Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 728

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 maart 2021
De woningmarkt is niet af. Er wordt stevig doorgebouwd op de plekken
waar het woningtekort het grootst is, en ik steun tientallen gemeenten in
alle regio’s van Nederland om sneller meer betaalbare woningen te
bouwen1. Tegelijkertijd zijn er ook opgaven in de bestaande voorraad rond
verduurzaming, betaalbaarheid en leefbaarheid. In verschillende gebieden
staat de leefbaarheid onder druk, met name in stedelijke vernieuwingsgebieden en grens- en krimpregio’s. Met het Volkshuisvestingsfonds
investeert het kabinet € 450 miljoen in de herstructurering van de
slechtste woningen in de kwetsbaarste gebieden, met bijzondere aandacht
voor de particuliere woningvoorraad2. Daarmee wordt een belangrijke
stap gezet om de woonkwaliteit, leefbaarheid en verduurzaming verder te
verbeteren. Gemeenten kunnen het Volkshuisvestingsfonds aanwenden
voor voornamelijk renovatie en verduurzaming (waaronder de aanpak van
schimmel), sloop-nieuwbouw, transformatie van gebouwen naar
woningen.
Door middel van deze brief informeer ik uw Kamer over de definitieve
regeling3 waarmee het Volkshuisvestingsfonds wordt geopend. Het
Volkshuisvestingsfonds is tot stand gekomen naar aanleiding van het
amendement van de leden Smeulders en Nijboer4. Gemeenten, woningcorporaties, koepels en bewoners(organisaties) uit alle provincies hebben
door constructieve bijdragen aan de internetconsulatie geholpen om de
regeling verder aan te scherpen.

1

Kamerstuk 32 847, nr. 725
Kamerstuk 32 847, nr. 720
Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, nr. 2020–0000687420
4
Kamerstuk 35 570 VII, nr. 35
2
3

kst-32847-728
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 728

1

Aanvraagprocedure Volkshuisvestingsfonds
In heel Nederland staan gemeenten in de startblokken. Ze zijn in gesprek
met hun buurgemeenten en hun partners, waarvan woningcorporaties en
bewoners de belangrijkste zijn, over hun herstructureringsplannen en
over het indienen van een aanvraag voor een bijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds. Deze voortvarendheid wordt ondersteund met een vlotte
openstelling van het loket van 3 mei tot en met 17 mei a.s., waarna rond
de zomer de toekenningen plaats zullen vinden. Ik ondersteun de
gemeenten zoveel mogelijk bij het doen van een aanvraag; de eerste
technische briefings vinden deze maand al plaats. De gemeenten van de
stedelijke vernieuwingsgebieden en grens- en krimpregio’s kunnen
rekenen op extra ondersteuning bij het opstellen van hun aanvraag.
Om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds, dient de aanvraag aan enkele criteria te voldoen. Deze criteria zien
onder andere op de omvang, financiering en planning van de maatregelen
waarvoor een bijdrage wordt gevraagd. Om het Volkshuisvestingsfonds
toegankelijk te maken, juist voor herstructurering in de kleine kernen in
grens- en krimpregio’s, wordt de ondergrens voor de minimale aanvraaggrootte verlaagd naar aanleiding van de internetconsultatie en de motie
van de leden Koerhuis en Dik-Faber5. Het programma waarop de
aanvraag betrekking heeft dient over de looptijd minimaal 200 woningen
te bevatten of een omvang van € 7,5 miljoen te hebben; dit was respectievelijk 250 woningen en € 10 miljoen. Gemeenten kunnen in een gebiedsgerichte aanpak gezamenlijk een aanvraag indienen, waardoor gemeenten
met een eigen opgave van minder dan 200 woningen ook in gezamenlijkheid in aanmerking komen voor een bijdrage. Voor aanvragen geldt dat
door betrokken partijen minimaal 30% cofinanciering geleverd moet
worden gedurende de looptijd van het programma. De looptijd is 10 jaar;
realisatie kan dus gefaseerd plaatsvinden.
Indien een aanvraag aan de criteria voldoet wordt de aanvraagdocumentatie onafhankelijk beoordeeld. Naar aanleiding van consultatiereacties en
bespreking met gemeenten en regio’s, heb ik besloten de beoordelingssystematiek eenvoudiger vorm te geven. Daarmee worden effectenanalyes die leiden tot hoge administratieve druk vermeden en is het voor
gemeenten eenvoudiger om een de relatief korte tijd tot de openstelling
van de regeling een aanvraag voor te bereiden. De methodiek van
toetsing blijft onverminderd volledig, objectief en zorgvuldig, en
bestaande (onderzoeks)informatie wordt zoveel mogelijk benut.
Aanvragen zullen door een onafhankelijke toetsingscommissie worden
beoordeeld op urgentie, effectiviteit, doelmatigheid en hardheid. Op basis
van deze beoordeling wordt besloten of een toekenning plaats kan vinden.
Focus op kwetsbaar gebied en lokale samenwerking
Met het Volkshuisvestingsfonds zet ik de woningvoorraad in de kwetsbaarste gebieden centraal. De kwetsbaarste gebieden hebben vaak een
combinatie aan complexe opgaven: in het ene gebied leidt een tekort aan
betaalbare woningen tot excessen met malafide verhuur en slechte
woonkwaliteit gekoppeld aan criminaliteitsproblematiek, terwijl in het
andere gebied een (naderend) overschot aan woningen en beperkte
investeringscapaciteit van particulieren leidt tot verloedering, verminderde draagkracht voor maatschappelijke voorzieningen en achterblijvende verduurzaming van woningen. Door middel van herstructurering en
noodzakelijke ingrepen in de openbare ruimte wil ik komen tot verbetering
van de woonkwaliteit, leefbaarheid en openbare ruimte in deze gebieden.
5

