2020D40225

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over de Landbouw- en Visserijraad op 19 en 20 oktober 2020.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

nds-tk-2020D40225

1

Inhoudsopgave
I

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
5
6
7
9
10
14

II

Antwoord/ Reactie van de Minister

15

III

Volledige agenda

15

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Geannoteerde agenda
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda, het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van
21 september 2020 en de brief over de Standing Commitee for Plants,
Animals, Food and Feed (SCoPAFF) en hebben hierover nog enkele
vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de ontwikkelingen
rond het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). De afgelopen
maanden is, mede door de coronacrisis, weinig voortgang geboekt en het
nadere financiële kader heeft lang op zich laten wachten. Deze leden
hechten aan een technische briefing over de voortgang en weten dat het
aanbod vanuit het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(LNV) voor het geven van een Technische Briefing reeds is gedaan. Zij
vragen of de Minister de voorgestelde route van het Duitse Voorzitterschap om bij de Landbouw- en Visserijraad van 19 en 20 oktober al tot een
algemene oriëntatie van het GLB te komen en een gezamenlijke Raadspositie vast te stellen realistisch vindt. Zo nee, waarom niet en zo ja, waarom
wel?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister een terugkoppeling kan
geven van de discussie die op 7 oktober 2020 plaats heeft gevonden rond
de horizontale verordening. Welke onderwerpen stonden op de agenda en
wat is de positie van Nederland in deze discussie? Hoe heeft de discussie
rond uitzonderingen van de controles op de conditionaliteit voor kleine
boeren zich ontwikkeld, welke uiteenlopende posities zijn er en wanneer
wordt erop teruggekomen?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister een uitgebreide
toelichting kan geven op de voorgestelde wijzigingen rond de Raadswerkgroep Landbouwproducten.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de uitwerking van de raadsconclusies over de Van-boer-tot-bord-strategie. Hecht de Minister, net als het
Duits Voorzitterschap ook aan een af te spreken raadsconclusie? Zo ja,
waarom wel? Zo nee, waarom niet? Kan de Minister toelichten wat een
raadsconclusie voor betekenis heeft, aangezien het geen rechtsgevolgen
heeft? Wat zegt een gezamenlijke, unanieme verklaring over de weg die

2

de EU-landbouwministers in willen slaan wat betreft de Van-boer-totbordstrategie? Wordt met een gezamenlijke, unanieme verklaring niet
vooruitgelopen op de discussie die binnen elke lidstaat hierover gevoerd
moet gaan worden?
De leden van de VVD-fractie vragen tevens naar de stand van zaken met
betrekking tot het Nederlandse standpunt in relatie tot de andere lidstaten.
Op welke onderwerpen heeft Nederland welke lidstaten aan zijn zijde, op
welke onderwerpen wordt de steun van andere lidstaten gemist en welke
lidstaten zijn dat? Deze leden ontvangen hier graag een uitgebreide
toelichting op. Daarnaast missen deze leden op dit punt de aandacht voor
een gelijk speelveld in Europees verband. Kan de Minister een toelichting
geven op het belang van het gelijke speelveld in relatie tot de beoogde
verklaring rond Van-boer-tot-bordstrategie?
De leden van de VVD-fractie lezen dat, als onderdeel van de inzet met
betrekking tot de Van-boer-tot-bordstrategie, ingezet wordt op ambitieuze
en afdwingbare handelsafspraken met derde landen. Deze leden vinden
het ook noodzakelijk om goede handelsverdragen te sluiten met derde
landen om zo de exportmogelijkheden van Nederlandse agrarische
ondernemers te verbeteren. Het voornemen om «afdwingbare» afspraken
te maken roept bij hen echter vragen op. Kan de Minister toelichten hoe zij
deze afdwingbaarheid voor zich ziet? Op welke element van een handelsverdrag dient deze afdwingbaarheid wat haar betreft toe te zien? Door
middel van welk mechanisme dienen handelsafspraken volgens haar
afdwingbaar te zijn?
Deelt de Minister de opvatting dat de recente uitreiking van de Nobelprijs
voor de Scheikunde aan microbioloog Emmanuelle Charpentier en
biochemicus Jennifer Doudna voor de ontwikkeling van CRISPR-Cas
andermaal onderstreept dat de internationale opvattingen over het nut en
de noodzaak van deze technologie opgeschoven zijn, terwijl het Europese
beleid ten aanzien hiervan hopeloos achter is gebleven? Zo ja, is zij bereid
om ook dit punt te agenderen in het kader van haar inzet bij de Van-boertot-bordstrategiestrategie en in bredere zin ten aanzien van de noodzaak
voor meer ruimte voor innovatieve biotechnologietechnieken?
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie of de Minister kan
toelichten hoe haar inzet op het gebied van alternatieve eiwitten concreter
en ambitieuzer kan zijn. Voor welke «alternatieven» voor eiwit dient
Europa wat haar betreft meer ambitie te tonen en is er in het kader van
deze ambitieuzere inzet ook aandacht voor innovaties zoals voor
bijvoorbeeld kweekvlees? Zo ja, is de Minister bereid om het belang van
het stimuleren van het onderzoek naar deze innovatie in Nederland te
onderstrepen bij haar inzet bij de Van-boer-tot-bordstrategie?
Met betrekking tot de vaststelling van de vangstmogelijkheden voor het
jaar 2021 vragen de leden van de VVD-fractie of het bereiken van een
voorlopig akkoord over het saneren van de Oostzeevloot impact heeft op
de economische positie van Nederlandse vissers.
De leden van de VVD-fractie vragen op welke termijn duidelijk is wanneer
een voorstel gedaan zal worden met betrekking tot de Totaal toegestane
vangsten (Total Allowable Catch (TAC)) voor met het Verenigd Koninkrijk
gedeelde bestanden. Daarnaast spreken deze leden hun steun uit voor de
inzet van de Minister met betrekking tot het maken van goede afspraken
over de relatie op het gebied van visserij. Dit is voor de Nederlandse
vissers van het allergrootste belang. Onder goede afspraken verstaan zij
onder andere het tot een redelijke hoogte beperken van de Britse vangst
in eigen wateren, het waarborgen van de parallelliteit in de onderhande-

