Bijlage: Stand van zaken programma innovatie & zorgvernieuwing
Resultaten E-healthweek
•
Van 21 tot en met 26 januari 2019 vond voor de derde keer de jaarlijkse e-healthweek plaats.
Tijdens deze week organiseerden 310 partners samen meer dan 270 evenementen door heel
Nederland om zoveel mogelijk mensen met e-health in contact te brengen en hen de
mogelijkheden ervan te laten ervaren.
•
De bezoekers van de e-healthweek hebben de bijeenkomst positief gewaardeerd. Uit onderzoek
van Nictiz en NIVEL gaf 77% van de bezoekers aan dat ze ook daadwerkelijk met e-health aan de
slag gaan.
•
Tijdens deze week zijn onder meer
o De prijs voor de winnaar van de eHealth4All prijsvraag ‘Beste app voor iedereen’, de beste eHealth-app die voor elke Nederlander geschikt is, uitgereikt;
o De handreiking voor toegankelijke digitale zorg voor mensen met een beperking is door de
Patiëntenfederatie, Ieder(in), MIND, PGOsupport en de Oogvereniging beschikbaar gesteld;
o Er zijn rondetafelgesprekken georganiseerd met Hbo-instellingen om hen een actieve rol te
laten spelen in de verspreiding van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van technologie.
Tijdens deze bijeenkomst is gesproken over de manier waarop HBO-lectoraten kennis over ehealth beschikbaar kunnen stellen aan regionale leernetwerken.
Vooruitblik e-healthweek
•
Ook in 2020 organiseert het ECP wederom, samen met onder andere VWS, van 27 januari tot en
met 1 februari een e-healthweek waarin gebruikers van zorg kunnen ervaren wat digitale zorg
voor hen kan betekenen.
Resultaten zorg voor innoveren (Zvi)
•
Zorg voor innoveren (Zvi)1 geeft voorlichting en advies over mogelijkheden in regelgeving, en
adviseert zorgorganisaties en innovatoren over de routes die zij kunnen bewandelen om innovaties
op te schalen.
•
Zvi is sinds 5 maart 2019 tevens het loket voor de Juiste zorg op de juiste plek. Veldpartijen die
hiermee aan de slag gaan, kunnen voor alle vragen over wet- en regelgeving bij Zvi terecht.
•
Het afgelopen jaar heeft
o de website van Zvi ruim 11.000 unieke bezoekers gekregen.
o Het loket 74 vragen van zorgaanbieders en mkb-ers beantwoord.
o Zvi 2 cafés georganiseerd rond de thema’s implementatie en financiering van innovaties. Deze
cafés trokken gemiddeld 70 bezoekers.
o Daarnaast was Zvi bij 14 conferenties aanwezig met een stand, zoals Games for health en de
regiobijeenkomsten voor de juiste zorg op de juiste plek.
Resultaten Challenge verpleeghuizen/Thuis in het verpleeghuis
•
Uit de voortgangsrapportage thuis in het verpleeghuis blijkt dat veel verpleeghuizen gebruik
maken van technologische innovaties, maar dat die nog niet in de hele organisatie en bij alle
bewoners bekend zijn.
•
In 2018 heeft de challenge verpleeghuizen plaatsgevonden. Acht verpleeghuizen en hun
partnerinstelling hebben bestaande technologie geïmplementeerd waarmee de kwaliteit van leven
van de cliënten is verbeterd en het werkplezier van zorgverleners is toegenomen.
•
De winnaar van de challenge is tijdens de E-health week 2019 bekend gemaakt: Evean
Oostergauw met slim incontinentiemateriaal in samenwerking met zorginstelling Philadelphia.
•
De challenge verpleeghuizen is in 2017 gestart in het verlengde van het kwaliteitskader
verpleeghuizen. Doel was om te laten zien dat er voldoende technologie voor handen is en dat
binnen een jaar implementatie van deze technologie mogelijk is. Tijdens de challenge zijn de
organisaties ondersteund door externe bureaus bij de implementatie. Bewust is gekozen voor het
1 Zorg voor innoveren is een samenwerking tussen vier overheidspartijen: Zorginstituut Nederland, de Nederlandse Zorgautoriteit,
ZonMw en het ministerie van VWS.

