Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2687
Vragen van de leden Omtzigt (Omtzigt) en Van Nispen (SP) aan de Minister
van Justitie en Veiligheid over de landsadvocaat en fraude-onderzoeken
(ingezonden 4 maart 2022).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 11 mei 2022). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2223.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het feit dat het kantoor van de landsadvocaat
Pels Rijcken, weigert om het intern verrichte fraudeonderzoek openbaar te
maken en/of te delen met het openbaar ministerie (OM)?1
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van de berichtgeving in de NRC van 21 februari jl.
waarin wordt gesteld dat Pels Rijcken weigert interne fraudeonderzoeken met
het Openbaar Ministerie (hierna: OM) te delen.
Het OM en Pels Rijcken doorlopen momenteel de geëigende wettelijke
procedure die bestaat voor verstrekking van gegevens waarop een geheimhoudingsplicht rust. Pels Rijcken heeft volgens het OM de globale onderzoeksresultaten van de in opdracht van Pels Rijcken uitgevoerde onderzoeken
beschikbaar gesteld aan het OM. Voor zover de verzochte informatie
gegevens betreft waarop een geheimhoudingsplicht rust, voorziet de wet in
een procedure waarbij de rechter-commissaris bepaalt of de informatie kan
worden vrijgegeven ten behoeve van het strafrechtelijk onderzoek. Ik licht dat
nader toe.
De gegevens over individuele zaken vallen onder de wettelijke geheimhoudingsplicht die advocaten en notarissen hebben jegens hun cliënten. Het
Wetboek van Strafvordering geeft de geheimhouder (in dit geval de advocaten en notarissen van Pels Rijcken) een weigeringsgrond in het geval van het
leggen van beslag (art. 98 jo art. 218 Sv), in geval van een bevel tot uitlevering van voor in beslagneming vatbare voorwerpen (art. 96a lid 3 sub jo.
art. 218 Sv), of in geval van een vordering tot het verstrekken van gegevens
(art. 126nd lid 2 jo. art. 96a lid 3 sub b jo. art. 218 Sv). Pels Rijcken heeft

1

ah-tk-20212022-2687
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NRC, 21 feburari 2022, «Pels Rijcken weigert grootschalig fraudeonderzoek met OM te delen»,
https://www.nrc.nl/nieuws/2022/02/21/pels-rijcken-weigert-groot-fraudeonderzoek-met-om-tedelen-a4092140

