Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3148
Vragen van leden Mei Li Vos en Nijboer (beiden PvdA) aan de ministers van
Economische Zaken en van Financiën over het bericht «Nog geen uitspraken
vanwege schending bankierseed» (ingezonden 23 juni 2016).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 13 juli 2016).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het bericht «Nog geen uitspraken vanwege
schending bankierseed»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over de ontwikkeling dat een jaar na invoering van de
bankierseed de Tuchtcommissie nog geen enkele uitspraak heeft gedaan?
Vraag 3
Klopt het dat de stichting Tuchtrecht Banken 43 van de 57 klachten over
mogelijke overtredingen heeft afgewezen en betekent dit dat de meeste
meldingen niet zijn voorgelegd aan de Tuchtcommissie? Waarom zijn zoveel
meldingen afgewezen? Hoe oordeelt u over deze ontwikkeling?
Antwoord 2 en 3
De invoering van de eed of belofte en de daarmee samenhangende tuchtrechtelijke regeling voor bankmedewerkers is op 1 april 2015 in werking
getreden. Voor personen die reeds op het moment van inwerkingtreding bij
dezelfde bank werkten, gold overgangsrecht. De overgangstermijn bedroeg
een jaar vanaf het moment van inwerkingtreding. Dit betekent dat alle
bankmedewerkers uiterlijk 1 april 2016 een eed of belofte moeten hebben
afgelegd en moeten zijn onderworpen aan de hierbij behorende gedragscode
en tuchtrechtelijke regeling.
Tuchtrecht heeft tot doel de kwaliteit en integriteit van de uitoefening van
werkzaamheden te bewaken en de interne orde en discipline (tucht) binnen
een groep te handhaven. Tuchtrecht is primair gericht op de beoordeling van

1

ah-tk-20152016-3148
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://fd.nl/ondernemen/1145733/jaar-na-invoering-bankierseed-nog-geen-uitspraken-doortuchtcommissie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

de vraag of een individu de voor de groep geldende normen en regels heeft
nageleefd.
Bij de stichting Tuchtrecht Banken kan melding worden gedaan van overtredingen van de gedragscode behorende bij de eed of belofte. De zogenoemde
«aanklager» van de stichting Tuchtrecht Banken (de algemeen directeur DSI)
beoordeelt de meldingen en fungeert als een soort «filterfunctie»: meldingen
die naar zijn oordeel niet tot een gegronde klacht kunnen leiden, worden niet
voorgelegd aan de Tuchtcommissie, behoudens de mogelijkheid van beroep.
In het eerste jaar van de stichting Tuchtrecht Banken (van 1 april 2015 tot
1 april 2016) heeft de stichting Tuchtrecht Banken 57 meldingen ontvangen.
Momenteel zijn 6 klachten aanhangig bij de Tuchtcommissie. De eerste
uitspraken zullen naar verwachting eind 2016 openbaar worden.
Het niet aanbrengen van een groot deel van de klachten bij de Tuchtcommissie c.q. het (vooralsnog) uitblijven van uitspraken van de Tuchtcommissie is
verklaarbaar. Het eerste jaar was een overgangsjaar. Het tuchtrecht kent geen
terugwerkende kracht. Veel van de tot op heden ingediende klachten hadden
betrekking op de periode voor de inwerkingtreding van het tuchtrecht. Om
die reden zijn deze klachten niet bij de Tuchtcommissie aangebracht. Een
ander deel van de klachten had betrekking op civielrechtelijke geschillen met
banken over het beleid van de bank c.q. de interpretatie van wet- en
regelgeving in plaats van op (mogelijk) tuchtrechtelijk laakbaar handelen van
de (individuele) bankmedewerker. Dit valt onder de competentie van de
burgerlijke rechter of de geschilleninstantie Kifid. De stichting Tuchtrecht
Banken heeft deze klagers gewezen op de mogelijkheid van Kifid of de
burgerlijke rechter voor de beëindiging van het geschil. Dubbeling en
(ongewenste) samenloop tussen strafrecht, bestuursrecht, waaronder het
toezicht door De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële
Markten (AFM), civiel recht en tuchtrecht dienen zoveel mogelijk voorkomen
te worden.2 Daarnaast bevat de tuchtrechtelijke regeling waarborgen voor
een behoorlijke procesgang, zoals het recht op hoor en wederhoor, redelijke
termijnen en het bestaan van een beroepsmogelijkheid. Hiermee is noodzakelijkerwijs enige tijd c.q. doorlooptijd gemoeid, waardoor op dit moment nog
geen uitspraken zijn gedaan.
Vraag 4
In hoeverre is stichting Tuchtrecht Banken toegankelijk voor burgers om
overtredingen van bankiers en verzekeraars te melden, gezien de meeste
overtredingen worden afgewezen, voordat ze aan de Tuchtcommissie worden
voorgelegd? Ziet u stichting Tuchtrecht Banken als een laagdrempelige
instantie, waar burgers terecht kunnen die benadeeld zijn door bankiers en
verzekeraars? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, bent u van plan om actie te
ondernemen?
Antwoord 4
Naar mijn indruk is de stichting Tuchtrecht Banken een laagdrempelige
instantie waar burgers een klacht kunnen indienen over (mogelijk) tuchtrechtelijk laakbaar handelen door een (individuele) bankmedewerker. Een klacht
kan worden ingediend via het invullen van een digitaal formulier met
NAW-gegevens en een toelichting waarop de klacht betrekking heeft. Er
worden nauwelijks tot geen nadere (vorm)vereisten gesteld, zoals het
doorlopen van een interne klachtenregeling bij de bank of het moeten
voldoen van een vergoeding (zogenoemd klachtgeld). Wel kent de tuchtrechtelijke regeling een filterfunctie waardoor meldingen die naar het oordeel van
de «aanklager» niet tot een gegronde klacht kunnen leiden niet worden
aangebracht bij de Tuchtcommissie. Hiertegen kan een klager in beroep bij de
Voorzitter van de Tuchtcommissie (herzieningsverzoek). Alsdan zal de
Tuchtcommissie zich buigen over de vraag of dit onder de reikwijdte van het
tuchtrecht valt of niet.
Ik acht het van belang dat voor consumenten zoveel mogelijk (op voorhand)
duidelijk is tot welke instantie deze zich kunnen wenden. De geschilleninstantie Kifid en de stichting Tuchtrecht Banken voeren hiertoe momenteel overleg
hoe de onderlinge afbakening tussen beide instanties voor consumenten

