Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 980

Wijziging van de Wet marktordening
gezondheidszorg en enkele andere wetten in
verband met het verbeteren van toezicht,
opsporing, naleving en handhaving

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 30 september 2014
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Teunissen

kst-33980-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

1

INHOUDSOPGAVE

ALGEMEEN
Inleiding
Wie doet wat
Regeldrukaspecten
EVRM en Grondwet
Wet bescherming persoonsgegevens
Adviezen en consultaties

Blz.
2
2
8
12
12
16
16

ARIKELSGEWIJS

17

ALGEMEEN
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van voorliggend wetsvoorstel in verband met het verbeteren toezicht,
opsporing, naleving en handhaving. Genoemde leden hebben nog een
aantal vragen en opmerkingen hierbij.
Het wetsvoorstel betreft een verdere aanscherping van wetgeving om te
komen tot een effectieve fraudebestrijding. De leden van de VVD-fractie
delen het belang van een effectieve fraudebestrijding om onnodig hoge
zorgkosten, en daarmee druk op de solidariteit, in ons zorgstelsel te
voorkomen. Wel vragen zij of de aanscherping van wet- en regelgeving,
zoals opgenomen in het wetsvoorstel, van invloed is op de mogelijkheden
voor zorgaanbieders om gebruik te maken van experimenteerartikelen,
zoals bijvoorbeeld het experimenteerartikel in de Wet langdurige zorg
(Wlz) die op dit moment wordt behandeld in de Tweede Kamer. Wordt de
ruimte om te experimenteren in de verschillende zorgwetten, met het doel
overbodige regels te schrappen en onnodig hoge zorgkosten te
voorkomen, met voorliggend wetsvoorstel verkleind?
Kan de regering, met het oog op dit wetsvoorstel, reageren op de
berichtgeving rondom een verkennend rapport van onderzoeksbureau
Andersson Elffers Felix (AEF)1, waarin wordt gesteld dat het opsporen van
fraude in de zorg in de toekomst moet worden ondergebracht bij de
Inspectie SZW (iSZW)? Wat zijn de voor- en nadelen van een dergelijke
aanpassing?
Zijn toezicht, opsporing, naleving en handhaving van fraude en onjuiste
declaraties en de daarbij betrokken instanties met voorliggend
wetsvoorstel gelijk in de curatieve zorg versus de langdurige zorg? Zo
nee, wat zijn de verschillen en waarom zijn deze verschillen noodzakelijk?
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennis
genomen van voorliggend wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele
vragen. Genoemde leden hebben bij herhaling aangegeven dat
zorgfraude, evenals misbruik en ongewenst gebruik, de solidariteit van
het stelsel ondergraaft, en daarom hard dient te worden aangepakt. Deze
aanpak dient volgens deze leden zowel gericht te zijn op het voorkomen
van zorgfraude, het opsporen van zorgfraude, alsook het bestraffen van
de fraudeur. Genoemde leden merken op dat er naast tussen de correcte
declaraties en de frauduleuze declaraties, de declaratie voor ondoelmatige
zorg bestaat. Op deze vorm van ongewenste declaraties, en de soms
schadelijke zorg die eraan ten grondslag ligt, richt dit wetsvoorstel zich nu
niet terwijl ook deze de solidariteit ondermijnt. Op welke wijze wil de
regering dit grijze gebied van de ondoelmatige declaraties aanpakken?
1

http://www.skipr.nl/actueel/id19140-haal-opsporing-zorgfraude-weg-bij-nza.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

2

Kan de regering ingaan op de bestrijding van deze ondoelmatige
declaraties? Kan zij daarbij aangeven hoe de bestrijding van dit type
declaraties een plaats vindt in dit wetsvoorstel? Kan de regering een
schatting maken van de kosten die als gevolg van fraude en die als gevolg
van ondoelmatigheid, ten onrechte, ten laste van de zorgverzekering
worden gebracht?
De leden van de fractie van de PvdA zijn verheugd dat dit wetsvoorstel
voorziet in betere mogelijkheden om verzekerden inzicht te bieden in hun
zorgnota, het eigen risico en eigen betalingen. Genoemde leden hebben al
meerdere keren aangegeven dat een goed leesbare nota patiënten beter
in staat stelt inzicht te krijgen in de in rekening gebrachte zorgkosten. Het
helpt daarmee bij het signaleren van mogelijke fouten en onjuistheden.
Ook helpt het bij het voorkomen van spooknota’s en verrassingsrekeningen. Zij merken wel op dat de Minister eerder in de Kamerbrief over de
stand van zaken rondom het kostenbewustzijn zorg heeft aangegeven dat
patiënten de inzichtelijke rekening vanaf medio augustus 2014 krijgen. Zij
vragen hoe zij deze nieuwe wettelijk bepalingen dienen te zien. Zijn deze
aanvullend bedoeld, of als borging van de eerder genomen maatregelen?
Genoemde leden merken op dat er met de voorgestelde bepalingen de
zorgautoriteit niet verplicht wordt daadwerkelijk nadere bepalingen
rondom de inzichtelijke rekening te stellen. Zij vragen waarom er niet voor
een meer dwingende bepaling is gekozen. Een meer dwingende bepaling
zou ervoor zorgen dat de zorgautoriteit deze regels sowieso dient te
stellen. Gezien de lankmoedige houding van de zorgautoriteit in het
recente verleden, pleiten deze leden dan ook voor een meer dwingende
formulering van deze bevoegdheden. Ook zouden genoemde leden graag
een toelichting willen op de huidige stand van zaken rondom de inzichtelijke rekening. Wordt deze nu daadwerkelijk in groten getale verstrekt,
welke knelpunten resteren er en hoe worden deze weggenomen?
De leden van de SP-fractie hebben met enerzijds verbazing en anderzijds
bezorgdheid kennis genomen van het voornemen om verschillende
wetten aan te scherpen ten behoeve van de opsporing van fraude in de
zorg. De verbazing komt voort uit het ontbreken van goed gefundeerd
onderzoek naar zorgfraude, de mate waarin het voorkomt en de wijze
waarop deze zorgfraude effectief kan worden bestreden. Is het niet zo, zo
vragen de leden van de SP-fractie, dat het nogal ongericht is om wetten te
wijzigen als een goede analyse van fraude niet gemaakt is? Is de regering
bereid om een analyse te maken van de fraudegevoeligheid van het
zorgstelsel en met oplossingen te komen om fraude te voorkomen in
plaats van op te sporen?
De leden zijn ook bezorgd over onderhavig wetsvoorstel. Het lichten van
het medisch beroepsgeheim zien zij als een ongeoorloofde manier om
fraude op te sporen. De kern van de zorg is het vertrouwen dat een patiënt
kan stellen in de zorgverlener. De arts-patiënt, zorgverlenerzorgbehoevende relatie is de kern van de zorg en niet het probleem, zo
stellen de leden van de SP-fractie. Zij vragen de regering of zij daadwerkelijk meent dat het vertrouwen dat een patiënt of zorgbehoevende stelt in
zijn behandelaar doorbroken moet worden. De regering geeft als
voorbeeld dat de situatie met Europsyche in 2008 reden is om met dit
wetsvoorstel te komen. Waarop baseert de regering echter haar mening
dat de casus Europsyche moet leiden tot het lichten van het medisch
beroepsgeheim? Was het in de situatie van Europsyche ook niet vooral de
mogelijkheid van de verlengde armconstructie bij het inkopen en
declareren van zorg het grootste probleem? Hoe is de affaire van
Europsyche eigenlijk afgehandeld? Hebben alle gedupeerde patiënten
vervangende zorg aangeboden gekregen? Zijn zij niet geconfronteerd met
onterechte rekeningen van de tijd vóórdat de zorgverzekeraars eindigden
met hun vergoeding van zorgverlening via Europsyche? Kan de regering
de leden hierover informeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

