UITVOERINGSTOETS WETSVOORSTEL WIJZIGING VAN DE
WET INKOMSTENBELASTING 2001 TOT HET GELEIDELIJK
UITFASEREN VAN DE AFTREK WEGENS GEEN OF GERINGE
EIGENWONINGSCHULD
INHOUDSOPGAVE

Leeswijzer
Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot het geleidelijk uitfaseren van de aftrek

2
5

1

Leeswijzer Uitvoeringstoets Nieuwe
Stijl

ingrijpend / middelgroot / beperkt

Gevolgen:

Interactie burgers/bedrijven

x

Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

x

Fraudebestendigheid

x

Bijdrage complexiteitsreductie

nvt
groot / gemiddeld / klein

Risico procesverstoringen:
Uitvoeringskosten

incidenteel

structureel

• Dienstverlening

€

0

€

0

• Handhaving/toezicht

€

0

€

0

• Automatisering

€

0

€

0

Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

+/- ??

fte incidenteel

+/- ??

fte structureel

dd – mm – 20jj

jaaraanpassing
…

Inleiding
De uitvoeringstoets nieuwe stijl geeft vanuit het perspectief van de Belastingdienst inzicht in de gevolgen
van voorstellen voor nieuwe wet- en regelgeving. De
Belastingdienst werkt uitvoeringstoetsen uit in een
sjabloon. Deze leeswijzer geeft een toelichting op de
verschillende onderdelen van het sjabloon.
Het kader
Het kader bevat een samenvattend overzicht van de
relevante uitvoeringsaspecten, inclusief de uitvoeringskosten en personele gevolgen. Het vervolg van de
uitvoeringstoets geeft daaraan een verdere uitwerking.

Beschrijving regeling
Beschrijft het voorstel waarover de Belastingdienst is
gevraagd een oordeel te geven. Waar bij het uitvoeren
van de toets van bepaalde randvoorwaarden of
veronderstellingen is uitgegaan, worden die hier ook
beschreven.
Gevolgen
In het kader wordt met de rubriek “gevolgen” geduid
wat de verwachte impact van het voorstel op de
Belastingdienst is. Dit kan zijn: ingrijpend, middelgroot,
of beperkt. Bij het maken van de inschatting wordt
onder meer gekeken naar de omvang van de geraakte
doelgroep, de mate waarin aanpassingen in de
automatisering nodig zijn en de omvang van de
personele gevolgen.
Beperkt geeft aan dat het om min of meer routinematige aanpassingen gaat, zonder of slechts met
beperkte gevolgen voor de automatisering en de
personele capaciteit.
Middelgroot geeft aan dat het om een maatregel met
grotere gevolgen gaat. Een systeem moet bijvoorbeeld
ingrijpender worden aangepast, of er moet een nieuw
systeem worden ontwikkeld. Er zijn grotere personele
gevolgen, of er is een wezenlijke impact op een of meer
doelgroepen.
Ingrijpend geeft aan dat het om een maatregel met
grote gevolgen gaat. De maatregel is een stelselwijziging of heeft daarvan de trekken. Er zijn grote
gevolgen voor de automatisering, de personele
bezetting, et cetera. De impact op een of meer
doelgroepen wordt groot ingeschat.
De inschatting van de gevolgen van het voorstel speelt
een rol bij de verdere beoordeling van de uitvoerbaarheid. Bijvoorbeeld naarmate een voorstel meer burgers
of bedrijven raakt, weegt de mate van
communiceerbaarheid bijvoorbeeld zwaarder mee in het
eindoordeel.
Interactie burgers/bedrijven
Dit onderdeel beschrijft de verwachte impact op de
interactie tussen burgers en bedrijven als gevolg van

