Managementsamenvatting
Traject keuze stad / MIRT onderzoek

Arnhem, 20 juni 2012

120620_PO_Managementsamenvatting_traject keuze stad en MIRT
Versie 20 juni 2012

Managementsamenvatting
Inleiding
Het Olympisch Plan 2028 (Hierna: OP2028) vertegenwoordigt een gezamenlijke ambitie van de
alliantiepartners Olympisch Vuur 2028 om met de verbindende kracht van sport en de magie van de
Spelen van Nederland een topland te maken. Olympisch Vuur 2028 staat voor een land met een
Vitale samenleving, een Cultuur van excellente prestaties en het genereren van een positieve
economische impact.
In september 2011 heeft de Council van Olympisch Vuur gevraagd om een zgn. MIRT
(‘Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport’) onderzoek naar de keuze van de
naamgevende stad (hierna: ‘keuze stad’). Destijds is afgesproken dat een besluit hierover bij voorkeur
voor Londen 2012 dient plaats te vinden. Fase 1 van dit onderzoek betreft de keuze voor de
(potentiële) kandidaatstad. Na afloop van fase 1 zal in 2012, afhankelijk van de uitkomsten van fase 1,
door steden en Rijk gewerkt worden aan een plan van aanpak voor fase 2. Fase 2 zal gericht zijn op
verdiepen en verwerken van ruimtelijke uitkomsten van eerder genoemde studies en fase 1.
Deze keuze voor de naamgevende stad maakt het mogelijk om onder meer de ruimtelijke ambitie
zoals verwoord in het OP2028 nader te concretiseren en uit te werken. Een gezamenlijke goed
onderbouwde keuze geeft richting en energie aan het verdere proces. De Tweede Kamer heeft
aangedrongen op een spoedig besluit over de keuze van de potentiële kandidaat-stad. Hiermee wil de
Tweede Kamer bereiken dat er tijdig een efficiënt samenwerkingsverband kan worden vormgegeven
tussen naamgevende stad en partnerstad. De Tweede Kamer heeft naar aanleiding van berichtgeving
over de kosten van het OP2028 in maart 2012 met een ruime Kamermeerderheid opnieuw brede
steun uitgesproken voor de verdere uitvoering van het OP2028.
Een besluit over het uitbrengen van een bid is pas aan de orde in 2016. Tot die tijd wil de alliantie de
sportambities verbreden onder de Nederlandse bevolking en Nederland fit maken. Een eventuele
voordracht voor de Spelen in 2028 zal pas in 2019 plaatsvinden. De verantwoordelijkheid voor de
voordracht bij het IOC ligt bij NOC*NSF. In de praktijk is instemming van het Rijk en kandidaatstad
nodig.
Vraagstelling en doel
Het uitgangspunt bij het onderzoek ‘keuze stad’ is dat gezamenlijkheid in Nederland en het nationaal
belang voorop staat. De vraag in hoeverre de Olympische Spelen bijdragen aan Nederland als totaal
is maatgevend voor het succes. Het draait uiteindelijk om de nationale betekenis van de Spelen en
niet louter om de stedelijke of regionale effecten van de Spelen. Er zijn kansen voor heel Nederland
en zowel Amsterdam als Rotterdam zijn te klein om zelf alleen eventuele Spelen in Nederland te
organiseren. Er is een gezamenlijke inspanning nodig van de naamgevende stad en partnerstad, van
Utrecht en Den Haag en de rest van Nederland. Dit is op deze wijze ook verwoord door de
burgemeesters van Amsterdam en Rotterdam tijdens het Olympisch Vuur jaarcongres van maart
2012.
Het onderzoek ‘Keuze stad’ geeft invulling aan het verzoek van de Council van september 2011. Doel
hiervan is het voorbereiden en het faciliteren van een transparant en onderbouwd besluit door de
Council van Olympisch Vuur op 19 juni 2012. De besluitvorming ‘keuze stad’ gaat over de potentiële

Pagina 2 van 6

naamgevende stad en in dit verband legt het onderzoek focus op de verschillen tussen de beide
steden.
De keuze stad volgt op de hoofdconclusie uit bestaande onderzoeken (onder meer Olympische
hoofdstructuur (OHS), Verkenning Maatschappelijke Kosten Baten (VMKB) en stresstest) dat het kán
in Nederland. We zijn zowel met Amsterdam als Rotterdam als naamgevende stad in staat om
eventuele Olympische Spelen organiseren. Voor een goede keuze over de naamgevende stad
bestaat behoefte aan aanvullende informatie.
In de eerste fase van het MIRT onderzoek staan twee hoofdvragen centraal:
1. Met welke stadskeuze heeft Nederland de grootste winkans en
2. Met welke stadskeuze bereikt Nederland de grootste meerwaarde?
Bestaande onderzoeken geven al gedeeltelijk antwoorden op deze vragen. In aansluiting hierop is een
reeks van witte vlekken in kaart gebracht die door middel van dit onderzoek ingevuld dienden te
worden. De vraagstelling is ook vanuit internationaal perspectief beschouwd. Dit internationale
perspectief geeft een nieuwe dimensie aan de reeds bestaande onderzoeken geven. Aan de hand van
de vier criteria ‘uitgangspositie winkans’, ‘meerwaarde’, ‘risico’s’ en ‘draagvlak’ zijn de antwoorden op
de twee hoofdvragen gestructureerd. Het onderzoeksresultaat geeft inzicht in de score van beide
steden op de vier criteria ten opzichte van elkaar.
Aanpak en proces
Het proces om te komen tot een keuze stad wordt omgeven door een gezonde spanning. Enerzijds
voelen beide steden een gezamenlijke opgave om te werken aan de Olympische ambitie van het
OP2028. Anderzijds hebben beide steden de ambitie uitgesproken om naamgevende stad te zijn als
Nederland de Olympische Spelen in 2028 zou mogen organiseren. Daarom is gekozen voor een
bijzondere opzet en nauwgezet stappenplan.
Opdrachtgevers en procescoördinatie
De formele primaire opdrachtgevers voor het onderzoek zijn de beide steden Amsterdam en
Rotterdam. Het onderzoek wordt uitgevoerd met medewerking van de rijksoverheid. De Ministeries
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Infrastructuur en Milieu (I&M) leveren een actieve
bijdrage aan het onderzoek en zijn medeopdrachtgever. NOC*NSF is betrokken bij de internationale
toetsing. Het Program Office van Olympisch Vuur coördineert en begeleidt het proces. De
opdrachtgevers hebben na een meervoudige uitvraag A.T. Kearney geselecteerd voor de uitvoering
van dit onderzoek.
Organisatie
Ter ondersteuning van besluitvorming door de Council heeft een directeurenoverleg bestaande uit
directeuren van ‘de vier opdrachtgevers’ op cruciale momenten richting gegeven aan proces en
inhoud van het onderzoek. Een kerngroep met daarin de vier opdrachtgevende partijen, het Program
Office en NOC*NSF heeft het onderzoeksbureau begeleid in haar werkzaamheden. De andere
alliantiepartners in de Council zijn geïnformeerd en geconsulteerd door middel van een
klankbordgroep. Deze klankbordgroep is halverwege en aan het einde van het proces bij elkaar
gekomen. Daarnaast is de Club 2028 na het beschikbaar komen van de conceptonderzoeksresultaten
geconsulteerd over het proces ‘keuze stad”.

Pagina 3 van 6

De communicatieadviseurs en woordvoerders van de vier opdrachtgevende partijen en NOC*NSF zijn
aangehaakt op het proces en hebben een gezamenlijke woordvoeringslijn opgesteld.
Stappenplan
De aanpak van het onderzoek is zo ingericht dat door een vooropgesteld stappenplan steeds in kleine
stappen consensus nagestreefd is.
1. Selectie van de beoordelingscriteria;
2. Bepaling van de bestaande informatiebronnen;
3. Bepaling van de ontbrekende informatie (de zogenoemde witte vlekken);
4. Bepaling van de aanpak voor het adresseren van de witte vlekken (onderzoeksmethodiek);
5. Duiding van de onderzoeksresultaten.
Op deze wijze is in gezamenlijkheid de selectie van de beoordelingscriteria en de subcriteria tot stand
gekomen. Ook de onderzoeksmethodiek is, op voordracht van A.T. Kearney, gezamenlijk vastgesteld.
Het onderzoeksbureau heeft bij de uitvoering van het onderzoek gebruik gemaakt van bestaande
documentatie, heeft interviews afgenomen in de internationale sportwereld, het Nederlands
bedrijfsleven en onder Nederlandse wetenschappers, heeft een enquête laten afnemen onder ‘sport
influencials’ en heeft analyses uitgevoerd naar de IOC richtlijnen en de historische toewijzing van
Zomerspelen <toevoegen aantal interviews>. Bij de interviews is gebruik gemaakt van, speciaal voor
dit doel, opgestelde samenvattingen van de initiële visies die beide steden op het organiseren van de
Spelen hebben.
Ook hebben de steden zelf informatie aangeleverd ten behoeve van het onderzoek en de
conceptonderzoeksresultaten gevalideerd. De duiding van de onderzoeksresultaten bestond uit een
beoordeling van de scores van beide steden op de vier criteria en de onderliggende subcriteria. Deze
beoordeling is gedaan vanuit nationaal perspectief. Dit is als volgt gedefinieerd: voor alle
Nederlanders, rekening houdend met de korte en lange termijn, zonder politieke kleuring. Zaken die
niet discriminerend bleken tussen de twee steden zijn in beoordeling buiten beschouwing gebleven.
Het onderwerp van onderzoek (bepaling winkans en meerwaarde) en de tijdsspanne waarin het
onderzoek moest worden afgerond hebben geleid tot de keuze voor de onderzoeksmethodieken.
Ondanks dat een deel van de onderzoeksresultaten daarmee kwalitatief van aard is en de uitkomsten
op het criterium meerwaarde daardoor niet volledig uitgekristalliseerd zijn, heeft het onderzoek binnen
deze kaders een goed beeld opgeleverd en heeft het onderzoeksbureau grosso modo voldaan aan de
opgave. Waar mogelijk zijn onderzoeksresultaten gekwantificeerd. Het uiteindelijk kwalitatieve
onderzoeksresultaat bij het criterium meerwaarde voldoet aan de opgave maar niet aan de
verwachting van opdrachtgevers. Het onderzoeksbureau verwacht geen nieuwe doorslaggevende
inzichten die de hoofdconclusies zouden wijzigen als aanvullend of nieuw onderzoek voor 2016 zou
worden verricht. Bovendien zou met het uitvoeren van een VMKB van de ruimtelijke visies op de
middellange termijn (ca 5 jaar) schijnzekerheid gecreëerd worden. Voor alle onderzoeksresultaten
zijn herleidbare bronnen opgenomen.
Resultaten
De onderzoeksresultaten zijn samengevat in een beoordeling per criterium (uitgangspositie winkans,
meerwaarde, risico’s en draagvlak) en in een SWOT-analyse per stad. De SWOT analyses zijn
bijgevoegd in bijlage 1. Zowel in de beoordeling op de vier criteria als in de SWOT worden de steden
ten opzichte van elkaar beschouwd. Het rapport geeft geen weging van de vier criteria ten opzichte

Pagina 4 van 6

van elkaar, dit wordt overgelaten aan de lezer. De SWOT geeft niet alleen een beeld van hoe de
steden er nu voor staan maar biedt ook perspectief op de ontwikkelingskansen per stad.
Het onderzoek heeft inzicht opgeleverd in de relatieve positie van beide steden als mogelijke
naamgevende stad. Alle vier criteria zijn van belang bij de bepaling van de succesratio van een
eventueel bid. Samengevat scoren beide steden als volgt op de vier criteria:
- Op “Uitgangspositie winkans” scoort Amsterdam veel beter. Met name op gepercipieerde
winkans, internationaal profiel op algemeen en sportgebied. Hiernaast blijkt uit historische
analyse dat hoofdsteden twee keer zo vaak de zomerspelen toegewezen krijgen en dat
Amsterdam momenteel beter aan de huidige IOC richtlijnen voldoet (hogere segment
hotelkamers). De voorlopige visie van Rotterdam wordt wel veel beter ontvangen en nationaal
gezien geniet Rotterdam een sterker sportprofiel
- Op “Meerwaarde” ontstaat een gemengd beeld. Amsterdam scoort beter op economische
meerwaarde en Rotterdam scoort veel beter op sociaal maatschappelijke meerwaarde. Het
Rijk heeft de transformatie van ‘Rotterdam Zuid’ gedefinieerd als nationaal sleutelproject. Het
verschil in ruimtelijke meerwaarde voor Nederland tussen de twee steden als naamgevende
stad is volgens het onderzoeksbureau, 16 jaar van tevoren, zeer moeilijk nauwkeurig te
duiden.
- Op “Risico’s” scoort Rotterdam overall beter. Amsterdam kent grotere risico’s op het gebied
van grondverwerving en mogelijke protestacties. Voor Rotterdam zijn hogere infrastructurele
investeringen vereist waarvan de financiering nog veiliggesteld moet worden
- Op “Draagvlak” scoort Amsterdam veel beter bij zowel de bevolking als bij het bedrijfsleven.
Bij deze resultaten dienen een aantal opmerkingen geplaatst te worden
- De focus op de verschillen tussen beide steden dient het resultaat van dit onderzoek.
Gaandeweg is echter helder geworden dat beide steden elkaar op belangrijke wijze kunnen
versterken en deze focus mag ook niet afleiden van de waarde van de ambitie voor heel
Nederland.
- De verschillende informatie bronnen geven veelal een consistent beeld op de verschillende
criteria;
- Van de 15 deelvragen om de witte vlekken te adresseren zijn de volgende twee niet volledig
en niet kwantitatief beantwoord:
1. In hoeverre zijn de benodigde investeringen gedekt in (lange termijn)
investeringsplanningen??
2. Welke investering levert het grootste rendement?
Overigens sluiten de beide steden met hun Olympische ambities nauw aan op de gewenste
ruimtelijke ontwikkeling van hun stad. De beoogde investeringen zijn ook in lijn met deze
plannen, maar ze hebben niet allemaal een horizon tot 2028 voor wat betreft de financiële
dekking.

Pagina 5 van 6

Overige conclusies uit het onderzoek
Voor het onderzoek zijn gezichtsbepalende personen uit de sportwereld, het bedrijfsleven en de
wetenschap gevraagd om hun visie te geven op de twee onderzoeksvragen. Vanuit hun grote
betrokkenheid bij Nederland en de samenleving zijn uit de interviews ook andere interessante
overwegingen naar voren gekomen.
-

-

-

-

-

Ten eerste is er een groot enthousiasme voor de Olympische ambitie en OP2028. De
sportwereld, het bedrijfsleven en de wetenschap toonde een grote bereidheid om mee te
werken aan het onderzoek.
Ten tweede begrijpen geïnterviewden de keuze voor een naamgevende stad, maar dringen zij
tegelijkertijd aan het Nederlandse karakter van OP2028. Het gezamenlijk optrekken van
Amsterdam en Rotterdam samen met Nederland om OS2028 te organiseren achten zij als
voorwaardelijk.
Ten derde dringen alle geïnterviewden aan op een snelle keuze van de naamgevende stad. In
hun beleving vereenvoudigt een besluit ‘keuze stad’ de communicatie naar buiten, maakt een
keuze de Olympische ambitie minder politiek en voorkomt een keuze onbegrip in de
internationale sportwereld en het bedrijfsleven. Tegelijkertijd geeft een keuze stad in hun ogen
richting aan de vervolgstappen. Zoals ook de Tweede Kamer al verzocht heeft is gericht
onderzoek mogelijk, ontstaat er focus op OP2028 en is het beter mogelijk om breder
draagvlak te creëren onder de Nederlandse bevolking voor de Olympische ambities.
Ten vierde zien ‘sponsors’ (inclusief participerend bedrijfsleven) wel degelijk voorwaarden
voor een succesvol en aantrekkelijk bid. Zij verwachten dat een eventueel bid geloofwaardig
en breed gedragen is, een Hollandse uitstraling heeft en vrij is van politieke kleur.
Ten vijfde wordt geconcludeerd dat de visies van de steden op het organiseren van de Spelen
sterke aanknopingspunten bevatten, maar wordt aanbevolen om in deze samengevatte visies
verder uit te werken en te laden met emotie. Denk aan verdere inhoudelijke uitwerking en
focus op wat Nederland wil bereiken (legacy) en wat Nederland de Spelen kan bieden.
(Daarmee kan het inhoudelijk perspectief aanzienlijk verbeteren. Ook de relatie met sport
verdient meer aandacht dan het tot in deze fase heeft kunnen krijgen.

Separate bijlagen SWOT-analyses Amsterdam en Rotterdam

Pagina 6 van 6

Olympisch Vuur

Resultaten ‘voorbereidingen keuze stad’
Eindrapportage 20 juni 2012

Inhoudsopgave

• Inleiding
– Opdracht, opdrachtgevers en project
– Criteria
– Aanpak missende inzichten

• Analyse
• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

2

Er zijn nog een aantal belangrijke mijlpalen te gaan voordat de
Spelen Nederland bereiken…

Keuze
stad

Besluit Kabinet
steun bid

2012

2016

Onderzoeken

Indienen
bid bij IOC

2019

Voorbereiden

IOC kiest
stad

Olympische
Spelen

2021

Bieden

‘Voorlatenschap’

2028

‘Bouwen’

Legacy
Nalatenschap

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

3

A.T. Kearney is gevraagd om het proces rond de keuze van de
naamgevende stad voor de OS 2028 in Nederland te faciliteren
Situatie
■ Twee steden hebben de ambitie om de Olympische Spelen in 2028 in Nederland te organiseren:
Amsterdam en Rotterdam
■ Eind 2011 is vanuit de Council van Olympisch Vuur de wens uitgesproken om liefst voor de
Olympische Spelen in London over de naamgevende stad te besluiten
■ De steden hebben verschillende inzichten op basis van de bestaande documentatie

■ In januari 2012 heeft Olympisch Vuur A.T. Kearney gevraagd om:
• Het keuzeproces tot eind april te faciliteren
• Witte vlekken in de documentatie te adresseren
■ Doel is om eind april een document klaar te hebben op basis waarvan de Council Olympisch Vuur
een keuze kan maken voor de naamgevende stad van een potentieel bid voor de Olympische
Spelen van 2028
■ Dit is de 1e fase van het MIRT onderzoek (Meerjarenprogramma, Infrastructuur, Ruimte en
Transport)

De 2e fase van het MIRT project zal gericht zijn op verdiepen van de ruimtelijke
uitkomsten en de verdeling van sportvoorzieningen over heel Nederland
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

4

Bij het project ‘voorbereiding keuze stad’ zijn verschillende
partijen betrokken ter beantwoording van de hoofdvragen
Primaire opdrachtgevers

Medewerking Rijksoverheid

■ Rotterdam

■ Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

■ Amsterdam

■ Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Procescoördinatie
■ Olympisch Vuur 2028

Opdrachtnemer

Hoofdvraag 1: Met welke stadskeuze heeft Nederland de grootste winkans?
Hoofdvraag 2: Met welke stadskeuze verkrijgt Nederland de grootste meerwaarde?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

5

Een stapsgewijs keuzeproces met aanvullende analyses en
inzichten leiden tot consensus
Gefaseerde en workshop georiënteerde projectaanpak
Januari

1

Februari

2

Optimaliseer opties
en specificeer
criteria
Documentatie
verzamelen en
structureren
Opties en criteria
beschrijven

Maart

3
Bepaal ‘witte
vlekken’ die
keuze
verhinderen

Interviews
voorbereiden
Identificatie en aanpak
‘witte vlekken’

