Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 231

Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968
(Wet implementatie Richtlijn
betalingsdienstaanbieders)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 1 december 2022
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen tijdig en
genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
I ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben nog een aantal vragen.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om nader toe te lichten
of er met de Central Electronic System of Payment (CESOP) een Europese
centrale database van alle grensoverschrijdende betalingen wordt
samengesteld waar, onder andere, de Europese Commissie toegang toe
heeft.
Kan de regering in dit kader een uitputtend overzicht verstrekken van alle
instanties en (fiscale) autoriteiten die, al dan niet indirect, (digitaal)
toegang krijgen tot dit systeem?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering voorts om aan te
geven wat exact wordt opgeslagen aan gegevens en waarom de Europese
Commissie toegang zou moet hebben tot die gegevens.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om aan te geven waar
deze Europese centrale database in de fysieke zin komt te staan en wie er
fysiek toegang heeft tot de database.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie lezen dat het onderhavige wetsvoorstel de
controlemogelijkheden op het afdragen van de btw uitbreidt voor
betalingen van een consument naar een andere lidstaat of een derde land.
Deze leden vragen de regering om toe te lichten hoe deze vergrote

kst-36231-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

1

bevoegdheid zich verhoudt tot de binnenlandse situatie. Worden
niet-grensoverschrijdende betalingen nu al gemonitord voor zover het
gaat om de gegevens van betalingsdienstaanbieders? Zo niet, hoe is
controle op binnenlandse boekingen georganiseerd? Hoe reflecteert de
regering op de proportionaliteit met betrekking tot het recht op privacy
van betalingsdienstgebruikers.
De leden van de D66-fractie vragen de regering om toe te lichten hoeveel
gevallen de regering verwacht van 25 betalingen aan dezelfde begunstigde binnen een kwartaal. Kan de regering nader ingaan op wat per
begunstigde ongeveer aan btw-opbrengsten zal worden verwacht? Om
hoeveel extra btw-inkomsten gaat het dan in totaal opgeteld? Kan de
regering nader ingaan op waarom deze inkomsten (deze kabinetsperiode)
buiten het inkomstenkader vallen? Valt dit geld dan in een volgende
kabinetsformatie vrij?
De leden van de D66-fractie lezen met enige verbazing dat er nog zeer
grote onzekerheidsmarges bestaan met betrekking tot de uitvoerbaarheid.
Waaruit zijn deze onzekerheden ontstaan? Hoe probeert de regering het
uitvoeringsbelang mee te nemen in het Europese onderhandelingscircuit?
Kan de regering nader toelichten waaruit de personele gevolgen in de
uitvoeringstoets zijn opgebouwd? De leden van de D66-fractie zijn zich
bewust van het grote belang van handhaving voor de belastingmoraal en
het rechtvaardigheidsgevoel van alle Nederlanders, maar desalniettemin
vragen deze leden de regering om nader toe te lichten hoe de uitvoeringskosten zich verhouden tot de verwachte inkomsten.
De leden van de D66-fractie vragen welke beleidsvrijheid de regering had
om deze richtlijn strenger dan wel minder streng te implementeren en
waarom voor de voorliggende variant gekozen is.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en steunen de doelstelling van het beter kunnen opsporen van btw-fraude
bij e-commerce. Deze leden hebben al vaker hun zorgen geuit over de
mate van btw-fraude binnen de Europese Unie, maar ook derving van
btw-inkomsten door gebrekkige heffing. De Europese Commissie schatte
het btw-gat in 2019 op 134 miljard euro per jaar. Deze leden vragen of de
regering een overzicht kan geven van wat er op dit moment in
EU-verband gebeurt om het btw-gat te verkleinen naast het onderhavige
wetsvoorstel. Vindt de regering dat er voldoende aandacht van de
Europese Commissie uitgaat naar het tegengaan van btw-fraude en
verbetering van heffing in de Europese Unie?
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wet implementatie Richtlijn betalingsdienstaanbieders. Deze leden vragen
de regering waar het zwaartepunt komt te liggen van deze richtlijn
aangaande fraudebestrijding. Deze leden vragen de regering voorts af hoe
de bevoegdheidsverdeling tussen de belastingdienst en de CESOP precies
zal zijn. Deze leden vragen de regering verder op welke wijze er bevoegdheden zullen worden overgedragen aan de CESOP.
De leden van de SP-fractie vragen de regering in hoeverre betalingsdienstaanbieders in de praktijk effectief zijn te controleren. Hoe doeltreffend
zijn de voorgestelde maatregelen en zal dit in de praktijk worden
gemonitord? De leden van de SP-fractie vragen de regering tenslotte op
dit punt in welke mate de data van consumenten beschermd worden nu
verder mogelijk wordt gemaakt dat financiële data van consumenten
Europees verzameld kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