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

aangegeven dat deze informatie onder de geheimhoudingsplicht valt en dat
de rechter-commissaris via een toetsingsprocedure dient te bepalen welke
informatie kan worden vrijgegeven voor het strafrechtelijk onderzoek. Hierbij
is van belang te vermelden dat Pels Rijcken niet exclusief voor de Staat werkt
en door (andere) cliënten zowel tuchtrechtelijk als civielrechtelijk aansprakelijk
kan worden gesteld voor schending van de geheimhoudingsplicht. Het OM
heeft ook belang bij een zorgvuldige procedure zodat over de bruikbaarheid
van het bewijs later geen discussie kan ontstaan. Het OM heeft inmiddels
meerdere vorderingen ingediend bij de rechter-commissaris. Een aantal van
die vorderingen is reeds (deels) gehonoreerd door de rechter-commissaris. In
die gevallen is geoordeeld dat vanwege de uitzonderlijke omstandigheden
van deze zaak het verschoningsrecht diende te wijken voor de waarheidsvinding. Tegen deze beslissing staat beklag open bij de rechtbank. Van die
beklagprocedure is door Pels Rijcken geen gebruik gemaakt.
Vraag 2
Wanneer bent u ervan op de hoogte gesteld dat het fraudeonderzoek niet
gedeeld wordt met het OM? Welke actie heeft u toen ondernomen?
Antwoord 2
Het artikel waarin de stelling wordt ingenomen dat Pels Rijcken weigert het
onderzoek dat door Deloitte is uitgevoerd te delen met het OM is gebaseerd
op een mailwisseling die ik op 17 februari jl. in het kader van een verzoek in
het kader van de Wet openbaarheid van bestuur openbaar heb gemaakt. In
die mailwisseling is te lezen dat op 15 juli 2021 door een medewerker van het
OM aan mijn departement werd gemeld dat Pels Rijcken zich op het
standpunt stelde dat verstrekking van de desbetreffende gegevens pas kon
plaatsvinden na toetsing door de rechter-commissaris. Dit is een gebruikelijke
procedure als het gaat om informatie waarop een geheimhoudingsplicht rust.
Mijn voorganger heeft uw Kamer hierover geïnformeerd bij brief van 16 juli
2021.2
Vraag 3
Kunt u de uitkomsten van dit fraudeonderzoek, die u kent, delen met de
Kamer?
Antwoord 3
Bij brief van 17 september 2021 heeft de VKC mij gevraagd het onderzoek
uitgevoerd door Van Doorne N.V. en Deloitte Forensic & Dispute Services B.V.
aan de Kamer te doen toekomen. Bij brief van 17 november 2021 heeft mijn
ambtsvoorganger uw Kamer gemeld dat dit onderzoek niet bij hem berust,
maar uitsluitend bij het kantoor van de Landsadvocaat en de instanties die
het onderzoek hebben uitgevoerd.
De eindresultaten van het onderzoek uitgevoerd door Van Doorne N.V. en
Deloitte Forensic & Dispute Services B.V. zijn neergelegd in een overkoepelend verslag van handelingen en bevindingen. Gelet op het belang om uw
Kamer zo volledig mogelijk te informeren, is het onderzoek uitgevoerd door
Van Doorne N.V. en Deloitte Forensic & Dispute Services B.V. via het kantoor
van de Landsadvocaat aan uw Kamer tot medio maart 2022 ter vertrouwelijke
inzage gelegd. Het rapport is inmiddels geretourneerd aan het kantoor van de
Landsadvocaat.
Vraag 4
Zijn er door uw ministerie of het OM afspraken gemaakt met Pels Rijcken
over het openbaar maken van dit interne onderzoek of het delen van het
interne onderzoek met het OM (en/of het Ministerie van J&V)? Zo ja, kunt u
dan aangeven welke afspraken daarover gemaakt zijn en wanneer die
gemaakt zijn?
Antwoord 4
Nee. Zoals ik mijn antwoord op vraag 1 heb beschreven, heeft Pels Rijcken
aan het OM aangegeven dat voor informatie die onder de geheimhoudingsplicht valt (van de advocaten en notarissen van Pels Rijcken) de rechter2

Kamerstukken II, 35 570 VI, nr. 116 (derde alinea en voetnoot 2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

commissaris via een toetsingsprocedure dient te bepalen welke informatie
kan worden vrijgegeven voor het strafrechtelijk onderzoek.
Vraag 5
Is deze weigering transparant te zijn tegenover uw ministerie en/of het OM
voor u een reden om de zakelijke relatie met Pels Rijcken als landsadvocaat
zo spoedig mogelijk te beëindigen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Nee. Het OM en Pels Rijcken doorlopen momenteel de geëigende wettelijke
procedure die bestaat voor verstrekking van gegevens waarop een geheimhoudingsplicht rust.
Vraag 6
Wie is de externe deskundige op het gebied van governance en integriteit,
die samen met de Haagse deken Arjen van Rijn en de Rotterdamse deken
Peter Hanenberg onderzoek gedaan heeft?3
Antwoord 6
Uit het persbericht van de Haagse deken van 12 augustus 2021 naar
aanleiding van de afronding van zijn onderzoek maak ik op dat de externe
deskundige is prof. Dr. Rob van Eijbergen, hoogleraar Kwaliteit en integriteit
van organisaties aan de VU.4
Vraag 7
Hoe luidde de onderzoeksopdracht aan deze onderzoekscommissie en welk(e)
persoon/personen heeft/hebben de reikwijdte van die opdracht opgesteld
en/of verstrekt?
Antwoord 7
Net als de Minister voor Rechtsbescherming5 ben ik, gelet op de onafhankelijkheid van de advocatuur en het toezicht daarop, terughoudend met het
reageren op een individuele casus. De deken in het arrondissement Den Haag
is de bevoegde toezichthouder op de advocaten van het kantoor Pels Rijcken.
Het is aan de deken als toezichthouder om bij het doen van onderzoek naar
mogelijke misstanden bij advocaten, de opzet en omvang van het onderzoek
te bepalen. Uit het in antwoord op vraag 6 genoemde persbericht van de
Haagse deken maak ik op dat het onderzoek was gericht op de mogelijke
betrokkenheid van de advocaten bij de omvangrijke notariële fraude en naar
de kantoororganisatie.
Vraag 8
Is er overleg geweest met de Minister of het Ministerie van J&V met
betrekking tot dit onderzoek? Zo ja, welke informatie is gedeeld?
Antwoord 8
Nee. Het is aan de toezichthouder om te bepalen of onderzoek nodig is en
wat de opzet van dat onderzoek is. Wel heeft mijn ambtsvoorganger na
afronding van het onderzoek, zoals is gemeld in zijn brief van 19 november
jl., vanuit de hoedanigheid als cliënt contact gezocht met de Haagse deken
om aandacht te vragen voor de berichtgeving over de sociale veiligheid in de
NRC van 3 november 2021, als signaal ten behoeve van het lopende
toezichttraject.
Vraag 9
Klopt het dat de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) een spil is in het
afhandelen van miljardenclaims tegen beursgenoteerde bedrijven?6
3

