Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 839

Jeugdzorg

29 538

Zorg en maatschappelijke ondersteuning

Nr. 494

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2015
Tijdens het AO Decentralisatie jeugdhulp van 6 oktober 2015 is door
meerdere leden van uw Kamer naar aanleiding van een recente calamiteit
in Zoetermeer gevraagd naar de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
de verschillende inspecties bij een calamiteit in het gemeentelijk domein.
Hierbij ga ik op uw vraag in.
Het toezicht in Jeugdwet en Wmo 2015
In de Jeugdwet en in de Wmo 2015 is het toezicht verschillend vorm
gegeven.
Jeugd-domein In de Jeugdwet is, mede vanwege de aard van de zorg,
voor het toezicht aangesloten bij de zorgsector. Ingevolge de wet oefent
de Inspectie Jeugdzorg(IJZ), samen met de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en de Inspectie Veiligheid en Justitie (IVenJ) (gedrieën: de
rijksinspecties) het toezicht uit. Alle instellingen die onder de Jeugdwet
vallen (instellingen die jeugdhulp verlenen, individuele jeugdhulpverleners, gecertificeerde instellingen en Veilig Thuis) zijn verplicht een
calamiteit te melden bij de rijksinspecties: zij werken daarvoor samen in
de Commissie meldingen jeugd (CM-J). Daarnaast wordt in Samenwerkend Toezicht Jeugd-verband (STJ) door vijf inspecties (IJZ, IGZ,
IVenJ, Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Inspectie van het
Onderwijs) samengewerkt.
Dat de rijksinspecties ingevolge de Jeugdwet toezichthouder zijn, betekent
niet automatisch, dat als er sprake is van een calamiteit waar een kind bij
betrokken is, de rijksinspecties altijd in actie komen: als er in een gezin
een calamiteit met een kind is, zonder dat er sprake is van enige
bemoeienis van hulpverleners, is er op grond van de Jeugdwet geen rol
voor de rijksinspecties.
In de praktijk is overigens bij de meeste calamiteiten sprake van enige, al
dan niet recente, betrokkenheid van hulpverleners.

kst-31839-494
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 839, nr. 494

1

Wmo-domein De Wmo 2015 maakt gemeenten verantwoordelijk voor de
kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning en het toezicht daarop.
De gemeente dient hiervoor een toezichthoudend ambtenaar aan te
wijzen. Aanbieders zijn verplicht om calamiteiten aan de gemeentelijke
toezichthouder te melden. Samen met gemeenten en VNG wordt op dit
moment gewerkt aan een gedragslijn over hoe gemeenten om moeten
gaan met calamiteiten. Hierover zal ook nog overleg met de rijksinspecties
plaatsvinden.
Samenwerking rijksinspecties en gemeenten
De vraag is nu, hoe rijksinspecties en gemeenten/gemeentelijke toezichthouders in de nabije toekomst omgaan met situaties en calamiteiten
waarin niet meteen duidelijk is of er een rol is voor een toezichthouder, en
zo ja voor welke toezichthouder.
De rijksinspecties en de VNG hebben voorlopig de volgende gedragslijn
afgesproken:
Bij calamiteiten in een gezin, waar minderjarige kinderen deel van
uitmaken, neemt de IJZ, al dan niet in STJ-verband, zodra zij van de
calamiteit op de hoogte is, altijd het voortouw, en benadert actief de
desbetreffende gemeente.
Als vervolgens blijkt, dat een andere rijksinspectie of de gemeentelijke
toezichthouder meer aangewezen is om de zaak te onderzoeken, draagt de
IJZ in overleg met die inspectie of de gemeentelijke toezichthouder, de
melding van de calamiteit expliciet aan een van beide over. Indien de
situatie daar aanleiding toe geeft kan de inspectie ook een vooronderzoek
doen, waarna beter kan worden bepaald of een nader onderzoek nuttig en
nodig is en door wie – gemeentelijke toezichthouder of rijksinspectie – dit
uitgevoerd gaat worden.
Deze rol voor de rijksinspecties en STJ past bij de gedachte, dat de IJZ de
belangrijkste inspectie is op het terrein van jongeren en gezinnen, en sluit
daarnaast aan bij de plannen van de vijf in STJ-verband samenwerkende
rijksinspecties om in de nabije toekomst tot een breder toezicht op het
sociaal domein te komen.
De rijksinspecties en de VNG zullen de komende tijd bezien hoe bovenstaande gedragslijn verder kan worden uitgewerkt. Dit past in de reeds
bestaande samenwerking tussen de rijksinspecties en de VNG/gemeenten.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 839, nr. 494

2