het voorstel, zoals:
• aard en omvang van de doelgroep;
• begrijpelijkheid en uitlegbaarheid van het voorstel;
• noodzakelijke communicatie;
• verwachte gevolgen voor de dienstverlening van de
Belastingdienst, zoals bijvoorbeeld meer of minder
vragen bij de BelastingTelefoon of een toe- of
afname van het aantal bezwaren en beroepen.
Groen: een groene vlag geeft aan dat de Belastingdienst
een probleemloze interactie met burgers en bedrijven
verwacht.
Geel: een gele vlag geeft de verwachting aan dat de
interactie met burgers en bedrijven rond een voorstel
niet vanzelfsprekend zal verlopen, bijvoorbeeld als
gevolg van een toename van complexiteit, een
verandering van de doelgroep of de noodzaak voor
burgers en bedrijven nieuwe informatie te verwerken.
Rood: een rode vlag geeft de verwachting aan dat het
niet goed mogelijk zal zijn burgers en bedrijven te
informeren over de gevolgen van het voorstel. Het
gevolg hiervan kan zijn dat de interactie stokt, of dat er
problemen ontstaan omdat burgers en bedrijven niet of
iets anders doen dan van hen wordt verwacht. Hoe
zwaar dit uiteindelijk weegt, is mede afhankelijk van de
omvang van de doelgroep die door de maatregel wordt
geraakt.
Indien er geen impact is op burgers en bedrijven, wordt
dit aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Maakbaarheid systemen
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de informatievoorzieningssystemen (IV-systemen), zoals:
• welke gevolgen het voorstel heeft voor de opslag en
het beheer van gegevens;
• welke wijzigingen in of nieuwe stromen van en naar
burgers en bedrijven noodzakelijk zijn;
• welke aanpassingen in IV-voorzieningen
noodzakelijk zijn;
• wat de bouwbaarheid is van de noodzakelijke
aanpassingen;
• of de aanpassingen (tijdig) haalbaar zijn in het
portfolio;
2

•
•

•

of voorzieningen voor bestuurlijke informatie tijdig
realiseerbaar zijn;
hoe het voorstel zich verhoudt tot de totale
wijzigingsdruk (= de relatie van het voorstel tot
andere reeds geplande wijzigingen in de
IV-systemen);
de noodzakelijke doorlooptijd om aanpassingen in de
systemen tijdig te kunnen realiseren.

Groen: een groene vlag geeft aan dat het goed haalbaar
is de noodzakelijke aanpassingen in de systemen door
te voeren.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de aanpassing haalbaar is, maar dat daarbij bepaalde risico’s moeten
worden geaccepteerd of bijvoorbeeld in eerste instantie
bepaalde onvolledigheden zullen optreden. Te denken
valt aan de situatie waarin de toelichting bij de
aanvraag van een voorlopige aanslag voor het komende
jaar niet meer is aan te passen.
Rood: een rode vlag geeft aan dat niet alle vereiste
aanpassingen van de automatisering haalbaar zijn, met
als gevolg dat aanzienlijke risico’s op fouten optreden
bij burgers en bedrijven of bij de Belastingdienst. Hierbij
kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de noodzaak een
ingewikkeld automatiseringstraject in te korte tijd te
realiseren of een automatiseringssysteem te
ontwikkelen waarvan vooraf wordt ingeschat dat dit
onbeheersbaar complex wordt. Ook kan worden gedacht
aan de situatie waarin het niet meer mogelijk is een
bepaalde aanpassing, zoals het verwijderen van een
vraag uit de aanvraag voor een voorlopige aanslag,
tijdig door te voeren. Dit kan ertoe leiden dat belastingplichtigen na afloop van het jaar een bedrag moeten
terugbetalen dat zij eerder bij voorlopige aanslag
kregen uitbetaald.
Indien het voorstel de IV niet raakt, wordt dit
aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Handhaafbaarheid
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de aan
handhaving gerelateerde aspecten, zoals:

•
•
•

beschikbaarheid van de voor handhaving benodigde
gegevens;
verwacht risico op fouten en oneigenlijk gebruik;
inpasbaarheid in de handhavingsstrategie en welke
middelen moeten of kunnen worden ingezet en met
welke intensiteit.