Advocatenblad, 10 maart 2021, «Commissie van drie personen onderzoekt miljoenenfraude
Pels Rijcken», https://www.advocatenblad.nl/2021/03/10/commissie-van-drie-personenonderzoekt-miljoenenfraude-pels-rijcken/
4
Zie https://www.advocatenorde-denhaag.nl/73308/nieuws/persbericht-haagse-orde-inzake-pelsrijcken-12-augustus-2021.
5
Zie Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021/2022, nr. 2291.
6
VEB.net, 7 augustus 2012, «Succesvolle VEB collectieve acties», https://www.veb.net/artikel/
01396/succesvolle-veb-collectieve-acties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 9
De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) start juridische acties wanneer
beleggers naar inzicht van de vereniging collectief gedupeerd zijn en men
aanleiding ziet om een schadevergoeding te bewerkstelligen. Of dat om
miljarden gaat zal afhangen van de casus.
Vraag 10
Bent u ermee bekend dat gerechtigden niet altijd een claim indienen en dat er
dus geld overblijft van die claims?
Antwoord 10
Ja, het is aan gerechtigden zelf om uiteindelijk daadwerkelijk aanspraak te
maken op toegekende compensatie. Voor verbindend verklaarde schikkingen
bepaalt de rechter hoe de gedupeerde gerechtigden bericht hierover moeten
worden, zodat zoveel mogelijk gerechtigden worden bereikt.
Vraag 11
Bent u ermee bekend dat er met de claims gefraudeerd wordt?7
Antwoord 11
Ja, dat is mij bekend.
Vraag 12
Is de VEB zelf ook onderwerp van onderzoek in de fraudezaak?
Antwoord 12
Over lopende onderzoeken doe ik zoals bekend, in het belang van de lopende
onderzoeken, geen uitspraken.
Vraag 13
Heeft u of uw ministerie onderzoek laten doen naar de vraag waarom de
volledige Raad van Commissaren van de VEB in juli 2021 is opgestapt en of
het opstappen gerelateerd is aan het onderzoek naar de fraude door Frank
O.? Zo ja, wat was de uitkomst van dit onderzoek? Zo nee, waarom niet en
bent u bereid om dat alsnog te doen?8
Antwoord 13
Nee, we hebben geen onderzoek daarnaar laten doen. Voor zover uw vraag
ziet op het strafrechtelijk onderzoek zoals dat door het OM wordt uitgevoerd,
kan ik daarover geen mededelingen doen.
Vraag 14
Klopt het dat een voormalig partner van Pels Rijcken en advocaat van de VEB
de is executeur-testamentair van Frank O. is en zijn nalatenschap beheert?
Antwoord 14
Zoals u weet kan ik geen mededelingen doen over lopende onderzoeken.
Vraag 15
Is het privé vermogen van Frank O. ook onderdeel van het onderzoek naar de
fraude bij Pels Rijcken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 15
Zoals u weet kan ik geen mededelingen doen over lopende onderzoeken.
Vraag 16
Hoe is geborgd dat belangenconflicten zijn uitgesloten, zoals deze advocaat
die ook de VEB vertegenwoordigt en voormalig partner bij Pels Rijcken is
geweest?