3

De leden van de SP-fractie stellen dat fraude een financieel delict is dat
dient te worden opgespoord en bestraft. (Georganiseerde) criminaliteit
ondermijnt het vertrouwen van mensen en de samenleving. Zij vragen of
niet aan «de verkeerde» kant begonnen wordt. Is het niet beter fraude te
voorkomen in plaats ze op te sporen? Is de regering bereid de betaling per
verrichting via een zeer ingewikkeld declaratiestelsel af te schaffen? Is dit
ingewikkelde declaratiestelsel niet de reden, zo vragen de leden van de
SP-fractie, dat jaarrekeningen van ziekenhuizen en ggz-instellingen al
sinds de invoering van de Zorgverzekeringswet (Zvw) (of het betalen via
de Zvw in het geval van de ggz-instellingen) oncontroleerbaar zijn en
ternauwernood, of zelfs geen goedkeuring kunnen verkrijgen? Heeft de
regering zich er rekenschap van gegeven dat er bureaus zijn die zich
bekwaamd hebben in het adviseren van zorgaanbieders om ze te leren
«zo optimaal mogelijk te declareren»? Hoeveel advies en consultancybureaus zijn er op dit moment actief in de gezondheidszorg? Is dit
advieswerk uiteindelijk niet gericht op zo maximaal mogelijk rendement
halen uit zorgverlening in geldelijke zin? Leidt dit inherent niet tot een
vorm van uitdaging om de declaraties zogenoemd «te upcoden»?
Waarom doet de regering hier niets aan?
Deze leden zijn verbaasd dat de zorgverzekeraars meer middelen tot het
opsporen van fraude krijgen, terwijl zij tot zeer recent geen fraude
opspoorden. Deze leden vinden het geenszins logisch om verruiming toe
te staan, terwijl zorgverzekeraars niet aantoonbaar werk maken van
fraudeopsporing. Zij wijzen hierbij op het feit dat, ondanks de voorgenomen wetswijziging, de primaire verantwoording voor de opsporing van
fraude blijft liggen bij de verzekerde, de zorgaanbieder en de zorgverzekeraar. De principiële vraag dient echter te worden gesteld of het aan een
zorgverzekeraar is om fraude op te sporen. Zij heeft een signalerende
taak, maar is het, wanneer fraude wordt vermoed, niet beter om de
opsporing bij andere organen neer te leggen?
Is het niet logischer om fraude en fraudeopsporing een taak van de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Openbaar Ministerie (OM) te
laten zijn, mogelijk ondersteund door opsporingsdiensten als de
FIOD/ECD? Kan de regering ingaan op de voor- en nadelen van de
mogelijkheid van een taakverschuiving, waarbij de zorgverzekeraar geen
opsporingstaak meer heeft?
Denkt de regering dat het introduceren van een aandeelhoudersconstructie handig is voor het binnen de perken houden van de drang om zo
een hoog mogelijke prijs per verrichting te innen? Graag ontvangen zij
een uitgebreide beantwoording op dit punt.
Het wetsvoorstel regelt dat meer organisaties toegang krijgen tot
informatie ten behoeve van de fraudeopsporing. Deze leden missen in het
wetsvoorstel een analyse van wat er tot nu toe fout is gegaan bij
fraudeopsporing, en de redenen daarvan. Hadden te weinig organisaties
inzicht en/of capaciteit? Was er voldoende afstemming tussen verschillende fraudeopsporingsdiensten of juist niet? Hoeveel fraudezaken zijn er
in de afgelopen jaren geweest, en hoe zijn die verlopen? Welke lessen
kunnen worden geleerd uit fraudezaken in het verleden?
De leden van de SP-fractie zit het nog steeds niet lekker dat het Antoniusziekenhuis in Nieuwegein enkel een bestuurlijke boete kreeg opgelegd van
de NZa. Uit het boeterapport blijkt dat er binnen het ziekenhuis
documenten werden gebruikt die als handleidingen voor «upcoding»
kunnen worden gezien. Wat zegt het over de NZa dat zij meende dat er bij
het ziekenhuis geen sprake was van structurele declaratiefouten? Is het
logisch dat de NZa dit constateerde naar aanleiding van een onderzoek
dat het ziekenhuis zélf had laten doen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering een bespiegeling te geven
over de reden van de uitblijvende transparantie in de zorg en de kosten
van de zorg. Was dit niet één van de redenen om de Zorgverzekeringswet
en het betalen per verrichting in te voeren? Waarom is dit niet gelukt? Is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

4

de regering van mening dat het algemeen belang gediend wordt bij het in
stand houden van dit dure declaratiestelsel dat geen enkel inzicht in de
kosten geeft, maar dat wél zeer duur is door transactiekosten die gemaakt
moeten worden?
De leden van de SP-fractie vinden het nog altijd vreemd dat het project
intensivering controle en toezicht (PInCeT) nooit tot een afronding en
conclusie is gekomen. Kan de regering daar een reconstructie van naar de
Kamer sturen? Welke partijen verhinderden dat er een eensluidende
conclusie werd getrokken? Met andere woorden, over welke analyses was
met het wellicht wel eens, maar waar stopte de overeenstemming in
conclusie en oplossing? Deze leden vinden dat de Kamer deze informatie
moet ontvangen om te kunnen wegen of dit wetsvoorstel proportioneel is.
Voorts hebben de leden van de SP-fractie behoefte aan:
– een overzicht van de fraudezaken sinds de invoering van de Zorgverzekeringswet, het verloop van die zaken en de uitkomst ervan;
– een analyse van het toezicht en de taakverdeling;
– een overzicht van ambtelijke en bestuurlijke overleg en afstemming
over fraude tussen de NZa, zorgverzekeraars en het ministerie;
wanneer is dit onderwerp onderling besproken? Kan de Kamer de
gespreksverslagen ontvangen?
– het aantal opsporingsbeambten dat zich bezig houdt met zorgfraude,
zowel bij de NZa, zorgverzekeraars, het OM, de FIOD/ECD en mogelijke
andere opsporingsdiensten.
Los van de twijfel of genoemde wetwijziging tot het gewenste resultaat
leidt, maken de leden van de SP-fractie zich grote zorgen over
ongewenste bijeffecten. Zij vrezen dat de zorgverzekeraar door het opzij
zetten van het medisch beroepsgeheim, omwille van formele en materiële
controle, de beschikking krijgt over persoonsgegevens die ook voor
oneigenlijke doelen ingezet kunnen worden. Zij herinneren de regering
aan voorgaande en lopende discussies over de privacy rondom het
Elektronische Patiënten Dossier (EPD) en het Landelijk Schakelpunt (LSP).
Wordt met voorliggend voorstel onder het mom van fraudebestrijding de
deur niet wagenwijd opengezet voor massale inzage in patiëntgegevens?
Zij zouden graag willen weten welke voorwaarden gesteld worden aan
zorgverzekeraars eer zij de gegevens mogen inzien. Wie bepaalt of een
zorgverzekeraar inzage krijgt, wie bepaalt of dit geoorloofd is? Erkent de
regering dat dit een niet te controleren proces gaat worden, waarbij
procedures snel onderhevig worden aan de wens om gegevens te
gebruiken voor controle?
Waarom spreekt de regering overigens in haar reactie op het advies van
de Raad van State van meerdere doeleinden voor de gegevensinzage en
verzameling, bijvoorbeeld ten behoeve van risicoverevening, en later van
enkel inzage bij uitzondering en voor materiële en formele controle?
Het verbaast de leden van de SP-fractie dat de regering de opsporing van
fraude gebruikt voor de noodzaak tot het lichten van het medisch
beroepsgeheim. Kan de regering een overzicht geven van opsporing
situaties waarin het inzien van de medische gegevens noodzakelijk is
geweest om tot een fraudezaak te komen? Zijn er voor de opsporing van
financiële delicten geen andere wegen die naar Rome leiden zonder dat
het medisch beroepsgeheim geschonden moet worden?
De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het voorstel tot
wijziging van de Wmg. Zij zijn voorstander van een effectieve fraudebestrijding.
Tegelijkertijd hechten zij ook groot belang aan het medisch beroepsgeheim. Het medisch beroepsgeheim draagt er immers aan bij dat
patiënten een onbelemmerde toegang tot de gezondheidszorg hebben.
Daarnaast is er het individuele belang van de patiënt. De patiënt moet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

