen.
Ik had een motie klaarliggen over de Autoriteit Persoonsgegevens, maar ik
ben erg tevreden met het antwoord van deze Minister, dus ik laat die
motie achterwege.
Ik ga wel een motie indienen voor een evenementenloket. Ik merk dat ik er
iets scherper in zit dan de Minister, dus die wil ik graag indienen. Ik hoor
de Minister zeggen dat er veel is gebeurd en dat zijn ministerie contacten
heeft met andere ministeries. Daar ben ik blij om, maar volgens mij
kunnen wij met deze motie de aller-, aller-, allermooiste ambtelijke positie
binnen alle ministeries creëren, namelijk degene die de aanvragen van al
die topevenementen in ontvangst mag nemen en als primus inter pares
interdepartementaal de connectie en de links kan leggen. Als je deze
vacature uitzet, kom je op honderden, zo niet duizenden sollicitaties.
Volgens mij moeten we dit gewoon gaan doen, want ik vind het echt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

67

belangrijk dat evenementen in Nederland zo goed mogelijk georganiseerd
worden en dat we bijvoorbeeld zo’n EK wielrennen in Alkmaar de steun
kunnen geven die het nodig heeft.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat grote sportevenementen beter en sneller georganiseerd
kunnen worden als verschillende departementen makkelijker in te
schakelen zijn voor kennis en expertise;
overwegende dat er bij organisatoren van sportevenementen veel
behoefte is om sneller kennis te kunnen nemen van wet- en regelgeving
en te verkennen wat de mogelijkheden zijn om samen op te trekken met
de rijksoverheid;
tevens overwegende dat de kennis die nu bij een sportevenement
opgedaan wordt, onvoldoende ingezet lijkt te worden bij de organisatie
van andere sportevenementen omdat kennis verspreid in de rijksoverheid
zit;
verzoekt de Minister te onderzoeken op welke wijze een klein maar
slagvaardig interdepartementaal sportevenementenloket vormgegeven
kan worden, waarbij in ieder geval de Ministeries van VWS, EZ, IenW en
Financiën betrokken worden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Rudmer Heerema. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 129 (35 300-XVI).
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Voorzitter, ik ben aan het einde van mijn tweede termijn. Ik ben erg
benieuwd naar de reactie van de Minister. Ik dank hem voor het oordeel
Kamer op het amendement, want daarmee kunnen we heel wat talenten
die in armoedegezinnen zitten extra helpen. Daar ben ik erg blij mee.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan kom ik bij de heer Van Nispen namens de SP.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel. Mijn eerste motie gaat over de betaalbaarheid van de sport.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

68

verzoekt de regering te garanderen dat gemeenten zo snel mogelijk
volledig gecompenseerd worden voor het nadeel dat zij lijden vanwege de
verruiming van de sportvrijstelling in de Wet omzetbelasting per 1 januari
2019,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Nispen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 130 (35 300-XVI).
De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Ik had gevraagd naar een onderzoek naar de opbrengsten van
sport, omdat sport nog steeds te vaak wordt gezien als een kostenpost. Er
gaat vrij weinig geld naartoe, maar het zou veel kunnen opleveren. Ik
kreeg zelfs tijdens dit debat allerlei suggesties van experts voor wat er
nog nader onderzocht zou kunnen worden. Ik noem bijvoorbeeld op
macroniveau de relatie van sport en beweeggedrag op ervaren welzijn, de
kwaliteit van leven en het inkomen van mensen. Op microniveau, op
gemeentelijk niveau, zou gekeken kunnen worden naar interventies
volgen. Het lopende onderzoek zou van tijd tot tijd kunnen worden
aangevuld, een soort actualisatie. We zouden kunnen denken aan
afnemende zorgkosten en hogere leeropbrengsten. Dat is een beetje een
antwoord op de vraag die de Minister mij stelde. Om dit te onderstrepen
dien ik hierover, mede namens mevrouw Diertens, een motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat uit eerste onderzoeken blijkt dat de maatschappelijke
opbrengsten van sport veel hoger kunnen zijn dan de kosten, waardoor
blijkt dat investeringen in sport niet alleen maatschappelijke maar ook
financiële meerwaarde hebben;
verzoekt de regering nader onderzoek te doen naar de effecten van extra
investeringen in sport en bewegen op afnemende zorgkosten, bijvoorbeeld door de bijdrage aan een gezonde leefstijl en de kwaliteit van leven,
en de Kamer hierover in de zomer van 2020 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen en Diertens. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 131 (35 300-XVI).
De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Ik was blij met de door de Minister uitgesproken ambitie dat
mensen met een beperking in 2030 net zo veel moeten kunnen deelnemen
aan sport als mensen zonder een beperking. Ik denk wel dat dit niet
vanzelf gaat. Het is goed dat de Minister zegt: ik breng initiatieven onder
de aandacht. Daar heb ik ook om gevraagd. Ik zal hierover geen motie
indienen, maar ik wil wel van de Minister weten hoe hij dit gaat meten. Ik
vraag niet om stapels papier en voortgangsrapportages, maar ik wil wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

69

weten hoe het ervoor staat, hoe de voortgang is richting de ambitie die
wij nu voor 2030 hebben gesteld en wat er nog meer nodig is om dat te
bevorderen.
Het is goed dat er een toezegging is om de mogelijkheden te bekijken om
fout geld uit het voetbal te weren en in gesprek te gaan met de banken.
Wanneer mogen wij daarover een brief ontvangen?
Ik heb nog wel een motie over de zeggenschap van supporters.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat voorkomen moet worden dat voetbalclubs in handen
vallen van ongewenste investeerders die clubs opkopen met geld uit
illegale of criminele praktijken;
spreekt uit dat voetbal van en voor de mensen is en geen speeltje van
investeerders die geen oog hebben voor de cultuur, de identiteit van de
voetbalclub en de regio;
constaterende dat onderzoek wordt gedaan naar criminaliteit en ondermijning in de sport;
verzoekt de regering na ommekomst van het onderzoek in gesprek te
gaan met supporters, voetbalclubs en de KNVB over de mogelijkheden
om supporters meer zeggenschap te geven over zaken die de identiteit
van de club raken, bijvoorbeeld doordat zij vetorecht verkrijgen op de
naam, logo, clubkleuren en de thuisbasis van de club, en de Kamer
hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Nispen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 132 (35 300-XVI).
De heer Van Nispen (SP):
Ik zie dat de heer Heerema deze motie hartstochtelijk ondersteunt.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik snap heel goed wat de heer Van Nispen beoogt met deze motie. Ik zoek
even, ook voor mijn oordeel richting mijn fractie, wat nou de rol van de
Minister is bij supportersgroepen. Dat zijn er een heleboel en die hebben
verspreide aanspreekpunten. Deze Minister heeft nog iets meer te doen
dan alleen de sportportefeuille en alles wat daar op dit moment in speelt.
Hoe moet ik nou zien dat daar een tastbaar resultaat uit naar voren zou
kunnen komen waar wij eventueel een Minister op zouden kunnen
bevragen en dergelijke? Ik vind het wat lastig geformuleerd.
De heer Van Nispen (SP):
Naar de formulering wil ik altijd kijken, maar dank voor uw vraag. Dit is
een terecht punt. Ik heb mezelf ook de vraag gesteld: wat moet een
Minister hier nou mee? Ik vind het wel een probleem dat steeds meer
private investeerders, soms uit het buitenland maar soms ook uit
Nederland, clubs in handen krijgen. Uit onderzoek van Voetbal Interna-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

