-

3'

.=r- =£-[?' =;-?■ %rTF ^ 5 _ , '^mf

Ministerie van Veiligheid en Justine

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Gemeente Bergen
College van Burgemeester en Wethouders
Postbus 140
5854 ZJ Bergen (Limburg)

Nationaal Coördinator
Veiiigheid en
Terrorismebestrijding
Dreigingen en Capaciteiten
Schedeldoekshaven 100
2511 EX Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl
Contactpersoon

mr. M.S. van Muiswinkel
T 070-370 6148

Datum 19 maart 2012
Betreft Beslissing op bezwaar Bergen (L)

Kenmerk
2012-0000124691
Uw Kenmerk
JvM/HJ/14272
Bijlagen
1

Geacht College,
Naar aanleiding van uw bezwaarschrift van 5 augustus 2011 bericht ik u als volgt.
1.

Verloop van de procedure

Bij uw brief van 2 mei 2011 heeft u verzocht om het schadegebied in de Regeling
tegemoetkoming schade bij overstroming van de Maas in januari 2011 (hierna: de
Regeling) zodanig aan te passen dat ook uw gemeente in het schadegebied komt te
liggen. Bij besluit van 15 juli 2011, kenmerk 2011-2000292076, heb ik afwijzend
beslist op uw verzoek. Tegen mijn besluit heeft u bij brief van 5 augustus 2011
bezwaar gemaakt.
Op 27 oktober 2011 heeft u uw bezwaar mondeling toegelicht voor de
hoorcommissie. Het verslag van de hoorzitting treft u hierbij aan. De bijlage van
het verslag, de PowerPoint presentatie, is reeds in uw bezit en zal daarom niet
worden meegestuurd.
2.

Ontvankelijkheid

Uw bezwaarschrift is ingediend binnen zes weken na bekendmaking van het besluit
en het voldoet ook aan de overige door de Algemene wet bestuursrecht gestelde
eisen. Echter, gelet op de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State van 17 juli 2002 (UN : AE5358) met betrekking tot de aanwijzing
van een schadegebied kan worden overwogen dat een dergelijke aanwijzing een
algemeen verbindend voorschrift betreft, waartegen geen beroep openstaat. De
Afdeling oordeelde destijds dat een samenstel van algemeen verbindende
voorschriften en concrete normen ook een algemeen verbindend voorschrift is. Met
andere woorden, verknoping van regelingen leidt tot een rechtskarakter als
algemeen verbindend voorschrift. Hiertegen staat op grond van artikel 8:2 van de
Awb geen beroep open, en derhalve ook geen bezwaar. Met haar uitspraak van
28 juli 2004 (UN : AQ5720) lijkt de Afdeling echter afstand te hebben genomen van
voornoemd verknoopcriterium door te overwegen dat dit criterium alleen ziet op
inwerkingtredings-, intrekkings- en goedkeuringsbesluiten. In dit specifieke geval
heb ik overwogen in hoeverre bij het onderhavige besluit sprake is van zelfstandige
normstelling. Uit de uitspraak van 17 juli 2002 leid ik in dit verband af dat de
Pagina 1 van 5

„g£ <S' H-j^ . ; ^ ^

% ^ .s.^ .M . V ? ' TC»' ■*=?■ =1= ===.

aanwijzing van een schadegebied op zichzelf beschouwd geen zelfstandige
Datum
normstelling inhoudt. De voornoemde uitspraak van 28 juli 2004 lijkt hier geen
i9maart2oi2
verandering in te hebben gebracht. Daarmee acht ik ook de beslissing om niet aan Kenmerk
te wijzen een concretiserend besluit van algemene strekking zonder zelfstandige
2012-0000124691
normstelling, zodat daartegen bezwaar en beroep openstaat.
Gelet op het vorenstaande oordeel ik derhalve dat uw bezwaar ontvankelijk is.
3.