2

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie vragen wat de geschatte totale omvang van
btw-fraude in de Europese Unie is en hoe groot is de ¨VAT gap¨ (btw-gap)
per jaar over de afgelopen periode van tien jaar? Welke categorieën
fraude kunnen daarbij worden onderscheiden (bijvoorbeeld carrouselfraude, etc.)? Wat is de geschatte totale omvang van de btw-fraude in
Nederland? Hoe groot is het Nederlandse ¨VAT gap¨?
De leden van de VVD-fractie vragen welke initiatieven de afgelopen jaren,
zowel op EU- als op nationaal niveau zijn genomen om deze fraude te
bestrijden? Welke daarvan waren succesvol, welke niet en waarom? Welke
initiatieven worden thans overwogen? Welke initiatieven zijn in andere
EU-landen genomen om btw-fraude te beperken? Welke hiervan waren
succesvol?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regering specifiek en
uitgebreid kan ingaan op de invoering van digitale rapportageverplichtingen in sommige EU-landen (bijvoorbeeld Spanje en Italië) en de impact
daarvan op verhoogde btw-opbrengsten c.q. fraudebestrijding. Deze leden
wijzen in het kader hiervan op het artikel in NLFW 2020/18 van Schrauwen
en Smeets1. Wordt in Nederland ook een dergelijke oplossing overwogen?
Zo ja, wanneer verneemt de Kamer hier meer over? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het onderhavige wetsvoorstel kan
helpen bij het opsporen van fraude bij e-commerce en met name kan
helpen bij digitale diensten, die niet fysiek de grens overgaan, dus
moeilijker te controleren zijn. Deze leden vragen of de regering gegevens
beschikbaar heeft over de omvang van btw-fraude met betrekking tot
grensoverschrijdende e-commerce, zowel voor goederen als voor
diensten. Ook vragen deze leden of de invoering van de one stop shop
(OSS) voor e-commerce hierop ten positieve of ten negatieve invloed
heeft.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
voorgestelde wetswijziging. Deze leden hebben nog een aantal vragen.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie vragen welke additionele maatregelen
Nederland en de Europese Unie overwegen ten aanzien van het bestrijden
van btw-fraude.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts welke mogelijkheden
Nederland heeft om de in de memorie van toelichting als voorbeeld
genoemde in India gevestigde verkoper daadwerkelijk aan te slaan voor
Nederlandse btw2.
De leden van de VVD-fractie constateren dat betalingsdienstaanbieders
gedurende drie kalenderjaren registers in elektronische vorm moeten
opslaan. Deze leden vragen waarom niet is gekozen voor de gebruikelijke
wettelijke bewaartermijn (zeven jaar) en/of de naheffingstermijn (vijf jaar).
De leden van de VVD-fractie vragen verder hoe het voorliggende
wetsvoorstel zicht verhoudt tot de recent aangenomen wet implementatie
EU-richtlijn gegevensuitwisseling digitale platformeconomie.
De leden van de VVD-fractie vragen of de door betalingsaanbieders
aangeleverde betalingsgegevens ook voor andere doelstellingen kunnen
1

M.C. Schrauwen en O.J.L.E. Smeets. 22 september 2020. NLF-W: Een pleidooi voor invoering
van digitale rapportageverplichtingen in Nederland naar aanleiding van ervaringen in Spanje
en Italië. NLF-W 2020/18. NLFiscaal | Een pleidooi voor invoering van digitale rapportageverplichtingen in Nederland naar aanleiding van ervaringen in Spanje en Italië
2
Memorie van toelichting, pagina 2 en 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

