EUROPESE
COMMISSIE

Brussel, 30.1.2013
COM(2013) 29 final
2013/0029 (COD)

Voorstel voor een
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

tot wijziging van Richtlijn 2012/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 21
november 2012 tot instelling van één Europese spoorwegruimte met betrekking tot de
openstelling van de markt voor het binnenlands passagiersvervoer per spoor en het
beheer van de spoorweginfrastructuur

(Voor de EER relevante tekst)
{SWD(2013) 10 final}
{SWD(2013) 11 final}
{SWD(2013) 12 final}
{SWD(2013) 13 final}

NL

NL

TOELICHTING
1.

ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

In het Witboek Vervoer 2011 dat op 28 maart 20111 is aangenomen, kondigde de Commissie
aan dat zij één Europese spoorwegruimte tot stand wenst te brengen en verduidelijkt zij dat
daarvoor een eengemaakte spoorwegmarkt moet worden gecreëerd waarop alle Europese
spoorwegondernemingen zonder overbodige technische en administratieve belemmeringen
diensten kunnen aanbieden.
In verschillende beleidsinitiatieven werd reeds gewezen op het potentieel van de
spoorweginfrastructuur als ruggengraat van de interne markt en motor voor duurzame groei.
De Europese Raad dringt in zijn conclusies van januari 2012 aan op het ontsluiten van het
groeischeppende potentieel van een volledig geïntegreerde eengemaakte markt, onder meer
wat betreft de netwerksectoren. In de mededeling van de Commissie "Actie voor stabiliteit,
groei en werkgelegenheid" van 30 mei 2012 wordt benadrukt dat de regelgevingslast verder
moet worden verlicht en dat de drempels om de spoorvervoersmarkt te betreden moeten
worden weggenomen. Ook in de mededeling van de Commissie van 8 juni 20122 "Betere
governance van de interne markt" wordt gewezen op het belang van de vervoersmarkt.
Tegelijk heeft de Commissie in het kader van het meerjarig financieel kader voor de periode
2014-2020 voorgesteld een financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) op te
zetten en van het totale budget van 50 miljard euro 31,7 miljard euro vrij te maken voor
vervoersinfrastructuur.
Het jongste decennium zijn drie "spoorwegpakketten" vastgesteld om de nationale
spoorwegmarkten stapsgewijs open te stellen en het concurrentievermogen en de
interoperabiliteit van het spoor op Europees niveau te versterken. Ondanks de aanzienlijke
ontwikkeling van het EU-acquis, blijft het aandeel van het spoor in het vervoer binnen de
Unie bescheiden. Doel van dit voorstel is de resterende belemmeringen voor een efficiënte
spoorwegmarkt weg te werken.
1.1.

Aan te pakken problemen

De resterende obstakels hebben in de eerste plaats te maken met de toegang tot de markt voor
het binnenlands passagiersvervoer. In talrijke lidstaten zijn deze markten gesloten voor
concurrentie. Hierdoor wordt hun ontwikkeling beperkt maar ontstaan ook verschillen tussen
lidstaten die hun markt hebben opengesteld en landen waar dat niet het geval is.
De meeste binnenlandse passagiersdiensten kunnen niet op commerciële basis zonder
overheidssteun worden aangeboden. Die diensten worden verzekerd op grond van
openbaredienstcontracten. Derhalve wordt in dit regelgevingspakket ook aandacht besteed aan
concurrentie voor openbaredienstcontracten en andere aspecten zoals de beschikbaarheid van
geschikt rollend materieel voor potentiële exploitanten en geïntegreerde informatie- en
ticketsystemen voor passagiers.
Een tweede reeks problemen die de optimale ontwikkeling van de spoorwegmarkt in de weg
staan, houdt verband met de governance van de infrastructuurbeheerders. Aangezien
infrastructuurbeheerders natuurlijke monopolies vormen, spelen ze niet altijd in op de
1

2

NL

Witboek: Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte – werken aan een concurrerend en
zuinig vervoerssysteem; COM(2011) 144 definitief.
Betere governance van de interne markt, COM(2012) 259 final.

2

NL

behoeften van de markt en haar gebruikers, waardoor de prestaties van de hele sector
achteruitgaan. In een aantal lidstaten zijn de infrastructuurbeheerders niet in staat om hun
taken te vervullen omdat hun functies over verschillende instanties zijn verdeeld. Bovendien
heeft het huidige regelgevingskader niet voor een betere grensoverschrijdende samenwerking
tussen infrastructuurbeheerders gezorgd.
Voorts vinden een aantal belemmeringen voor de toegang tot de markt hun oorsprong in
situaties waarin de infrastructuurbeheerder en exploitant tot eenzelfde geïntegreerde structuur
behoren. In dergelijke gevallen bevinden infrastructuurbeheerders zich in een
belangenconflict aangezien zij rekening moeten houden met de bedrijfsbelangen van de
geïntegreerde structuur en haar vervoersdochters en er baat bij hebben concurrenten bij de
toegang tot het net te discrimineren.
Ten slotte is het bij geïntegreerde structuren veel moeilijker om de boekhoudkundige
scheiding tussen de infrastructuurbeheerder en de vervoersonderneming af te dwingen. Voor
toezichthoudende instanties is het bij een geïntegreerde structuur moeilijk om de financiële
stromen te traceren tussen de verschillende dochterondernemingen en de holding.
Boekhoudinstrumenten bieden de mogelijkheid de resultaten van de verschillende
dochterondernemingen kunstmatig op te krikken of te verlagen. Kruissubsidiëring en de
overdracht van infrastructuurbudgetten naar concurrerende activiteiten vormen een grote
belemmering voor nieuwe spelers die niet over dergelijke middelen kunnen beschikken.
Kruissubsidiëring kan ook de vorm aannemen van staatssteun voor concurrerende activiteiten.
1.2.

Algemene doelstellingen

De belangrijkste doelstelling van het vervoersbeleid van de Unie is een interne markt tot stand
brengen dankzij een sterk concurrentievermogen en de harmonieuze, evenwichtige en
duurzame ontwikkeling van de economische activiteiten. Volgens het Witboek Vervoer van
2011 moet het merendeel van het passagiersvervoer over middellange afstand tegen 2050 met
de trein gebeuren. De beoogde modale verschuiving naar het spoor zal bijdragen tot de daling
van de broeikasgasemissies met 20 %, een doelstelling van de Europa 2020-agenda voor
slimme, duurzame en inclusieve groei3. In het Witboek luidt de conclusie dat een ingrijpende
bijsturing van het vervoerspatroon niet haalbaar is zonder degelijke infrastructuur en een
intelligenter gebruik daarvan.
De algemene doelstelling van het vierde spoorwegpakket is de kwaliteit en efficiency van het
spoorvervoer verbeteren door de resterende juridische, institutionele en technische
belemmeringen weg te werken en de prestaties en het concurrentievermogen van de
spoorwegsector te bevorderen om uiteindelijk één Europese spoorwegruimte tot stand te
brengen.
1.3.

Specifieke doelstellingen

De verschillende elementen van het voorstel moeten bijdragen tot de volgende doelstellingen:
a) de opening van de markt voor het binnenlands passagiersvervoer per spoor om de
concurrentiedruk op de markten voor het binnenlandse spoorvervoer te verhogen met het oog
op een groei van het aanbod en een betere kwaliteit van het passagiersvervoer. Deze
voorstellen hangen samen met de voorgestelde wijzigingen van Verordening (EG) nr.

3

NL

Mededeling van de Commissie: Europa 2020 - Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve
groei, COM(2010) 2020.

