Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 104

Langdurige zorg

Nr. 241

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2018
Op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) stelt de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor ieder kalenderjaar
het bedrag vast dat in dat kalenderjaar beschikbaar is voor op grond van
de Wet langdurige zorg (Wlz) verzekerde zorg.
In mijn brief van 2 juli 2018 aan de Nationale Zorgautoriteit (NZa)1 heb ik
het voorlopige kader voor de Wlz in 2019 bekend gemaakt. Deze
voorlopige kaderbrief Wlz 2019 (hierna: voorlopige kaderbrief) was onder
voorbehoud van de politieke besluitvorming over de begroting 2019 die
op Prinsjesdag aan het parlement is gepresenteerd. Met de voorliggende
brief maak ik het definitieve Wlz-kader voor het jaar 2019 bekend bij de
Eerste en Tweede Kamer, en bij de NZa. Tevens ontvangt u hierbij mijn
reactie op het augustusadvies van de NZa over de toereikendheid van het
budgettair kader Wlz in 2018.
I Budgettair kader Wlz 2018 en reactie op augustusadvies
In het meiadvies heeft de NZa een eerste uitspraak gedaan over de
verwachte toereikendheid van het beschikbaar gestelde Wlz-kader in 2018.
Uit die prognose kwam naar voren dat het Wlz-kader 2018 niet toereikend
zou zijn. Om die reden heb ik een deel van de herverdelingsmiddelen
ingezet om het Wlz-kader 2018 met € 130 miljoen te verhogen. Bij het
versturen van de voorlopige kaderbrief kwam het Wlz-kader 2018 daarmee
uit op € 21.087 miljoen.
Op 28 augustus 2018 heb ik het aanvullend advies over de toereikendheid
van het budgettair kader Wlz in 2018 van de NZa ontvangen2. Uit deze
geactualiseerde prognose blijkt dat het Wlz-kader in 2018 (à € 21.087
miljoen) toereikend is. Daarnaast blijkt dat de overhevelingen tussen de
1
2

kst-34104-241
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 34 104, nr. 232
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 241

1

contracteerruimte, de experimenteerruimte en het pgb-kader na
verzending van de voorlopige kaderbrief dermate beperkt waren dat deze
geen effect hebben op de genoemde (afgeronde) kaders. Wel hebben
zorgaanbieders, zorgverzekeraars en Wlz-uitvoerders gezamenlijk
afgesproken vanaf 2018 structureel een bedrag van € 1,4 miljoen over te
hevelen van de Wlz naar de Zvw. Dit kan op grond van de beleidsregel
«Overheveling GGZ budget Wlz-Zvw».
Het Wlz-kader 2018 gaat daarmee ten opzichte van het kader uit de
voorlopige kaderbrief met € 1 miljoen omlaag, en komt uit op € 21.086
miljoen. Tabel 1 bevat de huidige verdeling van het Wlz-kader 2018.
Tabel 1: verdeling Wlz-kader 2018 over deelkaders (bedragen in miljoenen euro)
A
B
C

Wlz-kader 2018
Contracteerruimte 2018
Experimenteerruimte 2018
Pgb-kader 2018

21.086
18.118
732
2.236

II Budgettair kader Wlz 2019
Bij de opstelling van het definitieve kader voor 2019 vormt het budgettair
kader Wlz in 2018 het uitgangspunt. Tabel 2 laat zien hoe het Wlz-kader
2019 ten opzichte van het kader voor 2018 is opgebouwd. De vetgedrukte
posten zijn toegevoegd of aangepast ten opzichte van de voorlopige
kaderbrief.
Tabel 2: opbouw Wlz-kader 2019 (bedragen in miljoenen euro)
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Wlz-kader 2018, stand definitieve kaderbrief 2019
Groeiruimte 2019
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg tranche 2019
Herijking tarieven
Lage zzp’s
W&T middelen
Uitbreiding EKT- en meerzorgregeling
Loon- en prijsbijstelling 2019
Definitief Wlz-kader 2019 (som 1 t/m 8)