70

tional blijkt dat steeds meer clubs in externe handen komen. Soms gaat
dat gruwelijk fout. In het buitenland zien wij daar al heel slechte
voorbeelden van. Ik zou dat graag voor willen zijn in Nederland. Wij zien
ook dat er Europese initiatieven en aanbevelingen zijn om te bekijken hoe
je de identiteit van clubs beter kunt laten bewaken door supporters, maar
dan nog is het een strijd. U heeft er misschien gelijk in als u zegt dat
supporters dat zelf zullen moeten bevechten binnen hun clubs. Kijk naar
de ervaringen die supportersverenigingen daarmee hebben. Ik bedoel
daarmee niet alle clubs daaromheen, maar er is ook een supporterscollectief in Nederland. Wij hebben daar ook mee gesproken. Ik vraag van de
Minister eigenlijk om daarover zijn licht eens te laten schijnen en met die
groepen in gesprek te gaan. Daar zou bijvoorbeeld het delen van best
practices uit kunnen komen: hoe supporters dat binnen hun eigen club
zouden kunnen bereiken. Inderdaad, wees niet bevreesd. Ik zal de Minister
niet vragen om hier zijn allergrootste topprioriteit van te maken in zijn
brede portefeuille, maar ik denk dat een kleine actie van de Minister, het in
gesprek gaan met en het bij elkaar brengen van groepen, grote betekenis
zou kunnen hebben in het belang van de clubcultuur die supporters graag
zouden willen bewaken en het belang van de clubs voor de regio.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Kort, voorzitter. Ik heb het dictum nu niet voor me, maar ik meen gehoord
te hebben dat er wel degelijk een consequentie aan het gesprek van de
Minister met eventuele sportverenigingen wordt gehangen door hun een
bepaald stemrecht te geven. Volgens mij is dat iets wat wij niet bij deze
Minister zouden moeten neerleggen. Ik ga het dictum zo lezen en ik zal
dan eventueel een al dan niet positief oordeel aan mijn fractie geven.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb in het dictum inderdaad één voorbeeld genoemd van hoe dat zou
kunnen. Daar staat: bijvoorbeeld door hun een vetorecht te geven op
zaken die de identiteit van de club raken zoals logo, clubkleuren et cetera.
In mijn spreektekst heb ik ook een aantal andere vormen genoemd. Het
kan per club verschillen en het verschilt ook op dit moment. Maar waar ik
eigenlijk op doel – ik heb het woord niet willen gebruiken, want het lijkt
een toverstokje voor alles – is een soort handreiking of het delen van best
practices. In die vorm heb ik dit in ieder geval bedoeld. De supporters
zouden heel erg geholpen kunnen zijn met een kleine inspanning van de
Minister.
De voorzitter:
Dank u wel. U bent ook aan het einde van uw inbreng.
De heer Van Nispen (SP):
Bijna, voorzitter. Ik heb nog een allerlaatste motie.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
spreekt uit dat het in een waterrijk land als Nederland van groot belang is
dat de zwemveiligheid toeneemt en dat het Nationaal Plan Zwemveiligheid 2020–2024 van de Nationale Raad Zwemveiligheid voorstellen
bevat om de zwemveiligheid in Nederland te bevorderen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

71

verzoekt de regering zich actief in te spannen en het mede mogelijk te
maken dat deze voorstellen uitgevoerd kunnen gaan worden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Nispen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 134 (35 300-XVI).
De heer Van Nispen (SP):
Ik stel het oordeel van de Minister over het amendement zeer op prijs, in
het belang van de zwemveiligheid.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan kom ik bij de heer Von Martels.
De heer Von Martels (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Ik luister altijd heel graag naar het programma
Langs de Lijn. Ik heb dit vandaag toch wel beschouwd als een extra
uitzending van Langs de Lijn, zij het een politieke variant daarop. Tijdens
deze uitzending heb ik in ieder geval kunnen ervaren dat de Minister een
aantal CDA-voorzetten heeft willen inkoppen. Maar bij andere spelsituaties zie ik diezelfde speler nog niet bewegen en is er niet de bereidheid
om de verdedigende linies te verlaten. Daarom toch een aantal moties om
het CDA-aanvalsplan af te ronden. Ik had in eerste instantie vijf moties,
maar op twee daarvan heb ik min of meer een toezegging gekregen. Ik
hoop dat de voorzitter daar bij de conclusies nog even op terugkomt. Die
gaan over de schrapsessies en over de ondermijning. Op dat laatste punt
is voldoende antwoord gekomen. In het voorjaar krijgen we nog uitsluitsel
hoe we dit gaan aanpakken. Er blijven er nog drie over.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de regering met de KNVB afgesproken heeft eind
januari met een aanvalsplan tegen racisme in het voetbal te komen;
constaterende dat hierbij gemeenten nog niet betrokken zijn;
constaterende dat gemeenten wel een belangrijke rol hebben, aangezien
zij verantwoordelijkheid dragen voor de openbare orde en omdat zij vaak
een financiële relatie met de betaaldvoetbalorganisatie hebben;
verzoekt de regering om bij de uitwerking van het aanvalsplan ook
betrokken gemeenten te betrekken door bijvoorbeeld afspraken te maken
om betaaldvoetbalorganisaties die onvoldoende optreden tegen discriminatie en racisme, voortaan op geen enkele manier meer financieel te
ondersteunen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

