Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3574
Vragen van de leden Ploumen en Kuiken (beiden PvdA) aan de
Minister-President en de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en
van Justitie en Veiligheid over besluiten die mede oorzaak zijn van het hoge
aantal besmettingen (ingezonden 12 juli 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens Minister-President (ontvangen 14 juli 2021).
Vraag 1
Kunt u voor de maanden mei, juni en juli per week aangeven hoeveel FTE
werkzaam waren in het bron- en contactonderzoek per regio, en op welke
momenten besluiten zijn genomen om het bron- en contactonderzoek op te
schalen, dan wel af te schalen?
Antwoord 1
Er is geen opdracht gegeven aan de GGD-en om BCO capaciteit af te schalen.
Op 1 juni 2021 was de bezetting voor bron- en contactonderzoek als volgt:
3.744 bij de GGD’en en 4.100 landelijk. In de periode dat er een laag aantal
positieve testen was zijn minder BCO-medewerkers ingeroosterd en zijn
medewerkers aangemoedigd om verlof op te nemen of om vakantie te
plannen, zodat zij uitgerust zouden zijn voor een mogelijke volgende golf in
september. Daarnaast is verloop van medewerkers niet direct vervangen
vanwege de zeer lage besmettingsdruk. Nu het aantal besmettingen sinds
twee weken sterk oploopt zijn de GGD-en hard aan het opschalen.
Vraag 2
Met welke omvang voor het Bron en contactonderzoek (BCO) wordt rekening
gehouden voor de zomermaanden en het najaar? Hoeveel onderzoek kunnen
zij uitvoeren? Hoeveel onvervulde vacatures zijn er op het moment?
Antwoord 2
Gegeven de stijging van het aantal besmettingen blijven de GGD’en werken
met het doel dat 4.400 volledig BCO uitgevoerd kan worden. Wanneer het
aantal besmettingen hoger wordt dan dit aantal, kiezen de GGD’en voor
risicogestuurd BCO. Maandelijks wordt in een overleg tussen GGD GHOR
Nederland en het Ministerie van VWS bepaald of deze capaciteit gehandhaafd
moet blijven of dat deze op een lager niveau kan worden vastgesteld. De
GGD’en streven naar een model waarin de capaciteit kan «meebewegen» met
het aantal besmettingen.

ah-tk-20202021-3574
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke onderbouwing had u om af te wijken van het OMT-advies om een
wachttijd te hanteren na vaccinatie alvorens toegang tot evenementen wordt
verleend? Kunt u de onderliggende stukken aan de Kamer sturen, waarin
bewust het verhogen van de vaccinatiegraad onder jongeren als argument
wordt gehanteerd om direct na vaccinatie met het Janssen-vaccin toegang tot
evenementen te verschaffen?
Antwoord 3
Zoals ik in mijn brief aan uw Kamer van 6 juli jl. heb aangegeven heeft het
kabinet zich tot dan toe op het standpunt gesteld dat een vaccinatiebewijs
direct na voltooiing van de vaccinatie geaccepteerd kon worden. Aangegeven
werd dat onder de op dat moment voorziene zeer gunstige epidemiologische
omstandigheden, met een daling van het aantal besmettingen, een praktische
afweging is gemaakt. Daarbij is ook in overweging genomen dat hierdoor
wellicht mensen, vooral jongeren, gemotiveerd zouden kunnen worden een
vaccinatie te nemen. Dit komt de bescherming op langere termijn ten goede.
De uitgifte van coronatoegangsbewijzen op basis van vaccinatie is geregeld
in de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 in verband met de inzet van
coronatoegangsbewijzen op basis van een vaccinatie of een herstel, die op
11 juni jl. aan de TK is gestuurd (op 14 juni jl. een gerectificeerde versie) voor
nahang en op 24 juni jl. is ingegaan. Inmiddels heb ik uw Kamer laten weten
dat ik, gezien de veranderende epidemiologische situatie op dit moment, met
een sterke toename van besmettingen juist onder jongeren, het standpunt om
geen wachttijd te hanteren heb heroverwogen. Ik heb er voor gekozen om na
afronding van vaccinaties vanaf 10 juli jl, voor alle type vaccins, de bijbehorende coronatoegangsbewijzen pas na 14 dagen geldig te laten zijn.