21.086
490
611
152
– 130
5
10
761
22.985

Ik licht in het vervolg van mijn brief de posten 1 tot en met 9 uit tabel 2
toe.
1. Wlz-kader 2018
De basis voor het Wlz-kader 2019 vormt het bedrag dat voor 2018
beschikbaar is. Dit bedrag is ten opzichte van de voorlopige kaderbrief
bijgesteld tot € 21.086 miljoen.
2. Groeimiddelen 2019 (inclusief verduurzaming vastgoed)
Voor het jaar 2019 zijn reguliere groeimiddelen beschikbaar van € 486
miljoen in verband met demografische ontwikkelingen en de toenemende
zorgzwaarte van cliënten met aanspraak op Wlz-zorg. Deze groeimiddelen
worden gedurende de aankomende 30 jaar cumulatief verhoogd met een
jaarlijks bedrag van € 4 miljoen om zorgaanbieders te compenseren voor
de gevolgen van wijzigingen van regelgeving op het gebied van
duurzaamheid voor de investeringen in vastgoed. Deze middelen komen
in 2019 via een hoger tarief voor de normatieve huisvestingscomponent
beschikbaar. Doel daarbij is om aan te sluiten bij de geleidelijke
aanpassing van de gebouwenvoorraad aan recente regelgeving in het
bouwbesluit voor isolatie en de vervolgstappen («BENG» en uiteindelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 241

2

«nul op de meter») die in het verschiet liggen. De totale groeiruimte
bedraagt in 2019 aldus € 490 miljoen.
3. Kwaliteitskader verpleeghuiszorg – tranche 2019
Op 10 april heb ik het programma «Thuis in het verpleeghuis,
Waardigheid en trots op elke locatie» aan uw Kamer aangeboden.3 Dit
programma beschrijft de meerjarige opdracht om er voor te zorgen dat er
voldoende tijd, aandacht en goede zorg is voor alle bewoners. Via dit
programma zet ik mij ook in voor het beschikbaar komen van voldoende
en deskundig personeel in verpleeghuizen. Daarbij is het doel dat de
zorgorganisaties toewerken naar, en uitkomen op, een personeelssamenstelling die in lijn is met de normen in het kwaliteitskader en die inspeelt
op de zorgbehoefte van bewoners.
In totaal is er structureel € 2,1 miljard extra structureel beschikbaar voor
de implementatie van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg.4 Hiervan heeft
de NZa op grond van mijn verzoek in de definitieve kaderbrief Wlz 20185
een bedrag van € 435 miljoen verwerkt in de maximumtarieven voor
cliënten met een V&V-profiel 4 en hoger die zorg ontvangen via een
zorgzwaartepakket (zzp) of een volledig pakket thuis (vpt). Deze middelen
blijven in 2019 en latere jaren structureel via de tarieven beschikbaar.
Vanaf 2019 worden de resterende middelen voor zorg in natura aan de
zorgaanbieders toegekend via een geoormerkt kwaliteitsbudget verpleeghuiszorg op basis van hun kwaliteitsplannen.6 De Wlz-uitvoerders hebben
daarbij de verantwoordelijkheid om de begrotingen bij deze plannen te
beoordelen en kwaliteitsbudget toe te kennen.
Daarbij is het van belang dat de zorgaanbieders zekerheid krijgen over de
meerjarige financiering van structurele kosten die in de begroting van het
kwaliteitsplan staan. Zonder deze zekerheid kunnen zorgaanbieders geen
personeelsleden in vaste dienst aannemen. In 2019 is hiervoor structureel
€ 600 miljoen beschikbaar als een apart geoormerkt budget naast de
contracteerruimte. In de voorlopige kaderbrief heb ik de NZa verzocht
erop toe te zien dat de Wlz-uitvoerders dit budget niet overschrijden.
De reikwijdte van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg omvat naast zorg
in natura, ook situaties waar mensen kiezen om met een persoonsgebonden budget in groepsverband zorg te krijgen. Het is van belang dat
deze pgb-wooninitiatieven ook toe kunnen groeien naar de normen uit het
Kwaliteitskader.
Daarvoor stelt het kabinet vanaf 2019 structureel € 11 miljoen
beschikbaar. Deze middelen worden toegevoegd aan het pgb-kader.
Hiermee kunnen de budgetten van cliënten in een pgb-wooninitiatief en
met een indicatie VV4 of hoger in 2019 worden verhoogd met een toeslag
van € 4.000.

3

Kamerstuk 31 765, nr. 318
Bij het beschikbaar stellen van de € 2,1 miljard is afgesproken dat de «best presterende
instellingen c.q. meest efficiënte zorgaanbieders» de norm zullen worden voor alle instellingen.
Door deze norm kunnen de kosten beperkt blijven tot € 2,1 mld.
5
Kamerstuk 34 104, nr. 188
6
Op basis van realisatiecijfers en actuele prognoses zal vanaf het voorjaar van 2019 jaarlijks
worden bekeken of dit ingroeipad aanpassing behoeft. Indien het ingroeipad van het extra
personeel neerwaarts moet worden aangepast, betekent dit ook dat het kwaliteitskader pas op
een later moment kan worden gerealiseerd.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 241

