Directeur MEVA

Directie Beleid, Juridische
zaken en Communicatie
Bureau
Bestuursondersteuning
Ontworpen door

Toezicht- en Handhaafbaarheidstoets concept-wetsvoorstel tot wijziging van
de Wet Big II
Datum document
5 oktober 2017
Kenmerk
1182165-166366-IGZ
Bijlage(n)
-

1 Aanleiding voor deze nota
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) voert sinds 2015 een Toezichten Handhaafbaarheidstoets (T&H-toets) uit op nieuwe wet- en regelgeving en
wijzigingen van bestaande wet- en regelgeving die consequenties hebben
voor het toezicht door de inspectie. In dat kader hebt u mij verzocht een
T&H-toets uit te voeren op het concept-wetsvoorstel1 tot wijziging van de Wet
op de Beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) in verband met
het regelen van de orthopedagoog-generalist en de regieverpleegkundige als
basisberoep en andere wijzigingen.

2 Samenvatting en conclusies
De inspectie komt op basis van de uitgevoerde T&H-toets tot de conclusie dat
de voorgestelde wetswijziging vanuit het perspectief van toezicht en
handhaafbaarheid en de uitvoering in de praktijk enige bezwaren oplevert.

3 Belangrijkste punten van advies
Toevoegen Regieverpleegkundige (HBO) in art 3 WBIG naast
verpleegkundige (MBO)
Duidelijker onderscheid nodig tussen de verpleegkundige beroepen
Artikel 3 van de Wet BIG is voor de inspectie een belangrijk artikel voor
handhaving. Effectieve handhaving vraagt om helder te onderscheiden
vakgebieden met heldere beroepsnormen voor zowel toetreding tot het
1

Concept wetvoorstel tot wijziging van de Wet BIG versie 21 juni 2017.
Pagina 1 van 5

beroep als de feitelijke beroepsuitoefening zodat duidelijk is op welke
(beroeps)verantwoordelijkheden iemand kan worden aangesproken.
Het voorstel om in de wet naast het beroep van verpleegkundige (MBO) een
regieverpleegkundige (HBO) te introduceren, leidt tot een grotere variatie aan
verpleegkundige beroepen zonder dat er in de wet een voldoende scherp
onderscheid wordt gemaakt tussen de twee basisberoepen.
Volgens de Memorie van Toelichting ligt het onderscheid tussen de
verpleegkundige en de regieverpleegkundige in: het kunnen stellen van een
verpleegkundige diagnose (in afwezigheid van geldende richtlijnen en
protocollen), het uitvoeren van de rol van regisseur van het zorgproces in
brede, sectoroverstijgende zin en het ontwikkelen van kwaliteit van zorg. De
inspectie constateert echter, dat de omschrijving van de
deskundigheidsgebieden van de verpleegkundige en de regieverpleegkundige
in de artikelen 33 en 33b identiek is, op lid 2 van artikel 33b na. Blijkens dit
lid stelt de regieverpleegkundige een verpleegkundige diagnose zonder uit te
gaan van standaardprocedures en combinaties van procedures (de
verpleegkundige mag dit alleen doen op grond daarvan).

Directie Beleid, Juridische
zaken en Communicatie
Bureau
Bestuursondersteuning
Kenmerk
1182165-166366-IGZ

Voor toezicht en handhaving is dus noodzakelijk te weten wat de standaard
procedures en handelingen zijn, een verantwoordelijkheid die berust bij de
desbetreffende beroepsorganisaties. De inspectie merkt op dat als hierover
geen duidelijkheid bestaat, het toezien hierop heel lastig uitvoerbaar zal zijn.
De IGZ adviseert de verschillen tussen de verpleegkundige, de toekomstige
regieverpleegkundige en de verpleegkundig specialisten in de toelichting op
het niveau van kerntaken duidelijk(er) uit te werken en te duiden, mede met
het oog op het kunnen handhaven van de wet. Te meer omdat in de huidige
praktijk complexe taken ook door MBO-verpleegkundigen worden uitgevoerd.

