Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2059

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2016
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij twee fiches,
die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling en richtlijnen contracten voor de levering van digitale
inhoud en voor online verkoop van goederen (Kamerstuk 22 112, nr. 2058)
Fiche: Verordening steunprogramma voor structurele hervormingen
(SRSP)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2059
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2059

1

Fiche: Verordening steunprogramma voor structurele hervormingen (SRSP)
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling
van het steunprogramma voor structurele hervormingen voor de
periode 2017–2020 en tot wijziging van de Verordeningen (EU)
nr. 1303/2013 en (EU) nr. 1305/2013.
b) Datum ontvangst Commissiedocument
26 november 2015
c) Nr. Commissiedocument
COM(2015) 701
d) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/
?qid=1449830581410&uri=CONSIL:ST_14790_2015_INIT
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet uitgevoerd.
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Economische en Financiële Zaken.
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken in nauwe samenwerking met de
Ministeries van Buitenlandse Zaken en Financiën.
h) Rechtsbasis
Artikel 175 derde alinea en artikel 197 lid 2 VWEU.
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid.
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing.
2. Essentie voorstel
• Inhoud voorstel
In de verordening stelt de Europese Commissie de instelling van een
«Structural Reform Support Programme» (SRSP) voor, initieel voor de
periode van 2017 tot 2020.
Het voorgestelde ondersteuningsprogramma dient de EU in staat te
stellen om lidstaten op eigen verzoek te voorzien van technische
assistentie bij het implementeren van institutionele, administratieve en
structurele hervormingen over de volle breedte van het EU-acquis, en bij
het effectief aanwenden van EU-fondsen. Het ondersteuningsprogramma
kan daarmee bijdragen aan de implementatie van hervormingen zoals
voorgesteld in de landspecifieke aanbevelingen in het kader van het
Europees Semester en de implementatie en toepassing van Unierecht op
lidstaatniveau, door de administratieve en institutionele capaciteit
hiervoor te vergroten.
Dit programma dient in feite een inhoudelijke en financiële basis te bieden
voor de «Structural Reform Support Service» (SRSS), de ondersteuningsdienst welke de Commissie sinds de zomer van 2015 heeft ingericht na
samenvoeging van de taskforce voor Griekenland en de steungroep voor
Cyprus. In het voorstel wordt de opzet van dit programma dan ook
verbonden aan de evaluatie van de technische assistentie die de
afgelopen jaren door de EU is versterkt in het kader van de taskforce voor
Griekenland (sinds 2011) en de steungroep voor Cyprus (sinds 2013). De
evaluatie adviseert dat dergelijke assistentie vanuit de Commissie op
permanente basis beschikbaar zou moeten zijn voor alle lidstaten. Het nu
door de Commissie voorgestelde SRSP faciliteert de omvorming van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2059

2

SRSS tot een dergelijke voor alle lidstaten beschikbare dienst voor
technische assistentie.
Lidstaten zullen in het huidige voorstel voor drie gevallen bij de
Commissie een verzoek tot assistentie kunnen indienen: (i) implementatie
van hervormingen in het kader van economische beleidscoördinatie, met
name implementatie van de landspecifieke aanbevelingen en/of andere
acties verbonden aan de implementatie van Unierecht; (ii) hervormingen
verbonden aan de implementatie van economische aanpassingsprogramma’s voor lidstaten die financiële steun ontvangen van de EU; en (iii)
hervormingen die lidstaten op eigen initiatief willen doorvoeren gericht
op duurzame investeringen, groei en werkgelegenheid.
Het voorgestelde programma zal aanvullend zijn aan de reeds bestaande
mogelijkheden voor capaciteitsversterking en technische assistentie via
andere EU-programma’s onder het Meerjarig Financieel Kader en de
diverse EU-fondsen. Het SRSP biedt de Commissie de mogelijkheid om
beschikbare expertise te identificeren, mobiliseren en coördineren, en de
uitwisseling van best practices te stimuleren.
De benodigde middelen voor het programma ten belope van
142,8 miljoen euro worden overgeheveld uit het bestaande budget van de
Commissie voor technische bijstand van lidstaten bij de uitvoering van de
Europese Structuur- en Investeringsfondsen. Daarnaast kunnen lidstaten
vrijwillig eigen technische bijstand uit de Europese Structuur- en
Investeringsfondsen inzetten voor projecten in het kader van dit
programma. In het voorstel zijn hiervoor wijzigingen in de verordeningen
1303/2013 en 1305/2013 opgenomen.
• Impact assessment Commissie
Er is geen impact assessment uitgevoerd door de Europese Commissie.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het kabinet acht inzet op implementatie van gemaakte Europese
afspraken, structurele hervormingen en landspecifieke aanbevelingen
daartoe in het kader van het Europees Semester van groot belang. Het
voorstel voor een ondersteuningsprogramma voor structurele
hervormingen dient te worden bezien in het verlengde van de inzet
van de Europese Commissie op het versterken van het openbaar
bestuur en betere implementatie en handhaving van het EU-acquis in
de lidstaten. Prioritering door de Commissie van het stimuleren en
faciliteren van betere implementatie over de volle breedte van het
EU-acquis sluit aan bij de bovengenoemde kabinetsinzet op implementatie van gemaakte Europese afspraken, structurele hervormingen en
landspecifieke aanbevelingen daartoe in het kader van het Europees
Semester. Dit geldt ook voor de inzet van het kabinet op kwalitatief
hoogwaardig openbaar bestuur in de lidstaten onder de noemer
«better governance». Sterke lidstaten borgen een sterke EU en EMU.
Het vertrouwen tussen lidstaten en dat van burgers, ondernemers en
investeerders in de EU en de EMU dient wat Nederland betreft te
worden versterkt door het beter nakomen en optimaal implementeren
van Europese afspraken. Werken aan de kwaliteit van openbaar
bestuur in de lidstaten (better governance) is hierbij een belangrijke
factor voor succes. De beoogde technische assistentie via het
voorgestelde SRSP kan hieraan bijdragen.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet staat in beginsel positief tegenover het voorstel. De brede
aanpak van het voorgestelde ondersteuningsprogramma wat betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2059