3

4. Herijking van de Wlz-tarieven
In september 2016 heeft de voormalige Staatssecretaris van VWS de NZa
gevraagd de huidige tarieven voor zorg in natura in de Wlz-zorg te
herijken. Het herijken van de tarieven zorgt ervoor dat deze weer goed
aansluiten bij de actuele uitgaven in de Wet langdurige zorg (Wlz).
De NZa heeft KPMG gevraagd om voor alle aanbieders in de Wlz de
uitgaven per prestatie voor zorg in natura in de Wlz in beeld te brengen.
Veel aanbieders hebben meegedaan met dit onderzoek en de gegevens
opgeleverd. Dat vormde de eerste fase van het onderzoek van de NZa.
Deze fase is benut als basis om de tarieven te herijken. Deze fase is
afgerond met het publiceren van het KPMG-rapport in januari 2018. In de
tweede fase heeft de NZa in overleg met deskundigen uit de diverse
sectoren gewerkt aan de vertaalslag van de door KPMG gemeten uitgaven
naar nieuwe tarieven per zorgzwaartepakket en bijbehorende prestatie.
Uit het onderzoek en de consultatie met het veld bleek dat de huidige
gehanteerde tarieven niet altijd voldoende zijn om de uitgaven volledig te
kunnen bekostigen. Dit geldt met name voor de hogere zorgzwaartepakketten in de gehandicaptenzorg en de ggz. In reactie op de individuele
aanpassingen van de maximumtarieven heb ik het effect op de macrobudgettaire Wlz ruimte nader bezien. Met uitzondering van de tarieven voor
ZZP V&V 4 t/m 10 en VPT V&V 4 t/m 10 zijn de tarieven per 2019 herijkt.
Vanwege de samenhang tussen kostenonderzoeken en kwaliteitsstandaarden en de gevolgen hiervan voor de vaststelling van tarieven heb ik
besloten een beleidsregel vast te stellen om – op dit moment – nog niet
over te gaan tot herijking van deze tarieven voor zorg die onder het
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg valt.7
Op basis van de nieuwe tarieven is de contracteerruimte in 2019 verhoogd
met € 10 miljoen voor de ggz, € 98 miljoen voor de gehandicaptenzorg en
€ 75 miljoen voor de tarieven voor vervoer naar de dagbesteding.
Hiermee kan de keuzevrijheid van de cliënt worden vergroot, omdat een
ontoereikende vergoeding voor de vervoerskosten nu geen belemmering
meer vormt. Hiermee wordt dus ook aangesloten bij de actuele uitgaven
aan vervoer. De verhoging van de vervoerstarieven heeft vooral
betrekking op de gehandicaptenzorg.
De invoering van de nieuwe tarieven betekent dat er tarieven zullen
stijgen, maar er zullen ook tarieven zijn die dalen. Voor de zorg in de
sector V&V die niet onder de reikwijdte van het kwaliteitskader valt
(waaronder ZZP 1–3 in de V&V), geldt dat de tarieven gemiddeld dalen.
Op basis hiervan is de contracteerruimte met € 31 miljoen verlaagd.
In totaal verhoog ik de contracteerruimte dus met € 152 miljoen. Dit is
€ 24 miljoen extra ten opzichte van de voorlopige kaderbrief Wlz 2019 en
is in lijn met een bijgestelde raming van het effect van de tariefsherijking
door de NZa. De uitkomsten van het kostenonderzoek en daarmee de
nieuw vastgestelde maximumtarieven laten, ook voor de komende jaren,
onderhandelingsruimte om vanuit doelmatigheidsoverwegingen
afspraken te maken over de prijs.

7

Beleidsregel van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 29 juni 2018,
1373081–178634-PZ0, Stcrt 2018, nr. 37598.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 241

