Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3012
Vragen van de leden Tjeerd de Groot (D66) en Paternotte (D66) aan de
Ministers van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brandbrief van de Ondernemingsraad KDS en het
FNV over het stijgend aantal besmettingen in slachthuizen en het niet naleven
van de coronamaatregelen (ingezonden 12 april 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister voor Medische Zorg (ontvangen 1 juni 2021). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2355.
Vraag 1
Herkent u het beeld dat medewerkers die in de voedingsmiddelenindustrie
werkzaam zijn toenemende zorgen hebben over hun gezondheid en die van
hun naasten?
Antwoord 1
Uit de brief van de OR van KDS maak ik op dat een aantal KDS medewerkers
toenemende zorgen hebben geuit over hun gezondheid en die van hun
naasten. Ik herken niet dat die zorgen breed gedeeld worden bij medewerkers
in de voedingsmiddelenindustrie.
Vraag 2
Herkent u de genoemde signalen over slachtpersoneel dat te dicht op elkaar
en op personeel van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) en Kiwa CBS
staat, en over dierenartsen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) die de anderhalve meter afstand niet respecteren? Zo nee, hoe
verklaart u dat deze signalen u niet hebben bereikt? Zo ja, wat heeft u
hiertegen ondernomen?
Antwoord 2
De NVWA heeft op basis van Arboveiligheidsanalyses een pakket aan
maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de medewerkers van zowel
de NVWA als KDS en Kiwa CBS hun werk in slachthuizen coronaveilig uit
kunnen oefenen. Knelpunten op bedrijfslocaties zijn geïnventariseerd en
maatregelen zijn genomen. Met bedrijven die zich niet houden aan de
voorschriften of aan de afspraken met de NVWA, wordt het gesprek
aangegaan en wordt zo nodig door middel van de zogenaamde escalatieladder een waarschuwing gegeven. Ook kan het werk tijdelijk worden gestaakt.
Een recent voorbeeld hiervan is het staken van toezicht bij een slachthuis in

ah-tk-20202021-3012
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Apeldoorn op 22 april 2021. Deze handelwijze blijkt in de praktijk effectief te
zijn om ongewenste situaties snel te laten aanpassen. Bij niet-naleving van
coronamaatregelen worden signalen gedeeld met de Inspectie SZW en,
indien van toepassing, bij het Samenwerkingsplatform «Arbeidsmigranten en
COVID-19». In het geval van het niet-naleven van de coronamaatregelen bij
een slachthuis in Apeldoorn is zowel bij Inspectie SZW als bij het Samenwerkingsplatform «Arbeidsmigranten en COVID-19» melding gemaakt. Daarbij is
na bezoek van de locatie het toezicht gestaakt. De Veiligheidsregio heeft –
mede namens de NVWA, Inspectie SZW, gemeente, GGD en het LOT-C met
het Samenwerkingsplatform «Arbeidsmigranten en COVID-19» – per brief van
26 april 2021 de directie aangegeven aan welke voorwaarden van de
toezichthouders en de GGD moet worden voldaan voordat weer tot opening
kan worden overgegaan. Na een schouw op 28 april jl. is het werk op 29 april
jl. weer hervat met alleen de negatief geteste medewerkers. Daarnaast is in
overleg met de GGD op de bedrijven een teststraat ingericht. Tenslotte zijn er
door het bedrijf extra toezichthouders aangesteld die toezien op het
handhaven van de coronamaatregelen. Op 4 mei 2021 is bij een inspectie
door de Inspectie SZW echter geconstateerd dat geen of onvoldoende
opvolging heeft plaatsgevonden van zaken die tijdens genoemde schouw op
28 april jl. zijn besproken. Hierop heeft de Inspectie SZW handhavend
opgetreden. Vanuit de NVWA en KDS is eenzelfde beeld teruggekoppeld in
het integrale afstemmingsoverleg van genoemde partijen. Deze bevindingen
hebben geleid tot een brief aan het bedrijf. De VanDrie Group, waar
slachthuis ESA in Apeldoorn onderdeel van uitmaakt, heeft vervolgens
zelfstandig besloten per 5 mei 2021 de activiteiten bij ESA te staken, omdat
het bedrijf meer tijd nodig had om beschermende maatregelen adequaat in te
voeren. Na doorvoeringen van enkele maatregelen, die onder andere toezien
op het opleiden en aansturen van ingehuurde corona-toezichthouders en
aanpassingen in gangpaden, kleedruimtes, productieafdelingen en hygiënesluizen, zijn de werkzaamheden op 6 mei 2021 weer opgestart. De bevoegde
partijen monitoren gezamenlijk de situatie nauwgezet en stemmen verdere
acties, waaronder het inroepen van artikel 58l (zorgplicht besloten plaatsen)
van de Wet publieke gezondheid, indien noodzakelijk af.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de uitspraak dat «slachtpersoneel tegen het KDS/CBSpersoneel loopt te schuren» en «oneigenlijk gebruik maakt van de werkplek
van het KDS en CBS personeel»?