1

•
•

aanbieden van ondersteuning en geen bijdrage in de kosten van technologie. Ook is de
verplichting opgelegd aan deelnemers om een partner te zoeken die al eerder van de technologie
gebruik heeft gemaakt.
Berenschot heeft de challenge geëvalueerd. Er is getoetst op meerwaarde voor de cliënt, de
zorgverlener en de zorgorganisatie.
In het evaluatierapport komt Berenschot tot de volgende observaties:
o De initiatieven zijn positiever gaan denken over de inzet van technologie in de bedrijfsvoering
en ook zijn zij positief gestemd over de meerwaarde van het project voor de cliënt en de
professional;
o Bestaande technologie kan niet een-op-een worden ingezet bij een nieuwe organisaties. Er is
sprake van maatwerk en het vraagt aanpassingsbereidheid van de zorgverleners;
o De inzet op ondersteuning van initiatieven en niet op bekostiging van technologie, blijkt
effectief met betrekking tot draagvlak in de organisaties en inbedding in het reguliere
bedrijfsproces;
o Zorgprofessionals moeten een expliciete rol hebben bij de vraagarticulatie voor innovaties;
o Expliciet kennisdeling in de verpleeghuissector moet actief worden gefaciliteerd;
o Er moet meer ruimte worden gegeven voor de planfase en pas daarna worden gestart met de
implementatiefase.

Vooruitblik Challenge Verpleeghuizen
•
Mede op verzoek van uw Kamer zal ook in 2019/2020 een challenge verpleeghuizen worden
georganiseerd. Zorgverzekeraars Nederland zal hierbij het voortouw nemen en de observaties uit
de evaluatie meenemen.
•
Daarnaast wordt de samenwerking en het delen van kennis tussen zorgaanbieders en
zorgkantoren de komende periode gestimuleerd en gefaciliteerd via ‘Waardigheid en Trots in de
regio’. Zo zijn door zorgaanbieders circa 20 plannen ingediend om bijvoorbeeld te investeren in
toekomstbestendige ICT-infrastructuur, hardware en software, de mogelijkheden te onderzoeken
voor opschaling van zorginnovaties en kennis en ervaring uit te wisselen over de inzet van
technologie. Met het ondersteuningsprogramma ‘Waardigheid en Trots op locatie’ is afgesproken
dat implementatieondersteuning geboden kan worden aan zorgaanbieders als uit de scan blijkt dat
de implementatie of het gebruik van de zorgtechnologie om aandacht vraagt.
Resultaten Health Innovation School
•
Na een eerste aflevering in 2017 hebben Radboud UMC en VWS ook in 2018 samen een
succesvolle Health Innovation School georganiseerd, waar 50 deelnemers (patiënten,
professionals, medewerkers van verzekeraars, gemeenten, bedrijfsleven en het Rijk) geïnformeerd
en geëquipeerd worden om te innoveren in zorg en zorgprocessen.
•
De Health Innovation School wordt nu op regionale leest geschoeid. Daarmee wordt bereikt dat
deelnemers die ook in het dagelijks leven samenwerken aan innovatie of daar goed aan zouden
doen, samen het curriculum doorlopen.
•
Door deelname aan Health Innovation School hebben mensen meer inzicht in wat nodig is om
innovaties ook in hun zorgpraktijk te realiseren.
•
In de eerste regionale Health Innovation School in Zuidwest Nederland, bundelen GGD WestBrabant, het Care Innovation Centre, Innovitapark en Alles is Gezondheid hun krachten. Vijftig
innovatieve professionals en (toekomstige) leiders krijgen de mogelijkheid om samen te leren, cocreëren en te implementeren rondom vitaliteit, welzijn en zorg. Voor volgende afleveringen is
reeds de nodige belangstelling uit andere regio’s.
Resultaten Actieonderzoek Innovatieve Zorg
•
In het ZonMw-programma 'Actieonderzoek Innovatieve Zorg' wordt kennis ontwikkeld over
innoverende en vernieuwende processen en oplossingen/methodieken in de zorg. Door en tijdens
het vernieuwen en verbeteren van zorg wordt kennis opgedaan, waarbij mensen in de zorgpraktijk
zich tegelijkertijd professioneel ontwikkelen. De geleerde lessen die hieruit voortvloeien, kunnen
ook gebruikt worden voor opschaling en doorontwikkeling elders.
2

•

•

In 2018 heeft de eerste ronde van dit programma plaatsgevonden2; momenteel loopt de selectie
voor de tweede ronde. Met 69 respectievelijk 81 aanvragen is het beschikbare budget aanzienlijk
overtekend.
Naar verwachting starten de nieuwe projecten in het najaar, de honorering wordt binnenkort
afgerond. Deze projecten zullen worden verbonden met de lopende projecten, zodat daar ook van
wordt geleerd. Belangrijke elementen in de projecten:
o Leren en verbeteren zoals over zorgprocessen, inrichting van de zorg, taakherschikking,
patiëntuitkomsten.
o Projecten gaan over de zorg rondom de patiënt zo goed mogelijk te organiseren, sluit aan bij
zorg op de juiste plek.
o Het zijn allemaal participatieve trajecten waarin zowel patiënten als zorgprofessionals en
onderzoekers actief meedoen.
o ICT en e-health spelen veelal een belangrijke rol is de beoogde verandering of transitie, maar
de innovatie zit ook in het anders organiseren van de zorg.
o Het gaat veelal om complexe zorg waarin ook wordt gekeken naar de belemmeringen om
verbeteringen in te voeren (zoals financiële prikkels, taakopvatting etc.).
o
Wij zullen het actieonderzoeksprogramma dan ook in 2019 continueren.

