Onderzoek en
Wetenschapsbeleid

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW

Van
D. Smits
T +31646849026
Datum
2 maart 2023
Referentie
36965100
Bijlagen

MOCW: Ondertekening convenant regieorgaan Open
Science

Aanleiding
In de beleidsbrief hoger onderwijs en wetenschap heeft u aangekondigd dat u tot
en met 2031 in totaal € 184 miljoen investeert in de transitie naar open science.
Met deze middelen wilt u open science de norm maken in Nederland, conform het
coalitieakkoord. De middelen worden ondergebracht in een regieorgaan bij NWO.
Met dit instrument wordt de transitie naar open science versneld, middels gerichte
financiering van (landelijke) initiatieven. Voorbeelden van zulke initiatieven vindt
u in bijlage 2.

1: Concept Convenant
Regieorgaan Open Science
2: Voorbeelden van
initiatieven die met middelen
Regieorgaan gefinancierd
kunnen worden.

De aard, afspraken en doelstellingen van het regieorgaan worden vastgelegd in
een convenant (zie bijlage 1), dat wordt ondertekend door u, NWO en de
voornaamste open science-veldpartijen.1 In deze nota wordt u geïnformeerd over
de belangrijkste passages in het convenant en wordt u gevraagd om, nadat uw
eventuele opmerkingen/aanvullingen zijn verwerkt, akkoord te gaan. U
ondertekent dit convenant op 29 maart, samen met de overige
convenantspartijen. Dat gebeurt aan het einde van uw open science-werkbezoek
aan de TU Delft. Die dag gaat ook uw Kamerbrief over open science en het
regieorgaan uit.

Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd om (na verwerking van uw eventuele
opmerkingen/aanvullingen) akkoord te gaan met het aangehechte
conceptconvenant en dit op 29 maart, tijdens uw open science-werkbezoek aan
de TU Delft, te ondertekenen. Het volledige proces staat onder ‘toelichting’.
Vraag aan u: Wanneer u extra duiding wenst bij het te ondertekenen convenant,
dan horen wij dat graag van u. Er is twintig minuten gereserveerd tijdens de
Beleidsstaf van 14 maart.

Kernpunten in het convenant
In het convenant is een aantal kernpassages opgenomen waarin de eerder
gemaakte afspraken tussen NWO, OCW en de convenantspartijen tot uiting
komen. Deze kernpassages zijn de volgende:
1. Algemeen: In het convenant aanvaardt NWO (conform de eerder
verzonden opdrachtbrief van DGHBWE aan NWO) de opdracht om het
regieorgaan in te richten, tot een breed gedragen governancestructuur te
komen, de werkzaamheden van het orgaan te baseren op het breed
gedragen ambitiedocument 2030 (dat recent door veldpartijen
gezamenlijk is opgesteld binnen het Nationaal Programma Open Science
1

De convenantspartijen zijn NWO, OCW, UNL, NFU, VH, SURF, KNAW, NWO-I, ZonMw, UKB, KB, DANS,
Netherlands eScience Center, 4TUResearchData, Health-RI, SHB (Samenwerkende Hogeschool
Bibliotheken).
Pagina 1 van 4

Datum
2 maart 2023

2.

3.

4.

5.

6.

(NPOS)) en het regieorgaan goed in te passen in de al bestaande open
science-activiteiten in het veld.
Commitment overige partijen (sectie ’overwegende dat’): Het regieorgaan
en het convenant hebben enerzijds als meerwaarde dat de betrokken
partijen afspreken dat zij zich allen, ook met eigen middelen, blijven
committeren aan het inbedden van open science in de eigen organisatie.
Anderzijds maakt het regieorgaan dus gerichte financiering van
(landelijke) initiatieven mogelijk, waar de individuele partijen ook van
profiteren. Overigens is in het convenant ook expliciet opgenomen dat de
al bestaande NWO-inzet niet mag worden verplaatst naar het regieorgaan
(artikel 6.2). NWO blijft dus ook zelf investeren in open science.
Taken regieorgaan (artikel 2): In het convenant zijn kortweg de volgende
taken opgenomen: a) het identificeren, prioriteren en financieren van
tijdelijke initiatieven en projecten, gericht op duurzame verankering van
open science in Nederland, b) het monitoren en evalueren van de
voortgang op open science in Nederland, c) het bieden van een forum
voor het delen van kennis en d) het faciliteren van een bestuurlijk
overleg, gericht op collectieve regie over de nationale open scienceagenda en aansluiting op internationale initiatieven. Het regieorgaan moet
de voorgenomen inzet expliciet baseren op de ambities zoals het veld die
heeft gedefinieerd in het NPOS Ambitiedocument 2030 (zie artikel 3).
Geïnitieerd landelijk overleg (artikel 2): De Nederlandse inzet op open
science is veel groter dan de middelen waarover het regieorgaan beschikt.
Open science als norm is bijvoorbeeld ook vastgelegd in het
bestuursakkoord tussen OCW, VH en UNL. De totale Nederlandse inzet op
open science wordt ruwweg geschat op € 300-500 miljoen per jaar
(afhankelijk van scope en rekenmethode), terwijl het regieorgaan de
beschikking krijgt over € 20 miljoen per jaar. Het regieorgaan moet
volgens OWB een overlegstructuur opzetten die het mogelijk maakt om
met de convenantspartijen de gezamenlijke inzet op open science af te
stemmen. Het regieorgaan maakt dit mogelijk door een landelijk overleg
te faciliteren (zie artikel 2, punt 4). OWB zal er scherp op blijven dat die
landelijke afstemming goed gebeurt, aangezien het monitoren en
evalueren van de voortgang van open science een van de kerntaken van
het regieorgaan is (zie artikel 2, punt 2). Tegelijkertijd is die
laatstgenoemde kerntaak ook een geruststelling; het monitoren en
evalueren van landelijke voortgang kan niet zonder landelijke
afstemming.
Overheadpercentage NWO (artikel 6): In het convenant wordt een
percentage van 6% gehanteerd (dus jaarlijks € 1,2 miljoen). Dit is
conform de afspraken die OWB en NWO over alle NWO-instrumenten
hebben gemaakt. NWO is verantwoordelijk voor de inrichting van de
volledige organisatie.
Evaluatie (artikel 9): In het convenant wordt afgesproken dat het
regieorgaan in 2025 (na vier jaar) en 2029 (na acht jaar) wordt
geëvalueerd. In 2031 is er een eindevaluatie. De afspraak tot evaluatie in
2025 komt voort uit ons FEZ-bestedingsplan.