5

hulpverlener de meest intieme gegevens kunnen verstrekken die de
zorgverlener nodig heeft voor het leveren van de zorg. Het beroepsgeheim staat ook voor een maatschappelijk belang, dat erin bestaat de
onbelemmerde toegang tot hulpverleners voorrang te verlenen boven
andere maatschappelijk belangen. De bestaande wetgeving over
doorbreking van het beroepsgeheim heeft tot nu toe altijd in het teken
gestaan van het belang dat het beroepsgeheim bedoelt te dienen. Tot op
heden heeft de wetgever dit belang, en daarmee dat van de gezondheid,
laten prevaleren.2 Het voorliggende wetsvoorstel geeft blijk van een
wezenlijk andere kijk op het belang van toegang tot de gezondheidszorg
en breekt daarmee met het verleden.
De leden van de CDA-fractie hebben met dit uitgangspunt in het achterhoofd enkele kritische vragen bij het wetsvoorstel, die in het verloop van
dit verslag aan de orde worden gesteld.
Het doel van het wetsvoorstel is het verbeteren van de mogelijkheden van
patiënt/verzekerde, zorgaanbieder en ziektekostenverzekeraar om de
nakoming en naleving van overeenkomsten te controleren en te
handhaven. De leden van de CDA-fractie constateren net als de Raad van
State dat er in de rest van het wetsvoorstel vooral meer mogelijkheden
voor zorgaanbieders, verzekeraars en zorgautoriteit worden gecreëerd,
maar dat de mogelijkheden voor de verzekerde om te kunnen controleren
niet of nauwelijks worden uitgebreid. Deze leden vragen dan ook een
helder overzicht hoe de regering denkt de verzekerde met dit wetsvoorstel
beter te positioneren.
De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast een uiteenzetting over de
noodzaak van dit wetsvoorstel. Natuurlijk onderkennen deze leden dat
zorgfraude, misbruik en ongewenst gebruik voorkomen moeten worden,
maar de vraag is of binnen de huidige regelgeving niet al voldoende
mogelijkheden hiervoor zijn. Zij verwijzen onder andere naar het rapport
PInCeT (Project Intensivering Controle en Toezicht op rechtmatige
uitvoering van de Zvw). Uit dit rapport blijkt dat zorgverzekeraars
onvoldoende geprikkeld worden om materiële controles uit te voeren. In
antwoord op Kamervragen3 heeft de regering aangegeven dat slechts drie
op de elf zorgverzekeraars een voldoende hebben gescoord voor de
uitvoering van hun controles. Mede als reactie hierop hebben de
zorgverzekeraars en hun koepelorganisatie Zorgverzekeraars Nederland in
2013 een aantal verbeteracties in gang gezet die de komende periode
resultaten moeten gaan opleveren. De leden van de CDA-fractie concluderen hieruit dat er binnen de huidige wet- en regelgeving derhalve nog
veel winst te boeken valt. Deze leden vragen daarom van de regering een
onderbouwing van de noodzaak van het wetsvoorstel op het punt van het
medisch beroepsgeheim in relatie tot de eerdere constatering van de
regering dat zorgverzekeraars onvoldoende van de huidige mogelijkheden
in de wet gebruik maken.
De KNMG heeft in een eerder stadium aangegeven de wetswijziging
overbodig te achten. Artsen kunnen volgens de KNMG al melding maken
van een vermoeden van fraude met behulp van de uitzonderingsgrond
voor doorbreking van het beroepsgeheim: een conflict van plichten. De
leden van de CDA-fractie vragen een reactie van de regering op dit punt.
In het schriftelijk overleg van 4 oktober 2013 (33 750 XVI, nr. 8) heeft de
regering diverse vragen van de Kamer over het onderzoeksrapport
medisch beroepsgeheim beantwoord. In die antwoorden geeft de
regering ook aan dat bij een vermoeden van fraude artsen niet een
2
3

Zie onder andere: Onderzoeksrapport medisch beroepsgeheim (Kamerstuk 33 400 XVI, nr. 129)
Antwoord op Kamervragen van het lid van Gerven (2014Z03738), 31 maart 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

6

meldplicht maar een meldingsbevoegdheid hebben. Betekent dit, als
zorgverzekeraars medische gegevens bij een zorgaanbieder opvragen, dat
de arts dan op basis van zijn medisch beroepsgeheim kan weigeren de
informatie te verstrekken?
In de antwoorden geeft de regering ook aan dat zij doorbreking van het
medisch beroepsgeheim mogelijk wil maken bij specifieke situaties,
waarbij een ernstig vermoeden van fraude redelijkerwijs verondersteld
kan worden. Deze leden krijgen graag nog een toelichting hoe in dit
wetsvoorstel geborgd is dat het gaat om een specifieke situatie, een
ernstig vermoeden en een redelijkerwijze veronderstelling.
De regering schrijft dat met de maatregelen uit het wetsvoorstel de
samenwerking tussen de zorgautoriteit en de bijzondere opsporingsdiensten verbeteren. De leden van de CDA-fractie zijn het er mee eens dat
deze samenwerking moet verbeteren. Zij zien echter ook nog mogelijkheden voor verbetering op dit vlak zonder wetswijziging. Kan de regering
bijvoorbeeld aangeven of inmiddels het samenwerkingsprotocol met de
FIOD-ECD, het OM en de NZa is bijgewerkt en gepubliceerd? Zo nee, hoe
staat het hiermee en wanneer wordt deze wel gepubliceerd?
Betere samenwerking heeft alleen zin als er ook voldoende capaciteit bij
de bijzondere opsporingsdiensten is om iets met signalen te doen. De
leden van de CDA-fractie vragen daarom of er naar mening van de
regering voldoende capaciteit bij het OM, de FIOD en de iSZW is om met
signalen van zorgfraude aan de slag te gaan.
De leden van de PVV-fractie hebben met teleurstelling kennis genomen
van de voorliggende wetswijziging. Deze leden vinden de aanpak van
zorgfraude topprioriteit, maar niet via deze weg. Het medisch beroepsgeheim mag niet doorbroken worden vanwege financiële belangen zoals
het opsporen van fraude of in het kader van de schadebepaling van de
zorgverzekeraar. Deze leden zullen dan ook niet met het wetsvoorstel
instemmen. Aanvullend hebben de leden nog de volgende opmerkingen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het voorstel tot wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en
enkele andere wetten in verband met het verbeteren van toezicht,
opsporing, naleving en handhaving. Deze leden zijn van mening dat het
belangrijk is dat verzekerden, zorgaanbieders en zorgverzekeraars beter in
staat moeten worden gesteld om fraude en misbruik met zorggeld op te
sporen en te voorkomen. Fraude, misbruik en ongewenst gebruik van
zorggeld zijn voor de leden van de D66-fractie onacceptabel, omdat dit
leidt tot onnodig hoge zorgkosten en het de solidariteit van ons
zorgstelsel ondermijnt. De hier aan het woord zijnde leden zijn van
mening dat daarom aan de toezichthouder in de zorg, verzekeraars en
patiënten meer mogelijkheden moeten worden gegeven om te kunnen
controleren en handhaven. Daaruit volgt volgens deze leden de
verplichting om ook daadwerkelijk gebruik te gaan maken van de geboden
mogelijkheden. Zij stellen wel vast dat de voorliggende maatregelen een
inperking op de privacy van de patiënt kunnen vormen, en achten dit
alleen onder zeer strikte voorwaarden acceptabel. Daarom hebben zij nog
verschillende vragen bij de maatregelen die door de regering worden
beoogd.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel waarmee de regering beoogt fraude, misbruik en
ongewenst gebruik van het zorgstelsel beter aan te kunnen pakken. Deze
leden maken graag van de gelegenheid gebruik de regering een aantal
vragen voor te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