Resultaten dwarsdenkbijeenkomsten
•
Tijdens dwarsdenkbijeenkomsten worden mensen met een opschalingsvraag over hun innovatie
samengebracht met partijen die buiten de gebaande paden kunnen denken.
•
Sinds 2019 hebben de bijeenkomsten een andere vorm naar aanleiding van een korte evaluatie.
Binnen domeinoverstijgende thema’s worden drie sprekers uitgenodigd om in gesprek te gaan
over hun innovatie en hierbij vooral hun uitdagingen in opschaling samen te bespreken. Zo wordt
niet alleen het initiatief maar ook het thema verder geholpen. Voorbeelden van thema’s zijn
games in de zorg, de combinatie van formele en informele zorg en digitale vaardigheden.
•
Partijen die in de nieuwe opzet regelmatig worden uitgenodigd zijn gemeenten, zorgverzekeraars,
kennisinstituten en departementen. Door de bijeenkomsten per thema te organiseren en actief
relevante partijen uit te nodigen worden de bijeenkomsten druk bezocht.
•
Sprekers en deelnemers ervaren de bijeenkomsten als zeer positief. Tijdens de bijeenkomsten
worden samen oplossingen bedacht, concepten aangescherpt en er worden tips, ervaringen en een
netwerk gedeeld. Op deze manier weten de deelnemers elkaar na de bijeenkomsten gemakkelijk
te vinden voor mogelijkheden tot samenwerking en financiering. Zo zijn initiatieven dankzij de
bijeenkomsten met zorgverzekeraars in gesprek. Andere partijen hebben landelijke partners
gevonden.
•
Naast de impact voor de sprekers werden de bijeenkomsten ook inspirerend bevonden voor de
deelnemers, wat het innovatieklimaat weer ten goede komt. Gezien de diversiteit aan deelnemers
nemen zij allen hun eigen kennis en netwerk mee. Voor echte verandering moeten alle partijen
samenwerken, hier weten zij elkaar te vinden. De deelnemers nemen de kennis mee terug naar
hun organisatie waarna het uiteindelijk ook in de praktijk terecht komt.
Resultaten Dutch Hacking Health
•
Dutch Hacking Health is een jaarlijks evenement waarbij op meerdere plekken in Nederland
hackathons worden georganiseerd (voornamelijk door UMC’s en gemeenten) met als doel het
stimuleren van nieuwe zorgoplossingen. Tijdens deze hackathons bedenken en presenteren
multidisciplinaire teams nieuw zorgoplossingen. Deelnemers zijn vaak ondernemers, patiënten,
designers, studenten, artsen, ontwikkelaars. Dit jaar organiseerden vier UMC’s en de Economic
Board Utrecht (EBU) met een groot aantal partners uit zorg en welzijn een hackathon met elk
tussen de 100 en 200 deelnemers.
•
Tijdens elk hackathon worden winnaars uitgekozen en deze doen vervolgens mee aan de
landelijke finale. Vervolgens pakken de winnaars en de overige teams hun ideeën verder op. De