72

Deze motie is voorgesteld door het lid Von Martels. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 135 (35 300-XVI).
De voorzitter:
Ik zie een vraag van de heer Heerema.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Kan de heer Von Martels aangeven om wat voor subsidies het gaat vanuit
de rijksoverheid in relatie tot lokale subsidies? Ik ben even op zoek naar
welke subsidies er dan precies gekort zouden kunnen worden.
De heer Von Martels (CDA):
Het gaat heel vaak juist om gemeenten die een subsidierelatie hebben
met de clubs. Omdat de Minister een belangrijke regiefunctie heeft om het
hele aanvalsplan te doen laten slagen, vind ik dat de Minister met de
gemeenten moet spreken over hoe gemeenten de subsidierelatie met
clubs kunnen verbeteren of in ieder geval aanpassen.
De voorzitter:
Korte vragen en korte antwoorden, alstublieft.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Dit is een beetje hetzelfde als bij de vorige. Ik ben op zoek naar wat de rol
van deze Minister is in dit soort zaken. Dit is een gemeentelijke afweging.
In Alkmaar krijgt de club AZ helemaal geen gemeentelijke subsidie. Is die
dan niet aanspreekbaar? Volgens mij sla je de plank mis als je het bij deze
Minister neerlegt en niet bij de gemeente waar het daadwerkelijk om gaat.
Ik vind het geen logische motie.
De heer Von Martels (CDA):
Ik hoor ook de Minister keer op keer zeggen «we doen het samen, zij aan
zij, schouder aan schouder» en «we moeten dit gezamenlijk oppakken».
Dan vind ik ook dat in het gesprek dat met alle partijen gevoerd gaat
worden, de Minister de gemeenten moet aanspreken om hierop acties te
ondernemen.
De voorzitter:
De heer Van Aalst op deze motie.
De heer Van Aalst (PVV):
Moeten we deze Minister aanspreken wat betreft het racisme? Ik heb in
interruptie met de Minister ook al aangeven dat racisme een algeheel
probleem is, niet alleen voor de sport. Is de heer Von Martels het ermee
eens dat hij eigenlijk zijn eigen CDA-minister aan de jas moet trekken en
eindelijk moet gaan regelen dat er ook bezetting is om te kunnen
handhaven? Want anders is het gewoon een symboolmotie.
De heer Von Martels (CDA):
Het is duidelijk dat de heer Van Aalst niet aanwezig was bij het eerste
gedeelte van deze vergadering, want toen is dit ook nadrukkelijk naar
voren gekomen. Toen heb ik steeds het antwoord gegeven dat wat dat
betreft ook de Minister van IenW een rol moet gaan spelen. We moeten dit
niet afschuiven. We moeten de bal op voorhand niet bij politie en Justitie
neerleggen. Het gaat er eerst om wat de clubs en de sport zelf kunnen
betekenen om oplossingen aan te dragen voor dit zware onderwerp.
De heer Van Aalst (PVV):
Heel kort. Als we dit af willen dwingen, is JenV aan zet want racisme is
strafbaar. We kunnen iedereen erbij halen en allerlei aanvalsplannen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

73

bedenken vanuit de KNVB of vanuit waar dan ook, maar de eerste
prioriteit ligt bij de handhaving door JenV. Het is uw Minister van het
CDA, dus het lijkt mij handig dat u die aan de jas trekt en zo snel mogelijk
zorgt dat er voldoende capaciteit is.
De heer Von Martels (CDA):
Ja, maar die Minister komt inderdaad pas aan bod als het kwaad al is
geschied. Het gaat er juist om dat je in een eerder stadium preventief te
werk gaat om dit te voorkomen. De uitwassen moet de Minister nadrukkelijk aanpakken. Dat gaat hij ook ongetwijfeld doen.
De voorzitter:
Ik zag de heer Van Nispen nog. Hoeft niet, mag wel.
De heer Van Nispen (SP):
Volgens mij is vooral de Minister van Justitie aan zet. Dat had al veel
eerder moeten gebeuren, dat hardere aanpakken van de racisten en de
raddraaiers. Ik heb nog een concrete vraag. Ik begrijp de motie ook niet
helemaal, want bijvoorbeeld het ophangen van die dure camera’s in
voetbalstadiums kun je soms niet alleen aan de clubs overlaten. Soms
moeten gemeentes daarin bijspringen om ervoor te zorgen dat individuen
die zo’n wedstrijd verstoren, gevonden kunnen vonden en om de pakkans
te vergroten. Dat kun je toch niet alleen aan de clubs en de KNVB
overlaten en vervolgens voorstellen om te gaan straffen? Je moet hen
daar soms toch juist bij ondersteunen en helpen?
De heer Von Martels (CDA):
We moeten het natuurlijk ook niet moeilijker maken dan het is. Als iedere
club een goed aanvalsplan heeft en duidelijk maakt dat ze racisme en
discriminatie bestrijden, dan is het alleen maar een aanmoediging om dat
te doen. De gemeente kan daarin inderdaad sturend optreden met behulp
van subsidies.
De voorzitter:
Dank u wel. U had gezegd dat u nog twee moties heeft.
De heer Von Martels (CDA):
Ja, dat klopt, voorzitter. De tweede motie gaat over de leidraad voor
duurzame sportevenementen.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat er nog veel te winnen valt bij het verduurzamen en
schoner houden van sportevenementen in Nederland;
constaterende dat de organisatie van de Zevenheuvelenloop dit jaar daar
een goed voorbeeld van is, die daarom tevens beloond is met het
predicaat European Race of the Year;
constaterende dat hierbij innovatieve middelen werden ingezet, zoals het
vervangen van plastic flesjes door zakjes gemaakt van zeewier;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

74

verzoekt de regering goede voorbeelden van innovaties om sportevenementen te verduurzamen te verspreiden en hier zo mogelijk een leidraad
voor op te stellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Von Martels. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 136 (35 300-XVI).
De heer Von Martels (CDA):
Ten slotte, voorzitter.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat in het Nationaal Sportakkoord het voornemen is
opgenomen tot lokale en regionale sportakkoorden te komen;
overwegende dat sport ook bijdraagt aan ambities van het Preventieakkoord, namelijk gezondheid, preventie en tegengaan van eenzaamheid;
constaterende dat de Achterhoek een experimenteerstatus heeft gekregen
en op 27 juni een sportakkoord Achterhoek in Beweging heeft afgesloten,
waarbij een groot aantal partners vanuit het bedrijfsleven, onderwijs en
overheid zijn aangesloten;
constaterende dat het succes van de uitvoering hiervan afhankelijk is van
de betrokkenheid van mensen zelf en niet «van bovenaf» opgelegd kan
worden;
verzoekt de regering een experiment in de Achterhoek te starten waarbij
verenigingen ondersteuning kunnen aanvragen bij de implementatie van
het Sport- en het Preventieakkoord, waarbij ingezet wordt op preventie,
gezondheid en tegengaan van eenzaamheid;
verzoekt de regering tevens de Kamer over de tussenevaluatie begin 2021
te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Von Martels en Rudmer
Heerema. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 137 (35 300-XVI).
Dat was het dan. We komen nu bij mevrouw Diertens van D66.
Mevrouw Diertens (D66):
Dank u wel. Dit is ook mijn fijnste debat, als rasechte sportpro. Ik doe altijd
de uitspraak dat sport onderdeel is van de samenleving. Dat betekent ook
dat ik vind dat racisme, homohaat en andere idiote uitwassen die binnen
de sport heel kenbaar worden, een verantwoordelijkheid zijn van de
samenleving en dat we de sport daar niet alleen mee kunnen opzadelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

