Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2677
Vragen van het lid Von Martels (CDA) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het voorstel van de eigenaar van het bosreservaat
«Achter de Voort» (Staatsbosbeheer) om vanuit de aanwijzing als bosreservaat
een aantal aanpassingen ten aanzien van de interne maatregelen van het reeds
vastgestelde inrichtingsplan te doen (ingezonden 13 maart 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 1 mei 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het voorstel van de eigenaar van het bosreservaat »Achter
de Voort» (Staatsbosbeheer) om vanuit de aanwijzing als bosreservaat een
aantal aanpassingen ten aanzien van de interne maatregelen van het reeds
vastgestelde inrichtingsplan te doen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met het feit dat »Achter de Voort» zowel de status bosreservaat als die van Natura 2000-gebied heeft?
Antwoord 2
Ja. Graag licht ik eerst toe wat een bosreservaat is, omdat, anders dan het
begrip «Natura 2000-gebied», het begrip «bosreservaat» relatief onbekend is.
In de periode 1983–2000 zijn, door de opeenvolgende ministeries verantwoordelijk voor natuur, zestig bosgebieden aangewezen als onderzoeklocatie om
kennis over spontane natuurlijke processen in bossen te verkrijgen. Daarbij
zijn afspraken gemaakt tussen de eigenaren van de bosreservaten en de
coördinator van het bosreservatenprogramma (Wageningen Environmental
Research) over de begrenzing en over het beheer in en rond het bosreservaat. Het doel van het bosreservatenprogramma is het vergaren van kennis
over de relatie tussen de uitgangssituatie (inclusief bodem- en wateraspecten)
en de natuurlijke ontwikkeling van bossen, gericht op toepassing bij beheer
en inrichting. De zestig bosreservaten vormen samen een weerspiegeling van

1

ah-tk-20192020-2677
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Website provincie Overijssel, geraadpleegd 13 maart 2020 – https://www.overijssel.nl/
thema%27s/natuur-en-landschap/ontwikkelopgave/natura-2000-gebieden/achter-voort/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

het Nederlandse bos en worden ingezet voor onderzoek en onderwijs.
Bosreservaten hebben geen wettelijke status.
Vraag 3
Deelt u de mening dat er een conflict bestaat tussen het niet toestaan van
beheeringrepen- en maatregelen in het belang van ongestoorde spontane
bosontwikkeling vanwege de status als bosreservaat enerzijds en de
voorgestelde interne maatregelen in het kader van Natura 2000 anderzijds?
Antwoord 3
De eigenaar van het bosreservaat Achter de Voort heeft mij verzekerd dat er
van het genoemde conflict geen sprake is. De feitelijke verandering is dat het
zoekgebied voor toepassing van de maatregel «Aanplant Rijke strooiselsoorten (M2a)» gewijzigd is, waarbij het bosreservaat is uitgezonderd. Verder
vinden geen wijzigingen plaats in de voorgestelde interne en externe
maatregelen. Hiermee wordt de aanwijzing als bosreservaat in acht genomen
en de doelen die gesteld worden in het kader van Natura 2000 gerealiseerd.
Vraag 4
Deelt u de mening dat wanneer blijkt dat de maatregelen niet te verplaatsen
zijn binnen de Natura 2000-begrenzing, de aanwijzing welllicht niet langer
relevant en houdbaar is?
Antwoord 4
Uit het antwoord op vraag 3 blijkt dat de aanwijzing relevant en houdbaar
blijft, omdat de noodzakelijke maatregelen, met een kleine aanpassing,
uitgevoerd kunnen worden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat «Achter de Voort» daarom geschikter is om alleen als
bosreservaat te dienen, aangezien er al sinds 1999 geen interne maatregelen
uitgevoerd mogen worden en dit in strijd is met maatregelen die nu in het
kader van Natura 2000 gepland staan? Zo nee, welke andere mogelijkheden
ziet u om het in vraag 3 beschreven conflict op te lossen?
Antwoord 5
Die mening deel ik niet. Zie de antwoorden op vraag 3 en 4.
Vraag 6
Kunt u toelichten wat destijds (07-05-2003) de toegevoegde waarde was om
het kleine gebied «Achter de Voort» van slechts 15,58 hectare te betrekken bij
de twee gebieden «Ageler- en Voltherbroek» die op ruim 1,7 kilometer
afstand liggen en dit vervolgens tot één Natura 2000-gebied samen te
voegen?
Antwoord 6
In dit deelgebied komen zowel Eiken-haagbeukenbossen (H9160, subtype A)
als Vogelkers-Essenbossen (H91E0, subtype C) voor. Voor het eerstgenoemde
habitattype vormt het een van de beste voorbeelden in het oosten van het
land. De Eiken-haagbeukenbossen van keileembodems in beekdalen zijn
beperkt tot de Noordduitse laagvlakte, zodat Nederland op Europese schaal
een belangrijke positie inneemt in de verspreiding van dit type. De versnipperde ligging is mede veroorzaakt door ontginning in het verleden; voor elk
van de resterende voorbeelden geldt dat de oppervlakte niet groot is.
In 2011 is, als onderdeel van de poging om kleine (deel)gebieden niet meer te
beschermen, aan de Europese Commissie verzocht om het Natura 2000gebied te verkleinen door het deelgebied Achter de Voort buiten de begrenzing te brengen. De Europese Commissie heeft een afwijzende beslissing op
dit verzoek genomen, omdat dit verzoek op onvoldoende ecologische criteria
was gestoeld. De belangrijkste reden was dat de eiken-haagbeukenbossen in
dit deelgebied voorkomen in een zodanige omvang en kwaliteit dat dit
deelgebied van belang is voor het bereiken van een gunstige staat van
instandhouding van dit habitattype in Nederland en dit deelgebied niet is te
vervangen door een ander gebied.
Wat betreft de afstand tot andere deelgebieden: de drie deelgebieden zijn van
oudsher onderdeel van hetzelfde, samenhangende beekdallandschap; de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