2 Zie bijlage voor toegekende projecten –

3

•

•

winnaars krijgen ondersteuning van sponsoren door middel van adviesgesprekken over het
uitvoeren van hun ideeën.
Op 10 mei vond de landelijke finale plaats waar vijftien regionale winnaars hun case opnieuw
pitchten. Er zijn winnaars in de drie categorieën: Best Human Centered Design (Hartmaatje, een
spel waarmee hartpatiënten nieuwe contactenkunnen maken om samen activiteiten te
ondernemen), Best Data Driven (TimebOKs voor een voor de patiënt inzichtelijke
operatieplanning) en Best Innovation (Sleep well baby, verbetert de slaapkwaliteit van baby’s op
de IC). Ervaringen uit eerdere jaren leren dat het moeite kost om veelbelovende ideeën echt
verder te brengen. Sommige deelnemers uit vorige jaren, waaronder de winnaar van vorig jaar
Movin(g) Reality zijn bezig met het testen van hun product/idee terwijl anderen hun idee niet
verder hebben opgepakt. Belangrijk knelpunt daarbij is dat de deelnemers onvoldoende tijd en
ruimte ervaren om met de implementatie aan de slag te gaan
Dit jaar biedt VWS een prijs aan voor de drie landelijke winnaars om deze te helpen met het
uitwerken en implementeren van hun ideeën. Daarnaast is VWS ook betrokken bij het vervolg van
de oplossingen en het opschalen van Dutch Hacking Health. Tevens wordt met de organisatie van
Dutch Hacking Health geïnventariseerd hoe een vervolg gegeven kan worden aan de hackathons
en hoe er meer verbindingen gelegd kunnen worden tussen partijen met de juiste kennis en
ervaring en starters zoals de deelnemers van de hackathons. Ook het creëren van voldoende
ruimte en tijd voor de implementatie van de ontwikkelde innovaties komt daarbij aan de orde.
Commitment op bestuurlijk niveau van de deelnemende organisaties is daarbij cruciaal.

Resultaten Topsectorenbeleid
•
Recentelijk is uw Kamer door de staatsecretaris van Economische Zaken en Klimaat (EZK)
geïnformeerd over de invulling van het vernieuwde topsectorenbeleid3.
•
Doelstelling van dit beleid is om economische kansen meer te verbinden aan maatschappelijke
uitdagingen.
•
VWS heeft op het thema gezondheid en zorg een aantal missies geformuleerd waarin de
topsectoren worden uitgedaagd op sociale innovatie en de-implementatie van ondoelmatige zorg.
Een van de missies is expliciet gericht op de vernieuwing van de organisatie van zorg. 1 juli 2019
komt de topsector LSH met de invulling van de missies in hun kennis- en innovatieagenda (KIA).
•
Deze KIA’s bepalen weer de verdeling van beschikbare middelen voor het topsectorenbeleid.
Resultaten Seed capital regeling
•
In 2019 is - in samenwerking met het ministerie van (EZK) - een nieuwe, derde e-health tender
van de Seed Capital regeling opengesteld. Het budget van VWS voor deze tender is € 9 mln. De
inschrijving is inmiddels gesloten en in de zomer wordt bekend welke investeringsfondsen een
financiële bijdrage zullen ontvangen vanuit deze derde e-health tender.
•
Dit budget wordt ingezet om de bijdrage van private investeerders aan het investeringsbudget te
matchen, tot een maximum van € 6 mln. per investeringsfonds. Hierdoor komt er in totaal
minimaal € 18 mln. beschikbaar voor investeringen in veelbelovende innovatieve
(eHealth)startups. Doel van deze eHealth tender is eHealth-/zorginnovaties sneller op te schalen,
zodat ze onderdeel van het zorgproces worden en de patiënt er in heel Nederland gebruik van kan
maken.
•
In 2017 zijn op grond van de Seed capital regeling twee eHealth tenders opengesteld van in totaal
circa € 12,8 mln. voor vier eHealth Seedfondsen. De fondsen zijn Blue Sparrows Medtech Finance,
Health Innovation Fund III, Healthy.Capital I en Holland Venture Zorginnovaties II. Met de inleg
van de private investeerders in is in totaal circa € 25,6 mln. beschikbaar voor veelbelovende
(eHealth)startups.

3

Tweede Kamer der Staten-Generaal 2018-2019 33009 nr. 70

4

•

De genoemde Seedfondsen hebben geïnvesteerd in tien zorg-gerelateerde startups. Zes van deze
startups zijn eHealth startups. Voorbeelden van eHealth startups waarin is geïnvesteerd zijn:
Livassured (Nightwatch, oplossing voor epilepsie patiënten), RelieVR (Virtual Reality oplossing
voor chronische pijnbestrijding) en MedApp (oplossing waarmee therapietrouw van
medicijngebruikers wordt bevorderd).