75

De sport heeft daarin dus ondersteuning nodig. Racisme moet worden
bestraft. In die zin vind ik dat we een actievere rol kunnen verwachten van
andere ministeries, ook bij ondermijning, zoals ik zonet aangaf. Ik ben ook
blij met de aandacht die de Minister heeft toegezegd voor het meer
betrekken van ouderen bij allerlei bewegings- en sportactiviteiten. Ik ben
ook blij met de welwillendheid om het Preventieakkoord in krimpgebieden
tegemoet te treden en vanuit het Sportakkoord de kennis en kunde te
delen.
Ik had een motie klaarliggen, die ik niet ga indienen, over de clustering
van EK’s voor parasporten. Zelf ben ik in 1990 betrokken geweest bij de
organisatie van de eerste Wereldspelen voor gehandicapten als pilot voor
de Paralympics in Barcelona. Ik heb toen gezien wat voor effect het heeft
als je voor deze groep mensen verschillende sporten op hetzelfde
moment organiseert. Nederland is een land dat dat goed kan. Daardoor is
er sprake van een efficiëntere besteding van geld maar ook van een goede
spin-off naar de media. In die zin vind ik dat de sport voor mensen met
een beperking binnen het evenementenbeleid wat meer aandacht
verdient. Ik hoop dat de Minister nog even goed wil nadenken over de
mogelijkheid om dat te ondersteunen.
De KVNB wil heel graag een nadere studie naar de haalbaarheid om de
voetbalvrouwen naar Nederland te halen. Ik verwacht dat de Minister ook
daar een positieve bijdrage aan zal leveren.
Ik had ook een motie over het innoveren van oude sportaccommodaties.
Ik word er toch altijd een beetje verdrietig van dat bij heel veel sportaccommodaties nog steeds de jaren zeventig leidend zijn, terwijl er hele
mooie vernieuwingen zijn waardoor mensen en kinderen meer uitgedaagd kunnen worden om te sporten. Ik noem bijvoorbeeld e-sport en
andere zaken, zoals digiborden bij sportclubs. Dat lijkt me dus ook iets om
aandacht voor te houden.
Ik ben heel erg blij dat de Minister in gesprek gaat met de BES-eilanden en
Curaçao. Wat de BES-eilanden betreft, is het fijn dat er een inventarisatie
komt. En voor Curaçao zou ik toch nog eens met klem willen vragen om
echt contact op te nemen met NOC*NSF, omdat dit een groot probleem is
en al tien jaar lang doorsuddert. Daar moet dus een keer een knoop over
doorgehakt worden.
U zult begrijpen dat ik als vrouw toch een motie heb over vrouwen in de
sport.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de diversiteit in bondsbesturen, waaronder het aandeel
vrouwen, achterblijft en ondanks beleidsinzet nauwelijks toeneemt;
overwegende dat de Code Goed Sportbestuur nu wordt herzien, met
daarbij ook als doel om diversiteit in de sport te stimuleren, en jaarlijks zal
worden gemonitord;
verzoekt de regering om met de bondsbesturen in gesprek te gaan over
het opnemen van een streefcijfer van minimaal 30% vrouwen in bondsbesturen in de Code Goed Sportbestuur;
verzoekt de regering mogelijkheden uit te werken om de ambities zoals
geformuleerd in de vernieuwde Code Goed Sportbestuur te bekrachtigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

76

door deze bijvoorbeeld ook op te nemen in de subsidievoorwaarden voor
sportbonden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Diertens en Westerveld. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 138 (35 300-XVI).
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Nou dient D66 allerlei moties niet in, en die ene die ze niet moeten
indienen, dienen ze wel in. Dus dat is wel wat jammer. Ik wil even
markeren wat wij in eerste termijn hebben gedaan. Deze motie over het
opnemen van sanctiemiddelen in relatie tot subsidies kan echt desastreus
uitpakken voor kleinere sportbonden. Ik vind dat zeer onverstandig. Ik vind
het ook jammer dat u niks heeft gedaan met de suggesties die diverse
partijen in eerste termijn hebben gedaan over de veel betere optie van het
belonen als er meer vrouwen in een bestuur zitten in plaats van dat
bonden worden gestraft als er te weinig vrouwen in een bestuur zitten.
Daar heeft u uw eigen Minister ook aan uw zijde. Dus ik vind het echt
jammer dat deze motie nou net wel wordt ingediend, en die andere
moties, die misschien nog beter waren, niet.
De voorzitter:
En uw vraag?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Dan is het misschien geen vraag. Ik ben gewoon een beetje teleurgesteld
dat het zo moet.
De voorzitter:
Mevrouw Diertens, wilt u daarop reageren?
Mevrouw Diertens (D66):
Ik heb geen vraag gehoord.
De heer Von Martels (CDA):
Misschien kan ik dan een vraag stellen. Hoe vaak gaat D66 dezelfde vraag
opnieuw stellen? Die 30% vrouwen in het bestuur, in het bedrijfsleven; het
is iedere keer weer dezelfde vraag, met hopelijk ook hetzelfde antwoord.
Maar in hoeverre heeft het zin om keer op keer dit punt te maken? Dat is
eigenlijk mijn vraag.
Mevrouw Diertens (D66):
Nou, ik denk dat dat heel veel zin heeft. Ik ben ook een ervaringsdeskundige in de sport. Er zit vanaf 2012 geen voortgang in. Er wordt te
weinig gezocht naar vrouwen, terwijl ze er wel zijn. Ik denk gewoon dat dit
een middel kan zijn om vrouwen meer te betrekken in het hoogste orgaan
en dat we daarmee ook de doorstroming krijgen naar internationale
sportbesturen. Dus ik denk dat het een hele goede stok achter de deur kan
zijn om sportbonden wat meer te activeren om echt op zoek te gaan naar
de vrouwen die er zijn en om die te betrekken bij het sportbestuur.
De heer Von Martels (CDA):
Het is goed dat u uw punt maakt op deze manier. Ik heb alleen nog niet
het precieze antwoord gekregen op de vraag: hoe vaak gaat D66 dit
herhalen? Krijgen we volgende week bij het WGO Zorg, of over twee
weken bij een ander WGO weer dezelfde motie? Want op zich kennen we
de discussie wel en eigenlijk heeft het geen zin om dat iedere keer weer te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