3

NL

1370/2007 (openbaredienstverplichtingen) en moeten in die context ook zorgen voor een beter
rendement van de door de overheid in het passagiersvervoer geïnvesteerde middelen.
b) Een betere governance van de infrastructuurbeheerder om de gelijke toegang tot de
infrastructuur te waarborgen. Dit moet worden verwezenlijkt door belangenconflicten die de
beslissingen van de infrastructuurbeheerder inzake markttoegang beïnvloeden, weg te werken
en potentiële kruissubsidiëring in geïntegreerde structuren uit te sluiten. Het voorstel is voorts
gericht op een coherent beheer van alle functies van een infrastructuurbeheerder. Het voorstel
beoogt een sterkere coördinatie tussen de infrastructuurbeheerders en spoorwegexploitanten
om beter in te spelen op de marktbehoeften en de grensoverschrijdende samenwerking tussen
infrastructuurbeheerders te versterken.
2.

RESULTATEN VAN HET OVERLEG
PARTIJEN EN EFFECTBEOORDELING

MET

BELANGHEBBENDE

Om de Commissie te ondersteunen bij het effectbeoordelingsproces heeft een externe
consultant de opdracht gekregen een ondersteunende studie en een gerichte raadpleging van
de belanghebbenden uit te voeren. De studie ging in december 2011 van start en het
eindrapport is in december 2012 afgeleverd.
Om de visies van de belanghebbenden te verzamelen werd de voorkeur gegeven aan een
brede mix van gerichte raadplegingen in plaats van een open raadpleging. Tussen 1 maart en
16 april 2012 werden specifieke vragenlijsten gestuurd naar 427 belanghebbenden uit de
spoorwegsector (spoorwegondernemingen, infrastructuurbeheerders, ministeries voor
openbaar
vervoer,
veiligheidsinstanties,
ministeries,
representatieve
instanties,
werknemersorganisaties enz.). Het responspercentage bedroeg 40 %. De passagiers werden
gehoord via een Eurobarometeronderzoek onder 25 000 respondenten uit de 25 lidstaten die
over een spoorwegnet beschikken. Er werd een beroep gedaan op het netwerk van het Comité
van de Regio's om de lokale en regionale overheden te raadplegen en ook het Comité voor de
sectoriële dialoog - spoorwegen is geraadpleegd.
Naast deze raadplegingen is op 29 mei 2012 een hoorzitting van de belanghebbenden
georganiseerd (met een 85-tal deelnemers) en vond op 24 september 2012 een conferentie met
420 deelnemers plaats. Voorts werden in de loop van 2012 specifieke belanghebbenden
bevraagd. De diensten van de Commissie hebben overleg gepleegd met vertegenwoordigers
van de Gemeenschap van Europese spoorwegen (CER), de European Passenger Transport
Operators (EPTO), de European Transport Workers' Federation (ETF), de Europese
Reizigersfederatie (EPF), de European Rail Infrastructure Managers (EIM) en de UITP (de
Internationale Vereniging voor Openbaar Vervoer. Er hebben bezoeken en persoonlijke
gesprekken met belanghebbenden plaatsgevonden in Italië, Frankrijk, Duitsland, Nederland,
Polen, Hongarije, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.
Tijdens de gerichte raadplegingen was de meerderheid van de belanghebbenden het erover
eens dat verschillende belemmeringen van de toegang tot de spoorwegmarkt de kwaliteit van
de spoorvervoerdiensten en het concurrentievermogen van de sector in de Unie aantasten.
Voor 69 % zijn de uiteenlopende interpretaties van de regelgeving een probleem. Beperkingen
van de infrastructuurcapaciteit vormen het grootste toegangsprobleem voor
spoorwegondernemingen (genoemd door 83 % van de respondenten).
Uit de raadpleging is gebleken dat de visies over gewenste oplossingen om de
onafhankelijkheid en een efficiënt beheer van de spoorweginfrastructuur te verzekeren sterk
uiteen lopen. Een grote meerderheid van de ministeries van vervoer,
mededingingsautoriteiten,
toezichthoudende
instanties,
onafhankelijke
infrastructuurbeheerders en spoorwegondernemingen, passagiersverenigingen en verladers

NL

4

NL

zijn voorstander van een volledige scheiding die alle exploitanten volledige transparantie en
gelijke concurrentievoorwaarden zou waarborgen. Holdingbedrijven, infrastructuurbeheerders
die van dergelijke holdings afhankelijk zijn en werknemersorganisaties verwijzen naar
wetenschappelijke literatuur waarin de nadelen van een dergelijke scheiding, zoals hogere
transactiekosten en de risico's op inefficiënties door versnippering, worden benadrukt. Deze
belanghebbenden zijn van oordeel dat een sterker regelgevend toezicht zou volstaan om de
problemen op te lossen. 64 % van de respondenten is voorstander van de oprichting van een
specifieke instantie van vertegenwoordigers van alle infrastructuurgebruikers die erover moet
waken dat op niet-discriminerende wijze met alle belangen rekening wordt gehouden.
Tijdens het raadplegingsproces heeft de Commissie de belanghebbenden op een proactieve
manier aangemoedigd om deel te nemen. Aangezien alle betrokken partijen de kans hebben
gekregen hun visie mee te delen, is aan de minimumnormen van de Commissie inzake
raadplegingen voldaan.
Op basis van de voornoemde externe studie en de conclusies van de raadpleging van de
belanghebbenden heeft de Commissie een kwalitatieve en kwantitatieve beoordeling gemaakt
van de effecten van de voorgestelde maatregelen. Tijdens die evaluatie werden alternatieve
opties onderzocht voor nieuwe maatregelen om het bestaande regelgevingskader te
moderniseren.
3.

JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL

3.1. Definitie van de infrastructuurbeheerder (artikel 3, punt 2)
De verduidelijking waarborgt dat een infrastructuurbeheerder alle voor het beheer van de
infrastructuur relevante functies zelf uitvoert om ervoor te zorgen dat die taken op een
coherente manier worden vervuld. De in de bestaande tekst opgenomen mogelijkheid om de
functies van een infrastructuurbeheerder op een net of een deel van een net over te dragen aan
verschillende instanties of ondernemingen wordt geschrapt. Voorts wordt de betekenis van de
verschillende functies van het infrastructuurbeheer verduidelijkt.
3.2. Definitie van internationale passagiersvervoersdiensten (artikel 3, punt 5)
In artikel 3, punt 5, is de term "internationale passagiersvervoerdienst" gedefinieerd. Door de
openstelling van de markt voor het binnenlands passagiersvervoer per spoor is het
onderscheid tussen internationale en binnenlandse vervoerdiensten niet meer relevant voor
deze richtlijn. Deze definitie wordt derhalve geschrapt.
3.3. Boekhoudkundige scheiding binnen een geïntegreerde groep (artikel 6, lid 2)
Op dit moment voorziet artikel 6, lid 2, in de mogelijkheid om binnen eenzelfde onderneming
afzonderlijke afdelingen infrastructuurbeheer en exploitatie op te richten en toch aan de
vereiste boekhoudkundige scheiding te voldoen. Aangezien het voorstel specifieke bepalingen
bevat inzake de scheiding van de twee sectoren moet dit lid worden geschrapt.
3.4. Institutionele scheiding van de infrastructuurbeheerder (artikel 7)
In dit artikel is bepaald dat infrastructuurbeheerders alle nodige taken moeten kunnen
verrichten met het oog op de duurzame ontwikkeling van de infrastructuur. Voorts wordt een
institutionele scheiding ingevoerd tussen de infrastructuurbeheerder en de exploitant door te
verbieden dat eenzelfde natuurlijke of rechtspersoon tegelijk controle of zeggenschap
uitoefent over een infrastructuurbeheerder en een spoorwegonderneming. Lidstaten mogen
eigenaar zijn van beide juridische entiteiten wanneer die controle wordt uitgeoefend door
verschillende overheidsinstanties die juridisch van elkaar zijn gescheiden.