3

lingen en het voor de langere termijn vastleggen van afspraken over
quotumverdeling en toegang tot visgebieden. Zij vragen de Minister of zij
deze inzet deelt.
Verslag Landbouw &Visserijraad 21 september
Zoals eerder benoemd hebben de leden van de VVD-fractie zorgen bij de
voortgang rond het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Deze
leden lezen dat de Commissie zorgen heeft over de Raadspositie, terwijl
het voorzitterschap op redelijk korte termijn een Raadspositie in wil
nemen. Kan de Minister dit verschil in inzicht verklaren en tevens ingaan
op de door de Commissie genoemde zorgen? Zij vragen welke open
einden er nog voor Nederland op tafel liggen.
De leden van de VVD-fractie delen de oproep tot behoud van de concurrentiekracht van de Europese boer met betrekking tot de handel in
landbouwproducten. Landen buiten de EU moeten voldoen aan dezelfde
hoge standaarden als de landen binnen de EU. Deze leden willen
benadrukken dat ook binnen de EU nog niet in alle landen dezelfde
productiestandaarden gelden en dat het voor de concurrentiekracht van
onze eigen Nederlandse boeren ook goed is als deze standaarden gelijk
getrokken worden. Deelt de Minister dit standpunt en welke stappen zet zij
om dit te bewerkstelligen? Welke inbreng heeft Nederland geleverd bij de
discussie over de handel in landbouwproducten, naast de onderhandelingen met Nieuw-Zeeland? Zij doelen hierbij specifiek op het Mercosurakkoord en de Brexit-onderhandelingen.
De leden van de VVD-fractie vragen welke belanghebbende partijen om
aanvullende verdiepingen rond de SWOT-deelanalyses hebben gevraagd.
Zijn er ook belanghebbende partijen die om een verdieping hebben
gevraagd die niet zijn meegenomen in een aanvullende analyse? Zo ja,
welke en waarom is dit verzoek niet meegenomen? Deze leden wachten
de definitieve SWOT-versie die voor het begin van 2021 voorzien is af.
De leden van de VVD-fractie danken de Minister voor een actuele stand
van zaken over de besluitvorming over het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Deze leden lezen al een verschil in inzicht tussen de
regeringsleiders en de Europese Commissie welke in het triloog
besproken zal worden. Kan de Minister het traject schetsen vanaf het punt
dat beide wetgevers een standpunt hebben ingenomen tot het moment
dat ook de lidstaten akkoord zijn met het voorliggende GLB-voorstel? Op
welke termijn zal dit naar verwachting zijn en waarom? Zij doen het
verzoek om in voorbereiding op komende Landbouw &Visserijraden een
uitgebreidere toelichting te geven op het GLB-budget dan voorheen nu de
overleggen met betrekking tot het innemen van een standpunt, volgens
het Duits Voorzitterschap, vergevorderd zijn.
De leden van de VVD-fractie vragen een toelichting op de GLB-gelden in
de wetenschap dat er naar verwachting pas in het voorjaar van 2021 een
Triloog-akkoord ligt en er een transitieperiode wordt verwacht van twee
jaar. Hoe worden de voor 2021 beschikbare gelden ingezet (eerste pijler
717,4 miljoen euro en tweede pijler 89,5 miljoen euro)?
Deze leden vragen wanneer definitief duidelijkheid wordt verwacht over
de transitieperiode van 1 of 2 jaar. Waarom wacht de Commissie zo lang
met een formeel besluit?
De leden van de VVD-fractie zijn blij met de prominente plek van innovatie
in het nieuwe GLB. Op welke manier wil Nederland dit binnen het eigen
Nationaal Strategisch Plan (NSP) vormgeven? Deze leden vragen tevens
naar welke extra stappen de Minister voornemens is te zetten om

4

innovatie aan te jagen en meer nadrukkelijk onderdeel te laten zijn van de
voorbereidende stappen bij de ontwikkeling van beleid.
De leden van de VVD-fractie hechten veel waarde aan het gelijke
speelveld, zowel tussen boeren in de verschillende lidstaten als tot boeren
in landen buiten de EU. Deze leden willen hierbij expliciet het voorbeeld
van de suikerbietenteelt aanhalen. Een voorbeeld waaruit blijkt dat het
Europese gelijke speelveld ver te zoeken is, gezien de elf landen die
inmiddels wel derogatie hebben verleend (Documentnummer
2020D38819). Zij vragen de Minister uiteen te zetten hoe zij het gevraagde
gelijke speelveld in zijn algemeenheid en in de suikerbietenteelt in het
bijzonder gaat borgen.
De leden van de VVD-fractie doen met klem een beroep op de Minister om
duidelijkheid te krijgen van de Commissie over het beoordelings- en
goedkeuringsproces van het NSP. Deze leden delen de mening dat een
objectief en transparant proces noodzakelijk is, maar hoe gaat de Minister
zich inzetten om dit te bereiken? Daarnaast doen zij ook een klemmend
beroep op de Minister om rekening te houden met de reeds bereikte
opgaven, ook gezien het gewenste gelijke speelveld. De ene lidstaat heeft
de afgelopen jaren al veel grotere stappen gezet dan de andere lidstaat op
specifieke onderwerpen. Zij vragen om een toelichting op de genoemde
extra dimensie van de Van-boer-tot-bordstrategiestrategie en de Europese
biodiversiteitsstrategie. Wat hebben beide strategieën gedaan met de
Nederlandse inzet op transparantie en welke gevolgen heeft dit gehad bij
de steun die Nederland kreeg en krijgt bij de oproep tot transparantie rond
de voorwaarden van het NSP?
Brief SCoPAFF
De leden van de VVD-fractie vragen naar de gevolgen van het niet
hernieuwen van de goedkeuring van de werkzame stof Thiofanaat-methyl.
Wat zijn de gevolgen voor de boer en teler? Welke alternatieve vergelijkbare werkzame stoffen hebben zij nog tot hun beschikking?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda en het verslag van de Landbouw- en Visserijraad op 21 september
2020 en betreuren het instemmen van het kabinet met verdere externe
convergentie. Door de externe convergentie financiert Nederland de
Europese concurrenten van de Nederlandse boeren. Daarnaast zijn over
het algemeen de kosten voor de Nederlandse boeren veel hoger dan voor
boeren in de rest van Europa.
Kan de Minister reageren op een artikel waarin staat dat de Amerikaanse
landbouwminister van mening is dat Eurocommissaris Timmermans de
Europese boeren een doodsteek geeft?1
In het artikel staat dat de door Timmermans bepleite forse daling van de
landbouwoppervlakte en van de landbouwexport in Europa alleen maar
onheil gaat brengen in de vorm van torenhoge kosten, een aanzienlijke
daling van de landbouwproductie en een vernietiging van het concurrentievermogen van de boeren in Europa. Hierdoor zullen de boeren
gedwongen zijn om aan te dringen op protectionistische maatregelen, die
zoals bekend de handelsrelaties verstoren. Ze kunnen zo immers niet
concurreren op de wereldmarkt.
1