77

benadrukken. Dat staat los van de inhoud. Ik vind ook dat er wel een grens
moet worden gesteld aan maximaal 70% mannen.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik denk dat dit de uitrol is van het beleid dat D66 voorstaat, namelijk dat er
meer vrouwen komen in raden van toezicht, in welke sector dan ook. Ik
draag dat nog eens in dit kader voor. Als er nog andere sectoren bij
komen, dan is dat gewoon ondersteuning van beleid van D66.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Aalst heeft ook een vraag voor u.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik wil toch wel vragen of D66 dit niet een beetje hypocriet vindt. Een
halfjaar geleden kwam ik hier met een motie over grid girls – lees:
pitspoezen – om hun baan te behouden. Daar stemde D66 tegen. Die
banen wilde D66 blijkbaar niet behouden voor die vrouwen en nu komt
D66 met een quotum om vrouwenbanen op te leggen. Vindt D66 dat niet
een beetje hypocriet?
Mevrouw Diertens (D66):
Nee, ik denk dat de intentie van een pits... – hoe heten die poezen? – van
een hele andere orde is dan deze motie. Ik denk dat dat ook wel heel
duidelijk is voor heel veel mensen die het ermee eens zijn dat vrouwen
niet op een bepaalde manier neergezet kunnen en moeten worden.
De heer Van Aalst (PVV):
Dat is natuurlijk totale onzin. Het waren gewoon hardwerkende vrouwen
die hun baan kwijt zagen raken en daar aandacht voor vroegen. Wij
hebben er ook aandacht voor gevraagd. Als blijkbaar het vrouwenquotum
niet voor alle vrouwen geldt, dan zou ik mevrouw Diertens verzoeken om
in die motie op te nemen dat dat vrouwenquotum van 30% niet voor alle
baantjes geldt en dat pitspoezen en zo daar niet onder vallen. Anders vind
ik het allemaal wel een beetje hypocriet en symboolpolitiek. Volgende
week hebben we het weer over «bemanning» en «bemensing». Ik ben er
wel een beetje klaar mee.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik denk dat dat helemaal niet het geval is, want de internationale Formule
1-organisatie heeft zich ook geconformeerd aan het idee dat er geen
pitspoezen meer noodzakelijk zijn.
De voorzitter:
U vervolgt? Of was u klaar?
Mevrouw Diertens (D66):
Ik ben bijna klaar. Ik wil alleen de Minister nog even hartelijk danken voor
zijn inzet in de sport. Ik zie uit naar het volgende AO.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik hoor dat dat wederzijds is. De heer Van Aalst.
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog dertien minuten, maar ik denk dat ik zo
meteen nog tien minuten ga gebruiken om niet over sport te praten, maar
om zelf te gaan sporten. Dat lijkt mij verstandiger. Ik zie dat dat wordt
beaamd in de commissie. Laten we dat dus maar doen.
Voorzitter, ik heb twee moties. Ik reken eigenlijk op steun van de Minister
voor beide moties. De eerste motie sluit aan bij het verhaal over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

78

banken en de neveneffecten die het antiwitwasbeleid met zich meebrengt.
Daarom de volgende motie.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat:
– Nederlandse banken voetbalclubs niet langer als klant willen nemen;
– Nederlandse voetbalclubs daardoor hun financiële zaken in het
buitenland zullen gaan doen;
– dit mogelijk leidt tot een verminderd zicht op de financiële handelingen
van clubs;
verzoekt de regering om te onderzoeken hoe de onbedoelde neveneffecten van het antiwitwasbeleid in de sport kunnen worden tegengegaan,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Aalst en Helder. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 139 (35 300-XVI).
De heer Van Aalst (PVV):
Voorzitter. Mijn tweede motie is eigenlijk gewoon om het ambassadeurschap voor de oud-Hollandse sporten even vast te leggen voor de
Minister.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Nederland een aantal oud-Hollandsche sporten heeft
die niet de aandacht krijgen die ze verdienen;
verzoekt de regering om de sociaal-culturele waarde van onze traditionele
oud-Hollandsche sporten een prominente plek in het Sportakkoord te
geven,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Aalst. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 140 (35 300-XVI).
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

79

Dank u wel. Als ik goed heb geteld, zijn er dertien moties ingediend. Die
worden nu ook gedistribueerd. We gaan zo de Minister vragen naar zijn
oordeel, maar we geven hem even de tijd om ze te beoordelen.
De vergadering wordt van 15.25 uur tot 15.35 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan verder met het wetgevingsoverleg Sport en Bewegen. Er zijn
dertien moties ingediend. Ik geef de Minister de gelegenheid om een
oordeel te geven over de ingediende moties.
Minister Bruins:
Voorzitter, dank u wel, ook voor de constructieve manier waarop wij dit
sportoverleg voeren. Het is inderdaad een van de hele leuke debatten van
het jaar, waarbij je toch stellig de indruk hebt dat wij, de Kamer en de
regering, samen proberen om de sport sterker te maken voor Nederland.
Dat is een leuke manier van debatteren. Dat geeft echt energie en daar zeg
ik de Kamer dank voor.
Allereerst in de richting van mevrouw Westerveld. In haar motie op stuk
nr. 127 verzoekt zij de regering om te onderzoeken wat het aantal
daadwerkelijke incidenten is en in het aanvalsplan met de KNVB maatregelen voor te stellen om de meldingsbereidheid te verhogen. Ik stel voor
dat de motie het oordeel van uw Kamer krijgt. Ze sluit erg aan op wat wij
hiervoor hebben besproken.
Ik ontraad de motie op stuk nr. 128. Daarin wordt de regering onder meer
gevraagd om het vrouwenvoetbal verder te professionaliseren, maar dat
is een autonoom proces waarin ik me niet wil mengen. Ik ga me er niet in
mengen en daarom ontraad ik de motie.
In de richting van de heer Heerema geef ik eerst antwoord op een vraag...
De voorzitter:
Een vraag van mevrouw Westerveld over de tweede motie, neem ik aan.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ja, dat klopt. Het is natuurlijk helemaal niet mijn inzet dat de Minister het
vrouwenvoetbal verder gaat professionaliseren. U kunt de motie
inderdaad zo lezen. Als ik de motie zo herschrijf dat die niet meer de
suggestie wekt dat de Minister dit moet doen, kan ze dan wel oordeel
Kamer krijgen?
Minister Bruins:
Ik was toch een beetje gevleid met dit verzoek aan mij, maar het was
eigenlijk aan Sarina Wiegman gericht. Ik moet eerst de nieuwe tekst onder
ogen krijgen en dan zal ik me daar graag over uitspreken. Ik houd het
oordeel dus nog even in stand.
De heer Heerema vroeg hoe besturen van sportverenigingen weten waar
ze terecht moeten, als het gaat over het Sportakkoord. Er zijn altijd twee
mogelijkheden. Men kan bij de bond aankloppen, omdat we de bonden
allemaal goed hebben geïnformeerd over het traject van het Sportakkoord. Het NOC*NSF weet natuurlijk ook heel veel. Zij hebben ook een
helpdesk om aan te geven waar verenigingen terechtkunnen.
De heer Heerema had één motie, op stuk nr. 129, die de Minister verzoekt
te onderzoeken op welke wijze een klein maar slagvaardig interdepartementaal sportevenementenloket vormgegeven kan worden waarbij in
ieder geval de Ministeries van VWS, EZ, IenW en Financiën betrokken
worden. Ik heb in eerste termijn betoogd dat ik denk dat we op de goede
weg zijn. We zijn nu aan het coördineren. De motie vraagt een onderzoek
om te kijken of een klein loket – niet een klein orkest, maar een klein loket
– tot de mogelijkheden behoort. Ik stel voor om deze motie oordeel Kamer
te geven, en dan gaan we dat onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