Vraag 4
Kunt u kwantificeren in welke mate deze «strategie» succesvol is geweest? In
hoeverre is de vaccinatiebereidheid verhoogd, of zijn mensen hierdoor
gemotiveerd om zich eerder te laten vaccineren? Hoe veel extra personen zijn
dankzij deze strategie gevaccineerd die daar anders niet voor hadden
gekozen?
Antwoord 4
In de afgelopen periode heb ik op alle mogelijke manieren getracht de
vaccinatiebereidheid onder de bevolking op een positieve manier te
stimuleren. Dat blijft ook komende maanden mijn inzet. Zo is een communicatiecampagne gevoerd, zijn mensen zo goed mogelijk geïnformeerd en is
het vaccineren zelf zo laagdrempelig mogelijk georganiseerd. In hoeverre
mensen zich door deze specifieke maatregel gemotiveerd voelden om zich
eerder te laten vaccineren of tot hoeveel extra vaccinatieafspraken dit heeft
geleid, valt niet te zeggen. Dit is niet onderzocht en ik verwacht dat dit ook
vrijwel niet te achterhalen zal zijn.
Vraag 5
Kunt u toelichten wanneer is besloten tot een geldigheidsduur van 40 uur
voor toegangstesten, welke adviezen daarover zijn ingewonnen, hoe die
adviezen zijn geapprecieerd en welke argumenten de doorslag hebben
gegeven om een termijn van 40 uur te hanteren, in plaats van bijvoorbeeld 24
uur? Kunt u hierbij specifiek ingaan op welke (wetenschappelijke) inzichten u
had om af te wijken van het advies van het OMT hierover?
Antwoord 5
Het OMT heeft in eerdere adviezen aangegeven dat de uitslag van antigeentesten een geldigheid van maximaal 48 uur heeft en dat toegang die verleend
wordt door middel een test nooit zonder risico is. Later adviseert het OMT
vast te houden aan een kortere geldigheidsduur van 24 uur. In mijn brief aan
uw Kamer van 11 mei 2021 heb ik aangegeven het kabinet vasthoudt aan een
geldigheid van 40 uur (48 uur minus de gemiddelde duur van een evenement) mede ingegeven door de uitvoerbaarheid. Overigens is een geldigheidsduur van 40 uur in overeenstemming met EU raadconclusies omtrent
het digital covid certificate. Een kortere geldigheidsduur leverde een te grote
druk op de testoperatie hetgeen afgezet is tegen de extra risicomitigatie van
een kortere geldigheidsduur. Tevens is de geldigheidsduur van 40 uur voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

een testbewijs opgenomen bij ministeriële regeling onder de Tijdelijke wet
coronatoegangsbewijzen. Deze regeling is op 28 mei nagehangen bij het
parlement en op 5 juni in werking getreden. Nu echter de druk op de
testcapaciteit door de vrijdag jl. aangekondigde maatregelen kleiner is
geworden, is die ruimte gebruikt om de geldigheidsduur terug te brengen tot
24 uur. Deze maatregel geldt tot 13 augustus. Dit zal ook onderdeel uitmaken
van de algehele evaluatie van de toepassing van het corona toegangsbewijs.
Vraag 6
Deelt u de analyse dat een kortere termijn van 24 uur en een langere
wachttijd na vaccinatie een dempend effect op het reproductiegetal zouden
hebben? Zo nee, waarom niet, en kunt u dat onderbouwen? Kunt u, al dan
niet in samenspraak met het OMT, een inschatting geven van de gevolgen
voor het aantal besmettingen en het reproductiegetal van deze twee
besluiten?
Antwoord 6
Het is voor te stellen dat een termijn van 24 uur en een langere wachttijd van
14 dagen na vaccinatie een dempend effect heeft op het reproductiegetal. Dit
is echter van veel meer factoren afhankelijk.
