verzoekt�de�regering,�in�de�rapportages�groot�project
Schaalsprong�integraal�te�rapporteren�over�de�sociaaleconomische�agenda,

17
RRAAM
Aan�de�orde�is�het�debat�naar�aanleiding�van�een�algemeen�overleg�op�17 januari�2011�over�RRAAM.
De�voorzitter:
Wij�spreken�vandaag�over�het�rijksregioprogramma�Amsterdam-Almere-Markermeer�(RRAAM).�Ik�heet�de�minister�van�Infrastructuur�en�Milieu�welkom.

De�heer�Van�Dekken�(PvdA):
Voorzitter.�Wij�spreken�vandaag�over�RRAAM�en�Almere.
Juist�daar�zijn�kansen�voor�groei.�Daarom�steunt�de�Partij�van�de�Arbeid�nog�steeds�de�aanpak�van�Almere�en�het
kabinet�om�hier�stevig�uit�te�breiden.�Om�te�voorkomen
dat�deze�enorme�stap�slechts�uitmondt�in�huizen,�spoor
en�wegen�–�de�"hardware",�zoals�collega�De�Rouwe�het
noemt�–�en�dat�wij�een�gigantische�slaapstad�creëren,�willen�wij�dat�vanaf�het�begin�aandacht�wordt�geschonken
door�zowel�Almere�als�het�Rijk�aan�scholen,�natuur,�recreatie�en�banen�in�de�regio.�Groei�is�enorm�belangrijk.�De
"software"�van�de�stad�is�van�enorm�belang�voor�het�slagen�van�Almere�2.0.�De�gehele�vaste�commissie�voor�Infrastructuur�en�Milieu�heeft�aangegeven�dat�zij�hecht�aan
de�sociaaleconomische�agenda�als�integraal�onderdeel
van�Almere�2.0.�Met�de�"verdubbeling"�van�de�stad�moet
deze�opgave�als�een�rijksverantwoordelijkheid�worden�gezien.�Niet�voor�niets�is�een�dergelijke�gemeenschappelijke�opgave�gedefinieerd�in�het�integraal�afsprakenkader.
De�PvdA�wenst�dan�ook�vast�te�houden�aan�de�omschrijving�van�de�gemeenschappelijke�opgave�uit�het�IAK. De
sociaaleconomische�agenda�moet�integraal�deel�uitmaken�van�het�groot�project�Almere�2.0�en�het�Rijk,�met�alle�betrokken�departementen,�dient�expliciet�verantwoordelijkheid�te�nemen.�Het�is�aan�minister�Schultz�van�Haegen�om�dit�als�coördinerend�minister�ter�hand�te�nemen.
Daarom�dien�ik�de�volgende�motie�in.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�een�integrale�gebiedsgerichte�aanpak
van�de�RRAAM-projecten�de�reden�was�om�deze�projecten�de�status�van�groot�project�te�geven;
overwegende�dat�de�behoefte�om�integraal�geïnformeerd
te�worden,�is�vastgelegd�in�de�uitgangsnotitie;
overwegende�dat�juist�de�"software"�van�de�Schaalsprong
essentieel�is�voor�het�slagen�van�het�groot�project;
constaterende�dat�in�de�paragrafen�5�tot�en�met�10�van
het�Integraal�Afspraken�Kader�de�precieze�werkafspraken
aangaande�de�sociaaleconomische�agenda�zijn�vastgesteld;

Tweede�Kamer

RRAAM

en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Van�Dekken.�Naar
mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�79�(31089).