Kamerstuk 35 517, nr. 64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 728

2

In de programma’s die ik met het Volkshuisvestingsfonds wil steunen is
synergie van belang tussen de aanpak van particuliere woningen en het
corporatiebezit in kwetsbare gebieden. Woningcorporaties zijn doorslaggevend voor het succes van het Volkshuisvestingsfonds, omdat zij de
uitvoeringskracht hebben om grootschalige projecten op te pakken en
omdat zij met gelijktijdige investeringen in hun eigen bezit schaal kunnen
realiseren, of woningen kunnen aankopen (inponden) met herstructurering als specifiek doel. Daar waar het corporaties aan investeringscapaciteit ontbreekt om dergelijke projecten op te pakken, biedt het Volkshuisvestingsfonds ook voor de aanpak van het corporatiebezit een
tegemoetkoming. Op deze manier kunnen dus ook programma’s in wijken
met hoofdzakelijk corporatiebezit in aanmerking komen voor ondersteuning uit het Volkshuisvestingsfonds. Gemeenten zullen in hun
aanvraag moeten onderbouwen op welke wijze zij met bewoners,
particuliere verhuurders en woningcorporaties hebben samengewerkt aan
de totstandkoming van de plannen en waarom kosten niet op andere
wijze gedekt kunnen worden.
Wonen is meer dan alleen de woning
Het Volkshuisvestingsfonds richt zich op fysieke ingrepen in kwetsbare
wijken die de woonkwaliteit, leefbaarheid en duurzaamheid verbeteren.
Deze fysieke maatregelen zijn een noodzakelijke voorwaarde om een
kentering te bereiken en een vliegwiel te zijn voor versterking van het
kwetsbare gebied. Op zichzelf zijn deze fysieke maatregelen echter
onvoldoende, en zijn ook flankerende beleidsmatige ingrepen nodig.
Gemeenten moeten in hun aanvraag aantonen op welke wijze de
investering van het Volkshuisvesting onderdeel is van een bredere
(bestaande, sociale) aanpak om de leefbaarheid in deze gebieden te
vergroten.
Met de introductie van het Volkshuisvestingsfonds wordt een belangrijke
stap gezet in de verbetering van de woonkwaliteit, met name in de
kwetsbare gebieden waar de opgave het grootst is. Er is werk aan de
winkel voor de woningmarkt; samen gaan we aan de slag voor een
prettige en duurzame woning en woonomgeving voor iedereen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 728

3