Groen: een groene vlag geeft aan dat een verbetering
van de handhaafbaarheid wordt verwacht of dat er ten
opzichte van de bestaande situatie niet of nauwelijks
een wijziging van de handhaafbaarheid optreedt.
Geel: een gele vlag geeft aan dat er een negatief effect
is op de handhaafbaarheid, bijvoorbeeld omdat de
informatiepositie van de Belastingdienst verslechtert, of
omdat de handhaving van het voorstel niet inpasbaar is
binnen de bestaande handhavingsstrategie.
Rood: een rode vlag geeft aan dat er een groot negatief
effect op de handhaafbaarheid wordt verwacht. De
regeling is voor de Belastingdienst niet handhaafbaar of
alleen handhaafbaar met inspanningen die niet kunnen
worden waargemaakt.
Indien het voorstel de handhaafbaarheid niet raakt,
wordt dit aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Fraudebestendigheid
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de aan
fraudebestendigheid gerelateerde aspecten, zoals:
• de fraudegevoeligheid en -bestendigheid van de
voorgestelde wijziging;
• de (on)mogelijkheden fraude of oneigenlijk gebruik
tegen te gaan;
• de mate van verandering in de informatiepositie van
de Belastingdienst.
Groen: een groene vlag geeft aan dat de fraudebestendigheid ten opzichte van de huidige situatie
positief wordt beïnvloed, bijvoorbeeld doordat drempels
worden verhoogd of de informatiepositie van de
Belastingdienst wordt verstevigd.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de fraudebestendigheid ten opzichte van de huidige situatie verslechtert,
Leeswijzer Uitvoeringstoets Nieuwe Stijl

bijvoorbeeld omdat een regeling wordt geïntroduceerd
die niet met behulp van derdeninformatie controleerbaar is.
Rood: een rode vlag geeft aan dat de Belastingdienst
grote risico’s ziet voor de fraudebestendigheid van het
voorstel.
Indien het voorstel niet of nauwelijks gevolgen heeft
voor de fraudebestendigheid, wordt dit weergegeven
met “Niet van toepassing.”.
Bijdrage complexiteitsreductie
Dit onderdeel beschrijft de mate waarin met het
voorstel vanuit het perspectief van de Belastingdienst
complexiteitsreductie wordt gerealiseerd, zoals:
•
het schrappen van uitzonderingen, of voor de
Belastingdienst moeilijk uitvoerbare regelgeving;
•
de bijdrage van een voorstel aan de rationalisatie
van systemen;
•
een afname van aantallen belastingplichtigen,
toeslaggerechtigden of douaneklanten.
Groen: een groene vlag geeft aan dat het voorstel
bijdraagt aan complexiteitsreductie.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de complexiteit voor
de Belastingdienst als gevolg van het voorstel toeneemt. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van de
introductie van een nieuwe uitzondering.
Rood: een rode vlag geeft aan dat er een grote toename
van complexiteit wordt voorzien.
Indien het voorstel geen wezenlijk effect heeft op, of
geen relatie heeft met complexiteitsreductie wordt dit
weergegeven met “Niet van toepassing.”.
Risico procesverstoringen
Dit onderdeel beschrijft de mate van waarschijnlijkheid
dat de implementatie van het voorstel al dan niet
geruisloos verloopt. Daarbij komen de volgende vragen
aan de orde:
• wat is de impact van de voorgestelde wijzigingen op
de processen en systemen van de Belastingdienst;
3

•
•
•

wat is de impact van de noodzakelijke aanpassingen
in de interactie met burgers en bedrijven;
wat is de impact op de interactie met andere
(overheids)organisaties;
wat is de realiseerbaarheid van de noodzakelijke
aanpassingen.