3

worden gebruikt anders dan voor de controle op het afdragen van btw bij
grensoverschrijdende betalingen. Deze leden lezen eveneens in de
memorie van toelichting op het wetsvoorstel dat de gegevens in CESOP
eveneens gebruikt kunnen worden voor de heffing van andere belastingmiddelen. Kan de regering toelichten op welke heffingen zij hiermee
doelt? Hoe verhoudt het benutten van deze mogelijkheid zich tot de
beperkingen in de AVG ten aanzien van het enkel bewaren van informatie
voor het vooraf bepaalde doel (in dit geval bestrijding van btw-fraude)?
De leden van de VVD-fractie lezen dat bij het verplicht aanleveren van
betaalinformatie aan de Belastingdienst een drempel van 25 betalingen
aan dezelfde begunstigde per kwartaal wordt gehanteerd. Deze leden
vragen of het bij het hanteren van deze drempel uitsluitend om grensoverschrijdende betalingen gaat en of de regering inzichtelijk kan maken of bij
reeds afgedane zaken rondom grensoverschrijdende btw-fraude er over
het algemeen vaker sprake was van meer of minder betalingen dan deze
drempel.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om nader toe lichten
wat er wordt verstaan onder het: ¨{op EU-niveau analyseren van deze
gegevens door fraude-experts.3 ¨
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering voorts op dit punt om
nader te duiden wie de aangewezen fraude-experts zijn waar de memorie
van toelichting naar verwijst. Zijn dit dezelfde personen als de Eurofisccontactambtenaren waarnaar de uitvoeringstoets verwijst?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven wat de taken
en bevoegdheden zijn van een Eurofisc-contactambtenaar in het kader
van het onderhavige wetsvoorstel?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven welke
gegevens door een Eurofisc-contactambtenaar (zullen) worden uitgewisseld en met welke instanties de Eurofisc-contactambtenaar gegevens
uitwisselt?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven of de aangewezen Eurofisc-contactambtenaar in dienst is bij de Nederlandse
Belastingdienst, de Douane, bij de Europese Commissie of een andere
instantie?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven hoe een
Europese centrale database zich verhoudt met de algemene beginselen
van de Eurofisc-organisatie dat juist geen centralisering van uitgewisselde
gegevens beoogt en het principe nastreeft dat de uitgewisselde gegevens
niet voor andere dan fiscale doeleinden gebruikt.4
De leden van de PVV-fractie merken op dat de verzamelde informatie ook
voor handhaving in bredere zin, op andere gebieden kan worden
gebruikt.5
Kan de regering aan leden van de PVV-fractie aangeven:
– op welke «gebieden» zij doelt;
– wat de regering bedoeld met «in bredere zin»; en
– waarom die bredere inzet wel een afzonderlijke gegevensbeschermingseffectbeoordeling vergt en het voorliggende wetsvoorstel niet?

3

Memorie van toelichting, pagina 2 en 3
http://register.consilium.europa.eu/pdf/nl/08/st11/st11714.nl08.pdf
5
36231–4 Advies Raad van State en nader rapport, pagina 5 en Uitvoeringstoets Implementatie
EU Richtlijn PSP (betalingsdienstaanbieders)
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