7

RTL Nieuws, 15 februari 2022, «Nep-gedupeerde belegger tikte half miljoen aan schikkingsclaims VEB binnen», https://www.rtlnieuws.nl/economie/beurs/artikel/5288180/claimfraude-vebgedupeerde-beleggers-wol-shell-kpnqwest
8
FD.nl, 12 juli 2021, «Commissarissen beleggersvereniging VEB opgestapt», https://fd.nl/beurs/
1396276/commissarissen-veb-stappen-op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 16
In het algemeen geldt het volgende. Gelet op Gedragsregel 15, eerste lid, is
het voor advocaten niet toegestaan tegen een voormalige of bestaande cliënt
of die van zijn of haar kantoorgenoten op te treden, behoudens bijzondere
omstandigheden. Leden 3 en 4 van Gedragsregel 15 geven invulling aan die
bijzondere omstandigheden. Een advocaat kan afwijken van de norm indien,
kort gezegd, het niet om dezelfde zaak gaat, de advocaat niet beschikt over
vertrouwelijke of zaaksgebonden informatie over de voormalige of bestaande
cliënt en niet is gebleken van redelijke bezwaren van de voormalige of
bestaande cliënt (lid 3). Ook indien de voormalig of bestaande cliënt vooraf
toestemming heeft gegeven kan worden afgeweken van de algemene norm
(lid 4). Het is aan de advocaat zelf om een afweging te maken of er sprake is
van (mogelijke) belangenverstrengeling, waarbij hij zo nodig advies kan
inwinnen bij de lokale deken.
Vraag 17
Klopt het dat uw voorganger al veel eerder op de hoogte was een grote
fraudezaak bij Pels Rijcken van het kantoor zelf? Welke fraudezaak betrof
dat?9
Antwoord 17
Bij brief van 1 oktober 2021 heeft mijn voorganger uw Kamer hierover het
volgende gemeld:
In maart 2019 heeft de voorzitter van het College van procureurs-generaal mij
één op één en marge van een overleg vertrouwelijk medegedeeld dat er
aanwijzingen waren van mogelijk strafbaar handelen van een notaris van Pels
Rijcken en dat er een embargo onderzoek was gestart. Daarbij zijn geen
verdere details met betrekking tot dit embargo onderzoek gedeeld.
Op 26 augustus 2020 heeft de plaatsvervangend voorzitter van het College
van procureurs-generaal mij mondeling bericht dat er sprake was van een
strafrechtelijke verdenking, dat het strafrechtelijk onderzoek was aangevangen
en dat de verdachte zou worden verhoord.
Op 17 september 2020 heeft de Directeur-Generaal Rechtspleging en
Rechtshandhaving (DGRR) mij medegedeeld dat de Landsadvocaat aan haar
als vertegenwoordiger van mijn ministerie op 14 september 2020 had gemeld
dat het hiervoor genoemde strafrechtelijk onderzoek liep.10
Dit betrof het onderzoek naar een omvangrijke fraude door een notaris/
bestuursvoorzitter van het kantoor van de Landsadvocaat Pels Rijcken.
Vraag 18
Was er een claimstichting onderdeel van deze fraudezaak? Zo ja, was er een
band met de VEB?
Antwoord 18
Zoals u weet kan ik geen mededelingen doen over lopende onderzoeken.
Vraag 19
Wie heeft uw voorganger op de hoogte gesteld en welke informatie is hem
toen verstrekt?
Antwoord 19
Bij brief van 1 oktober 2021 heeft mijn voorganger uw Kamer hierover het
volgende gemeld:
In maart 2019 heeft de voorzitter van het College van procureurs-generaal mij
één op één en marge van een overleg vertrouwelijk medegedeeld dat er
aanwijzingen waren van mogelijk strafbaar handelen van een notaris van Pels
Rijcken en dat er een embargo onderzoek was gestart. Daarbij zijn geen
verdere details met betrekking tot dit embargo onderzoek gedeeld.
Op 26 augustus 2020 heeft de plaatsvervangend voorzitter van het College
van procureurs-generaal mij mondeling bericht dat er sprake was van een

9

NRC, 28 september 2021, «Minister Grapperhaus lichtte Kamer verkeerd in over fraude bij Pels
Rijcken», https://www.nrc.nl/nieuws/2021/09/28/minister-grapperhaus-lichtte-kamer-verkeerd-inover-fraude-bij-pels-rijcken-a4059993
10
Kamerstukken II, 35 925 VI, nr 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

