Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1462

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2017
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en
Ecofinraad van 9 en 10 oktober in Luxemburg en de IMF Jaarvergadering
van 13 en 14 oktober in Washington (Kamerstuk 26 234, nr. 204).
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda’s of
dat bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1462
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

1

Geannoteerde agenda t.b.v. de Eurogroep en Ecofinraad van 9 en
10 oktober 2017 in Luxemburg
Eurogroep
Portugal: post-programma surveillancemissie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Europese Commissie en de ECB zullen terugkoppelen over de zesde
post-programma surveillancemissie (pps-missie) in Portugal, die van
26 juni tot 4 juli plaatsvond. Uit het statement dat na de missie is
gepubliceerd blijkt dat de financieel-economische situatie in Portugal op
de korte termijn verbeterd is1. De economische groeit ontwikkelt zich
positief en het begrotingstekort was voldoende verlaagd om in juni
ontslagen te worden uit de buitensporigtekortprocedure. De instellingen
geven echter ook aan dat een blijvende beleidsinspanning nodig is om de
economische groei op de middellange termijn te bevorderen en de
overheidsfinanciën te verbeteren. Ook het aanpakken van het hoge niveau
van leningen met een betalingsachterstand in het bankwezen vergt nog
een forse verdere inspanning.
Preparation of international meetings: exchange rate developments
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Europese Commissie zal een presentatie geven van de ontwikkelingen
op het gebied van wisselkoersen. De afgelopen maanden is de euro in
nominale effectieve termen met 7% geapprecieerd. De stijging hangt
samen met gewijzigde marktverwachtingen over de afbouw van QE en de
duidelijke verbetering van de economische prestaties in de eurozone.
Daarnaast hebben toegenomen onzekerheid over het economisch beleid
in de VS en de gevolgen van Brexit bijgedragen aan de appreciatie van de
euro. De bespreking in de Eurogroep dient te voorbereiding van internationale bijeenkomsten zoals de G7 en de jaarvergadering van het IMF,
waar tevens de wisselkoersontwikkeling van de euro en andere valuta zal
worden besproken.
Thematische bespreking: Financiering van lastenverlichting op
arbeid
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een thematische bespreking houden over de financiering van lastenverlichting op arbeid. De Eurogroep heeft in september
2014 gedeelde principes afgesproken voor de belastingdruk op arbeid, en
heeft in september 2015 een benchmark hierover vastgesteld. De
afgesproken benchmark van de belastingdruk op arbeid is het
bbp-gewogen gemiddelde van de wig voor eenverdieners met een
gemiddeld loon en de wig voor eenverdieners met een laag inkomen. De
1

https://ec.europa.eu/info/news/economy-finance/statement-staff-ec-and-ecb-following-sixthpps-mission-portugal_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

