Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1337
Vragen van de leden Westerveld en Van den Berge (beiden GroenLinks) aan
de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over de kinderalimentatie (ingezonden 30 november
2020).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming), mede namens de
Staatssecretaris Van ‘t Wout (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
14 januari 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr.
1194.
Vraag 1
Kent u het artikel «Toets het inkomen van ex-partners elke vijf jaar opnieuw
voor de kinderalimentatie»?1 Zo ja, wat vindt u van dit artikel?
Antwoord 1
Ja, ik ken het artikel. Dit opiniestuk ziet op een individuele casus van een
alimentatie betalende vader die het belang schetst van periodieke herberekening van kinderalimentatie. Hoewel ik niet kan ingaan op individuele
casuïstiek, vind ik dat het in eerste instantie aan ouders zelf is om bij
gewijzigde omstandigheden samen tot nieuwe afspraken over de kinderalimentatie te komen. Mochten ouders hier niet uitkomen, zoals in het artikel
wordt beschreven, dan kunnen zij zich hiermee tot de rechter wenden.
Vraag 2
Klopt het dat bij gewijzigde draagkracht van één van de ex-partners,
bijvoorbeeld als gevolg van inkomensverlies, de hoogte van de kinderalimentatie in principe alleen gewijzigd kan worden als beide ex-partners hiermee
instemmen? En klopt het dat indien de ex-partners niet tot overeenstemming
kunnen komen aangaande een gewijzigde hoogte van de kinderalimentatie,
dit alleen door tussenkomst van de rechter bewerkstelligd kan worden?
Antwoord 2
Ja dat klopt.

1

ah-tk-20202021-1337
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/toets-het-inkomen-van-ex-partners-elke-vijf-jaaropnieuw-voor-de-kinderalimentatie~b92ec9d1/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe oordeelt u over de wenselijkheid van de situatie beschreven onder vraag
2? Vindt u ook dat het onwenselijk is dat, als de twee ex-partners niet in staat
zijn een gewijzigde hoogte van de kinderalimentatie overeen te komen, de
rechtsgang hun enige oplossingsmechanisme is? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke buitengerechtelijke mogelijkheden bent u van plan te faciliteren voor
het vaststellen van de hoogte van de kinderalimentatie?
Antwoord 3
Het is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de ex-partners om te
pogen onderling tot een oplossing te komen. Uit onderzoek is gebleken dat
de kans op een duurzame oplossing het grootst is als partijen hun geschillen
zoveel mogelijk in onderling overleg oplossen.2 Dit geldt te meer in familierechtzaken waarbij kinderen betrokken zijn. Het onderling oplossen van
geschillen op een bestendige manier voorkomt dat kinderen beschadigd
raken. Het is daarom belangrijk dat ouders en kinderen in deze zaken goed
worden ondersteund.3 Een derde, zoals een mediator of een advocaat, kan
ouders helpen bij het maken van deze afspraken. Het kabinetsbeleid is er dan
ook op gericht geschillen, waar mogelijk, op te lossen door middel van het
bereiken van onderlinge overeenstemming, al dan niet met behulp van een
derde.4
Indien ex-partners er desondanks onderling niet uitkomen kan het geschil aan
de rechter worden voorgelegd.
Dat ouders als ze er samen niet uitkomen het geschil aan een rechter moeten
voorleggen acht ik niet onwenselijk. Ook als partijen elkaar in rechte
betrekken, kan een rechter partijen overigens desgewenst in elke stand van
het geding naar mediation verwijzen. Deze inbedding van mediation binnen
de rechtspraak is bekend onder de naam «mediation naast rechtspraak».
Ik wijs er overigens op dat het aantal afgehandelde procedures bij de
rechtbank over kinderalimentatie sinds 2015 flink is gedaald. Dat komt vooral
door een sterke daling (40%) van het aantal afgehandelde wijzigingsprocedures. Het aantal afgehandelde vaststellingsverzoeken is ten opzichte van 2015
licht gestegen – ook al is in dit aantal sinds 2018 een dalende trend te zien.
Het lijkt erop dat het ex-partners steeds beter lukt om onderling afspraken te
maken over (wijziging van) de kinderalimentatie.
Vraag 4
Denkt u bijvoorbeeld dat een periodieke inkomenstoets van beide ex-partners
door het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO), in combinatie
met de bevoegdheid door het LBIO om de hoogte van de kinderalimentatie te
wijzigen, wenselijk zou zijn?
Antwoord 4
Het is van belang dat ouders met elkaar in gesprek blijven om zaken zoals
kinderalimentatie en omgang met de kinderen goed te regelen. In een
ouderschapsplan spreken ouders dikwijls af dat periodiek wordt bezien of er
aanleiding bestaat de alimentatie te herzien. In het programma Scheiden
zonder Schade ontwikkelen we een nieuwe scheidingsaanpak, waarbij ook
wordt bekeken of de gezinsvertegenwoordiger periodiek met ouders aan tafel
gaat om het ouderschapsplan te evalueren. Het moet geen statisch instrument zijn, want zaken veranderen. Ouders krijgen een nieuwe relatie, een
nieuwe baan en het ouderschapsplan kan daar goed op worden aangepast. Ik
wil dit niet vanuit de overheid verplichten. Deze verantwoordelijkheid ligt
primair bij ouders.

