Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 066

Belastingdienst

Nr. 71

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 mei 2009
Met mijn brief van 5 maart jl.1 heb ik uw Kamer geïnformeerd over het
door een externe partij doorlichten van de IV-keten
(InformatieVoorziening-keten) van de Belastingdienst. Hierbij bied ik u de
resultaten van deze doorlichting aan.
Omdat deze doorlichting een logische stap is in een proces dat in juni
2007 is ingezet met het Plan van aanpak Vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst, heb ik ervoor gekozen de vierde halfjaarsrapportage Plan van
aanpak Vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst ook nu aan te bieden2.
*) Daarmee beoog ik uw Kamer een zo compleet en helder mogelijk beeld
te geven van de huidige stand van zaken. In de rapportage wordt nog
geen aandacht besteed aan de resultaten van de proef met de vooringevulde aangifte; deze proef wordt namelijk de komende tijd geëvalueerd.
Na die evaluatie wordt besloten over de vervolgstappen, waarbij, gezien
de positieve geluiden die mij over de proef hebben bereikt, de intentie
uiteraard is de vooringevulde aangifte binnen de mogelijkheden van de
IV-keten verder te ontwikkelen.
Tevens heb ik de tweemaandsrapportage Belastingdienst over de periode
van 1 januari tot en met 28 februari 2009 bijgevoegd.2 De uitkomsten zijn
waar nodig voorzien van een toelichting.
Doorlichting IV-keten

Kamerstukken II 2008–2009, 31 066, nr. 69.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Nadat ik in een overleg met de Vaste Commissie voor Financiën op
19 april 2007 (30 800 IXB, nr. 37) de contouren van een plan van aanpak
voor het oplossen van de uitvoeringsproblemen van de Belastingdienst
heb geschetst, heb ik in mijn brief van 8 juni 2007 het uitgewerkte plan
aan uw Kamer gepresenteerd (31 066, nr. 2). Na een aantal productieverstoringen heb ik in aanvulling op de acties uit het plan van aanpak begin
2008 besloten om de sturing op de ICT-organisatie van de Belastingdienst
rechtstreeks vanuit het directoraat-generaal Belastingdienst vorm en
inhoud te geven. Ik heb daartoe een team ICT-regie en -architectuur
(ICTRA) ingesteld dat direct rapporteert aan het managementteam van de
Belastingdienst. Voorts heb ik besloten aan het managementteam van de

KST130848
0809tkkst31066-71
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 066, nr. 71

1
2

1

Belastingdienst een zesde persoon toe te voegen, die de CIO-functie uitoefent. Dat paste ook in de ontwikkelingen zoals de Algemene Rekenkamer
die schetste in het rapport «Lessen uit ICT-projecten binnen de overheid».
Team ICTRA en de CIO hebben zich vanaf hun aantreden in september
2008 aanvankelijk noodgedwongen geconcentreerd op een aantal kortetermijnmaatregelen om de risico’s op verstoringen in de ICT-omgeving
van de Belastingdienst te beperken (in onderdeel 2.4.2. van de vierde
halfjaarsrapportage wordt dit nader toegelicht). Vanaf het begin van 2009
ontstond er ruimte voor het doorvoeren van structurele verbetermaatregelen. Onderdeel van die structurele aanpak vormde ook het
opmaken van een tussenbalans om vast te stellen of de ICT-verbeteroperatie op koers lag. De conclusie daarbij was dat op een aantal terreinen
resultaten zijn geboekt, maar tegelijkertijd moest worden vastgesteld dat
het prestatieniveau van de organisatie, met name de IV-Keten, op dat
moment nog tekortschoot, vooral waar het de activiteiten gericht op de
vernieuwing betrof.
Deze vaststellingen hebben mij tot de conclusie gebracht dat een externe
onafhankelijke doorlichting van de IV-keten noodzakelijk is. In de opdracht
is het kernvraagstuk als volgt geformuleerd: de Belastingdienst moet de
kwaliteit van het huidge productieproces garanderen en tegelijkertijd de
gewenste veranderingen realiseren en moet dat doen op een manier die
tegelijk efficiënt en effectief is.
Procedure
De resultaten van de doorlichting zijn neergelegd in een rapport dat door
het externe onderzoeksbureau vertrouwelijk aan de formele opdrachtgever, de directeur-generaal Belastingdienst, is aangeboden. Vervolgens
heeft het managementteam Belastingdienst uitgebreid gesproken over de
conclusies en aanbevelingen; het managementteam heeft daarop
besloten de aanbevelingen uit het rapport over te nemen. In een brief van
de directeur-generaal Belastingdienst aan mij is neergelegd welke maatregelen de Belastingdienst naar aanleiding van het rapport gaat treffen.
Hierna vat ik de belangrijkste maatregelen samen en geef ik mijn oordeel
over de door de Belastingdienst aan mij gepresenteerde conclusies en
besluiten. Ik heb er voor gekozen ten aanzien van het rapport maximale
transparantie te betrachten. Daarom heb ik zowel het interne rapport als
de brief van de directeur-generaal Belastingdienst aan mij integraal als
bijlagen bijgevoegd.1 Het rapport is opgesteld om de Belastingdienst te
helpen de goede beslissingen te nemen; daarbij passen scherpe analyses
en dito aanbevelingen. Het zou te gemakkelijk zijn passages en (onderdelen van) zinnen uit het rapport te lichten en geïsoleerd in de schijnwerpers te zetten. Dat doet geen recht aan de conclusies en aanbevelingen
die in hun samenhang moeten worden bezien.
Beoordeling van de besluitvorming door de Belastingdienst