De kans op procesverstoringen wordt aangeduid met
klein, gemiddeld of groot.
Klein wordt gebruikt voor min of meer routinematige
aanpassingen waar de Belastingdienst veel ervaring
mee heeft. Te denken valt aan tariefaanpassingen en
andere kleinere aanpassingen in bijvoorbeeld de
aangifteprogrammatuur.
Gemiddeld wordt gebruikt waar minder gebruikelijke en
complexere aanpassingen aan de orde zijn, waarbij een
groter risico aanwezig is dat de implementatie niet
foutloos zal verlopen. Dit kan het gevolg zijn van
aanloopproblemen die zich kunnen voordoen in de
automatisering en de processen, of van verwachte
complicaties in de interactie met burgers of bedrijven
waar niet op voorhand duidelijk is wat er van hen wordt
verwacht. Ook de afhankelijkheid van een of meer
andere organisaties en de daarmee samenhangende
risico’s van overdracht van informatie in ketens kan
aanleiding zijn het procesrisico op gemiddeld in te
schatten.
Groot wordt gebruikt waar complexe aanpassingen
ertoe leiden dat de onder “gemiddeld” beschreven
risico’s manifest zijn.
De risico’s op procesverstoringen worden gaande het
implementatieproces gemonitord. Waar nodig worden
maatregelen genomen om risico’s te beperken en om
gerezen problemen zo snel mogelijk op te lossen.
Indien er geen kans op procesverstoringen is, wordt dit
aangeduid met “geen”.
Uitvoeringskosten
Dit onderdeel beschrijft welke incidentele en structurele
kosten en besparingen met het voorstel samenhangen:

•
•
•

personele kosten;
kosten van de aanpassing, beheer en onderhoud van
IV-voorzieningen;
andere eenmalige materiële en structurele kosten
die nodig zijn om het voorstel te kunnen realiseren.

In het overzicht zijn de totale incidentele en structurele
kosten en baten verdeeld over dienstverlening,
handhaving/toezicht en automatisering.
De Belastingdienst maakt jaarlijks reserveringen voor te
verwachten kosten die samenhangen met kleinere,
jaarlijks terugkerende aanpassingen in wet- en regelgeving. Het gaat bijvoorbeeld om kosten voor het
wijzigen van content op de website en kleine aanpassingen in de aangifteprogrammatuur. De met
dergelijke aanpassingen samenhangende kosten worden
ten laste van het gereserveerde budget gebracht. In de
uitvoeringstoets wordt aangegeven dat het een jaaraanpassing betreft en worden de kosten verder niet
gekwantificeerd.
Personele gevolgen
Dit onderdeel beschrijft de met het voorstel
samenhangende personele gevolgen. De incidentele of
structurele afname of toename in personele capaciteit
wordt uitgedrukt in aantallen fte’s.

Indien de Belastingdienst constateert dat deze datum
niet haalbaar is, betekent dit feitelijk dat het voorstel
per de voorgenomen inwerkingtredingsdatum
onuitvoerbaar is.
Eindoordeel
Op grond van een weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering bevat de uitvoeringstoets
een eindoordeel. Hier zijn drie opties mogelijk:
1. Het voorstel is uitvoerbaar.
2. Het voorstel is uitvoerbaar indien/mits/ tenzij/et
cetera … .
3. Het voorstel is niet uitvoerbaar.
Indien er randvoorwaardelijke afhankelijkheden zijn,
wordt optie twee gebruikt. Bijvoorbeeld kan daarmee
worden aangeduid dat een bepaalde wijziging niet meer
in de voorlopige aanslagregeling kan worden verwerkt,
zodat deze feitelijk pas toepassing vindt via de aangifte
inkomstenbelasting die burgers na afloop van het jaar
bij de Belastingdienst indienen. Doordat de uitvoeringstoets wordt opgesteld gedurende de totstandkoming
van conceptwetgeving, kan potentieel lastig uitvoerbare
of onuitvoerbare wetgeving tijdig worden aangepast
waardoor het predicaat onuitvoerbaar niet snel zal
voorkomen.