80

Dan in de richting van de heer Van Nispen van de SP. Hij had allereerst
een vraag. Hoe meet je de ambitie over dat inclusief sporten op weg naar
2030? Eens in de zoveel jaar wordt een meting daarvan georganiseerd
was; ik dacht dat het eens in de vier jaar was. De volgende meting staat in
2021 op de rol. Een paar jaar verderop is ook weer een meting voorzien,
dus we kunnen dat over een reeks van jaren volgen. Daarnaast kijkt op
een iets andere manier het Mulier Instituut naar de voortgang van het
Sportakkoord. Het kijkt dan ook naar groepen met een lagere sportdeelname. Ook langs die weg kunnen we al iets leren over het meer
sporten.
Dan de moties. De motie op stuk nr. 130 verzoekt de regering te garanderen dat gemeenten zo snel mogelijk volledig gecompenseerd worden
voor het nadeel dat zij lijden vanwege de verruiming van de sportvrijstelling in de Wet omzetbelasting per 1 januari 2019. Ik ontraad deze
motie. Dat volledig compenseren leidt straks ongetwijfeld tot discussie. Ik
heb juist betoogd dat ik moet beoordelen wat subsidiabel is. Dat is wat
anders dan volledig compenseren. Ten tweede verhoudt dat garanderen
zich niet goed met het feit dat ik nog een inzet heb te plegen in de richting
van de collega van Financiën om te zorgen dat de compensatie daadwerkelijk helemaal wordt voltooid. Ik ontraad deze motie dus.
De motie op stuk nummer 131 is ondertekend door de heer Van Nispen en
mevrouw Diertens. Zij verzoekt de regering nader onderzoek te doen naar
de effecten van extra investeringen in sport en bewegen op afnemende
zorgkosten, bijvoorbeeld door de bijdrage aan een gezonde leefstijl en de
kwaliteit van leven en de Kamer hierover in de zomer van 2020 te
informeren. Die handschoen wil ik oppakken. Dus ik laat het oordeel aan
de Kamer.
De volgende motie, de motie op stuk nr. 132, ontraad ik. Die verzoekt de
regering na ommekomst van het onderzoek in gesprek te gaan met
supporters, clubs en KNVB over de mogelijkheden om supporters meer
zeggenschap te geven over zaken die de identiteit van de club raken,
bijvoorbeeld doordat zij een vetorecht verkrijgen op de naam, logo,
clubkleuren en de thuisbasis van de club, en de Kamer hierover te
informeren. Ik vind dat wij als regering geen rol hebben in het meer
zeggenschap geven. Dat is iets wat bij de clubs thuishoort. Zij kunnen
daarover het overleg voeren met de KNVB, maar niet met mij. Ik ontraad
deze motie.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 132 is ontraden. Vervolgens de motie op stuk nr. 134.
Minister Bruins:
De motie verzoekt de regering zich actief in te spannen en het mede
mogelijk te maken dat deze voorstellen uitgevoerd kunnen gaan worden.
Het gaat dan om het Nationaal Plan Zwemveiligheid. Ik dacht dat ik al
positief heb gereageerd op het amendement met dezelfde strekking. Ik
heb dan ook de neiging om te zeggen: oordeel Kamer. Als het maar niet
de bedoeling is dat het dubbel geld is voor een plan. Ik vind het een beetje
flauw om te zeggen dat ik deze motie overbodig vind, maar met het in
herinnering roepen van het feit dat ik al positief heb gereageerd op het
amendement over hetzelfde onderwerp, meen ik dat dit het beste kan
worden beoordeeld met een «oordeel Kamer».
De voorzitter:
Dan de motie op stuk nr. 135.
Minister Bruins:
Voorzitter. Die ontraad ik. Ik zal het dictum voorlezen: verzoekt de regering
om bij de uitwerking van het aanvalsplan ook betrokken gemeenten te
betrekken door bijvoorbeeld afspraken te maken om betaald voetbalorga-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

81

nisaties die onvoldoende optreden tegen discriminatie en racisme
voortaan op geen enkele manier meer financieel te ondersteunen. Wij
hebben vrij uitgebreid besproken dat het ondersteunen van clubs door de
gemeenten een eigenstandig oordeel vraagt en een eigenstandige
verantwoordelijkheid is van gemeenten. Zij moeten bekijken of zij willen
ondersteunen, ook financieel. Dus om die reden ontraad ik deze motie.
De motie op stuk nr. 136 verzoekt de regering goede voorbeelden van
innovaties om sportevenementen te verduurzamen, te verspreiden en hier
zo mogelijk een leidraad voor op te stellen. Dat past, denk ik, goed bij de
uitwerking van deelakkoord 6. Daar past ook een «oordeel Kamer».
De motie op stuk nr. 137 verzoekt de regering een experiment in de
Achterhoek te starten waarbij verenigingen ondersteuning kunnen
aanvragen bij de implementatie van het Sport- en Preventieakkoord
waarbij ingezet wordt op preventie, gezondheid en tegengaan van
eenzaamheid. De kans is levensgroot dat mensen die in de Achterhoek
wonen, denken: ondersteuning? Dat is ondersteuning in geld. Dus ik
ontraad deze motie, maar laat een ding duidelijk zijn. Als men in de
Achterhoek of waar dan ook in Nederland wil nadenken over een sport- en
preventieakkoord en men heeft daar behoefte aan het sparren met hetzij
het departement in de zin van de Minister van Sport, hetzij de Staatssecretaris van Preventie, dan zijn wij daar allebei graag toe bereid. Wij mogen
geen onduidelijkheid laten bestaan over de indruk die hier allicht kan
worden gewekt, dat ondersteuning kan worden aangevraagd bij de
implementatie van het Sport- en Preventieakkoord. Daarom ontraad ik
deze motie, maar, nogmaals gezegd, ik vind het sympathiek als partijen
zeggen dat zij samen een sport- en preventieakkoord willen opzetten. Zij
kunnen bij mij of collega Blokhuis terecht om daarover te sparren. Daar is
geen motie voor nodig; daar is altijd alle ruimte en aandacht voor.
De voorzitter:
De heer Von Martels over de motie op stuk nr. 137.
De heer Von Martels (CDA):
Ja, nog even de vraag of dat sparren ook nog ergens toe kan leiden. Dat is
natuurlijk de wezenlijke vraag.
Minister Bruins:
Nou ja.
De heer Von Martels (CDA):
Sparren houdt in dat je natuurlijk ook nog naar openingen zoekt om elkaar
te versterken. Als de Minister openstaat voor sparren, is de vraag wat hem
daarbij voor ogen staat. Waar gaat dat sparren toe leiden? Alleen maar
kennis uitwisseling of is er nog meer mogelijk?
Minister Bruins:
Alleen maar? Het is kennis uitwisselen; dat is het goede gesprek voeren.
Het zou kunnen zijn dat men in de Achterhoek een bepaald idee heeft en
dat bij ons wil komen toetsen. Dan is dat goede gesprek altijd mogelijk en
hoeft er niet te worden gewacht op de uitvoering van geen enkele motie.
Ik ben daar altijd toe bereid. Niet alleen voor de Achterhoek, ook voor de
rest van Nederland, tot het laatste eiland aan toe.
Mevrouw Diertens stelde...
De voorzitter:
Dat betreft dan de motie op stuk nr. 138 van mevrouw Diertens.
Minister Bruins:
Zij had ook nog drie vragen, die ik eerst graag wil beantwoorden. De
eerste ging over extra aandacht voor de parasport binnen het evenemen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