Antwoord 3
Als dit het geval zou zijn, dan zou ik dat onwenselijk vinden. In de beantwoording van vraag 2 heb ik aangegeven welke maatregelen de NVWA neemt met
betrekking tot zorg voor haar personeel en die voor KDS en Kiwa CBS. Ook
hier geldt dat waar de aandacht voor naleving van coronamaatregelen
verslapt, de NVWA en KDS maatregelen kunnen nemen, en dat ook doen
wanneer er aanleiding toe is. Daarom is het ook belangrijk dat het slachthuis
als werkgever voldoende toezicht houdt op de naleving van de coronamaatregelen door medewerkers op de werkvloer.
Vraag 4
Hoe beoordeelt u dat slachtpersoneel en leidinggevenden in slachthuizen
zonder mondkapje te werk gaan of onjuist gebruik maken van mondkapjes?
Antwoord 4
De NVWA gaat af op criteria met betrekking tot mondneusmaskers zoals
opgesteld door de Inspectie SZW. Indien er zich incidenten voordoen, past de
NVWA de maatregelen toe zoals weergegeven in het antwoord op vraag 2 en
wordt het signaal gedeeld met de Inspectie SZW. Waar nodig intervenieert de
Inspectie SZW ook op dit punt.
Vraag 5
Hoe legt u uit dat nog steeds sprake is van «geen of ontoereikende controle
door dierenartsen NVWA» en dat zij «onvoldoende optreden als het gaat om
handhaving van RIVM-maatregelen»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Op grond van de Arbeidsomstandighedenwetgeving is de werkgever verplicht
om te zorgen voor gezonde en veilige werkomstandigheden, waaronder de
naleving van de coronamaatregelen. De NVWA bekijkt ter plaatse dus of haar
medewerkers het werk gezond en veilig kunnen doen. Als dat niet het geval
is, dan wordt – zoals in het antwoord op vraag 2 is aangegeven – de
escalatieladder ingezet.
De NVWA handelt vanuit haar werkgeversverantwoordelijkheid voor de
veiligheid van haar eigen personeel en dat van KDS en Kiwa CBS. Het staken
van het toezicht op 22 april 2021 bij een slachthuis in Apeldoorn is een recent
voorbeeld van hoe de NVWA hier invulling aan geeft.
Vraag 6
Hoe gaat u borgen dat in de toekomst de werkplekken wel voldoende worden
schoongemaakt en de hygiënemaatregelen worden nageleefd?
Antwoord 6
Voor zover het schoonmaken van werkplekken en het naleven van hygiënemaatregelen samen hangen met het coronaveilig uitvoeren van werkzaamheden door medewerkers van zowel de NVWA als KDS en Kiwa CBS verwijs ik
u naar het antwoord op vraag 2.
Vraag 7
Wat vindt u van het feit dat medewerkers met klachten niet naar huis worden
gestuurd of zelfs niet naar huis durven te gaan, ondanks het feit dat deze
signalen begin vorig jaar ook al werden gemeld? Wat gaat u hiertegen doen
op korte termijn?