7

De leden van de SGP-fractie lezen dat het leeuwendeel van de tot nu toe
geconstateerde fraudezaken betreft waarbij zorgaanbieders onjuist
declareren. Deze leden vragen de regering of zij erkent dat het onjuist
declareren in heel veel gevallen geen bewuste fraude betreft, maar te
wijten is aan de onduidelijkheid van en/of onbekendheid met de complexe
financieringsregels. Te denken valt aan de complexiteit van de
DOT-systematiek (DBC’s Op weg naar Transparantie) voor ziekenhuizen,
maar ook in andere deelsectoren zijn voorbeelden te noemen. Kan de
regering aangeven wat de verhouding is tussen onbewust verkeerd
declareren en bewuste fraude? Kan de regering aangeven welke maatregelen zij naast dit wetsvoorstel neemt om deze complexiteit van de
financieringssystematiek te verminderen?
Wie doet wat
Verzekeraars plegen niet automatisch veel inzet om materiële controles en
fraudeonderzoeken uit te voeren. Een van de door hen genoemde redenen
is dat de kosten niet opwegen tegen de baten. De leden van de
VVD-fractie stellen hierbij de volgende vragen. In hoeverre zijn de baten
voor verzekeraars toegenomen door hun toenemende risicodragendheid?
Heeft dit geleid tot een toenemende inzet van verzekeraars om fraude en
onjuiste declaraties op te sporen? In hoeverre verwacht de regering dat de
verdere toename van risicodragendheid van zorgverzekeraars een
sterkere prikkel vorm voor verzekeraars om fraude en onjuiste declaraties
op te sporen?
De regering heeft toegezegd dat zal worden verkend of controlekosten van
zorgverzekeraars kunnen worden doorberekend aan zorgaanbieders bij
fraude of onjuiste declaraties. De Kamer zal hierover worden geïnformeerd. Wat is op dit moment de stand van zaken in deze verkenning?
Wanneer verwacht de regering dat de Kamer hierover kan worden
geïnformeerd?
De regering geeft in de passage rondom de mogelijke aanpak van slecht
presterende zorgverzekeraars door de zorgautoriteit aan dat het strafrecht
als ultimum remedium kan dienen. Op welke manier kan de zorgautoriteit
gebruik maken van het strafrecht in deze gevallen?
Wat is de stand van zaken ten aanzien van de afhandeling van klachten en
vragen over (onjuiste) declaraties door zorgverzekeraars? Is deze
afhandeling door verzekeraars verbeterd de afgelopen periode? Zo ja, kan
dit toegelicht worden? Zo nee, waarom niet? Is het de verwachting dat
voorliggend wetsvoorstel bij zal dragen in een betere afhandeling van
dergelijke klachten en vragen door zorgverzekeraars? Zo ja, hoe?
De leden van de fractie van de PvdA onderschrijven het belang van
meldingen door patiënten en verzekerden wanneer zij onregelmatigheden
vermoeden. Deze leden horen echter nog te vaak dat deze signalen niet
altijd serieus worden opgepakt door zorgverzekeraars. Ook zijn zij van
mening dat patiënten en verzekerden onvoldoende weet hebben van het
meldpunt dat hiervoor door de zorgautoriteit is ingericht. Hoe is de
regering van plan om deze meldingen, meer dan nu het geval is,
onderdeel uit te laten zijn van de opsporing en aanpak van zorgfraude?
Kan de regering een overzicht geven van het aantal meldingen dat bij het
meldpunt is aangebracht en wat daar mee is gedaan? Is de regering
bereid in overleg te treden met de zorgverzekeraars om te komen tot een
uniforme aanpak van signalen die hun verzekerden aandragen? Alleen
wanneer verzekerden het gevoel hebben dat hun signalen serieus worden
genomen door de zorgverzekeraar, blijven zij bereid om onregelmatigheden actief te melden, zo merken genoemde leden op.
De leden van de fractie van de PvdA hebben bij herhaling aangegeven dat
de inspanningen van zorgverzekeraars rondom de bestrijding van fraude,
misbruik en ongewenst gebruik beter kan en beter moet. Zij kijken er dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

8

ook niet van op dat de memorie van toelichting melding maakt van de
opvatting van zorgverzekeraars dat het opsporen van fraude en onrechtmatige declaraties, volgens deze zorgverzekeraars, minder oplevert dan
het kost. Genoemde leden vinden dit een onverkwikkelijke zaak, en zijn
van mening dat de bestrijding van fraude en het opsporen van onrechtmatige declaraties, daar het de solidariteit van het stelsel ondergraaft, niet
mag afhangen van een kille kosten-baten-analyse. Zorgverzekeraars en
zorgkantoren kunnen en moeten volgens deze leden meer doen om
fraude en onrechtmatige declaraties op te sporen. Welke wettelijke
verplichtingen hebben zorgverzekeraars nu rondom het controleren van
declaraties? Welke sancties zijn er, wanneer zorgverzekeraars niet aan
deze verplichtingen voldoen? Wanneer komt de verkenning van de
mogelijkheid dat controlekosten worden doorberekend aan zorgaanbieders bij fraude of onjuiste declaratie? Hoeveel zorgverzekeraars kennen
momenteel boeteclausules in hun contracten met zorgaanbieders?
Genoemde leden vragen in hoeverre de regering het met de zorgverzekeraars en zorgkantoren eens is dat de huidige regelgeving veel te ruim, niet
eenduidig of te complex is, waardoor zij lastig kunnen bewijzen dat iets
onrechtmatig, ondoelmatig dan wel misbruik of fraude betreft. Welke
andere wet- en regelgeving, naast voorliggend wetsvoorstel, zou
eventueel op deze signalen aangepast kunnen worden, zodat ondoelmatige zorg en zorgfraude beter opgespoord en aangepakt kan worden?
Zoals eerder aangegeven zijn genoemde leden van mening dat niet alleen
frauduleuze declaraties, maar ook ondoelmatige declaraties betrokken
dienen te worden bij dit wetsvoorstel. Juist rondom deze doelmatige zorg
zien genoemde leden een belangrijke rol voor de zorgaanbieder. Zoals de
Algemene Rekenkamer vast heeft gesteld in zijn rapport «Transparantie
ziekenhuisuitgaven» van oktober 2013, hebben ziekenhuizen een vrijwel
volledig informatiemonopolie, en ervaren zij weinig druk om te controleren op onnodig hoge declaraties. Genoemde leden merken in dit licht
dan ook op dat er ook van zorgaanbieders verwacht mag worden dat zij
meer dan nu het geval is, aan kunnen tonen dat de zorg die zij leveren niet
alleen rechtmatig, maar ook doelmatig is. Is de regering het met deze
leden eens dat, op het moment dat een zorgaanbieder een sterk afwijkend
declaratiepatroon heeft, de zorgaanbieder desgewenst aan zou moeten
kunnen tonen dat de geleverde zorg doelmatig is? Is de regering bereid in
te gaan op de verplichtingen voor de zorgaanbieder rondom het
voorkomen van ondoelmatige, alsook onrechtmatige declaraties en
daarbij aan te geven hoe deze verplichtingen in voorliggend wetsvoorstel
zijn opgenomen?
De leden van de PvdA-fractie vragen met betrekking tot de inspanningen
van de zorgautoriteit hoe deze worden afgedwongen. Zoals eerder
aangegeven, hechten genoemde leden zeer aan de aanpak en bestrijding
van zorgfraude en ondoelmatig gebruik. Zij zijn dan ook van mening dat
dit serieus opgepakt dient te worden door de zorgautoriteit. Op welke
wijze houdt de regering rondom het doen en laten van de zorgautoriteit in
dezen de vinger aan de pols.
Het valt de leden van de SP-fractie op dat het wetsvoorstel op geen
enkele wijze een nieuwe rolverdeling voorstelt van instanties die zich nu
bezig houden met fraudeopsporing. Ook vindt er geen wijziging plaats in
de verschillende mogelijkheden; civielrechtelijk, bestuursrechtelijk of
strafrechtelijk.
Toch zouden zij wel de vraag willen stellen of niet beter is dat minder dan
meer organisaties zich gaan bezighouden met fraudeopsporing. Over de
taakverdeling die de regering voorstelt hebben de leden van de SP-fractie
vragen over de positie van de zorgverzekeraar bij fraudeopsporing. Kan
de regering ingaan op de stelling dat zorgverzekeraars geen voordeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