strafrechtelijke verdenking, dat het strafrechtelijk onderzoek was aangevangen
en dat de verdachte zou worden verhoord.
Op 17 september 2020 heeft de Directeur-Generaal Rechtspleging en
Rechtshandhaving (DGRR) mij medegedeeld dat de Landsadvocaat aan haar
als vertegenwoordiger van mijn ministerie op 14 september 2020 had gemeld
dat het hiervoor genoemde strafrechtelijk onderzoek liep.11
Vraag 20
Welke informatie met betrekking tot strafbare feiten en/of strafzaken inzake
malversaties bij het indienen van claims bij claimstichtingen is sinds 2010
gedeeld met de bewindspersonen en met (de medewerkers) van uw
ministerie (en de rechtsvoorgangers)? Kunt u een uitputtende lijst geven?
Antwoord 20
Dergelijke overzichten zijn er niet. In het algemeen kan het volgende worden
aangegeven. Collectieve schikkingen hebben in de afgelopen jaren ertoe
bijgedragen dat veel rechtzoekenden een vergoeding hebben gekregen van
hun schade, zonder dat zij hiervoor een individuele procedure bij de rechter
hebben hoeven voeren. Het is denkbaar dat een rechtszoekende ten onrechte
aanspraak heeft gemaakt op een vergoeding. Om die reden zijn waarborgen
ingebouwd voor de daadwerkelijke uitkeringen onder een schikking. Indien
achteraf blijkt dat ten onrechte een uitkering is gedaan aan iemand die
daarop geen recht heeft, dan kan dit worden teruggevorderd.
Vraag 21
Had Frank O. een rol bij de afwikkeling van de betreffende claim(s) ter zake
waarvan de (straf)zaak over vermeende malversaties diende?
Antwoord 21
Zoals u weet kan ik geen mededelingen doen over lopende onderzoeken.
Vraag 22
Is er jurisprudentie over civiele en/of strafzaken met betrekking tot (malversaties bij) het indienen van (valse) claims? Kunt u een volledige lijst geven?
Antwoord 22
Voor een overzicht van gepubliceerde rechterlijke uitspraken verwijs ik u naar
de website www.rechtspraak.nl.
Vraag 23
Zo ja, kunt u de ECLI-nummers noemen waaronder deze zaken openbaar
gemaakt zijn?
Antwoord 23
Zie het antwoord op vraag 22.
Vraag 24
Kunt u bevorderen dat de uitspraak van deze zaak bij de rechtbank Rotterdam
in zijn geheel gepubliceerd wordt? Kunt u ook aangeven waarom deze zaak
tot nu toe niet openbaar geworden is?12
Antwoord 24
De beslissing om rechterlijke uitspraken al dan niet te publiceren, is aan de
onafhankelijke rechtspraak. De Raad voor de rechtspraak hanteert selectiecriteria voor het publiek toegankelijk maken van uitspraken door middel van
opname in een databank op de website www.rechtspraak.nl. Het gaat om
uitspraken die maatschappelijk en/of juridisch in het bijzonder en op zichzelf

11
12

Kamerstukken II, 35 925 VI, nr 12.
RTL Nieuws, 15 februari 2022, «Nep-gedupeerde belegger tikte half miljoen aan schikkingsclaims VEB binnen», https://www.rtlnieuws.nl/economie/beurs/artikel/5288180/claimfraudeveb-gedupeerde-beleggers-wol-shell-kpnqwest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

staand relevant worden geacht.13 Uw Kamer is op 24 maart jl. nader
geïnformeerd over de publicatie van rechterlijke uitspraken.14
Vraag 25
Wilt u een overzicht geven van alles wat er de afgelopen drie jaar bekend
geworden is over het kantoor van de landsadvocaat of waarin dat kantoor
een rol speelt? Wilt u daarvan een overzicht verstrekken (geen verwijzingen)
waarin alle bewezen fraude, malversaties, verdenkingen, onderzoeken en
strafzaken punt-voor-punt worden genoemd?
Antwoord 25
Dergelijke overzichten zijn er niet. Er is mij overigens geen andere fraudekwestie bij het kantoor van de Landsadvocaat bekend dan de aan het licht
gekomen en reeds aan uw Kamer gemelde fraude door de voormalige
bestuursvoorzitter van het kantoor.
Vraag 26
Wilt u het antwoord op de vorige vraag voorleggen aan de ministerraad en
aan de ministerraad vragen of zo’n kantoor nog geschikt is om de rol van
landsadvocaat te hebben?
Antwoord 26
Zoals ik bij de vorige vraag heb aangegeven zijn dergelijke overzichten er
niet.
Vraag 27
Kunt u deze vragen een voor een en binnen drie weken beantwoorden?
Antwoord op vraag 27
De vragen zijn een voor een en zo spoedig als mogelijk beantwoord.

13
14

Zie www.rechtspraak.nl/uitspraken/paginas/selectiecriteria.aspx.
Kamerstukken II, vergaderjaar 2021/22, 29 279, nr. 706.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7