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het managementteam van de Belastingdienst heeft besloten de aanbevelingen uit het rapport over te nemen. Ik onderschrijf dat besluit.
Een deel van de te nemen maatregelen heeft betrekking op de inrichting
van de IV-organisatie, op de professionaliteit van management en medewerkers en op de wijze waarop de Belastingdienst omgaat met architecturen en met applicatie-ontwikkeling. Het is van groot belang dat die maatregelen met kracht ter hand worden genomen. Met het geven van de
doorlichtingsopdracht en met de besluitvorming over de aanbevelingen
heeft de Belastingdienst een krachtig signaal afgegeven dat hij bereid is
kritisch te kijken naar het eigen functioneren en dat hij gevolgen wil
verbinden aan geconstateerde tekortkomingen. Dat geeft mij vertrouwen
voor de toekomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 066, nr. 71

2

De prioriteringsvolgorde die door het onderzoeksrapport wordt aanbevolen houdt in dat de komende jaren de ICT-activiteiten van de Belastingdienst vooral gericht zullen zijn op de waarborging van de continuïteit van
de processen. Ik onderschrijf ook deze aanbeveling. Mèt de onderzoekers
ben ik van mening dat pas wanneer die continuïteit gegarandeerd is, er
ruimte is voor het implementeren van nieuwe grote wetgevingsprojecten
en, nog verder in de tijd, voor het innoveren in dienstverlening en
toezicht. Deze keuze voor continuïteit is geen breuk met het verleden; het
is het scherper en strakker toepassen van wat in het plan van aanpak
vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst reeds was opgenomen.
Samenvattend: ik ervaar het rapport van de doorlichting als een kans om
het prestatieniveau van de Belastingdienst blijvend te verhogen; daarmee
worden alle doelen uit de vereenvoudigingsoperatie gediend. De geconstateerde tekortkomingen vergen stevige ingrepen in de organisatie van
de Belastingdienst. De eerste acties zijn daartoe inmiddels in gang gezet.
Het verlagen van de IV-kosten heeft mijn bijzondere aandacht. Ik onderschrijf dan ook het belang van het opnemen van een apart kostenbesparingsprogramma voor de IT-kosten in het Transformatieplan.
Het vervolg
De komende weken worden de aanbevelingen verder geconcretiseerd in
te ondernemen acties. Daartoe wordt vóór eind juni een gedetailleerd
transformatieplan opgesteld waarin de concrete activiteiten die nodig zijn
om de noodzakelijke veranderingen in de IV-keten te realiseren in de
komende 12 tot 18 maanden stap voor stap worden beschreven. Om het
veranderproces intensief te begeleiden, wordt een transformatiemanager
aangesteld, die rechtstreeks zal rapporteren aan de CIO.
Het is zaak de komende tijd maximaal te investeren in het uitvoeren van
de aanbevelingen. Daarbij roep ik in herinnering wat eerder over de
vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst is gezegd: structurele oplossingen voor complexe en omvangrijke IT-problemen vergen tijd. Mijn
ambtsvoorganger en ik hebben daarbij toen reeds een termijn van vijf tot
tien jaar genoemd. De directeur-generaal Belastingdienst is voornemens
over twee jaar opnieuw de balans op te maken, zodat het mogelijk is de
effecten van de nu te nemen maatregelen te monitoren. In de tussentijd
zal ik uw Kamer via de halfjaarsrapportages informeren over de voortgang
en de resultaten.
De overige activiteiten in het kader van het plan van aanpak
vereenvoudigingsoperatie
Het toenmalige plan van aanpak vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst bestond uit vier onderdelen, luiken genoemd. Het doorlichtingsrapport en deze brief hebben betrekking op tekortkomingen in de realisatie van het derde luik, de vereenvoudigingsoperatie toekomstige
organisatie. Ondertussen moet er ook aandacht zijn voor die onderdelen
van de vereenvoudigingsoperatie die inmiddels succesvol zijn afgerond
dan wel op koers liggen. De vierde halfjaarsrapportage geeft inzicht in de
prestaties die tot nu toe zijn geleverd.
De staatssecretaris van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 066, nr. 71

3