4

Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven hoe wordt
voorkomen dat buitenlandse instanties dan wel buitenlandse (fiscale)
autoriteiten oneigenlijk gebruik maken van gedeelde gegevens?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om nader toe te lichten
waarom er geen nationale beleidsvrijheid is bij de implementatie en in
hoeverre er dan nog van een richtlijn gesproken kan worden.6
De leden van de PVV-fractie merken op dat er gekozen is voor een
dynamische verwijzing zodat de wetgeving niet aangepast hoeft te
worden in het geval de definities in de Europese regelgeving wijzigen. De
leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om te reflecteren op de
nadelen van deze dynamische verwijzing en de inbreuk op de fiscale
soevereiniteit die dit potentieel met zich brengt.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om voorbeelden te
verstrekken van btw-fraude die niet aan het licht komt onder DAC77, al
dan niet in combinatie met het éénloketsysteem (OSS), maar wel indien
het voorliggende wetsvoorstel wordt aangenomen.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
betalingsdienstaanbieders worden verplicht tot het verstrekken van
betalingsgegevens aan belastingdiensten, die op EU-niveau worden
geanalyseerd door fraude-experts. Deze leden zijn benieuwd hoeveel
experts deze gegevens zullen gaan controleren en op welke manier. Hoe
wordt dit teruggekoppeld aan de nationale belastingdiensten en hoeveel
capaciteit vergt het vervolgens van de Belastingdienst om deze bevindingen te verwerken? Is hier automatisering mogelijk?
De leden van de CDA-fractie lezen dat betalingsdienstaanbieders registers
moeten aanhouden van grensoverschrijdende betalingen die zij elk
kalenderkwartaal aan de belastingdiensten van lidstaten verstrekken. De
belastingdiensten moeten vervolgens zorgen dat betalingsinformatie bij
het CESOP wordt aangeleverd. Deze leden vragen of de Belastingdienst
nog iets met deze gegevens moet doen of dat het deze gegevens gewoon
direct kan doorsturen naar het CESOP. CESOP analyseert de gegevens en
de Belastingdienst moet daarna onderzoek doen aan de hand van de
signalen, zo constateren deze leden. Maar hoe gaat dit dan in zijn werk?
Hoe maakt CESOP een risicoanalyse? Gebruikt CESOP daarvoor contrainformatie? Waarom worden VIES- (VAT Information Exchange System) en
OSS-gegevens niet gekoppeld aan CESOP, zodat desbetreffende grensoverschrijdende transacties waarover btw is aangegeven direct in de
analyse kunnen worden meegenomen en er min of meer een gap-analyse
kan worden uitgevoerd ten aanzien van al dan niet aangegeven btw op
grensoverschrijdende transacties? Zou het niet veel efficiënter zijn voor
belastingdiensten om de analyse en alle in de Europese Unie beschikbare
data te verzamelen en koppelen? Wordt er nog onderzoek gedaan naar
een dergelijke koppeling? Zo nee, is dit iets waar de regering zich in
EU-verband voor zou kunnen inspannen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de impact van de
gerichte toegang voor belastingdiensten tot internationale betalingsgegevens op de privacy van burgers en hoe de regering een mogelijke
beperking van privacy gewogen heeft in het licht van het onderhavige
wetsvoorstel.

6
7

36231–4 Advies Raad van State en nader rapport, pagina 5, 8
Wetsvoorstel EU-richtlijn voor gegevensuitwisseling digitale platformen (DAC7)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

5

3. Budgettaire aspecten
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan toelichten hoe
hoog de stijging van de btw-opbrengsten zullen zijn of worden verwacht.
Kan de regering nader toelichten waarom de eventuele extra opbrengsten
niet voor Nederland relevant zijn ten behoeve van het inkomstenkader?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om de beoogde extra
btw-opbrengsten te kwantificeren.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering een inschatting kan
geven wat de positief verwachte impact van het betrekken van de
gegevens van betalingsdienstaanbieders op btw-fraude is, en in hoeverre
een stijging van btw-opbrengsten te verwachten is. Heeft de Europese
Commissie hier een impactanalyse van gemaakt?
Ten aanzien van de hogere verwachte btw-inkomsten vragen de leden van
de ChristenUnie-fractie de regering naar een raming van de verwachte
opbrengsten.
5. Uitvoering Belastingdienst
De leden van de VVD-fractie vragen de regering om de Kamer nader te
informeren wanneer de uitvoeringstoets is herijkt.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regering zicht heeft op de
implementatie van deze richtlijn door andere lidstaten. Hoe wordt
rekening gehouden indien één (of meerdere) lidstaten niet (tijdig) deze
richtlijn weten te implementeren? Wat voor gevolgen kan dit hebben voor
de Belastingdienst of het bedrijfsleven?
Kan de regering voor leden van de PVV-fractie nader uiteenzetten wat de
gevolgen zijn voor de Nederlandse overheid als de Nederlandse Belastingdienst niet de juiste gegevens kan aanleveren aan de CESOP?
De leden van de CDA-fractie hebben een aantal vragen bij de uitvoeringstoets bij het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden lezen dat 6,6 fte
incidenteel en 9,8 fte structureel nodig is. Is dat voor het verzamelen van
betaalgegevens of het opvolgen van signalen vanuit CESOP of gebeurt
dat weer door andere medewerkers bij de Belastingdienst?
De leden van de CDA-fractie lezen op dit punt dat de gegevens ook op
andere gebieden te gebruiken zijn. Kan de regering aangeven op welke
gebieden dit zoal is? Ook staat in de uitvoeringstoets dat de gegevensaanlevering plaatsvindt door een beperkte groep van betaaldienstaanbieders.
Betekent dit dat er in Nederland slechts een beperkte groep betaaldienstaanbieders is of dat niet alle betaalaanbieders gegevens aan hoeven
leveren?
Tot hun schrik zien de leden van de CDA-fractie bij maakbaarheid een rode
vlag en lezen deze leden dat tijdige uitvoering per 1 januari 2024 van de
richtlijn alleen mogelijk is met een tijdelijke voorziening. Deze leden
vragen of op het moment van instemming met de richtlijn het al bekend
wat dat uitvoering per 1 januari 2024 complex zou worden en nog niet
met een definitieve voorziening mogelijk zou zijn, waardoor met een
tijdelijk spoor gewerkt moet worden. Deze leden vragen de regering wat
de risico’s van een tijdelijk spoor zijn en wat de extra kosten hiervan zijn.
Per wanneer wordt overgegaan op plateau 2? Deze leden lezen verder dat
halverwege 2023 een herijking van de uitvoeringstoets plaatsvindt. Wat
betekent dat voor het instemmen met het onderhavige wetsvoorstel? Hoe
weten deze leden dan nu waartegen deze leden precies ja zeggen en wat
gebeurt er als de herijkte uitvoeringstoets grote bezwaren oproept?
Ook zijn de leden van de CDA-fractie benieuwd hoe de implementatie bij
andere lidstaten verloopt en of het daar wel tijdig in de systemen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