4
Verzamel /
analyseer
aanvullende
data

5
Samenvatten
van
uitkomsten in
SWOT

Afweging op basis
van bestaande
documentatie
Interviews, enquête
Verzamelen nieuwe
inzichten

…

April

6
Maak keuze en
herbalanceer
toewijzing

Consensus onder
opdrachtgevers
creëren door
stapsgewijs
nieuwe inzichten
toe te voegen

Vertaal keuze
in communicatieplan

Volledige
afweging
bespreken in
verschillende
overleggen

Toenemende
consensus
& wekelijkse
workshops

We bouwen achtereenvolgens consensus op opties, criteria, beschikbaarheid van
gegevens, adressering van witte vlekken, interpretatie van gegevens en de uitkomst
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

6

De uitkomsten worden gefaseerd teruggekoppeld aan alle
belanghebbenden
Voorgestelde data en agenda’s
Januari

Bestuurders:
burgemeesters en
ministers

Directeuren:
opdrachtgevers

Klankbord: alliantie
partners

Kerngroep

Februari

Maart

Jaarcongres
8 maart

19/2
24/2
Directeuren Directeuren
overleg
overleg

April

Bestuurders
overleg

30/3
Directeuren
overleg

5/3 Klankbord
vergadering

16/4 Council
vergadering

17/4
Directeuren
overleg

7/5 Klankbord
vergadering

Wekelijkse vergadering van 16 januari tot 24 april

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

7

Inhoudsopgave

• Inleiding
– Opdracht, opdrachtgevers en project
– Criteria
– Aanpak missende inzichten

• Analyse
• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

8

De onderzoeksresultaten zijn door de opdrachtgevers en
onderzoekers gestructureerd volgens onderstaande (sub)criteria
Vier criteria
Succesvolle Olympische Spelen voor Nederland
Uitgangspositie
winkans
■ Percepties winkans
■ Visie
■ Profiel stad – sport
nationaal
■ Profiel stad – sport
internationaal
■ Profiel stad - algemeen
■ Analyse Zomerspelen
■ IOC richtlijnen

Meerwaarde1
■ Ruimtelijk
■ Economisch
■ Sociaal-maatschappelijk

Laagste risico’s
■ Vastgoed
■ Infrastructuur
■ Protest

1. Onder ‘Meerwaarde’ zijn de subcriteria: ‘Gezondheid’, ‘Breedtesport’ en ‘Topsport’ als niet onderscheidend tussen beide steden
verondersteld en buiten beschouwing gelaten

Draagvlak
■ Bevolking
■ Bedrijfsleven

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

9

Per (sub)criterium is een indicatie van de relatieve voorkeur
voor een stad gegeven door middel van een schuifje
Leeswijzer
Geen significant verschil tussen steden. Voorbeeld: Score
zwaktes in enquête onder internationale sportwereld 205 v.
206, ruimtelijke meerwaarde
Klein verschil tussen steden. Voorbeeld: de Olympische
Spelen geven beide steden een economische impuls, maar
de economische meerwaarde in absolute zin die Amsterdam
genereert zal groter zijn
Groot verschil tussen steden. Voorbeeld: alle
wetenschappers vinden de Rotterdamse visie aansprekender
dan de Amsterdamse. Bij de interpretatie van interviews is het
verschil “groot” genoemd wanneer meer dan 65% van de
geïnterviewden de voorkeur voor een stad uitspreekt).

A

IJ

Onderscheid varianten Amsterdam. Bij enkele (sub)criteria
is het onderscheid tussen de IJ-Spelen en Amstelspelen
relevant. Beide zijn vergeleken met de Rotterdamse Dutch
Delta Games

De bronvermelding van de analyse slides geeft duidelijk aan wat de ‘hardheid’
van de gebruikte informatie is (bijv. bestaande rapporten, interviews)
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

10

Inhoudsopgave

• Inleiding
– Opdracht, opdrachtgevers en project
– Criteria
– Aanpak missende inzichten

• Analyse
• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

11

De bestaande documentatie verschaft veel inzichten maar
begin 2012 bestonden nog cruciale missende inzichten
Bestaande documentatie

?
Door Tweede Kamer wordt
aangedrongen op een snelle keuze, de
Council heeft uitgesproken liefst voor
London 2012 een besluit te willen
nemen over keuze stad

Besluitvorming: In de council is afgesproken dat daar, in deze fase, het besluit wordt
genomen over de potentiële kandidaat-stad. Hiertoe werken we in eerste instantie aan
consensus onder de opdrachtgevende partijen en NOC*NSF en vervolgens aan breed
draagvak in de Council. Op het moment dat over een aantal jaren de bidfase aanbreekt, is
NOC*NSF eindverantwoordelijk voor de voordracht van een kandidaat-stad.
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

12

De missende inzichten worden aangevuld door bestaande
documentatie, interviews en aanvullende analyses
Aanpak ‘witte vlekken’
Combinatie
bestaande
rapporten

• Samenvatten en inzichtelijk maken van discriminerende informatie in bestaande
rapporten
– Olympische Hoofdstructuur, Verkenning Maatschappelijke Kosten en Baten,
Sportlandkaart, Stresstest, Draagvlakmeting, Publiek-Private Spelen

Interviews

• (Internationale) sportwereld
– 10 internationale sportbestuurders in samenwerking met NOC*NSF
– 57 internationale sport influentials d.m.v. een online enquete1
• Nederlands bedrijfsleven
– 18 executives
• Wetenschap en planbureaus
– 13 wetenschappers
• Reclamebureaus
– 3 reclamebureaus

Analyses

• Historische analyse steden Zomerspelen
• Analyse IOC-richtlijnen
• (Internationale) rankings

1. Uitgevoerd door TSE, een in sport gespecialiseerd onderzoeksbureau

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

13

Om besluitvorming te faciliteren hebben we gedurende dit
project zoveel mogelijk cruciale missende inzichten opgelost
Start

Draagvlak / Winkans

Finish

• Draagvlak onder eigen bevolking en Nederlandse bevolking?
–Onderzoek Mulier instituut
• Verschil in publiek / privaat investeringsbereidheid tussen de twee steden?
–Deloitte / NIROV onderzoek, Ernst & Young onderzoek
–Aanvullende interviews met bedrijfsleven door A.T. Kearney
• Welke stad kent meeste internationale draagvlak binnen sportwereld / Olympisch familie?
–TSE enquête
–NOC*NSF / A.T. Kearney diepte interviews internationale sportwereld1

• Internationale profiel steden, verschil in positief / negatief imago?
–Bestaande rankings en onderzoeken
–Diepte-interviews bedrijfsleven, sportwereld door A.T. Kearney
• Met welke combinatie van de thematische keuze voor de Spelen en de stad verkrijgt
Nederland het sterkste bid?
–Toetsing verhalen door middel van interviews bedrijfsleven, wetenschap,
internationale sportwereld (in samenwerking met NOC*NSF) en reclamebureaus

Aanvang studie

Eindresultaat studie

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

14

Om besluitvorming te faciliteren hebben we gedurende dit
project zoveel mogelijk cruciale missende inzichten opgelost
Start

Meerwaarde

Finish

• Welke (naam-gevende) stad levert de grootste meerwaarde voor Nederland (op
Olympisch niveau) voor de beoogde legacy?
–Kwalitatieve beoordeling van meerwaarde Ruimte, Economie en SociaalMaatschappelijk d.m.v. OHS, VMKB en interviews wetenschap en planbureau(s)

• Welke sporten en evenementen zijn tijdens de Olympisch Spelen onlosmakelijk verbonden
(geografisch) aan de naamstad?
–OHS, TSE enquête
–NOC*NSF / A.T. Kearney diepte interviews sportwereld
• Welke gebiedsontwikkelingen worden positief gestimuleerd per variant?
–Inzichtelijk maken voor bestuurders d.m.v. samenvattingen OHS / VMKB en
opname in SWOT
• Welk effect heeft de keuze stad op ruimtelijke ontwikkeling Nederland?
–Inzichtelijk maken voor bestuurders d.m.v. samenvattingen OHS / VMKB en
opname in SWOT

• In welke stad / regio is het rendement van een investering van één euro (gerelateerd aan
de Spelen) het hoogst voor Nederland, zowel in maatschappelijk als in economisch opzicht?
–Kwalitatieve afweging van relatieve kosten en baten d.m.v. interviews met
wetenschap en planbureaus
Aanvang studie

Eindresultaat studie

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

15

Om besluitvorming te faciliteren hebben we gedurende dit
project zoveel mogelijk cruciale missende inzichten opgelost
Risico’s

Start

Finish

• Wat zijn de risico’s per stad?
–Inzichtelijk maken voor bestuurders d.m.v. samenvattingen OHS / VMKB /
Stresstest
–Interviews met steden, wetenschap en planbureaus

• Hoe kunnen de risico’s geminimaliseerd worden?
–Inzichtelijk maken voor bestuurders d.m.v. samenvattingen OHS / VMKB /
Stresstest
–Interviews met steden, wetenschap en planbureaus
• Bij welke stad sluiten de benodigde investeringen goed aan bij financiële planning?
–OHS, Stresstest, input steden
• Welke onomkeerbare beslissingen moeten wanneer worden genomen?
–Inzichtelijk maken voor bestuurders d.m.v. samenvatting Stresstest
–Interviews met steden en hun stedenbouwkundigen
• Welke stad heeft het sterkste organiserende vermogen?
–Inzichtelijk maken d.m.v. samenvattingen E&Y onderzoek, TSE enquête,
–Interviews wetenschap en sportwereld
Aanvang studie

Eindresultaat studie

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

16

Elk criterium is geanalyseerd op basis van een combinatie van
bestaande rapporten en interviews
Criteria
Uitgangspositie
winkans

Meerwaarde

■ Bestaande documentatie:
■ Bestaande documentatie:
• Olympische Hoofdstructuur
• Olympische
hoofdstructuur
• Sportlandkaart
• VMKB
• Rankings
• Draagvlakmeting VWS
■ Interviews:
– 981 Nederlanders
• Wetenschappers
– 420 Amsterdammers
• Bedrijfsleven
– 412 Rotterdammers
■ Input en validatie door de
■ Interviews:
steden, waaronder
• Bedrijfsleven
gesprekken met
• Wetenschappers
stedenbouwkundigen
• Sportbestuurders
• Reclamebureaus
■ Enquête sport influencials:
• Internationale federaties
• Sportmedia, commercie en
overig
■ Aanvullende analyses
• IOC richtlijnen
• Zomerspelen verleden
■ Input en validatie door de
steden

Risico’s

Draagvlak

■ Bestaande documentatie:
• Olympische
hoofdstructuur
• Stresstest
■ Interviews:
• Wetenschappers
■ Input en validatie door de
steden, waaronder
gesprekken met
stedenbouwkundigen

■ Bestaande documentatie
• Publiek-private Spelen
• Draagvlakmeting VWS
– 981 Nederlanders
– 420 Amsterdammers
– 412 Rotterdammers
■ Interviews:
• Bedrijfsleven
■ Input en validatie door de
steden

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

17

Het resultaat van het onderzoek zijn analyses op basis van
diverse bronnen en methodes (1/2)
Draagvlak onderzoek bevolking

Interviews bedrijfsleven, wetenschap

Enquête sportwereld

Analyses

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

18

Het resultaat van het onderzoek zijn analyses op basis van
diverse bronnen en methodes (2/2)
Meerwaarde methodologie…

…en toepassing

Risico inschatting…

… en toepassing

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

19

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse
– Uitgangspositie winkans
– Meerwaarde
– Risico’s
– Draagvlak

• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

20

Winkans
Criteria
Uitgangspositie
winkans

Meerwaarde

Risico’s

Draagvlak

■ Percepties winkans
• Internationale sportwereld
• Bevolking
• Wetenschap
• Bedrijfsleven
■ Visie
• Internationale sportwereld
• Bedrijfsleven
• Wetenschap
• Reclamebureaus
■ Profiel stad – sport nationaal
■ Profiel stad – sport internationaal
■ Profiel stad – algemeen
■ Analyse Zomerspelen
■ IOC richtlijnen
• Transport
• Accommodatie

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

21

De (inter)nationale sportwereld schat de kansen van Nederland
met Amsterdam als naamgevende stad hoger in
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 1/4)
Amsterdam

Rotterdam
• Nationale bekendheid onder sportbestuurders als
sportstad, maar deze wordt internationaal (nog) niet
(h)erkend
• Internationale bekendheid als havenstad en werkstad
kan gebruikt worden ter ondersteuning van bid
• Aanwezige organisatiekracht in Rotterdam is sterk en
nodig voor succesvolle Spelen

+

• Alle sportbestuurders verwachten dat Amsterdam als
naamgevende stad de hoogste winkans oplevert:
– Internationale bekendheid en aantrekkingskracht
(historische binnenstad, grachtenpanden en cultuur)
– Sporthistorie (Olympisch Stadion, Ajax)
– Alle bids zullen technisch in orde zijn. Bij gunning door
IOC leden spelen emoties een sterke rol. Het
Amsterdamse imago is sterk emotioneel geladen
– Een bid vraagt om de naamgevende stad met het
grootste imago dat een land te bieden heeft om de
concurrentie met bijv. Madrid of Parijs aan te kunnen
– Om te winnen is naamsbekendheid belangrijk
• Red light district wordt betrokken op heel Nederland
• In het buitenland wordt het beeld van Nederland in grote
mate gevormd door het beeld van Amsterdam

l

• Amsterdammers zijn kritisch
• Perceptie dat Amsterdam af wil van evenementen

o

• De hele Randstad moet als één stedelijk gebied worden betrokken bij de organisatie en uitvoering van de Spelen, met
Amsterdam als naamgevende stad. De sporten roeien, zeilen, wielrennen en voetbal lenen zich hier goed voor

Bron: NOC*NSF en A.T. Kearney diepte-interviews sportwereld (N = 10)

• Internationaal vergroten van bekendheid en ‘laden’ van
imago met positieve associaties is een kwestie van
decennia
• Bekendheid Rotterdam is specifiek te vinden in de
maritieme sector; deze bekendheid is moeilijk te
benutten in een andere omgeving (de sportwereld)
• Tweede stad van een land heeft enkel kans indien
hoofdstad een administratieve stad is
• Weinig voorbeelden van succesvolle bids van steden die
niet de bekendste stad van het land zijn (Manchester v.
London, Brisbane v. Sydney, Lyon / Marseille v. Parijs)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

22

In de perceptie van de internationale sportwereld scoort
Amsterdam op vrijwel alle factoren beter dan Rotterdam
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 2/4)
Sterktes van Amsterdam en Rotterdam1:
Totaal2 Amsterdam: 561
Totaal2 Rotterdam: 338
Amsterdam
Rotterdam

37%
32%
30%
33%
39%

Infrastructuur
Venues
Accommodatie

19%

Transport

49%

23%

Organiserend vermogen

51%
33%
33%

Steun lokale overheid
Creativiteit en innovatie

46%

23%

Veilgheid

Aantrekkingskracht toeristen
Sportcultuur

58%

35%

Reputatie
Relaties met internationale sportorganisaties

58%

30%

53%

16%
12%
84%

21%
26%

1. What do you perceive as strengths of Amsterdam / Rotterdam for hosting major sports events? Tick those that apply. 2. ‘Totaal’ per stad
betreft de som van alle percentages en geeft een indicatie van het verschil tussen beide steden.
Bron: TSE enquête i.o.v. A. T. Kearney, 2012

58%

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

23

In de perceptie van de internationale sportwereld scoren
Amsterdam en Rotterdam qua zwaktes gelijk
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 3/4)
Zwaktes van Amsterdam en Rotterdam1:
Totaal2 Amsterdam: 205
Totaal2 Rotterdam: 206
Amsterdam
Rotterdam

Infrastructuur

23%

9%

Venues

23%

Accommodatie

12%

Transport

12%

Organiserend vermogen

19%
19%

4%
2%

Steun lokale overheid

18%

5%

Creativiteit en innovatie

11%

14%

7%
7%

Veilgheid

23%

Reputatie
Relaties met internationale sportorganisaties
Aantrekkingskracht toeristen
Sportcultuur

32%

32%
30%

2%

35%
44%

9%

19%

1. What do you perceive as weaknesses of Amsterdam / Rotterdam for hosting major sports events? Tick those that apply. 2. ‘Totaal’ per
stad betreft de som van alle percentages en geeft een indicatie van het verschil tussen beide steden.
Bron: TSE enquête i.o.v. A. T. Kearney, 2012

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

24

Op vrijwel alle gevraagde gebieden levert Amsterdam de beste
condities in de perceptie van de internationale sportwereld
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 4/4)
Welke stad zou de beste condities leveren op de volgende gebieden1:
Totaal2 Amsterdam: 609
Totaal2 Rotterdam: 141
Amsterdam
Weet niet
Rotterdam

Infrastructuur

56

Venues

47

Accommodatie

Steun lokale overheid
Veiligheid
Creativiteit en innovatie

33

12

54

18

61

21

54

23

23

51

39
75

11
14

46

11
12

42

Aantrekkingskracht toeristen
Sportcultuur

11

44

Reputatie
Relaties met internationale sportorganisaties

5

30

46

Organiserend vermogen

14

39

65

Transport

12

32

7

93
68

1. Taking the factors mentioned above and your answers to the city-specific questions into consideration, which city in the Netherlands do you think
would offer the best conditions for hosting Summer Olympic Games based on each of the following factors:’. 2. ‘Totaal’ per stad betreft de som van
alle percentages en geeft een indicatie van het verschil tussen beide steden. Bron: TSE enquête i.o.v. A. T. Kearney, 2012

23

9

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

25

De bevolking schat de kansen van Nederland met Amsterdam
als naamgevende stad hoger in
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Bevolking)
Verwachting van hoogste winkans voor de Olympische Spelen 2028 onder de
Nederlandse, Amsterdamse en Rotterdamse bevolking in 20111:
Nederlanders

27%

Amsterdammers

Rotterdammers

15%

15%

5%
48%

11%

9%
45%

13%
67%

Amsterdam
Rotterdam
Anders
Weet niet

31%
14%

•
•
•

48% van de Nederlanders geeft Amsterdam de hoogste winkans, 14% geeft dat aan Rotterdam
67% van Amsterdammers en 31% van Rotterdammers geeft eigen stad hoogste winkans
Rotterdammers geven Amsterdam een hogere winkans dat hun eigen stad (45% vs 31%)

1. Met welke stad denkt u dat Nederland de grootste kans maakt gekozen te worden om de Olympische Spelen 2028 te organiseren? Tijdens de 0meting is geen onderscheid gemaakt tussen Amsterdamse en Rotterdamse bevolking. De mening onder de Nederlandse bevolking in 2010 was
nagenoeg gelijk aan die van 2011. Bron: Draagvlakmeting Olympische Spelen 2028 1-meting, Mulier Instituut, januari 2012.

