Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1297
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over overdracht van persoonsgegevens op grond van de Europese
Dataprotectieverordening (ingezonden 18 januari 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
27 januari 2016).
Vraag 1
Klopt het dat het nieuwe artikel 43a van de Europese Dataprotectieverordening vereist dat het vorderen van persoonsgegevens van Europese burgers,
door bijvoorbeeld the Federal Trade Commission of belastingdienst, bij een
onderneming alleen mogelijk is op grond van een internationale overeenkomst («international agreement»)? Is bij de discussie hierover ook gesproken
over de nadelen voor het bedrijfsleven? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 1
Ingevolge artikel 43a van de Algemene verordening gegevensbescherming
(AVG) – in de tekstversie van het op 18 december 2015 totstandgekomen
politieke overeenstemming tussen Raad en Europees parlement – kan een
uitspraak van een rechter of een besluit van een bestuursorgaan van een
derde land op grond waarvan een verantwoordelijke in de Europese Unie
verplicht is om persoonsgegevens door te geven aan de overheid van dat
derde land alleen ten uitvoer worden gelegd in de EU, indien voor die
doorgifte een grondslag bestaat in een verdrag tussen de Unie of de lidstaat
en dat derde land. Die regel doet echter geen afbreuk aan de bevoegdheid
om voor de desbetreffende doorgifte andere rechtsgrondslagen geregeld in
Hoofdstuk V van de AVG in te roepen.
Zo biedt artikel 42, lid 2a, onder b, van de AVG een rechtsgrondslag om
passende waarborgen te treffen in «administrative arrangements» die tussen
bestuursorganen kunnen worden gesloten indien voorzien moet worden in de
doorgifte van persoonsgegevens naar derde landen. Er moet dan wel
voorzien zijn in afdwingbare en effectieve rechten voor de betrokkene. Artikel
44, lid 1, onder h, van de AVG biedt de mogelijkheid om indien alle andere
grondslagen voor een als incidenteel aan te merken doorgifte niet kunnen
worden ingeroepen de gegevens niettemin door te geven. Om daarvan
gebruik te kunnen maken moet echter aan een groot aantal voorwaarden zijn
voldaan.
Bij de vormgeving van Hoofdstuk V van de AVG hebben de toenmalige
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie en ikzelf voortdurend aandacht

ah-tk-20152016-1297
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

besteed aan de positie van bedrijven. Wij hebben dat gedaan omdat wij
zoveel mogelijk wilden voorkomen dat bedrijven het slachtoffer worden van
conflicterende jurisdicties.
Vraag 2
In hoeverre kan van (kleinere) ondernemingen worden verwacht dat zij bij
een dergelijke vordering onderzoeken of sprake is van een dergelijke
international agreement en welke rechten en plichten hieruit voortvloeien?
Klopt het dat zij hiervoor standaard een gespecialiseerd jurist moeten
inhuren? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
In zijn algemeenheid mag van ondernemers worden verwacht dat zij zich op
de hoogte stellen van de relevante wetgeving in de landen waar zij hun
activiteiten ontplooien. Als de aard van die activiteiten met zich brengt dat
ook persoonsgegevens worden verwerkt, zal men ook enige kennis moeten
hebben van de gegevensbeschermingswetgeving van de EU en de consequenties die uit die verordening voortvloeien voor het internationale zakelijke
verkeer. Daarnaast kan ik mij voorstellen dat als een buitenlandse rechter of
een buitenlands bestuursorgaan een vordering tot het doorgeven van
persoonsgegevens doet, in die vordering wordt verwezen naar de wettelijke
grondslagen waarop de vordering berust. Dat bij de behandeling van de
vordering standaard de diensten nodig zijn van een gespecialiseerd jurist kan
ik niet zonder meer onderschrijven. Veel zal afhangen van de context van de
vordering, de aard en kwantiteit van de gegevens en de identiteit van de
betrokkenen.
Vraag 3
Wat zijn de consequenties voor ondernemingen als zij wegens het ontbreken
van een international agreement geen persoonsgegevens mogen overdragen,
terwijl het recht van het derde land dat die gegevens vordert stelt dat
betreffende ondernemingen wel gehoor moeten geven aan de vordering?
Kunnen deze situaties voorkomen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
In mijn antwoord op vraag 1 heb ik aangegeven dat artikel 43a van de AVG
geen volledig gesloten stelsel is. Indien er geen grondslag in een verdrag valt
aan te wijzen kan voor de gevallen als in vraag 3 bedoeld een beroep op
artikel 44, lid 1, onder h, van de AVG worden gedaan. Daarbij moet dan wel
worden voldaan aan de voorwaarden die laatstgenoemde bepaling stelt. Juist
omdat er zich gevallen voordoen waarbij gegevens worden gevorderd zonder
dat sprake is van een verdragsrechtelijke grondslag is deze bepaling in het
leven geroepen.
Vraag 4
Klopt het dat een onderneming, die bijvoorbeeld een vordering van de
Verenigde Staten afwijst wegens strijd met EU-recht, het risico loopt
gesanctioneerd te worden door de VS in verband met strijdigheid met het
Amerikaanse recht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe kunnen dergelijke
situaties worden voorkomen of opgelost?
Antwoord 4
Het niet voldoen aan een rechtmatig gedane vordering van een rechter of
bestuursorgaan tot het doorgeven van gegevens naar dat land heeft in elk
land doorgaans consequenties voor de partij tot wie de vordering is gericht.
De Verenigde Staten vormen daarop geen uitzondering. Ik meen dat
Hoofdstuk V van de AVG voorziet in voldoende rechtsgronden om te voldoen
aan rechtmatig gedane vorderingen, zodat verwacht mag worden dat de
oplegging van sancties achterwege blijft. Het is doorgaans mogelijk de
rechtmatigheid van de vordering te betwisten voor de rechter krachtens het
recht van het desbetreffende land.
Vraag 5
Wat is uw appreciatie van het nieuwe artikel 43a van de Europese Dataprotectieverordening?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik acht artikel 43a van de AVG, mede tegen de achtergrond van Hoofdstuk V
van de AVG in zijn geheel, een bepaling die een voldoende evenwicht
waarborgt tussen de belangen van de bescherming van persoonsgegevens
en de belangen van de EU, de lidstaten en derde landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3