deelgebieden zijn door ontginning en landbouw los van elkaar komen te
liggen. In dergelijke gevallen worden de tussenliggende landbouwgronden
niet aangewezen als Natura 2000-gebied (tenzij het gaat om gronden waar
natuurontwikkeling zal plaatsvinden), vandaar dat drie deelgebieden zijn
aangemeld en aangewezen.
De in de vraag genoemde aspecten zijn behandeld in de beroepsprocedure
tegen het aanwijzingsbesluit. In de uitspraak 201305234/1/R2 heeft de Raad
van State geoordeeld dat het deelgebied terecht is aangewezen als onderdeel
van het Natura 2000-gebied.
Vraag 7
In hoeverre staat de twijfelachtige houdbaarheid van de begrenzing van het
Natura 2000 -gebied «Achter de Voort, Agelerbroek en Voltherbroek» door de
aanwezigheid van het bosreservaat nog langer in verhouding tot de
leefbaarheid en toekomstperspectieven van de omgeving?
Antwoord 7
Ik deel de kwalificatie «twijfelachtige houdbaarheid» niet, zoals blijkt uit de
antwoorden op bovenstaande vragen.
Vraag 8
In hoeverre is een wetenschappelijk onderzoek of wellicht daaraan gekoppeld
financieel budget, bepalend voor de kwalitatieve en kwantitatieve uitvoering
van een Natura 2000-inrichtingsplan, aangezien geen van de betrokken
partijen tot nu toe heeft voorgesteld om de titel van «Achter de Voort» als
bosreservaat te beëindigen?
Antwoord 8
Een wetenschappelijk onderzoek (of een wellicht daaraan gekoppeld
financieel budget) is niet bepalend. Bepalend is wat noodzakelijk is voor de
instandhoudingsdoelstellingen, waarbij uiteraard zoveel mogelijk rekening
wordt gehouden met andere belangen, zoals wetenschappelijk onderzoek.
Vraag 9
Bent u bereid om in de gesprekken met de Europese Commissie de hierboven geschetste problematiek rondom natuurgebieden die zijn aangewezen als
zowel een bosreservaat als een Natura 2000-gebied ter sprake te brengen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 9
Er is geen noodzaak om de geschetste problematiek te bespreken met de
Europese Commissie. Die noodzaak is er inhoudelijk niet, omdat er geen
conflict bestaat in het genoemde gebied Achter de Voort. En die noodzaak is
er ook procedureel niet, omdat bosreservaten geen wettelijke status hebben
en bescherming vanwege de Habitatrichtlijn dus zonder procedurele
problemen voorrang kan krijgen bij een eventuele strijdigheid in doelstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3