Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

829
Vragen van de leden Diertens en Van Weyenberg (beiden D66) aan de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het voldoen aan artikel 68
van de Grondwet (ingezonden 16 oktober 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de mede namens de Minister voor Medische Zorg (ontvangen
18 november 2020)
Vraag 1
Herinnert u zich dat u bij uw installatie tot Minister de eed (of gelofte) heeft
afgelegd, waarvan een deel luidt:
«Ik zweer (beloof) trouw aan de Koning, aan het Statuut voor het Koninkrijk
en aan de Grondwet»?
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Bent u op de hoogte van artikel 68 van de Grondwet, dat luidt: «De Ministers
en de Staatssecretarissen geven de kamers elk afzonderlijk en in verenigde
vergadering mondeling of schriftelijk de door een of meer leden verlangde
inlichtingen waarvan het verstrekken niet in strijd is met het belang van de
staat»?
2.
Ja
Vraag 3
Herinnert u zich dat de Kamer op 20 februari 2020 unaniem de motie Omtzigt
c.s.1 heeft aangenomen, waarvan het dictum luidt: «verzoekt de regering te
bevestigen dat op grond van artikel 68 een individueel Kamerlid specifieke
documenten binnen een redelijke termijn moet kunnen ontvangen, tenzij het
belang van de Staat zich hiertegen verzet»?
Antwoord 3
Ja.