9

hebben bij opsporing omdat zij immers de financiële pijn van fraude
gewoon verdisconteren in de premie? Is het een idee om juist de NZa en
het OM beter te positioneren in het opsporen van fraude, en de zorgverzekeraar vooral een signalerende rol te laten spelen?
De leden van de SP-fractie valt het op dat in de Wet marktordening
gezondheidszorg (Wmg) is bepaald dat alle overtredingen van de wet ook
financiële delicten zijn. Zou dit niet moeten leiden tot een veel steviger
strafrechtelijke aanpak? Kan de regering hier uitgebreid de voor- en
nadelen van op een rij zetten? Zij willen hierbij opmerken dat capaciteitsgebrek bij het OM geen valide reden mag zijn om de strafrechtelijke route
van opsporing minder centraal te stellen.
Voorts vragen deze leden of de verantwoordelijkheid niet te veel bij de
verzekerde gelegd wordt. Hoe kan deze goed beoordelen of een rekening
voor een verrichting terecht is? Kan de patiënt wel oordelen of dat wat is
gedaan terecht was en of de prijs die daarvoor staat ook terecht is? Moet
deze taak wel bij de verzekerde worden ondergebracht?
Deze leden vragen bovendien hoe en door wie gecontroleerd wordt of
verzekeraars hun controletaken «voldoende oppakken». Denkt de regering
hierbij aan een bepaald bedrag of een bepaald percentage? In dat geval
vragen zij hoe dit wordt vastgesteld, en bovendien wat de consequenties
zijn voor zorgverzekeraars als de doelen niet behaald worden.
De leden van de SP-fractie willen heel duidelijk hebben wie wat wanneer
precies bepaalt. Met andere woorden: wie staat toe dat een opsporingsdienst of een zorgverzekeraar meent (nog) meer medische en persoonlijke
informatie te moeten inzien? Welke sancties zijn er als de inzage op
oneigenlijke gronden geschiedt? Moet er niet altijd een machtiging
worden afgegeven die onafhankelijk getoetst is? Welke rechtsbescherming wordt geboden aan de persoon wiens gegevens worden
ingezien? Kan de regering hier uitgebreid op ingaan?
Is de regering werkelijk van mening dat iemand via het sluiten van een
verzekeringspolis geïnformeerd is over het feit dat medische en persoonlijke gegevens kunnen worden ingezien? Is het niet veel beter om hier veel
meer waarborgen in te bouwen, bijvoorbeeld het altijd moeten verlenen
van toestemming door degene wiens gegevens worden ingezien?
De regering geeft aan dat met het wetsvoorstel de bestaande verdeling
van verantwoordelijkheid binnen het Nederlands zorgstelsel blijft bestaan.
De leden van de CDA-fractie vragen of het wetsvoorstel hiermee niet de
huidige discussie over de positie en rol van de NZa doorkruist. Graag
krijgen de leden een nadere toelichting van de regering op dit punt.
De regering geeft aan dat de conclusie gerechtvaardigd is dat de relatief
magere resultaten in opgespoorde zorgfraude mede veroorzaakt wordt
doordat verzekeraars niet automatisch veel inzet plegen om materiële
controles en fraudeonderzoeken uit te voeren. Verzekeraars geven aan dat
zij een negatieve financiële prikkel hebben, omdat opsporen van fraude
volgens hen veel geld kost en de «besparingen» niet automatisch naar
hen terugvloeit. De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe zij
deze houding van zorgverzekeraars beoordeelt. De regering geeft zelf al
aan dat verzekeraars de mogelijkheid hebben een boeteclausule in een
onderlinge overeenkomst tussen verzekeraar en zorgaanbieder op te
nemen. Is de regering het met deze leden eens dat het argument van de
zorgverzekeraars daarmee niet opgaat?
De regering heeft het ook over interne fraude met zorgverzekeringen door
infiltratie van criminelen. Graag krijgen de leden van de CDA-fractie een
uitleg welke vorm van fraude dit is, en hoe dit in zijn werk gaat.
De leden van de PVV-fractie vinden dat de patiënt altijd goed geïnformeerd dient te worden over alle vormen van uitwisseling van medische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

10

gegevens. Het moet patiënten duidelijk zijn wie welke gegevens mag
opvragen, en mag uitwisselen en voor hoelang. Deze leden zijn van
mening dat daarom voor elke instantie apart moet worden vastgelegd
welke informatie mag worden uitgewisseld, volgens welke stappenprotocol en dat de patiënt hiervan op de hoogte moet zijn. Is de regering het
met deze leden eens? Zo ja hoe gaat zij dit regelen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PVV-fractie zien dat met deze wetswijziging de machtspositie van de zorgverzekeraars opnieuw versterkt wordt. Terwijl de regering
nog niet eens de aard en omvang van de zorgfraude heeft vastgesteld
komt zij al met een wetswijziging die de privacy van burgers aantast. Is dit
wel een redelijke oplossing voor het zorgfraudeprobleem? Wordt hiermee
niet de deur opengezet naar misbruik van medische gegevens door
zorgverzekeraars, Inspecties en overige opsporingsambtenaren? Deze
leden vinden het risico op misbruik te groot, en vragen de regering naar
andere oplossingen te zoeken om fraude aan te pakken.
De leden van de D66-fractie constateren dat het volgens de regering
uitdrukkelijk niet de bedoeling is dat de zorgautoriteit in het kader van
toezicht de verantwoordelijkheden van de veldpartijen overneemt. Wil de
regering tegen de achtergrond van die opmerking de Kamer een
schematisch overzicht toesturen van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de verschillende actoren in de zorg op het terrein van toezicht?
Deze leden stellen vast dat de zorgautoriteit een meldpunt heeft ingericht
waar cliënten melding kunnen maken van mogelijke overtredingen van de
Wmg, de Zvw of de AWBZ door verzekeraars, zorgkantoren of zorgaanbieders. Deze leden vernemen graag hoeveel meldingen inmiddels zijn
binnen gekomen, en tot welke resultaten die hebben geleid.
De leden van de D66-fractie constateren dat binnen het zorgstelsel
zorgaanbieders en zorgverzekeraars afspraken maken over de te verlenen
zorg en tegen welke prijs deze zorg gedeclareerd kan worden. Zij stellen
vast dat volgens de regering verzekeraars in eerste instantie dienen te
controleren dat zorg in overeenstemming met de gemaakte afspraken
geleverd is, en dat wanneer hier geen sprake van is de verzekeraar dient
op te treden. Deze leden vragen in dit kader of dat ook geldt wanneer er
sprake is van fraude of dat dit alleen opgaat indien er sprake is van foute
declaraties. Zij vragen de regering duidelijk aan te geven wat het verschil
tussen fraude en foute declaraties is. Voorts vragen zij of de regering kan
toelichten wat verstaan moet worden onder de uitspraak dat het strafrecht
geldt als ultimum remedium.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de regering vindt dat van patiënten
verwacht mag worden dat zij zelf doorgeven aan de verzekeraar en
eventueel de zorgautoriteit als zorgaanbieders onjuist declareren. De
leden van de SGP-fractie delen dat, maar vragen of mensen wel de weg
weten naar deze instanties. Welke maatregelen neemt de regering om de
bekendheid van deze mogelijkheden te doen toenemen? Ziet de regering –
naast een duidelijke nota en het eventuele eigen risico – nog meer
mogelijkheden om patiënten een prikkel te geven om onjuiste declaraties
te melden? Is de regering bereid er bij verzekeraars op aan te dringen dat
op elke nota een duidelijke melding staat dat verzekerden bij een onjuiste
declaratie contact op moeten nemen met de verzekeraar en/of de
zorgautoriteit?
De leden van de SGP-fractie lezen dat verkend wordt of controlekosten
van ziektekostenverzekeraars kunnen worden doorberekend aan zorgaanbieders bij fraude of onjuiste declaraties. Deze leden vragen de regering
wat de stand van zaken van deze verkenning is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

11

De leden van de SGP-fractie lezen dat de zorgautoriteit via bestuursrechtelijke handhaving de verzekeraars kan dwingen meer werk te maken van
hun controletaken. De leden van de SGP-fractie vragen de regering of het
waar is dat de zorgautoriteit deze bevoegdheid ook nu al heeft. Kan de
regering vervolgens aangeven hoe vaak de zorgautoriteit van deze
bevoegdheid gebruik heeft gemaakt in de afgelopen jaren, aangezien de
resultaten van verzekeraars soms matig waren als het ging om fraudebestrijding? Wanneer zou er volgens de regering sprake zijn van onvoldoende inspanningen van verzekeraars om fraude aan te pakken, en zou
de zorgautoriteit moeten ingrijpen?
Regeldrukaspecten
De regering geeft aan dat uit de inventarisatie blijkt dat met het
wetsvoorstel er geen toename van verplichtingen noch regeldruk voor
zorgaanbieders en verzekeraars zijn. De regering geeft echter zelf aan dat
de Wmg een kaderwet is, waarbij niet of nauwelijks directe verplichtingen
worden opgelegd, en dat het de NZa is die bepaalt of, en zo ja welke
verplichtingen, en in welke omvang, worden opgelegd. De leden van de
CDA-fractie zijn van mening dat het gezien vanuit het oogpunt van
zorgaanbieders en verzekeraars op zich niet uit maakt of de regeldruk die
zij ervaren door het wettelijk kader of door de toezichthouder wordt
gecreëerd. Deze leden vragen dan ook of de regering kan garanderen dat
er daadwerkelijk voor zorgaanbieders, zorgverzekeraars en verzekerden
geen verhoging van de ervaren regeldruk zal zijn.
De leden van de D66-fractie krijgen regelmatig signalen uit het veld dat
de bestaande regelgeving van toezicht, opsporing, naleving en
handhaving al veel regeldruk met zich meebrengt. Deze leden achten het
voorstelbaar dat dit kan worden teruggedrongen met het verduidelijken
van de al te handhaven wet- en regelgeving. Zij vragen welke initiatieven
de regering op dit gebied onderneemt.
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering met het voorliggende wetsvoorstel beoogt zorgfraude beter te kunnen aanpakken. Kan
worden aangegeven hoeveel deze maatregelen de premiebetaler
uiteindelijk zullen opleveren? Hoeveel extra fraude en foute declaraties wil
de regering met voorliggend wetsvoorstel gaan opsporen?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de regering van mening is dat dit
wetsvoorstel nauwelijks nieuwe administratieve lasten met zich
meebrengt. Hoewel zij dat begrijpen vanuit de gedachte dat dit een
kaderwet is, constateren zij wel dat verzekeraars indirect als gevolg van
deze wet meer eisen kunnen gaan stellen aan zorgaanbieders, die
bovenop de toch al grote administratieve eisen komt die verzekeraars nu
al aan zorgaanbieders stellen. Kan de regering aangeven hoe er bij
verzekeraars op aangedrongen wordt deze indirecte administratieve
lasten als gevolg van dit wetsvoorstel zo veel mogelijk te beperken?
EVRM en Grondwet
De leden van de SP-fractie hebben er grote moeite mee dat persoonsgegevens opgevraagd worden omwille van fraudebestrijding, zeker omdat
deze ook gebruikt kunnen worden voor andere doeleinden. Zij kunnen zich
dan ook vinden in de advisering van de Raad van State de gegevens
expliciet voor fraudebestrijding te gebruiken, en bovendien niet langer
dan strikt noodzakelijk te bewaren. De leden van de SP-fractie zijn niet
overtuigd geraakt van de noodzaak van het verder uitbreiden van de
inzage in medische en persoonlijke gegevens.
De leden van de SP-fractie vragen de regering uiteen te zetten waarom het
enkel delen van de conclusies van de medisch adviseur te weinig is om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