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

26

Het bedrijfsleven schat de kansen van Nederland met
Amsterdam als naamgevende stad hoger in
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Bedrijfsleven)
Amsterdam

Rotterdam
• In havengebieden is Rotterdam net zo bekend of
bekender dan Amsterdam
• De associaties bij Rotterdam zijn: ‘nuchter’, ‘down to
earth’ ‘rationeel’, ‘economisch’

+

• Op een na, verwachten alle bedrijven met Amsterdam de
hoogste winkans te halen:
− Amsterdam is groter, beter bereikbaar, bekender en
heeft meer uitstraling op het gebied van cultuur,
vermaak, innovatie en vrijheid
− Amsterdam heeft een autonome aantrekkingskracht en
roept emoties op. IOC beslist mede op basis van emotie
− Amsterdam is het bekendste ‘asset’ van Nederland en
moet daarom ingezet worden ten behoeve van het
Nederlands bid
− De profielen van Amsterdam en Nederland komen meer
overeen dan de profielen van Rotterdam en Nederland

l

• Coffeeshops en Wallen kunnen positief gebracht worden,
maar blijft een negatieve associatie voor sommigen

o

• Nederland heeft zelfs met Amsterdam in de internationale context (Istanbul, Madrid) al een underdog positie
• Veel bedrijven geven aan dat de organisatie en realisatie in heel Nederland moet plaatsvinden met Amsterdam als
naamgevende stad om de kansen voor Amsterdam te vergroten. Het bid moet als ‘Holland’ bid worden gepresenteerd
• Vrijwel alle bedrijven vinden dat de naamgevende stad de winkans voor Nederland moet verhogen. De overige criteria
vinden ze minder belangrijk of worden pas relevant nadat Nederland de Spelen zijn gegund
• Één geïnterviewde denkt dat de winkans onafhankelijk is van de keuze voor de naamgevende stad

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews bedrijfsleven (N = 18 )

• Het imago van Rotterdam is minder uitgesproken
• Rotterdam is buiten de maritieme sector minder bekend
in Europa en de rest van de wereld
• Rotterdam wordt gezien als een industriële werkstad en
dat spreekt minder aan als locatie voor een topsport en
entertainment evenement
• De kandidatuur van Rotterdam percipieert men niet als
de meest logische keuze voor Nederland. Er zal extra
tijd en energie geïnvesteerd moeten worden om deze
kandidatuur uit te leggen

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

27

De wetenschap schat de kansen van Nederland met
Amsterdam als naamgevende stad hoger in
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Wetenschap)

+

Amsterdam

Rotterdam

• 85% van de wetenschappers verwacht met Amsterdam
als naamgevende stad een hogere winkans te halen:
− Grote naamsbekendheid en positieve associaties
− Sterk organiserend vermogen met betrekking tot
toerisme: hotels, vermaak en bereikbaarheid
− Steden die winnen zijn doorgaans het visitekaartje van
het land voor het buitenland; op dit moment is
Amsterdam dat voor Nederland
− Klassieke Nederlandse kenmerken (grachten, molens,
tulpen, schilders) zijn beter te promoten en te
verkopen vanuit Amsterdam
• 70% van de wetenschappers geeft expliciet aan de keuze
voor naamgevende stad een non-issue te vinden en dat
direct voor Amsterdam had moeten worden gekozen

• 8% van de wetenschappers verwacht met Rotterdam
als naamgevende stad een hogere winkans te halen
− Rotterdam heeft een groter organiserend vermogen
met betrekking tot sport(evenementen)
− De thema’s van Spelen uit het verleden passen
beter bij Rotterdam
− Rotterdam biedt veel meerwaarde qua stijging van
naamsbekendheid

l

• Enkele wetenschappers spreken expliciet de
verwachting uit dat Nederland een lagere winkans heeft
met Rotterdam :
− Rotterdam heeft niet hetzelfde profiel als de steden
die recentelijk de Zomerspelen organiseerden
− Met uitzondering van de haven roept Rotterdam
geen associaties op

o

• 8% van de wetenschappers ziet geen verschil tussen beide naamgevende steden met betrekking tot winkans
• 75% van de wetenschappers vermeldt dat de uitvoering van de Spelen na het kiezen van de naamgevende stad
verspreid over heel Nederland moeten worden:
− Beide steden zijn te klein om de gehele Spelen zelfstandig te kunnen ontvangen
− Dit stimuleert optimaal gebruik van bestaande faciliteiten
− Dit geeft een grotere meerwaarde voor Nederland

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

28

Onderdeel van de diepte-interviews was het presenteren van
de samengevatte visies van beide steden (1/2)
2. Uitgangspositie winkans – Visie (Amsterdam)

De huidige visies van de steden zijn uitsluitend t.b.v. de interviews in dit
onderzoek kort samengevat’
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

29

Onderdeel van de diepte-interviews was het presenteren van
de samengevatte visies van beide steden (2/2)
2. Uitgangspositie winkans – Visie (Rotterdam)

De huidige visies van de steden zijn uitsluitend t.b.v. de interviews in dit
onderzoek kort samengevat’
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

30

Sportbestuurders zijn kritisch op de visies en spreken geen
voorkeur uit; wel geven ze suggesties voor verbetering
2. Uitgangspositie winkans – Visie (Sportwereld)
Amsterdam: Nieuwe Gouden Eeuw

Rotterdam: Dutch Delta Games

+

• Compacte Spelen in een klein land kan IOC-leden
aanspreken (‘great games on a small scale’)
• Imago Amsterdam helpt visie
• Gouden Eeuw kan werken, mits conceptueel goed
uitgevoerd

• Vernieuwend, innovatief en modern concept (bouwen op
water)
• Associatie water en Rotterdam wordt (h)erkend
• Visie zit conceptueel goed in elkaar
• Link met Den Haag is slim

l

• Gouden Eeuw verwijst naar verleden, geen goede
historische vergelijking en teken van zelfoverschatting:
leuk voor toeristen, niet voor het IOC
• Teveel visie-elementen zijn intern gericht
• ‘Verantwoordelijke hoofdstad’ klinkt niet sterk en wordt
niet verder uitgewerkt
• Link met Eindhoven wordt niet begrepen

• Visie is gericht op techniek en rationaliteit; emoties om
mensen te enthousiasmeren missen
• Onderscheidend karakter van duurzaamheid voor een
Westers land over 10 jaar wordt in twijfel getrokken
• Rotterdam-Zuid is internationaal onbekend en problemen
zijn minimaal in verhouding met Oost-Londen en de
favela’s in Rio de Janeiro: Nederland wordt gezien als een
van de rijkste landen ter wereld

o

• De visie kan concreter worden gemaakt door onze (sport)prestaties en geweldige infrastructuur te benadrukken
• Leg de concept-visies niet alleen aan Nederlanders, maar juist ook aan buitenlanders voor
• De visie is ‘windowdressing’: het valt op als het mist, maar je gaat er niet mee winnen
• Alles van Oosterschelde tot Elfstedentocht kan je onder de visie ‘Water’ scharen. Dutch Delta Games is een
innovatieve visie, maar zou ook met Amsterdam en heel Nederland geassocieerd kunnen worden
• Multiculturaliteit zou onderdeel van de visie kunnen uitmaken, vermijd ‘100 jaar NOC’ (te intern gericht)

Bron: NOC*NSF en A.T. Kearney diepte-interviews sportwereld (N = 10)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

31

Bedrijfsleven, wetenschap en reclamebureaus zijn kritisch, maar
…
vinden de Dutch Delta Games aansprekender (1/3)
2. Uitgangspositie winkans – Visie (Bedrijfsleven)
Amsterdam: Nieuwe Gouden Eeuw

Rotterdam: Dutch Delta Games

+

• De Nieuwe Gouden Eeuw bevat goede elementen en
heeft de voorkeur van 17% van de geinterviewden:
− Goede referenties naar cultuur en geschiedenis
− Toekomstgericht en internationaal
− Heel Nederland wordt erbij betrokken
− Verbinding (Schiphol, internet hub) spreekt aan

• Een grote minderheid (39%) vindt de Dutch Delta Games
aansprekender:
− Modern, actueel en typisch Nederlands onderwerp
− Past goed bij Rotterdam
− Potentieel om aan te sluiten bij wereldthema’s zoals
voeding en schoon drinkwater
− Duidelijke visie, conceptueel helder

l

• Aandachtspunten voor de Nieuwe Gouden Eeuw:
• Aandachtspunten voor de Dutch Delta Games:
− Het ontbreekt aan visie en richting, de titel Nieuwe
Gouden Eeuw komt niet terug
− Mist emotie; te zakelijke en rationeel
− Te intern gericht, te arrogant
− Er zijn teveel verschillende elementen
− Amsterdam moet de sprong naar de moderne,
− Het is te regionaal, Nederland moet betrokken worden
compacte stad maken
− Het zou beter zijn om water als thema te gebruiken in
− Amsterdam moet haar ‘vrijheid’ imago beter benutten
plaats van Delta; daar zijn meer mogelijkheden mee
− Negatieve associatie met kolonialisme en slavernij

o

• Het grote minderheid van de bedrijven (44%) vindt beide visies niet onderscheidend en relevant
− Er is geen focus en de link naar de Spelen en sport is niet helder
− Beide visies zijn van binnen naar buiten gericht, de voordelen voor de rest van de wereld zijn te onduidelijk
• Een aantal bedrijven stelt voor dat de combinatie van beide visies wel sterk zou kunnen zijn
• Het thema “water” zou met beide steden goed te linken zijn. Voor de wereld is heel Nederland een Delta

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews bedrijfsleven (N = 18)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

32

Bedrijfsleven, wetenschap en reclamebureaus zijn kritisch,
maar vinden de Dutch Delta Games aansprekender (2/3)
2. Uitgangspositie winkans – Visie (Wetenschap)

+

Amsterdam: Nieuwe Gouden Eeuw

Rotterdam: Dutch Delta Games

• Verbinding is een wereldthema en past goed bij
Amsterdam

• 100% van de wetenschappers die zich uitspreken over de
visies vinden de Rotterdamse visie aansprekender:
− Water is een sterk thema met mondiale potentie
− De visie is eenduidig en toekomstgericht

l

• Wetenschappers noemen de volgende
aandachtspunten:
− De Gouden Eeuw roept ook negatieve associaties
op (kolonisatie, slavernij)
− Er is geen rode lijn of harde kern in de visie, er
lopen meerdere verhalen door elkaar heen
− De associatie met sport wordt niet gemaakt
− Amsterdam laat niet zien wat zij de wereld gaat
bieden specifiek met de Spelen

• Wetenschappers noemen de volgende aandachtspunten:
− Rotterdam moet zich niet beperken tot de Delta
(regionaal) maar breder kijken en ook de gebieden
boven NAP betrekken
− De visie ziet er teveel uit als een reclameplaatje, de
associatie met sport / Spelen wordt niet gemaakt
− Het is niet duidelijk wat de voordelen voor het IOC / de
wereld zijn

o

• 85% van de wetenschappers is ondanks hun voorkeur weinig overtuigd van beide visies:
− De visies zijn teveel vanuit Nederland geschreven. Ze zouden gericht moeten zijn op wereldthematiek en niet op
eigen nationale problemen, daar win je internationaal niet mee.
− Er wordt niet duidelijk gemaakt wat het voordeel is voor de sportwereld om de Spelen naar Nederland te brengen
− De visies zijn erg gericht op harde feiten in plaats van op belevening; dat spreekt onvoldoende aan: meer emotie!

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

33

Bedrijfsleven, wetenschap en reclamebureaus zijn kritisch,
maar vinden de Dutch Delta Games aansprekender (3/3)
2. Uitgangspositie winkans – Visie (Reclamebureaus)
Amsterdam: Nieuwe Gouden Eeuw

Rotterdam: Dutch Delta Games

+

• Qua thematiek heeft de Gouden Eeuw potentie; je kan
er veel Nederlandse elementen aan ophangen
• Internationaal aansprekend

l

• De Gouden Eeuw komt niet sympathiek over. Hoe
interessant is het voor het IOC?
• De visie zit in de verdedigend in plaats van de kracht en
trots van Nederland te laten zien
• De visie mist:
− Scherpte; Amsterdam heeft meer te bieden dan de
visie weergeeft
− Richting en visie; feitelijk opsomming moet men
loslaten ten faveure van een koppeling met de
Spelen

• Het geheel is meer aansprekend:
− Meer inhoud
− Conceptueel coherent
− Kracht van de regio wordt vertaald in de visie
− Duidelijker wat de wereld er aan heeft
• Water is een globaal thema
• De visuals illustreren de plannen goed

o

• In beide visies wordt niet duidelijk gemaakt waarom de steden de Spelen nodig hebben en wat de wereld er aan heeft
• Beide steden gebruiken vele elementen; er zijn teveel boodschappen waardoor de visies niet goed blijven hangen
• Het ontbreekt nog aan “irresistible logic ” die aangeeft waarom de Spelen absoluut naar Nederland moeten komen
• De visies moeten meer energie geven; het moet inspireren. Koppel je visie aan sport en wereldproblemen
• De Spelen gaan om emotie en passie, dit zou duidelijker terug moeten komen in de visies
• Beide visies missen “body”, inhoud

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews reclamebureaus (N = 3)

• Erg rationeel en zakelijk, maakt weinig emoties los
• Water én duurzaamheid is te veel: kies 1 thema
• Te veel gericht op Nederland, internationaal moeilijker te
verkopen

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

34

Hoewel beide steden aanspraak kunnen maken op de naam
‘sportstad van Nederland’ positioneert Rotterdam zich duidelijker
3. Uitgangspositie winkans – Profiel sport nationaal1
Track record
Amsterdam

Track record
Rotterdam

Track record evenementen
■ Rotterdam organiseert grotere sportevenementen; Amsterdam
organiseert meer niet sport gerelateerde evenementen
• Sportbestuurders geven aan dat Rotterdam binnen Nederland het
meest uitgesproken sportprofiel heeft
• Wetenschappers geven aan dat Rotterdam meer wilskracht uitstraalt
en dat sportevenementen beter verankerd zijn in gemeentelijk beleid
• “De marathon van Rotterdam is bekender dan die van Amsterdam”

Sportlocaties
A1 sportlocaties

Topsportcentra

■ Amsterdam heeft meer A1 sportlocaties dan Rotterdam; het aanbod is
gedeeltelijk complementair

• Volgens wetenschap en bedrijfsleven moet heel Nederland bij de
organisatie worden betrokken

Centra voor Topsport en Onderwijs (CTO)
■ Alleen Amsterdam heeft een Centrum voor Topsport en Onderwijs;
beiden hebben geen Nationaal Training Centrum
• Wetenschappers geven aan dat Amsterdam meer te bieden heeft op
het gebied van faciliteiten voor topsport

1. Zie bijlage voor achtergrond met betrekking tot deze onderdelen
Bron: Sportlandkaart p. 9 & 11; A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13) en sportwereld (N = 10)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

35

Zowel in vergelijking met Europese als met Nederlandse
steden, wordt Amsterdam meer met sport geassocieerd
4. Uitgangspositie winkans – Profiel sport internationaal (1/2)
Associatie sport met Europese steden1:

Ranking Nederlandse sportsteden2:

(7 is sterke, 1 is zwakke associatie)

(1 is hoogste, 5 is laagste score)

Parijs
Berlijn
Rome
Kopenhagen
Amsterdam
Dublin
Rotterdam
Brussel

5,7
5,11
5,02
4,37
4,37
3,6
3,28
2,89

Amsterdam

1,25

Rotterdam

2,18

Eindhoven

3,12

Den Haag

4,16

Utrecht

4,3

Welke stad zou de beste condities leveren op sportcultuur3:
Sportcultuur

68

23

9

Amsterdam
Weet niet
Rotterdam

1. Please rate on a scale from 1 (very weak association) to 7 (very strong association), how strongly you associate the following cities with sport?
2. In which order (1-5) would you rank the following Dutch cities for their presence in the international sports world (1 being the most present)?
3. Taking the factors mentioned above and your answers to the city-specific questions into consideration, which city in the Netherlands do you think would offer the best conditions for hosting
Summer Olympic Games based on sporting culture and heritage?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 36
Bron: TSE enquête i.o.v. A. T. Kearney, 2012

De internationale bekendheid van Amsterdamse
sportevenementen is iets groter
4. Uitgangspositie winkans – Profiel sport internationaal (2/2)
Bent u op de hoogte van de organisatie van de volgende events in Nederland1:
2009 WK Judo (Rotterdam)

35

65

2010 WK Artistieke Gymnastiek (Rotterdam)

32

68

2011 WK Tafeltennis (Rotterdam)

32

68

2012 EK Handbal (Rotterdam)

25
14

86

2012 EK Boogschieten (Amsterdam)

11

90

2014 WK Roeien (Amsterdam)
2016 EK Atletiek (Amsterdam)

Ja
Nee

35

2013 Europa League Finale (Amsterdam)

Amsterdam: 167
Rotterdam: 138

75

2014 WK BMX (Rotterdam)
2012 IOC Wereld Conferentie (Amsterdam)

Totaal2 “ja”:

65

40

60

25

75
56

44

Verandering van aanwezigheid in de sportwereld in afgelopen twee jaar3:
Amsterdam
Verhoogd
Verlaagd
Gelijk

Rotterdam
28%
56%

16%

Verhoogd
Verlaagd
Gelijk

25%
67%

1. Are you aware of the following events being organized by the Netherlands? 2. ‘Totaal’ per stad betreft de som van alle percentages.
3. How would you qualify Amsterdam / Rotterdam’s presence in the international sports world over the last two years?“
Bron: TSE enquête i.o.v. A. T. Kearney, 2012

9%

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

37

Nationaal, Europees en mondiaal scoort Amsterdam beter op
het gebied van imago, economie en toerisme
5. Uitgangspositie winkans – Profiel algemeen (1/2)

Inwoners

Amsterdam
780,559 (1ste van Nederland)1
2,300,0003
639,700 FTE
4de plek, index 83 in Europa
3de plek, index 96 in Europa
3de plek in Europa, met 115%
de
7 plek Europa
ste
24 plek Europa
de
18 plek Europa
de
6 plek Europa
59,3 (11,6% van Nederland)

Stad
Metropoolregio
Arbeidsvolume werknemers5
Imago
Brand strength index6
Asset strength index6
Brand utilisation index6
Tevredenheid Cultuurvoorzieningen7
bevolking
Publieke ruimten7
Outdoor recreatie7
Sportfaciliteiten7
Economie
Toegevoegde waarde (€ mld,
2010)5
Aantal Fortune Global 500
4de plek in Europa (6 kantoren)
8
hoofdkantoren
Innovation Cities Index 20119
3de plek Europa, 6e in de wereld
Aantal internationale meetings
7de plek in de wereld (gedeeld) met
10
(ICCA) in 2008
87 meetings
Gemiddelde besteding per gast ten ~550 € p.p.
bate van Nederlandse economie11

Rotterdam
610,412 (2de van Nederland) 2
2,200,000 (R’dam-Den Haag) 4
469,800 FTE
28ste plek, index 52 in Europa
30ste plek, index 43 in Europa
20ste plek in Europa, met 83%
27ste plek Europa
ste
27 plek Europa
de
6 plek Europa
ste
8 plek Europa
40,3 (7,9% van Nederland)
16de plek in Europa (1 kantoor)
44ste plek Europa, 78e in de wereld
50ste plek in de wereld (gedeeld) met
28 meetings
~410 € p.p.

