Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3846
Vragen van het lid Azarkan (DENK) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het bericht «Politiechef Fatima stelt dat «klokkenluiders» intern tegen
muur lopen» (ingezonden 18 juni 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
5 september 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 3406.
Vraag 1
Kent u het bericht «Politiechef Fatima stelt dat «klokkenluiders» intern tegen
muur lopen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4
Wat is uw reactie op het feit dat agenten die bij hun leiding aankaarten dat er
interne misstanden zijn, volgens een politiechef tegen een muur, «The blue
wall of silence,» aanlopen?
Wat is uw reactie op het feit dat dit volgens deze politiechef tot stress en zelfs
tot agenten die het bijltje erbij neergooien leidt?
Wat doet het citaat «(t)oen ik zaken van intimidatie, racisme en machtsmisbruik aankaartte bij mijn leidinggevenden, zeiden deze dat al die mensen
waar ik over sprak niet op non-actief konden worden gezet gezien de
capaciteitsproblemen. Dus toen ben ik maar weggegaan» met u?
Antwoord 2, 3, 4
Voor ontoelaatbaar en grensoverschrijdend gedrag zoals intimidatie,
discriminatie en pesten is binnen de politie geen plaats. De ervaringen van
politiemedewerkers over de afhandeling van signalen en meldingen van
grensoverschrijdend gedrag neem ik zeer serieus. De korpschef deelt dit
gevoel ten zeerste, mede vanuit de verantwoordelijkheid die de korpsleiding
en politiechefs voelen om vanuit haar werkgeverschap te zorgen voor een
veilig werkklimaat. Iedere politiemedewerker met welke klacht dan ook moet
zich vrij voelen om hiervan een melding te maken en moet zich daarbij door

1

ah-tk-20182019-3846
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Algemeen Dagblad, 13 juni 2019, https://www.ad.nl/den-haag/politiechef-fatima-stelt-datklokkenluiders-intern-tegen-muur-lopen~a168a4fd/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

de leidinggevende gesteund voelen. Daarom bevordert de leiding van de
politie een werkcultuur waarin het gesprek wordt aangegaan over gedragingen die als grensoverschrijdend worden ervaren.
Vraag 5
Klopt het dat misstanden bij de politie soms niet bestreden worden vanwege
capaciteitsproblemen? Zo ja, wat doet u om dit tegen te gaan? Zo nee, waar
baseert u dit op?
Antwoord 5
In het bericht zijn de geïdentificeerde misstanden onder andere intimidatie,
racisme en machtsmisbruik. Iedere melding van een dergelijk misstand bij de
afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) of het Landelijk Meldpunt
Misstanden wordt onderzocht. Er is geen sprake van dat misstanden niet
worden bestreden door een capaciteitsprobleem.
Vraag 6
Bestaan er monitorraportages van discriminatie, racisme, intimidatie en
machtsmisbruik bij de politie? Zo ja, wat blijkt hieruit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Eens in de drie jaar vindt een groot onderzoek naar de werkbeleving binnen
de politie plaats, de Medewerkersmonitor (MEMO). In de MEMO zijn onder
andere vragen opgenomen over grensoverschrijdende omgangsvormen, op
de werkvloer. De uitkomsten van de medewerkersmonitor zijn eerder met uw
Kamer gedeeld.2
Vraag 7
Hoeveel disciplinaire maatregelen zijn er in de afgelopen vier jaar binnen de
politie genomen tegen meldingen van discriminatie, racisme, intimidatie en
machtsmisbruik?
Antwoord 7
Ik heb uw Kamer aangegeven dat de politie ernaar streeft om met ingang van
2019 jaarlijks een geanonimiseerd overzicht van opgelegde disciplinaire
maatregelen te publiceren. Op dit moment is het nog te arbeidsintensief om
het totaal aantal voor specifieke disciplinaire maatregelen te genereren. Op
verzoek van de korpsleiding is een landelijk systeem in ontwikkeling dat de
Veiligheid, Integriteit en Klacht (VIK)- en HRM processen koppelt en deze
cijfers beter inzichtelijk zal maken. Het overzicht van opgelegde disciplinaire
maatregelen zal vanaf 2020 in de jaarverantwoording worden opgenomen.
Vraag 8
Worden de redenen voor uitdiensttreding bij de politie geregistreerd? Zo ja,
in hoe veel gevallen heeft dit het ervaren van discriminatie en/of machtsmisbruik als reden?
Antwoord 8
Van iedere medewerker die de politie verlaat wordt een tweetal gegevens
geregistreerd: de datum van uitdiensttreding en de reden van uitdiensttreding, waarbij uit een beperkt aantal categorieën gekozen kan worden. Er is
geen rechtsgrond om meer dan deze categorieën te registreren. De categorieën die worden geregistreerd zijn:
in welke sector de medewerker zijn of haar loopbaan voortzet;
• leeftijd/regeling-gerelateerde categorieën;
• overlijden;
• oneervol ontslag.
Vraag 9
Wordt met iedere diender die uit dienst treedt een exitgesprek gevoerd om
de redenen te bevragen? Zo ja, wat zijn de meest genoemde redenen? Zo
nee, waarom niet?

