Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1085
Vragen van de leden Omtzigt en Ronnes (beiden CDA) aan de
Staatssecretaris van Financiën en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkszaken over het feit dat de Belastingdienst het recht op huurtoeslag
heeft afgewezen, terwijl een burger het wel had doordat er sprake was van
verworven rechten (ingezonden 4 oktober 2019).
Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Mileu en Wonen),
mede namens de Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 17 december
2019).
Inleiding:
Hierbij bied ik u mede namens de Staatssecretaris van Financiën antwoorden
aan op de vragen van de leden Omtzigt en Ronnes (beiden CDA) aan de
Staatssecretaris van Financiën en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkszaken over het feit dat de Belastingdienst het recht op huurtoeslag
heeft afgewezen, terwijl een burger het wel had doordat er sprake was van
verworven rechten (ingezonden 4 oktober 2019). Ik bied u onze welgemeende
excuses aan dat de beantwoording door grote drukte bij de Belastingdienst
niet heeft plaatsgevonden binnen de termijn die daarvoor staat.
Met deze brief doe ik ook mijn toezegging gestand om schriftelijk terug te
komen op vragen die gesteld zijn tijdens het mondeling vragenuur. De
uitspraak van de Raad van State1 betekent een omslag van de interpretatie
inzake het verworven recht van de huurtoeslag. De Belastingdienst heeft naar
aanleiding van deze uitspraak per 24 juli 2019 de werkwijze aangepast. Dit is
per 11 oktober ook bekrachtigd in het Handboek Toeslagen.2 Dit betekent dat
voor een toeslaggerechtigde die vanaf 24 juli 2019 weer aan de inkomens- en
vermogenstoets voldoet het recht op huurtoeslag herleeft. Besluiten in
lopende procedures staan nog niet onherroepelijk vast en zullen worden
herbeoordeeld conform de uitspraak van de Raad van State. Besluiten die wel
onherroepelijk vaststaan, worden niet met terugwerkende kracht heropend.
Zoals ik ook in de bijgevoegde antwoorden aangeef, is dit het uitgangspunt
bij beleidswijzigingen als gevolg van jurisprudentie omdat deze besluiten zijn
genomen conform de toen geldende regelgeving en jurisprudentie. Dit volgt

1
2

ah-tk-20192020-1085
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

ECLI:NL:RVS:2019:2416
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

uit het rechtszekerheidsbeginsel. Dit uitgangspunt is uitgewerkt in de Awir.
Alleen in zeer bijzondere omstandigheden wordt hiervan afgeweken3.
Aanvragers die in de jaren voor de Raad van State-uitspraken hun verworven
rechten op huurgrensoverschrijding verloren door een inkomens- en/of
vermogensstijging kunnen hier vanaf 24 juli 2019 wel weer aanspraak op
maken. Een aanvraag om een tegemoetkoming met betrekking tot een
berekeningsjaar kan hierbij tot 1 september van het jaar volgend op het
berekeningsjaar conform de Awir systematiek worden ingediend. Ook de
toeslagontvangers die hun recht willen laten herleven, hebben hier tot
1 september 2020 de mogelijkheid voor.
Naast de berichtgeving op de site van de belastingdienst zullen huurders- en
verhuurdersverenigingen door middel van een brief en in overleggen worden
geattendeerd op deze mogelijkheid. Zij zullen worden gevraagd deze
informatie onder de aandacht van hun achterban te (laten) brengen. Ook zal
een nieuwsbericht ter zake worden geplaatst op rijksoverheid.nl en de
website www.woningmarktbeleid.nl.
De Belastingdienst/Toeslagen heeft wijzigingen in de financiële draagkracht
van personen die zijn afgewezen op grond van de inkomens- of vermogenstoets in deze periode niet in haar systemen geregistreerd. Daarom is niet
goed in te schatten hoeveel mensen die volgens de huidige werkwijze wel in
aanmerking zouden komen voor huurtoeslag, vóór de uitspraak van de Raad
van State 24 juli 2019 zijn afgewezen.
Naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State is ook de informatie
op de website van de Belastingdienst aangepast. Het lid Omtzigt wees er
terecht op dat dit in de proefberekening nog niet het geval is. Wanneer in de
rekentool een te hoge rekenhuur wordt ingegeven, geeft deze aan dat er geen
recht op huurtoeslag bestaat. Daarbij wordt ook verwezen naar bijzondere
situaties waarin mogelijk toch recht op huurtoeslag kan bestaan. De
Staatssecretaris van Financiën heeft de informatie over deze bijzondere
situaties aangevuld met een passage over de mogelijkheid verworven recht te
laten herleven wanneer daarvoor (wederom) aan de voorwaarden wordt
voldaan.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van twee recente uitspraken van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State, waarin duidelijk geworden is dat
een verworven recht op huurtoeslag herleeft, wanneer weer voldaan wordt
aan de inkomenstoets en de vermogenstoets?4
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u een precieze beschrijving geven van hoe het verworven recht in de
huurtoeslag wettelijk vaststaat en wanneer dat herleeft en wanneer niet?
Antwoord 2
In beginsel bestaat geen recht op huurtoeslag als de rekenhuur hoger is dan
de maximum huurgrens (in 2019: 720,42). In principe wordt het onwenselijk
geacht dat huurders die op grond van hun inkomen voor huurtoeslag in
aanmerking zouden kunnen komen, zijn gehuisvest in een woning met een
huur boven de maximale huurgrens. In dat geval leggen de huurlasten
namelijk relatief een te groot beslag op het inkomen. Het toestaan van
huurgrensoverschrijding is een uitzondering op deze regel.
Deze maatregel is ooit als aangenomen amendement (kamerstuk 25 090,
nr. 49) in de wet opgenomen om te voorkomen dat indexering van de huur in
de situatie van bevriezing van de maximum huurgrens in 1997 tot een
plotseling verlies van huurtoeslag zou leiden. Huurders van wie een
rekenhuur door een boven-inflatoire huurverhoging boven de maximale
huurgrens is komen te liggen, blijven toch recht houden op huurtoeslag tot
de maximale huurgrens. Daarom is aan het toenmalige wetsartikel toege-

