Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2607
Vragen van de leden Kuiken (PvdA) en Westerveld (GroenLinks) aan de
Minister voor Langdurige Zorg en Sport over voorgenomen sluiting van
GGZ-instellingen (ingezonden 5 april 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 mei 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de geplande sluiting van de Kliniek Intensieve Behandeling (KIB) in Amsterdam West?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel andere instellingen zijn er in Nederland die deze zorg (het KIB
behandelt patiënten die reguliere klinieken niet meer aankonden) kunnen
leveren? Hoe lang zijn de wachttijden voor deze instellingen?
Antwoord 2
Een KIB wordt in Nederland op 7 plekken (waaronder de KIB in Amsterdam
West, die per 1 mei 2022 sluit) aangeboden, waarbij er ongeveer 170 klinische
bedden beschikbaar zijn.
De wachttijd voor de KIB is niet exact weer te geven, omdat we wachttijden
op het niveau van diagnosegroepen registreren. Bij een KIB worden personen
met verschillende diagnosen behandeld die vastlopen in een reguliere
behandelsetting, waardoor er niet sprake is van één wachttijd voor personen
die zorg ontvangen in een KIB.
Vraag 3
Klopt het dat het KIB sluit vanwege chronisch personeelstekort of spelen hier
ook financiële redenen mee? Hoe wilt u wachttijden in de geestelijke
gezondheidszorg (ggz) verminderen als het personeelstekort in de ggz ervoor
zorgt dat instellingen moeten sluiten en er steeds minder zorg geleverd kan

1

ah-tk-20212022-2607
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Het Parool, 30 maart 2022, «Personeelstekort betekent einde voor psychiatrische kliniek in
West» (Personeelstekort betekent einde voor psychiatrische kliniek in West (parool.nl)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

worden? Welke concrete acties wilt u nemen om te zorgen voor voldoende
personeel voor de complexere ggz?
Antwoord 3
De instelling heeft mij laten weten dat recent gelijktijdig een aantal zorgverleners hun dienstverband heeft opgezegd. Door het ontstane capaciteitstekort
kan de veiligheid en kwaliteit van zorg niet meer gegarandeerd worden, zo
stelt de instelling.
In het kader van de wachttijden spelen er meerdere uitdagingen voor de ggz,
in mijn brief over de wachttijden van 23 februari jl.2 heb ik aangegeven welke
maatregelen ik neem om deze te ondervangen en om de wachttijden aan te
pakken.
Om te zorgen dat er voldoende en goed geschoold personeel beschikbaar is,
is het advies van het Capaciteitsorgaan leidend. In dit advies wordt aangegeven hoeveel opleidingsplaatsen er benodigd zijn, opdat er in de toekomst
voldoende professionals aanwezig zijn. Voor de kwaliteit en continuïteit van
zorg nu en in de toekomst is het daarnaast van belang dat de ggz voor alle
medewerkers een aantrekkelijke branche is en blijft om in te werken. Helaas
constateer ik dat er een uitstroom van werken in loondienst naar zzp-schap is
ontstaan. In januari 2022 is
het Ministerie van VWS daarom in samenwerking met de Nederlandse ggz en
de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie een traject gestart, gericht op het
maken van gezamenlijke werkafspraken over de organisatie van zorg voor
alle werkenden in de ggz3. Het streven is om vóór het zomerreces van 2022
gedragen oplossingsrichtingen en afspraken uitgewerkt te hebben.
Naast dit traject rondom werkafspraken, is het tevens van belang om ook
breder in te zetten op het aantrekkelijk maken van het werken in de ggz, ook
in de grotere (specialistische) ggz-instellingen waar de meeste complexe ggz
verleend wordt. Dit betekent aandacht voor goed werkgeverschap, onder
andere door het vergroten van zeggenschap van medewerkers, aandacht voor
de werk-privé balans en een gezonde en veilige werkomgeving. Het is aan
werkgevers om hiermee aan de slag te gaan en ik ben voornemens om ze
hierbij te ondersteunen vanuit de sector brede arbeidsmarktaanpak. Uw
Kamer ontvangt de hoofdlijnen van deze aanpak binnenkort.
Vraag 4
Waarom sluit de KIB al binnen drie maanden? Wat betekent de sluiting van
de KIB voor de cliënten die hier in behandeling zijn? Kan continuerende hulp
gegarandeerd blijven voor cliënten, aangezien het hier om cliënten gaat die
reguliere klinieken niet aankonden? Wat betekent dit voor cliënten die op de
wachtlijsten stonden voor deze kliniek? Ziet u ook dat het ontbreken van
goede opvolging van deze zorg zal leiden tot veel grotere (en duurdere)
problemen bij deze cliëntengroep?
Antwoord 4
De instelling geeft aan dat KIB Amsterdam West sluit vanwege het acute
personeelstekort, waardoor continuering van de zorg niet langer verantwoord
is volgens de instelling en het behandelaanbod op korte termijn afgebouwd
wordt. De instelling geeft aan dat de huidige cliënten, die in behandeling zijn,
hun lopende behandeling kunnen afmaken bij een andere vestiging van deze
zorgaanbieder of er wordt gezocht wordt naar passende behandeling bij een
andere zorgaanbieder.
Wat betreft de beschikbaarheid van de psychische zorg, zoals de KIB in
Amsterdam West deze aanbiedt, is het aan de zorgaanbieder en zorgverzekeraar om er zorg voor te dragen dat cliënten kunnen (blijven) rekenen op
goede en passende zorg. Zorgverzekeraars hebben daarbij zorgplicht voor
hun verzekerden en dus een verantwoordelijkheid voor de continuïteit van
zorg. In dit proces houden de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toezicht op de situatie vanuit het
oogpunt van continuïteit van zorg voor cliënten.