2

Kamerstuk 29 628, nrs. 668 en 723; Kamerstuk 29 628, nrs. 772 en 803

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 9
In het Halfjaarbericht Politie van juli 2018 heb ik uw Kamer geïnformeerd over
het gesprek dat de korpschef en ik over dit onderwerp hebben gevoerd.3 De
politie erkent het belang van exitgesprekken voor zowel de vertrekkende
medewerker als de organisatie en de waardevolle informatie die dit oplevert.
Op dit moment wordt door de politie gewerkt aan een beleidskader en een
bijbehorend implementatieplan om met iedere medewerker die de politie
verlaat, op vrijwillige basis, een exitgesprek te houden.
Uitgangspunt blijft dat de reden voor vertrek bij de politie niet wordt
geregistreerd, anders dan zoals reeds beschreven in het antwoord op vraag 8.
Vraag 10
Welke concrete maatregelen zijn genomen sinds de noodkreet van de
ex-korpschef dat «een gif van uitsluiting de politie binnen dreigt te komen»
en sinds het uitkomen van het zwartboek met noodkreten van agenten? Kunt
u wat meer doen dan alleen verwijzen naar het programma de Kracht van het
Verschil?
Antwoord 10
De afgelopen jaren stond het onderwerp integriteit hoog op de agenda van
de korpsleiding. Extra aandacht is besteed aan de rol van leidinggevenden,
omdat zij binnen het korps een centrale rol vervullen in het realiseren van
een veilige en inclusieve cultuur. Zo is vanuit het leiderschapsprogramma
aandacht voor een meer adequaat handelen en optreden – sneller, zichtbaarder en doeltreffender – bij ontoelaatbaar en grensoverschrijdend gedrag. Ook
de theatervoorstelling Rauw die inmiddels door ruim 16.000 collega’s is
gezien en ook in 2019 doorloopt, wordt ingezet om aandacht te besteden aan
o.a. integriteit, discriminatie en pesten.
In 2018 is het integriteitsbeleid geactualiseerd, hierin is nadrukkelijk aandacht
voor het bevorderen van integriteit en een veilig en inclusief werkklimaat. De
politieorganisatie heeft verschillende mogelijkheden beschikbaar voor het
bespreekbaar maken van signalen, zoals het vertrouwenswerk, de afdelingen
Veiligheid, Integriteit en Klachten, het Landelijk Meldpunt Misstanden en
programma’s als de Kracht van het Verschil. Daarnaast beschikt de politie
over de regeling klachten grensoverschrijdende omgangsvormen voor
formele klachten over deze specifieke ervaringen; deze klachten worden
onderzocht door de klachtencommissie grensoverschrijdende omgangsvormen. Deze commissie wordt per klacht samengesteld en bestaat uit interne
medewerkers en externe personen met passende expertise.
Vraag 11
Worden de effecten van de genomen maatregelen gemonitord? Zo ja, wat
blijkt hieruit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
De Medewerkersmonitor wordt periodiek uitgevoerd. In de monitor zijn
vragen opgenomen die inzicht geven in de effecten van de genomen
maatregelen. Zie hiervoor tevens mijn beantwoording op vraag 6.
Vraag 12
Bent u bereid een onafhankelijk onderzoek te laten doen naar het voorkomen
van en het bestrijden van discriminatie en uitsluiting binnen de politieorganisatie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Op dit moment wordt door de korpsleiding invulling gegeven aan de borging
van het programma De Kracht van het Verschil in de staande organisatie.
Daarbij wordt ook bezien wat in de afgelopen jaren goed heeft gewerkt, wat
niet en wat er verder nog ontwikkeld moet worden. Ik zie op dit moment
geen aanleiding voor een onafhankelijk onderzoek.

3

Kamerstuk 29 628, nr. 723

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3