3
4

Zie bijvoorbeeld ECLI: RVS:2015:622 en ECLI:NL:CRVB:2019:659.
https://www.recht.nl/rechtspraak/uitspraak/?ecli=ECLI:NL:RBDHA:2018:12405 en https://
www.raadvanstate.nl/uitspraken/@116593/201809337-1-a2/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

voegd dat een eenmaal toegekende huursubsidie bij een overschrijding van
de maximale huurgrens door kan lopen, als zij direct in de maand juni voor
de overschrijding huursubsidie ontvingen. Uiteraard is dat alleen het geval
als ook aan de overige voorwaarden voor huurtoeslag is voldaan, zoals
voorwaarden ten aanzien van financiële draagkracht (inkomen en vermogen).
In de ogen van de wetgever vergde dat bij de wijziging van de Huursubsidiewet in 1999 geen nadere toelichting. De formulering op dit punt is in de Wet
op de huurtoeslag (Wet van 23 juni 2005 tot wijziging van een aantal wetten
in verband met de invoering van de Awir, Stb. 2005, 343) ongewijzigd
overgenomen. Uit de recente uitspraak van de Raad van State volgt een
nieuwe interpretatie van deze wettekst. Daar is in de uitvoering gevolg aan
gegeven.
Vraag 3
Kunt u aangeven op welke wijze u naar huurders en via de site van de
Belastingdienst de juiste interpretatie van de wet gaat publiceren?
Antwoord 3
Huurders worden middels de website van de Belastingdienst/Toeslagen
geïnformeerd. De informatie op de website is aangepast conform de recente
uitspraken van de Raad van State. Zoals in de begeleidende brief is aangegeven, is ook de informatie bij de rekentool van de Belastingdienst/Toeslagen
aangepast. Huurders- en verhuurdersorganisaties zullen door middel van een
brief en in overleggen worden geattendeerd op deze mogelijkheid. We gaan
deze organisaties actief benaderen met de vraag deze boodschap onder hun
achterban te verspreiden. Ook zal een nieuwsbericht ter zake worden
geplaatst op rijksoverheid.nl en de website www.woningmarktbeleid.nl.
Vraag 4
Bij hoeveel mensen, van wie de huur door huurverhogingen door de
maximale huurgrens is gegaan en aanspraak konden doen op het verworven
recht op huurtoeslag, maar op een nader moment wel weer aan de
inkomens-en vermogenstoetsen voldeden, is er geen huurtoeslag toegekend
in elk van de jaren tussen 2010 en 2019?
Antwoord 4
De Belastingdienst heeft dit niet geregistreerd in deze periode. De Belastingdienst houdt bij of bij het vaststellen van de huurtoeslag is voldaan aan de
voorwaarden. Daarvoor wordt onder meer de financiële draagkracht
beoordeeld. Nadat een beoordeling van het recht bijvoorbeeld door inkomensstijging is vervallen, worden wijzigingen in financiële draagkracht in
relatie tot de huurtoeslag niet geregistreerd. De Belastingdienst beschikt
daarom niet over deze gegevens.
Vraag 5
Wordt de wet op de huurtoeslag inmiddels juist toegepast door de Belastingdienst? Zo nee, vanaf welk moment wel?
Antwoord 5
De uitvoering is inmiddels aangepast. De besluiten die vanaf 24 juli 2019
worden genomen zijn conform de uitspraak van de Raad van State. Per
11 oktober is de nieuwe werkwijze opgenomen in het Handboek Toeslagen.
De herleving van verworven recht op huurtoeslag geldt dus ook voor
aanvragers die voor de Raad van State-uitspraak geen aanspraak konden
maken op huurtoeslag vanwege inkomens- of vermogensstijging en vanaf
24 juli 2019 wel. Zij kunnen dus vanaf 24 juli 2019 weer aanspraak maken op
huurtoeslag, mits zij aan de overige voorwaarden voor huurtoeslag voldoen.
Een aanvraag om een tegemoetkoming met betrekking tot een berekeningsjaar kan hierbij tot 1 september van het jaar volgend op het berekeningsjaar
conform de Awir systematiek worden ingediend. Ook de toeslagontvangers