Website Facts Found, 10 oktober 2020, «Amerikaanse landbouwminster vindt dat Frans
Timmermans de Europese boeren een doodsteek geeft», Https://www.factsfound.news/
amerikaanse-landbouwminster-vindt-dat-frans-timmermans-de-europese-boeren-eendoodsteek-geeft/.

5

Kan de Minister ingaan op de Europese productiestandaarden die volgens
de in het artikel genoemde Amerikaanse Minister subjectief zijn en niet
om gezondheids- of veiligheidsstandaarden gaan, die een wetenschappelijke onderbouwing hebben?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
regering over de geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 19 en
20 oktober 2020 en willen de Minister nog enkele vragen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie lezen dat een van de voorstellen die in de
compromistekst voor de verordening strategische GLB-plannen wordt
gedaan is dat lidstaten ervoor kunnen kiezen om betalingen aan kleine
boeren toe te kennen in de vorm van een forfaitair bedrag of een bedrag
per hectare tot een door de lidstaat vast te stellen limiet aan hectaren.
Deze leden vragen hoe de Minister dit concreet voor zich ziet. Stimuleert
dat kleine boeren niet juist om uit te breiden tot ze het limiet aan hectaren
hebben bereikt?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een van de conclusies van de
raadsconclusies ten aanzien van de Van-boer-tot-bordstrategie is dat er
meer aandacht moet komen voor het belang van dierenwelzijn voor een
duurzame voedselproductie. Kan de Minister toelichten op basis waarvan
deze conclusie getrokken is en wat deze conclusie voor betekenis voor
Nederland heeft?
De leden van de CDA-fractie lezen in de concept-raadsconclusies dat de
lidstaten de doelstelling steunen om minimaal 30% landoppervlakte van
de EU en 30% van het zeegebied te beschermen waarvan een derde strikt
beschermd. Is het duidelijk hoeveel per lidstaat wordt bijgedragen? Wat
heeft deze doelstelling voor invloed voor Nederland?
De leden van de CDA-fractie vragen wat precies wordt gedaan met de
conclusies uit het VN-rapport «Global Biodiversity Outlook». Worden deze
conclusies meegenomen in de voorbereidingen voor de inzet van de EU
tijdens de conventie van partijen bij het Verdrag inzake Biologische
Diversiteit (CBD)? Zijn de strategische doelstellingen uit het rapport ook
uitgesplitst naar land, zodat we kunnen zien welke landen het wel of niet
goed gedaan hebben?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Europese Commissie
ambitieuze plannen voor het nieuwe GLB heeft en dat in de plannen meer
gevraagd wordt van de boeren, terwijl er structureel minder geld
tegenover staat. Deelt de Minister de mening dat het niet zo kan zijn dat
een situatie ontstaat waarin voor lagere bedragen aan landbouwsubsidies
toch meer (maatschappelijke) diensten worden verwacht van onze
boeren?
De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen om de blijvende graslandbescherming in Natura 2000-gebieden, aangezien in het verleden alle
blijvende graslanden in Natura 2000-gebieden aangewezen zijn als
«gevoelig», wat voor boeren voor problemen heeft gezorgd. Hoe zet
Minister zich in om niet weer alle blijvende graslanden als gevoelig aan te
wijzen?