6

desbetreffende belastingdiensten kan worden verwerkt. Is de regering
bereid hierover input te verzamelen bij andere EU-belastingdiensten? Dit
ook met het oog op een breder punt wat deze leden vaker hebben
gemaakt, zoals bij de invoering van het OSS-systeem. Het punt is dat op
het moment dat lidstaten akkoord gaan met de richtlijn inclusief implementatiedeadline, zij nog geen verdere implementatiedetails hebben. Zo
heeft de Kamer op dat moment nog geen uitvoeringstoets, waardoor pas
later bekend wordt of tijdige implementatie mogelijk is. Als meerdere
belastingdiensten tegen de grenzen van hun systemen aanlopen, zou hier
wellicht op EU-niveau bij implementatie rekening mee kunnen worden
gehouden. Hoe kijkt de regering daarnaar?
7. Advies en consultatie
Tijdens de internetconsultatie op het voorstel is door de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs (NOB) op een aantal punten aangehaald dat
de in de wettekst gebruikte definities niet altijd aansluiten op al geldende
definities, bijvoorbeeld ten aanzien van grensoverschrijdende betalingen
of de gangbare definitie van betaling onder PSD2, zo constateren de leden
van de VVD-fractie. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan
ingaan op deze commentaren en daarbij aangeven in hoeverre deze
suggesties tot aanpassing of verduidelijking hebben geleid?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om nader toe te lichten
waarom het advies van het Europees Comité voor gegevensbescherming
(European Data Protection Board – EDPB) prevaleert boven de inzichten
en deskundigheid van de nationale Autoriteit Persoonsgegevens (AP)?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven of er sprake is
geweest van samenwerking tussen het Europese Data Protection Board
(EDPB) en de Autoriteit Persoonsgegevens overeenkomstig het internationale takenpakket (zoals dat voortvloeit uit de Algemene Verordening
Gegevensbescherming) van de Autoriteit Persoonsgegevens8?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering voorts om een
opsomming van waarborgen die moeten voorkomen dat er Europees
breed (onterecht) zwarte lijsten worden aangelegd van consumenten.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om nader te reflecteren
op de wenselijkheid van het aanleggen van nauwkeurige registers door
commerciële dienstverleners. Kan de regering aan de PVV-fractie
aangeven hoe wordt gewaarborgd dat betalingsdienstaanbieders de door
hun aan te leggen registers niet gebruiken worden voor commerciële
doeleinden?
De voorzitter van de commissie,
Tielen
Adjunct-griffier van de commissie,
Lips

8

Taken en bevoegdheden | Autoriteit Persoonsgegevens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 231, nr. 5

7