3

beleidsterreinen voorkomt fragmentatie van expertise, zorgt voor een
consistente aanpak tussen verschillende sectoren en bestrijdt
verkokering binnen de Commissie. Bovendien zorgt deze opzet ervoor
dat de technische assistentie flexibel naar de behoeften van de
lidstaten kan acteren.
Voor Nederland is belangrijk dat het verlenen van de technische
assistentie plaatsvindt op verzoek van de betreffende lidstaat en op
vrijwillige basis. In aansluiting op de kabinetsinzet op better governance gaat het erom dat lidstaten door uitwisseling van best practices
komen tot optimalisering van de kwaliteit van het openbaar bestuur,
niet op basis van een dwingend stelsel. Overigens is het kabinet
vooralsnog niet voornemens gebruik te maken van het voorgestelde
programma.
Ten aanzien van de verhouding van het voorgestelde ondersteuningsprogramma tot de reeds bestaande mogelijkheden voor technische
assistentie onder het Meerjarig Financieel Kader, meer specifiek het
structuur- en cohesiebeleid, acht het kabinet nadere toelichting van de
Commissie wenselijk. Het huidige voorstel roept voor het kabinet
onder meer vragen op over hoe de technische assistentie zoals
voorgesteld onder dit SRSP zich verhoudt tot de huidige mogelijkheden onder de Europese Structuur- en Investeringsfondsen, en wat de
gevolgen zijn van de overheveling van middelen naar het SRSP voor
de bestaande technische bijstand bij de uitvoering van de Europese
Structuur- en Investeringsfondsen. Daarbij is er ook onduidelijkheid
over de van toepassing zijnde uitvoeringsregels wanneer lidstaten
besluiten een deel van de eigen technische bijstand in te zetten. Tot
slot acht het kabinet het van belang dat adequate en transparante
verantwoording wordt afgelegd over EU-middelen die onder het SRSP
worden besteed.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
De Europese Commissie geeft aan dat, in navolging van Griekenland
en Cyprus, ook enkele andere lidstaten belangstelling hebben getoond
in technische assistentie onder het SRSS, waarmee dit voorstel zou
voorzien in een behoefte. Voor de meeste lidstaten zal de vrijwillige
basis een belangrijk aandachtspunt zijn, alsmede het budgettaire effect
van dit voorstel op de beschikbare Europese Structuur- en Investeringsfondsen. Een aantal lidstaten is naar verwachting kritisch ten
opzichte van deze overheveling.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het kabinet acht de EU bevoegd op dit terrein op te treden. Het kabinet
kan zich vinden in de keuze voor de rechtsbasis (artikel 175 derde
alinea, betreffende specifieke maatregelen ter verwezenlijking van de
economische, sociale en territoriale samenhang, en artikel 197 lid 2
VWEU, betreffende administratieve ondersteuning door de Unie).
b) Subsidiariteit
Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit van dit voorstel positief. Voor
het bijeenbrengen van expertise vanuit Europese instellingen en
diensten van andere landen of internationale organisaties ten behoeve
van technische assistentie ligt een Europese aanpak in de rede.
Optreden door de EU creëert schaalvoordelen en biedt de mogelijkheid
om de beste praktijken te delen. Verder zorgt het karakter van de
technische assistentie als aanvullend aan en in samenwerking met de
nationale administratieve en institutionele capaciteit voor complementariteit en meerwaarde.
c) Proportionaliteit
Ten aanzien van de instrumentkeuze, beoordeelt het kabinet de
proportionaliteit van dit voorstel in beginsel positief. Een programma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2059