12

beoordelen of er sprake is van fraude. Welke nadere gegevens zijn
noodzakelijk om te zien of er sprake is van fraude? Kan de regering hier
uitgebreide voorbeelden van geven?
De leden van de SP-fractie zijn verbaasd dat de regering geen analyse
maakt van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
(Wgbo), en hoe deze wet zich verhoudt tot de inzage in medische
gegevens door meerdere (opsporings)instanties en zorgverzekeraars. Zij
vragen de regering dit alsnog te doen en aan de Kamer te sturen ter
voorbereiding op een verdere gedachtenwisseling.
De regering geeft aan dat het openbaar maken van opgelegde aanwijzingen en bestuurlijke sancties door de NZa bijdraagt aan de gewenste
transparantie in de zorgmarkt. Daarbij geeft de regering aan dat de NZa
niet tot openbaarmaking over mag gaan, indien zij de te realiseren
transparantie van de zorgmarkt ook zonder openbaarmaking kan bereiken.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering wat zij hiermee bedoelt.
Kan de regering een voorbeeld geven van een situatie waarbij voldoende
transparantie zonder openbaarmaking bereikt wordt?
De Raad van State geeft aan dat in het licht van artikel 8 Europees Verdrag
tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele
Vrijheden (EVRM) en artikel 10 Grondwet moet worden nagegaan in
hoeverre met de uitwisseling van persoonsgegevens een zwaardere
inbreuk wordt gemaakt op het recht op respect voor het privéleven dan
strikt noodzakelijk. Inperken van dat recht moet ingevolge artikel 8,
tweede lid (1) bij wet zijn voorzien, (2) een in dat lid genoemd belang
dienen, en (3) noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. De
regering schrijft dat de inperking daarmee niet onevenredig mag zijn in
verhouding tot het daarmee te verkrijgen betrouwbaar beeld van de
uitvoering van (wettelijke) ziektekostenverzekeringen. De leden van de
CDA-fractie zijn van mening dat binnen de huidige wet- en regelgeving
nog veel te verbeteren valt in de controle op misbruik en fraude, zoals ook
de regering zelf in de memorie van toelichting aangeeft. Het verkrijgen
van een betrouwbaar beeld van de uitvoering van ziektekostenverzekeringen en de besteding van publieke (premie)middelen lijkt daarmee ook
zonder inperking van het recht op respect voor het privéleven te bereiken
te zijn. Het feit dat de regering aangeeft dat de zorgautoriteit zelf de
afweging zal maken betreffende proportionaliteit en subsidiariteit van de
inperking is naar mening van voornoemde leden een magere onderbouwing. De leden van de CDA-fractie vragen daarom om een onderbouwing.
Met het wetsvoorstel worden ook de door zorgaanbieders aan ziektekostenverzekeraars beschikbaar te stellen persoonsgegevens uitgebreid. Ook
hier geldt dat de leden van de CDA-fractie een magere onderbouwing zien
van de proportionaliteit van de maatregel. De regering geeft immers aan
dat hier voldaan wordt aan de eisen van proportionaliteit, omdat de
zorgaanbieder alleen de medische gegevens aan de verzekeraar moet
vertrekken, als de verzekerde daadwerkelijk een verzoek om restitutie
indient. Met andere woorden: als een patiënt zelf zijn zorg betaalt en de
kosten niet declareert bij de zorgverzekeraar, dan kan de zorgverzekeraar
geen medische gegevens opvragen over de geleverde zorg. Dit is naar
mening van de leden van de CDA-fractie een magere onderbouwing voor
proportionaliteit van de genoemde maatregel. Een zorgverzekering is
namelijk bedoeld om onverzekerbare kosten te vergoeden. Het zelf
betalen van de rekening is dan geen alternatief. Deze leden vragen de
regering dan ook of zij een nadere onderbouwing kan geven van de
proportionaliteit van deze maatregel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

13

De Raad van State heeft geadviseerd, in het licht van de proportionaliteitseis, te bepalen dat de verwerking van de gezondheidsgegevens in die
zin wordt beperkt dat uitsluitend de conclusie van de materiële controle
door de medisch adviseur aan de zorgverzekeraar wordt vertrekt. De
regering volgt dit advies niet op. De leden van de CDA-fractie vragen de
regering uitgebreider te onderbouwen waarom zij dit advies niet opvolgt.
Enkel de opmerking dat de algemene waarborg dat «de ziektekostenverzekeraar niet meer gegevens verwerkt bij de detailcontrole dan gelet op het
onderzoeksdoel en de omstandigheden van het geval noodzakelijk is», is
naar mening van voornoemde leden onvoldoende.
Ook is het voor de leden van de CDA-fractie onvoldoende duidelijk of de
medisch adviseur de enige is die medische gegevens mag opvragen dan
wel bekijken. Graag ontvangen zij een toelichting op deze beide aspecten
(opvragen dan wel bekijken).
Daarnaast voeren zorgverzekeraars ook verschillende taken uit. Verzekerden hebben niet alleen een zorgverzekering maar bijvoorbeeld ook
autoverzekering of een hypotheek of een pensioensverzekering bij
dezelfde verzekeraar. Op welke wijze is nu in dit wetsvoorstel geborgd dat
de opgevraagde medische en strafrechtelijke gegevens niet gebruikt
kunnen worden voor de andere taken van de zorgverzekeraar?
De Raad van State geeft in zijn advies aan dat het noodzakelijk is na te
gaan in hoeverre, mede in het licht van artikel 10, eerste lid, van de
Grondwet, meer dan thans het geval is waarborgen ten aanzien van de
vertrekking van informatie uitdrukkelijk in de wet moeten worden
opgenomen. De leden van de CDA-fractie zijn het met de Raad van State
eens dat de behoefte aan flexibiliteit ontoereikend is om vaststelling van
de waarborgen op het niveau van de regering of de NZa te kunnen
rechtvaardigen. Zij vragen daarom een toelichting waarom bijvoorbeeld
de afweging betreffende proportionaliteit en subsidiariteit van de
inperking van het recht op respect voor privéleven bij de NZa komt te
liggen, en waarom de waarborgen niet in de wet worden opgenomen.
De Raad van State maakt ten slotte opmerkingen over de positie van de
verzekerde wiens informatie wordt uitgewisseld. Het is niet duidelijk op
welke wijze de verzekerde wordt geïnformeerd over de uitwisseling van
zijn gegevens, en op welke wijze hij of zij op de verspreiding van zijn
gegevens invloed kan uitoefenen. De regering reageert hierop dat het
inherent is aan een verzekeringssysteem dat verzekeraars de belangen
van hun verzekerden behartigen. Daarnaast kunnen naar de mening van
de regering verzekerden op de hoogte zijn van het feit dat persoonsgegevens worden uitgewisseld, doordat dit bij wet geregeld is, en dat dit in
de polisvoorwaarden van hun verzekering genoemd wordt. Deze reactie is
naar mening van de leden van de CDA-fractie ontoereikend. Er wordt niet
ingegaan op de vraag of en hoe een verzekerde in een specifieke situatie
wordt geïnformeerd en hoe de verzekerde daar invloed op kan uitoefenen.
Zij vragen een nadere toelichting op dit punt.
Daarnaast vragen zij waarom niet in de wet is geregeld dat patiënten in de
geestelijke gezondheidszorg (ggz) het recht hebben te weigeren dat de
diagnose-informatie op de rekening komt die aan de zorgverzekeraar
verstrekt wordt. De regering heeft namelijk eerder aangegeven dat
cliënten in de ggz die een privacyverklaring ondertekenen niet de
diagnose-informatie, dan wel de zorgzwaartegegevens, hoeven te
verstrekken. Op 5 juni 2013 heeft het Cbp een advies uitgegeven over de
verstrekking van zorgzwaartegegevens aan de zorgverzekeraar. Het Cbp
adviseerde dit te beperken tot situaties waarin redelijkerwijs aannemelijk
is dat daaraan voorspellende waarde toekomt, en de effecten daarvan in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