6

Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de Geannoteerde
agenda Landbouw- en Visserijraad op 19 en 20 oktober 2020, het Verslag
van de Landbouw- en Visserijraad op 21 september 2020 en de brief over
de Standing Commitee for Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF) van
29 september 2020 en hebben hierover enkele vragen en opmerkingen.
Verslag Landbouw- en Visserijraad op 21 september 2020
De leden van de D66-fractie lezen in het verslag van de Landbouw- en
Visserijraad op 21 september 2020 dat een aantal vragen op het gebied
van de Europese 30%-doelstelling in de Biodiversiteitsstrategie (EBS) niet
beantwoord is. In de kabinetsappreciatie van de EBS (Kamerstuk 22 112,
nr. 2897) lazen deze leden dat het kabinet het niet noodzakelijk vindt dat
de 30% automatisch moet gelden voor iedere Europese lidstaat. Zij vragen
de Minister nogmaals of zij van mening is dat deze 30% dus niet voor
Nederland als lidstaat dient te gelden. Welk soort invulling zou de Minister
graag zien van deze 30% in Europa en welke lidstaten zouden dan het
areaal moeten opvangen als Nederland deze doelstelling niet wil
hanteren? Hoe ziet zij de doorvertaling van de 30% naar het niveau van de
lidstaten? Welke rol en verantwoordelijkheid ziet de Minister weggelegd
voor Nederland om deze doelstelling te halen op Europees niveau? Deze
leden willen nogmaals benadrukken dat zij van mening zijn dat het
belangrijk is om eendracht uit te stralen en dat iedere lidstaat moet
streven naar 30% natuur, waarbij natuurgebieden door heel Europa
moeten aansluiten op elkaar.
Toekomst GLB
De leden van de D66-fractie lezen dat veel lidstaten hun steun hebben
uitgesproken voor het Duitse voorstel om voor boeren met een bedrijf van
kleiner dan vijf hectare een vereenvoudigd controlesysteem toe te staan,
maar dat de Minister hierover minder enthousiast is vanwege het risico
dat de doelstellingen niet gehaald worden. Deze leden steunen de
Minister in deze opvatting. Hoe kansrijk is dit voorstel volgens de
Minister? Ziet de Minister mogelijkheden om dit voorstel tegen te
houden? Zo ja, welke?
De leden van de D66-fractie lezen ook dat de Europese Commissie zich
zorgen maakt over het feit dat de Raad optionele plafonneringen van
directe betalingen binnen het GLB voorstaat omdat dit de optimale
verdeling van GLB-middelen in gevaar zou brengen. Hoe beoordeelt de
Minister deze zorgen?
De leden van de D66-fractie hebben gesignaleerd dat Frankrijk, met brede
steun van een groot aantal lidstaten, heeft gepleit om de productie van
eiwithoudende gewassen binnen de EU te versterken en de afhankelijkheid van invoer te verminderen. Deze leden zijn positief dat de Minister
stelt dat zij de verklaring niet steunt, aangezien ook wordt gepleit voor
gekoppelde steun voor de versterking van productie. Hoeveel lidstaten
hebben zich tot nu toe achter het voorstel van Frankrijk geschaard? Ziet de
Minister nog mogelijkheden om dit voorstel tegen te houden? Is de
Minister bereid dit voorstel te steunen, mits de voorwaarde van gekoppelde steun wordt losgelaten?
De leden van de D66-fractie hebben gelezen dat «men» het erover eens is
dat de Commissie de invoer van eieren uit landen met een lager dierenwelzijnskarakter moet gaan verbieden. Deze leden zijn tevreden met dit
standpunt en onderschrijven deze visie. Hoe groot acht de Minister de

7

kans dat deze regelgeving er komt? Hoe wordt beoordeeld welk land
voldoet aan het dierenwelzijnskarakter? Welke eisen vindt de Minister dat
hierbij zouden moeten worden gesteld aan landen?
De leden van de D66-fractie zien dat de Minister stelt dat zij nog steeds
voorstander is van volledige afbouw van productie aan gekoppelde steun.
In dit standpunt kunnen deze leden zich volledig vinden. Echter meldt de
Minister dat het krachtenveld niet gunstig is en dat veel lidstaten
voorstander zijn voor behoud of uitbreiding van gekoppelde steun. De
Minister zet zich daarom in dat maximale budgetten niet toenemen en dat
het niet mag leiden tot toename van productie. Is de Minister nog steeds
voornemens om ook in te zetten op volledige afbouw van gekoppelde
steun? Welke aangrijpingspunten ziet de Minister om op dit vlak nog
voortgang te boeken?
De leden van de D66-fractie hebben via Politico2 vernomen dat Italië en
Oostenrijk vraagtekens hebben gezet bij het integreren van de Van-boertot-bordstrategie en het GLB op basis van het subsidiariteitsargument. De
lidstaten stellen dat het nieuwe GLB heel erg bottom-up opgezet is, terwijl
de strategie veel meer top-down is ingestoken. Daarom stellen deze
lidstaten de vraag hoe de bottom-up resultaatgerichte benadering van het
GLB verzekerd blijft. Wat is de visie van de Minister op dit argument? Wat
is de inzet van de Minister in deze discussie?
De leden van de D66-fractie hebben ook vernomen dat een aantal
Centraal- en Oost-Europese lidstaten gezamenlijk een amendement
hebben ingediend op artikel 86 van de «Strategic Plan Regulation» onder
het GLB en een de gezamenlijke verklaring hebben getekend.3 Hierin
roepen zij de Europese Commissie op om de doelstellingen van de
Van-boer-tot-bordstrategie vrijwillig te maken en aan te passen aan de
specifieke omstandigheden van elk land. Hoe beoordeelt de Minister dit
amendement en deze gezamenlijke verklaring? Welke consequenties
verwacht de Minister voor het krachtenveld omtrent het nieuwe GLB en
de Van-boer-tot-bordstrategie? Wat is de huidige inschatting van de
Minister van het krachtenveld rondom de strategie, met name wat betreft
het bindende dan wel vrijwillige karakter van de doelstellingen? Wat is de
inzet van de Minister op dit vlak?
Waarschuwing aan Nederland op het gebied van pesticidegebruik
De leden van de D66-fractie hebben via Politico4 vernomen dat Eurocommissaris Kyriakides per brief lidstaten heeft gewaarschuwd over de staat
van dierenwelzijn en pesticidegebruik. Volgens het artikel heeft ook
Nederland waarschuwingen gekregen op het gebied van pesticidegebruik.
Nederland zou slim gebruik van pesticiden beter moeten verifiëren,
verminderingen in gebruik van pesticiden meer moeten aanmoedigen en
een landelijk actieplan moeten updaten. Hoe beoordeelt de Minister deze
waarschuwingen? Welke acties onderneemt de Minister of gaat zij
ondernemen om gehoor te geven aan de waarschuwingen van Eurocommissaris Kyriakides?

2

https://pro.politico.eu/news/italy-and-austria-express-doubts-about-integration-of-cap-andfarm-to-fork.
3
https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2020/10/Joint-letter-on-the-environmentalambition-of-the-CAP.pdf?utm_source=POLITICO.EU&utm_campaign=99183ecae2EMAIL_CAMPAIGN_2020_10_08_05_14&utm_medium=email&utm_term=0_10959edeb599183ecae2-190248061.
4
https://www.politico.eu/article/brussels-confronts-eu-countries-over-pesticides-and-animalwelfare/.