Vraag 7
Onder verwijzing naar de uitspraak van de Minister-President dat «nadere
informatie» heeft geleid tot het inzicht dat nieuwe maatregelen nodig zijn, op
welke nadere informatie doelt u precies, wanneer is die tot u gekomen, op
welke wijze is die door u besproken en wanneer heeft u besloten daarop te
acteren?
Antwoord 7
Eind juni stonden alle indicatoren op groen om versoepelingen door te
voeren. De signaalwaarden voor het risiconiveau 1 «waakzaam» werden eind
juni bereikt. Helaas is het aantal besmettingen in de afgelopen tijd exponentieel toegenomen. Terugkijkend hebben we helaas moeten constateren dat we
te snel hebben versoepeld. Een aantal mogelijke risico’s die we hebben
gewogen zijn (veel) zwaarder opgetreden dan verwacht. Ten eerste is de
naleving van de 1,5 meter sterker teruggelopen dan we hadden verwacht,
waardoor er meer besmettingen zijn opgetreden. Ten tweede is gebleken dat
bij activiteiten in de horeca met toegangsbewijzen grote clusters van
besmettingen zijn ontstaan. We gaan dat goed analyseren. Ten derde is de
deltavariant relatief besmettelijker dan de alfavariant. We hebben deze
signalen in de loop van vorige week ontvangen, daarom hebben we het OMT
ook om een spoedadvies gevraagd. Uiteindelijk hebben we op vrijdag 9 juli
besloten om deze maatregelen per zaterdag 10 juli in te voeren.
Vraag 8
Kunt u aangeven wanneer u de eerste signalen ontving dat de delta-variant
voor een stijging van het aantal besmettingen in het Verenigd Koninkrijk
zorgde? Hoe reageerden u en uw ambtenaren en eventuele andere betrokken
adviseurs daarop? Kunt u de ambtelijke duiding bij deze ontwikkelingen aan
de Kamer toesturen? Kunt u eveneens aan de Kamer sturen hoe het Britse
besluit om versoepelingen uit te stellen werd geapprecieerd?
Antwoord 8
Onder andere op 10 juni en 17 juni 2021 riep het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM het Outbreak Management Team (OMT) bijeen
om te adviseren over de situatie rondom de COVID-19-pandemie. Het OMT
wordt standaard geïnformeerd over de laatste stand van zaken van de
kiemsurveillance van de verschillende varianten door het RIVM in samenwerking met laboratoria in Nederland. Hierbij was het duidelijk dat de deltavariant in toenemende mate werd aangetroffen in kiemsurveillance. Uw
kamer is hiervan op de hoogte gesteld in de stand van zakenbrief van 18 juni.
Dit beeld geeft aan dat de nieuwe «Indiase» delta-variant relatief besmettelijker dan de «Britse» alfa-variant.
Datzelfde patroon werd in het VK gezien, maar in veel sterkere mate, in geen
van de andere Europese lidstaten verspreidde de deltavariant zich zo snel als
in het Verenigd Koninkrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

De reactie van het kabinet was, zoals toegelicht in de stand van zakenbrief,
dat het belangrijk is om de ontwikkelingen middels kiemsurveillance te
blijven monitoren. De verwachting was dat er op de korte termijn (vakantieperiode) een toename van de circulatie en mogelijk introductie van variantvirussen te verwachten was, vanwege import uit vakantiebestemmingen. Het
OMT heeft een advies gemaakt om besmetting door zg. feestvakantiegangers
te beperken, door het adviseren van testen bij thuiskomst. Het kabinet heeft
dit advies overgenomen.
Na overleg in de interdepartementale gremia werden deze punten en het
belang hiervan nader afgestemd.
We houden de ontwikkelingen in andere landen goed in de gaten, en veel
landen worstelden de afgelopen periode met hetzelfde dilemma. Dalende
besmettingen, een stijgende vaccinatiegraad en de behoefte aan meer
vrijheid moeten afgewogen worden tegen de risico’s.