NL

5

NL

3.5. Onafhankelijkheid van infrastructuurbeheerders
ondernemingen (de artikelen 7 bis en 7 ter)

binnen

verticaal

geïntegreerde

Het voorstel staat verticaal geïntegreerde ondernemingen, met inbegrip van holdingstructuren,
toe eigenaar te blijven van de infrastructuurbeheerder. Er wordt echter verduidelijkt dat dit
alleen is toegestaan indien de voorwaarden zijn vervuld die waarborgen dat de
infrastructuurbeheerder een reële beslissingsbevoegdheid heeft over al zijn functies. Voorts is
in het voorstel bepaald dat de onafhankelijkheid van de infrastructuurbeheerder door solide en
efficiënte garanties moet worden gewaarborgd. Die garanties moeten worden ingebouwd in de
structuur van de onderneming, met inbegrip van de boekhoudkundige scheiding tussen de
infrastructuurbeheerder en andere bedrijven van dezelfde geïntegreerde groep. Voorts worden
regels vastgesteld met betrekking tot de managementstructuur van de infrastructuurbeheerder.
3.6. Toezicht op de naleving (artikel 7 quater)
Dit artikel biedt lidstaten de mogelijkheid om toegangsbeperkingen op te leggen aan
spoorwegondernemingen die deel uitmaken van verticaal geïntegreerde ondernemingen
wanneer de Commissie niet kan bevestigen dat reële garanties zijn ingesteld om de
onafhankelijkheid van de infrastructuurbeheerder te beschermen.
3.7. Coördinatiecomité (artikel 7 quinquies)
Dit artikel beoogt een goede coördinatie tussen de infrastructuurbeheerder en de gebruikers
van het netwerk die gevolgen ondervinden van besluiten van de infrastructuurbeheerders,
waaronder aanvragers, vertegenwoordigers van passagiers of goederenvervoerders en
regionale en plaatselijke autoriteiten. De infrastructuurbeheerder dient bij de gebruikers onder
meer advies in te winnen over de behoeften met betrekking tot de ontwikkeling van het
spoornet, prestatiedoelstellingen en de toewijzing van treinpaden en de inning van
gebruiksheffingen.
3.8. Europees netwerk van infrastructuurbeheerders (artikel 7 sexies)
Het voorstel voorziet in een forum voor de grensoverschrijdende samenwerking tussen
infrastructuurbeheerders met het oog op de ontwikkeling van het Europese spoornetwerk. De
samenwerking heeft onder meer betrekking op de invoering van kernnetwerkcorridors, de
goederencorridors en de uitvoering van het plan voor de invoering van het Europees systeem
voor het beheer van het spoorverkeer (ERTMS). Dit voorstel bestrijkt ook de rol die dit
netwerk moet spelen bij de monitoring van de prestaties van de infrastructuurbeheerders en
moet uiteindelijk de kwaliteit van de door de infrastructuurbeheerders geleverde diensten ten
goede komen.
3.9. Voorwaarden voor de toegang tot de spoorweginfrastructuur (artikel 10)
Artikel 10, lid 2, wordt gewijzigd om Europese spoorwegondernemingen toegangsrechten te
verlenen voor de exploitatie van binnenlandse passagiersdiensten. Aangezien het onderscheid
tussen internationale en binnenlandse diensten wordt opgeheven, wordt artikel 10, leden 3 en
4, die tot doel hadden om te bepalen of het hoofddoel van een dienst internationaal of
binnenlands vervoer is, geschrapt.
3.10. Beperking van het recht op toegang (artikel 11)
Dit artikel biedt lidstaten de mogelijkheid het recht op toegang voor de exploitatie van
binnenlandse of internationale diensten te beperken indien de uitoefening van het recht op
vrije toegang het economisch evenwicht van een openbaredienstcontract in het gedrang zou
brengen. Zoals momenteel het geval is voor internationale diensten is in dit artikel bepaald dat
toezichthoudende instanties op grond van gemeenschappelijke procedures en criteria dienen te

NL

6

NL

bepalen of een binnenlandse dienst het economisch evenwicht van een openbaredienstcontract
in het gedrang brengt.
3.11. Gemeenschappelijke informatiediensten en geïntegreerde ticketsystemen (artikel 13 bis)
Om te waarborgen dat passagiers de voordelen van een netwerk kunnen blijven benutten,
biedt dit artikel de lidstaten de mogelijkheid voor alle spoorwegondernemingen die
binnenlandse spoorvervoerdiensten aanbieden gemeenschappelijke informatie- en
ticketsystemen op te zetten zonder de concurrentie te verstoren. Voorts voorziet dit artikel in
de opstelling van gecoördineerde noodplannen door spoorwegondernemingen om bij
belangrijke storingen van het treinverkeer bijstand te verlenen aan passagiers.
3.12. Capaciteitsrechten (artikel 38, lid 4)
Deze bepaling wordt gewijzigd om alle marktpartijen voldoende rechtszekerheid te bieden om
hun activiteiten te ontwikkelen. In dit lid wordt de termijn bepaald waarbinnen de
toezichthoudende instanties dienen te beoordelen of het economisch evenwicht van een
openbaredienstcontract al dan niet in het gedrang komt. Deze bepaling hangt samen met de
procedure voor de toewijzing van infrastructuurcapaciteit.

NL

7

NL

2013/0029 (COD)
Voorstel voor een
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

tot wijziging van Richtlijn 2012/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 21
november 2012 tot instelling van één Europese spoorwegruimte met betrekking tot de
openstelling van de markt voor het binnenlands passagiersvervoer per spoor en het
beheer van de spoorweginfrastructuur
(Voor de EER relevante tekst)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 91,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,
Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité4,
Gezien het advies van het Comité van de Regio’s5,
Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)

Het jongste decennium is het passagiersvervoer per spoor onvoldoende gegroeid om
een groter marktaandeel te verwerven ten opzichte van de auto en het vliegtuig. Het
spoor blijft voor het passagiersvervoer in de Europese Unie steken op een
marktaandeel van 6 %. Het passagiersvervoer is er niet in geslaagd in te spelen op de
wijzigende behoeften inzake aanbod of kwaliteit.

(2)

De Europese markten voor het goederenvervoer en het internationaal
passagiersvervoer per spoor zijn in 2007 en 2010 opengesteld voor concurrentie,
respectievelijk bij Richtlijn 2004/51/EG6 en Richtlijn 2007/58/EG7. Een aantal
lidstaten hebben bovendien hun markt voor het binnenlands passagiersvervoer per
spoor opengesteld voor concurrentie door de invoering van het recht op vrije toegang,
door openbaredienstcontracten aan te besteden of door een combinatie van beide.

(3)

Bij Richtlijn 2012/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 21 november
2012 tot instelling van één Europese spoorwegruimte8 is één Europese
spoorwegruimte gecreëerd met gemeenschappelijke regels inzake het beheer van

4

PB C [...] van [...], blz. [...].
PB C [...] van [...], blz. [...].
PB L 164 van 30.4.2004, blz. 164.
PB L 315 van 3.12.2007, blz. 44.
PB L 343 van 14.12.2012, blz. 32.

5
6
7
8

NL

8

NL

spoorwegondernemingen en infrastructuurbeheerders, de financiering van
infrastructuur en gebruiksheffingen, de voorwaarden voor de toegang tot de
spoorweginfrastructuur en -diensten en het regelgevend toezicht op de spoorwegmarkt.
Nu al deze elementen beschikbaar zijn, kan de openstelling van de Europese
spoorwegmarkt worden voltooid en het beheer van de infrastructuurbeheerders worden
hervormd om de gelijke toegang tot de infrastructuur te waarborgen.