2
3

Kamerstuk 25 424, nr. 602.
Kamerstuk 25 424, nr. 597.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 5
Kloppen de signalen dat er bij Altrecht TOPGGz Psychosomatiek Eikenboom
in Zeist ook zestien bedden weg moeten? Klopt het dat deze kliniek gespecialiseerde ggz-behandelingen aanbiedt voor mensen met zeer ernstige
psychosomatiek? Op hoeveel plekken worden dergelijke behandelingen
gegeven in Nederland? Klopt het dat er lange wachtlijsten zijn voor dergelijke
behandelingen, tot soms wel een jaar?
Antwoord 5
Het bestuur van Altrecht heeft mij hier recent over geïnformeerd. Het klopt
dat de instelling het voornemen heeft om de bestaande klinische capaciteit
terug te brengen van tweeëndertig naar zestien bedden. Daarnaast geeft de
instelling aan dat het deeltijd/dagprogramma wordt uitgebreid zodat er meer
behandelplekken
komen voor patiënten die wel een intensief traject nodig hebben, maar geen
24-uurs zorg.
Locatie de Eikenboom van Altrecht is gespecialiseerd in ambulante en
klinische behandeling van (jong) volwassenen met ernstige en/of complexe
SOLK (somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten), zoals
somatoforme stoornissen, somatisch-symptoomstoornis en conversiestoornis. Het is de enige klinische voorziening voor patiënten met ernstige en/of
complexe SOLK. De wachttijd voor somatoforme stoornissen is op dit
moment 12 weken en daarmee onder de treeknorm. Voor klinische behandeling bij de Eikenboom geldt wel een wachtlijst van 26 weken. De instelling
verwacht dat deze wachttijd gelijk zal blijven omdat voor een deel van de
patiënten met een deeltijdprogramma een passend zorgaanbod wordt
geboden.
Vraag 6
Is u bekend waarom er bedden moeten verdwijnen? Heeft dit een financiële
achtergrond? Is hier opnieuw sprake van zwaardere, specialistische zorg die
te duur wordt gevonden en dus wordt afgebouwd?
Antwoord 6
Het doel van de instelling is, zoals hierboven aangegeven, om het aanbod
anders in te richten waarbij de afbouw van bedden gepaard gaat met een
uitbreiding van behandelplekken voor behandelingen op basis van deeltijd en
dagprogramma.
Vraag 7
Wat betekent deze afbouw van het aantal bedden voor de cliënten die op dit
moment deze behandelingen volgen bij Altrecht TOPGGz Psychosomatiek
Eikenboom? Op welke manier kan de zorg gecontinueerd worden, ook met
het oog op de wachtlijst voor deze zorg? Wat gebeurt er met de mensen die
nog op de wachtlijst staan voor deze vorm van behandeling op deze plek?
Ziet u ook dat het ontbreken van goede opvolging van deze zorg zal leiden tot
veel grotere (en duurdere) problemen bij deze cliëntengroep?
Antwoord 7
Zie antwoord vraag 5.
Vraag 8
Hoe kijkt u ernaar dat de afgelopen weken (zie ook de eerdere schriftelijke
vragen van het lid Westerveld d.d. 17 maart 2022) meerdere ggz-instellingen
of afdelingen hebben aangegeven voornemens zijn te sluiten of af te
bouwen? Is er sprake van een sluitingsgolf? Hebben deze instellingen en
afdelingen iets gemeen? Hoe houdt u in de gaten dat er een dekkend aanbod
blijft voor specialistische ggz? Wat gaat u doen tegen de oplopende wachtlijsten voor deze zorg?4

4

Document 2022Z05070.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Er is op dit moment veel aandacht voor (voorgenomen) sluitingen en
veranderingen in het behandelaanbod van ggz-instellingen. Wat betreft de
motieven om te komen tot (voornemens van) sluiting heb ik in het kader van
de casuïstiek waar u op wijst contact gehad met zorgaanbieders. Uit deze
gesprekken blijken er verschillende overwegingen ten grondslag te liggen aan
deze voornemens. Dit zijn bedrijfsmatige en behandelinhoudelijk overwegingen, maar ook personeelstekorten spelen. De zorgaanbieder en zorgverzekeraar moeten zorgen voor goede en passende zorg. Zorgaanbieders hebben de
verantwoordelijkheid om goede zorg te leveren, zorgverzekeraars hebben de
verantwoordelijkheid te zorgen dat hun verzekerden binnen een redelijke tijd
en reisafstand toegang hebben tot alle zorg uit het basispakket.
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 houden in dit proces de NZa
en de IGJ toezicht en houd ik via deze toezichthouders op mijn beurt vinger
aan de pols. Omdat de aanpassingen van behandelaanbod in korte tijd
plaatsvinden heb ik de NZa gevraagd om de casuïstiek nader te bezien en mij
over eventuele gemeenschappelijke onderliggende factoren te informeren. Ik
wil namelijk scherp in beeld hebben of dit incidenten zijn of dat hier sprake is
van een breder onderliggend probleem dat vraagt om een aanpassing van
beleid. De NZa zal mij hierover voor de zomer informeren.
Wat betreft de wachttijdenaanpak verwijs ik graag naar de brief die u
23 februari jl. van mij heeft ontvangen. Op korte termijn zal ik u voorzien van
de antwoorden op uw vragen voortkomend uit het schriftelijk overleg
wachttijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4