2

prestaties van lidstaten ten opzichte van deze benchmark worden jaarlijks
gemonitord in de Staff Working Documents die de Europese Commissie
uitbrengt bij de opinies over de ontwerpbegrotingen (Draft Budgetary
Plans). Uit eerdere analyse blijkt dat de wig in het eurogebied sinds 2012
afneemt, met name voor de lage inkomens.
De Eurogroep zal ditmaal verder spreken over één van de in september
2014 afgesproken gedeelde principes, namelijk de financiering van
lastenverlichting op arbeid. Destijds heeft de Eurogroep als gedeeld
principe vastgesteld dat lastenverlichtingen op arbeid gecompenseerd
zouden moeten worden met een verlaging van (niet-productieve)
overheidsuitgaven of een verschuiving van belasting naar minder
verstorende belastingen. In de Eurogroep zullen landen hun ervaringen
delen over de financiering van lastenverlichtingen op arbeid.
De discussie sluit aan bij de Nederlandse inzet voor een ambitieuze
agenda van structurele hervormingen om de veerkracht en het groeipotentieel van lidstaten in het eurogebied te vergroten. Lastenverlichtingen
op arbeid kan een positieve bijdrage leveren aan groei en werkgelegenheid in de muntunie.
Toekomst EMU: Rol van het Europees Stabiliteitsmechanisme
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Op 1 maart 2017 heeft de Europese Commissie het Witboek over de
toekomst van Europa gepubliceerd. Ter bevordering van een brede
discussie heeft de Commissie in dit Witboek aangekondigd vijf reflectiepapers te zullen publiceren over respectievelijk de ontwikkeling van de
sociale dimensie van de EU, het verdiepen van de Economische en
Monetaire Unie (EMU), globalisering, de toekomst van Europa’s defensie
en de toekomst van de financiën van de EU. Op 31 mei 2017 heeft de
Commissie het reflectiepaper over de EMU gepubliceerd.
In het reflectiepaper over de EMU wordt gesteld dat in het debat over de
toekomst van de EMU wordt gesproken over een Europees Monetair
Fonds dat op natuurlijke wijze zou voortbouwen op het Europees
Stabiliteitsmechanisme (ESM). Het reflectiepaper stelt dat lidstaten over
dit idee het debat moeten aangaan. Tevens stelt het reflectiepaper dat het
ESM op termijn in het EU-rechtskader zou moeten worden geïntegreerd.
Ook in het eerdere Vijfpresidentenrapport werd deze wens uitgesproken.
Ook hebben verschillende lidstaten steun uitgesproken voor het doorontwikkelen van het ESM in een EMF, waarbij veelal gesteld wordt dat het
EMF dan meer autonomie zou moeten krijgen bij het uitonderhandelen en
monitoren van steunprogramma’s.
Zoals ook aangegeven in de geannoteerde agenda voor de Eurogroep van
juli jongstleden is het kabinet voorstander van het ontwikkelen van het
ESM tot een Europees Monetair Fonds. Een EMF zou zelfstandig steunprogramma’s kunnen uitonderhandelen, financieren en monitoren. Deze
taken zijn nu bij verschillende instellingen belegd. In de huidige opzet is
het ESM verantwoordelijk voor de financiering van programma’s en de
Commissie, in samenwerking met de ECB, voor het uitonderhandelen en
het monitoren van programmaconditionaliteiten. Voor het kabinet staat
voorop dat het ontwikkelen van het ESM in een EMF de effectiviteit van
programma’s moet vergroten, zonder de zeggenschap van lidstaten te
verkleinen. Het kabinet hecht om die reden aan behoud van het intergouvernementele karakter van het ESM/EMF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

3

Ecofinraad
Definitief BTW-systeem
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Presentatie Commissie
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens de Ecofin van 10 oktober zal de Commissie een presentatie geven
over het nog te verschijnen voorstel voor een definitief BTW-systeem.
In haar BTW-Actieplan van april 2016 en recentelijk in de State of the
Union heeft de Commissie aangekondigd met voorstellen te komen voor
een gemeenschappelijke BTW-ruimte in de EU. Onderdeel hiervan zijn een
definitief BTW-systeem, modernisering van BTW-tarieven, maatregelen
voor het MKB en het versterken van de administratieve samenwerking.
Het voorstel voor een definitief BTW-systeem wordt begin oktober
gepubliceerd. De andere voorstellen zullen naar verwachting aan het eind
van het jaar worden gepubliceerd.
Met het voorstel voor een definitief BTW-systeem beoogt de Commissie
voor zowel het bedrijfsleven als Belastingdiensten een vereenvoudigd en
fraude-robuust BTW-systeem te bereiken. Nederland ondersteunt de
doelstellingen die met dit voorstel worden beoogd. Nederland is allereerst
groot voorstander van maatregelen tegen BTW-fraude. Zo kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de IT-analysetool TNA (Transaction Network
Analysis) waarover tijdens het Nederlands voorzitterschap is gesproken
en die nu wordt ontwikkeld door de Commissie. Verder is Nederland
voorstander van vereenvoudigingen voor het bedrijfsleven en de
Belastingdienst. In dit kader is het belangrijk om naar de gevolgen van de
administratieve lasten te kijken.
Het is op dit moment echter nog niet mogelijk een standpunt in te nemen
over de nieuwe voorstellen omdat nog niet bekend is hoe deze er uit gaan
zien. Na het verschijnen van de voorstellen wordt uw Kamer, zoals
gebruikelijk is, over het standpunt van het kabinet geïnformeerd via een
BNC-fiche.
Agendaonderwerp: Europees Semester 2017 – terugblik
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
In de Ecofin zal gesproken worden over het afgelopen Europees Semester.
Deze bespreking biedt lidstaten onder andere de gelegenheid om
verbeterpunten voor het aankomende Semester te benoemen. Het
Europees Semester is de afgelopen jaren aangepast op basis van een
uitwerking van voorstellen in het 5 Presidentenrapport. Zo brengt de
Europese Commissie de aanbevelingen voor het eurogebied tegenwoordig aan het begin van het Europees Semester in november uit. Doel
hiervan is het beter laten doorwerken van de uitdagingen voor het
eurogebied als geheel in het deel van het Semester dat is gericht op
nationaal beleid.
Het kabinet is van mening dat de werking van het Europees Semester de
afgelopen jaren verbeterd is, onder meer doordat landenspecifieke
aanbevelingen zich meer richten op de belangrijkste uitdagingen in de
lidstaten. Het afgelopen jaar legde de Europese Commissie meer dan in
voorgaande jaren de nadruk op een «fiscal stance» voor de eurozone (de
begrotingssituatie van eurolidstaten op geaggregeerd niveau). Zoals
eerder al is gecommuniceerd, is het kabinet geen voorstander van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