1

ah-tk-20202021-829
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 28 362, nr. 25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 4
Wat is de voornaamste reden dat de verslagen van de OMT (Outbreak
Management Team)-overleggen vertrouwelijk zijn?
Antwoord 4
Het OMT is een gemengd samengestelde adviescommissie van RIVMdeskundigen en top-experts uit de samenleving die ad hoc en zonder last of
ruggenspraak worden uitgenodigd. Voor een goed werkend OMT is het
noodzakelijk dat de deskundigen vrijelijk vanuit inhoudelijk perspectief
kunnen discussiëren, en soms controversiële standpunten naar voren kunnen
brengen, zonder daarop elders aangesproken te (kunnen) worden. Wanneer
de bereidheid tot deelname aan het OMT afneemt (wat een reëel risico is als
de notulen in strijd met de toegezegde vertrouwelijkheid openbaar zouden
worden gemaakt), komt het hele systeem van uitbraak- en epidemiebestrijding op losse schroeven te staan. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor de
volksgezondheid en veiligheid van burgers bij deze of volgende infectieziektecrises. De garantie van vertrouwelijkheid van de beraadslagingen en notulen
weegt dan ook vanuit dat perspectief zwaar.
Vraag 5
Bent u het eens met de stelling dat media-uitingen van verscheidene leden
van het OMT over de OMT-overleggen en de daar spelende meningsverschillen bijdragen aan de transparantie van de wetenschappelijke adviezen van
het OMT? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Uitspraken die afzonderlijke leden van het OMT, in welke hoedanigheid ook,
doen in de media, komen voor hun verantwoordelijkheid. Als er verschillen
van inzicht zouden blijven binnen het OMT, dan worden de verschillende
zienswijzen weergegeven in het advies en op deze wijze wordt door middel
van de adviezen al bijgedragen aan de transparantie van de adviezen van het
OMT. Het zijn uiteindelijk de adviezen die de basis vormen voor besluitvorming.
Vraag 6
Kunt het verslag van het tweede OMT-overleg de Kamer doen toekomen,
aangezien op 27 februari jl., op dezelfde dag dat de eerste besmetting met
het coronavirus gemeld werd, dit tweede OMT-overleg omtrent het coronavirus plaatsvond, waarin specifiek de persoonlijke beschermingsmiddelen
werden besproken? Zo nee, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot artikel
68 GW?
Antwoord 6
De desbetreffende OMT-notulen worden niet verstrekt om redenen vermeld in
het antwoord op vraag 4. Dat is in lijn met artikel 68 Grondwet. Op 15 juni
2020 heeft de Afdeling advisering van de Raad van State ongevraagd advies
uitgebracht over de ministeriële verantwoordelijkheid. Daarin is ook ingegaan
op de betekenis van artikel 68 Grondwet. Ik verwijs u in dit verband naar de
reactie van het kabinet in het Nader rapport van 29 september 2020 over dit
advies.
Vraag 7
Bent u bereid alle verslagen van de vergaderingen van het OMT te delen met
de Kamer zodat de transparantie van de wetenschappelijke adviezen nog
verder wordt vergroot? Zo nee, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot
artikel 68 GW?
Antwoord 7
Ik verwijs u hiervoor naar het antwoord op vraag 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 8
Waarop was het advies aan het kabinet gebaseerd van het Bestuurlijk
Afstemmingsoverleg (BAO van 28 januari jl.2 – waarvan het verslag beschikbaar is gekomen naar aanleiding van een Wob-verzoek – om de beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen voor de verschillende beroepsgroepen te inventariseren?
Antwoord 8
Dit advies is gebaseerd op het advies van het OMT van 27 januari.
Vraag 9
Kunt u het verslag van het daaropvolgende BAO, dat plaatsvond op
28 februari jl. en waarin wederom werd geadviseerd om de vraag naar
persoonlijke beschermingsmiddelen te inventariseren en om de eerstelijnszorg hierin te versterken, de Kamer doen toekomen? Zo nee, waarom niet en
hoe verhoudt zich dit tot artikel 68 GW?
Antwoord 9
Er worden geen notulen gemaakt van het BAO. Aan de hand van persoonlijke
aantekeningen van een medewerker wordt een advies opgesteld. Dit advies is
naar aanleiding van het desbetreffende Wob-verzoek ook openbaar gemaakt.
Voor de volledigheid is het ook bijgevoegd.
Vraag 10
Kunt u het verslag van het BAO van 28 januari jl., dat leidde tot dit advies, de
Kamer doen toekomen? Zo nee, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot
artikel 68 GW?
Bent u bereid alle verslagen en alle adviezen van het BAO sinds januari 2020
te delen met de Kamer? Zo nee, waarom niet en hoe verhoudt zich dit tot
artikel 68 GW?
Antwoord 10
Er worden geen verslagen gemaakt van het BAO. Aan de hand van persoonlijke aantekeningen van een medewerker wordt een advies opgesteld. Alle
BAO-adviezen zijn al openbaar gemaakt.
Vraag 11
Kunt u in een tijdlijn per dag aangeven welke acties u tussen 27 januari en
28 februari 2020 heeft ondernomen ten aanzien van (1) de inkoop van
persoonlijke beschermingsmiddelen en (2) de inventarisatie van persoonlijke
beschermingsmiddelen in de intra- en extramurale setting?
Antwoord 11
Voorop gesteld: zorginstellingen in Nederland zijn verantwoordelijk voor hun
eigen inkoop, soms werken ze daarvoor samen met de verzekeraars. Omdat
er in aanloop naar de Brexit zorgen ontstonden over de continuïteit van die
inkoop, kreeg VWS meer contacten met leveranciers dan voorheen.
VWS heeft op 30 januari nog geen signalen dat er sprake is van een tekort. Er
zijn dan nog geen COVID-19 patiënten in Nederland. Op advies van het
Bestuurlijk Afstemmings Overleg (BAO) start VWS toch met een inventarisatie
van beschikbare persoonlijke beschermingsmiddelen, samen met het landelijk
netwerk acute zorg (LNAZ) en de veiligheidsregio. Op 30 januari belt VWS
met de brancheorganisaties van fabrikanten om te vragen of zij tekorten zien.
Die zijn er volgens de brancheorganisaties niet.
Wel komen er af en toe signalen binnen uit de zorg dat er tekorten dreigen.
Op 5 februari meldt NFU dat de eerste ziekenhuizen uit hun voorraden FFP
maskers lopen, 3M (leverancier van mondmaskers) coördineert alle bestellingen en blokkeert pogingen tot het aanleggen van extra voorraad van
beschermingsmiddelen door ziekenhuizen, om beschikbare voorraden
evenredig te verdelen. De producent geeft aan hard te werken aan het
opschalen van productie en die eerlijk over de landen te verdelen, al naar
gelang het aantal COVID-patiënten.

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/wob-verzoeken/2020/10/01/besluit-wob-verzoek-baodocumenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