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Voorzitter.�De�Kamer�heeft�in�het�verleden�al�gesproken
over�het�RRAAM. Dat�is�al�een�tijdje�geleden�en�in�de�tussentijd�hebben�zich�nieuwe�ontwikkelingen�voorgedaan.
In�onder�andere�De�Pers,�NRC�Handelsblad�en�Het�Financieele�Dagblad�heeft�een�aantal�ontwikkelaars�grote
vraagtekens�gezet�bij�de�schaalsprong�waarover�wij�spreken.�Dat�is�op�zichzelf�niets�nieuws.�Wij�weten�dat�na�de
val�van�de�bank�Lehman�Brothers�veel�veranderd�is�op
het�gebied�van�ruimtelijke�ordening,�huizen�en�hypotheken.�Het�zet�wel�de�lijn�voort�van�mijn�fractie,�die�kritisch
is�over�de�kwantitatieve�opgave�die�het�Rijk�met�de�regio's
heeft�in�het�gebied�waarover�wij�spreken.�Vaak�heeft�mijn
fractie�aangegeven�dat�wij�niet�moeten�inzetten�op�de
kwantiteit,�de�hoeveelheid,�en�de�Haagse�tekentafelpolitiek�van�waaruit�wij�dan�bepalen�hoeveel�woningen�ergens�moeten�worden�gebouwd,�maar�dat�wij�meer�moeten�uitgaan�van�de�kwaliteit:�de�lokale�behoeften,�de�dynamische�groei,�de�groei�van�onderop.
Over�dit�dossier�zullen�wij�nog�vaker�spreken,�maar�ik
wil�dit�debatje�aangrijpen�om�de�minister�te�vragen�om
een�reactie�op�de�artikelen�in�Het�Financieele�Dagblad
van�3 januari�en�in�NRC�Handelsblad�van�5 november.
In�dit�kader�wil�ik�een�aantal�vragen�uiten.�Is�de�minister
het�bijvoorbeeld�eens�met�de�in�die�artikelen�geciteerde
ontwikkelaars�die�zien�dat�de�schaalsprong�eigenlijk�bedreigd�wordt�nu�de�vraag�enorm�afneemt?�Zij�vragen�zich
af�of�hierop�wel�flexibel�genoeg�wordt�ingespeeld.�Houdt
de�werkmaatschappij�die�wij�samen�met�de�regio�de�opdracht�hebben�gegeven,�wel�voldoende�rekening�daarmee?�Wat�vindt�de�regering�van�de�stellingname�dat�de
doelstelling�van�de�schaalsprong�alleen�wordt�gehaald�bij
grotere�schaarste�en�dat�die�tijd�inmiddels�wel�achter�ons
ligt?
De�voorzitter:
Mijnheer�De�Rouwe,�u�mag�bijna�afronden.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Voorzitter,�dit�zal�ik�doen�met�het�indienen�van�een�motie.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�het�bestuursakkoord�tussen�Rijk,�regio
en�Almere,�mede�op�basis�van�de�Nota�Ruimte�en�overige
kabinetsbesluiten,�voorziet�in�de�groeiopgave�van�Almere
met�60.000�woningen;

18 januari 2011
TK�40

40-17-1

De�Rouwe
overwegende�dat�de�uitwerking�van�dit�bestuursakkoord
inmiddels�ter�hand�is�genomen�middels�de�oprichting�van
een�aantal�werkmaatschappijen�met�rijksdeelname;
overwegende�dat�in�dit�bestuursakkoord�ook�een�forse
ambitie�besloten�lag�op�het�gebied�van�duurzaamheid;
overwegende�dat�de�Tweede�Kamer�bij�motie-Koopmans
de�regering�gevraagd�heeft,�de�middelen�te�reserveren
voor�infrastructuur�bij�de�uitbreiding�van�Almere;
overwegende�dat�sinds�het�verschijnen�van�de�Nota
Ruimte,�de�Noordvleugelbrief�en�de�ondertekening�van
het�bestuursakkoord�de�woningmarkt�sterk�veranderd�is;
verzoekt�de�betrokken�partijen�in�de�noordvleugel�van�de
Randstad,�de�houdbaarheid�van�de�prognoses�voor�de
langetermijnwoningbehoefte�te�evalueren�en�de�uitkomsten�van�deze�evaluatie�in�te�brengen�bij�werkmaatschappijen�ter�uitvoering�van�het�bestuursakkoord;
verzoekt�de�regering,�de�gelden�voor�de�infrastructuur
voor�Almere�op�lange�termijn�in�stand�te�houden�en�bij�alle�uitwerkingen�van�het�bestuursakkoord�maximaal�in�te
zetten�op�duurzaamheid,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�De�Rouwe.�Naar
mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�80�(31089).