82

tenbeleid. Het voortouw hiervoor ligt bij de sport, maar volgens mij vindt
iedereen in deze Kamer het heel interessant om aandacht hiervoor te
hebben en te houden.
Dan de vraag over het naar Nederland halen van het WK voetbal voor
vrouwen in 2027. Mevrouw Diertens weet dat de KNVB op dit moment de
mogelijkheden verkent voor een bid. Dat volg ik aandachtig. Uw Kamer
heeft zich eerder al bij motie positief uitgesproken over het binnenhalen
ervan, maar het is nog te vroeg om financiële steun toe te zeggen; maar
de voortgang hiervan zien we in de komende jaren echt wel tegemoet.
Mevrouw Diertens (D66):
Die financiële steun was met name gericht op het haalbaarheidsonderzoek
dat betrekking heeft op het voortraject ten aanzien van welke steden het
eventueel zouden kunnen gaan organiseren.
Minister Bruins:
Laten we eerst maar eens eventjes kijken waar de KNVB mee komt. De
KNVB verkent de mogelijkheden en dat volg ik aandachtig.
Wat betreft Curaçao heb ik eigenlijk niets toe te voegen aan mijn eerdere
antwoord. Ik zal het onderwerp onder de aandacht brengen van
NOC*NSF. Verder is het aan de sport op Curaçao om daarover met het IOC
in contact te treden, maar ik begrijp heel goed de dieperliggende aandacht
van mevrouw Diertens voor dit onderwerp. Het leeft ook bij mij, maar het
betreft hier echt een rol die ligt bij NOC*NSF, de mensen op Curaçao en
het IOC. Ik ben daar geen partij in.
Dan kom ik op de motie op stuk nr. 138 die is ingediend door mevrouw
Diertens en mevrouw Westerveld. Daarin wordt de regering verzocht
mogelijkheden uit te werken om de ambities zoals geformuleerd in de
vernieuwde Code Goed Sportbestuur te bekrachtigen door deze bijvoorbeeld ook op te nemen in de subsidievoorwaarden voor sportbonden. Ik
ontraad die motie. Het is aan de sport zelf. Die heeft dat voornemen en
dan ga ik daar niet een rol bij zetten door het uitwerken van mogelijkheden. Dus ik ontraad de motie op stuk nr. 138.
De motie op stuk nr. 139 van de heer Van Aalst verzoekt de regering te
onderzoeken hoe de onbedoelde neveneffecten van het antiwitwasbeleid
in de sport kunnen worden tegengegaan. Dat is een verzoek aan de
regering, maar ik vind dat in dezen het voortouw niet door de regering
moet worden genomen maar door de KNVB. Reden waarom ik deze motie
moet ontraden.
De heer Van Aalst (PVV):
Dat vind ik toch wel jammer, want volgens mij heeft de Minister in zijn
eerste termijn gezegd dat hij iets van de banken mee wil nemen in het
onderzoek dat JenV deed. Nou, dat is volgens mij exact wat hier aan bod
komt. Dus ik verwacht niet een nieuw onderzoek, maar ik verwacht wel
dat hij dit meeneemt. Ik heb het in mijn motie over voetbalclubs en clubs.
Het is mijns inziens ook wel breed bedoeld om te voorkomen dat we dit
probleem ook in andere sporten terug gaan zien. Volgens mij kan dit
prima ondergebracht worden bij wat JenV al doet. Dus ik hoop dat de
Minister zijn oordeel wil wijzigen en hij dit alsnog wil toevoegen aan het
onderzoek dat al gedaan wordt door JenV.
Minister Bruins:
In de motie staat de passage «verzoekt de regering». Ik heb niet de
behoefte om dat verzoek op mijn schouders te nemen. Ik vind dat het
voortouw bij de KNVB ligt. Ik weet ook dat de KNVB over dit onderwerp in
gesprek is met de banken. Die uitkomst wacht ik graag af. Dat is de reden
waarom ik deze motie ontraad.
Tot slot de motie van de heer Van Aalst op stuk nr. 140 waarin de regering
wordt verzocht om de sociaal-culturele waarde van onze traditionele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