Antwoord 7
Als een werknemer ziek is, dan dient deze onder de huidige omstandigheden,
waarbij het beleid gericht is op het voorkomen van verspreiding van het
coronavirus, thuis te blijven. Werknemers hebben op basis van de Arbeidsomstandighedenwet niet alleen recht op gezonde en veilige arbeidsomstandigheden, maar daarnaast ook de plicht om naar vermogen zorg te dragen
voor hun eigen veiligheid en gezondheid en die van de andere betrokken
personen. Ook wanneer medewerkers negatief zijn getest voor COVID-19,
moeten zij zich ziek kunnen melden wanneer dat nodig is voor hun gezondheid.
Vraag 8 en 9
Hoe beoordeelt u de uitspraak dat door de directie KDS en de NVWA «wordt
weggekeken» en dat de GGD’s en de Inspectie SZW «om de tuin worden
geleid»?
Deelt u de mening dat dit zeer onwenselijk is?
Antwoord 8 en 9
Deze uitspraak is aan de opstellers van de brief. Als dit het geval zou zijn, dan
zou ik dat inderdaad onwenselijk vinden. Uit recente voorbeelden, zoals de
situatie in het slachthuis in Apeldoorn die in het antwoord op vraag 2 wordt
benoemd, blijkt dat wel degelijk wordt opgetreden als een situatie niet
voldoet. Dat geeft aan dat er dus niet wordt weggekeken, dat zowel de NVWA
als de Inspectie SZW en andere bevoegde partijen de situatie serieus nemen
en dat zij ook daadwerkelijk optreden tegen bedrijven die de coronamaatregelen op de werkvloer niet naleven.
Vraag 10
Gaat u stappen ondernemen om te voorkomen dat mensen van het ene naar
het andere bedrijf worden «gesleept», waardoor de verspreiding van het virus
in de hand wordt gewerkt?
Antwoord 10
Werkgevers dienen terughoudend te zijn in het verplaatsen van medewerkers
tussen verschillende locaties. KDS heeft aangegeven dat de medewerkers van
de KDS een vaste standplaats hebben waar zij werken. Het komt voor dat
vanwege het opvangen van verzuim medewerkers op een andere locatie
worden ingezet. Daarnaast is het voor het op peil houden van de kwaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

van keuren nodig dat de keuringsmedewerkers regelmatig de verschillende
diersoorten te keuren. Medewerkers worden dan ook eens in de zoveel tijd op
andere diersoorten ingepland om hun kwalificaties op peil te houden. Dat is
een vereiste die voortkomt uit de accreditatie en wordt jaarlijks getoetst door
de Raad voor Accreditatie. Dit kan op een andere locatie dan de standplaats
zijn. Dit gebeurt in overleg met de betreffende medewerkers.
Vraag 11
Hoe is het mogelijk dat een jaar na het uitbreken van de coronapandemie nog
steeds dergelijke signalen binnenkomen, ondanks het feit dat de Kamer
meermaals heeft aangedrongen op een veilige werkwijze in slachthuizen?
Antwoord 11
De werkgevers dienen adequate beheersmaatregelen tegen besmettingsrisico’s op de werkvloer te nemen en uitvoering te geven aan voorlichting en
toezicht, zodat medewerkers de coronamaatregelen ook daadwerkelijk
naleven. In voorkomend geval plegen de toezichthouders interventies die zij
nodig en effectief achten, zoals blijkt uit het recente voorbeeld van het
slachthuis in Apeldoorn.
Vraag 12
Welke stappen gaat u zetten om zorg te dragen dat daadwerkelijk een veilige
omgeving wordt gecreëerd in de voedingsmiddelenindustrie?
Antwoord 12
Er zijn in het afgelopen jaar op verschillende terreinen stappen gezet die
moeten bijdragen aan een veilige werkomgeving in de voedingsmiddelenindustrie. De bedrijven en organisaties zijn primair verantwoordelijk voor het
naleven van de wet- en regelgeving onder andere op het gebied van gezond
en veilig werken.