Minister�Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus:
Voorzitter.�Er�zijn�vanmiddag�twee�moties�ingediend�naar
aanleiding�van�het�AO�RRAAM.
Ik�start�met�de�motie-Van�Dekken�op�stuk�nr.�79.�Tijdens
het�AO�RRAAM�hebben�wij�er�in�de�discussie�al�over�gesproken�dat�wat�mij�betreft�hardware�en�software�goed
met�elkaar�gecombineerd�moeten�worden.�Je�bouwt�niet
60.000�extra�woningen�in�een�stad�als�je�niet�weet�dat�de
scholing�goed�georganiseerd�is�en�er�eventueel�voldoende�arbeidsplaatsen�zijn.�Dit�hoeft�nooit�helemaal�in�verhouding�te�zijn,�want�je�kunt�ook�kiezen�voor�een�slaapstad�en�dus�niet�voor�een�werkstad.�Je�moet�dit�soort�dingen�echter�wel�zeker�met�elkaar�in�samenhang�bekijken.
Ik�heb�dit�toen�aangegeven.�Bovendien�heb�ik�gezegd�de
Kamer�van�informatie�te�willen�voorzien.�Dit�geldt�nog
steeds.�Ik�snap�het�pleidooi�van�de�heer�Van�Dekken�dus
en�stel�het�ook�op�prijs.
Tegelijkertijd�denk�ik�dat�ik�tijdens�het�AO�duidelijk�hierover�ben�geweest.�Ik�zend�dan�ook�graag�samen�met�onze
rapportages�de�sociaaleconomische�rapportages�van�de
gemeente�Almere�mee.�Ik�doe�dit�bewust�op�deze�manier,
omdat�ik�denk�dat�je�dit�soort�dingen�niet�dubbelop�moet
doen.�De�gemeente�Almere�komt�immers�ieder�kwartaal
en�wij�komen�eens�in�het�halfjaar�met�een�rapportage.�Ik
wil�ook�expliciet�niet�de�scope�van�het�groot�project�in
een�keer�verbreden�naar�sociaaleconomische�activiteiten,
maar�wel�ervoor�zorgen�dat�het�besluit�en�de�informatie
altijd�in�totaliteit�gegeven�worden.�De�scope�is�vastgelegd
in�de�Kamer�en�is�gericht�op�besluitvorming�in�2012�over
de�woningbouw�in�Almere,�het�ov,�wel�of�geen�IJmeer-