Resultaten Juiste zorg op de juiste plek (JZOJP)
•
In het kader van de beweging naar de Juiste Zorg op de Juiste Plek zijn in het afgelopen jaar vijf
regio-bijeenkomsten georganiseerd, waar veelbelovende initiatieven werden gedeeld en
verbindingen werden gelegd.
•
Vanuit deze bijeenkomsten wordt nu een lerende community van innovatoren gesmeed, die wordt
ondersteund met verschillende instrumenten:
o Een ondersteuningsprogramma voor regionale samenwerking bij ZonMw dat financiële
middelen beschikbaar stelt voor partijen die met de implementatie van JZOJP aan de slag
gaan;
o Een website en ondersteuningsloket met goede praktijkvoorbeelden, waar partijen contact
mee kunnen opnemen en vragen kunnen stellen (aan elkaar en aan VWS);
o Op 7 mei jl. is de website www.regiobeeld.nl, ontwikkeld door het RIVM, waarmee regio’s
inzicht krijgen in de huidige en toekomstige gezondheidssituatie van de bevolking en de zorgen ondersteuningsvraag die daaruit voortvloeit. In de eerste twee dagen dat de website live
was is deze 4.500 keer bezocht.
•
Voor de zomer zal ik uw Kamer separaat informeren over de stand van zaken met JZOJP.
Resultaten e-healthmeetlat
•
Zorgbelang heeft voor de regio’s Brabant, Gelderland en Zeeland in kaart gebracht hoe het per
instelling staat met het gebruik van e-health: https://ehealthmeetlat.nl/.
•
Gebruik van de website leidt er onder meer toe dat zorginstellingen zich aan elkaar gaan spiegelen
en daarmee ook stappen zetten op dit terrein.
•
Inmiddels heeft Zorgbelang een reeks bijeenkomsten gepland in de genoemde provincies, waarin
zorgpartijen met elkaar verkennen welke randvoorwaarden nodig zijn om de juiste zorg en juiste
plek te leveren en daar samen stappen in te zetten.
•
Doelstelling is om aan het einde van het jaar een staande coalitie te hebben in deze provincies die
in gezamenlijkheid werk gaan maken van de transformatie van zorg in die regio’s.
Resultaten Health Deals
•
In juni 2018 is met 21 partijen de Health Deal ‘e-health tools voor kwetsbare jongeren’ gesloten.
Het doel is om nieuwe validatiemethoden voor e-health tools te ontwikkelen voor kwetsbare
jongeren. Hierbij wordt nu gefocust op de regio Nijmegen, met de ambitie om daarna verder uit te
breiden.
•
Met 23 partijen is in april 2019 ook de Health Deal ‘I-JGZ’ getekend. Daarin is afgesproken om te
komen tot een geïntegreerde en gepersonaliseerde toepassing van digitale innovaties voor ouders
en JGZ-professionals.
•
In totaal zijn 6 Health Deals bezig met de uitvoering.
o De oplossingen in de Health Deal ‘Academy Het Dorp’ wordt samen met mensen met een
beperking bedacht en getest. Dat maakt dat deze oplossingen in vruchtbare grond landen
o De Health Deal ‘Beslisondersteuning in de oncologie’ is in oktober 2018 afgerond. In deze
Health Deal is uitgezocht waaraan IT-systemen moeten voldoen om in de oncologische zorg
gebruikt te worden. Deze deal heeft niet opgeleverd wat de partijen beoogden, vooral omdat
de onderlinge verwachtingen niet helemaal synchroon liepen. De deal heeft wel geleid tot het
creëren van netwerken en het uitwisselen van kennis en ervaringen op het gebied van
beslisondersteuning in de oncologische zorg. De ambitie blijft onveranderd en het is goed om
te zien dat inmiddels andere initiatieven zijn die op onderdelen van

5

o

o

beslisondersteuningssystemen aan deze ambitie kunnen bijdragen. Ook zijn de lessen van
deze Health Deal in volgende deals opgepakt.
De Health Deal ‘Stimulering gezondheid door persoonlijke preventie via e-Health’ heeft als doel
om inzicht in de eigen gezondheid als startpunt te nemen voor een gezonder leven. E-healthtoepassingen dragen hieraan bij, aangezien deze instrumenten de zelfregie en
zelfredzaamheid bevorderen. Dit kan leiden tot gezond gedrag. Met deze Health Deal zetten de
deelnemers zich in om e-Health instrumenten voor persoonlijke preventie toegankelijk te
maken voor alle Nederlanders. De uitvoering van de health deal loopt goed. Het aantal
gebruikers van de Persoonlijke Gezondheidscheck stijgt. Daarnaast komt een integratie op
gang tussen Heel Nederland Gezonder en de health deal.
De Health Deal ‘Chronische pijn’ wil de behandeling van chronische pijnpatiënten verbeteren
door het invoeren van de nieuwe zorgstandaard chronische pijn. Dit moet leiden tot hogere
gezondheidswinst voor deze patiënten en lagere kosten. In de living labs wordt gewerkt aan
de (regionale invulling van de) implementatie van de zorgstandaard.