14

de zin van toenemende mogelijkheden voor doelmatige zorginkoop en
minder detailcontrole zorgvuldig te monitoren. De leden van de
CDA-fractie willen van de regering weten in hoeverre zij in dit
wetsvoorstel rekening heeft gehouden met dit advies van het Cbp, omdat
de regering wel mogelijk maakt dat alle medische gegevens en de
diagnose-informatie door zorgverzekeraars kunnen worden opgevraagd.
Bovendien heeft de regering onlangs per brief van 11 september 2014
(25 424, nr. 249) aangegeven dat zij de huidige verplichting van zorgaanbieders om de zorgzwaarte-indicator aan te leveren aan verzekeraars op te
schorten. De regering geeft hierbij aan dat zij van mening is dat de privacy
van patiënten niet meer moet worden belast dan strikt noodzakelijk, en
dat uit overleg is gebleken dat alle partijen de bereidheid hebben om een
alternatieve, minder privacy belastende wijze van verstrekking te
ontwikkelen. De leden van de CDA-fractie vragen hoe deze opschorting
van de verplichting zich verhoudt tot het nu wettelijk regelen dat alle
medische gegevens en diagnose-informatie door zorgverzekeraars
kunnen worden opgevraagd.
Enkele jaren geleden heeft een aanverwante discussie plaatsgevonden
over het mogelijk maken van het doorbreken van het medisch beroepsgeheim als een verdachte weigert zich psychisch te laten onderzoeken,
met als doel de kans te verkleinen dat zij tbs opgelegd krijgen.4 Conclusie
van deze discussie was dat de rechter niet de beschikking zou krijgen over
rapportages, maar dat er een multidisciplinaire commissie tussen gezet
zou worden. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan
ingaan op de vraag waarom in het geval van (potentieel) gevaarlijke
misdadigers een andere afweging heeft plaatsgevonden rond het
doorbreken van het medisch beroepsgeheim dan bij (potentiële)
fraudeurs?
De leden van de D66-fractie constateren dat dit wetsvoorstel voorziet in
de openbaarmaking van een door de zorgautoriteit opgelegde aanwijzing
of bestuurlijke sanctie. Volgens het EVRM is dit alleen onder bepaalde
voorwaarden mogelijk. Genoemde leden constateren dat een van de
voorwaarden is dat openbaarmaking dient ter bescherming van de
zorgconsument, andere zorgaanbieders dan wel zorgverzekeraars. In dit
geval betoogt de regering dat daarbij gedacht kan worden aan acties
vanwege een onverschuldigd betaald bedrag of ander ondervonden
onrechtmatig optreden, zo constateren de hier aan het woord zijnde
leden. Zij vragen de regering toe te lichten wat zij bedoelt met ander
ondervonden onrechtmatig optreden. Kan hier een voorbeeld van worden
gegeven? De leden van de D66-fractie constateren dat de zorgautoriteit in
beginsel pas na vijf dagen na de bekendmaking van het voornemen
daartoe tot de openbaarmaking zal overgaan. Waarom is voor een termijn
van vijf dagen gekozen?
De leden van de D66-fractie constateren dat zorgaanbieders, zorgverzekeraars en de zorgautoriteit op basis van het voorliggende wetsvoorstel
ieder voor zich een persoon kunnen aanwijzen die belast wordt met de
interne dan wel externe controle op de financiële administratie. Deze
personen kunnen ook gezondheidsgegevens inzien als dat voor de
controle noodzakelijk is. De leden van de D66-fractie zien daarbij risico’s
voor het onnodig doorbreken van de privacy van de patiënt. Zij lezen dat,
wanneer er geen wettelijk beroepsgeheim is voor personen die werkzaam
zijn bij een zorgverzekeraar, er wel degelijk een wettelijke geheimhoudingsplicht is. Toch vragen zij of de regering wil toelichten waarom er niet
4

Zie o.a. brief van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, 14 december 2012 (32 398, nr.
24)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

15

voor gekozen is om uitsluitend medisch adviseurs de conclusie van de
materiële controle aan de zorgverzekeraar te laten verstrekken. Kan
worden toegelicht hoever de hiervoor genoemde geheimhoudingsplicht
zich strekt ten aanzien collega’s? Daarnaast vragen deze leden hoeveel
extra personen er naar verwachting als gevolg van het voorliggende
wetsvoorstel gemachtigd zullen worden met de controle op de financiële
administratie met de daarbij behorende extra privacy bevoegdheden.
De leden van de D66-fractie constateren ook dat het voorliggende
wetsvoorstel voorziet in een uitbreiding van de verplichting van zorgaanbieders om persoonsgegevens van verzekerden aan zorgverzekeraars ter
beschikking te stellen. Zij achten dit alleen onder strikte voorwaarden
toelaatbaar. Zij vragen daarnaast in hoeverre hierbij ook toestemming van
de patiënt vereist is, en of de patiënt überhaupt op de hoogte gesteld
moet worden van de verstrekking en op welke momenten dat dan moet
gebeuren?
Wet bescherming persoonsgegevens
Ten aanzien van de mogelijkheden rondom doorbreking van het medisch
beroepsgeheim hebben de leden van de VVD-fractie enkele vragen.
– Is er onafhankelijk systematisch extern toezicht op het gevoerde
privacybeleid bij zorgverzekeraars ten aanzien van de omgang met
medische gegevens?
– Wordt het gevoerde beleid, inclusief de resultaten en de verbeterpunten daarin, ter borging van het privacybelang verplicht meegenomen
in het jaarverslag van zorgverzekeraars? Zo ja, vindt daarop een
externe accountantscontrole plaats? Zo nee, welke externe toezichthouder ziet hier dan op toe?
– Welk beveiligingsniveau geldt er voor de ICT-opslag en digitale
toegang tot de medische gegevens?
– Welke bezwaren van het College bescherming persoonsgegevens
(Cbp) ten aanzien van dit wetsvoorstel zijn niet ondervangen?
– Welke opmerkingen ten aanzien van het privacybelang zijn er door
anderen dan het (Cbp) gemaakt in de ontwerpfase van dit wetsvoorstel?
– Zijn er beleidsopties ter bestrijding van fraude die minder verregaand
zijn en minder inbreuk maken op de privacy? Zo ja welke? Zijn deze
opties ook overwogen als alternatief? Waarom zijn dit wel of geen
doeltreffende alternatieven?
De leden van de SP-fractie zijn het hardgrondig oneens met het feit dat
het medisch beroepsgeheim of de geheimhoudingsplicht wordt ingeperkt.
Met het voorliggend voorstel worden geheimhoudingsplichten «opzij
gezet» wanneer de zorgverzekeraar aangeeft wanneer dat voor een
onderzoek nodig of proportioneel is. Wie ziet er op toe of dit inderdaad
proportioneel is?
Adviezen en consultaties
De leden van de SP-fractie vragen de regering of de nieuwe (interim-)bestuurder van de NZa hetzelfde oordeelt over dit wetsvoorstel en haar
positionering. Is de regering bereid in te gaan op de inbreng van de
Koninklijke Nederlandsche Maatschappij ter Bevordering der Geneeskunst
(KNMG) en de gezamenlijke brief van GGZ Nederland en de NVZ als
reactie op dit wetsvoorstel? Vindt de regering het gelukkig dat deze
organisaties niet geconsulteerd zijn over dit wetsvoorstel? Hoe zit dit met
de patiëntenvereniging(en)?
De leden van de CDA-fractie vragen op welke punten het wetsvoorstel is
aangepast naar aanleiding van het advies van de NZa. Daarnaast vragen
zij op welke wijze de «intensieve betrokkenheid bij de voorbereiding van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