4

5. Lage zzp’s
Het beroep van cliënten met een laag zorgzwaartepakket (zzp) op
intramurale zorg neemt geleidelijk af. Ten opzichte van 2018 verlaag ik de
contracteerruimte 2019 met een bedrag van € 130 miljoen voor de lage
zzp’s. Wlz-uitvoerders dienen de afbouw van deze capaciteit af te
stemmen op het gebruik van intramurale zorg door deze groep.
6. W&T middelen
In 2018 is er € 130 miljoen beschikbaar voor verpleeghuizen om een
impuls te kunnen geven aan de zinvolle daginvulling van hun bewoners
en het versterken van de deskundigheid van hun personeel. Dit bedrag
wordt vanaf 2019 verhoogd met € 5 miljoen tot € 135 miljoen. Deze
middelen worden verstrekt middels een opslag op de maximumtarieven
van het betreffende zzp of vpt.
7. Maatregelen ter voorkoming zorgval
Voor de uitbreiding van de EKT-regeling en een verwacht toenemend
gebruik van de meerzorg-regeling is vanaf 2019 € 10 miljoen extra
beschikbaar. Dit bedrag komt bovenop de € 10 miljoen vanaf 2018, zoals
beschreven onder punt 3 in paragraaf II. Deze middelen zijn zowel
beschikbaar voor zorg in natura als het pgb.
8. Loon- en prijsbijstelling 2019
De loon- en prijsbijstelling voor het Wlz-kader 2019 bedraagt € 761
miljoen.
9. Wlz kader 2019
De optelling van de posten 1 tot en met 8 leidt tot een voorlopig Wlz-kader
voor 2019 van € 22.985 miljoen (post 9). Tabel 3 laat zien hoe dit bedrag
verdeeld is over de deelkaders.
Tabel 3: verdeling Wlz-kader 2019 over deelkaders (bedragen in miljoenen euro)
9
A
B
C
D

Wlz-kader 2019
Contracteerruimte 2019
Pgb kader bij aanvang 2019
Kwaliteitsbudget verpleeghuiszorg
Herverdelingsmiddelen 2019

22.985
19.721
2.423
600
241

De contracteerruimte bedraagt bij aanvang van 2019 € 19.721 miljoen. Het
pgb kader bedraagt bij aanvang van 2019 € 2.423 miljoen. Wlz-uitvoerders
kunnen een verzoek bij de NZa indienen om middelen over te hevelen
tussen de contracteerruimte voor zorg in natura en het pgb kader, zodat
aangesloten kan worden bij de voorkeuren van cliënten. Deze overheveling wordt op basis van de bruteringsregels door de NZa verwerkt.
Zoals hierboven aangegeven is er in 2019 voor zorg in natura een bedrag
van € 600 miljoen structureel beschikbaar als geoormerkt kwaliteitsbudget verpleeghuiszorg naast de contracteerruimte. Deze middelen
kunnen niet ingezet worden voor reguliere productieafspraken en staan
daarom apart benoemd. De NZa heeft deze middelen verdeeld over de
regio’s op basis van de gedeclareerde dagen voor zzp en vpt V&V4 t/m 10
in 2017 (het meest recente realisatiejaar) gecombineerd met de
maximumtarieven die vanaf 2019 gelden voor deze prestaties. De NZa ziet
er op toe dat de regionale ruimtes niet overschreden worden.
Wlz-uitvoerders hebben de mogelijkheid om, binnen de landelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 241

5

geoormerkte ruimte, middelen over te hevelen tussen de regio’s om de
middelen zo volledig mogelijk te benutten.
Een bedrag van € 241 miljoen wordt gereserveerd als herverdelingsmiddelen. Hierin is een bedrag van € 41 miljoen gereserveerd voor het
geoormerkte kwaliteitsbudget verpleeghuiszorg (vanuit de loon- en
prijsbijstelling).
III Overige zaken
Transitiemiddelen verpleeghuiszorg 2018–2021
Voor de periode 2018–2021 is naast de contracteerruimte een geoormerkt
budget van € 50 miljoen per jaar beschikbaar als ondersteuning bij de
transitie van het Kwaliteitskader verpleeghuiszorg.
Hulpmiddelen
Ter bevordering van de kwaliteit zijn er in de Wlz middelen beschikbaar
voor individueel aangepaste hulpmiddelen. Het gaat hierbij om individueel aangepaste rolstoelen, orthopedisch schoeisel, orthesen en
prothesen en individueel aange-paste tilbanden. Tot op heden was voor
de groep cliënten die zorg met verblijf en Wlz-behandeling ontvangen,
landelijk een bedrag van afgerond € 135 miljoen bovenop het Wlz-kader
beschikbaar. Mede op basis van het augustusadvies over het budgettair
kader 2018 verhoog ik dit bedrag vanaf 2018 met € 10 miljoen tot € 145
miljoen.
Innovatie 2019
De geoormerkte middelen ten behoeve van innovatie bedragen in 2019
(net zoals in 2018) € 5 miljoen bovenop de contracteerruimte.
IV Slot
Ik heb de NZa verzocht om mij eind mei 2019 en eind augustus 2019 te
informeren over de inzet van de herverdelingsmiddelen en de ontwikkelingen in het licht van de toereikendheid van het Wlz-kader. Tevens heb ik
de NZa verzocht om mij in haar komende adviezen periodiek te informeren over de ontwikkelingen in relatie tot het kwaliteitsbudget voor
verpleeghuizen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 104, nr. 241

6