In European Cities Monitor, Global City Index, Worldwide Centers of Commerce, EIU Global City Competitiveness , Quality of Living worldwide survey,
en Globe Shopper City Index scoort Amsterdam internationaal goed (resp. 4de in Europa, 29ste in de wereld, 10de in de wereld, 17de in de wereld, 12de
in de wereld en 8ste in Europa). Rotterdam is hier niet meegenomen. Bron: Zie bijlage voor bronvermelding en omschrijvingen rankings

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

38

Nationaal, Europees en mondiaal scoort Amsterdam beter op
het gebied van imago, economie en toerisme
5. Uitgangspositie winkans – Profiel algemeen (2/2)
Amsterdam
Rotterdam
Toerisme Atlas voor gemeenten, cultuur12
1ste plek Nederland
19de plek Nederland
Hotelovernachtingen (mln)13
9,7
1,1
14
de
Meest toonaangevende architectuur
2 plek Nederland
1ste plek Nederland
Veiligheidsgevoel15
11de plek Europa
30ste plek Europa
Bekendheid met beide steden (in België, Respectievelijk 95%, 81%, 87% en 76% Respectievelijk 89%, 44%, 53%
Verenigd Koninkrijk, Duitsland en
kent het spontaan
en 43% kent het spontaan
Frankrijk)11
Imago (gemiddelde bereikbaarheid
74%
59%
mate van associatie uniekheid ervaring 60%
34%
met stad in België,
37%
Verenigd Koninkrijk, festivals en events 52%
kunst en cultuur 70%
42%
Duitsland,
Frankrijk)11
innovatie
52%
42%

Bron: Voor de omschrijvingen van rankings en bronvermelding, zie bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

39

Amsterdam past beter in het profiel van succesvolle bids uit het
verleden
6. Uitgangspositie winkans – Analyse Zomerspelen
Steden / hoofdsteden1
■ De afgelopen 120 jaar is in 65% van de gevallen een hoofdstad
gekozen
■ Doorgaans overschaduwen gekozen niet-hoofdsteden de hoofdsteden
in grote mate op een of meerdere van de volgende gebieden:
• Inwoneraantal (Los Angeles v. Washington, Melbourne en Sydney
v. Canberra, Montreal v. Ottawa) of
• Economische aantrekkingskracht (Los Angeles v. Washington,
München v. Bonn, Montreal v. Ottawa, Antwerpen v. Brussel) of
• Toeristische aantrekkingskracht (Melbourne en Sydney v.
Canberra, Rio de Janeiro v. Brasilia)
■ In het licht van bovenstaande en de rankings op de gebieden van
inwoneraantal, imago, economie en toerisme blijft Amsterdam de
meest logische keuze voor Nederland
• Zie slides “Uitgangspositie winkans - profiel algemeen”

1. Zie bijlage voor slides
Bron: : http://en.wikipedia.org/wiki/Summer_Olympic_Games

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

40

Beide steden hebben voldoende hotelcapaciteit voor het IOC;
enkel Amsterdam voldoet aan de norm voor het hoge segment
7. Uitgangspositie winkans – IOC richtlijnen accommodatie (1/2)
Technische richtlijnen IOC1

Huidige capaciteit in kamers2

• 1.800 4 à 5 sterren hotelkamers voor
IOC officials
• ~40.000 kamers van 2 - 5 sterren op
korte reisafstand (50 km) ten behoeve
van IF’s, NOC, huidig en toekomstig
OCOG, marketingpartners en media
– Hiervan zijn ~11,000 kamers 4-5
sterren
• Totaal in de 4-5 sterren categorie:
~13,000 kamers voor IOC en
geaccrediteerde gasten die doorgaans
de gehele Spelen bijwonen
• IOC vraagt stad garantie hotelcapaciteit

Conclusies OHS
• Amsterdam en Rotterdam hebben voldoende 2-5 sterren hotelkamers op
maximaal 50 kilometer afstand voor de geaccrediteerde gasten
– Amsterdam heeft binnen 50 km ~18,000 kamers voor additionele
vraag, Rotterdam ~4,000; extra 4 en 5 sterren capaciteit is dus
wenselijk, respectievelijk noodzakelijk
• Amsterdam heeft wel en Rotterdam heeft geen 10,000 kamers in de 3 – 5
sterren categorie binnen 10 km van het centrum
• Beide steden bieden relatief weinig hotelcapaciteit in vergelijking met de
meeste bids van 2012 en 2016

Additionele vraag
• Hier komen nog de reguliere
(internationale) bezoekers, het
bedrijfsleven en de politiek bij, die
gedeeltelijk ook in 4-5 sterren hotels
zullen willen overnachten, maar
doorgaans korter verblijven

Hotel
kamers

Amsterdam

Rotterdam

1-2 sterren
< 10 km

2,900

300

3-5 sterren
< 10 km

21,100

4,400

Totaal < 10
km

24,000

4,700

Totaal < 50
km

57,890

43,845

2012, 2016
bids3
New York
Parijs
Moskou
London
Madrid
Chicago
Tokyo
Rio

1) De OHS gebruikt zowel bedden als kamers door elkaar heen. Hierom is teruggevallen op het ‘Technical Manual on Accommodation’ van het IOC
van November 2005; 2) OHS p. 129-132; 3) Report of the IOC Evaluation Commission for the Games of the XXX Olympiad in 2012, Report of the
2016 IOC Evaluation Commission

Totaal aantal
hotelkamers < 50 km
123,000
140,000
39,000
103,000
43,000 - 46,000
109,000
137,000
48,000

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

41

Cruiseschepen zijn een oplossing voor additionele vraag naar
hoogwaardige accommodaties maar niet voor IOC officials
7. Uitgangspositie winkans – IOC richtlijnen accommodatie (2/2)
Mitigaties
Cruiseschepen (tijdelijk)
• Ideaal voor IJ-Spelen en Dutch Delta Games, mogelijk voor Amstelspelen
• IOC stelt eisen bij het gebruiken van cruiseschepen, bijvoorbeeld dat de kades waar de cruiseschepen aan meren
aantrekkelijk moeten worden gemaakt
• Cruiseschepen zijn vooral een oplossing voor de additionele vraag naar hotelkamers en minder geschikt om IOC
officials in onder te brengen
• Er bestaan schepen met enkel 4-5 sterren categorie kamers, bijvoorbeeld de HAL Signature class (1,000 kamers /
2,000 passagiers)
• Cruiseschepen zijn eerder ingezet, bijvoorbeeld in Athene, Sydney en tijdens het WK in Zuid-Afrika. Ook Rio
rekent in 2016 op significante capaciteit van cruiseschepen
• Charteren dient ongeveer 2,5 jaar van tevoren plaats te vinden
Geplande uitbreiding
• Er bestaan ook schepen met enkel 5 sterren kamers; deze zijn
*****
Amsterdam Rotterdam
kleiner (250 - 500 passagiers) en naar verwachting lastiger te charteren
1
371
-

Geplande uitbreiding van hotelcapaciteit (permanent)
• Vooral in Amsterdam zijn veel plannen om de hotelcapaciteit uit
te breiden, daar dit nodig is om aan de structurele vraag te voldoen
• Rotterdam rekent op minder uitbreiding omdat dit niet noodzakelijk is
voor de structurele vraag
Bron: OHS p. 129-131, Stresstest p. 35-36; Technical Manual on Accommodation November 2005

2
3
4
5
?
Totaal

0
4,378)
2,278
423
320
7,752

80
404
786
930
2,200

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

42

Met haar centrale ligging is Amsterdam iets beter bereikbaar
voor gasten en sporters
7. Uitgangspositie winkans – IOC richtlijnen transport

Vliegvelden1

Amsterdam

Rotterdam

IJ-Spelen: Schiphol op 20 minuten van
Houthavens met de auto, 15 minuten met de
trein naar Centraal Station
Amstelspelen: Schiphol op 20 minuten van
Arena met de auto, 13 minuten met de trein
naar Station Bijlmer-Arena

Schiphol op 50 minuten van Stadionpark met
de auto, 27 minuten met de trein naar Centraal
Station
Rotterdam-The Hague airport op
15 minuten met de auto

Olympic Zone (Olympisch
IJ-Spelen scoort hoogst
Dorp op loop/fietsafstand van Amstelspelen met Amstel III scoort behoorlijk
belangrijkste stadions)
goed

Dutch Delta Games met Maashaven scoort
behoorlijk goed

Onderlinge reisafstanden

Afstand tussen Big Five korter dan 50 km

Afstand tussen Big Five korter dan 50 km

Olympic Lanes (afgezette
snelwegbanen voor
geselecteerd Olympisch
personeel)

Tussen Schiphol en Westelijk havengebied
(A4/A10 voor IJ-spelen) of tussen Schiphol en
Arenagebied (A4/A10/A2 voor Amstelspelen)

Tussen Schiphol en Rotterdam (A13/A4)

Bereikbaarheid voor rest
van Nederland

Groot deel van de Nederlandse accommodaties Randstad en Zuid-West Nederland zijn binnen
is binnen 50 kilometer / 60 minuten bereikbaar 60 minuten met de auto te bereiken
Amstelspelen op een van best bereikbare
locaties van Nederland
De NS heeft meer ervaring met het vervoeren
van grote massa’s in Amsterdam

1. Schiphol vliegt naar 313 wereldwijde bestemmingen, Rotterdam-The Hague airport naar 30 Europese bestemmingen
Bron: OHS DHV/Must; reisafstanden via maps.google.com (auto) en www.9292.nl (trein)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

43

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse
– Uitgangspositie winkans
– Meerwaarde
– Risico’s
– Draagvlak

• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

44

Meerwaarde
Criteria
Uitgangspositie
winkans

Meerwaarde

Risico’s

Draagvlak

■ Ruimte
■ Economie
■ Sociaal-maatschappelijk

Bij meerwaarde is relevant: “Wil men sterker maken wat al sterk is, of wil men
versterken wat zwakker is?”
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

45

Meerwaarde hangt af van de behoefte aan de investering en de
mate waarin de Spelen helpen de investering te realiseren
1. Meerwaarde – Ruimte (methodologie)
Nut van investeringen buiten de Spelen om:
geeft aan in welke mate de investering na de
Spelen nuttig gebruikt wordt
Realisatiekans zonder de Spelen: geeft aan
hoe groot de kans is dat de investering gedaan is
voor 2028 zonder de Spelen. Impact Spelen
betreft (versnelde) realisatie

Voorbeelden
Er ontstaat grote meerwaarde wanneer de investering
ook buiten de Spelen om zeer nuttig is maar de
realisatiekans voor 2028 zeer onzeker is: voorbeeld:
verbreding A4 ter hoogte van Leiden-Schiphol
Er ontstaat meerwaarde wanneer de investering buiten
de Spelen om nuttig is maar de realisatie voor 2028
onzeker is. Voorbeeld Zwembad in Rotterdam-Zuid

Toename meerwaarde

Er ontstaat geen meerwaarde wanneer de investering
niet nuttig is maar de realisatie als gevolg van de
Spelen plaats vindt, of als de investering sowieso al
plaats vindt. Voorbeelden hierbij zijn de perscentra bij
de IJ-spelen en de Dutch Delta Games en het nieuwe
voetbalstadion van Rotterdam
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

46

Overzicht van behoefte, bestemming en mate van realisatie
voor Big Five en infrastructuur
1. Meerwaarde – Ruimte (Amsterdam)
Amsterdam
Olympisch Dorp

IJburg II: bestaande plannen, doch bouw is tijdelijk stopgezet. De Spelen zouden de bouw van
woningen, die op termijn nodig zijn, starten
Amstel III: transformatie (ombouw of afbraak) van leegstaande kantoorpanden is al gepland, onder
andere ter ondersteuning van bid Floriade in 2022. Een alternatief is om een nieuwe woonwijk te
maken ten noorden van de Arena
IJ-spelen: nieuwe woningen in een aantrekkelijk gebied; dit staat in de structuurvisie 2040. De
Spelen zouden de transformatie van haven naar gemengd stedelijke gebied versnellen

Olympisch Stadion

Nieuw stadion zou het nieuwe stadion van Ajax worden, de Arena krijgt dan mogelijk een nieuwe
leisure functie, waarbij herbestemming een aandachtspunt is. Zonder Spelen is er nog geen
noodzaak voor een nieuw stadion. Bij IJ-spelen komt een nieuw stadion aan het IJ. Hoewel binnen de
metropoolregio meerdere leisuregebieden kunnen bestaan, bestaat hierbij het risico van concurrentie
en ontbreken van synergievoordelen. Dat zou minder het geval zijn bij het plaatsen van het stadion bij
de Arena (variant Amstelspelen)

Perscentrum1

IJ-spelen: het perscentrum komt aan het IJ en wordt omgebouwd tot congrescentrum. Het is de
vraag of een tweede congrescentrum in Amsterdam nodig is
Amstelspelen: De Spelen zorgen voor versnelling van de nodige uitbreiding van de RAI naar
convention centre. De locatie is goed bereikbaar, zowel vanaf Schiphol als vanuit de Stad

Basketbalhal

Onbekend.

Zwembad

Tijdelijk of permanent zwembad is nog onduidelijk. Tribunes zullen grotendeels tijdelijk zijn

Infrastructuur

IJ-spelen: de metro wordt doorgetrokken van Isolatorweg naar Centraal Station. Met de hervorming
van het havengebied zou er ook een nieuw metrostation komen
Amstelspelen: Met de afronding van IJburg II zal de verbinding met Almere versterkt kunnen worden
met een metrolijn

1. De vereiste infrastructuur met betrekking tot dataverkeer voor het perscentrum zijn een generiek probleem en groter bij de IJ-Spelen en de
Dutch Delta Games, dan de Amstelspelen, omdat in de RAI behoefte is aan dergelijke infrastructuur
Bron: OHS DHV/Must; A.T.Kearney gesprekken met gemeentelijke medewerkers ruimtelijke ordening Amsterdam

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

47

Overzicht van behoefte, bestemming en mate van realisatie
voor Big Five en infrastructuur
1. Meerwaarde – Ruimte (Rotterdam)
Rotterdam
Olympisch Dorp

Een drijvend dorp staat al gepland in de structuurvisie Stadshavens. Het betreft de transformatie van
te verlaten haven terreinen. De start voor de realisatie van deze woningen staat nu gepland vanaf
2025. Een deel van de woningen zou verscheept kunnen worden

Olympisch Stadion

Het nieuwe stadion is hard nodig omdat de oude economisch niet langer rendeert. De plannen
hiervoor lopen al en zijn beschreven in de Structuurvisie Stadionpark. De bouw wordt door private
partijen gefinancierd. Upgrade tot Olympisch stadion door bouwen tijdelijke capaciteit

Perscentrum1

Perscentrum wordt nieuw maar tijdelijk

Basketbalhal

Onbekend

Zwembad

Er zijn momenteel geen plannen voor een nieuw zwembad in het Stadionpark gebied. Er is wel
behoefte aan een grootschalige sportaccommodatie zoals een 50 meter bad in Rotterdam Zuid

Infrastructuur

De Zuidtangent (doortrekken metro tussen Zuidplein en Kralingse zoom via Stadionpark): is wenselijk
voor Rotterdam vanwege de hoge meerwaarde voor Rotterdam: Zuid wordt aangesloten op de rest
van Rotterdam en Randstad, maar financiering is nog niet geregeld. De Zuidtangent zou de
verbinding naar het Oosten en het Westen kunnen versoepelen. Voor de Spelen zouden vooral de
verbindingen naar het Noorden en het Zuiden geïntensiveerd moeten worden. Dit kan door het
uitbreiden van het Stedenbaanstation Stadionpark tot een (tijdelijk) station voor de HSL, die reeds
over dit traject rijdt.

1. De vereiste infrastructuur met betrekking tot dataverkeer voor het perscentrum zijn een generiek probleem en groter bij de IJ-Spelen en de
Dutch Delta Games, dan de Amstelspelen, omdat in de RAI behoefte is aan dergelijke infrastructuur
Bron: A.T.Kearney gesprekken met gemeentelijke medewerkers ruimtelijke ordening Rotterdam

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

48

De Amstelspelen en de Dutch Delta Games maken meer
gebruik van al lopende gemeentelijke plannen dan de IJ-Spelen
1. Meerwaarde – Ruimte

Hoog

Dorp: IJ II

Perscentrum

Infra: Zuidtangent

Dorp

Dorp: Am III

Dorp

IJSpelen

Olympisch Infra: metro A4 Schiphol
stadion
doortrekken
- Leiden

AmstelSpelen

Zwembad

Nut van
investering
buiten de
Spelen om

Onbekend:
• Zwembad (Amsterdam)

Olympisch
stadion
Olympisch
stadion
Perscentrum
Perscentrum

Laag
Zeker

• Basketbalhal (beide steden)
Grafiek geeft geen indicatie van
grootte investering

Realisatiekans zonder de Onzeker
Spelen

Bron: A.T.Kearney diepte-interviews met gemeentelijke medewerkers ruimtelijke ordening Amsterdam en Rotterdam

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

49

De toename van toerisme en economische bedrijvigheid door de
OS kan in Amsterdam een groter absoluut effect voor NL hebben
2. Meerwaarde – Economie (1/3)

+

Amsterdam

Rotterdam

Businesscase
VMKB Saldo gemonetariseerde effecten, netto contante
waarde 20201:
• -€1.8 mld bij IJ-spelen
• -€1.5 mld (Amstel III), -€1.1 mld (IJburg II) bij
Amstelspelen
Totale investeringskosten Big Five OHS2:
• €3.6 mld bij IJ-spelen
• €4.0 mld (Amstel III), €2.6 mld (IJburg II) bij Amstelspelen
Restwaarde grond Olympisch Dorp:
• €216 mln bij IJ-Spelen, €189 mln bij Amstelspelen
Benodigde investeringskosten structurele maatregelen3:
• €0.1 mld
Amsterdam heeft de laagste kosten voor infrastructuur
Strategie
• Impuls sport en leisure knooppunt Arena (Amstelspelen)
• Duurzame, compacte stad aan het water met
transformatie havenfront (IJ-Spelen)

Businesscase
VMKB Saldo gemonetariseerde effecten, netto contante
waarde 20201:
• -€1.2 mld bij Dutch Delta Games met gedeeltelijk
drijvend dorp
Totale investeringskosten Big Five OHS2:
• -€2.8 mld bij Dutch Delta Games met gedeeltelijk
drijvend dorp in Maashaven
Restwaarde grond Olympisch Dorp:
• €135 mln
Benodigde investeringskosten structurele maatregelen3:
• €1.9 mld
Strategie
• Een etalage bieden aan de deltatechnologie en het
watermanagement
• Nederland is gebaat bij een sterke Randstad met een
krachtige Noordvleugel en krachtige Zuidvleugel

De economische meerwaarde in absolute waarden is leidend voor de evaluatie
1. Inclusief niet stad-onderscheidende kosten zoals veiligheid, organisatie overheid en bestedingsimpuls toeristen. Exclusief Olympische effecten
2. Prijspeil 1-1-2011, exclusief BTW
3. Noodzakelijke voorwaarde voor organisatie van de Spelen, maar lossen tegelijk een toekomstig knelpunt op.
Bron: OHS DHV/Must p. 14; VMKB Rebel/ARUP p. 15, A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

50

De toename van toerisme en economische bedrijvigheid door de
OS kan in Amsterdam een groter absoluut effect voor NL hebben
2. Meerwaarde – Economie (2/3)

+

Amsterdam

Rotterdam

55% van de wetenschappers verwacht dat Amsterdam de
hoogste economische meerwaarde genereert:
Toerisme
• Op het gebied van toerisme is Amsterdam het beste
geëquipeerd qua voorzieningen (infrastructuur, hotels en
bezienswaardigheden) om toeristen in de jaren voor en
na de Spelen te ontvangen en te faciliteren
• Momenteel trekt Amsterdam al bijna tien keer zoveel
overnachtingen als Rotterdam; ook de bestedingen per
gast liggen in Amsterdam bijna 30% hoger1. De
verwachting is dat toeristen langer in Amsterdam dan in
Rotterdam zullen verblijven
Bedrijvigheid
• De Spelen zullen in Amsterdam meer structurele
werkgelegenheid opleveren:
– Amsterdam heeft de meeste sectoren (financieel,
zakelijke dienstverlening, ICT, toerisme, creatieve
dienstverlening) die met het buitenland (Londen, Parijs)
kunnen concurreren en profiteren van de zichtbaarheid
van de Spelen
– De Olympische Spelen zetten Amsterdam als
vestigingsplaats voor hoofdkantoren en hoog opgeleid
personeel op de kaart

25% van de wetenschappers verwacht dat Rotterdam de
hoogste economische meerwaarde genereert:
Toerisme
• Rotterdam zal waarschijnlijk de grootste procentuele
stijging in het aantal toeristen ervaren
• Ook bij keuze voor Rotterdam, zullen toeristen
waarschijnlijk Amsterdam bezoeken voor, tijdens of na
de Spelen
Bedrijvigheid
• De Rotterdamse haven is de grootste van Europa en
kan profiteren van de verhoogde zichtbaarheid van
Rotterdam
• Rotterdam zal relatief de grootste stijging van
internationale bekendheid ervaren