8

SCoPAFF, Bijenrichtsnoer
De leden van de D66-fractie hebben samen met de leden van de Partij
voor de Dieren, de SP, GroenLinks, PvdA en PVV spoedvragen gesteld
over de onderbouwing voor de Nederlandse inzet voor de bescherming
van honingbijen, hommels en wilde bijen in het bijenrichtsnoer op
30 september 2020. Tot op heden hebben deze leden nog geen beantwoording mogen ontvangen ondanks de vraag of deze vragen beantwoord konden worden op uiterlijk 2 oktober 2020 zodat eventuele
vervolgvragen in dit schriftelijk overleg meegenomen konden worden.
Wat is de reden dat deze vragen nog niet zijn beantwoord? In het verslag
van het schriftelijk overleg over de geannoteerde agenda Informele
Landbouwraad van 1 september 2020 wordt gesteld dat de Nederlandse
inzet omtrent het bijenrichtsnoer op het volgende feit gebaseerd is: «Juist
de gekozen werkwijze voor het vaststellen van het beschermdoel zorgt
ervoor dat de omvang van een bijenkolonie binnen de natuurlijke
variabiliteit blijft, waardoor verwacht kan worden dat de bestuivingsfunctie ook binnen de natuurlijke variabiliteit blijft» Klopt dat? Kan hieruit
geconcludeerd worden dat bijen en andere bestuivers met dit rekenmodel
(BEEHAVE) in de praktijk goed beschermd zijn tegen gewasbeschermingsmiddelen? Welke onafhankelijke adviseurs zijn geraadpleegd over deze
gekozen inzet?
Klopt het dat begin oktober in een technisch overleg ter voorbereiding van
een vergadering van het SCoPAFF gesproken zal worden over een te
kiezen «percentiel» in het BEEHAVE-model, dat de facto het beschermingsniveau voor bijen zal bepalen? Wat is de Nederlandse inzet in deze
discussie? Welke wetenschappelijke stukken die ten grondslag liggen aan
deze inzet worden hierbij meegenomen en kunnen deze gedeeld worden
met de Tweede Kamer?
De leden hebben vernomen dat er meerdere leden van het Europees
Parlement bezwaren uiten omtrent het verlagen van de bescherming van
bijen5. Wat is de appreciatie van de Minister omtrent deze bezwaren?
Worden deze bezwaren meegenomen in het tot stand komen van het
Nederlandse standpunt omtrent het bijenrichtsnoer?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de documenten ter voorbereiding op van de informele Landbouw- en
Visserijraad die op 19 en 20 oktober 2020 zal worden gehouden. Het
bijenrichtsnoer staat deze keer niet op de agenda, maar deze leden
houden dit nauw in de gaten. Zij kijken uit naar de antwoorden op de
schriftelijke vragen die zij samen met enkele leden van andere fracties
over dit onderwerp hebben gesteld.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben vragen over de niet-bindende
richtlijnen voor de klimaatdoelstellingen in het toekomstige GLB. Met de
Green Deal zijn allemaal nieuwe doelstellingen die veel groener zijn dan
voorheen. Zeker nu sinds afgelopen week ook de klimaatambities van
Europa veel ambitieuzer zijn geworden. De Europese Commissie zegt dat
lidstaten hun Nationaal Strategisch Plan zo ambitieus kunnen maken als
zij zelf willen. De richtlijnen zijn immers niet bindend. De Europese
Commissie beoordeelt de plannen van de lidstaten wel, maar mogen de
lidstaten niet dwingen tot scherpere plannen. Deze leden zijn hier bezorgd
over. Zij denken dat de niet-bindende richtlijnen ervoor zorgen dat er
grote verschillen zullen ontstaan tussen de ambities van de lidstaten.
Deelt de Minister deze zorgen? Kan zij dit toelichten?

5

https://euobserver.com/green-deal/149609.

9

De leden van de GroenLinks-fractie lezen daarnaast dat het toekomstige
GLB-lidstaten zelf laat bepalen hoe hoog de maximum inkomenstoeslag
per bedrijf wordt. Op dit moment wordt de inkomenstoeslag bepaald aan
de hand van het aantal hectare van een bedrijf. Hierdoor krijgen de
grootste bedrijven de grootste inkomenstoeslagen, terwijl zij al het
meeste verdienen. Deze leden zijn van mening dat het stellen van een
maximum aan de subsidietoeslag belangrijk is. Kleinere (familie)bedrijven
hebben subsidies immers harder nodig dan de grote bedrijven. Gaat
Nederland een maximumsubsidie per bedrijf invoeren in het NSP? Zo ja,
hoe hoog zal deze worden? Zo nee, waarom niet?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben daarnaast nog vragen over
klimaat- en biodiversiteitseisen in het NSP. Is de Minister voornemens om
extra eisen te stellen aan biodiversiteit en klimaat voor grotere bedrijven
die meer subsidie krijgen? In Nederland is al veel discussie over de
landbouw en bijbehorende klimaatdoelstellingen. Deze leden gaan ervan
uit dat Nederland ambitieuze plannen zal invoeren. Door de verschillende
plannen van lidstaten kan het zijn dat Nederlandse boeren veel meer
moeten doen om subsidie te krijgen dan boeren in andere lidstaten. Wat
vindt de Minister hiervan? Hoe gaat de Minister voorkomen dat de
concurrentiepositie van Nederlandse boeren negatief beïnvloed wordt?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat onderhandelingen tussen de
EU en Noorwegen over de visserij in 2020 later en anders zullen plaatsvinden dan normaal. Doordat er wegens Brexit ook onderhandeld moet
worden met het Verenigd Koninkrijk, kan er nog niet concreet gesproken
worden over EU-Noorwegenonderhandelingen. De Minister schrijft
daarnaast dat Noorwegen zelf de visserijovereenkomst die is gesloten in
1980 ook wil herzien. Het akkoord is volgens Noorwegen toe aan
modernisering en ook de Brexit speelt hierbij een rol. Heeft de Minister
een idee op welke manier de Brexit invloed gaat hebben op de
EU-Noorwegenonderhandelingen? Kan zij dit toelichten?
Daarnaast lezen deze leden dat het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen een
bilaterale visserijovereenkomst hebben getekend. Naar verwachting zullen
er meerdere soortgelijke bilaterale overeenkomsten met andere kuststaten
door het Verenigd Koninkrijk worden gesloten. In hoeverre moet in de
EU-Noorwegenonderhandelingen naar deze vergelijkbare overeenkomsten worden gekeken? Welke invloed hebben deze verschillende
bilaterale overeenkomsten op het Europese visserijbeleid? Zij houden de
Brexit-onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk nauw in de gaten en
zijn benieuwd of de Minister een laatste stand van zaken kan geven van de
rol van de visserij in deze onderhandelingen. Kan de Minister deze leden
daar meer inzicht in geven?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zien in het nieuwe
GLB voornamelijk de subsidiëring van klimaatverandering. Zolang
subsidies gaan naar directe inkomenssteun voor het fokken, gebruiken en
doden van het enorme aantal dieren in Europa – en niet naar het
verantwoord verminderen van het aantal dieren – is er geen sprake van
een «duurzaam» of «groen» GLB. Gezien de tijdspanne van het nieuwe
GLB (tot 2027) en de urgentie van de klimaatcrisis is dit volgens deze
leden onverantwoord: nu moet begonnen worden met het afbouwen van
het aantal dieren, om in 2030 de klimaatdoelen te halen.
Deze leden hebben ook grote zorgen over de afbraak van de biodiversiteit
die de industriële Europese landbouw veroorzaakt. Meerdere analyses van
het huidige GLB wijzen erop dat de ecoschema’s en programma’s voor
agrarisch natuurbeheer niets voor de natuur hebben betekend en dat
daarmee grote sommen geld zijn weggegooid. Kan de Minister aangeven