4

centrale rol voor het concept fiscal stance.2 Het kabinet is van mening dat
de aanbevelingen voor het eurogebied gericht moeten zijn op de grootste
gezamenlijke uitdagingen voor de lidstaten. De begrotingsafspraken in het
Stabiliteits- en Groeipact (SGP) zijn leidend voor de coördinatie van het
budgettaire beleid in het eurogebied.
Daarnaast is het volgens het kabinet belangrijk om de werking van de
macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP) en de
implementatie van landenspecifieke aanbevelingen te verbeteren. Hiertoe
is het volgens het kabinet van belang dat de discussies zich focussen op
de landen met de grootste onevenwichtigheden en dat de Europese
Commissie, wanneer dat nodig is, gebruik maakt van het instrumentarium
dat zij tot haar beschikking heeft om implementatie af te dwingen.
Daarnaast kan betrokkenheid op politiek niveau, bijvoorbeeld door middel
van discussies in de Ecofinraad over implementatie van hervormingen,
bijdragen aan het politieke draagvlak voor implementatie van de
landenspecifieke aanbevelingen. Het belang van het vergroten van het
draagvlak voor hervormingen op nationaal niveau wordt breed gedeeld
door lidstaten.
Voorbereiding van de G20 vergadering en de IMF jaarvergadering
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens de Ecofinraad wordt de inzet van de EU vastgesteld in de G20
vergadering en IMF jaarvergadering, die van 12 t/m 14 oktober in
Washington DC plaatsvinden. De inzet is vooraf afgestemd in het EFC
door middel van G20 Terms of Reference en een EU IMFC statement. De
Europese Commissie, de ECB en de voorzitter van de Ecofin (Estland)
zullen de EU vertegenwoordigen in de vergaderingen.
De G20 vergadering van ministers van Financiën en centrale bank
gouverneurs is de laatste vergadering van het Finance track, die door
Duitsland wordt voorgezeten. De inzet van de EU gaat in op de belangrijkste onderwerpen die tijdens de vergadering aan bod zullen komen,
waaronder de mondiale economische situatie, het niet afzwakken van
internationale financiële regulering, het belang van internationale
afspraken op het gebied van belastingen, de versterking van de internationale financiële architectuur en het ondersteunen van het compact met
Afrika initiatief. Nederland kan zich vinden in de inzet.
De inzet van de EU voor de IMF jaarvergadering staat in het teken van de
mondiale economische situatie en het IMF beleid. In het bijzonder wordt
er ingegaan op de belangrijkste macro-economische beleidsuitdagingen,
waaronder het aanjagen van structurele hervormingen, het mobiliseren
van investeringen, het volgen van verantwoord budgettair beleid en het
terugdringen van excessieve mondiale onevenwichtigheden. De inzet
bevat de belangrijkste punten voor Nederland. De Ecofin raad zal de inzet
voor beide vergaderingen naar verwachting goedkeuren. Het Europees
parlement is niet betrokken bij het proces.
Klimaatfinanciering ter voorbereiding op COP23
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Aanname raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit
Toelichting:
De Raad zal spreken over Klimaatfinanciering in voorbereiding op de 23e
Conference of the Parties (COP23) die 6-17 november gehouden zal
2