VWS blijft gebruik maken van de contacten die zijn opgebouwd met
inkoopafdelingen van ziekenhuizen en met de verschillende koepelorganisaties in de zorg. Op 12 februari komt het eerste signaal binnen dat er een
tekort aan mondkapjes zou zijn bij een verpleeghuis. Het is nog steeds
mogelijk om de individuele problemen van tekorten op te lossen. Brancheorganisaties FME, FHI en Nefemed geven aan dat de vraag naar beschermingsmateriaal zich nu wereldwijd richt op China en dat die vraag zal stijgen.
22 februari In Italië ontstaat een run op mondmaskers. Op 25 februari zijn er
signalen dat een acuut tekort aan wondmateriaal is, omdat de productie
hiervan in Wuhan stil is gevallen. VWS vraagt opnieuw aan de brancheorganisaties (FME, Nefemed en FHI) of er tekorten van andere medische hulpmiddelen die in China geproduceerd worden, te verwachten zijn. Minister Bruins
schrijft aan de Kamer dat leveranciers de sterk toegenomen vraag nog
aankunnen en dat de productie in Europa al wordt uitgebreid. «In totaal
bezien is er nog geen sprake van een acuut tekort».
Op 27 februari wordt de eerste besmetting in Nederland vastgesteld. De
Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra (NFU) meldt
diezelfde dag dat het steeds moeilijker is aan mondmaskers te komen. VWS
inventariseert welke tekorten mogelijk kunnen ontstaan: zuurstof, gazen,
mondkapjes worden gemeld. Fabrikanten verzekeren VWS dat ze kunnen
opschalen. Het OMT stelt dezelfde dag (dus 27 februari) een werkgroep in die
zich buigt over het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Ze zijn
schaars en moeten dus niet onnodig gebruikt worden, media-aandacht voor
juist gebruik kan helpen, aldus de werkgroep.
Op 28 februari (OMT-advies) adviseert het BAO een verdelingsstructuur van
persoonlijke beschermingsmiddelen in te richten via de Regionaal Overleg
Acute Zorgnetwerken – de Directeur Publieke Gezondheid coördineert vanuit
zijn wettelijke taak om de continuïteit van zorg te borgen. Door het verdeelmechanisme moeten beschikbare persoonlijke beschermingsmiddelen beter
verdeeld worden en is het minder ieder voor zich. De VVT-sector is in
principe aangesloten op de ROAZ, maar de betrokkenheid verschilt per regio.
Vraag 12
Kunt u voor de periode van 27 januari tot 28 februari 2020 een overzicht
geven van de overleggen aangaande de inkoop en inventarisatie van
persoonlijke beschermingsmiddelen waarbij uw ministerie betrokken was? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, bij welke van deze overleggen was u zelf ook
aanwezig?
Antwoord 12
In deze periode is er veel contact met diverse instanties en personen zoals
hierboven beschreven. In deze periode zijn de overleggen niet structureel.
Vanaf begin maart is er meer regulier overleg op ambtelijk niveau en spreekt
mijn voorganger ook met diverse betrokken partijen.
Vraag 13
Heeft u in de periode van 27 januari tot 28 februari 2020 ook overleggen
gevoerd met brancheorganisaties binnen de verpleeghuiszorg en thuiszorg
aangaande het coronavirus en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen? Zo ja, wanneer vonden deze overleggen plaats? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 13
Er hebben in deze periode geen overleggen plaatsgevonden met de
brancheorganisaties binnen de verpleeghuiszorg en thuiszorg over het
gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Er was in die periode van
beide zijden geen aanleiding om dit onderwerp te agenderen. Wel is de
sector net als de andere sectoren op 27 februari informeel geïnformeerd over
de op 3 maart verzonden informatiesheet over de beschikbaarheid van
persoonlijke beschermingsmiddelen met de boodschap dat zorgaanbieders
zich bij schaarste kunnen melden bij de ROAZ of DPG in hun regio. Als er
onderlinge schaarste is maakt de ROAZ of DPG een verdeling.
Vraag 14
Wat is de reden dat het OMT en het BAO tussen 27 januari en 27 februari
2020 niet bijeen zijn gekomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 14
Het OMT zag geen reden om bijeen te komen, een BAO komt alleen bijeen na
een OMT.
Vraag 15
Wanneer bent u op de hoogte gebracht van de eerste besmetting in België,
die door de media op 3 februari jl. gemeld werd, en welke acties heeft u
ingezet nadat u hiervan op de hoogte was gesteld?
Antwoord 15
Op 3 februari hebben de Belgische gezondheidsautoriteiten gemeld dat een
persoon die in hetzelfde vliegtuig zat als de teruggehaalde Nederlanders
positief is bevonden op de aanwezigheid van het nieuwe coronavirus. Omdat
het quarantaineprotocol rekening hield met deze mogelijkheid zijn er geen
extra maatregelen in gezet.
Vraag 16
Waarom was de eerste coronabesmetting in België geen aanleiding voor u
om direct van het OMT en het BAO een nieuw advies te vragen omtrent het
coronavirus?
Antwoord 16
Omdat het ging om iemand die in quarantaine zat omdat deze teruggehaald
was uit China, was dit geen onverwachtse besmetting en was er geen reden
om een nieuw advies te vragen.
Vraag 17
Kunt deze vragen ieder afzonderlijk en vóór de behandeling van de begroting
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar
2021 beantwoorden?
Antwoord 17
Ja

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5