NL

(4)

Op grond van Richtlijn 2012/34/EU dient de Commissie, waar nodig
wetgevingshandelingen voor te stellen in verband met de openstelling van de
binnenlandse markt voor passagiersvervoer en, met het oog op de totstandbrenging
van passende voorwaarden om, voortbouwend op de bestaande vereisten inzake
scheiding tussen infrastructuurbeheer en vervoersverrichtingen, de nietdiscriminerende toegang tot de infrastructuur te verzekeren.

(5)

De oprichting van een coördinatiecomité moet een betere coördinatie tussen de
infrastructuurbeheerders en spoorwegondernemingen waarborgen en bijdragen tot een
efficiënt beheer en gebruik van de infrastructuur.

(6)

De lidstaten dienen voorts te waarborgen dat alle functies die noodzakelijk zijn voor
de duurzaamheid van de exploitatie, het onderhoud en de ontwikkeling van de
spoorweginfrastructuur op coherente wijze door de infrastructuurbeheerder zelf
worden beheerd.

(7)

De oprichting van een Europees netwerk van infrastructuurbeheerders moet ervoor
zorgen dat grensoverschrijdende kwesties efficiënt worden geregeld tussen
infrastructuurbeheerders van verschillende lidstaten.

(8)

Om de gelijke toegang tot de infrastructuur te waarborgen, moeten alle
belangenconflicten die voortvloeien uit het feit dat de geïntegreerde structuur zowel
infrastructuurbeheer als exploitatieactiviteiten omvat, worden weggewerkt. Het
wegwerken van stimulansen om concurrenten te discrimineren is de enige manier om
een gelijke toegang tot de spoorweginfrastructuur te waarborgen. Dit is een vereiste
om de openstelling van het binnenlands passagiersvervoer per spoor te doen slagen.
Ook de in dergelijke geïntegreerde structuren bestaande mogelijkheden tot
kruissubsidiëring verstoren de markt en moeten worden weggewerkt.

(9)

De in Richtlijn 2012/34/EU vastgestelde vereisten inzake de onafhankelijkheid van
infrastructuurbeheerders ten opzichte van de spoorwegondernemingen hebben
uitsluitend betrekking op de essentiële functies van de infrastructuurbeheerder,
namelijk de besluitvorming over de toewijzing van treinpaden en over de
infrastructuurheffingen. Het is echter noodzakelijk dat alle functies op onafhankelijke
wijze worden uigeoefend aangezien ook andere functies kunnen worden aangewend
om concurrenten te discrimineren. Dit geldt met name voor beslissingen over
investeringen of onderhoud waarbij voorrang kan worden gegeven aan de delen van
het netwerk die hoofdzakelijk door de vervoersexploitant van de geïntegreerde
onderneming worden gebruikt. Beslissingen over de planning van
onderhoudswerkzaamheden kunnen een invloed hebben op de beschikbaarheid van
treinpaden voor concurrenten.

(10)

Richtlijn 2012/34/EU voorziet op dit moment slechts in de juridische, organisatorische
en beleidsmatige onafhankelijkheid. De instandhouding van een geïntegreerde
onderneming wordt hierdoor niet helemaal uitgesloten, zolang de drie vormen van
onafhankelijkheid worden gewaarborgd. Om de onafhankelijkheid van de
besluitvorming te waarborgen, moet worden voorzien in de nodige grendels om te

9

NL

voorkomen dat een geïntegreerde onderneming zeggenschap uitoefent over het beleid
van een infrastructuurbeheerder. Zelfs bij een volledige invoering van dergelijke
grendels kan discriminatie van concurrenten bij verticaal geïntegreerde
ondernemingen echter niet volledig worden uitgesloten. In geïntegreerde structuren
blijven er met name mogelijkheden tot kruissubsidiëring bestaan of is het voor
toezichthoudende instanties ten minste zeer moeilijk om de mechanismen die
kruissubsidiëring moeten tegengaan, te handhaven. Een institutionele scheiding tussen
infrastructuurbeheer en exploitatie is de efficiëntste manier om deze problemen op te
lossen.

NL

(11)

Van de lidstaten moet derhalve worden verlangd dat zij ervoor zorgen dat natuurlijke
of rechtspersonen die zeggenschap uitoefenen over een infrastructuurbeheerder niet
tegelijk zeggenschap of rechten uitoefenen over een spoorwegonderneming. Ook moet
zeggenschap over een spoorwegonderneming elke mogelijkheid uitsluiten om
zeggenschap of rechten uit te oefenen over een infrastructuurbeheerder.

(12)

Wanneer lidstaten ervoor opteren de infrastructuurbeheerder als een onderdeel van een
verticaal geïntegreerde onderneming te behouden, dienen zij minstens strikte garanties
in te bouwen om de reële onafhankelijkheid van de volledige infrastructuurbeheerder
ten opzichte van de geïntegreerde onderneming te waarborgen. Die garanties moeten
niet alleen betrekking hebben op de bedrijfsorganisatie van de infrastructuurbeheerder
ten opzichte van de geïntegreerde onderneming, maar ook op de managementstructuur
van de infrastructuurbeheerder en, voor zover haalbaar in een geïntegreerde structuur,
het voorkomen van financiële overdrachten tussen de infrastructuurbeheerder en
andere juridische entiteiten van de geïntegreerde onderneming. Deze garanties
omvatten niet alleen de maatregelen die noodzakelijk zijn om te voldoen aan de in
Richtlijn 2012/34/EU opgenomen eisen inzake een onafhankelijke besluitvorming met
betrekking tot de essentiële functies van de infrastructuurbeheerder, maar reiken
verder dan die eisen door te verbieden dat inkomsten van de infrastructuurbeheerder
worden aangewend om andere entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde
onderneming te financieren. Dit verbod moet worden toegepast ongeacht de toepassing
van de fiscale regelgeving van de lidstaten en onverminderd de EU-regels inzake
staatssteun.

(13)

Ondanks de invoering van garanties om de onafhankelijkheid te waarborgen, kunnen
verticaal geïntegreerde ondernemingen hun structuur misbruiken om ongeoorloofde
concurrentievoordelen toe te kennen aan spoorwegondernemingen die deel uitmaken
van dergelijke ondernemingen. Daarom en onverminderd artikel 258 van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie, dient de Commissie op verzoek van een
lidstaat of op eigen initiatief na te gaan of dergelijke garanties daadwerkelijk zijn
ingevoerd en of alle overblijvende concurrentieverstoringen zijn weggewerkt. Indien
de Commissie niet kan bevestigen dat dit is verwezenlijkt, dienen alle lidstaten de
mogelijkheid te krijgen de toegangsrechten van de betrokken geïntegreerde
exploitanten te beperken of in te trekken.

(14)

De toekenning van het recht op vrije toegang tot de spoorweginfrastructuur in alle
lidstaten aan spoorwegondernemingen uit de Unie voor de exploitatie van
binnenlandse treinen kan een impact hebben op de organisatie en financiering van
passagiersvervoersdiensten per spoor die op grond van een openbaredienstcontract
worden verzekerd. De lidstaten dienen de mogelijkheid te krijgen het recht op toegang
te beperken indien de uitoefening daarvan het economisch evenwicht van die
openbaredienstcontracten in het gedrang zou brengen en wanneer de toezichthoudende
instantie daarmee heeft ingestemd.

10

NL

(15)

Op verzoek van de belanghebbende partijen en op basis van een objectieve
economische analyse dienen de toezichthoudende instanties de potentiële economische
impact te beoordelen van op grond van de vrije toegang geplande binnenlandse
passagiersdiensten op de bestaande openbaredienstcontracten.

(16)

De beoordelingsprocedure moet alle marktspelers voldoende rechtszekerheid bieden
om hun activiteiten te kunnen ontwikkelen. De procedure moet zo eenvoudig, efficiënt
en transparant mogelijk zijn en worden afgestemd op de procedure voor de toewijzing
van infrastructuurcapaciteit.