1. Dienst onderzoek en Statistiek Rotterdam , Centrum voor Onderzoek en Statistiek Amsterdam. Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen
Bron: diepte-interviews wetenschap (N = 13) en bedrijfsleven (N = 14)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

51

De toename van toerisme en economische bedrijvigheid door de
OS kan in Amsterdam een groter absoluut effect voor NL hebben
2. Meerwaarde – Economie (3/3)

+

Amsterdam

Rotterdam

Bedrijvigheid (vervolg)
• Bouwsector verwacht hoger rendement vastgoed
Amsterdam
• Wetenschap geeft voorkeur aan Amstelspelen boven IJSpelen: door ontwikkelen i.p.v. nieuw gebied opstarten

• Rotterdam zal in absolute getallen minder toeristen en
consumptie als ‘Olympisch effect’ genereren
• Minder bedrijven zullen zich in Rotterdam vestigen

l
o

• Concurrentie met leisurezone Arenagebied bij IJ-spelen
• Amsterdam heeft meer last van een verdringingseffect
gedurende het Olympische jaar
• IJ-Spelen zijn duur zonder duidelijke meerwaarde boven
de Amstelspelen
• 20% van de wetenschappers verwacht geen verschil tussen de economisch meerwaarde die beide steden genereren
• Rotterdam zal wellicht meer profiteren vanwege haar achterstandspositie, maar Amsterdam zal meer meerwaarde in
absolute zin voor Nederland genereren
• De Olympische Spelen zullen voor beide steden resulteren in een impuls voor de metropoolregio en uitwaaieren naar
de rest van Nederland
• De bouwsector ziet PPS mogelijkheden op het gebied van de ontwikkeling van Big Five en infrastructuur. Zij is het
meest geneigd om als risicodragende partner te participeren in de ontwikkeling van het Olympisch Dorp
• Gedurende de Olympische Spelen zullen alle mogelijkheden tot overnachting – hotels, huisjesparken en campings - in
Nederland – en mogelijk ook in delen van België en West-Duitsland – volledig bezet zijn
• De VMKB concludeert dat de verschillende ruimtelijke varianten relatief dicht bij elkaar liggen (zonder rekening te
houden met ‘Olympische effecten’)

Bron: OHS DHV/Must; VMKB Rebel/ARUP p. 89, A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

52

Rotterdam lijkt beter in staat de Spelen te gebruiken om
sociaal-maatschappelijke problemen aan te pakken
2. Meerwaarde – Sociaal-Maatschappelijk (lokaal niveau)

+

Amsterdam

Rotterdam

• Positieve uitstraling op de nabijgelegen woonwijken van
Amsterdam Zuidoost die een relatief zwakke sociaaleconomische positie hebben (Amstelspelen)
• Transformatie van leegstaande kantoorruimtes
(Amstelspelen, Amstel III)
• Ontwikkeling van havengebied (Houthavens) en
noordelijke IJ-oevers (Tuindorp bij IJ-Spelen)

• Katalysator en deadline behalen doelstellingen Nationaal
Programma Kwaliteitssprong Zuid, waar een grote
sociaaleconomische achterstand heerst
• Belangrijke impuls aan vitaliteit van Rotterdam en
daarmee de vitaliteit van de Zuidvleugel van de Randstad
• 65% van de ondervraagde wetenschappers vindt dat
Rotterdam het meest kan winnen op sociaal vlak
− Op sociaal vlak ligt Rotterdam er minder gunstig voor.
Een impuls is daar harder nodig
− Rotterdam is beter te vergelijken met het Londense
model: de Spelen gebruiken om de grote tweedeling in
de stad te bestrijden
− Investeringen op sociaal-maatschappelijk gebied zijn
het best te beargumenteren met Rotterdam

o

• De Olympische Hoofdstructuur over de bijdrage aan sociale cohesie: “Dit zijn belangrijke gewenste effecten, maar op
dit moment valt er nog weinig zinnigs te zeggen over de invloed van de keuze van een bepaalde variant hierop”
• De stadskeuze heeft geen invloed op meerwaarde op het gebied van top- en breedtesport
• 35% van de wetenschappers ziet geen onderscheid tussen de twee steden in sociaal-maatschappelijke meerwaarde:
− Beide steden hebben veel te winnen op dit vlak. Ze hebben beide grote herstructureringsplannen op sociaalmaatschappelijk gebied. Voor beide steden zouden de Spelen een grote impuls opleveren
− Beide steden zijn gelijkelijk in staat het Olympisch Plan uit te voeren

Bron: OHS DHV/Must; A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

53

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse
– Uitgangspositie winkans
– Meerwaarde
– Risico’s
– Draagvlak

• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

54

Risico’s
Criteria
Uitgangspositie
winkans

Meerwaarde

Risico’s

Draagvlak

■ Vastgoed
• Grondbezit
• Arenagebied
• RAI
• PPS
• Budget
■ Infrastructuur
• Metro

• Budget
■ Protest

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

55

Bij het beoordelen van alle risico’s wordt rekening gehouden
met de mate waarin mitigaties mogelijk zijn
Laagste risico’s – Inclusief mitigaties (Uitleg methodologie)

!
Groot risico met
slechte mitigatie

Toename ernst
problematiek

! !
Klein risico

Groot risico met
goede mitigatie of
klein risico met
slechte mitigatie

!
Klein risico met
goede mitigatie

Risico = omvang probleem x kans dat het gebeurt
Mitigatie: in hoeverre is het mogelijk om de omvang of probabiliteit te verminderen
De risico’s hebben invloed op het halen van
de deadline, het budget of de winkans

De risico’s zijn opgedeeld in de categorieën
vastgoed, infrastructuur en protest
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

56

De Amstelspelen lijken de meeste risico’s te kennen, de IJspelen kennen het grootste risico met betrekking tot vastgoed
Laagste risico - Vastgoed
Risico

Convenant

Amstel III

IJburg II

Arenagebied

RAI

Mitigatie

Bedrijven1 in het havengebied hebben met Amsterdam
Minnelijk onderhandelen en een win/win
afgesproken de komende 15 jaar geen afwijkende plannen te
situatie creëren zou enkele jaren eerder
maken en de komende 20 jaar geen afwijkende plannen feitelijk moeten starten en is een dure optie i.v.m.
tot uitvoer te brengen. De IJ-Spelen zijn een afwijking.
aantrekkelijk alternatief met mogelijk
Openbreken door onteigening is een kostbare weg met risico op bodemsanering, onteigening of subsidie
vertraging vanwege juridische procedures
Amsterdam hanteert een passief grondbeleid ten aanzien van Amsterdam zou de transformatie naar
de mogelijk locatie van het Olympisch Dorp bij de
woningen, hotels en voorzieningen moeten
Amstelspelen, wat nu een gemengde bedrijven- en kantoren versnellen d.m.v. een een actief
locatie is. Een aaneengesloten gebied van 10 – 20 hectare is
grondbeleid; crisis maakt verwerven
hiervoor vereist, voordat de Spelen gegund worden
goedkoper dan begroot
IJburg II zou een mogelijke locatie van het Olympische Dorp bij Verlengen vergunning is haalbaar en
de Amstelspelen zijn. Het opspuiten van dit eiland ligt stil en de sowieso noodzakelijk; geen risico
vergunning verloopt eind 2014
De locatie van de Big Five bij de Amstelspelen ligt grotendeels Ouder-Amstel betrekken bij plannen; dit zal
in de gemeente Ouder-Amstel, die een alternatieve ruimtelijke gebeuren zodra het aan de orde is. Een
inrichting nastreeft en in het verleden de bouw van de Arena
rijks-inpassingsplan kan de impasse ook
bemoeilijkte. Dutch Delta Games en IJ-Spelen liggen geheel
doorbreken
binnen gemeentegrenzen
De RAI zou met 60,000 m² tot 150,000 m² moeten worden
Verticale uitbreidingsmogelijkheden;
uitgebreid om het perscentrum van de Amstelspelen te kunnen benutten middenterrein; tijdelijke
huisvesten. Horizontale uitbreidingsmogelijkheden zijn beperkt overbouwing Boerenwetering; aanvullende
locatie zoeken

1. Eggerding, Cargill, IGMA en ICL Fertilizers; overeenstemming in november 2008, ondertekening in januari 2009
Bron: Stresstest p. 3-5, 31-35; OHS DHV/Must; interview DHV

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

57

Rotterdam lijkt meer risico’s met betrekking tot infrastructuur te
hebben; de kans op protestacties lijkt groter in Amsterdam
Laagste risico – Infrastructuur en Protest
Risico

PPS

Metro

Stedelijk OV

A4
Stadionpark

Protest1

Mitigatie

Alle risico’s en uitgaven komen voor rekening van de
Amsterdam is bereid om samenwerking met
(rijks)overheid; publiek-private samenwerking komt niet van de bedrijfsleven via PPS vorm te geven.
grond. Bouwsector geeft voorkeur aan Amsterdam omdat de Rotterdamse woningmarkt zal komende 10
Rotterdamse woningmarkt economisch minder aantrekkelijk
jaar niet fundamenteel veranderen t.o.v.
is. Rotterdam is wel meer samenwerkingsgericht
Amsterdam. Interesse PPS door Rotterdam
gepeild en positief bevonden
Zorgen dat lijnen van metronet Amsterdam niet dezelfde
Tijdig beginnen over nut en noodzaak van
infrastructuur gebruiken (ontvlechting), beveiliging wordt
deze verbindingen, ook zonder de Spelen, en
aangepast en nieuwe voertuigen / voorzieningen worden
het vinden van bekostiging
gerealiseerd; grootste risico is bekostiging
Dutch Delta Games: budget nodig om een verbinding tussen Tijdig beginnen over nut en noodzaak van
Stadionpark en Kralingse Zoom te maken. IJ-Spelen: budget deze verbindingen, ook zonder de Spelen, en
nodig om de metro door te trekken naar de Isolatorweg
het vinden van bekostiging
Capaciteitsverruiming A4 Schiphol en De Hoek-Zoeterwoude- Pogen traject hoger op de agenda van de
Dorp ten behoeve van de Dutch Delta Games; dit is nog
rijksoverheid te brengen
geen initiatief project dus budget is nog niet gereserveerd
Besluit bouw het nieuwe stadion wordt uitgesteld of
Onderzoeken of Kuip tijdelijk kan worden
afgeblazen waardoor deze tijdens de Olympische Spelen niet getransformeert tot Olympisch stadion of
als Olympisch stadion kan worden gebruikt
volledig opnemen als Olympische investering
80% van de wetenschappers noemde de kans op protest uit Bezwaren serieus nemen; eigen bevolking
samenleving als een van de grootste risico’s. Daarvan zei
zoveel mogelijk ontlasten; doorlooptijden
90% dat het risico groter is voor Amsterdam; meer
conservatief inschatten
hogeropgeleiden en een kritischere opinievorming

1) Risico op protest en een hoog draagvlak kunnen samen gaan en zijn afzonderlijk van elkaar onderzocht
Bron: Stresstest p. 3-5, 31-35; OHS DHV/Must, interview DHV; A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

58

Bij het beoordelen van alle risico’s wordt rekening gehouden
met de mate waarin mitigaties mogelijk zijn
Laagste risico’s – Inclusief mitigaties

!

!

Groot risico

!

Convenant

!

Vastgoed
Grondbezit
Arenagebied

PPS-A’dam
RAI

Stedelijk OV
A4

PPS-R’dam

Budget

Arenagebied

Stadionpark

Amstel III

Klein risico

Protest R’dam

PPS

Infrastructuur

Protest A’dam

Metro

Metro

Budget
RAI

Overig
Protest

IJburg II

Goede mitigatie

Slechte mitigatie
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

59

Bij het beoordelen van alle risico’s wordt rekening gehouden
met de mate waarin mitigaties mogelijk zijn
Laagste risico’s – Overwegingen
IJ-Spelen

Amstelspelen

A

A

Dutch Delta Games

IJ

Vastgoed
■ IJ-Spelen kent het grootste risico (convenant bedrijven)
■ Amstelspelen kent de meeste risico’s, maar deze hebben over het
algemeen goede mitigatie maatregelen
• De variant Amstel III is risicovoller dan de variant IJburg II
■ In Rotterdam hebben de risico’s betrekking op woningmarkt en
financiering
• Zowel tijdige financiering (het nieuwe stadion) als
investeringsbereidheid met private partijen (woningmarkt)
IJ

Infrastructuur
■ Amstelspelen kent risico met betrekking tot het metronetwerk
■ Zowel IJ-Spelen als Dutch Delta Games zullen moeten investeren in
hoogwaardige OV voorzieningen
■ Rotterdam zal ook bekostiging capaciteitsverruiming A4 Schiphol-De
Hoek Zoeterwoude moeten veiligstellen
Protestacties
■ ‘Non-believers’ zullen er sowieso zijn en onmogelijk te overtuigen
• Meer in karakter / bevolkingsopbouw Amsterdam
dan Rotterdam
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

60

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse
– Uitgangspositie winkans
– Meerwaarde
– Risico’s
– Draagvlak

• Samenvatting
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

61

Draagvlak
Criteria
Uitgangspositie
winkans

Meerwaarde

Risico’s

Draagvlak
■ Bevolking
■ Bedrijfsleven

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

62

Amsterdam heeft de meeste steun onder de bevolking als
naamgevende stad
1. Draagvlak – Bevolking
Voorkeur voor de gaststad voor de Olympische Spelen 2028 onder de Nederlandse,
Amsterdamse en Rotterdamse bevolking in 20111:
Nederlanders

Amsterdammers
13%

29%

33%

4%

13%
10%

15%

7%
3%
3%

12%

12%

Rotterdammers
17%

8%
2%
3%
62%

Amsterdam
Rotterdam
Utrecht
Den Haag
Anders
Weet niet

55%

■ 33% van de Nederlanders heeft een voorkeur voor Amsterdam, 13% voor Rotterdam, op de voet gevolgd
door Utrecht met 10%
■ Meer Amsterdammers dan Rotterdammers geven de voorkeur aan hun eigen stad
• Namelijk 62% van de Amsterdammers en 55% van de Rotterdammers
■ Meer Rotterdammers geven de voorkeur aan Amsterdam, dan Amsterdammers aan Rotterdam
• Namelijk 12% van Amsterdammers en 17% van Rotterdammers geeft voorkeur aan de partnerstad
1. Aan welke Nederlandse stad geeft u de voorkeur als gaststad voor de Olympische Spelen 2028?
Bron: Draagvlakmeting Olympische Spelen 2028 1-meting, Mulier Instituut, januari 2012. Tijdens de 0-meting is geen onderscheid gemaakt tussen Amsterdamse en Rotterdamse bevolking.
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 63
De mening onder de Nederlandse bevolking in 2010 was nagenoeg gelijk aan die van 2011

Bedrijven steunen Amsterdam als naamgevende stad omdat
Amsterdam op dit moment het visitekaartje van Nederland is
2. Draagvlak – Bedrijfsleven

+
l

Amsterdam

Rotterdam

• Bijna alle bedrijven steunen Amsterdam:
− Bedrijven zien zich in het buitenland liever
vertegenwoordigt Amsterdam is de logische
vertegenwoordiger
− Amsterdam is de hoofdstad en heeft een uitgesproken
en voornamelijk positief imago
− Voor het aanbieden van tickets aan relaties is
Amsterdam een populairdere keuze onder sponsoren.
Ook voor toeristen is het interessanter
• Het omvangrijke aantal economische dragers in
Amsterdam is een voordeel voor private partijen in PPS
• Men verwacht dat de kans groter is bij Amsterdam dat de
organisatie zich zal versmallen tot de gemeente

• Bedrijven die al in Rotterdam aanwezig zijn kunnen er
belang bij hebben om Rotterdam als wereldhaven nog
meer op de kaart te zetten; ze zijn daarom
geïnteresseerd in sponsoring
• Bedrijven geven aan dat Rotterdam waarschijnlijk
bekender is onder het bedrijfsleven dan onder toeristen

• Bedrijfsleven verwacht dat Rotterdam op de kaart zetten
als ‘entertainment’ stad en de Spelen winnen een te
grote opgave is

o

• Bedrijven maken geen onderscheid qua sponsoring tussen Amsterdam en Rotterdam, nadat een van beide steden de
Spelen zou hebben gewonnen. Sponsoring zal vooral komen van bedrijven in consumentengoederen
• Bereidheid tot sponsoren of samenwerken is hoger indien:
− Er sprake is van een geloofwaardig bid en het ontbreken van ‘politieke ruis’.
− Het thema goed doorwrocht is, zodat ook de aandeelhouder / werknemer / klant kan worden overtuigd dat het
zinvol is om de Spelen te sponsoren; men moet er trots op zijn
− De naamstad er in slaagt een ‘Nederlands’ bid te maken. Deze moet goed zijn voor de toekomst van Nederland
• Bedrijven zijn verbaasd dat de stedenkeuze niet intern is gemaakt
• Sponsoring (in de vorm van natura) voor 2016 komt alleen tot stand als het voor de bedrijven iets oplevert

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews bedrijfsleven (N = 18); Publiek Private Spelen Nirov / Deloitte; Interview Deloitte

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

64

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse

• Samenvatting
– Conclusies per criterium
– SWOT Amsterdam en Rotterdam
– Algemene aanbevelingen
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

65

Op het criterium “uitgangspositie winkans” scoort Amsterdam
veel beter
Uitgangspositie winkans
■ Bij ‘uitgangspositie winkans’ is gekeken naar de gepercipieerde winkans, de visies, het
(sport)profiel, historische toewijzing van Zomerspelen en de IOC richtlijnen
■ Amsterdam heeft een veel betere uitgangspositie om het bid voor de Olympische Spelen van
2028 voor Nederland te winnen:
Amsterdam heeft volgens internationale sportwereld, bevolking, bedrijfsleven en
wetenschap een veel betere uitgangspositie om een Nederlands bid te winnen
De huidige visie van Rotterdam wordt veel beter ontvangen door internationale
sportwereld, bedrijfsleven en wetenschap

Rotterdam heeft een sterker nationaal profiel als sportstad
Volgens de internationale sportwereld heeft Amsterdam een veel sterker sportprofiel
Internationaal heeft Amsterdam een veel sterker profiel op het gebied van imago,
voorzieningen, toerisme en economie
Historisch worden hoofdsteden twee keer zo vaak gekozen als naamgevende stad voor
Zomerspelen; de uitzonderingen op deze regel lijken niet op te gaan voor Rotterdam
Amsterdam voldoet momenteel beter aan de huidige IOC richtlijn met betrekking tot
hotelcapaciteit in het hogere segment

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

66

Op het criterium “meerwaarde” ontstaat geen eenduidig beeld
Meerwaarde
■ Het criterium ‘meerwaarde’ is verdeeld over 3 subcriteria: ruimtelijke, economische en sociaalmaatschappelijke meerwaarde
■ Uit de analyses met betrekking tot meerwaarde komt geen eenduidig beeld naar voren van
welke stad de grootste meerwaarde levert:
Rotterdam en Amsterdam gebruiken beiden de Olympische Spelen als katalysator om
bestaande ruimtelijke plannen versneld te realiseren. Veel van de plannen voor de Big
Five en benodigde infrastructuur zijn nog onvoldoende uitgewerkt om een nauwkeurige
inschatting te kunnen maken van de ruimtelijke meerwaarde
Amsterdam lijkt de Olympische Spelen beter te kunnen benutten om economische
meerwaarde voor Nederland te genereren in absolute termen (o.a. verbetering
vestigingsklimaat, toename toerisme en afzetbaarheid woningen)
Rotterdam lijkt de Olympische Spelen veel beter te kunnen koppelen aan het oplossen
van stedelijke sociaal-maatschappelijke opgaven (o.a. Nationaal Programma
kwaliteitssprong Zuid)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

67

Op het criterium “minimalisering van de risico’s” scoort
Rotterdam beter
Laagste risico
■ Bij de vergelijking van risico’s van beide steden wordt rekening gehouden met mogelijkheden
om de risico’s te minimaliseren (“mitigatiemogelijkheden”)
■ De risico’s van Amsterdam en Rotterdam liggen op verschillende terreinen:
Rotterdam loopt qua tijd en geld veel minder risico op het gebied van grondverwerving
omdat de grond op de gekozen locaties al in bezit is van de gemeente en binnen haar
gemeentegrenzen valt
Amsterdam loopt veel minder risico op het gebied van financiering van infrastructuur
omdat grotendeels gebruik wordt gemaakt van bestaande of geplande infrastructuur
Rotterdam loopt volgens wetenschappers minder risico op protest bij gemeente politiek en
eigen bevolking. De Amsterdamse bevolking is namelijk kritischer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

68

Op het criterium “draagvlak voor de naamgevende stad” scoort
Amsterdam veel beter
Draagvlak
■ Bij het onderzoeken van draagvlak is onderzocht in welke mate bevolking en bedrijfsleven
Amsterdam of Rotterdam steunen als naamgevende stad
■ Amsterdam geniet veel meer draagvlak als naamgevende stad voor een Nederlands bid voor
de Olympische Spelen van 2028:
Het draagvlak onder de Nederlandse bevolking voor Amsterdam als naamgevende stad is
momenteel veel hoger
Het draagvlak onder het geïnterviewde bedrijfsleven voor Amsterdam als naamgevende
stad is momenteel veel hoger. Ze ziet Amsterdam als de natuurlijke vertegenwoordiger
van Nederland

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

69

Overzicht score steden op subcriteria
Criteria
Uitgangspositie
winkans

■ Percepties winkans

Risico’s

Meerwaarde

■ Ruimte

■ Vastgoed

■ Bevolking
A

■ Visie

■ Economie
■ Sociaal-maatsch.