die hun recht willen laten herleven, hebben hier tot 1 september 2020 de
mogelijkheid voor.
Vraag 6
Hoeveel jaar lang is de wet onjuist geïnterpreteerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 6
De uitspraak van de Raad van State van 24 juli 2019 betekende een omslag in
de interpretatie van de wet. Vanaf 1998 tot aan de uitspraak van 24 juli 2019
werd de wet op een andere wijze geïnterpreteerd. Deze interpretatie van de
wet werd door de jurisprudentie tot aan 24 juli 2019 ondersteund.5
Vraag 7
Kunt u voor de afgelopen 10 jaar per jaar precies uitleggen hoe het herleven
van verworven rechten is uitgevoerd? Kunt u de beleidsdocumenten (zoals
het handboek) die geldig waren in die periode aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 7
De uitvoering is de afgelopen 10 jaar uitgevoerd overeenkomstig de wet- en
regelgeving en de geldende jurisprudentie tot aan de uitspraak van de Raad
van State van 24 juli 2019.
Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 2. De uitspraak van de Raad van
State betekende een omslag. De interpretatie van de wet en de uitvoering is
door de Belastingdienst/Toeslagen overeenkomstig deze uitspraak aangepast.
Verdere uitwerking van de wet- en regelgeving ten behoeve van de uitvoering
is te vinden in de handboeken vanaf 2013. De handboeken van 2013 tot en
met heden over de huurgrensoverschrijding bij de huurtoeslag zijn bijgevoegd bij de antwoorden op deze Kamervragen. Dit laat onverlet dat binnen
de Belastingdienst een werkwijze bestond in de periode tot 2016 waarbij
rechten zijn toegekend die op basis van de toen geldende wet- en regelgeving en jurisprudentie niet hadden moeten worden toegekend.
Vraag 8
Herinnert u zich dat u dit jaar 500 miljoen euro uitgetrokken heeft om het
kindgebonden budget met terugwerkende kracht juist uit te voeren en dat u
bezig bent compensatie te geven aan mensen bij wie de kinderopvangtoeslag
op onrechtmatige wijze is stopgezet?
Antwoord 8
Ja.
Vraag 9
Op welke wijze kunnen mensen die dat willen alsnog aanspraak maken op
het herleven van hun oude rechten over de laatste jaren, omdat zij hier
volgens de wet recht op hadden? Kunt u zeer expliciet ingaan hoe u zult
omgaan met gevallen, waarbij de beschikking (geen huurtoeslag) al definitief
is?
Antwoord 9
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 6, betekent de uitspraak van de
Raad van State van 24 juli 2019 een omslag in de interpretatie van de wet.
Vanaf deze datum wordt de uitspraak van de Raad van State conform de
regelgeving toegepast op alle soortgelijke besluiten van de Belastingdienst/
Toeslagen. Artikel 5a Uitvoeringsregeling Awir bepaalt dat besluiten die wel
onherroepelijk vaststaan, als gevolg van jurisprudentie niet opengebroken
worden. Dit is alleen anders indien de Minister van Financiën, zo nodig in
overeenstemming met de Ministers die het aangaat (in dit geval de Minister
voor Milieu en Wonen), anders heeft bepaald. In het voorliggende geval is
hiervoor geen aanleiding, nu de uitvoering heeft plaatsgevonden overeenkomstig de wet- en regelgeving en de geldende jurisprudentie tot aan de
uitspraak van de Raad van State van 24 juli 2019. Dus definitief toegekende
beslissingen huurtoeslag waar de termijnen zijn verstreken zonder dat
bezwaar en/of beroep is ingesteld komen niet in aanmerking voor herbeoordeling.
Dit is de werkwijze bij beleidswijzigingen als gevolg van jurisprudentie omdat
deze besluiten zijn genomen conform de toen geldende regelgeving en
jurisprudentie. Dat geldt overigens in den brede, niet alleen voor de
Belastingdienst/Toeslagen maar meer algemeen in ons rechtsstelsel.