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1170

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

5

worden in Bonn onder de United Nations Framework Convention on
Climate Change (UNFCCC). Hiertoe zullen raadsconclusies worden
aangenomen om de EU positie uiteen te zetten. De Ecofin raad is
verantwoordelijk voor de financiële aspecten van de internationale
klimaatonderhandelingen, gegeven de potentiële budgettaire en economische implicaties die de onderhandelingen kunnen hebben. Naar
verwachting zullen de raadsconclusies veel van de posities en
boodschappen bevatten die reeds in de conclusies van afgelopen jaren
zijn uiteengezet, maar worden ook enkele nieuwe zaken benadrukt.
Belangrijk is het onderstrepen van het belang van het in lijn brengen van
financiële stromen met een lage uitstoot en klimaatbestendige toekomst,
zoals afgesproken in het Parijs akkoord (Art. 2.1.c). De exacte uitwerking
van deze afspraak moet echter nog verder uitgewerkt worden en er
moeten nog methodes ontwikkeld worden om de vooruitgang t.a.v. dit
doel te kunnen meten. Daarnaast zal naar verwachting aandacht zijn voor
het belang van groene investeringen en het verkrijgen van inzicht in
klimaatgerelateerde financiële risico’s. Ook zullen de conclusies naar
verwachting ingaan op de belangrijke rol van Multilaterale Ontwikkelingsbanken en hen oproepen investeringen in kolencentrales verder terug te
schroeven (rekeninghoudend met de behoeften van ontwikkelingslanden).
Voor Nederland is het van belang dat in de conclusies de belangrijke rol
van de private sector goed wordt benadrukt. Daarnaast is Nederland geen
voorstander van het aangaan van nieuwe collectieve financieringsdoelstellingen omdat de huidige doelstelling om $ 100mld klimaatfinanciering
per jaar te mobiliseren geldt van 2020 tot 2025 en het te vroeg is om een
doelstelling voor de periode na 2025 af te spreken. Ook is Nederland geen
voorstander van het te specifiek opdelen van eerder aangegane financieringsdoelstellingen omdat klimaatfinanciering vraag gestuurd werkt.
Wanneer doelstellingen worden opgedeeld per regio of per instrument,
wordt klimaatfinanciering naar het oordeel van het kabinet minder
efficiënt. Ook bedrukt Nederland het belang van transparantie van
klimaatfinanciering.
Gezien het feit dat COP23, net als COP22, veelal zal gaan over de
uitwerking van het Parijs Akkoord (COP21) en het overgrote gedeelte van
de conclusies verwijzen naar zaken waar overeenstemming is binnen de
EU zal er naar verwachting beperkt discussie zijn over dit onderwerp.
Mededeling van de Commissie «A Fair and Efficient Tax System
in the European Union for the Digital Single Market» en vervolg
op de Digitale Top van Tallinn
Document: Communication from the Commission to the European
Parliament and the Council «A Fair and Efficient Tax System in the
European Union for the Digital Single Market», COM(2017) 547 final,
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52017DC0547&from=EN
Aard bespreking: Presentatie door de Commissie en informatie van het
voorzitterschap
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens de Ecofinraad zal de Commissie haar mededeling presenteren
voor een eerlijk en efficiënt belastingsysteem in de EU voor de Digitale
Europese Markt. De mededeling van de Commissie volgt op de oproep
van verschillende lidstaten aan de Commissie, onder meer tijdens de
informele Ecofinraad van 16 september jl., om de mogelijkheden te
verkennen van de invoering van een zogenoemde «equalisation tax» over
de omzet van digitale bedrijven in de Europese Unie (Kamerstuk
21 501-07, nr. 1459). Nederland verwelkomt de mededeling van de
Commissie, omdat deze bijdraagt aan meer begrip van het vraagstuk van
het belasten van bedrijven in de digitale economie. Meer onderzoek naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

6

dit complexe vraagstuk is vereist. Uw Kamer zal, zoals gebruikelijk is, over
het standpunt van het kabinet worden geïnformeerd via een BNC-fiche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1462

7