IJ

■ Infrastructuur
A

■ Profiel sport nationaal

Draagvlak

■ Bedrijfsleven

IJ

■ Protest

■ Profiel sport internationaal
■ Profiel algemeen

■ Analyse Zomerspelen
■ IOC richtlijnen
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

70

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse

• Samenvatting
– Conclusies per criterium
– SWOT Amsterdam en Rotterdam
– Algemene aanbevelingen
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

71

SWOT analyse Amsterdam
Krachten
• Veel hoger gepercipieerde winkans door internationale
sportwereld, bevolking, bedrijfsleven en wetenschap
• Internationaal een veel sterker profiel, qua imago,
voorzieningen, toerisme, economie en sport
• Historisch worden hoofdsteden veel vaker gekozen als
naamgevende stad voor Zomerspelen
• Amsterdam heeft veel meer hotelcapaciteit in het hogere
segment
• Lagere infrastructurele investeringen vereist
• Hogere investeringsbereidheid private partijen ondanks
minder ervaring met PPS
• Veel hoger draagvlak onder de Nederlandse bevolking en
het Nederlandse bedrijfsleven

Kansen

Zwaktes
• De visie ‘Naar een nieuwe Gouden Eeuw!’ wordt veel minder
positief ontvangen
• Nationaal minder sterk profiel als sportstad
• Amsterdam zal een geringere lokale sociaalmaatschappelijke meerwaarde met de Spelen kunnen
genereren

Risico’s

• Amsterdam zal in absolute zin waarschijnlijk een grotere
• Benodigde grond in bezit van bedrijven of buurgemeente,
economische meerwaarde kunnen genereren qua toerisme,
met mogelijk gevolgen voor de planning of financiën
bedrijvigheid en betere afzetbaarheid van voorzieningen door • Hogere kans op protestacties
verwachte demografische groei
• Consolidering van internationale positie Amsterdam waardoor
de concurrentiepositie op gebieden als toerisme en
vestigingsklimaat kan verbeteren
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

72

SWOT analyse Rotterdam
Krachten
• De visie ‘Dutch Delta Games’ wordt coherent en typisch
Nederlands gevonden en veel vaker positief ontvangen
• Nationaal sterker profiel als sportstad
• Ten aanzien van de grond kan Rotterdam tijdig en zonder
financieel risico locaties ontwikkelen
• Lagere kans op protestacties

Zwaktes
• Veel lagere gepercipieerde winkans door internationale
sportwereld, bevolking, bedrijfsleven en wetenschap
• Internationaal een veel minder sterk profiel, qua imago,
voorzieningen, toerisme, economie en sport
• Het profiel van Rotterdam lijkt niet te passen binnen de
kenmerken van winnende niet-hoofdsteden voor de
Zomerspelen tot nu toe
• Rotterdam heeft veel minder hotelcapaciteit in het hogere
segment
• Rotterdam zal in absolute zin waarschijnlijk een lagere
economische meerwaarde kunnen genereren

Kansen

Risico’s

• Rotterdam zal een grotere sociaal-maatschappelijke
meerwaarde kunnen generen, bijvoorbeeld extra impuls
project ‘Nationaal Programma Kwaliteitssprong Zuid’
• Achterstand in uitgangspositie ten opzichte van Amsterdam
maakt dat Rotterdam de grootste relatieve vooruitgang kan
boeken op terreinen als imago, toerisme en economie

• Hogere infrastructurele investeringen vereist
• Lagere investeringsbereidheid private partijen buiten
Rotterdam, ondanks meer ervaring met PPS
• Veel lager draagvlak onder de Nederlandse bevolking en het
Nederlandse bedrijfsleven

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

73

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse

• Samenvatting
– Conclusies per criterium
– SWOT Amsterdam en Rotterdam
– Algemene aanbevelingen
• Bijlage

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

74

Een optimaal bid voor NL bundelt de krachten van heel
Nederland en past in de visie voor NL
Overige aanbevelingen interviews
■ Beide visies kunnen volgens bedrijfsleven, sportwereld en wetenschappers aangescherpt worden
• Beide visies missen elementen zoals emotie, urgentie, focus, extern perspectief en verbinding met sport

• De visie moet aangeven hoe de Spelen passen in de transitie naar de gewenste endstate voor Nederland.
Dit vraagt om het opstellen van een gedragen, inspirerende en uitdagende lange termijn visie voor NL
• Tenslotte, moet de visie aangeven wat Nederland te bieden heeft aan de Spelen (showcase transitie, …)
■ Vrijwel de gehele sportwereld, bedrijfsleven en wetenschap dringen aan op een snelle keuze
• De keuze vereenvoudigt communicatie, maakt Olympische ambitie minder politiek en voorkomt onbegrip
in de internationale sportwereld en bedrijfsleven
• Snelle keuze geeft meer tijd voor vervolgstappen: gericht onderzoek, creëren van draagvlak en lobbyen
■ Voor sponsoren is de geloofwaardigheid van het bid belangrijk
• Nederland moet enkel een bid ontwikkelen indien opdrachtgevers oprecht geloven in de Olympische
ambitie met betrekking tot het binnenhalen van de Spelen
• Het bid moet vrij zijn van politieke ruis en een nationale uitstraling hebben
■ Ongeacht de naamgevende stad, zouden de Spelen in de gehele Randstad georganiseerd moeten worden
• Optimaal benutten van bestaande voorzieningen en betrekken van brede bevolking
• Na keuze stad zou de gekozen stad niet de leiding moeten hebben om versmalling van focus te
voorkomen
Bron: A.T. Kearney diepte-interviews Wetenschap (N=13), Sportwereld (N=10), Bedrijfsleven (N=18), Reclamebureaus (N=3)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

75

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse

• Samenvatting
• Bijlage
– Niet stads-onderscheidende inzichten
– Achtergrondinformatie analyses
– Onderzoeksvoorstel
– Benadering
– Bronnen
– Team
– Disclaimer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

76

Sportbestuurders dringen aan op een snelle keuze naamstad
en identificeren een aantal uitdagingen voor Nederland
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 1/11)
Opmerkingen sportbestuurders

o

Keuze stad
• 90% is voorstander van een snelle stadskeuze vanwege:
– Langere voorbereidingstijd is noodzakelijk voor optimaal bid (bijvoorbeeld met betrekking tot infrastructurele
investeringen); geen draagvlak in Nederland voor 2 of 3 bids
– Helpt draagvlak en maakt communicatie eenvoudiger
– Er is nog veel meer (belangrijker) werk te verrichten ter voorbereiding dan keuze stad (leidt aandacht af)
– Geeft Olympisch Vuur een duidelijk doel
– Maakt het Olympisch Plan minder politiek
– Onbegrip over stedenstrijd (gebrek aan afstemming en samenwerking) in buitenland; ‘Dutch approach’ is vaag
– Minister of Minister-President zou duidelijkheid moeten verschaffen met betrekking tot keuze stad
Uitdagingen
• Poldermodel belemmert ambitie Nederland omdat niet het beste besluit wordt genomen (Amsterdam), maar het besluit
met de minste weerstand (compromis tussen Amsterdam en Rotterdam)
• Imago Nederland in sportwereld is positief door individuele sporters (Van Persie)
• Juridische looptijd is ~10 jaar (zowel planologisch als fiscaal)
• Het ontbreekt aan 1) internationale sportbestuurders die de relaties met de internationale sportwereld versterken en
weten wat er gaande is en 2) een goed ‘track record’ van sportevenementen
• Goede communicatiestrategie waarom Nederland de Spelen wilt organiseren
• Voor venues buiten de naamgevende stad is toestemming van de Executive Board van het IOC nodig, die de
Internationale Federaties zullen vragen om advies. Investeren in relaties met de IFs is daarom zeer belangrijk

Bron: NOC*NSF en A.T. Kearney diepte-interviews sportwereld (N = 10)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

77

Zowel stadherkenning, visie en meerwaarde zijn (heel)
belangrijk voor een succesvol bid (1/3)
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 2/11)
Belang van stadherkenning
tijdens gunning1:
2%
18%
37%

44%

Heel belangrijk
Belangrijk

Veel voorkomend motivaties:
■ Het belang van naamsbekendheid is in het
verleden gebleken
■ IOC leden hebben ook persoonlijke voorkeuren,
zij worden beïnvloed door de percepties over
een stad
■ Niemand stemt op steden die ze niet kennen
■ IOC kijkt vooral naar herkenning met betrekking
tot sport
■ Het hebben van een unieke, bekende identiteit
is belangrijk

Enigszins belangrijk
Niet belangrijk

1. Given that all technical requirements have been met, how important is the international brand recognition of Candidate Cities in the IOC decision to award the Summer Olympic
Games to a host city?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

78

Zowel stadherkenning, visie en meerwaarde zijn (heel)
belangrijk voor een succesvol bid (1/3)
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 3/11)
Belang van visie tijdens
gunning1:
5%
21%

53%

21%

Heel belangrijk
Belangrijk

Veel voorkomende motivaties:
■ Visies zijn vooral belangrijk als ze gebaseerd
zijn op een legacy
■ Het is in het verleden gebleken dat de visie
doorslaggevend kan zijn (Rio, Londen)
■ De visies helpen om bids van elkaar te
onderscheiden
■ De visie is een belangrijke tegenhanger van de
vaak negatieve media-aandacht rondom de
kosten

Enigszins belangrijk
Niet belangrijk

1. Given that all technical requirements have been met, how important is the story of Candidate Cities in the IOC decision to award the Summer Olympic Games to a host city?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

79

Zowel stadherkenning, visie en meerwaarde zijn (heel)
belangrijk voor een succesvol bid (1/3)
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 4/11)
Belang van meerwaarde
tijdens gunning1:
7%

Veel voorkomende motivaties:
■ Meerwaarde is belangrijk om de investeringen te
rechtvaardigen
■ Het is noodzakelijk voor de overheidssteun

25%

■ Het verhaal rondom de meerwaarde is belangrijker,
dan de meerwaarde zelf
■ Meerwaarde wordt gebruikt voor de politieke
correctheid, feitelijk wordt er weinig aan gedaan

32%

37%

Welke meerwaarde zou Nederland leveren?
■ Beweging tegen de trend van steeds grotere Spelen
■ Bewijs dat kleine landen het kunnen organiseren

Heel belangrijk
Belangrijk

Enigszins belangrijk
Niet belangrijk

■ Open, tolerante, multiculturele, compacte Spelen
■ Rationeel gebruik van geld en middelen

■ Weinig tot geen meerwaarde
1. Given that all technical requirements have been met, how important is the legacy of Candidate Cities in the IOC decision to award the Summer Olympic Games to a host city?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

80

70% van de ondervraagden vindt het zeer aannemelijk dat de
trend van de gunning van de Spelen naar megasteden doorzet
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 5/11)
Verwachting dat het kiezen
voor megasteden doorzet1:
5%
33%

25%

Veel voorkomende motivaties:
■ Onvermogen om alle toeschouwers te hosten
op het gebied van infrastructuur, hotels en
ruimte
■ Onvermogen om genoeg budget te krijgen
■ Gebruik van faciliteiten na de Spelen is kleiner;
de legacy is daarmee minder sterk
■ Voorkeur van IOC leden

37%

Zeer waarschijnlijk
Waarschijnlijk

Wellicht
Onwaarschijnlijk

1. Do you believe that the Summer Olympic Games will continue to be awarded to ‘mega-cities’ (population over 10 million, such as New York and Paris), rather than ‘smaller’ cities (1-2
million, such as Brussels, Copenhagen)?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

81

Men acht Nederland in staat om grote sportevenementen te
organiseren
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 6/11)
Perceptie Nederlands vermogen
voor hosten mega events1:

Positief:

2%
11% 4%
39%

46%

Sterk
Enigszins sterk
Enigsins zwak

Veel voorkomende motivaties:

Zwak
Weet niet

1. How do you perceive the abilities of Dutch organisers to host major sports events?
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

■ Sport is in Nederland goed georganiseerd en
vertegenwoordigd
■ Nederland heeft met Euro 2000 bewezen dat ze
het kan
■ Fijne sfeer tijdens evenementen
■ Goede infrastructuur
Negatief:

■ Weinig recente track record

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

82

Bijna 90% van de ondervraagden denkt dat Nederland de
Spelen kan organiseren en zou dat ook graag zien gebeuren
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 7/11)
Is Nederland in staat de Spelen te
hosten?1
Ja
Nee

12%

88%

• Ja, maar verspreid over meerdere steden
• Ja, het verleden heeft dat bewezen
• Is de wil er? Moet Nederland het doen?

• Nee, Nederland is te klein, er zouden te grote
uitdagingen ontstaan

Zou je de Spelen graag weer in
Nederland zien?2
Ja
Nee

11%

90%

• Leuk land met fijne sfeer en goede sport
mindset
• Elk land heeft recht op de Spelen
• Alleen als het een mutli-city / nationaal bid
wordt

1. Do you think that the Netherlands is capable of hosting the Summer Olympic Games?
2. The Netherlands hosted the Summer Olympic Games in 1928. Would you like to see the Summer Olympic Games hosted in the Netherlands again one day?
A.T. Kearney 20/06.2012/30654
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

83

De meerderheid denkt dat het organiseren van de Youth
Olympic Games (YOG) de kansen van Nederland verhoogt
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 8/11)
Verhoogt het organiseren van de YOG
de kansen op de Spelen in Nederland?1

Waarom verhoogt het organiseren van de YOG
de kansen op de Spelen in Nederland?1
■ Showcase / test voor de organisatie van de echte
Spelen
■ Kans om land te laten zien aan IOC leden en
reputatie op te bouwen

35%

■ Verhoogt de kans alleen als YOG succesvol is
65%

Waarom verhoogt het organiseren van de YOG
de kansen op de Spelen in Nederland niet?1
■ Het beeld bestaat dat YOG bedoeld is voor steden
met een lage winkans voor de echte Spelen

Ja

Nee

■ Als je de YOG krijgt verlaagt het juist je kansen op de
Spelen, vanwege de eerlijke allocatie over landen
■ De evenementen zijn niet vergelijkbaar

1. Do you think that hosting the 2018 Youth Olympic Games in Rotterdam will increase the chances of the Netherlands (a Dutch city) winning a future bid for the Summer Olympic Games?
Please explain
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 84
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

Amsterdam is door twee keer zoveel respondenten bezocht als
Rotterdam
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 9/11)
Heeft u de volgende Nederlandse steden bezocht1:

Amsterdam

93

7

Rotterdam

47

53

Den Haag

47

53

Eindhoven

Utrecht

35

28

1. Have you ever visited the following cities in the Netherlands?
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

Ja
Nee

65

72

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

85

Overheidssteun is gezichtsbepalend voor de sterkte van een
bid
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 10/11)
Ranking belangrijkste facetten van Olympisch bid (schaal 1-8)1:
(1 is hoogste, 8 is laagste score)
Overheidssteun
Generieke infrastructuur
Venues
Organisatievermogen
Meerwaarde en concept
Veiligheid
Transport
Accommodatie

2,6
3,3
3,7
3,9
4,9
5,4
5,9
6,2

1. Please rank (1-8) the following technical factors in order of importance for a successful bid for the Summer Olympics (1 is most important and 8 is least important):Please notice that you can
only use the same number once
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 86
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

Er zijn sporten die men zonder (veel) afbreuk van winkans bij
een andere stad zou kunnen onderbrengen
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Sportwereld 11/11)
Welke sporten zouden zeker in de gaststad georganiseerd moeten worden1:
Atletiek
Gymnastiek
Zwemsport
Basketball
Volleyball
Fietsen
Tennis
Boxen
Tafeltennis
Triathlon
Badminton
Handbal
Voetbal
Hockey
Judo
Rugby Sevens
Paardensport
Worstelen
Gewicht heffen
Schermen
Roeien
Zeilen
Taekwondo
Boogschieten
Golfen
Schieten
Moderne Pentathlon
Kayakken / Kanoën

100%
91%
84%
81%
74%
68%
61%
42%
37%
33%
32%
32%
30%
28%
26%
26%
23%
23%
21%
18%
18%
16%
11%
7%
7%
7%
4%
2%

1. Please tick the 10 sports competitions for the Summer Olympic Games that you think should be definitely held in the host city
Bron: TSE enquête i.o.v. A.T. Kearney, 2012

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

87

Ook wetenschappers dringen aan op een snelle keuze voor de
naamgevende stad
1. Uitgangspositie winkans – Perceptie (Wetenschap)
Overige opmerkingen

o

Keuze stad
• 90% is voorstander van een snelle stadskeuze:
– De keuze is al te lang uitgesteld. De heersende aanhoudende onduidelijkheid verlaagt de winkans: het
enthousiasme en de energie onder aanhangers ebt langzaam weg, evenals de draagvlak onder de bevolking
– Hoe sneller je de keuze maakt, hoe sneller je ambassadeurs kunt aanstellen om enthousiasme voor het Nederlands
plan onder de bevolking en in het buitenland te creëren
– De discussie zelf is pijnlijk en niet vruchtbaar. Zodra de keuze is gemaakt kan men zich richten of wat er echt toe
doet: het neerzetten van concrete plannen voor de Spelen in Nederland
– Het idee dat je iets wint door uit te stellen klopt niet
– Lang uitstellen is kapitaalvernietiging
– Je moet snel kiezen om te voorkomen dat het een hanengevecht wordt tussen de twee steden. Dat leidt af van de
kern: de Spelen naar Nederland halen. Je moet eenheid blijven uitstralen om winkans niet te verkleinen