Resultaten Health Impact Bonds
•
Een Health Impact Bond (HIB) is een financieringscontract waarbij een project wordt
(voor)gefinancierd vanuit de maatschappelijke besparingen die het realiseert.
•
Al eerder is voor de ondersteuning van multiprobleemgezinnen een HIB gesloten met Sociaal
hospitaal, Zorgverzekeraar CZ, gemeente Den Haag, PGGM en ING die ondersteund is door
Stichting Society Impact. Sociaal Hospitaal ondersteunt multiprobleemgezinnen door het maken
van maatwerkplannen. Aan de hand van het maatwerkplan dat met en voor het gezin wordt
opgesteld, wordt ondersteuning gericht ingezet, waardoor voorkomen wordt dat hulpverleners
onnodig bij een gezin betrokken zijn. Daarnaast worden voor de gezinnen oplossingen gezocht die
reguliere zorgprofessionals niet kunnen bieden. Zo is er bijvoorbeeld een maatwerkbudget dat kan
worden ingezet om financiële problemen op te lossen of te voorkomen. In april 2019 nemen 150
gezinnen deel aan het schuldenlab070 in Den Haag.
•
in Almelo wordt via een HIB de zogenoemde ‘doorbraakmethode’ breed ingezet voor kwetsbare
gezinnen in de stad. In 2018 zijn 25 gezinnen hiermee geholpen. Voor komend jaar wordt dit
uitgebreid naar 375. Ook hier krijgen gezinnen gecoördineerde en gerichte hulp bij bijvoorbeeld
financiële problemen, dreigende huisuitzetting, gezondheidsklachten of alcohol- en
drugsverslaving. Dit in tegenstelling tot de traditionele methode, waarbij er veelal een stapeling is
van opeenvolgende zorg- en hulpverleningstrajecten.
•
In 2017 is een HIB gesloten met als doel werknemers die kanker hebben (gehad) te ondersteunen
bij een snellere, succesvolle terugkeer naar werk. De aanpak besteed extra aandacht aan
ziekteverwerking, skills en resources. In het onderzoek bij deze HIB worden 140 werknemers met
kanker gedurende twee jaar begeleid en gevolgd bij deze nieuw ontwikkelde intensieve reintegratieaanpak. Onderzocht wordt of de aanpak daadwerkelijk effectief is en wat de werkzame
elementen zijn. Verzekeraar De Amersfoortse (de opdrachtgever), arbodienst ArboNed en reintegratiebureau Re-turn (de uitvoerders), ABN AMRO Social Impact Fund en Start Foundation (de
investeerders) werken in deze Health Impact Bond samen om de doelgroep sneller en succesvoller
te laten terugkeren in hun werk. SZW en VWS zijn bij deze Hib betrokken. Het onderzoek, uitgezet
door ZonMw, wordt uitgevoerd door TNO met Tilburg University/Tranzo. Eind 2020 worden de
resultaten verwacht.
Resultaten Gezonde Mening
•
VWS ondersteunt Gezonde mening, een landelijk gebruikerspanel van zorggebruikers en
zorgverleners met als doel zorginnovaties beter te laten aansluiten bij de behoefte van de
eindgebruiker (zowel burgers, patiënten-cliënten, mantelzorgers als (toekomstige) professionals)
binnen de preventieve, curatieve en langdurige zorg.

6

•

Het panel kent inmiddels 500 leden en krijgt feedback van circa 45 patiënt-experts. Op dit
moment wordt onderzoek gedaan naar de wijze waarop het panel doorontwikkeld kan worden en
onderscheidend kan blijven ten opzichte van andere expertpanels.