Vraag 9
Kunt u, voor zover u op onderdelen bent afgeweken van adviezen van het
OMT – zoals bijvoorbeeld de wachttijd na vaccinatie of de sluitingstijden van
de horeca – de onderliggende stukken aan de Kamer doen toekomen waarin
de besluitvorming wordt voorbereid?
Antwoord 9
In de stand van zakenbrief van 8 december jl1. heeft het kabinet aangegeven
de presentaties die voorliggen in de informele overleggen over de coronacrisis in het Catshuis openbaar te maken. De stukken worden op de website van
rijksoverheid2 gedeeld voor zover daar geen zwaarwegende belangen3 in de
weg staan. Ten aanzien van besluitvorming die op 6 en 9 juli jl. heeft geen
voorbereidend Catshuisoverleg plaatsgevonden. In het kader van de
transparantie en continuïteit heeft het kabinet reeds op die data besloten om
de documenten die ter ondersteuning van besluitvorming van 9 juli 2021 zijn
opgesteld openbaar te maken. Die stukken zijn te raadplegen op rijksoverheid.nl4.
Vraag 10
Welke bijdrage aan het tegengaan van de virusverspreiding levert het bronen contactonderzoek momenteel? Hoe veel besmettingsketens weet het BCO
te doorbreken? Hoe groot is de bijdrage van het BCO in vergelijking tot
andere maatregelen?
Antwoord 10
Het BCO draagt bij aan de bestrijding van de epidemie, bescherming
kwetsbaren en verzamelen surveillancedata om zicht te houden op het virus
en de mutaties van het virus. Eerder is berekend welke bijdrage BCO kan
leveren aan het verkleinen van de reproductieratio, maar die bijdrage is erg
afhankelijk van de omstandigheden en de mogelijkheden en kan pas achteraf
berekend worden. Elke test en elk contactonderzoek draagt bij aan het
onderbreken van de besmettingsketen. Het BCO heeft hierdoor een grote
bijdrage aan het tegengaan van virusverspreiding en is hierdoor net zo
belangrijk in vergelijking met andere maatregelen. Het OMT heeft in het
116/117e advies aangegeven dat bronisolatie (thuisblijven bij klachten, BCO,
isolatie van zieken en in quarantaine gaan van contacten) een effect van
10–15% heeft op de verlaging van de R.
Vraag 11
Deelt u de analyse dat met lage besmettingscijfers het BCO een cruciale rol
kan spelen om lokale brandhaarden uit te trappen, zonder dat ingrijpende
maatregelen nodig zijn om de verspreiding van het virus te remmen? Zo nee
waarom niet?
1

Kamerstuk 25 295, nr. 771
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-tijdlijn/uitgelicht-catshuisstukken/
openbaarmaking-catshuisstukken
3
Hierbij is onder meer te denken aan derden belang, het belang van de staat, de persoonlijke
levenssfeer en de internationale betrekkingen.
4
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/vergaderstukken/2021/07/09/documenten-terondersteuning-van-besluitvorming-9-juli-2021.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 11
Het BCO kan inderdaad een belangrijk rol spelen bij het vinden van brandhaarden.
Vraag 12
Bij welke aantallen besmettingen wordt het onmogelijk voor GGD’en om het
BCO goed uit te voeren? Wanneer werd of wordt dat moment bereikt?
Antwoord 12
Volledig BCO kan worden uitgevoerd tot en met 4.400 besmettingen per dag.
5.600 volledig BCO zonder monitoringsgesprekken (fase 1b)
• 7.400 risicogestuurd BCO – hoog risico contacten (fase 2)
• 16.000 risicogestuurd BCO – indexen (fase 3)
• 28.000 «lean» BCO (fase 4)
• 55.000 uitslagen doorbellen (fase 5)
Vraag 13
Bent u van mening dat het zinvol zou zijn om middels BCO te voorkomen dat
varianten verspreiden, als die besmettelijker zijn, een hogere ziektelast
kennen, tot meer sterfte leiden en/of mogelijk ongevoelig zijn voor vaccins?