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

88

Inhoudsopgave

• Inleiding
• Analyse

• Samenvatting
• Bijlage
– Niet stads-onderscheidende inzichten
– Achtergrondinformatie analyses
– Onderzoeksvoorstel
– Benadering
– Bronnen
– Team
– Disclaimer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

89

Rotterdam organiseerde de afgelopen vijf jaar grotere
sportevenementen
4. Uitgangspositie winkans – Profiel sport nationaal (Sportevenementen)
Rotterdam
Evenementen
• WK Aerobics 2006
• WK Jiu Jitsu 2006
• EK Tafeltennis Veter. 2007
• WK Skateboarding 2007
• Davis Cup NL – Port 2007
• WK Snowboarden 2007
• WK Trophy Hockey M. 2008
• European Top 12
Tafeltennis Junioren 2009
• EK Volleybal 2009
• WK Judo 2009
• WK Honkbal 2009
• Europ. Hockey League 2010
• Départ Tour de France 2010
• WK Turnen 2010
• EK Korfbal 2010
• WK Tafeltennis 2011
• EK Dressuur 2011
• EK Handbal Vrouwen 2011
• EK Boksen Vrouwen 2011
• WK Squash 2011
• EK Honkbal 2012
• EK Handbal Dames 2012
• WK BMX 2014
• Europ. Univ. Games 2014
Bron: documentatie Amsterdam, Rotterdam

Amsterdam
Jaarlijkse
sportevenementen
• Rabobank Zesdaagse
• ABN AMRO World Tennis
Tournament
• ABN AMRO Marathon
• Formule 1 City Racing
• Holland Handbal Toernooi
• CHIO Rotterdam
Grote evenementen
• Zomercarnaval
• Dance Parade
• North Sea Jazz Festival
• Wereld Havendagen
• Dunya Festival
• Internationaal Film
Festival Rotterdam
• Nationale
Nieuwjaarsnacht
• Internationale Architectuur
Biënnale
• Metropolis Music Festival
• Wednesday Night Skate

Evenementen
• WK finale Dressuur 2006
• WK Rolstoeltennis 20062011
• EK Softbal 2007
• EK Turnen 2007
• EK Rugby 2008
• EK Squash 2008
• EK Hockey 2009
• WK Squash 2009
• WK Honkbal 2009
• Start Giro d'Italia 2010
• Grand Prix finale Judo
2011
• Davis Cup Tennis 2012
• EK Badminton 2012
• EK Handboog 2012
• IOC Congres Youth
Education Sport 2012
• Finale Europaleague
Voetbal 2013
• WK Roeien 2014
• WK Beachvolleybal 2015
• EK Atletiek 2016

Jaarlijkse
sportevenementen
• Dam tot Damloop
• Jumping Amsterdam
• Marathon Amsterdam
• Amsterdam Swim Cup
• Koninklijke Holland Beker
Grote evenementen
• Sail
• Koninginnedag
• Gaypride
• Uitmarkt
• Koninklijk huwelijk /
troning
• Huldiging Nederlands
elftal / Ajax
• Holland Festival
• IDFA
• Grachtenfestival
• Parade
• Amsterdam Dance Event

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

90

Amsterdam heeft meer A1 sportlocaties dan Rotterdam; het
aanbod in beide steden is gedeeltelijk complementair
4. Uitgangspositie winkans – Profiel sport nationaal (A1 Sportlocaties)
A1 Sportlocaties

1. Geplande locatie. Amstelveen hockey zal het Wagener stadion vervangen
Bron: Sportlandkaart p. 9

Amsterdam A1 locaties
■ Marathon
■ Roeien Bosbaan
■ Roeien Amstel
■ Olympisch Stadion (atletiek,
voetbal)
■ Arena (voetbal)
■ RAI (turnen, tennis,
volleybal)
■ Wagener Stadion (hockey)
■ Ottenstadion (Squash)
■ Sporthallen Zuid (basketbal)
■ Ziggodome1 (volleybal,
basketbal, turnen)
■ Amstelveen1 (Hockey)

Rotterdam A1 locaties
■ Marathon
■ Neptunus (Honkbal)
■ Ahoy (turnen, volleybal,
basketbal, tennis,
baanrennen, korfbal)
■ Kralingen CHIO (paarden)
■ De Kuip (voetbal)
■ Alexanderbaan1 (roeien)
■ Het Nieuwe Stadion1
(voetbal)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

91

Alleen Amsterdam heeft een Centrum voor Topsport en
Onderwijs; beiden hebben geen Nationaal Training Centrum
4. Uitgangspositie winkans – Profiel sport nationaal (CTO)
CTO’s Nederland

1. Geen Olympische sport
Bron: Sportlandkaart p. 11

Topsporten in het CTO van Amsterdam
■ Basketbal
■ Roeien
■ Zwemmen
■ Voetbal
■ Volleybal
■ Honkbal1
■ Squash1

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

92

In vergelijking met Olympische steden en de bids voor OS 2020
zijn beide steden klein qua inwonersaantal
5. Uitgangspositie winkans – Analyse Zomerspelen (Inwoneraantal (mln)1)
20

14

Tokyo

13
15

12
11

10

10
5

9
0
1890

8
1900

1910

1920

1930

1940

1950

1960

1970

1980

1990

2000

2010

■ In de afgelopen 50 jaar is er slechts eenmaal een stad gekozen met
minder dan een miljoen inwoners: Atlanta 1996 met 0,4 mln inwoners

2020

Istanbul

London

7
6
5

Rio de
Janeiro

4

Madrid
Badu
Doha
Amsterdam
Rotterdam

3
2
1
0
2010
1. Inwoneraantallen via Wikipedia; metropoolregio is consistent niet meegenomen

2015

2020

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

93

De afgelopen 120 jaar is in 65% van de gevallen een hoofdstad
gekozen (1/2)
5. Uitgangspositie winkans – Analyse Zomerspelen 1896 – 2020 (1/4)
Zomer OS

Land

Stad

I
II
III
IV
V
VI1
VII
VIII
IX
X
XI
XII1
XIII1
XIV
XV
XVI
XVII
XVIII
XIX
XX
XXI

Griekenland
Frankrijk
Verenigde Staten
Verenigd Koninkrijk
Zweden
Duitsland
België
Frankrijk
Nederland
Verenigde Staten
Duitsland
Japan
Verenigd Koninkrijk
Verenigd Koninkrijk
Finland
Australië
Italië
Japan
Mexico
Duitsland
Canada

Athene
Parijs
St. Louis
London
Stockholm
Berlijn
Antwerpen
Parijs
Amsterdam
Los Angeles
Berlijn
Tokyo
London
London
Helsinki
Melbourne
Rome
Tokyo
Mexico City
München
Montreal

1896
1900
1904
1908
1912
1916
1920
1924
1928
1932
1936
1940
1944
1948
1952
1956
1960
1964
1968
1972
1976

Huidig
inwoneraantal
3,1 mln
Hoofdstad
2,2 mln
Hoofdstad
0,3 mln
Geen hoofdstad, 58e stad qua bevolking, Washington 24e
7,8 mln
Hoofdstad
0,9 mln
Hoofdstad
Hoofdstad
3,5 mln
Geen hoofdstad, 1e stad qua bevolking, Brussel 5e
0,5 mln
Hoofdstad
2,2 mln
Hoofdstad
0,8 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking; Washington 24e
3,8 mln
Hoofdstad
3,5 mln
Hoofdstad
13,2 mln
Hoofdstad
7,8 mln
Hoofdstad
7,8 mln
0,6 mln
Hoofdstad
4,1 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking, Canberra 8e
2,8 mln
Hoofdstad
13,2 mln
Hoofdstad
8,9 mln
Hoofdstad
1,4 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking1; Bonn 0,3 mln
1,6 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking; Ottawa 4e

1. Geannuleerd in verband met Eerste en Tweede Wereldoorlog. De Spelen van 1940 zijn vervolgens aan Helsinki, Finland gegeven, maar alsnog geannuleerd
A.T. Kearney 20/06.2012/30654
Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Summer_Olympic_Games; inwoneraantal via Wikipedia; metropoolregio is consistent niet meegenomen

94

De afgelopen 120 jaar is in 65% van de gevallen een hoofdstad
gekozen (2/2)
5. Uitgangspositie winkans – Analyse Zomerspelen 1896 - 2020 (2/4)
Zomer OS

Land

Stad

XXII
XXIII
XXIV
XXV
XXVI
XXVII
XXVIII
XXIX
XXX
XXXI

1980
1984
1988
1992
1996
2000
2004
2008
2012
2016

Rusland
Verenigde Staten
Zuid-Korea
Spanje
Verenigde Staten
Australië
Griekenland
China
Verenigd Koninkrijk
Brazilië

Moskou
Los Angeles
Seoul
Barcelona
Atlanta
Sydney
Athene
Beijing
London
Rio de Janeiro

Huidig
Hoofdstad?
inwoneraantal
11,5 mln
Hoofdstad
3,8 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking, Washington 24e
Hoofdstad
10,5 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking, Madrid 1e
3,2 mln
Geen hoofdstad, 40e stad qua bevolking, Washington 24e
0,4 mln
Geen hoofdstad, 1e stad qua bevolking, Canberra 8e
4,6 mln
Hoofdstad
3,1 mln
Hoofdstad
19,6 mln
Hoofdstad
7,8 mln
Geen hoofdstad, 2e stad qua bevolking, São Paulo 1e
6,3 mln

XXXII
XXXII
XXXII
XXXII
XXXII

2020
2020
2020
2020
2020

Turkey – kandidaat
Japan – kandidaat
Azerbajian – kandidaat
Qatar – kandidaat
Spain – kandidaat

Istanbul
Tokyo
Baku
Doha
Madrid

8,8 mln
13,2 mln
2,0 mln
1,5 mln
3,3 mln

Geen hoofdstad, 1e stad qua bevolking, Ankara 2e
Hoofdstad
Hoofdstad
Hoofdstad
Hoofdstad

Na 31 selecties is 20 keer de hoofdstad geselecteerd en 11 keer niet
Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Summer_Olympic_Games ; inwoneraantallen via Wikipedia; metropoolregio is consistent niet meegenomen

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

95

Bij winst in 2028 zou Nederland tot een selecte groep van
landen meer meerdere Olympische Spelen horen
5. Uitgangspositie winkans – Analyse Zomerspelen 1896 - 2020 (3/4)
■ Het is eerder regel dan uitzondering dat landen bids verliezen alvorens te winnen
• Slechts drie landen wisten de afgelopen 15 Zomerspelen zonder eerdere bids te winnen: Rome 1960,
München 1972 en Seoul 1988
• Ook Amsterdam verloor in 1916, 1920 en 1924, alvorens te winnen in 1928 (van Los Angeles)
■ Landen verliezen gemiddeld 1 – 2 bids alvorens te winnen
■ De bids die men verliest zitten doorgaans 1 of 2 Spelen voor het winnende bid, waardoor ervaring kan
worden opgedaan en bij de zittende IOC-leden bekendheid en goodwill kan worden gekweekt
• Bijv.: Rio (2016, 2012, 2004, 2000), Beijing (2008, 2000), Athene (2004, 1996), Sydney (2000, 1996, 1992)
• Het bid met Amsterdam in 1992 is in 2021 waarschijnlijk vergeten
■ Waar Amsterdam / Nederland voor 2028 aanspraak kan maken op
‘100 jaar na 1928’, kan Parijs voor 2024 aanspraak op maken op
‘100 jaar na 1924’ t.b.v. creatie nationaal draagvlak
■ Slechts zes landen hebben vaker de Olympische Spelen georganiseerd:
Frankrijk, VK, VS, Australië, Duitsland en Griekenland

De lange voorbereidingstijd is nodig om in 1 keer te winnen, daar
draagvlak waarschijnlijk onvoldoende is voor een tweede bid
Bron: www.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Host_city_election.pdf

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

96

Landen verliezen doorgaans 1 à 2 bids voordat ze winnen; een
zestal landen heeft de Zomerspelen vaker georganiseerd
5. Uitgangspositie winkans – Analyse Zomerspelen 1928 - 2020 (4/4)
2016
2012
2008
2004
2000
1996
1992
1988
1984
1980
1976
1972
1968
1964
1960
1928

Gaststad
Rio de Janeiro
London
Beijing
Athene
Sydney
Atlanta
Barcelona
Seoul
Los Angeles
Moscow
Montreal
München
Mexico City
Tokyo
Rome
Amsterdam

Eerdere bids
Rio de Janeiro 2012, 2004, 2000
Birmingham 1992, Manchester 1996 en 2000
Beijing 2000
Athene 1996
Melbourne 1996, Brisbane 1992
1948 – 1980 telkens min. 1 bid van VS (nooit Atlanta)
Madrid 1972
Geen
Los Angeles 1980, 1976, 1956, 1952, 1948, 1928, 1924
Moscow 1976
Waar Amsterdam / Nederland voor 2028
Montreal 1972
aanspraak kan maken op ‘100 jaar na 1928’,
Geen
kan Parijs voor 2024 aanspraak maken op ‘100
Mexico City 1960, 1956
jaar na 1924’. Dit argument is nationaal
Tokyo 1960, 1940
aansprekend maar speelt internationaal geen
Geen
rol: Athene heeft de Spelen van 1996 – 100 jaar
Amsterdam 1924, 1920 en 1916

Frankrijk
Verenigd Koninkrijk
Verenigde Staten
Griekenland
Australia
Duitsland

Parijs 1900, Parijs 1924
London 1908, London1948
St. Louis (1904), Los Angeles 1932, Los Angeles 1984, Atlanta 1996
Athene 1896, Athene 2004
Melbourne (1956), Sydney (2000)
Berlijn (1936), Munchen (1972)

Bron: www.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Host_city_election.pdf

de eerste Spelen – ook niet gekregen

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

97

De meeste IOC richtlijnen zijn niet onderscheidend tussen
Amsterdam en Rotterdam
6. Uitgangspositie winkans – IOC richtlijnen (1/2)
Full list TBE IOC1
Onderscheidend
vermogen tussen beiden
steden op dit moment?
Ja, voor visie (onderdeel
van winkans) en legacy
(meerwaarde)
Nee, nog niet bekend

Categorie

Inhoud

Vision, legacy and
communication

Principiële motivatie om de Olympische Spelen te organiseren;
voordeel van bid ongeacht de uitkomst; communicatie strategie om
Olympische Spelen (inter)nationaal te promoten
Hoe en waar zijn de elementen van de Olympische Spelen (sport,
faciliteiten, cultuur, toorts ceremonie, stadsactiviteiten, etc)
geïntegreerd in het Olympisch Plan en hoe past de visie daarbij?
Uitleg over politiek en economisch klimaat in Nederland, regio en
Nee
stad. Evaluatie van de (juridische) verantwoordelijkheden van land
regio en stad bij de organisatie van de Spelen
Begrijpen en volgen de kandidaatstad, de regio en het land de regels Nee
die verbonden zijn aan de organisatie van de Spelen?
Wat zijn de nationale gebruiken en regels omtrent immigratie?
Nee

Overall concept of the
Olympic Games
Political and economic
climate and structure
Legal aspects
Customs and immigration
formalities
Environment en
meteorology
Finance

Marketing

Generieke milieu, geografische en meteorologische eigenschappen
en beleid van stad en omgeving

Nee, niet significant

Redelijkheid van het financiële plan om de organisatie van de
Spelen te ondersteunen; financiële garanties
Begrip van de stad over welke complexiteiten verbonden zijn aan de
ontwikkeling van een succesvolle OCOG marketing programma

Nee, nog niet bekend

1. Gebaseerd op ‘2016 candidate procedure and questionnaire’ van het IOC

Nee
A.T. Kearney 20/06.2012/30654

98

De meeste IOC richtlijnen zijn niet onderscheidend tussen
Amsterdam en Rotterdam
6. Uitgangspositie winkans – IOC richtlijnen (2/2)
Full list TBE IOC1
Categorie

Inhoud

Sport and venues

Gedetailleerde plannen over sporten en faciliteiten, zoals locaties,
roostering, eigenaren van de faciliteiten, etc
Plannen omtrent de organisatie van de Paralympische Spelen
(faciliteiten, transport, accommodaties, financiering, etc)
Concept, locatie, ontwerp, constructie, financiering, gebruik na de
Spelen
Vermogen om een gezondheidssysteem op te zetten volgens de
IOC richtlijnen, zonder dat dit de bestaande zorg negatief beïnvloedt.
Ook vermogen om een anti-doping programma op te zetten.
Beschikt de stad over een infrastructuur om de veiligheid efficiënt en
discreet te waarborgen; is de stad veilig genoeg voor de Spelen.
Minimum aantal kamers, locaties en prijzen, minimumverblijf

Paralympic games
Olympic Village(s)
Medical services and
doping control
Security
Accommodation
Transport
Technology
Media operations

Inzicht in het (openbaar) vervoer en netwerk en de specifieke
plannen voor de Spelen
Vermogen om de voor de Spelen benodigde technologie, specifiek
op het gebied van telecommunicatie, te bewerkstelligen
Garantie dat de stad de faciliteiten en diensten aan de
geaccrediteerde media kan bieden zodat de Spelen volledig
gebroadcast worden

1. Gebaseerd op ‘2016 candidate procedure and questionnaire’ van het IOC

Onderscheidend
vermogen tussen beiden
steden op dit moment?
Nee, nog niet bekend
Nee, nog niet bekend
Nee
Nee

Nee, niet significant
Ja
Ja
Nee
Nee

A.T. Kearney 20/06.2012/30654

99

IJ-Spelen
Laagste risico’s – Inclusief mitigaties (1/3)

Groot risico

!

!

!

Convenant

!

Vastgoed
Grondbezit
Arenagebied

PPS-A’dam

RAI

Stedelijk OV

PPS
Budget

Infrastructuur

Klein risico

Protest A’dam

Metro

Metro

Budget

Overig
Protest

Goede mitigatie

Slechte mitigatie
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 100

Amstelspelen
Laagste risico’s – Inclusief mitigaties (2/3)

!
Groot risico

!

!

!

Vastgoed
Grondbezit
Arenagebied

PPS-A’dam

RAI
PPS
Budget

Arenagebied
Amstel III

Infrastructuur

Klein risico

Protest A’dam

Metro

Metro

Budget
RAI

Overig
Protest

IJburg II

Goede mitigatie

Slechte mitigatie
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 101

Dutch Delta Games
Laagste risico’s – Inclusief mitigaties

Groot risico

!

!

!

!