2

Vergelijk ook de memorie van toelichting bij de invoering van de tuchtrechtelijke regeling,
Kamerstukken II 2013/2014, 33 918, nr. 10, p 5/6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

(nader) verduidelijkt kan worden en hoe beide instanties dossiers snel kunnen
uitwisselen indien daartoe aanleiding bestaat.
Vraag 5
Bankiers beloven in de bankierseed dat ze het belang van de klant centraal
zullen stellen, de klant zo goed mogelijk zullen inlichten en dat ze zich zullen
inspannen om het vertrouwen in de financiële sector te behouden en
bevorderen; hoe oordeelt u over het feit dat gedupeerde franchisenemers die
jarenlang klant waren van een bank geen inzage kregen in hun eigen
kredietdossier, terwijl banken op basis van artikel 35 lid 1 van Wet Bescherming Persoonsgegevens verplicht zijn om klanten volledige inzage te geven
in hun dossier?
Vraag 6
Hoe oordeelt u over het feit dat de klachten van deze gedupeerden franchisenemers (over het niet toestaan van inzage in eigen dossier) zijn afgewezen
door de stichting Tuchtrecht Banken, waardoor deze klachten niet voorgelegd
zijn aan de Tuchtcommissie terwijl deze klanten wel in hun recht stonden?
Vraag 7
In hoeverre zijn banken en bankiers (mede)verantwoordelijk wanneer ze een
toekomstige franchisenemer financiering toekennen op basis van onjuiste
informatie die verstrekt is door de franchisegever? Moeten banken voordat ze
financiering toekennen aan franchisenemers onderzoeken of de verstrekte
informatie juist is? Valt het controleren van de informatie die verstrekt is door
franchisegevers onder de zorgplicht van banken?
Vraag 8
Hoe oordeelt u over het feit dat banken gedupeerde franchisenemers
weigeren te informeren waarom er (in sommige gevallen onterecht) krediet is
toegekend en dat ook deze klachten van gedupeerde franchisenemers door
stichting Tuchtrecht banken zijn afgewezen, terwijl in de bankierseed bankiers
beloven om zich in te zetten om het vertrouwen in de financiële sector te
behouden en bevorderen.
Antwoord 5 tot en met 8
In mijn hoedanigheid van Minister van Financiën kan ik niet treden in een
geschil tussen gedupeerde klanten en een bank. Dit is aan de burgerlijke
rechter of de geschilleninstantie Kifid en ingeval van (mogelijk) tuchtrechtelijk
laakbaar handelen van een (individuele) bankmedewerker aan de stichting
Tuchtrecht Banken. Voor de volledigheid verwijs ik hierbij naar de hiervoor
weergegeven mogelijkheid voor een consument om een herzieningsverzoek
bij de voorzitter van de Tuchtcommissie in te dienen indien zijn klacht niet
aan de Tuchtcommissie wordt voorgelegd.
In algemene zin ben ik van mening dat financiële instellingen adequate
informatie dienen te verstrekken aan klanten, investeerders en andere
belanghebbenden. Hiermee wordt inzicht geboden in en verantwoording
afgelegd over het eigen functioneren en algemene keuzes. Voor een meer
uitgebreide uiteenzetting van het belang van transparantie verwijs ik naar de
hiernavolgende beantwoording van vraag 9.
Vraag 9
In hoeverre is er voldoende transparantie in de financiële sector als klanten
geen motivering van de bank krijgen waarom wel of geen financiering is
verstrekt, terwijl banken hiervoor wel staatsgaranties kunnen aanvragen
waardoor gevolgen van mogelijke inschattingsfouten van de banken aan de
samenleving ten laste worden gelegd?
Antwoord 9
Sinds het uitbreken van de financiële crisis zijn veel maatregelen genomen en
resultaten bereikt om de financiële sector stabieler en meer dienstbaar te
maken en het vertrouwen in de sector te herstellen. Zoals mijn brief aan de
Tweede Kamer van 21 juni 2016 laat zien is de financiële sector er nog niet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