(17)

Bij de beoordeling van de mate waarin het economisch evenwicht van een
openbaredienstcontract in het gedrang komt, moet rekening worden gehouden met
vooraf bepaalde criteria. Die criteria en de bijzonderheden van de te volgen procedure
kunnen na verloop van tijd wijzigen, met name in het licht van door de
toezichthoudende instanties, bevoegde instanties en spoorwegondernemingen
opgedane ervaring en rekening houdend met de specifieke kenmerken van het
binnenlands passagiersvervoer.

(18)

Bij de beoordeling van de mate waarin het economisch evenwicht van een
openbaredienstcontract wordt bedreigd, dienen de toezichthoudende instanties na te
gaan welke impact de geplande dienst zal hebben op de bestaande
openbaredienstcontracten, rekening houdend met de impact daarvan op de rendabiliteit
van alle diensten die onder een openbaredienstcontract vallen en met de effecten van
de nieuwe dienst op de nettokosten voor de bevoegde instantie die het contract heeft
gegund. Die beoordeling dient te gebeuren op basis van een onderzoek van een aantal
factoren, zoals de vervoersvraag, de tarieven, de tariefvoorwaarden, de plaats en het
aantal stops en de dienstregeling en frequentie van de voorgestelde nieuwe dienst.

(19)

Om spoorvervoerdiensten aantrekkelijker te maken voor passagiers, moeten de
lidstaten spoorwegondernemingen die binnenlandse passagiersvervoer per spoor
verzekeren ertoe kunnen verplichten mee te werken aan een gemeenschappelijk
systeem voor informatieverstrekking en geïntegreerde ticketting voor de verkoop van
tickets, doorgaande tickets en boekingen. Indien een dergelijk systeem wordt opgezet,
moet erop worden toegezien dat het geen marktverstoring of discriminatie tussen
spoorwegondernemingen teweegbrengt.

(20)

Overeenkomstig de gezamenlijke politieke verklaring van de lidstaten en de
Commissie van 28 september 2011 over toelichtende stukken9 hebben de lidstaten zich
ertoe verbonden om in verantwoorde gevallen de kennisgeving van hun
omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het
verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de
nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn
acht de wetgever de toezending van dergelijke stukken verantwoord,

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Richtlijn 2012/34/EU wordt als volgt gewijzigd:
1.

9

NL

Artikel 3 wordt als volgt gewijzigd:

PB C 369 van 17.12.2011, blz. 14.

11

NL

(a)

Punt 2 wordt vervangen door:
"(2)
"infrastructuurbeheerder": een instantie of onderneming die belast is
met de ontwikkeling, de exploitatie en het onderhoud van
spoorweginfrastructuur op een netwerk; de ontwikkeling omvat de
netwerkplanning, de financiële en investeringsplanning alsmede de bouw en
verbetering van infrastructuur; de exploitatie van de infrastructuur omvat alle
aspecten van de procedure voor de toewijzing van treinpaden, met inbegrip van
de vaststelling en beoordeling van de beschikbaarheid en de toewijzing van
individuele paden, verkeersbeheer en de inning van gebruiksheffingen, met
inbegrip van de vaststelling en inning van die heffingen; onderhoud omvat de
vernieuwing van infrastructuur en andere activiteiten voor het beheer van de
activa;"

(b)

Punt 5 wordt geschrapt;

(c)

Het volgende punt 31 wordt toegevoegd:
"(31)

"verticaal geïntegreerde onderneming": een onderneming waarbij:

- één of meer spoorwegondernemingen volledig of gedeeltelijk toebehoren aan
dezelfde onderneming als een infrastructuurbeheerder (holding), of
- een infrastructuurbeheerder volledig of gedeeltelijk toebehoort aan één of
meer spoorwegondernemingen, of
- één of meer spoorwegondernemingen volledig of gedeeltelijk toebehoren aan
een infrastructuurbeheerder;"
2.

Artikel 6, lid 2, wordt geschrapt;

3.

Artikel 7 wordt vervangen door:
"Artikel 7
Institutionele scheiding van de infrastructuurbeheerder
1.

De lidstaten zien erop toe dat de infrastructuurbeheerder zelf alle in artikel 3,
lid 2, bedoelde functies uitoefent en onafhankelijk is van elke
spoorwegonderneming.
Om de onafhankelijkheid van de infrastructuurbeheerder te waarborgen dienen
de lidstaten ervoor te zorgen dat infrastructuurbeheerders zijn georganiseerd als
een juridisch van elke spoorwegonderneming gescheiden entiteit.

2.

10

NL

De lidstaten waarborgen dat het eenzelfde natuurlijke of rechtspersoon niet
wordt toegestaan:
a)

op directe of indirecte wijze tegelijk zeggenschap als bedoeld in
Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad10 uit te oefenen over of een
financiële belangen te hebben in of rechten uit te oefenen over een
spoorwegonderneming en een infrastructuurbeheerder;

b)

de leden te benoemen van de raad van toezicht, raad van bestuur of de
instanties die een infrastructuurbeheerder juridisch vertegenwoordigen en

PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

12

NL

tegelijk directe of indirecte zeggenschap uit te oefenen, financiële
belangen te hebben in of rechten te hebben over een
spoorwegonderneming;

4.

c)

deel uit te maken van de raad van toezicht, de raad van bestuur of
instanties die juridische handelingen stellen namens een onderneming
waartoe zowel een spoorwegonderneming als een infrastructuurbeheerder
behoren;

d)

de spoorinfrastructuur te beheren of deel uit te maken van het
management van de infrastructuurbeheerder en tegelijk directe of
indirecte zeggenschap uit te oefenen, financiële belangen te hebben in of
rechten uit te oefenen over een spoorwegonderneming, of een
spoorwegonderneming te beheren of mee te werken aan het beheer
daarvan en tegelijk directe of indirecte zeggenschap uit te oefenen,
belangen te hebben in of rechten uit te oefenen over een
infrastructuurbeheerder.

3.

Wanneer de in lid 2 bedoelde persoon een lidstaat of een andere
overheidsinstantie is, worden twee afzonderlijke en juridisch gescheiden
overheidsinstanties die controle of andere in lid 2 genoemde rechten uitoefenen
over
enerzijds
een
infrastructuurbeheerder
en
anderzijds
een
spoorwegonderneming voor de toepassing van dit artikel geacht niet dezelfde
persoon of personen te zijn.

4.

Indien er geen belangenconflict ontstaat en de vertrouwelijkheid van
commercieel gevoelige informatie wordt gewaarborgd, mag de
infrastructuurbeheerder specifieke werkzaamheden voor de ontwikkeling,
vernieuwing of het onderhoud van het net, waarover hij de
beslissingsbevoegdheid
blijft
bezitten,
laten
uitvoeren
door
spoorwegondernemingen of andere instanties die onder toezicht van de
infrastructuurbeheerder handelen.

5.

Indien de infrastructuurbeheerder op het ogenblik waarop deze richtlijn in
werking treedt deel uitmaakt van een verticaal geïntegreerde onderneming,
kunnen de lidstaten besluiten de leden 2, 3 en 4 van dit artikel niet toe te
passen. In dat geval waarborgen de betrokken lidstaten dat de
infrastructuurbeheerder alle in artikel 3, punt 2, bedoelde functies uitoefent en
dat zijn besluitvorming en organisatie volledig onafhankelijk zijn van alle
spoorwegondernemingen overeenkomstig de in de artikelen 7 bis, 7 ter en 7
quater vastgestelde eisen."

De volgende artikelen 7 bis tot en met 7 sexies worden ingevoegd:
"Artikel 7 bis
Reële onafhankelijkheid van de infrastructuurbeheerder binnen een verticaal
geïntegreerde onderneming:

NL

1.

De lidstaten waarborgen dat de infrastructuurbeheerder als instantie juridisch is
gescheiden van elke spoorwegonderneming of holding die zeggenschap
uitoefent over dergelijke ondernemingen en van alle andere juridische
entiteiten van verticaal geïntegreerde ondernemingen.