83

«oud-Hollandsche» sporten een prominente plek in het sportakkoord te
geven. In ontraad de motie. Alle sporten hebben de kans op een plekje in
een lokaal akkoord. Het is aan henzelf om zich daartoe te profileren. Maar
de warmte die uit de tekst van de motie klonk, kan ik heel goed navoelen,
want we hebben vele mooie traditionele oud-Hollandse sporten en
trouwens ook heel veel mooie nieuwe sporten die we allemaal koesteren
en die allemaal onze aandacht waard zijn, maar ik ontraad de motie.
De voorzitter:
Ik zag nog een vraag van de heer Van Nispen over de motie op stuk
nr. 139.
De heer Van Nispen (SP):
Dat klopt. Volgens mij heeft de heer Van Aalst inhoudelijk echt een punt
dat dit een ongewenste ontwikkeling is. Als banken voetbalclubs gaan
weigeren, dan heeft dat allerlei risico’s. Volgens mij is de strekking van de
motie zeer terecht. Volgens mij heeft de Minister een toezegging gedaan
die erg lijkt op wat er in de motie staat. Ik begrijp niet helemaal waar de
afwijzende houding van de Minister vandaan komt. Kan hij dit toelichten,
mede in het licht van de toezegging die wel degelijk door deze Minister is
gedaan om samen met de collega’s van Financiën en Justitie in gesprek te
gaan met de banken?
Minister Bruins:
Ik heb al eerder gezegd dat ik vind dat het voortouw hier niet moet
worden genomen door de regering, maar door de KNVB. Ik heb ook al
gezegd dat de KNVB op dit moment in gesprek is met de banken. Ik wacht
eerst die uitkomsten af voor ik als regering kijk wat mij nader te doen
staat.
De heer Van Nispen (SP):
Maar de Minister heeft toch gezegd dat hij zich met dat gesprek wil
bemoeien, samen met de collega’s van Financiën en Justitie? Die
toezegging hadden we nou juist al losgepeuterd. Dat begrijp ik dan niet.
Minister Bruins:
Ik zei al dat de KNVB het gesprek voert met de banken. Dat wacht ik rustig
af. Ik blijf dus bij het ontraden van deze motie. Ik vind niet dat het verzoek
bij de regering moet worden neergelegd. Ik vind dat het voortouw
daarvoor bij de KNVB moet liggen.
De voorzitter:
Dank u wel. Nee, meneer Van Nispen. U krijgt hetzelfde antwoord.
De heer Van Nispen (SP):
Ja, maar u gaat dadelijk de toezeggingen voorlezen en dan staat daar een
toezegging in die haaks staat op wat nu door de Minister wordt gezegd.
Dat vind ik heel vreemd en ook een beetje onhandig.
De voorzitter:
Dat gaan we zo zien. We hebben toezeggingen genoteerd, dus die ga ik
met u doornemen. Er zijn ook nog twee amendementen ingediend. Het
amendement 35300-XVI-123 is een amendement van het lid Van Nispen
over middelen voor zwemvaardigheid. Ik heb van de Minister begrepen
dat hij daar oordeel Kamer aan gaf.
Minister Bruins:
Ja.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

84

En datzelfde geldt voor amendement 35300-XVI-124 van het lid Rudmer
Heerema over middelen voor de topsport en de scholieren in gezinnen
met armoede. Ook dat krijgt oordeel Kamer. Voor de volledigheid voor
iedereen die dit terugkijkt: er zijn twee amendementen en dertien moties
met verschillende oordelen. Dan kom ik op de toezeggingen. Let u goed
op.
– In het eerste kwartaal zal het actieplan tegen racisme en discriminatie
in de sport worden gepresenteerd (en eventuele financiële consequenties hiervan). Dat is een verzoek van de commissie VWS.
– Voorafgaand aan het volgend algemeen overleg zal de Kamer nader
worden geïnformeerd over de vergoeding van de Pacemaker Protector
Pace-Pro. Dat was een vraag van mevrouw Westerveld.
– De Minister zal schriftelijk terugkomen op regelingen die specifiek voor
vrouwen gelden binnen de sport. Dat was een vraag van mevrouw
Westerveld.
Op welke termijn kunt u schriftelijk terugkomen op deze specifieke
regelingen voor vrouwen, Minister?
Minister Bruins:
Zal ik ze voor het volgende AO op een rijtje zetten?
De voorzitter:
Ja, dat wordt geaccepteerd.
– Voorafgaand aan het komend algemeen overleg Sport wordt de Kamer
geïnformeerd over het onderzoek naar en perspectief op de arbeidsmarkt binnen de sportsector. Dat was een vraag van de heer Heerema,
mevrouw Diertens en de heer Von Martels.
– Uiterlijk voor het volgend algemeen overleg Sport wordt de Kamer
geïnformeerd over de uitkomst van de navraag bij NOC*NSF over de
behoefte van schrapsessies bij vrijwilligers binnen de amateursport.
Dat was een vraag van de heer Von Martels.
Ik zie de heer Von Martels knikken.
– De verkenning van de alliantie Sporten en bewegen naar de toegankelijkheid van sport wordt voorafgaand aan het volgend algemeen
overleg Sport afgerond en aan de Kamer gestuurd. Dat was een vraag
van mevrouw Diertens.
– De Minister stuurt in de zomer van volgend jaar het plan over
sporthulpmiddelen aan de Kamer. Dat was ook een vraag van
mevrouw Diertens.
– De Minister gaat in overleg en inventariseert de problemen op het
gebied van talentontwikkeling en topsport op de BES-eilanden en
stuurt de Kamer hier voorafgaand aan het komend overleg Sport
schriftelijk meer informatie over.
Dat is allemaal genoteerd. Staat er nog iets open?
De heer Van Aalst (PVV):
Ja, en volgens mij hebben we er net een interruptie over gehad. Volgens
mij is letterlijk toegezegd door de Minister dat hij het verhaal over de
banken mee gaat nemen. Daarom diende ik die motie in. Ik dacht: dat
wordt een inkoppertje voor de Minister. Ik begrijp niet waar die
toezegging gebleven is. In mijn optiek is die gewoon gedaan.
De voorzitter:
Alles wat hier gezegd is, wordt gewoon schriftelijk verwerkt. Dat kunt u
daar dan ook in teruglezen.
De heer Van Aalst (PVV):
Nou ja, ik vind het heel slordig als ik zo meteen op het stenogram moet
terugkomen dat het inderdaad is toegezegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

85

De voorzitter:
De heer Van Nispen had hetzelfde punt?
De heer Van Nispen (SP):
Ja.
De voorzitter:
Dan vraag ik nog één keer of de Minister daarop wil reageren en dan zijn
we klaar.
Minister Bruins:
Dat onderzoek over ondermijning is een bredere opdracht, dus daar zijn
de departementen van JenV en in ieder geval dat van VWS bij betrokken.
Daar zit ook een rol voor de banken bij. Dat gaat over de informatieuitwisseling. Daar hebben we het over gehad in de eerste termijn. Hier
wordt de regering verzocht om zelfstandig te onderzoeken hoe de
onbedoelde neveneffecten van het antiwitwasbeleid in de sport kunnen
worden tegengegaan. Daarvan heb ik gezegd: ik vind dat daar het
voortouw bij de KNVB hoort te liggen. Ik wil niet dat het verzoek bij de
regering komt te liggen, maar bij de KNVB. Ik maak daar dus twee punten
van waar ik een duidelijk onderscheid in aanbreng.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we gekomen aan het eind van dit wetgevingsoverleg. We hoeven het niet allemaal eens te worden. Er valt altijd nog
wat te debatteren. Bedankt en tot een volgende keer!
Sluiting 15.57 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 153

86