2

Zie M.J. ter Voert & C.M. Klein Haarhuis, Geschilbeslechtingsdelta; Over verloop en afloop van
(potentieel) juridische problemen van burgers, 2014, p. 15, p. 146.
Het Programma Scheiden zonder Schade richt zich op het voorkomen van de schade bij
kinderen als gevolg van de scheiding van hun ouders en voert de acties uit de Agenda
«Scheiden{ en de kinderen dan?» van André Rouvoet uit (Kamerstukken II 2017/18, 33 836, nr.
25). Deze acties hebben tot doel ouders, kinderen en professionals te ondersteunen bij een
scheiding. Zo worden een scheidingsloket, een nieuwe procedure voor de rechter en de figuur
van een gezinsvertegenwoordiger ontwikkeld en getest in de regio’s Den Haag en Oost-Brabant
(Kamerstuk 33 836, nr. 44).
4
Kamerstuk 34 775-VI, nr. 115; Kamerstuk 35 000-VI, nr. 96.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Het LBIO heeft als wettelijke taak de inning van, onder meer, achterstallige
kinderalimentatie. Een wijzigingsbevoegdheid van het LBIO past naar mijn
mening niet bij de huidige wettelijke taken van het LBIO. Het zou ook tot
onduidelijkheid kunnen leiden bij rechtszoekenden indien één instantie zich
bezighoudt met wijziging en inning van kinderalimentatie. Bij een wijziging in
het inkomen van de alimentatieplichtige informeert het LBIO diegene wel
over de mogelijkheid tot wijziging van de alimentatie.
Vraag 5
Wat vindt u ervan om een inspanningsplicht in te stellen voor de kinderalimentatiegerechtigde om tenminste iedere zes maanden globaal een financiële
verantwoording af te leggen aan de kinderalimentatieplichtige over de
besteding van de kinderalimentatie de afgelopen zes maanden?
Antwoord 5
Als er recht op kinderalimentatie bestaat, is het aan de alimentatiegerechtigde
om te bepalen hoe de alimentatie wordt besteed. Het afleggen van (periodieke) verantwoording over de besteding van de kinderalimentatie past hier
niet bij. Daarnaast kan iedere uitgave zorgen voor een discussie tussen
ex-partners en daarmee conflicten in de hand werken. Daarvan ben ik geen
voorstander; mijn beleid is gericht op de-escalatie. Ik kan me voorstellen dat
ouders in goed overleg afspraken maken over bepaalde bestedingen, zoals
over de contributie van de sportclubs. Ik vind een verplichte periodieke
financiële verantwoording echter niet wenselijk.
Vraag 6
Klopt het dat, indien er geen sprake is van co-ouderschap, slechts één van de
ex-partners kinderbijslag kan ontvangen?
Antwoord 6
Het klopt dat het recht op kinderbijslag in beginsel aan één ex-partner wordt
uitbetaald. De samenloopregels van de Algemene Kinderbijslagwet bepalen
aan welke ouder. Doorgaans is dit de ex-partner waar de kinderen, na de
scheiding, wonen. Wel kan de ouder die de kinderbijslag krijgt uitbetaald bij
de Sociale Verzekeringsbank (SVB) een verzoek indienen om de kinderbijslag
geheel of in gedeelten aan de andere ouder uit te laten betalen.
Vraag 7
Klopt het dat, indien de ex-partners geen co-ouders zijn en/of maar één kind
hebben, het kindgebonden budget volledig naar dezelfde ex-partner gaat die
de kinderbijslag ontvangt? Kunt u zich voorstellen dat dit voor financiële
ongelijkheid zorgt tussen de ex-partners, bijvoorbeeld als beiden evenveel
kosten maken voor de kinderen, terwijl maar één van hen kinderbijslag en
kindgebonden budget ontvangt?
Antwoord 7
Het klopt dat de ex-partner aan wie de kinderbijslag wordt toegekend ook het
kindgebonden budget ontvangt. In tegenstelling tot de kinderbijslag is het
kindgebonden budget een huishoudgebonden toeslag, die wordt berekend op
basis van het huishoudinkomen van de ouder die de kinderbijslag ontvangt.
Bij voorkeur is dit de minstverdienende ouder, omdat deze het hoogste
bedrag ontvangt. Het (huishoud)inkomen van de andere ouder blijft daarbij
buiten beschouwing.
Het kindgebonden budget maakt onderdeel uit van de draagkrachtberekening
van de ex-partner die het budget ontvangt. In de berekening van ieders
bijdrage aan de kosten van het kind naar draagkracht wordt rekening
gehouden met financiële ongelijkheid tussen beide ex-partners, die zou
kunnen ontstaan door het ontvangen van kindgebonden budget. Zo kan het
zijn dat ook als beide ouders dezelfde kosten maken, één van de ouders een
bijdrage (kinderalimentatie) aan de andere ouder verschuldigd is. In de
lopende bewustwordingscampagne rondom life-events besteedt de Belastingdienst opnieuw extra aandacht aan scheiden en de fiscale gevolgen daarvan.
Daarbij wordt ook ingegaan op co-ouderschap en de toegang tot het
kindgebonden budget. Daarnaast worden echtscheidingsadvocaten en
mediators geïnformeerd. In 2020 zijn ouders van wie bekend werd dat zij
gescheiden zijn ook persoonlijk benaderd met een gezamenlijke brief van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