geslaagd het vertrouwen terug te winnen.3 Hoeveel maatregelen er ook
worden genomen, uiteindelijk blijft de grote uitdaging voor de financiële
sector zelf om te laten zien dat de cultuur echt is veranderd, waarbij risico’s
niet langer worden afgewenteld op de belastingbetaler en geen misbruik
wordt gemaakt van de informatievoorsprong op de klant.
De overheid stelt hierbij kaders waaraan instellingen moeten voldoen.
Daarnaast kan regelgeving een prikkel geven om gewenst gedrag te
stimuleren en ongewenst gedrag te ontmoedigen. Om het vertrouwen in
financiële instellingen te versterken, is cruciaal dat de sector hierbinnen zelf
de leiding neemt. Dit betekent dat financiële instellingen niet alleen naar de
letter van wet- en regelgeving handelen, maar zelf initiatieven ontplooien om
standaarden aan te leggen die overtuigend tegemoet komen aan maatschappelijke verwachtingen. En dat zelfstandig verantwoording wordt afgelegd over
het realiseren van deze standaarden. Transparantie is van belang om hierbij
in de praktijk als leidraad te hanteren. Een dienstbare financiële sector geeft
op een overzichtelijke manier inzicht in het eigen functioneren en de
gemaakte keuzes in de bedrijfsvoering, en legt hier ook verantwoording over
af. De banken hebben hierin goede stappen gezet door initiatief te nemen om
de eed of belofte uit te breiden naar alle bankmedewerkers en een tuchtrechtelijke regeling te introduceren. Ik verwacht van banken dat ze hierin stappen
blijven zetten.
Vraag 10
Bent u van plan om met De Nederlandsche Bank en Autoriteit Financiële
Markten in overleg te gaan om dit vraagstuk te prioriteren?
Antwoord 10
Een adequate procesgang bij de stichting Tuchtrecht Banken lijkt geborgd.
DNB en de AFM houden toezicht op een integere en beheerste bedrijfsvoering c.q. het naleven van de zorgplicht door financiële ondernemingen. De
toezichthouders zullen – indien nodig – maatregelen treffen, waaronder het
opleggen van een boete of dwangsom.
Voor de volledigheid merk ik hierbij op dat DNB en de AFM momenteel
onderzoek doen naar de wijze waarop banken en verzekeraars invulling geven
aan de eed of belofte. Zo wordt onderzocht welke inspanningen banken en
verzekeraars hebben verricht bij de invoering van de eed of belofte en hoe
banken de rol zien van de eed of belofte bij het creëren van een integere en
beheerste bedrijfsvoering. De resultaten van dit onderzoek worden na de
zomer 2016 verwacht.

3

Kamerstuk 32 013, nr. 132.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4