Wettelijk k a d e r

Ingevolge artikel 1, onder b, onderdeel 1° van de Wet tegemoetkoming schade bij
rampen (hierna: Wts) wordt verstaan onder overstroming door zoet water een
overstroming die een ramp is als bedoeld in artikel 1 van de Wet veiligheidsregio's
en die inhoudt:
1°. hoge waterstanden, veroorzaakt door een rivierafvoer met een gemiddelde kans
van voorkomen van minder dan 1/50 per jaar, voor zover het gaat om het gedeelte
van de Maas waar geen gereglementeerde waterkeringen aanwezig zijn,
2°. het buiten de oevers treden van andere wateren binnen N ederland waar geen
primaire of anderszins gereglementeerde waterkeringen aanwezig zijn, of
3°. het overlopen-of bezwijken van primaire waterkeringen, dan wel het overlopen
of bezwijken van anderszins gereglementeerde waterkeringen die binnen een door
primaire waterkeringen beschermd gebied liggen, met dien verstande dat het
overlopen of bezwijken van primaire waterkeringen langs de Noordzee, de
Waddenzee en de Westerschelde tot de stormvloedkeringen in de N ieuwe Waterweg
en de Oosterschelde, met inbegrip van deze stormvloedkeringen, en als direct
gevolg daarvan het overlopen of bezwijken van andere primaire waterkeringen, niet
wordt aangemerkt als overstroming door zoet water.
Ingevolge artikel 1, onder d van de Wts wordt onder schadegebied verstaan: het bij
ministeriële regeling vastgestelde, in Nederland gelegen gebied waarin een
overstroming door zoet water, een aardbeving dan wel een ramp waarop deze wet
ingevolge artikel 3 van toepassing is verklaard, heeft plaatsgevonden en waarin als
gevolg daarvan schade is geleden dan wel kosten zijn gemaakt als bedoeld in
artikel 4, eerste of tweede lid van de Wts.
Ingevolge artikel 2 van de Wts wordt in afwijking van het bepaalde in artikel 1,
onder hoge waterstanden verstaan: hoge waterstanden, veroorzaakt door een
rivierafvoer met een gemiddelde kans van voorkomen van minder dan 1/10 per
jaar, voor zover het gaat om het gedeelte van de Maas waar geen
gereglementeerde waterkeringen aanwezig zijn, in de periode dat de in het
Deltaplan grote rivieren bedoelde werkzaamheden ter bescherming tegen
hoogwater langs de Maas nog niet volledig ten uitvoer zijn gelegd.
Ingevolge artikel 1, onder b van de Regeling wordt onder schadegebied verstaan
het gebied, bedoeld in artikel 1, onderdeel d, van de Wts, dat is gelegen in de
winterbedding van de Maas tussen de landsgrens en de Koninginnebrug bij Well
voor zover daar geen gereglementeerde waterkeringen aanwezig zijn.
Ingevolge artikel 2, eerste lid van de Regeling is de Regeling van toepassing op de
schade en kosten die op 8, 9, 10 en 11 januari 2011 in het schadegebied zijn
ontstaan als rechtstreeks en onmiddellijk gevolg van een overstroming door zoet
water, veroorzaakt door een rivierafvoer met een gemiddelde kans van voorkomen
Pagina 2 van 5

^ 13.13 *3 Tl S 1- " ï -KI- p sa. 'S Tl
„Tt ^yr' -V- - J aSi 'Jf J L J Ê <rf ^J» " V .*,. J C

van minder dan 1/10 per jaar.

Datum
19 maan 2012

4.

Gronden van bezwaar

Kenmerk
2012-0000124691

In uw bezwaarschrift (alsmede tijdens de hoorzitting) heeft u - samengevat
weergegeven - de volgende gronden naar voren gebracht:

5.

a.

De geconstateerde waterhoogten gedurende de hoogwaterperiode waren
wel degelijk hoger dan de grenswaarden, zodat het gehele grondgebied van
de gemeente Bergen (tot de meetlocatie Sambeek) zou moeten worden
gerekend t o t het schadegebied als bedoeld in de Regeling. Uit gegevens
verkregen van Rijkswaterstaat blijkt dat bij de meetlocatie Sambeek boven
het peil slechts 1 cm onder de grenswaarde lag. De grenswaarde is zelfs
enige tijd bereikt. Bij Sambeek beneden daarentegen lag het peil 8 cm
onder de grenswaarde. Op grond hiervan vermoedt u dat de meetlocaties
Sambeek boven (zuidzijde van de stuw) en Sambeek beneden (noordzijde
van de stuw) door elkaar zijn gehaald.

b.