Vastgoed
Grondbezit
Arenagebied
RAI

Stedelijk OV
A4

PPS-R’dam

Budget

Stadionpark

Infrastructuur

Protest R’dam

Klein risico

PPS

Metro
Budget

Overig
Protest

Goede mitigatie

Slechte mitigatie
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 102

Al voor toewijzing van de Spelen moet worden begonnen met
planvoorbereiding

IJ-spelen

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2018

2019

2015

2017

Indienen bid Winnen bid

2016

Bid/geen bid

Grondbezit

Amstel III
(dorp)

Grondbezit

IJburg II (dorp)

(Vergunning)

Amstelspelen Arenagebied (3

Stadsspelen

2014

2013

Laagste risico – Tijdslijnen vastgoed

sportvenues)

Bestuurlijk

RAI (perscentrum)

Ruimte

Stadionpark (3
sportvenues)

Stadionpark

Stadshavens
(dorp & pers)

Woningmarkt

Planvoorbereiding

Onteigening / sanering

Bestemminsplan

Bouw

T
e
s
t
e
n

Ontwikkeling
al gestart

Verzoek / verlenging vergunning voor opspuiten land

Een snelle stadskeuze maakt vroegere onderhandelingen t.b.v. grondverwerving mogelijk, waardoor totale kosten aanzienlijk lager kunnen uitvallen
Bron: Stresstest DHV

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 103

De tijdslijnen voor infrastructuur zijn langer dan vastgoed omdat
bekostiging grotendeels nog niet gewaarborgd is

2028
2028

2027
2027

2026
2026

2025
2025

2024
2024

2023
2023

2022
2022

2021
2021

2020
2020

2019
2019

2018
2018

2017
2017

Indienen bid Winnen bid

2016
2016

Bid/geen bid
2015
2015

2014
2014

IJ-spelen

2013
2013

Laagste risico – Tijdslijnen infrastructuur

Binnenstedelijk
OV
Ontvlechting
metronet

Amstelspelen

Ontvlechting
metronet

Dutch Delta
Games

Binnenstedelijk
OV

T
e
s
t
e
n

Capaciteitsverruiming A4

Organiseren bekostiging

Sanering / onteigening

Bouw

Planvoorbereiding / structuurvisie

Bestemmingsplan / tracéwetprocedure

Ontvlechting

Bron: Stresstest DHV

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 104

De wetenschap heeft een aantal risico’s geïdentificeerd die niet
verder zijn meegenomen in dit onderzoek
Laagste risico’s – Wetenschap
Overige risico’s
• Het risico van tegenvallende bezoekersaantallen en bezoekersuitgaven gedurende de
Olympische Spelen (kleiner in Amsterdam)
• Het risico op uitvallen of wegblijven van particuliere investeerders, vanwege het gevaar van
nieuwe hotels die leeg staan na de Spelen (kleiner in Amsterdam)
• Veiligheidskosten (lager in Rotterdam vanwege de overzichtelijke stadstructuur)
• Risico op industriële ongelukken (hoger in Rotterdam vanwege de chemische industrie in
het havengebied)

Bron: A.T. Kearney diepte-interviews wetenschap (N = 13)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 105

Inhoudsopgave

• Management samenvatting
• Inleiding

• Evaluatie
• Bijlage
– Niet stads-onderscheidende inzichten
– Achtergrondinformatie analyses
– Onderzoeksvoorstel
– Benadering
– Vergaderingen en bronnen
– Team
– Disclaimer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 106

Om besluitvorming te faciliteren hebben we gedurende dit
project zoveel mogelijk cruciale missende inzichten opgelost
Draagvlak / Winkans

Meerwaarde

Risico’s

Wat is het draagvlak
onder beide steden en
Nederland

Welke stadskeuze
geeft de grootste
meerwaarde voor
Nederland?

Wat zijn de risico’s per
stad?

Wat is de publieke en
private
investeringsbereidheid
voor beide steden?

Welke sporten zijn
door Big Five
onlosmakelijk
verbonden aan de
affiche stad?

Hoe kunnen de risico’s
geminimaliseerd
worden?

Wat is het
internationale
draagvlak voor beide
steden?

Welke gebiedsontwikkelingen
krijgen stimulans?

Wat is het imago en
profiel van steden in
het buitenland?

Welk effect heeft
keuze stad op de
ruimtelijke
ontwikkeling?

Welke combinatie stad
& thema leidt tot het
sterkste bid?
Aanvang studie

Rendement van
investering van één
euro voor NL
Eindresultaat studie

Bij welke stad sluiten
investeringen het beste
aan bij de financiële
planning?
Welke onomkeerbare
beslissingen moeten
worden genomen?
Welke stad heeft het
sterkste organiserende
vermogen?

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 107

De ‘IOC influentials’ van TSE zijn mensen uit de sportwereld,
media en bedrijfsleven en komen voornamelijk uit Europa

Response: 57%

De internationale sportbestuurders zijn door NOC*NSF geselecteerd
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 108

De bedrijven vormen gezamenlijk een representatieve
steekproef van toonaangevende (Nederlandse) multinationals
Selectie bedrijven

Beursgenoteerde
multinationals

Kennis van positie
Nederland in de
wereld

Sterke band met
Nederland (oorsprong,
hoofdkantoor)

Representatief,
relevant en
kundige steekproef

Selectie van
bedrijven voor
diepte-interviews
+
Suggesties
opdrachtgevers (bijv.
reclamebureaus,
NBTC)

Ervaring met
mega events &
sponsoring

Alle wetenschappers zijn aangedragen door de steden en ministeries
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 109

Inhoudsopgave

• Management samenvatting
• Inleiding

• Evaluatie
• Bijlage
– Niet stads-onderscheidende inzichten
– Achtergrondinformatie analyses
– Onderzoeksvoorstel
– Benadering
– Vergaderingen en bronnen
– Team
– Disclaimer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 110

Overzicht vergaderingen
Overzicht
Datum

Bijeenkomst

Aanwezigen

16 januari 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

24 januari 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

7 februari 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

14 februari 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

19 februari 2012

Directeurenoverleg

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

21 februari 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

24 februari 2012

Directeurenoverleg

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

28 februari 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

5 maart 2012

Klankbordgroep

Kerngroep + Utrecht, EL&I, NOC*NSF, VNG, MBO raad

6 maart 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

13 maart 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK, NOC*NSF

20 maart 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK, NOC*NSF

27 maart 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

27 maart 2012

Dagelijks Bestuur

Volledig, m.u.v. VWS

30 maart 2012

Directeurenoverleg

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

3 april 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK

10 april 2012

Kerngroep

Amsterdam, Rotterdam, I&M, VWS, OV, ATK
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 111

Overzicht leden kerngroep
Overzicht
Leden kerngroep

Opdrachtgevers

Arno van Prooijen

Rotterdam

Wendeline van Lier

Rotterdam

Caroline Rovers

Rotterdam

Henk Stokhof

Amsterdam

Marco Kooiman

Amsterdam

Esther Reith

Amsterdam

Henk Meijer

Ministerie van VWS

Maarten Schallenberg

Ministerie van VWS

Willemieke Hornis

Ministerie van I&M

Daniel de Groot

Ministerie van I&M

Mark Monsma

Olympisch Vuur (procesbegeleiding)

Miran Wiersema (APPM)

Olympisch Vuur (procesbegeleiding)

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 112

Bedrijfsleven – Interviews (N=18)
Overzicht (1/2)
Naam

Bedrijf

Functie

Eelco Blok

KPN

CEO

Dick Molman

Sanoma

CEO

Roger van Boxtel

Menzis

CEO

Cees 't Hart

FrieslandCampina

CEO

Willem van Duin

Achmea

CEO

Diederik Karsten

UPC

CEO

Bert Meerstadt
Jeroen Hellenberg

NS

CEO
Directeur communicatie

Janus Smalbraak

PON

CEO

Dick Boer

Ahold

CEO

Rob Peters

Staples Europe

CFO

Dietmar Werner

VolkerWessels

Algemeen Directeur Vastgoed
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 113

Bedrijfsleven – Interviews (N=18)
Reclamebureaus – Interviews (N=3)
Overzicht (2/2)
Naam

Bedrijf

Functie

Harm-Jan van der Pelt

D.E. Master Blenders – Sara
Lee

COO

Thessa Menssen

Havenbedrijf Rotterdam

COO

Bert van der Els

Heijmans

COO

Philip de Ridder

Heineken Nederland

Algemeen directeur

Marcel Peek
Rico Luman

ING

Nanne Bos

Nationale Nederlanden

Jos Vranken

Nederlands Bureau Toerisme
en Congressen

Managing Director

Diederik Breijer

Universal McCann

CEO

Marcel Hölscher
Alewijn Dekker

Saatchi & Saatchi

Daan de Raaf

DDB

Hoofd, onderzoeker;
Economisch bureau
Directeur Merk &
Reputatiemanagement

Managing Partner
Client Service Director
Directeur Strategie - brand &
business
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 114

Sportbestuurders – Interviews (N=10)
Overzicht
Naam

Instelling

Functie

Hans Bartels

Féderation Internationale de Hockey

Voormalig Secretaris Generaal

Wiltfried Idema

Fédération Internationale de Bobsleigh et de
Tobogganing, Koninklijke Nederlandse Baseball en
Softball Bond

Bestuurder

Andrew Ryan

Association of Summer Olympic International
Federations

Secretaris Generaal

Els van Breda Vriesman

Féderation Internationale de Hockey

Voormalig voorzitter en IOC lid

Rita van Driel

International Paralympic Committee, Nationaal
Paralympisch Comité, Gehandicapten Sport
NOC*NSF

Respectievelijk bestuurder,
secretaris generaal en
programma manager

Jan Berteling

International Wheelchair Basketball Federation

Voorzitter

Jeroen Pels

International Sailing Federation

Secretaris Generaal

Erik van Heijningen

Anti-Doping Panel Fédération Internationale de
Natation, Ligue Européenne de Natation, Koninklijke
Nederlandse Zwembond

Respectievelijk voorzitter, vice
voorzitter, voorzitter

Sylvia Barlag

International Association of Athletics Federations,
European Athletics, Atletiek Unie

Council lid (IAAF en EU) en
bestuurslid (AU)

Hein Verbruggen

Sport Accord

Voormalig IOC lid en IOC erelid
President
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 115

Wetenschap – Interviews (N=13)
Overzicht
Naam

Instelling

Functie

Paul Schnabel

Sociaal Cultureel Planbureau

Directeur

Paul Verweel

Universiteit Utrecht

Hoogleraar bestuur en organisatiewetenschap;
bekleedt de Richard Krajicek ‘endowed chair’

Ruud Koning

Rijksuniversiteit Groningen

Hoogleraar economie, statistiek en kansrekening en
sportwetenschap

Frank Sanders

TU Delft

Hoogleraar transport en planning

Hugo van der Poel

Mulier Instituut

Directeur, daarvoor verbonden aan Universiteit van
Tilburg

Oedzge Atzema

Universiteit Utrecht

Hoogleraar economische geografie

Ton van Rietbergen

Universiteit Utrecht

Assistent professor economische geografie

Jacques Vork

INHolland

Assistent lector stadsmarketing & vrijetijdsmanagement

Cees Vervoorn

Hogeschool van Amsterdam
en Universiteit van Amsterdam

Lector elitesport en onderwijs

Erik Braun

Erasmus Universiteit

Onderzoeker in regionale economie en urban
management

Hennes de Ridder

TU Delft

Hoogleraar methodisch en integraal ontwerpen

Hans Mommaas

Universiteit van Tilburg

Hoogleraar vrijetijdwetenschappen

Maarten van Bottenburg

Universiteit Utrecht

Hoogleraar sportontwikkeling
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 116

Bestaande documentatie m.b.t. Olympische Spelen in
Nederland
Opdrachtgever

Opdrachtnemer

Olympische Hoofdstructuur – alternatieven en hun
implicaties (Oktober 2011)

Ministerie van Infrastructuur & Milieu

DHV / Must

Verkenning Maatschappelijke Kosten en Baten van
de Olympisch Spelen 2028 in Nederland – (Oktober
2011)

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport

Rebel / ARUP

Draagvlakmeting Olympische Spelen 2028 – (Maart
2011, Januari 2012)

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport

Mulier Instituut

Olympische Hoofdstructuur Stresstest –
Stressfactoren en oplossingsrichtingen (Februari 2012)

Ministerie van Infrastructuur & Milieu

DHV

Sportlandkaart – Verkenning ruimtelijke inrichting grootschalige topsportwedstrijdaccommodaties (Januari 2011)

NOC*NSF & Olympisch Vuur

Bureau Nieuwe
Gracht

Publiek Private Spelen – Samenwerkingsmogelijkheden
en investeringsbereidheid (Juni 2011)

Ministeries I&M en VWS, Olympisch Vuur,
RVOB, Bouwend Nederland, CURNET,
Ymere, Com.wonen, Eigen Haard

Nirov, Deloitte

Verkenning potentiële kandidaat-stad voor eventuele
Olympische Spelen in Nederland (November 2011)

Olympisch Vuur

Ernst & Young

Olympische Hoofdstructuur – [planne(n)] met een
deadline – Deel 1 / mindset (Juli 2010) en Deel 2 /
Positiespel (Oktober 2010)

Ministerie van VROM

One Architecture /
Zwarts & Jansma
Architecten

Schetsboek – Ruimte voor Olympische plannen
(Mei 2008)

Ministerie van VROM i.s.m. NOC*NSF

Twynstra Gudde,
Nieuwe Gracht
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 117

Bestaande documentatie met betrekking tot algemeen profiel
Amsterdam en Rotterdam (1/3)
Voetnoten
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.

Bevolking 1 jan 2011, Kerncijfers Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek
Bevolking 1 jan 2011 Publiekszaken Rotterdam, Centrum Onderzoek en Statistiek.
wwww.mrdh.nl
Beleving en het gebruik van de Metropoolregio door haar bewoners 2010, Bureau Onderzoek en Statistiek Amsterdam
Centraal Bureau voor de Statistiek ‘De Regionale Economie 2010’
Saffron European City Branding Barometer
European Union Survey on perception of quality of life in 75 European cities, 2010
TNO 2010, De Top 20 van Europese stedelijke regio’s 1995-2009, 2011
http://www.innovation-cities.com/2011-Innovation-Cities-Index-City-Rankings-EU-Germany-France-UK-Spain-Europe
International Congress and Convention Association, Statistics Report The International Association Meetings Market, 2009
Data van Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen
Atlas voor gemeenten, thema cultuur (2011)
Dienst Onderzoek en Statistiek. ‘Binnenstadsmonitor 2011’, Gemeente Rotterdam, Centrum voor Onderzoek en Statistiek
‘Fact sheet nummer 4, November 2011’,
14. USP Marketing Consultancy, Meest toonaangevende stad wat betreft architectuur, 2009
15. European Union Survey on perception of quality of life in 75 European cities, 2010

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 118

Bestaande documentatie met betrekking tot algemeen profiel
Amsterdam en Rotterdam (2/3)
Uitleg rankings
•

Centraal Bureau voor de Statistiek. ‘De Regionale Economie 2010’
Het Arbeidsvolume werknemers is de hoeveelheid arbeid die is ingezet in het arbeidsproces, uitgedrukt in arbeidsjaren
(FTE).De toegevoegde waarde is gelijk aan het verschil tussen de productie in basisprijzen en het intermediair verbruik
tegen aankoopprijzen.

•

Saffron European City Branding Barometer
Brand = merk (herkent men de stad, kan men associaties oproepen bij de stad, kan men er makkelijk over praten, wordt het
herkend in de media). Assets = bezittingen (cultureel, inwoners, restaurants, …) en faciliteiten (weer, lage prijzen, goed OV,
…) Brand utilisation=hoe verhoudt het stadsmerk zich t.o.v. wat de stad feitelijk (op basis van assets) te bieden heeft

•

Cushman & Wakefield European Cities Monitor, 2011
Ranking over beste locatie om een business te stationeren. Dit is bepaald a.d.h.v. factoren als kwaliteit van werknemers,
bereikbaarheid van markten,, telecommunicatie en internationale bereikbaarheid.

•

A.T. Kearney Global City Index 2010
Steden getoetst op business activiteiten, menselijk kapitaal, informatievoorzieningen, cultuur en politiek

•

MasterCard Worldwide Centers of Commerce Index, 2008
Steden getoetst op legaal/politiek, economie, business aantrekkelijkheid en centra, financien, kenniscreatie en leefbaarheid

•

Economist Intelligence Unit, Hot spots - Benchmarking global city competitiveness
Vergelijkt 120 steden over de wereld op 8 gebieden: economische sterkte, menselijk kapitaal, institutionele effectiviteit,
financiele gezondheid, internationale allure, physieke bezittingen, milieu, socio-cultureel

•

TNO 2010, De Top 20 van Europese stedelijke regio’s 1995-2009, 2011
Vergelijkt de Randstad ten opzichte van Europese s regio’s op concurrentiekracht een leefbaarheid
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 119

Bestaande documentatie met betrekking tot algemeen profiel
Amsterdam en Rotterdam (3/3)
Uitleg rankings
•

innovation-cities.com
Toetst de grote steden van de wereld op kracht als innovatiebestemming

•

International Congress and Convention Association, Statistics Report
Data collectie en statistieken van ICCA over internationale meetings gehouden over de hele wereld

•

Atlas voor gemeenten, thema cultuur
Vergelijkt 50 Nederlandse gemeenten op podiumkunsten, beeldende kunst, letteren, erfgoed en film

•

Mercer Quality of Living Survey - Worldwide Rankings
Leefbaarheid wordt gemeten a.d.h.v. 39 criteria, verdeeld over 10 onderwerpen: Politiek, economie, sociaal-cultureel,
gezondheid, onderwijs, openbare diensten, recreatie, consumetengoederen, woningen en natuurlijke omgeving

•

Economist Intelligence Unit, The Globe Shopper City Index – Europe
Beoordeelt 33 Europese bestemmingen op gemak, beschikbaarheid en prijs voor shoppen

•

USP Marketing Consultancy, Meest toonaangevende stad wat betreft architectuur
enquête onder o.a. opdrachtgevers, aannemers,, installateurs, fabrikanten en handelsorganisaties

•

European Union Survey on perception of quality of life in 75 European cities
Vergelijkt 75 steden op basisbehoeften, milieu, stadsvervoer, uitgaves en infrastructurele voorzieningen

•

Data Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen
Informatie over internationaal imago en bekendheid van Amsterdam en Rotterdam

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 120

Inhoudsopgave

• Management samenvatting
• Inleiding

• Evaluatie
• Bijlage
– Niet stads-onderscheidende inzichten
– Achtergrondinformatie analyses
– Onderzoeksvoorstel
– Benadering
– Vergaderingen en bronnen
– Team
– Disclaimer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 121

A.T. Kearney team
Nathan Burgers
Partner

Bart van Dijk
Partner

Simon Breure
Principal

Mark Reijman
Associate

Céline Gaffel
Business Analyst
A.T. Kearney 20/06.2012/30654 122

Inhoudsopgave

• Management samenvatting
• Inleiding

• Evaluatie
• Bijlage
– Niet stads-onderscheidende inzichten
– Achtergrondinformatie analyses
– Onderzoeksvoorstel
– Benadering
– Vergaderingen en bronnen
– Team
– Disclaimer

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 123

Disclaimer

The information in this report was prepared for the sole use of ‘Olympisch Vuur’ and can only be used for the
purpose set forth in the Service Agreement between Olympisch Vuur and A.T. Kearney dated April 26, 2012.

A.T. Kearney disclaims any potential liability with respect to the content of this Report and is under no duty to
update or revise the Report in any way. Any reliance third parties choose to make on the information is a
matter of their judgement exclusively and independently.

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 124

A.T. Kearney is a global team of forward-thinking, collaborative partners that delivers immediate, meaningful
results and long-term transformative advantage to clients.
Since 1926, we have been trusted advisors on CEO-agenda issues to the world’s leading organizations across
all major industries and sectors. A.T. Kearney’s offices are located in major business centers in 39 countries.
Americas

Atlanta
Calgary

Chicago
Dallas

Detroit
Houston

Mexico City
New York

San Francisco
São Paulo

Toronto
Washington, D.C.

Asia Pacific

Bangkok
Beijing

Hong Kong
Jakarta

Kuala Lumpur
Melbourne

Mumbai
New Delhi

Seoul
Shanghai

Singapore
Sydney

Tokyo

Europe

Amsterdam
Berlin
Brussels
Bucharest

Budapest
Copenhagen
Düsseldorf
Frankfurt

Helsinki
Istanbul
Kiev
Lisbon

Ljubljana
London
Madrid
Milan

Moscow
Munich
Oslo
Paris

Prague
Rome
Stockholm
Stuttgart

Vienna
Warsaw
Zurich

Middle East
and Africa

Abu Dhabi
Dubai

Johannesburg
Manama

Riyadh

A.T. Kearney 20/06.2012/30654 125