Antwoord 13
Zie antwoord bij vraag 14
Vraag 14
Welke mogelijkheden ziet u voor het BCO om in de toekomst gericht
besmettingen met gevaarlijkere varianten op te sporen, om daarmee te
voorkomen dat nieuwe varianten hun intrede doen in Nederland?
Antwoord 14
Na het afnemen van een testmonster bij de GGD worden deze geanalyseerd
en wordt de geteste persoon geïnformeerd over de uitslag. Op een deel van
de PCR-testmonsters vindt kiemsurveillance plaats, waarin bepaald wordt met
welke variant van het virus de geteste persoon besmet is geweest. Het BCO
wacht niet op de uitslag van de kiemsurveillance, omdat snelheid geboden is
met het oog op het doorbreken van de keten van besmettingen. Daarmee is
het BCO geen geschikt instrument om gericht besmettingen met gevaarlijke
varianten op te sporen. Uiteraard is BCO zoals gezegd een geschikt middel
om verspreiding van het besmettingen überhaupt en dus ook van nieuwe
varianten te verminderen.
Vraag 15
Bent u bereid om zo spoedig mogelijk uitvoering te geven aan de aangenomen motie-Kuiken (Kamerstuknummer 25 295, nr. 1283) en een Intra Action
Review uit te voeren om lessen te trekken uit het gevoerde coronabeleid in
den brede, om goed voorbereid het najaar tegemoet te gaan? Zo nee,
waarom weigert u uitvoering te geven aan dit verzoek van een meerderheid
van de Kamer?
Antwoord 15
Zoals ik uw Kamer in mijn brief van 18 mei heb gemeld, zijn er in mei 2021 in
Nederland twee Intra Action Reviews uitgevoerd op de respons-pijler «Points
of Entry», namelijk havens en luchthavens, waarbij alle schakels van de
responsketen betrokken waren. Op dit moment lopen meerdere evaluaties
over de aanpak van de Coronacrisis, onder meer door de Onderzoeksraad
voor Veiligheid. Zoals ik 12 juli aan de Eerste Kamer meldde, zal ik in mijn
voortgangsbrief in september ingaan op de afgeronde, lopende en te
verwachten evaluaties binnen VWS. In overleg met het RIVM is het voorstel
om de eerste uitkomsten van de lopende evaluaties (bijvoorbeeld het
onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid) af te wachten, en aan de
hand van diens bevindingen eventueel een volgende Intra Action Review uit
te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Vraag 16
Kunt u aangeven hoe hoog de dagelijkse capaciteit om mensen met klachten
te testen door de GGD was in de maanden mei, juni en juli? Is hier er enig
moment afgeschaald danwel opgeschakeld en op welk moment (of momenten) was dit?
Antwoord 16
De GGD’en hadden in de afgelopen maanden capaciteit beschikbaar om
100.000 testen per dag uit te voeren. De actuele vraag naar testen bij de
GGD’en bedraagt tussen de 50.000 en 70.000 per dag (inclusief het testen van
uitgaande reizigers), de capaciteit bedraagt 95.000 testen per dag, snelle
opschaling is mogelijk tot 105.000/110.000 per dag.
Vraag 17
Kunt u aangeven hoeveel testcapaciteit er de komende maanden bij de GGD
dagelijks beschikbaar is voor het testen van mensen met klachten?
Antwoord 17
Zie het antwoord op vraag 16.
Vraag 18
Hoe beoordeelt u het optreden van de Minister van Justitie en Veiligheid die
voor de camera’s van het televisieprogramma Humberto zong over mondkapjes die bij het vuil konden? Bent u van mening dat zijn optreden behulpzaam
is bij het behouden van draagvlak en urgentie om de pandemie het hoofd te
bieden?
Antwoord 18
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft inmiddels publiekelijk aangegeven
dit specifieke optreden als onhandig te kwalificeren. Daar heb ik niets aan toe
te voegen.
Vraag 19
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het eerstvolgende plenaire debat
over de ontwikkelingen rondom het coronavirus?
Antwoord 19
De vragen worden zo spoedig mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6