Daarnaast is de grenswaarde ter hoogte van de kern Bergen wel degelijk
overschreden. Rijkswaterstaat heeft geen meetpunt ter hoogte van Bergen,
terwijl u over eigen meetgegevens en een theoretische berekening van het
waterpeil ter hoogte van Bergen beschikt, waaruit blijkt dat de grenswaarde
is overschreden. In dit verband wijst u op een peilstok van het waterschap,
waarvan op 10 januari om 10:27 uur een foto is gemaakt. Op dat moment
was de stand - volgens uw waarneming - ongeveer 13,85 m plus NAP.
Daarna heeft volgens u nog een stijging van 16 cm plaatsgevonden. Verder
beschikt u over een theoretisch model, dat u al sinds jaar en dag hanteert
om de waterstand te Bergen te berekenen. Dit model toont volgens u aan
dat de grenswaarde is overschreden. Ten slotte zijn door de bemanning van
de pendelwagens tijdens het hoogwater de waterstanden op de
verbindingsweg tussen Bergen en Nieuw-Bergen middels een peilstok
gemeten. Ook deze benadering levert volgens u een overschrijding van de
grenswaarde op.
Beoordeling van liet bezwaar

Algemeen
In beginsel moet er op grond van de Wts sprake zijn van hoge waterstanden
veroorzaakt door een rivierafvoer met een gemiddelde kans van voorkomen van
minder dan 1/50 per jaar wil een gedupeerde aanspraak kunnen maken op een
financiële tegemoetkoming. Op dit beginsel is, door het aanvaarden van
amendement nr. 7 ^, tijdelijk een uitzondering gemaakt voor hen die langs het
onbedijkte gedeelte van de Maas wonen. Het amendement heeft geleid tot artikel 2
dat tot uitdrukking brengt dat het redelijk is dat in de periode dat de in het
Deltaplan grote rivieren bedoelde werkzaamheden ter bescherming tegen
hoogwater langs de Maas nog niet volledig zijn uitgevoerd, de ondergrens niet op
eenmaal per 50 jaar, maar op eenmaal per 10 jaar ligt^.
Waterstanden zijn aan verandering onderhevig. Door invloeden van de natuur of
door menselijk handelen (bijvoorbeeld verruiming van de rivier) levert een
overstroming met een kans van 1/10 in 2011 een feitelijk andere situatie op, dan
een overstroming met dezelfde kans van voorkomen in 1998. Gelet op de situatie

' Kamerstukken II, 1997-1998, 25 159, nr. 7
^ Kamerstukken 1, 1997-1998, 15159, nr. 140b
Pagina 3 van 5

: ES 'S: n. am, 't: «5, p, s a i . "3

die het amendement in 1998 beoogde te beschermen en de grenswaarden die bij
die situatie hoorde, ga ik uit van grenswaarden die zo dicht mogelijk bij die
beoogde situatie liggen. In de volgende alinea ga ik in op de hier bedoelde
grenswaarden.