Toevoegen orthopedagoog-generalist aan art 3 WBIG
Ten aanzien van de regeling van het beroep van orthopedagoog-generalist
heeft de inspectie de volgende aandachtspunten.
Ontbrekende beroepsnormen
Het is niet duidelijk aan welke beroepscode of veldnormen het handelen van
de orthopedagoog-generalist kan worden getoetst. Iemand kan niet voor de
tuchtrechter worden gebracht als niet duidelijk is welk niveau van handelen
van hem of haar wordt verwacht. Bij het ontbreken van veldnormen is het
voor de inspectie niet mogelijk om handhavend op te treden. Dit zou wel
voorwaarde moeten zijn voor toelating van het beroep tot artikel 3 van de
Wet BIG.
Afbakening deskundigheidsgebied
Tot het deskundigheidsgebied van de orthopedagoog-generalist wordt
gerekend het behandelen van personen met leer-, gedrags-, en
ontwikkelingsproblemen, teneinde hen te leren omgaan met deze problemen,
aldus het wetsvoorstel. In de Memorie van Toelichting is ten aanzien van de
afbakening van de reeds in artikel 3 opgenomen beroepen van
gezondheidszorgpsycholoog en psychotherapeut opgenomen dat het

Pagina 2 van 5

onderscheid ligt in de “focus op de ontwikkeling”. Deze ligt bij de
orthopedagoog-generalist op de opvoedings- en ontwikkelingscontext van de
zorgvrager en bij de gezondheidszorgpsycholoog en psychotherapeut juist op
diens stoornis. De inspectie merkt op dat bij de orthopedagoog-generalist, in
tegenstelling tot de gz-psycholoog, indicatiestelling niet is opgenomen in het
deskundigheidsgebied.
Om voldoende toezicht te kunnen houden en handhavend te kunnen optreden
tegen beroepsbeoefenaren die wellicht onterecht de titel van orthopedagooggeneralist gebruiken, is een duidelijk(er) onderscheid noodzakelijk.

Directie Beleid, Juridische
zaken en Communicatie
Bureau
Bestuursondersteuning
Kenmerk
1182165-166366-IGZ

Deskundigheidsgebied apotheker
Het valt op dat het deskundigheidsgebied van de apotheker als enige nader
zal worden uitgewerkt in een AMvB, terwijl dit niet (meer) gebeurt bij de
deskundigheidsgebieden van de orthopedagoog-generalist, de
gezondheidszorgpsycholoog en de psychotherapeut. De IGZ raadt, rekening
houdend met het tempo waarin de praktijk zich aanpast, aan om ook bij de
orthopedagoog-generalist, de gezondheidszorgpsycholoog en de
psychotherapeut alsnog te kiezen voor een uitwerking van het
deskundigheidsgebied in een AMvB (en dit dus niet alleen te beperken tot
uitwerking van de opleidingseisen in een AMvB), althans in de toelichting
aandacht te geven aan de reden waarom uitwerking van de
deskundigheidsgebieden in een AMvB is geschrapt.
De inspectie raadt aan om “farmacotherapie” toe te voegen aan het
deskundigheidsgebied van de apotheker, althans dit te op te nemen in de
nadere uitwerking van het deskundigheidsgebied van de apotheker in de
AMvB. Het is raadzaam om in de toelichting “farmacotherapie” te benoemen
als onderdeel is van hetgeen in de AMvB wordt uitgewerkt.
De inspectie geeft graag haar oordeel over de toezicht en handhaafbaarheid
van deze AMvB.

Deskundigheidsgebied psychotherapeut
In het deskundigheidsgebied wordt de term “instrument tot verandering”
gebruikt: voor het toezicht is deze term te weinig specifiek en daarmee niet
handhaafbaar. Ook het feit dat de deskundigheid van de psychotherapeut in
het wetsvoorstel wordt beperkt tot het behandelen van “individuele
volwassenen” lijkt niet in overeenstemming met de praktijk en levert
problemen op bij het toezicht op zorg aan adolescenten.
Verder merkt de inspectie opdat bij de psychotherapeut, in tegenstelling tot
de gz-psycholoog, indicatiestelling niet is opgenomen in het
deskundigheidsgebied.

Deskundigheidsgebied gz-psycholoog
Overlappende deskundigheidsgebieden
De inspectie komt op basis van het concept-wetsvoorstel tot de conclusie dat
de afbakening tussen de psychotherapeut en de GZ-psycholoog onvoldoende
helder is en te weinig specifieke termen bevat waardoor problemen ontstaan
Pagina 3 van 5

bij het toezicht op de beide deskundigheidsgebieden. In de MvT wordt gesteld
dat de focus van de behandeling bepalend is. Bij de gz-psycholoog en de
psychotherapeut ligt de focus van de behandeling echter beide op complexe
psychische stoornissen/problemen. Een overlap in deskundigheidsgebieden
levert problemen op voor de handhaving van deze deskundigheidsgebieden
door de inspectie.