Beslag portfolio
Hier wordt een inschatting gegeven welk beslag het
voorstel legt op het IV-portfolio van de Belastingdienst.
Dit wordt aangegeven op vijf niveaus:
• geen;
• jaaraanpassing;
• beperkt;
• middelgroot;
• groot.
Jaaraanpassingen worden opgevangen binnen het
daarvoor gereserveerde budget (zie hiervóór).
Invoeringsmoment
Dit onderdeel geeft de datum aan waarop de Belastingdienst het voorstel kan uitvoeren. In de praktijk is dit de
datum waarop het wetsvoorstel in werking treedt.
Leeswijzer Uitvoeringstoets Nieuwe Stijl

4

Uitfaseren van de aftrek wegens
geen of geringe eigenwoningschuld

ingrijpend / middelgroot / beperkt

Gevolgen:

Interactie burgers/bedrijven

x

Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

nvt

Fraudebestendigheid

nvt

Bijdrage complexiteitsreductie

groot / gemiddeld / klein

Risico procesverstoringen:
Uitvoeringskosten

incidenteel

• Dienstverlening

€

• Handhaving/toezicht
• Automatisering
Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

x

structureel

0

€

0

€

0

€

0

€

170.000

€

0

0

fte incidenteel

0

fte structureel

01 – 01 – 2019

beperkt
uitvoerbaar

Voor belastingplichtigen kan het ingewikkeld zijn de
uitwerking van de regeling te doorgronden, ook in
verband met de mogelijke stapeling met de gevolgen
van andere maatregelen in het eigenwoningdomein. Om
die reden wordt onderzocht of voor bepaalde
doelgroepen (onder meer ouderen) een
communicatiestrategie moet worden opgesteld. De
noodzakelijke communicatieve aanpassingen (onder
meer aanpassen website), lopen verder mee in het
reguliere communicatietraject over de jaarovergang.
Ook wordt de maatregel meegenomen in de opleiding
voor medewerkers van de BelastingTelefoon.

Uitvoeringskosten
De incidentele kosten voor aanpassing van de
geautomatiseerde systemen bedragen € 170.000.
Personele gevolgen
Er zijn geen personele gevolgen.
Invoeringsmoment
Invoering is mogelijk per: 1 januari 2019.
Eindoordeel
Het voorstel is uitvoerbaar.

Door het uitfaseren van de regeling stijgt het
verzamelinkomen van de belastingplichtige. Dit kan
betekenen dat een toeslaggerechtigde een lagere
toeslag ontvangt.
Gegeven de geleidelijke afbouw en de geautomatiseerde
verwerking wordt verwacht dat de maatregel niet tot
(veel) extra contacten tussen Belastingdienst en
burgers zal leiden.
Maakbaarheid systemen
De aanpassingen kunnen tijdig in de systemen voor de
voorlopige en definitieve aanslagregeling worden
verwerkt.
Handhaafbaarheid
Niet van toepassing.
Fraudebestendigheid
Niet van toepassing.

Beschrijving voorstel/regeling
Voorgesteld wordt om met ingang van 1 januari 2019
de aftrek wegens geen of een geringe eigenwoningschuld (Hillen-regeling) in 30 jaar geleidelijk in gelijke
stappen uit te faseren.
Interactie burgers/bedrijven
In 2015 maakten bijna een miljoen belastingplichtigen
gebruik van de regeling. De regeling wordt
geautomatiseerd toegepast in de voorlopige en
definitieve aanslagregeling voor de inkomstenbelasting.

Bijdrage complexiteitsreductie
De maatregel is op korte termijn complexiteitsverhogend aangezien de uitfasering moet worden
ingebouwd in de systemen. Het definitief beëindigen
van de maatregel is een beperkte vereenvoudiging in de
systemen.
Risico procesverstoringen
Het risico op procesverstoringen is klein.

5