Tweede�Kamer

RRAAM

lijn�–�daartoe�is�die�toen�ook�beperkt�–�en�over�de�natuur.
Ik�zal�ervoor�zorgen�dat�dit�alles�meegestuurd�wordt.�Wat
mij�betreft�is�de�motie�dus�overbodig.�Ik�heb�dit�immers
al�gezegd.�Ik�vind�daarom�dat�ik�hier�zo�op�moet�reageren.
Inhoudelijk�kan�ik�mij�echter�vinden�in�de�motie.
Ik�kom�op�de�motie�van�de�heer�De�Rouwe�op�stuk�nr.
80�en�de�vragen�die�daaraan�voorafgaan�en�die�misschien
nog�wel�belangrijker�zijn.�Het�is�niet�nieuw.�In�de�sessie
die�ik�met�de�commissie�heb�gehad,�heb�ik�mijn�twijfels
al�geuit.�Hoe�snel�zal�de�woningbouwontwikkeling�daar
vorm�krijgen?�Hoe�zal�de�vraag�zich�ontwikkelen?�Wij�zien
dat�de�vraag�op�een�aantal�punten�in�Nederland�is�stilgevallen.�De�bouwers�zijn�heel�voorzichtig�met�het�meedoen
aan�plannen.�Voorafgaand�aan�het�algemeen�overleg�heb
ik�een�discussie�gehad�met�de�wethouder�en�de�burgemeester�van�Almere.�Met�de�ambassadeur,�de�heer�Van
Woerkom,�die�met�de�omliggende�partijen�in�gesprek�zou
gaan�over�het�verdere�traject,�heb�ik�er�ook�over�gesproken.�Wij�moeten�een�terugvaloptie�hebben�voor�het�geval�de�ontwikkelingen�anders�zijn�dan�wij�een�aantal�jaren
geleden�aannamen.�De�ambassadeur�moet�de�ruimte�nemen�om�met�alternatieven�te�komen;�dat�heb�ik�ook�met
hem�besproken.�De�stad�en�de�ontwikkelingsmaatschappijen�moeten�scenario's�opstellen�die�over�langere�tijd�uit
te�voeren�zijn.�De�burgemeester�en�de�wethouder�hebben
aangegeven�dat�dit�mogelijk�is.�Voor�de�schaalsprong,�als
je�alles�in�één�keer�zou�willen�doen,�moet�je�aan�de�slag
bij�Oosterwold,�Centrum�Weerwater,�Amsterdam-Almere
en�Markermeer-IJmeer.�Je�kunt�echter�ook�heel�goed�eerst
Oosterwold�doen�of�eerst�Centrum�Weerwater�en�pas�later�een�van�de�andere�projecten.�Dat�heeft�dan�ook�weer
gevolgen�voor�de�infrastructuur,�het�al�dan�niet�ontsluiten
van�de�IJmeerlijn,�en�voor�alle�zaken�die�in�de�motie�van
de�heer�Van�Dekken�aan�de�orde�komen,�zoals�scholing�en
arbeidsplaatsen.
De�heer�De�Rouwe�vraagt�om�een�beschouwing�over
het�aantal�te�bouwen�woningen.�Dat�past�in�de�verdere�uitwerking�van�het�project�tot�2012.�De�heer�De�Rouwe�wil�budgetten�voor�infrastructuur�voor�het�project�beschikbaar�houden.�De�gelden�voor�infrastructuur�tot�2020
voor�OV�SAAL�en�de�weguitbreiding�tussen�Schiphol,�Amsterdam�en�Almere�blijven�beschikbaar.�Voor�de�periode
na�2020�is�er�nog�geen�budget�gereserveerd.�De�heer�De
Rouwe�vraagt�aandacht�voor�duurzaamheid�in�de�projecten.�Dat�kan�ik�toezeggen.�Er�wordt�door�de�regio�en�mijn
ministerie�gewerkt�aan�een�duurzaamheidsagenda�voor
Almere.�Het�woningbouwdeel�vindt�plaats�in�het�project.
De�vraag�om�instandhouding�van�de�budgetten�voor�infrastructuur�is�nieuw,�maar�zie�ik�als�ondersteuning�van
mijn�beleid.�In�2012�zal�ik�een�voorstel�doen�over�de�reikwijdte�waarbinnen�dit�project�gestalte�moet�krijgen:�de�totale�schaalsprong�of�een�kleinere�versie�daarvan.�De�Kamer�kan�er�dan�haar�oordeel�over�geven.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Via�u,�voorzitter,�dank�ik�de�minister�voor�haar�beantwoording.�Zij�heeft�gezegd�dat�zij�in�2012�zal�aangeven�of�het
een�schaalsprong�wordt�of�iets�anders.�Mijn�fractie�heeft
haar�twijfels�ter�zake�al�geuit.�Mijn�vraag�is�dan�ook�of�dat
dan�zal�zijn�in�het�voorjaar�of�in�het�najaar�van�2012.�Wij
zouden�graag�zien�dat,�zodra�dat�mogelijk�is,�het�zo�spoedig�mogelijk�aan�de�Kamer�wordt�gezonden,�bij�voorkeur
in�het�voorjaar.