10

welke prestatie-indicatoren ter bevordering van de biodiversiteit zijn
ontwikkeld in het nieuwe GLB en op welke manier monitoring zal
plaatsvinden? Kan de Minister aangeven of met de huidige voorliggende
plannen het budget dat geoormerkt is om de biodiversiteit te bevorderen
gegarandeerd het beoogde effect zal bereiken?
Deze leden benadrukken dat de landbouw, zowel in Nederland als in
Europa voor een zeer grote uitdaging staat om over te stappen op
duurzame, regionale en meer plantaardige landbouw om binnen de
milieugrenzen te blijven. Het komende GLB moet volledig aan die
omschakeling bijdragen: o.a. meer productie van plantaardige eiwitten
(voor menselijke consumptie), gemengde teelten, ruimere gewasrotatie
en het drastisch afbouwen van gifgebruik. Boeren die geen stappen zetten
richting verduurzaming dienen niet langer subsidie uit het GLB te
ontvangen. Ook de Minister heeft een visie voor een transitie in de
landbouw: hoe denkt zij deze te bewerkstelligen als directe inkomenssteun
het huidige intensieve landbouwsysteem blijft subsidiëren? Graag een
reactie van de Minister.
Van-boer-tot-bordstrategie
De leden van de Partij voor de Dierenfractie moedigen de Minister aan om
de Van-boer-tot-bordstrategie aan te grijpen om daadwerkelijk handen en
voeten te geven aan haar beleid voor de transitie waar de landbouw voor
staat. Deze leden roepen de Minister dan ook op om binnen de Landbouw
en Visserijraad te pleiten voor het vastleggen van bindende doelstellingen, met een resultaatverplichting voor 2030. Beaamt de Minister dat er
een significant verschil zit tussen streefdoelen (een inspanningsverplichting) en een resultaatsverplichting? Gaat de Minister zich inzetten
voor een resultaatsverplichting van de kwantitatieve doelstellingen? Zo
nee, waarom niet?
Deze leden hebben vernomen dat de Minister in de Landbouw en
Visserijraad pleit voor EU-brede doelstellingen, die niet uniform in elk
land moeten worden toegepast. Deze leden vragen de Minister wat haar
doel is met dit pleidooi. Verwacht de Minister dat bepaalde doelstellingen
minder ambitieus zullen uitpakken voor Nederland wanneer deze
EU-breed worden toegepast en zo ja, welke? Realiseert de Minister zich
dat wanneer gestuurd wordt op een Europees gemiddelde van de
kwantitatieve doelstellingen, landen alleen ondergemiddeld kunnen
scoren als andere landen boven het gemiddelde zitten? Op welke
doelstellingen voorziet de Minister dat er landen zijn die bovengemiddeld
zullen scoren en welke landen zullen dit zijn? Voorziet de Minister dat
Nederland op bepaalde doelstellingen bovengemiddeld zal scoren en zo
ja, op welke? Deelt de Minister het inzicht dat de solidariteit en het
rechtvaardigheidsgevoel van lidstaten verhoogd wordt wanneer de
doelstellingen voor alle landen (procentueel) gelijk worden gesteld?
Waarom pleit de Minister daar niet voor?
In een uitgelekte versie van de concept raadsconclusies over de Van-boertot-bordstrategie hebben deze leden gelezen dat de Landbouw en
Visserijraad wenst dat de Europese Commissie impact assessments
uitvoert alvorens met wetgeving te komen, waarbij rekening gehouden
moet worden met reeds behaalde successen, lopende Europese initiatieven en de aanvankelijke niveaus van bedrijfsintensiteit van lidstaten. Is
de Minister pleitbezorger van deze wens? Zo ja, kan zij uitleggen wat zij
bedoelt met «reeds behaalde successen» en op welke manier deze al dan
niet invloed zouden (moeten) hebben op de doelstellingen? Naar welke
lopende Europese initiatieven wordt hier verwezen en wat bedoelt de
Minister (indien dit haar inzet is) met het rekening houden met aanvankelijke niveaus van bedrijfsintensiteit van lidstaten? Op welke manier zou dit
van invloed (moeten) zijn op de doelstellingen?