Resultaten vliegwielcoalitie
•
Op initiatief van de Patiëntenfederatie is in 2017 een brede coalitie van zorgpartijen het ‘Vliegwiel’
initiatief gestart om enkele bewezen effectieve digitale zorginnovaties landelijk te helpen
opschalen.
•
De coalitie heeft 2 innovaties geselecteerd: telebegeleiding van hartfalenpatiënten en digitale
keuzehulpen ter ondersteuning van patiënten bij hun keuze voor een behandeling.
•
De vier grote zorgverzekeraars hebben de twee opschalingsgebieden in hun inkoopbeleid
opgenomen als invulling van de strategie gericht op bijvoorbeeld zorg veilig (dichter bij) huis en
samen beslissen/patiënt als partner.
•
Met verschillende zorgaanbieders zijn hierover afspraken gemaakt, mede ondersteund door de
aanjaagfunctie van de vliegwielcoalitie, zoals Bernhoven, Rivas, Jeroen Bosch, Haga ziekenhuis,
Isala en Tergooi. De gesprekken verschuiven (langzaam) van innovatie-financiering naar
structurele financiering.
•
Hoewel dit natuurlijk mooie resultaten zijn, valt hier ook wel wat op af te dingen. Het aantal
patiënten wat toegang heeft tot de nieuwe vormen van zorg is nog steeds klein. Hierop is een
forse inspanning nodig en het is een prioriteit voor het vliegwiel om daar in 2019-2020 een
aanjagende en ondersteunende rol in te vervullen.
•
Dit jaar beslist de Vliegwielcoalitie of er, naast focus op opschaling van gebruik van telebegeleiding
hartfalen en digitale keuzehulpen, nog één of enkele andere toepassingsgebieden worden
gekozen
Resultaten Veelbelovende Zorg Sneller bij de Patiënt
•
Het doel van de subsidieregeling Veelbelovende zorg is het versnellen van de toegang van de
patiënt tot potentieel veelbelovende zorg via opname in het basispakket. Zoals in de reactie op de
e-healthmonitor4 aan uw Kamer is gemeld, is regeling is op 1 februari 2019 in werking getreden.
Voor deze regeling is jaarlijks maximaal 69 miljoen euro beschikbaar.
•
Via deze regeling is het mogelijk een tijdelijke financiering te krijgen voor behandelingen die
veelbelovend lijken maar nog niet uit het basispakket worden vergoed.
•
Inmiddels hebben 24 partijen zich gemeld voor deze regeling.
Resultaten Toetsingskader e-health Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
•
Op 16 november 2018 heeft de IGJ een toetsingskader e-health gepubliceerd. Dit kader is
gebaseerd op bestaande wet- en regelgeving en geldende veldnormen. Het kader geeft aan wat
de IGJ in het toezicht op de bestaande regels en normen op dit moment vooral belangrijk vindt
vanuit het oogpunt van kwaliteit en veiligheid.
•
De IGJ gebruikt het toetsingskader bij inspectiebezoeken aan zorgaanbieders op het gebied van ehealth. Zorgaanbieders kunnen het kader ook zelf inzetten als ondersteuning bij het inrichten van
goede organisatorische randvoorwaarden voor het gebruik van e-health in de zorg. De IGJ heeft
op basis van het kader inmiddels ruim 30 bezoeken afgelegd.
•
De IGJ heeft dit kader toegelicht tijdens diverse e-healthcongressen en in gesprekken met een
aantal zorgkoepels. VWS gaat met IGJ bezien op welke wijze dit kader nog beter onder de
aandacht van instellingen gebracht kan worden.
Resultaten Bekostiging
De NZa stimuleert opschaling van veelbelovende innovatieve zorg.
•
Per 2019 heeft de NZa in overleg met veldpartijen:
4 Kamerstukken 2018-2019, 27529 nr. 165

7

•
•

•
•

o het mogelijk gemaakt dat de huisarts een consult kan declareren wanneer een consult op
afstand bijvoorbeeld via beeldbellen vergelijkbaar is met een consult in de spreekkamer;
o het voor ziekenhuizen eenvoudiger gemaakt om monitoren op afstand samen met de
zorgactiviteiten voor e-health (consulten op afstand) af te laten leiden naar een declarabel
product.
De NZa heeft in 2019 een nieuwe Wegwijzer bekostiging e-health gepubliceerd die de ruimte in
de regels voor digitale zorg toelicht.
Daarnaast zijn de experimenten in het kader van de Beleidsregel innovatie belangrijk. Per 2019 is
o.a. de gecombineerde leefstijlinterventie van experimentele prestatie overgegaan naar de
reguliere bekostiging.
Verder adviseert de NZa de integrale zorgregio’s (Ameland, Goeree-Overflakkee, AmsterdamNoord, Groene Hart, en additionele in 2019).
Voorts heeft de NZa:
o een rapport over samenwerking en bekostiging in de palliatieve zorg uitgebracht,
o een standpunt over preventie in de bekostiging naar buiten gebracht,
o informatiekaarten zoals over preventie gepubliceerd,
o voor de eerste maal een innovatiecongres gehouden,
o de mogelijkheden voor innovatie op congressen toegelicht
en neemt ze deel aan samenwerkingen als Zorg voor innoveren en de Vliegwielcoalitie van de
PFN.