2.

Juridische entiteiten van verticaal geïntegreerde ondernemingen die actief zijn
op de spoorvervoersmarkt mogen direct, noch indirect aandelen bezitten in de

13

NL

infrastructuurbeheerder. De infrastructuurbeheerder mag niet direct, noch
indirect aandelen bezitten in juridische entiteiten die deel uitmaken van een
verticaal geïntegreerde onderneming die activiteiten uitoefent op de
spoorvervoersmarkt.
3.

De inkomsten van de infrastructuurbeheerder mogen niet worden gebruikt om
andere juridische entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming te
financieren en moeten uitsluitend worden aangewend om de activiteiten van de
infrastructuurbeheerder zelf te financieren en dividenden te betalen aan de
uiteindelijke eigenaar van de verticaal geïntegreerde onderneming. De
infrastructuurbeheerder mag geen leningen verstrekken aan andere juridische
entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming en andere juridische
entiteiten van de verticaal geïntegreerde onderneming mogen evenmin leningen
verstrekken aan de infrastructuurbeheerder. Andere juridische entiteiten
leveren aan de infrastructuurbeheerder uitsluitend diensten tegen marktprijs en
op basis van contracten. De schulden van de infrastructuurbeheerder worden
duidelijk gescheiden van de schulden van andere juridische entiteiten binnen de
verticaal geïntegreerde onderneming en die schulden worden afzonderlijk
beheerd. Bij het beheer van de rekeningen van de infrastructuurbeheerder en de
andere juridische entiteiten van de verticaal geïntegreerde onderneming wordt
de naleving van deze bepalingen gewaarborgd en wordt het mogelijk gemaakt
de geldstromen van de infrastructuurbeheerder en de andere juridische
entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming van elkaar te
scheiden.

4.

Onverminderd artikel 8, lid 4, zoekt de infrastructuurbeheerder zelfstandig
middelen op de kapitaalmarkt en niet via de andere juridische entiteiten van de
verticaal geïntegreerde onderneming. Andere juridische entiteiten van de
verticaal
geïntegreerde
ondernemingen
worden
niet
via
de
infrastructuurbeheerder gefinancierd.

5.

De infrastructuurbeheerder houdt gedetailleerde gegevens bij over alle
commerciële en financiële transacties met de andere juridische entiteiten van
de verticaal geïntegreerde onderneming en deelt die gegevens overeenkomstig
artikel 56, lid 12, op verzoek mee aan de toezichthoudende instantie.

Artikel 7 ter
Reële onafhankelijkheid van het personeel en het management van de
infrastructuurbeheerder binnen een verticaal geïntegreerde onderneming:

NL

1.

Onverminderd de besluiten van de toezichthoudende instantie op grond van
artikel 56, moet de infrastructuurbeheerder alle in artikel 3, lid 2, bedoelde
functies volledig onafhankelijk van de andere juridische entiteiten van de
verticaal geïntegreerde onderneming kunnen uitoefenen. De algemene
managementstructuur
en
de
ondernemingsstatuten
van
de
infrastructuurbeheerder waarborgen dat geen enkele andere juridische entiteit
binnen de verticaal geïntegreerde onderneming op directe, noch indirecte wijze
het beleid van de infrastructuurbeheerder met betrekking tot deze functies
bepaalt.

2.

De leden van de raad van bestuur en de leidinggevende personeelsleden van de
infrastructuurbeheerder mogen geen deel uitmaken van de raden van toezicht

14

NL

of bestuur van of een leidinggevende functie uitoefenen bij andere juridische
entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming.
De leden van de raden van toezicht of bestuur en de leidinggevende
personeelsleden van de andere juridische entiteiten binnen de verticaal
geïntegreerde onderneming mogen geen deel uitmaken van de raad van bestuur
van of een leidinggevende functie uitoefenen bij de infrastructuurbeheerder.
3.

De raad van toezicht van de infrastructuurbeheerder is samengesteld uit
vertegenwoordigers van de uiteindelijke eigenaars van de verticaal
geïntegreerde onderneming.
De raad van toezicht kan het in artikel 7 quinquies bedoelde coördinatiecomité
om advies vragen over de aspecten waarvoor hij bevoegd is.
Besluiten met betrekking tot de aanstelling en vernieuwing,
arbeidsomstandigheden, met inbegrip van de bezoldiging, en de beëindiging
van het mandaat van de leden van de raad van bestuur van de
infrastructuurbeheerder worden genomen door de raad van toezicht. De
identiteit en de voorwaarden inzake het mandaat, de duur en de beëindiging
van het mandaat van de personen die door de raad van toezicht worden belast
met de aanstelling of verlenging van het mandaat van de leden van de raad van
bestuur van de infrastructuurbeheerder en de motivering van elk voorstel van
besluit om een dergelijke mandaat te beëindigen, moeten aan de in artikel 55
bedoelde toezichthoudende instantie worden meegedeeld. Die voorwaarden en
de in dit lid bedoelde besluiten zijn slechts bindend nadat de toezichthoudende
instantie ze uitdrukkelijk heeft goedgekeurd. De regelgevende instantie kan
bezwaar maken tegen dergelijke besluiten wanneer er twijfels bestaan over de
professionele onafhankelijkheid van een aangesteld lid van de raad van bestuur
of bij een vroegtijdige beëindiging van het mandaat van een lid van de raad van
bestuur van de infrastructuurbeheerder.
De leden van de raad van bestuur die bezwaar wensen te maken tegen de
vroegtijdige beëindiging van hun mandaat krijgen de mogelijkheid beroep aan
te tekenen bij de toezichthoudende instantie.

NL

4.

Binnen een periode van drie jaar na hun vertrek bij de infrastructuurbeheerder
mogen leden van de raad van toezicht of de raad van bestuur van de
infrastructuurbeheerder of personen die bij de infrastructuurbeheerder een
leidinggevende functie uitoefenen, geen leidinggevende functie uitoefenen bij
andere juridische entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming.
Binnen een periode van drie jaar na hun vertrek bij andere juridische entiteiten
binnen de verticaal geïntegreerde onderneming, mogen leden van de raad van
toezicht, raad van bestuur of leidinggevenden van dergelijke entiteiten geen
leidinggevende functie uitoefenen bij de infrastructuurbeheerder.

5.

De infrastructuurbeheerder heeft eigen personeel en is in andere gebouwen
gevestigd dan de andere juridische entiteiten van de verticaal geïntegreerde
onderneming. De toegang tot de informaticasystemen wordt beveiligd om de
onafhankelijkheid van de infrastructuurbeheerder te waarborgen. In de interne
reglementen of personeelscontracten moet duidelijk worden bepaald dat de
contacten met andere juridische entiteiten binnen verticaal geïntegreerde
ondernemingen worden beperkt tot de officiële communicatie in verband met
de uitoefening van de functies van de infrastructuurbeheerder die hij ook

15

NL

vervult voor spoorwegondernemingen die niet tot de verticaal geïntegreerde
onderneming behoren. Andere overdrachten van personeel dan de onder c)
bedoelde overdrachten tussen de infrastructuurbeheerder en andere juridische
entiteiten binnen een verticaal geïntegreerde onderneming zijn slechts
toegestaan wanneer kan worden gewaarborgd dat geen gevoelige informatie
tussen die entiteiten wordt doorgegeven.
6.

De infrastructuurbeheerder beschikt over de nodige organisatorische capaciteit
om maatregelen te treffen om al zijn functies onafhankelijk van de andere
juridische entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming uit te
voeren en mag deze functies of daaraan gekoppelde activiteiten niet aan deze
juridische entiteiten delegeren.

7.