18 januari 2011
TK�40

40-17-2

Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus
Minister�Schultz�van�Haegen-Maas�Geesteranus:
Je�gaat�je�bijna�afvragen�wat�er�dan�gaat�gebeuren�in�het
voorjaar�van�2012.�Ik�weet�nu�niet�precies�uit�mijn�hoofd
wat�wij�daarover�afgesproken�hebben.�Ik�heb�in�ieder�geval�uw�signaal�gehoord�dat�u�er�snel�over�wilt�besluiten.
Toen�ik�aantrad�heb�ik�ook�overwogen�of�je�niet�op�basis
van�de�huidige�situatie�het�besluit�zou�moeten�nemen�om
alles�stop�te�zetten.�Ik�heb�dat�ook�besproken�met�de�bestuurders�ter�plekke.�Toen�heb�ik�gezegd:�nee,�dat�doen
wij�niet.�Wij�hebben�met�elkaar�een�traject�afgesproken
om�zaken�met�elkaar�te�onderzoeken.�In�de�tussentijd
kan�de�economie�aantrekken,�evenals�de�woningbouwvraag�en�het�vertrouwen�van�de�bouwmarkt.�Dus�ik�wil
nog�graag�even�doorstuderen,�ook�op�alternatieven�voor
de�IJmeerlijn�die�goedkoper�zijn�dan�de�versie�die�er�al
lag.�Dat�is�de�reden�waarom�wij�de�tijd�nemen�tot�2012.�Ik
weet�niet�uit�mijn�hoofd�wanneer�de�resultaten�daarvan
allemaal�opgeleverd�worden.�Zodra�die�er�zijn,�zal�ik�er�zo
hard�mogelijk�aan�werken�om�vrijwel�direct�daarna�een
brief�aan�de�Kamer�daarover�te�sturen.
De�beraadslaging�wordt�gesloten.
De�voorzitter:
Ik�dank�de�minister�en�de�leden�hartelijk�voor�hun�inbreng.
Over�de�moties�zal�volgende�week�gestemd�worden.

De�heer�Recourt�(PvdA):
Dan�zal�ik�die�lijn�volgen,�met�uitzondering�van�de�coördinatie.
De�voorzitter:
Dan�concludeer�ik�dat�alle�fracties�die�aan�dit�debat�deelnemen�er�belang�aan�hechten�dat�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�en�Koninkrijksrelaties�bij�dit�debat�aanwezig
is.�Wij�zullen�zo�snel�mogelijk�met�de�minister�contact�opnemen.�Ik�ga�ervan�uit�dat�hij�snel�hier�kan�zijn.�In�afwachting�daarvan�schors�ik�de�vergadering.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.
De�voorzitter:
Ik�deel�mede�dat�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�en
Koninkrijksrelaties�helaas�niet�hier�aanwezig�kan�zijn�vanwege�verplichtingen�elders�in�de�Kamer.�Daarom�stel�ik
voor�om�het�debat�over�de�Wet�volkshuisvesting�en�ruimtelijke�ordening�en�milieubeheer�voor�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba�niet�vandaag�te�houden,�maar�op�een�ander
tijdstip.
Daartoe�wordt�besloten.
Sluiting�16.50�uur.

De�vergadering�wordt�van�16.20�uur�tot�16.30�uur�geschorst.
De�voorzitter:
Ik�heet�de�staatssecretaris�van�Infrastructuur�en�Milieu
van�harte�welkom.�Alvorens�het�debat�over�de�Wet�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieubeheer�BES
(32473)�te�openen,�geef�ik�mevrouw�Van�Gent�van�de�fractie�van�GroenLinks�gelegenheid�het�woord�te�voeren�over
een�punt�van�orde.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ook�ik�heet�staatssecretaris�Atsma�van�harte
welkom�in�vak-K,�maar�het�verbaast�mij�dat�minister�Donner�niet�bij�dit�debat�aanwezig�is.�Hij�gaat�namelijk�over
wonen.�Dat�staat�vandaag�ook�op�de�agenda�bij�deze�BESwetten.�Ik�zou�een�aantal�dingen�met�hem�willen�bespreken�en�ik�had�verwacht�dat�hij�hier�zou�zijn.�Ik�verzoek�de
voorzitter�om�alsnog�te�organiseren�dat�minister�Donner
hierbij�aanwezig�is.�Ik�wil�hem�vragen�stellen�over�wonen,
maar�ook�over�een�aantal�coördinatiepuntjes.
De�heer�Van�Bochove�(CDA):
De�discussie�over�coördinatiepuntjes�hebben�we�al�zo
vaak�gevoerd,�daar�wil�ik�niet�nog�een�keer�in�verzeild�raken.�Wat�het�aspect�wonen�betreft,�steun�ik�het�voorstel
van�mevrouw�Van�Gent.
De�heer�Bosman�(VVD):
Ook�de�VVD-fractie�steunt�het�voorstel�van�mevrouw�Van
Gent.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ook�de�PVV-fractie�steunt�het�voorstel.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Ook�de�fractie�van�de�ChristenUnie�kan�zich�vinden�in�het
voorstel.

Tweede�Kamer

RRAAM

18 januari 2011
TK�40

40-17-3