Datum
i9maait2oi2
Kenmerk
2012-000012469,

Bij de bepaling van het schadegebied in 2003 (Staatscourant 2003, 9) en in 2011 is
de gehanteerde grenswaarde afgeleid van de Maatgevende Hoogwaterstanden
(MHW's), die in 2001 door de toenmalige Minister van Verkeer en Waterstaat zijn
vastgesteld. Hoewel deze hydraulische gegevens primair worden gebruikt voor de
toetsing van de primaire waterkeringen uit de Waterwet (voorheen de Wet op de
waterkering) op het wel/niet voldoen aan de wettelijke norm, worden deze
gegevens ook gebruikt voor de uitvoering van de Wts. De MHW's zijn gevalideerde
waterstanden die horen bij de wettelijke normfrequentie. Voor de Limburgse Maas
is dat 1/250 per jaar. Met behulp van gevalideerde hydraulische modellen en
meetgegevens, is het mogelijk om de waterstanden (de grenswaarden) te bepalen
die horen bij een andere afvoerfrequentie, bijvoorbeeld 1/50 of 1/10 per jaar. De
MHW's worden elke zes jaar vastgesteld. Voor de Maas gelden de waarden die in
2001 zijn vastgesteld (Staatscourant 2 0 0 1 , 250) en voor de periode 2006 - 2011
zijn herbevestigd door de toenmalige Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
(Staatscourant 2007, 165).
De gemeente Bergen gaat bij het bepalen van de grenswaarden uit van de
zogeheten "RWS Betrekkingslijnen Maas versie 2010/2011"^. De uit deze
betrekkingslijnen af te leiden grenswaarden voldoen echter niet, gelet op hun
karakter; dit zijn namelijk operationele gegevens die per hoogwaterseizoen worden
berekend op basis van recent opgetreden waterstanden. Bovendien, door het
uitvoeren van de Maaswerken verbetert de veiligheidssituatie en dat zou, bij het
uitgaan van bijvoorbeeld de RWS Betrekkingslijnen Maas 2 0 1 0 / 2 0 1 1 , leiden tot
eerder uitkeren dan ten tijde van het amendement werd beoogd. Deze
betrekkingslijnen zijn dus ongeschikt om de grenswaarden te bepalen.
Kortom: gelet op de situatie die bovengenoemd amendement beoogde te
beschermen, dient te worden uitgegaan van (grens)waarden die daar zo dicht
mogelijk bij liggen, zijnde de grenswaarden die zijn afgeleid van de Maatgevende
Hoogwaterstanden. Dit is het geval met de grenswaarden die in 2003 en in dit jaar
zijn gehanteerd.
Bezwaargrond onder a d a
Uit het voorgaande blijkt dat uw interpretatie van de meetgegevens is gebaseerd
op andere grenswaarden dan degene die ik heb gebruikt voor het vaststellen van
het schadegebied, te weten de meetgegevens van MSW-stations van
Rijkswaterstaat. Uitgangspunt zijn dus uitsluitend de bij de MSW-stations gemeten
waarden; op andere wijze gemeten waarden worden niet meegenomen bij de
vaststelling van het schadegebied.
De meetgegevens die ten grondslag liggen aan de vaststelling van het
schadegebied laten het volgende zien:

Geldigheidsbereik van 1 november 2010 - 31 oktober

2011.
Pagina 4 van 5

ie32^'3-i2' ;,ra.m 5^ ^

Meetstation

Well
Sambeek boven
Sambeek beneden

waterstand
1/10 jaar
m-i-NAP
14,83
13,33
13,03

topstand
HW jan 2011
m-l- NAP
14,83
13,17
12,90

Datum
19 maart 2012
Kenmerk
2012-0000124691

Bij het meetstation Well is sprake van een evenaring van de grenswaarde en bij het
meetstation "Sambeek boven" is dus sprake van een ruime onderschrijding van de
grenswaarde. Gelet hierop ben ik van mening dat geen sprake is van het door elkaar
halen van meetlocaties.
Bezwaargrond onder a d b
Zoals hierboven reeds aangegeven, acht ik de door mij gehanteerde grenswaarden
- gebaseerd op de MHW van 2001 - het meest aangewezen om te gebruiken voor
het vaststellen van het schadegebied. Dit is consistent beleid en er wordt recht
gedaan aan de situatie die de Wts ten tijde van inwerkingtreding beoogde te
beschermen. De zogeheten "RWS Betrekkingslijnen Maas versie 2 0 1 0 / 2 0 1 1 " "
voldoen hier niet aan. Ook fysieke waarnemingen, zoals de foto van de peilstok en
de metingen door de bemanning van de pendelwagens, zijn dus gebaseerd op een
verkeerd uitgangspunt.
Gelet op het vorenstaande ben ik van oordeel dat er geen gronden zijn om anders
te oordelen dan ik in het bestreden besluit heb gedaan.
6.

Beslissing

Ik verklaar het bezwaar ongegrond en handhaaf het bestreden besluit.
Ik vertrouw erop u hiermee naar behoren te hebben geïnformeerd.