11

De leden van de Partij voor de Dierenfractie roepen de Minister op om te
blijven pleiten voor een moratorium op de vangst van de kortvinmakreelhaai. Wetenschappers stellen dat de snelste haai ter wereld op
uitsterven staat, onder andere doordat landen als Italië, Spanje en
Portugal gericht op deze haai vissen, maar ook doordat de haai bijvangst
is bij de tonijnvisserij. Omdat de haai maar eens in de drie jaar nageslacht
krijgt en de populatie hierdoor heel langzaam toeneemt, is de vangst van
één haai volgens deze leden er al één te veel.
Binnenkort bepaalt Europa haar positie in voorbereiding op de bijeenkomst van de International Commission for the Conservation of Atlantic
Tunas (ICCAT). Alhoewel Europa’s positie nu nog is dat mortaliteit van de
makreelvis moet worden voorkomen door onder andere een verbod op
het vissen van de haai, zijn er landen als Spanje (maar ook Curaçao) die
zich hiertegen verzetten. Deze landen menen dat mortaliteit van de
makreelhaai niet kan worden uitgesloten, omdat deze ook dood kan gaan
als bijvangst. Tijdens de tonijnvangst echter wordt ook niet getracht om
bijvangst van de makreelhaai te vermijden. Zo wordt bijvoorbeeld niet
ingezet op ander vistuig of voer.
Klopt het dat Curaçao op tonijn vist en dat daarmee gesteld kan worden
dat het Koninkrijk der Nederlanden ook aan tonijnvisserij doet? Kan de
Minister uitleggen waarom Curaçao een andere opstelling heeft in het
ICCAT dan Nederland en welke afspraken er tussen Curaçao en Nederland
bestaan over gezamenlijk visserij- en natuurbeheer? Kan de Minister
toezeggen dat ze in Europa ervoor blijft pleiten dat de visserij op de
makreelhaai stopt en dat er concrete acties worden ondernomen om de
bijvangst van de makreelhaai te reduceren door het stoppen van het
vissen met schadelijke vistuigen?
Walvissen en dolfijnen staan wereldwijd op uitsterven schreven meer dan
350 wetenschappers uit 40 landen vorige week in een brandbrief.6 Voor
meer dan de helft van negentig grote soorten walvissen, dolfijnen en
bruinvissen is er reden tot zorg. De oorzaken van de achteruitgang zijn het
verstrikt raken in vissersnetten, aanvaringen met boten, (plastic)vervuiling
en klimaatverandering. De wetenschappers roepen op tot actie. De leden
van de Partij voor de Dierenfractie willen weten of de Minister bekend is
met de brandbrief.
Erkent de Minister dat elk jaar duizenden dolfijnen dood op stranden
aanspoelen als gevolg van vissersnetten? Beaamt de Minister dat het
verstrikt raken in vissersnetten de grootste oorzaak van sterfte is onder
walvissen en dolfijnen in Europa? Zo nee, waarom niet? Zo ja, is de
Minister het ermee eens dat concrete actie moet worden genomen om
sterfte van walvissen en dolfijnen door vissersnetten aan te pakken?
Kan de Minister uitleggen waarom walvis- en dolfijnsterfte als gevolg van
vissersnetten nog veel voorkomt, aangezien Europese landen verplicht
zijn om te zorgen voor strikte bescherming van walvisachtigen en het
minimaliseren van bijvangst volgens de EU Habitatrichtlijn?7 Kan de
Minister uitleggen waarom een goede milieutoestand op zee, waaronder
het voorkomen van de achteruitgang van de biodiversiteit als gevolg van
menselijke activiteiten, nog niet bereikt is, ondanks de afspraak dat de
goede milieutoestand op zee in 2020 bereikt zou zijn?8
Klopt het dat de monitoring van incidentele bijvangsten van zeezoogdieren nog onvoldoende plaatsvindt? Kan de Minister uitleggen waarom
monitoring nog onvoldoende plaatsvindt, gezien de afspraak om in 2020
een goede milieutoestand op zee te bereiken en gezien de verplichtingen
volgens de EU- Habitatrichtlijn? Kan de Minister aangeven wat de
6

https://www.bbc.com/news/science-environment-54485407.
https://meta.eeb.org/2019/07/11/thousands-of-whales-and-dolphins-killed-by-failure-to-followeu-rules/.
8
https://ec.europa.eu/environment/marine/good-environmental-status/index_en.htm.
7

12

concrete acties met bijbehorende tijdlijn zijn van het voornemen van
Nederland om een internationaal project over monitoring en mitigatie van
bijvangst, in samenwerking met zoveel mogelijk buurlanden, te initiëren?9
Kent de Minister het reddingsplan »Blue Manifesto»10, dat opgesteld is
door meer dan 100 milieuorganisaties, om het tij te keren op zee? Is de
Minister het eens met de concrete acties die worden genoemd in het
reddingsplan, zoals een snelle overgang naar visserijmethoden die leiden
tot minder bijvangst? Is de Minister het ermee eens dat de concrete acties
uit het Blue Manifesto opgenomen worden als onderdeel van de
EU-Biodiversiteitsstrategie en mondiale biodiversiteitsverdrag, die in 2021
worden vastgesteld? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat de Minister
ondernemen om deze acties te promoten en te implementeren?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben nog enkele vragen
over de aanlandplicht. De aanlandplicht is bedoeld om verspilling tegen te
gaan, door vissers diersoorten, die als bijvangst gevangen worden, aan
land te laten brengen. Zonder deze aanlandplicht zouden de bijvangstsoorten over boord gegooid worden. De gedachte achter de aanlandplicht
is dat het vissers dwingt om selectiever te gaan vissen, door hun netten
en visserij zo aan te passen dat er minder ongewenste bijvangst is.
Er zijn vissers die zeggen dat de aanlandplicht voor extra sterfte zorgt,
omdat teruggegooide vis een hogere overlevingskans heeft. Onderzoek
toont aan dat de overlevingskans van vis erg laag is en afhangt van
allerlei niet te controleren variabelen, zoals seizoen, weer en diepte van
het vangstgebied. Het merendeel van de onderzochte soorten, te weten
tong, schol en schar, sterft.
De leden van de Partij voor de Dierenfractie merken op dat er uitzonderingen gelden op de aanlandplicht voor bijvoorbeeld ondermaatse schol
(t/m 2023), tarbot (t/m 2022), wijting (t/m 2021) en garnalen (t/m 2023).
Deze leden merken op dat voor de vangst van garnalen sleepnetten of
boomkorren worden gebruikt, waarbij grote hoeveelheid bijvangst
aanwezig is, ook van soorten die bedreigd zijn. Zij zijn daarom verbaasd
dat de aanlandplicht niet geldt voor garnalen.
Kan de Minister aangeven of er nog meer uitzonderingen zijn voor de
Nederlandse visserij? Zo ja, voor welke andere soorten geldt een
ontheffing op de aanlandplicht? Kan de Minister aangeven voor welke
soorten, die worden gevangen als bijvangst, de aanlandplicht niet geldt?
Klopt het dat er geen aanlandplicht is voor bodemdieren, zeldzame
soorten en soorten die niet beheerd worden of bevist mogen worden,
zoals haaien- en roggensoorten? Wat zijn de overlevingskansen van
bodemdieren en (zeldzame) soorten als ze overboord worden gegooid?
Kan de Minister aangeven hoeveel procent bijvangst een garnalenvisser
heeft en welke soorten worden gevangen? Hoeveel procent van de
Nederlandse vissers en welke vissers zijn specifieker gaan vissen als
gevolg van de aanlandplicht?
De leden van de Partij voor de Dierenfractie merken op dat een discussie
over het bijenrichtsnoer geagendeerd staat voor het SCoPAFF-overleg van
22 en 23 oktober 2020. Kan de Minister aangeven of in dat overleg
gesproken zal worden over het beschermingsdoel voor (wilde) bijen en
hommels in de herziening van het richtsnoer? Zal een technische briefing
voorafgaan aan deze SCoPAFF en zo ja, wanneer vindt deze plaats? Kan
de Minister deze leden verzekeren dat zij de spoedvragen over de

