Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 1104

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 april 2021
Op 2 april jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn besluit om uit
voorzorg het AstraZeneca-vaccin alleen nog in te zetten bij mensen van 60
jaar en ouder (Kamerstuk 25 295, nr. 1099). Aanleiding hiervoor was het
bericht van Bijwerkingencentrum Lareb van diezelfde dag, waaruit bleek
dat er in Nederland op dat moment vijf meldingen waren van uitgebreide
trombose met een laag aantal bloedplaatjes na vaccinatie met het
AstraZeneca-vaccin. Ik heb in mijn brief van 2 april jl. aangegeven dat ik
het belangrijk vind dat deze meldingen goed worden onderzocht. Het
Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) heeft hier gisteren een
uitspraak over gedaan, en vandaag heeft de Gezondheidsraad (GR) een
advies uitgebracht. Op basis van het GR-advies en de bevindingen van het
EMA, die ik hieronder verder zal toelichten, heb ik besloten het vaccin van
AstraZeneca in te blijven zetten voor mensen van 60 jaar en ouder.
Mensen onder de 60 jaar zullen gevaccineerd worden met een ander
vaccin. De groep mensen die al een eerste vaccinatie met het
AstraZeneca-vaccin heeft ontvangen, kan conform de adviezen van het
EMA en de GR, ook een tweede keer met het AstraZeneca vaccin worden
gevaccineerd. In deze brief licht ik toe wat mijn besluit betekent voor de
verdere stappen van de vaccinatieoperatie.
Oordeel EMA en CBG
Het EMA beoordeelt op Europees niveau de veiligheid, werkzaamheid en
kwaliteit van de COVID-19 vaccins met het oog op toelating tot de
Europese markt. Namens Nederland speelt het College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen (CBG) hierbij een belangrijke rol. Het EMA en het
CBG hebben gisteren, op 7 april jl., aangegeven dat – op basis van de nu
beschikbare gegevens – een waarschijnlijk verband wordt gezien tussen
het AstraZeneca-vaccin en de zeldzame combinatie van stolselvorming en
een laag aantal bloedplaatjes. Deze zeer zeldzame aandoening wordt
daarom opgenomen als bijwerking in de bijsluiter.

kst-25295-1104
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1104

1

Het EMA deed uitgebreid onderzoek naar 86 geregistreerde gevallen van
dit ziektebeeld die tot 22 maart jl. na vaccinatie met het AstraZenecavaccin werden gerapporteerd. De meldingen doen zich over het algemeen
binnen twee weken na de eerste prik voor. De meeste meldingen betreffen
vrouwen onder de 60 jaar, maar er zijn ook meldingen gerapporteerd bij
mannen. Die worden nog verder onderzocht, samen met de nieuwe
meldingen die bij het EMA binnenkomen. Tot en met 4 april gaat het in
ieder geval om 222 gerapporteerde meldingen, op een totaal van circa 34
miljoen mensen die met het AstraZeneca-vaccin zijn gevaccineerd in de
EU en het Verenigd Koninkrijk.
Op basis van de nu beschikbare informatie benoemen het EMA en het
CBG dat de voordelen van het vaccin bij het voorkomen van ernstige
ziekte of sterfte als gevolg van COVID-19 op populatieniveau opwegen
tegen de zeer geringe kans op bijwerkingen. Het EMA geeft geen adviezen
over de toepassing van vaccins binnen specifieke doelgroepen. In
Nederland adviseert de Gezondheidsraad over de inzet van vaccins.
Advies Gezondheidsraad
Ik vind het belangrijk dat de bevindingen van het EMA ook in de Nederlandse context worden geplaatst. Eerder deze week heb ik de Gezondheidsraad daarom gevraagd om, op basis van nadere berichtgeving van
het EMA en de meest recente data die beschikbaar is, met spoed te
adviseren over de verdere inzet van het AstraZeneca-vaccin. Ik heb de
Gezondheidsraad gevraagd om hierbij ook trombosespecialisten en
specialisten op het gebied van medicijnbijwerkingen te betrekken. In
Nederland zijn tot en met vandaag 8 gevallen van deze bijwerking gemeld
bij vrouwen tussen 23 en 65 jaar bij 400.000 toegediende vaccins. Een
vrouw is overleden.
Vandaag heeft de Gezondheidsraad mij het advies doen toekomen. De
Gezondheidsraad adviseert het AstraZeneca-vaccin in te blijven zetten bij
mensen van 60 jaar en ouder, en mensen onder de 60 jaar een ander
vaccin aan te bieden. Net als het EMA en het CBG, constateert de
Gezondheidsraad dat het risico op gezondheidsschade als gevolg van
COVID-19 bij 60-plussers vele malen groter is dan het risico op deze zeer
zeldzame bijwerking. Daarnaast worden de bijwerkingen tot op heden
vooral gezien bij mensen onder de 60 jaar. De Gezondheidsraad geeft aan
dat de precieze leeftijdsrisico’s op de bijwerking nog niet bekend zijn,
maar dat voor mensen jonger dan 60 jaar het risico op sterfte door
COVID-19 in dezelfde ordegrootte of zelfs kleiner is dan het risico op
sterfte door de bijwerking. Daarmee wijzigt de verhouding tussen voor- en
nadelen van de inzet van het vaccin van AstraZeneca voor mensen jonger
dan 60 jaar. Volgens de Gezondheidsraad speelt ook mee dat in Nederland
alternatieve vaccins tegen COVID-19 beschikbaar zijn.
Mensen die al een eerste prik met het AstraZeneca-vaccin hebben gehad,
kunnen wel hun tweede dosis vaccin toegediend krijgen benadrukt de
Gezondheidsraad. Er zijn wereldwijd tot op heden geen gevallen van deze
zeldzame bijwerkingen gemeld na de tweede vaccinatie met het
AstraZeneca-vaccin.
De Gezondheidsraad zal, zoals bij alle toegelaten vaccins, relevante
ontwikkelingen volgen en opnieuw adviseren indien daar aanleiding voor
is. Ik neem de adviezen van de Gezondheidsraad over en licht hieronder
toe wat dit betekent voor de verdere uitvoering van de vaccinatieoperatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1104