Binnen zes weken na de dag van verzending van dit besluit kan een ieder wiens belang
rechtstreeks bij dit besluit is betrokken, een beroepschrift indienen bij de sector bestuursrecht
van de rechtbank binnen het rechtsgebied waarin hij zijn woonplaats in Nederland heeft. Het
beroepschrift moet door de indiener zijn ondertekend en bevat ten minste zijn naam en adres
de dagtekening, een omschrijving van het besluit waartegen het beroep is gericht, en de
gronden waarop het beroepschrift rust. Daarnaast moet zo mogelijk een afschrift van de
beslissing op bezwaar worden bijgevoegd. Van de indiener van het beroepschrift wordt
griffierecht geheven door de griffier van de rechtbank. Nadere informatie over de hoogte van
het griffierecht en de wijze van betaling wordt door de griffie van de rechtbank verstrekt.

" Geldigheidsbereik van 1 november 2010 - 31 oktober 2011.
Pagina 5 van 5

:-32©120O©15
Ministerie van Veiligheid en Jusntie

NCTV
Directie Nationale Veiligheid
Programma Dreigingen en
Capaciteiten
Schedeldoekshaven 200
2511 EZ Den Haag
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
wwwr.rijksoverheid.nl

verslag

Contactpersoon
mr. M.S. van Muiswinkel
T 070 - 370 6148

Kenmerk

Uw kenmerlc
JvM/HJ/14272

Verslag van de hoorzitting die op 27 oktober 2011 om 11.00 uur te Den Haag
werd gehouden naar aanleiding van het bezwaarschrift van 5 augustus 2011 dat
door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bergen (Lb.)
werd ingediend tegen mijn beslissing van 15 juli 2011.

Bijlage
PowerPoint presentatie

Aanwezig waren:
De leden van de hoorcommissie: de heer mr. L.J. Vogelaar als voorzitter en de
heren G.W. Knops en mr. M.S. van Muiswinkel als leden. De heer Van Muiswinkel
trad als secretaris op.
Ter zitting verschenen namens de gemeente Bergen: de heer B.J.M. Buiting
(wethouder, tevens eerste locoburgemeester), de heer J.W.G. van Megen
(juridisch adviseur), de heer H.G.M. Janssen (beleidsondersteunend medewerker
preparatie brandweer/openbare veiligheid) en mevrouw C.J.G.M. Basten (adviseur
openbare orde en veiligheid).
De voorzitter stelt de aanwezigen voor en deelt mee dat men verschenen is voor
een hoorzitting die plaatsvindt in verband met een bezwaarschrift dat is ingediend
door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bergen tegen
de beslissing van 15 juli 2011. In die beslissing is het verzoek van de gemeente
Bergen om het schadegebied als bedoeld in de Regeling tegemoetkoming schade
bij overstromingen van de Maas in januari 2011 te verruimen, afgewezen.
De voorzitter legt de procedure uit en geeft vervolgens het woord aan de heer
Buiting. De heer Buiting geeft aan dat het belang groot is. Hoog water geeft veel
problemen en levert veel schade op. Hij stelt dat het vastgestelde schadegebied
op een raar punt stopt. De heer Janssen geeft aan de hand van een op schrift
gezette PowerPoint presentatie een nadere toelichting. De presentatie is tevens
overhandigd aan de hoorcommissie en is als bijlage bij dit verslag gevoegd.
De voorzitter vraagt of de aanwezigen nog iets willen opmerken en schetst de
verdere voortgang van de bezwaarprocedure. Daarbij wordt opgemerkt dat de
eerste termijn reeds is verstreken. De secretaris geeft aan dat is afgesproken dat
de beslistermijn voor onbepaalde tijd is opschort omdat de hoorzitting niet eerder
kon worden ingepland. De heer van Megen bevestigt dit.
Pagina 1 van 2

2.^e.3Soi.2se-^©-ie

De voorzitter vraagt aan de vertegenwoordigers van de gemeente Bergen of zij
nog iets willen toevoegen aan hetgeen tijdens de hoorzitting besproken is. Dat is
niet het geval.
De voorzitter dankt vervolgens de aanwezigen voor de verstrekte inlichtingen,
waarna allen de zitting verlaten.

Datum,

De voorzitter.

bgelaar

de secretaris.

.5. van Muiswinkel

Pagina 2 van 2