Het convenant is juridisch getoetst bij de afdeling WJZ van OCW.

Pagina 2 van 4

Datum
2 maart 2023

Toelichting
Precieze besteding van de middelen
In de bijlage treft u, ter illustratie, een notitie met open science-initiatieven die
met de middelen gefinancierd kunnen worden. Dit laatste naar aanleiding van uw
opmerking in de Beleidsstaf van 29 november jl., waarin u aangaf zo’n overzicht
graag te ontvangen. Uiteindelijk zal het (nog in te richten) bestuur van het
regieorgaan de precieze inzet bepalen.
Achtergrondinformatie
•
Proces: In de afgelopen periode zijn er meerdere gesprekken gevoerd
tussen OWB en NWO, is NWO op gesprek geweest bij DGHBWE (6
december) en zijn wij bij u geweest (Beleidsstaf 29 november). Het
voorliggende conceptconvenant is het resultaat van afstemmingen van
NWO met OCW, convenantspartijen en sleutelfiguren in open science. De
ondertekening van het definitieve convenant is dus voorzien op 29 maart,
als u de TU Delft bezoekt. De voorbereiding voor dat werkbezoek volgt.
•
Kwartiermaker: Conform advies van OCW heeft NWO in het najaar van
2022 een kwartiermaker aangesteld om het regieorgaan in te richten. De
kwartiermaker, Hans de Jonge, wordt ook directeur van het regieorgaan.
De Jonge was jarenlang hoofd open science bij NWO.
•
Draagvlak veld: Het veld ondersteunt de keuze van OCW om het
regieorgaan bij NWO onder te brengen. NWO heeft vele jaren ervaring op
het gebied van open science, huisvest meerdere regieorganen en staat in
nauw contact met OCW en de overige open science-partijen. Het
Nationaal Programma Open Science, waarin de veldpartijen momenteel
vertegenwoordigd zijn en met elkaar overleggen, was daarbij geen optie,
omdat NPOS geen rechtspersoon is. De activiteiten van NPOS worden
ondergebracht in het regieorgaan.
Proces tot en met ondertekening op 29 maart:
1. Opmerkingen MOCW en DHBWE delen: De eventuele opmerkingen van u
en DGHBWE bij het convenant, die voortkomen uit de lijn, worden met
NWO gedeeld en besproken in het gesprek dat DGHBWE op 9 maart met
NWO heeft (zie punt 2 hieronder).
2. Gesprek DGHBWE met NWO: Op 9 maart spreekt DGHBWE met NWO over
de laatste aandachtspunten bij de inrichting van het regieorgaan.
3. Optioneel: Beleidsstaf op 14 maart: Wanneer u meer duiding wilt bij dit
convenant, komen wij graag langs bij de Beleidsstaf van 14 maart.
4. Toezien op juiste verwerking: Na het gesprek met DGHBWE op 9 maart
ziet OWB toe op juiste verwerking van de opmerkingen van DGHBWE en
van u in het definitieve convenant. Daarna wordt het convenant definitief
gemaakt.
5. Inbreng overige partijen: Uiteraard kunnen ook de overige
convenantspartijen nog inhoudelijke wijzigingen voorstellen. Wanneer
deze wijzigingen significant zijn en politiek-bestuurlijke consequenties
hebben worden deze wijzigingen opnieuw aan u voorgelegd.
6. Toetsing definitieve versie: U ontvangt sowieso nog een definitieve versie
van het convenant voordat u tekent. Dan heeft u inzage in de laatste

Pagina 3 van 4

Datum
2 maart 2023

wijzigingen. Afhankelijk van het aantal en de aard van de wijzigingen
ontvangt u die separaat via de lijn of bij de stukken van het werkbezoek.
7. Werkbezoek open science: Op 29 maart bezoekt u de TU Delft. U gaat
tijdens dat werkbezoek o.a. in gesprek met jonge onderzoekers over open
science. Een belangrijk onderdeel van het programma is de ondertekening
van het convenant, samen met de overige convenantspartijen. Op het
moment van schrijven zijn de bestuurders van die organisaties reeds
uitgenodigd om het convenant samen met u te ondertekenen. In de nota
ter voorbereiding wordt u geïnformeerd over de definitieve aanwezigen.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 4 van 4