2

Besluit en impact vaccinatieoperatie
Het advies van de Gezondheidsraad heeft geen impact op de volgorde die
we hanteren in de vaccinatiestrategie. Het besluit om als eerst de meest
kwetsbare doelgroepen te vaccineren, zoals de 60-plussers en de mensen
uit medische risicogroepen, blijft gehandhaafd. Omdat het overgrote deel
van de mensen dat nu met het AstraZeneca-vaccin gevaccineerd wordt
boven de 60 jaar is, zal het besluit om dit vaccin alleen nog in deze groep
in te zetten geen grote impact hebben op de vaccinatieplanning. De
kwetsbare groepen zullen, zoals eerder gecommuniceerd, in de tweede
helft van mei allemaal een eerste vaccinatie hebben gehad.
Het advies van de Gezondheidsraad geeft wel aanleiding tot enkele
aanpassingen in de operatie, met name in de manier waarop de nu
beschikbare vaccins worden ingezet en verdeeld. Staande afspraken voor
de eerste prik met het AstraZeneca-vaccin worden afgezegd voor iedereen
onder de 60 jaar (geboren in 1961 of later), dus ook voor de hoogrisicogroepen onder de 60 jaar die bij de huisarts worden gevaccineerd
(mensen met het syndroom van Down, mensen met een BMI hoger dan
40 en de niet mobiele groep met neurologische aandoeningen). Mensen
die een afspraak voor een eerste prik hadden staan zullen hierover
worden bericht. Het is de bedoeling dat zij zo snel mogelijk een ander
vaccin krijgen aangeboden. Mensen onder de 60 jaar die een eerste
vaccinatie met AstraZeneca hebben gehad, kunnen hun tweede vaccinatie
conform het advies van de Gezondheidsraad gewoon met het vaccin van
AstraZeneca krijgen.
Voor een aantal andere groepen betekent het advies van de Gezondheidsraad dat zij met een ander vaccin geprikt zullen worden. Komende
week wordt per groep bezien hoe we deze aanpassing kunnen
doorvoeren. Het gaat om daarbij de volgende groepen:
– De huisartsen vaccineren nu ook mensen uit de hoogrisicogroepen,
namelijk de mensen met het syndroom van Down, morbide obesitas
(BMI>40), en de niet mobiele mensen met neurologische aandoeningen met aangetaste ademhaling, zoals ALS en Duchenne.
– Een grote groep zorgmedewerkers en zorgverleners in de langdurige
zorg heeft de afgelopen weken de mogelijkheid gehad om een
afspraak te maken bij de GGD.
– Afgelopen weken zijn ook de ziekenhuizen beleverd met 39.500 vaccins
voor het zorgpersoneel in de directe COVID-19 zorg. Ziekenhuizen
hebben een deel van deze vaccins al toegediend. Waar dat nog niet
gebeurd is, wordt met de ziekenhuizen bezien hoeveel vaccins nog
nodig zijn voor deze groep jonger dan 60 jaar.
– De intramurale ggz is bezig met vaccineren van medewerkers en
cliënten. Voor mensen jonger dan 60 jaar zal een ander vaccin worden
ingezet.
– Het RIVM brengt in kaart wat het advies van de Gezondheidsraad
betekent voor de planning van de andere groepen. Uiteindelijke
realisatie is afhankelijk van de leveringen van de fabrikanten.
Tot slot
Samen met de uitvoerende partijen wordt ervoor gezorgd dat de
vaccinatieoperatie zo snel mogelijk voor alle groepen wordt voortgezet.
Het blijft mijn streven om begin juli aan iedereen die dat wil een eerste
vaccin aan te bieden. Tot aan de zomer worden grote leveringen van
bijvoorbeeld Janssen en BioNTech/Pfizer verwacht, en de uitvoerende
partijen zijn goed voorbereid op het zo snel mogelijk vaccineren van
zoveel mogelijk mensen. Zoals ik eerder heb aangegeven is het verdere
verloop van de vaccinatieoperatie afhankelijk van de daadwerkelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1104

3

leveringen. GGD’en, huisartsen en ziekenhuizen staan klaar om 2,5
miljoen prikken per week te zetten.
Morgen brengt de Gezondheidsraad een advies uit over de mogelijkheid
het toegepaste interval tussen de eerste en tweede vaccinatie met de
vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna te verlengen. In dat advies zal de
Gezondheidsraad ook aandacht besteden aan mijn vraag rondom de
mogelijkheden ook personen jonger dan 18 jaar te vaccineren. In mijn
stand van zakenbrief van 13 april as. zal ik verder op deze adviezen
ingaan.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1104

4