SVB en de Belastingdienst/Toeslagen met uitleg over de gevolgen van de
scheiding voor het recht op (uitbetaling van) het kindgebonden budget. Of
deze brief op reguliere basis verstuurd gaat worden dient nog bepaald te
worden.
Vraag 8
Klopt het dat als twee ex-partners onderling niet in staat zijn de in vraag 7
bedoelde financiële ongelijkheid op te lossen, de rechtsgang de enige manier
is dit te rectificeren? Vindt u ook dat een gebrek aan een oplossingsmechanisme buiten de rechtersgang om voor een onnodige belasting zorgt voor
zowel de rechterlijke macht als de ex-partners? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
bent u bereid alternatieve oplossingsmechanismen te verkennen, zoals een
bindende geschillencommissie?
Antwoord 8
Zoals ik in het antwoord op vraag 7 heb genoemd, wordt financiële ongelijkheid door het ontvangen van kindgebonden budget meegenomen in de
alimentatieberekening.
Bij de beantwoording van vragen 2 en 3 heb ik reeds genoemd dat het maken
van onderlinge afspraken tussen ouders de voorkeur heeft boven het zetten
van juridische stappen. Zo nodig met behulp van een mediator, advocaat of
ondersteuning vanuit de gemeente. Als dit niet lukt dan is het een recht van
ouders om naar de rechter te stappen. Aangezien ouders het ook gezamenlijk
hadden kunnen regelen vind ik dat geen onnodige belasting voor ex-partners.
Voor de rechterlijke macht is het onderdeel van hun rechterlijke taak. Een
bindende geschillencommissie zal alleen een finale oplossing kunnen geven
in geval beide ouders instemmen met het bindend advies. Het risico is dan
ook aanwezig dat dit een extra juridische stap wordt en ouders zich nadien
toch nog tot de rechter wenden. Ik zie dan ook weinig toegevoegde waarde in
het instellen van een geschillencommissie voor alimentatiezaken, zeker niet
gezien de dalende trend van het aantal rechtszaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4