Directie Beleid, Juridische
zaken en Communicatie
Bureau
Bestuursondersteuning
Kenmerk
1182165-166366-IGZ

Deskundigheidsbevorderende activiteiten toevoegen aan de
herregistratie
In de MvT wordt genoemd dat het evaluatierapport aanbeveelt aanvullende
eisen aan herregistratie te stellen: dit zijn onder meer intercollegiale toetsing
en deelname aan deskundigheidsbevorderende activiteiten. De inspectie deelt
de mening van de evaluatiecommissie dat intercollegiale toetsing een
belangrijk deskundigheidsbevorderend instrument is en raadt aan om
intercollegiale toetsing mee te nemen in de uitwerking van de AMvB zoals
genoemd in artikel 8, lid 2, onderdeel c, sub 2.
Kwantitatieve eisen
Het stellen van een norm van 180 uren aan deskundigheidsbevorderende
activiteiten in vijf jaar is een systeem om de kwaliteit van zorg te bevorderen.
De inspectie ondersteunt dit systeem, maar tekent hierbij aan dat het
behalen van de norm voor herregistratie niet gelijk te stellen is aan het
daarmee ook daadwerkelijk bekwaam zijn op een bepaald gebied. Iemand
kan aan de werkurennorm en aan de norm van 180 uur
deskundigheidsbevordering voldoen, maar dan toch niet bekwaam zijn. Gelet
op het houden van toezicht door de inspectie op het handhaven van de
kwaliteit van de individuele gezondheidszorg, is het raadzaam om dit in de
MvT te benadrukken.
Kwalitatieve eisen
De inspectie vraagt bij het regelen van de kwalitatieve eisen aandacht voor
een heldere relatie tussen de deskundigheidsbevorderende activiteiten
waarmee men herregistratie verwerft en het vakgebied van de
beroepsuitoefening. Het moet gaan om activiteiten “voor de uitoefening van
het beroep waarop je werkzaam bent en waarvoor je de herregistratie
aanvraagt”. De aard van de activiteiten zou dus nader omschreven en
ingeperkt moeten worden. De inspectie ziet graag de betreffende AMvB terug
voor een eigen T&H toets hierop.
Doorhaling uit het register na een gegronde tuchtklacht
Uit het concept-wetsvoorstel blijkt dat regieverpleegkundigen de keuze
hebben om de registratie als regieverpleegkundige door te laten halen en zich
in te laten schrijven als verpleegkundige. De inspectie raadt aan bij wet te
regelen dat indien een regieverpleegkundige door de tuchtrechter vanwege
het niet voldoen aan vereiste kerncompetenties wordt doorgehaald uit het
register van regieverpleegkundigen, er geen mogelijkheid bestaat om zich
vervolgens in te schrijven als verpleegkundige.

Pagina 4 van 5

Wijzigingen in andere regelgeving
Wet toelating zorginstellingen
De IGZ merkt op dat bij de wijziging van de WTZi de Gezondheidszorgpsycholoog ten onrechte niet is toegevoegd.

Directie Beleid, Juridische
zaken en Communicatie
Bureau
Bestuursondersteuning
Kenmerk
1182165-166366-IGZ

Drie penitentiaire beginselenwetten
Onderdeel van de concept-wetswijziging betreft het aanpassen van de
penitentiaire beginselenwetten. De zinsnede “door een verpleegkundige”
wordt vervangen door “door een regieverpleegkundige of verpleegkundige”.
In de MvT worden complexe en niet-routinematige taken en handelingen
gezien als behorend bij de deskundigheid en bekwaamheid van de
regieverpleegkundige. De inspectie is van mening dat juist de zorg aan
justitiabelen mede wordt gekenmerkt door de complexe werkomgeving en
een relatief grote zelfstandigheid. Daarnaast is bij gedetineerden vaak sprake
van een hoge mate van comorbiditeit. Deze overwegingen maken dat een
wijziging in (alleen) “regieverpleegkundige” voor de hand zou liggen. Dit
wordt ook ondersteund door het feit dat de opleiding tot justitieel
verpleegkundige een post-bachelor (HBO-)opleiding is.
Ik verneem graag uw reactie op bovengaande punten in de verwachting dat
de geconstateerde knelpunten voor toezicht en handhaving zo veel mogelijk
weggenomen kunnen worden.

mw. dr. J.A.A.M. van Diemen-Steenvoorde
Inspecteur-generaal

Pagina 5 van 5