Leden van de raden van toezicht of bestuur van de infrastructuurbeheerder en
personen die bij de infrastructuurbeheerder een leidinggevende functie
uitoefenen, mogen geen belangen hebben in of directe of indirecte financiële
voordelen ontvangen van andere juridische entiteiten binnen de verticaal
geïntegreerde onderneming. Prestatiegebonden elementen van hun salaris
mogen uitsluitend worden bepaald door de resultaten van de
infrastructuurbeheerder en niet worden gekoppeld aan de bedrijfsresultaten van
andere juridische entiteiten binnen de verticaal geïntegreerde onderneming of
een andere entiteit waarover zij zeggenschap uitoefent.

Artikel 7 quater
Procedure om de naleving te controleren

NL

1.

Op verzoek van een lidstaat of op eigen initiatief besluit de Commissie of
infrastructuurbeheerders die deel uitmaken van een verticaal geïntegreerde
onderneming voldoen aan de eisen van de artikelen 7 bis en 7 ter en of de
naleving van die eisen toereikend is om te waarborgen dat alle
spoorwegondernemingen gelijke concurrentievoorwaarden genieten en er geen
sprake is van concurrentieverstoringen.

2.

De Commissie heeft het recht de lidstaat waar de verticaal geïntegreerde
onderneming is gevestigd te verzoeken haar binnen een redelijke termijn alle
noodzakelijke informatie mee te delen. Zij raadpleegt de betrokken
toezichthoudende instantie of instanties en, zo nodig, het in artikel 57 bedoelde
netwerk van toezichthoudende instanties.

3.

De lidstaten kunnen beperkingen opleggen aan het recht op vrije toegang als
bedoeld in artikel 10 van spoorwegondernemingen die deel uitmaken van een
verticaal geïntegreerde onderneming wanneer de Commissie de lidstaten
meedeelt dat geen verzoek is ingediend overeenkomstig lid 1, in afwachting
van de behandeling van dat verzoek door de Commissie of indien de
Commissie overeenkomstig de in artikel 62, lid 2, bedoelde procedure besluit
dat:
a)

geen bevredigend antwoord is gegeven op de verzoeken om informatie
die de Commissie overeenkomstig lid 2 heeft geformuleerd; of

b)

de betrokken infrastructuurbeheerder niet voldoet aan de eisen van de
artikelen 7 bis en 7 ter; of

c)

de toepassing van de eisen van de artikelen 7 bis en 7 ter niet volstaat om
te
waarborgen
dat
alle
spoorwegondernemingen
gelijke

16

NL

concurrentievoorwaarden genieten en er in de lidstaat waar de betrokken
infrastructuurbeheerder
is
gevestigd
geen
sprake
is
van
concurrentieverstoringen.
De Commissie neemt binnen een redelijke termijn een beslissing.
4.

De betrokken lidstaat kan de Commissie verzoeken haar in lid 3 bedoelde
besluit in te trekken overeenkomstig de procedure als bedoeld in artikel 62, lid
2, indien hij tot tevredenheid van de Commissie aantoont dat de reden die aan
de basis lag van dat besluit niet langer bestaat. De Commissie neemt binnen
een redelijke termijn een beslissing over dat verzoek.

5.

Onverminderd de leden 1 tot en met 4 wordt op de permanente naleving van de
eisen van de artikelen 7 bis en 7 ter toegezien door de in artikel 55 bedoelde
toezichthoudende instantie. Elke aanvrager kan beroep aantekenen bij de
toezichthoudende instantie indien hij van oordeel is dat niet aan deze eisen is
voldaan. Na een dergelijk beroep bepaalt de toezichthoudende instantie binnen
de in artikel 56, lid 9, vastgestelde termijnen welke maatregelen eventueel
moeten worden genomen om het probleem op te lossen.

Artikel 7 quinquies
Coördinatiecomité

NL

1.

De lidstaten zien erop toe dat infrastructuurbeheerders voor elk netwerk een
coördinatiecomité oprichten en organiseren. Minstens de volgende partijen
kunnen lid worden van dit comité: de infrastructuurbeheerder, bekende
aanvragers als bedoeld in artikel 8, lid 3, en, op hun verzoek, potentiële
aanvragers, de representatieve organisaties van spoorwegondernemingen,
vertegenwoordigers
van
de
gebruikers
van
goederenen
passagiersvervoerdiensten en, indien van toepassing, regionale en lokale
autoriteiten. Vertegenwoordigers van de lidstaat en de toezichthoudende
instantie worden als waarnemers uitgenodigd op de vergaderingen van het
coördinatiecomité.

2.

Het coördinatiecomité dient aan de infrastructuurbeheerder en eventueel aan de
lidstaat voorstellen of adviezen te formuleren inzake:
a)

de behoeften van de aanvragers inzake het onderhoud en de ontwikkeling
van de infrastructuurcapaciteit;

b)

de inhoud van de in de beheersovereenkomsten als bedoeld in artikel 30
opgenomen gebruikersgerichte prestatiedoelstellingen en van de in artikel
30, lid 1, bedoelde prikkels en de toepassing daarvan;

c)

de inhoud en toepassing van de in artikel 27 bedoelde netverklaring;

d)

het heffingskader en de heffingsvoorschriften die door de lidstaat zijn
vastgesteld en de door de infrastructuurbeheerder overeenkomstig artikel
29 vastgestelde heffingsregeling en het niveau en de structuur van de
infrastructuurheffingen;

e)

de procedure voor de toewijzing van infrastructuurcapaciteit, met
inbegrip van prioriteitsregels voor de toewijzing van capaciteit aan de
verschillende categorieën infrastructuurgebruikers;

f)

intermodaliteitsaspecten;

17

NL

g)

andere aspecten betreffende de voorwaarden voor de toegang tot en het
gebruik van de infrastructuur en de kwaliteit van de dienstverlening van
de infrastructuurbeheerder.

Om zijn taken te kunnen uitvoeren, krijgt het coördinatiecomité de
bevoegdheid de infrastructuurbeheerder om relevante informatie te verzoeken
over de punten a) tot en met g).
3.

Het coördinatiecomité stelt een huishoudelijk reglement vast betreffende met
name de frequentie van zijn vergaderingen, die minstens elk kwartaal
plaatsvinden, en de deelname aan die vergaderingen. Elk jaar wordt een verslag
over de besprekingen binnen het coördinatiecomité, met opgave van de
verschillende in het comité ingenomen standpunten, ingediend bij de
infrastructuurbeheerder, de lidstaat, de betrokken toezichthoudende instantie en
de Commissie.

Artikel 7 sexies
Europees netwerk van infrastructuurbeheerders
1.

De lidstaten zien erop toe dat infrastructuurbeheerders deelnemen aan en
samenwerken binnen een netwerk om de spoorinfrastructuur van de Unie te
ontwikkelen, met name om de tijdige en efficiënte realisatie van het transEuropees vervoersnetwerk te verzekeren, met inbegrip van de
kernnetwerkcorridors, de bij Verordening (EU) nr. 913/201011 vastgestelde
goederencorridors en het bij Besluit 2012/88/EU12 vastgestelde plan voor de
invoering van het Europees systeem voor het beheer van het spoorverkeer
(ERTMS).
De Commissie wordt lid van dat netwerk. Zij coördineert en ondersteunt de
werkzaamheden van het netwerk en doet zo nodig aanbevelingen aan het
netwerk. Zij waarborgt dat de betrokken infrastructuurbeheerders actief
samenwerken.

5.

2.

Het netwerk neemt deel aan het markttoezicht als bedoeld in artikel 15 en
benchmarkt de efficiency van de infrastructuurbeheerders aan hand van
gemeenschappelijke
indicatoren
en
kwaliteitscriteria,
zoals
de
betrouwbaarheid, capaciteit, beschikbaarheid, stiptheid en veiligheid van hun
netwerken, kwaliteit en benutting van de activa, onderhoud, vernieuwing,
verbetering, investeringen en financiële efficiency.