9

Mariene Strategie (deel 2), Actualisatie van het KRM-monitoringprogramma 2020–2026
juni 2020.
10
https://seas-at-risk.org/images/pdf/publications/
SAR_BLUE_MANIFESTO_DEPLIANT_A4_plie_BaT.pdf.

13

wetenschappelijke onderbouwing en de Nederlandse inzet11 ruim op tijd
met de Kamer deelt, zodat zij hier een oordeel over kan vormen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Geannoteerde agenda
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over de verzwaarde
conditionaliteit in relatie tot de eco-regelingen. Het Duitse voorzitterschap
lijkt in te willen zetten op verplichte beschikbaarstelling van
eco-regelingen en vereenvoudigde conditionaliteit voor kleine boeren. De
Europese Commissie heeft gekozen voor verzwaarde conditionaliteit,
mede vanwege het optionele karakter van de eco-regelingen. Welke
mogelijkheden ziet de Minister nog om in te zetten op vereenvoudigde
conditionaliteit voor alle boeren in combinatie met verplichte beschikbaarstelling van eco-regelingen?
De leden van de SGP-fractie maken zich grote zorgen over de doelstellingen in de Europese Van-boer-tot-bordstrategie in relatie tot de nationale
strategische plannen in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Enerzijds geeft de Europese Commissie aan dat de doelstellingen
geen wettelijke verplichtingen zijn, maar wel dat de het de bedoeling is
dat lidstaten in de nationale strategische plannen heel veel aandacht aan
deze doelstellingen besteden. Kan de Minister nader aangeven welke
bevoegdheden de Europese Commissie heeft of krijgt ten aanzien van de
invulling van het NSP van lidstaten? Kan de Minister erop aandringen dat
in de raadsconclusies met betrekking tot zowel het GLB als de Van-boertot-bordstrategie wordt aangegeven dat de bemoeienis van de Europese
Commissie met de invulling van de nationale strategische plannen
teruggedrongen wordt, zeker in het licht van de (niet formeel geaccordeerde) doelstellingen van de Van-boer-tot-bordstrategie?
De leden van de SGP-fractie maken zich grote zorgen over de inzet in de
Van-boer-tot-bordstrategie op 20% vermindering van het gebruik van alle
meststoffen, zowel dierlijke als kunstmest. Het kan grote gevolgen hebben
voor de gewasproductie omdat de gebruiksnormen al afgestemd zijn op
de gewasbehoefte en de bodemvruchtbaarheid. Wil de Minister zich
ervoor inzetten dat in de Raadconclusies wordt opgenomen dat het moet
gaan om het beperken van nutriëntenverliezen en niet om het verminderen van het gebruik van meststoffen?
Standing Commitee for Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF) van
29 september 2020
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag naar aanleiding van de
Kamerbrief over het SCoPAFF. Zij hebben begrepen dat in de akkerbouw
grote zorgen zijn over het mogelijk niet verlengen van de toelating van de
actieve stof benfluralin. Dit is de werkzame stof in het gewasbeschermingsmiddel Bonalan, een belangrijk middel voor de cichoreiteelt. De
akkerbouw vreest voor het verdwijnen van de cichoreiteelt uit Nederland,
een producent van belangrijke voedingsstoffen. Kan de Minister aangeven
wat de stand van zaken is met betrekking tot herregistratie van benfluralin, zo vragen deze leden. Is de Minister bereid zo nodig in te zetten op
verlenging van de toelating? Zij willen erop wijzen dat de toelatingshouder heeft aangegeven dat met 90–95% driftreductie veilig gebruik
mogelijk is. Deze driftreductie moet door Nederlandse telers al geleverd
worden.

11

Schriftelijke vragen van 30 september 2020, 2020D38046.

14

II Antwoord/ Reactie van de Minister
III Volledige agenda
Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad op 19 en
20 oktober 2020. Brief regering d.d. 07-10-2020, 21 501-32, nr. 1254,
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten
Verslag van de Landbouw- en Visserijraad op 21 september 2020.
Brief regering d.d. 06-10-2020, 21 501-32, nr. 1253, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten.
Standing Commitee for Plants, Animals, Food and Feed
(SCoPAFF) van 29 september 2020. Brief regering d.d. 23-09-2020,
27 858, nr. 517, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J.
Schouten

15