5

Bijvoorbeeld: ECLI:NL:RBDHA:2018:12405

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Dit betekent dat de uitspraak van de Raad van State vanaf 24 juli 2019 wordt
toegepast op alle soortgelijke besluiten van de Belastingdienst/Toeslagen.
Lopende procedures worden herbeoordeeld, aangezien die nog niet definitief
zijn vastgesteld. Besluiten die wel onherroepelijk vaststaan, worden niet
opengebroken.
Vraag 10
Wat vindt u van het feit dat de Belastingdienst zich bij de Raad van State
beroepen heeft op een vervallen, niet gepubliceerd circulair ministerieel
geschrift uit 1998, dat geen wettelijke basis heeft?
Antwoord 10
Zoals ook uit de uitspraak van 24 juli 2019 blijkt (ECLI:NL:RVS:2019:2415) (zie
rechtsoverweging 5.3) heeft de uitvoering van de Belastingdienst/Toeslagen
zich niet alleen gebaseerd op de letterlijke tekst van het wetsartikel, maar ook
op de systematiek van de wet en de wetshistorie. Over de specifieke kwesties
die geleid hebben tot de door u genoemde Raad van State-uitspraken
(namelijk het verlies van verworven recht door enkel stijging van inkomen of
vermogen waarna dit inkomen of vermogen weer daalde) hebben de
rechtbanken verschillend geoordeeld. Hieruit bleek dat de wettekst anders
kon worden gelezen en dat de memorie van toelichting hier niet eenduidig in
was. Voor het verweer in een tweetal procedures bij de Raad van State is
daarom vanuit de wetgever eind augustus 2018 de genoemde circulaire uit
1998 aangedragen om het verweer ten aanzien van de wetshistorie te
ondersteunen. De circulaire uit 1998 was wel relevant omdat er met de
wetswijziging uit 1999 geen verandering werd beoogd. Zie ook het antwoord
op vraag 2.
Vraag 11
Kunt u deze circulaire aan de Kamer doen toekomen en toelichten wanneer
het geldig was?
Antwoord 11
Bij dezen.6 Deze circulaire is in 1998 aan gemeenten en verhuurders
rondgestuurd ter informatie over een aantal hoofdlijnen van de regelgeving
en beleidslijnen van de Huursubsidiewet (HSW) zoals deze zullen gelden met
ingang van het subsidiejaar van 1 juli 1998 tot 1 juli 1999 (1998/1999).
Vraag 12
Kunt u aangeven hoe het komt dat het zo vaak voorkomt dat de Belastingdienst niet in staat is om de wetten over toeslagen goed uit te voeren?
Antwoord 12
In het voorliggende geval kan niet gesproken worden van een fout. Zoals
aangegeven ontstond met de uitspraak van de Raad van State een nieuwe
situatie.
Vraag 13
Kunt u deze vragen een voor een en binnen drie weken beantwoorden?
Antwoord 13
Wij bieden u nogmaals onze welgemeende excuses aan dat de beantwoording niet heeft plaatsgevonden binnen de termijn die daarvoor staat. Wij
zullen bevorderen dat Kamervragen binnen de termijn beantwoord worden.

6

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5