4

voor technische assistentie dat aanvullend is aan nationale capaciteit
en dat expertise van Europese instellingen en diensten van andere
landen of internationale organisaties bijeenbrengt, dient met het oog
op de gelijke beschikbaarheid voor alle lidstaten, op Europees niveau
te worden vormgegeven. Een verordening is hiervoor een geschikt
instrument.
Ten aanzien van de inhoud van het voorstel is het kabinet een positief:
het voorstel voor assistentie op basis van vrijwilligheid biedt ruimte
aan de lidstaten. Daarbij is het SRSP een geschikt middel om lidstaten
deze assistentie te bieden.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De financiële middelen voor de uitvoering van het programma voor de
periode 2017–2020 worden vastgesteld op tenhoogste 142,8 miljoen
euro. Dit bedrag zal in mindering worden gebracht op de gecentraliseerde middelen van de Europese Commissie die zij tot haar beschikking heeft voor technische bijstand ter ondersteuning van de Europese
Structuur- en Investeringsfondsen, specifiek op de budgetten voor het
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Europees
Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO). Nadere
toelichting van de Commissie hierover is evenwel wenselijk, in het
bijzonder ten aanzien van de uitputting van deze middelen in eerdere
periodes en de gevolgen van dit voorstel voor de huidige ondersteuning van de Commissie aan de lidstaten en regio’s.
Voorts kunnen aan het programma aanvullende financiële middelen
worden toegewezen uit de technische bijstand van de lidstaat, op
initiatief van de lidstaten en op vrijwillige basis. Het totaal aan
uitgaven uit hoofde van de EU-begroting blijft ongewijzigd.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Het voorstel voor een steunprogramma heeft geen direct effect op de
rijksbegroting of begrotingen van decentrale overheden, tenzij wordt
besloten om deel te nemen aan het programma en een vrijwillige
financiële bijdrage wordt gedaan aan het SRSP. Voor de technische
bijstand bij de uitvoering van de Europese Structuur- en Investeringsfondsen ontvangen de regio’s een bijdrage van de Europese Commissie en daarnaast dragen de decentrale overheden zelf ook bij aan deze
uitvoering. Conform de mogelijkheid daartoe in het voorstel zal een
vrijwillige eigen bijdrage bij deelname aan het SRSP plaatsvinden door
een deel van deze middelen voor technische bijstand in te zetten voor
het SRSP. Derhalve zal, in geval van deelname en een vrijwillige
bijdrage aan het SRSP, de eigen bijdrage van decentrale overheden
aan de uitvoering van Europese programma’s toenemen.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
In beginsel heeft het voorstel geen financiële consequenties voor
bedrijfsleven en burger.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Het voorstel richt zich op de versterking van administratieve en
institutionele capaciteit en daarmee verbetering van openbaar bestuur
in de lidstaten. Dit zou in lidstaten gepaard kunnen gaan met het
terugbrengen van regeldruk en administratieve lasten voor overheid,
bedrijfsleven en burgers.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
Door de administratieve en institutionele capaciteit van lidstaten bij de
implementatie van structurele hervormingen te vergroten en het
openbaar bestuur te verbeteren (better governance), draagt het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2059

5

programma bij aan een verbetering van de economische structuur en
concurrentiekracht van de economieën van de betreffende lidstaten en
de EU als geheel.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Het voorstel delegeert in artikel 15 en 16 aan de Commissie de
bevoegdheid om indicatoren op te stellen voor de monitoring van het
SRSP gedurende de looptijd. De Commissie mag daarvoor de
indicatoren zoals opgenomen in de bijlage bij de verordening (Annex
1) indien nodig wijzigen. Het Europees Parlement of de Raad kunnen
deze bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het kabinet acht
deze delegatie nuttig, omdat deze de Commissie in staat stelt
gedurende de looptijd van het programma zo nodig aanvullende
relevante indicatoren op te nemen. Daarbij is het van belang dat het
Europees Parlement en de Raad erop toezien dat wijziging van deze
indicatoren de kwaliteit van de monitoring niet vermindert, hetgeen
door de intrekkingsbevoegdheid van deze gedelegeerde handeling
wordt gewaarborgd.
Het voorstel geeft de Commissie in artikel 12 voorts de bevoegdheid
tot vaststelling bij uitvoeringshandelingen van meerjarige en jaarlijkse
werkprogramma’s voor het steunprogramma.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De verordening moet in werking treden daags na bekendmaking in het
Europese Publicatieblad, waarna het SRSP ten vroegste op 1 januari
2017 operationeel wordt.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
De verordening stelt een steunprogramma in voor de periode van
1 januari 2017 tot en met 31 december 2020. De Commissie zal het
programma gedurende de looptijd monitoren en uiterlijk medio 2019
een tussentijds evaluatieverslag uitbrengen aan het Europees
Parlement en de Raad. Eventuele continuering van het steunprogramma zal worden beoordeeld aan de hand van deze evaluatie.
Uiterlijk eind december 2021 volgt dan een ex post evaluatieverslag.
Het kabinet acht de horizon- en evaluatiebepaling in deze verordening
wenselijk, zodat na enige jaren de effectiviteit en meerwaarde van het
programma wordt beoordeeld, alvorens een positief dan wel een
negatief besluit wordt genomen over continuering op enigerlei wijze
van het programma na 2020.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Het voorliggende voorstel heeft geen implicaties voor uitvoering en/of
handhaving door Nederlandse overheden of uitvoeringsinstanties. Het
SRSP wordt ingericht binnen het secretariaat-generaal van de Commissie
en rapporteert rechtstreeks aan Commissievoorzitter.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Er zijn geen implicaties voor ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2059

6