3.

De Commissie kan maatregelen nemen om de gemeenschappelijke beginselen
en praktijken van het netwerk te bepalen, met name om de coherentie van de
benchmarking te verzekeren en de procedures te bepalen voor de
samenwerking binnen het netwerk. Deze maatregelen worden vastgesteld door
middel van een uitvoeringshandeling overeenkomstig de procedure van
artikel 62, lid 3."

Artikel 10 wordt als volgt gewijzigd:
(a)

11
12

NL

lid 2 wordt vervangen door:

PB L 276 van 20.10.2010, blz. 22.
PB L 51 van 23.2.2012, blz. 51.

18

NL

"2.
Spoorwegondernemingen krijgen onder billijke, niet-discriminerende
en transparante voorwaarden het recht op toegang tot de spoorinfrastructuur in
alle lidstaten met het oog op de exploitatie van alle soorten passagiersvervoer
per spoor. Spoorwegondernemingen mogen in alle stations passagiers laten inen uitstappen. Dat recht omvat de toegang tot infrastructuur die
dienstvoorzieningen met het net verbindt als bedoeld in bijlage II, punt 2.";
(b)
6.

de leden 3 en 4 worden geschrapt.

Artikel 11 wordt als volgt gewijzigd:
(a)

lid 1 wordt vervangen door:
"1.
De lidstaten kunnen het in artikel 10, lid 2, bedoelde toegangsrecht
beperken tot passagiersvervoer tussen een vertrekpunt en een bepaalde
bestemming wanneer voor dezelfde route of een alternatieve route één of meer
openbaredienstcontracten zijn gesloten en de uitoefening van het toegangsrecht
het economisch evenwicht van de betrokken openbaredienstcontract(en) in
gevaar zou brengen.";

(b)

Lid 2, eerste alinea, wordt vervangen door:
"Om te bepalen of het economisch evenwicht van een openbaredienstcontract
in het gedrang komt, wordt door de toezichthoudende instantie(s) als bedoeld
in artikel 55 een objectieve economische analyse gemaakt en een besluit
genomen op basis van vooraf bepaalde criteria. Zij formuleren hun oordeel na
de indiening van een verzoek door één van de volgende partijen binnen een
maand na de bekendmaking van een geplande passagiersvervoersdienst als
bedoeld in artikel 38, lid 4:

(c)

a)

de bevoegde instantie of instanties die het openbaredienstcontract heeft
of hebben gegund,

b)

iedere andere belanghebbende bevoegde instantie die het recht heeft de
toegang uit hoofde van dit artikel te beperken,

c)

de infrastructuurbeheerder;

d)

de spoorwegonderneming die het openbaredienstcontract uitvoert.";

lid 3 wordt vervangen door:
"3.
De toezichthoudende instantie motiveert haar besluit en vermeldt de
voorwaarden waaronder de volgende instanties binnen één maand na de
kennisgeving daarvan om een herziening van dat besluit kunnen verzoeken:
a)

de betrokken bevoegde instantie of instanties;

b)

de infrastructuurbeheerder;

c)

de spoorwegonderneming die het openbaredienstcontract uitvoert; of

d)

de spoorwegonderneming die toegang wenst.

Wanneer de toezichthoudende instantie besluit dat het economisch evenwicht
van een openbaredienstcontract door de geplande passagiersvervoersdienst als
bedoeld in artikel 38, lid 4, zou worden bedreigd, vermeldt zij mogelijke
aanpassingen van de dienst waarmee wordt tegemoet gekomen aan de
voorwaarden van artikel 10, lid 2, om vrije toegang te verlenen.";
(d)

NL

lid 5 wordt geschrapt.

19

NL

7.

Het volgende artikel 13 bis wordt ingevoegd:
"Artikel 13 bis
Gemeenschappelijke informatie- en geïntegreerde ticketsystemen

8.

1.

Onverminderd Verordening (EG) nr. 1371/200713 en Richtlijn 2010/40/EU14
kunnen
de
lidstaten
spoorwegondernemingen
die
binnenlandse
passagiersdiensten exploiteren ertoe verplichten aan te sluiten bij een
gemeenschappelijk systeem voor informatieverstrekking en geïntegreerde
ticketting met het oog op het aanbieden van doorgaande tickets en boekingen
of kunnen zij bevoegde instanties de opdracht geven een dergelijk systeem op
te zetten. Indien een dergelijk systeem wordt opgezet, zien de lidstaten erop toe
dat het geen marktverstoring of discriminatie tussen spoorwegondernemingen
teweegbrengt en dat het wordt beheerd door een publieke of particuliere
juridische entiteit of door een samenwerkingsverband van alle
spoorwegondernemingen die passagiersdiensten exploiteren.

2.

De lidstaten verplichten spoorwegondernemingen die passagiersdiensten
exploiteren om noodplannen op te stellen en te coördineren teneinde bij een
ernstige verstoring van de dienstverlening bijstand te verlenen aan passagiers in
de zin van artikel 18 van Verordening (EG) nr. 1371/2007".

Artikel 38, lid 4, wordt vervangen door:
"4. Wanneer een aanvrager voornemens is infrastructuurcapaciteit aan te vragen
met het oog op de exploitatie van een nieuwe passagiersvervoersdienst, stelt hij de
infrastructuurbeheerders en de betrokken toezichthoudende instanties daar uiterlijk
18 maanden voor de aanvang van de dienstregeling waarvoor treinpaden worden
aangevraagd van in kennis. Om de betrokken toezichthoudende instanties in staat te
stellen de potentiële economische impact op een bestaand openbaredienstcontract te
beoordelen, zien de toezichthoudende instanties erop toe dat elke bevoegde instantie
die een contract voor passagiersvervoer per spoor op de in het
openbaredienstcontract bepaalde route heeft gegund, iedere andere belanghebbende
bevoegde instantie die het recht heeft de toegang uit hoofde van artikel 11 te
beperken en de spoorwegondernemingen die het openbaredienstcontract op de route
van deze passagiersvervoersdienst uitvoeren, onverwijld en uiterlijk binnen vijf
dagen op de hoogte worden gebracht."

9.

Artikel 63, lid 1, wordt vervangen door:
"1. Uiterlijk op 31 december 2024 onderzoekt de Commissie de gevolgen van deze
richtlijn op de spoorwegsector en dient zij bij het Europees Parlement, de Raad, het
Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's een verslag in
over de tenuitvoerlegging daarvan.
Uiterlijk op diezelfde datum onderzoekt de Commissie of het feit dat bepaalde
infrastructuurbeheerders deel uitmaken van een verticaal geïntegreerde onderneming
nog steeds aanleiding geeft tot discriminerende praktijken of andere vormen van

13
14

NL

PB L 315 van 3.12.2007, blz. 14.
PB L 207 van 6.8.2010, blz. 1.

20

NL

concurrentieverstoring. Indien passend stelt de Commissie nieuwe regelgevende
maatregelen voor."
Artikel 2
1.

De lidstaten dienen uiterlijk op [18 maanden na de inwerkingtreding] de nodige
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vast te stellen en bekend te maken om
aan deze richtlijn te voldoen. Zij delen de Commissie de tekst van die bepalingen
onverwijld mee.
Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de
officiële bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze
verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2.

De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern
recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.
Artikel 3

1.

Deze richtlijn treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het
Publicatieblad van de Europese Unie.

2.

Artikel 1, leden 5 tot en met 8, zijn van toepassing met ingang van 1 januari 2018
[tijdig voor de dienstregeling die op 14 december 2019 van start gaat].
Artikel 4

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.
Gedaan te Brussel,

Voor het Europees Parlement
De voorzitter

NL

Voor de Raad
De voorzitter

21

NL