Vooruitblik bekostiging
In 2019 gaat de NZa o.a.:
•
In gesprek met veldpartijen over de bekostiging van digitale zorg thuis in de langdurige zorg en
de wijkverpleging. Doel is om in 2020 te komen tot aanpassingen in de bekostiging die de inzet
van digitale zorg stimuleert.
•
Goede voorbeelden van digitalisering en samenwerking tussen zorgkantoren en zorgverzekeraars
onder de aandacht brengen.
•
Stimuleren dat verzekeraars volgend optrekken als het gaat om de inkoop van zorg. De NZa wil
de inkoop van e-health ook betrekken bij het toezicht op zorgplicht en de gesprekken die zij in
dat kader heeft met de verzekeraars en zorgkantoren.
•
Aandacht besteden aan de inkoop van ICT door zorgaanbieders. NZa gaat met zorgaanbieders in
gesprek om te bezien of zij gezamenlijk kunnen optrekken bij de inkoop van ICT, om zo eisen te
kunnen stellen aan het gebruik van bijvoorbeeld (open) standaarden.
•
In gesprek met zorgkantoren om hen te wijzen op de mogelijkheden binnen de huidige
systematiek van zorgzwaartepakketten om nieuwe vormen van zorg te bekostigen.
•
Een tweede congres innovatie voorbereiden, met de nadruk op het praktisch verder helpen van
innovatie-initiatieven in de zorg
•
Nog nadrukkelijker de bekostiging tegen het licht houden om bijvoorbeeld preventie eenvoudiger
te maken.
•
Deelnemen aan samenwerking waarin de NZa eerder in de ontwikkeling van start- en scaleups de
mogelijkheden van bekostiging onder de aandacht kan brengen (bijvoorbeeld via Hii Holland)
•
De mogelijkheden van de bekostiging van netwerken van zorg uitbreiden.
Resultaten bevorderen (regionale) samenwerking zorg en bedrijfsleven – VWS en VNO-NCW
•
VNO-NCW en VWS hebben gezamenlijk bijeenkomsten georganiseerd om samenwerking tussen
zorg en bedrijfsleven (industrie, werkgevers, financiers) te versterken. Tijdens deze
bijeenkomsten is gekeken hoe de digitale transformatie naar juiste zorg op de juiste plek te
bevorderen. Gezamenlijk doel is het stimuleren van doelmatige zorg en het makkelijker opschalen
van veelbelovende innovatieve voorbeelden.

8

•

•

Focus bij deze (en volgende) bijeenkomsten van VWS en VNO-NCW ligt op transformatie van
medisch specialistische en chronische zorg (van wachtkamer naar woon- of werkkamer) in
regionale context. Daarbij wordt ingezoomd op de rol van bedrijfsleven bij het stimuleren van
digitale uitwisseling van gegevens tussen professionals onderling, en met patiënten.
In 2019 en verder werken we met regionale en landelijke stakeholders aan concrete afspraken en
handvatten om (primair in regionale context) de samenwerking tussen zorg en bedrijfsleven voor
de transformatie naar juiste zorg op de juiste plek te vergroten.

Toezegging uit AO Zorgverzekeringswet
Tijdens het algemeen overleg Zorgverzekeringswet van 10 april jl. heeft de minister voor Medische
Zorg en Sport uw Kamer de toezegging gedaan dat wordt uitgezocht in hoeverre de medische
richtlijnen de implementatie van slimme zorg thuis bij diabetes in de weg staan.
Uit navraag bij verschillende partijen (NDF, DVN, NVZ, NFU, NZa, NIV en ZN) is gebleken dat er in de
medische richtlijnen geen verplichtingen zijn opgenomen dat de reguliere (controle)afspraken fysiek in
het ziekenhuis moet plaatsvinden. Bij de start van de zorgverlening is dit vaak wel wenselijk.
Vervolgens kan het consult op een andere wijze gevoerd worden, zoals via beeldbellen of e-consult.
Wat wel werd aangegeven, is dat patiënten die een slimme sensor gebruiken voor hun diabetes vaak
tot een doelgroep behoren die ook voor andere onderzoeken of consulten naar het ziekenhuis moeten
komen. Andere redenen waarom mensen met diabetes nog wel vaak naar het ziekenhuis moeten
komen, is onder andere dat men de perceptie heeft dat dit verplicht is of nodig om de DBC te openen,
of simpelweg uit gewoonte. Daarnaast kan het zo zijn dat de verzekeraar dergelijke voorwaarden stelt
om tot vergoeding van de sensor over te gaan.
In de lijn met het organiseren van de juiste zorg op de juiste plek en de afspraken uit de
hoofdlijnakkoorden is het van belang dat wij elkaar scherp houden en met elkaar proberen te
voorkomen dat een patiënt onnodig naar het ziekenhuis gaat, terwijl dit ook via een e-consult of
beeldbellen plaats kan vinden. De minister voor Medische Zorg en Sport zal dan ook met betrokken
partijen bekijken hoe mensen met diabetes en hun professionals meer kunnen worden geattendeerd
op het feit dat een fysiek bezoek aan het ziekenhuis voor een controleafspraak lang niet altijd nodig is.

9