16

het wetsvoorstel» heeft plaatsgevonden. Heeft het ministerie een
bepaalde adviesaanvraag ingediend? Is een adviesrapport door de NZa
opgesteld?
Ook verzoeken zij de regering het advies van het Cbp over dit
wetsvoorstel aan de Kamer te sturen.
De leden van de D66-fractie merken op dat de Raad van State terecht
wijst op het feit dat de regering onvoldoende aangeeft hoe verzekerden
straks zullen worden aangespoord om declaraties te controleren en
onregelmatigheden te melden. Zij stellen vast dat de regering weliswaar
een communicatie- en bewustwordingstraject is gestart, maar dat er niet
wordt gedacht aan een financiële beloning bij het melden van onjuiste
declaraties. Wil de regering onderzoeken welke voor- en nadelen hieraan
kleven?
De leden van de D66-fractie constateren dat het voorliggende
wetsvoorstel veel implicaties heeft voor zorgaanbieders, zorgverzekeraars,
de zorgautoriteit en verzekerden. Hoe zal de communicatie over de
nieuwe regelgeving worden vorm gegeven? Hoe verhouden deze nieuwe
regels zich tot de aangekondigde herziening van de zorgautoriteit?
De leden van de D66-fractie stellen vast dat de regering zowel het Cbp als
de zorgautoriteit advies heeft gevraagd aangaande het voorliggende
wetsvoorstel. Zij vinden het wel opmerkelijk dat niet is gesproken met een
vertegenwoordiging van verzekeraars, zorgaanbieders en patiëntenorganisaties, waarvoor het voorliggende wetsvoorstel grote gevolgen heeft. Is
de regering alsnog bereid deze actoren te consulteren? Zo nee, kan dit
dan worden toegelicht?
De leden van de D66-fractie constateren dat de Raad van State adviseert
te voorzien in een uitzondering op het verstrekken van diagnoseinformatie bij materiële controles bij declaraties voor ggz-patiënten die
bezwaar maken tegen de vermelding van diagnose-informatie. Hoe
voorziet de regering daar nu in?
ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I
Onderdeel A, sub 2
De leden van de CDA-fractie vragen wie de regering bedoelt met een
verzekerde die geen verzekeringnemer is.
Onderdeel A, sub 3, en onderdelen D en V
De bijzondere positie van de FIOD-ECD in de Wmg wordt verbreed naar de
iSZW, zo constateren de leden van de VVD-fractie. In hoeverre zijn met
deze wijziging alle bijzondere opsporingsdiensten betrokken bij de aanpak
van fraude in alle zorgsectoren, dus ook de langdurige zorg?
De zorgautoriteit maakt afspraken met de bijzondere opsporingsdiensten
en het College van procureurs-generaal van het OM over de onderlinge
rolverdeling. In hoeverre bestaan deze afspraken al en / of worden deze
afspraken op dit moment voorbereid?
Onderdeel B
Artikel 7
De leden van de CDA-fractie zijn verbaasd over de wijziging van artikel 7
van de Wmg. Hierin geeft de regering zichzelf weer meer bevoegdheden
om invloed uit te oefenen op de wijze waarop de NZa zijn toezicht en
handhaving uitoefent. Deze leden verkeren naar aanleiding van het debat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

17

over het functioneren van de NZa in de veronderstelling, dat de regering
juist van mening is om meer afstand en onafhankelijkheid tussen de NZa
en de regering te creëren. Is het in dat licht niet verstandig dit artikel uit
het wetsvoorstel te schrappen?
De leden van de D66-fractie stellen vast dat de regering voornemens is in
Artikel 1, onderdeel B te regelen dat de regering de bevoegdheid krijgt tot
het geven van opdrachten aan de zorgautoriteit met betrekking tot de
werkwijze en de taakuitoefening bij toezicht en handhaving. Zij vragen de
regering of daarbij wordt uitgesloten toezichtaanwijzingen op individueel
aanbieders- dan wel verzekeraarsniveau te geven.
Onderdelen E en F
Met dit artikel wordt het openbaar maken van handhavingsbesluiten door
de zorgautoriteit mogelijk gemaakt, zo constateren de leden van de
VVD-fractie. De zorgautoriteit dient in dit kader de betrokken belangen
zorgvuldig af te wegen. Op welke wijze zal de zorgautoriteit deze weging
maken? Stelt de zorgautoriteit hiertoe een afwegingskader op, om te
waarborgen dat geen willekeur ontstaat in wanneer een aanwijzing wel of
niet openbaar wordt gemaakt? Wordt (een verwijzing naar) de zienswijze
van de belanghebbende aan wie de aanwijzing of bestuurlijke sanctie is
opgelegd ook opgenomen bij de openbaarmaking van het betreffende
handhavingsbesluit?
Onderdeel F
Artikel 20a
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de mogelijkheid tot een
voorlopige voorziening met betrekking tot de bekendmaking van de
openbaarmaking is ingebouwd. Er is een aanwijzing onherroepelijk
opgelegd. Heeft de regering ook overwogen geen voorlopige voorziening
mogelijk te maken? Voor de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
geldt namelijk wel dat een bekendmaking van de openbaarmaking van
bijvoorbeeld het opleggen van een verscherpt toezicht niet voor een
voorlopige voorziening vatbaar is.
Daarnaast spreekt de regering in het vierde lid van een beschikking om
een feit ter openbare kennis te brengen. De leden van de CDA-fractie
vragen of dit betekent dat er behalve een voorlopige voorziening ook
bezwaar mogelijk is op basis van de wet algemene bestuursrecht.
Onderdeel K
Artikel 35
De leden van de CDA-fractie willen graag een toelichting wanneer het
noodzakelijk is ook diagnose-informatie aan te leveren.
Onderdeel X
Artikel 68a
Dit artikel bevat voorschriften voor de ziektekostenverzekeraar en
zorgaanbieder hoe zij moeten handelen bij de uitvoering van de materiële
controle. De praktische uitwerking is neergelegd in een protocol en een
gedragscode. De leden van de CDA-fractie vragen of het niet een
probleem oplevert dat een gedragscode niet kan worden gehandhaafd.
Op welke wijze kan de NZa ingrijpen op het moment dat zorgverzekeraars
zich niet aan de gedragscode houden? Daarnaast willen zij graag weten of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

18

sub 3 en sub 4 van het vierde lid betrekking hebben op zorgzwaartegegevens in de ggz.
Artikel 68d
In artikel 68d tweede lid, sub h kunnen persoonsgegevens van verzekerden niet langer dan noodzakelijk is voor het doel waarvoor zij zijn
verkregen bewaard worden. De leden van de CDA-fractie vinden het nu
onduidelijk wat redelijke termijnen hiervoor zijn. Graag ontvangen zij een
toelichting hierop.
Onderdeel LL
Artikel 85a
De leden van de D66-fractie constateren bij de toelichting onder Artikel I,
onderdeel K, sub 1 dat volgens de regering er regelmatig signalen zijn dat
een zorgaanbieder met een nota een tarief in rekening brengt bij een
ziektekostenverzekeraar, terwijl er helemaal geen zorg is geleverd. Deze
leden vragen de regering hoeveel signalen van dien aard er het afgelopen
jaar zijn binnengekomen. Zij zouden deze gang van zaken kwalificeren als
fraude die via het strafrecht moet worden aangepakt. Zij constateren dat
de regering de zorgautoriteit de bevoegdheid geeft fraude met spooknota’s bestuursrechtelijk af te doen. Deze leden vinden dat, voordat
daartoe wordt overgegaan, er in principe altijd afstemming moet zijn met
het OM, en dat die eerst expliciet moet aangeven of hij wil vervolgen,
alvorens de zorgautoriteit grijpt naar de bestuursrechtelijke bevoegdheid.
Deze leden vragen of hierover afspraken zijn gemaakt, en waarom het
wetsvoorstel hiervoor geen wettelijke kaders stelt.
Onderdeel MM
De leden van de D66-fractie stellen vast dat Artikel I, onderdeel MM regelt
dat de boete bij overtreding van de regels betreffende formele en
materiële controle en aanverwante regels op grond van de Wmg, de Zvw
en de AWBZ per afzonderlijke overtreding ten hoogste € 2.250 bedraagt.
Waarop is dit bedrag gebaseerd? Zij constateren dat volgens de regering
bij cumulatie van geconstateerde overtredingen de hoogte van de boete
flink kan oplopen. Zit hieraan een maximum?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 980, nr. 5

19