Per 1 september 2020 is het Samenwerkingsplatform «Arbeidsmigranten en
COVID-19» (verder: Samenwerkingsplatform) en de Landelijke regietafel
operationeel. Het Samenwerkingsplatform bij het LOT-C is ingericht als
tijdelijke hulpstructuur om op landelijk niveau afstemming tussen operationele partners te realiseren. Het doel van het platform is het voorkomen en
beperken van de verspreiding van het COVID-19-virus binnen of door de
doelgroep arbeidsmigranten die in Nederland wonen en werken. In het
platform werken de veiligheidsregio’s, de GGD en het RIVM samen met
landelijke toezichthouders als de Inspectie SZW en de NVWA. Afhankelijk van
de situatie kunnen andere toezichthouders worden toegevoegd. Het Samenwerkingsplatform heeft als taken:
• Het verzamelen, analyseren en delen van informatie van de operationele
partners om sectoren met een hoog risico op besmetting met het
coronavirus te identificeren;
• Het coördineren van preventieve acties om potentiële brandhaarden in
risicosectoren te voorkomen;
• Het voorbereiden, met respect voor de verantwoordelijkheden en
bevoegdheden van de verschillende partijen, van een gecoördineerde
inzet op het regionale niveau. Dit om snel te kunnen optreden bij een
uitbraak in een bedrijf of een sector zoals recent bij slachterijen;
• Het onderhouden van contacten met buitenlandse autoriteiten, in het
bijzonder de Duitse regionale overheden, gezien de grensoverschrijdende
aspecten van arbeidsmigratie.
In voorkomend geval plegen de toezichthouders interventies die zij nodig en
effectief achten. Ik verwijs u verder naar het antwoord op vraag 2. Naar
aanleiding van de aangenomen motie van de leden Klaver en Ouwehand1 op
22 april 2021 is het voorstel tot wijziging van de Wet publieke gezondheid aan
uw Kamer gestuurd is. Daarmee wordt het mogelijk gemaakt om locaties,
zoals slachterijen, te kunnen sluiten bij een uitbraak van het coronavirus. Met
dit wetsvoorstel wordt de burgemeester bevoegd om tot sluiting over te
gaan, op advies van de GGD.

1

Kamerstuk 25 295, nr. 924

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 13
Kunt u toezeggen dat u alles op alles zal zetten om een veilige werkomgeving
voor deze mensen te creëren? Zo ja, wat gaat u anders doen dan u het
afgelopen jaar heeft gedaan?
Antwoord 13
Zoals aangegeven in de stand van zakenbrief COVID-192 van 11 mei jl. van de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan uw Kamer neemt de
NVWA de signalen van de OR van KDS serieus en is de NVWA hierover
intensief in gesprek met de directie van KDS. De NVWA blijft met KDS samen,
ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid als werkgever, optrekken om de
werkomstandigheden veilig te houden en concrete knelpunten te adresseren
en op te pakken.
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2 heeft de NVWA op basis van
arboveiligheidsanalyses een pakket aan maatregelen genomen om ervoor te
zorgen dat de medewerkers van zowel de NVWA als KDS en Kiwa CBS
coronaveilig hun werk in slachthuizen uit kunnen oefenen. Knelpunten op
bedrijfslocaties zijn geïnventariseerd en maatregelen zijn genomen. Met
bedrijven die zich niet houden aan de RIVM-voorschriften of aan de afspraken
met de NVWA wordt het gesprek aangegaan. Ook wordt zo nodig door
middel van de zogenaamde escalatieladder een waarschuwing gegeven of
wordt het werk tijdelijk gestaakt. Een recent voorbeeld hiervan is het staken
van toezicht bij een slachthuis in Apeldoorn op 22 april 2021. Deze handelwijze blijkt in de praktijk effectief te zijn om ongewenste situaties snel te laten
aanpassen.
Vraag 14
Bent u bereid in te grijpen bij de genoemde situaties, bijvoorbeeld door
slachthuizen tijdelijk te sluiten?
Antwoord 14
Ja, ik verwijs u ook naar het antwoord op vraag 2.
Vraag 15
Kunt u alle vragen afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 15
Ik heb mij ingespannen uw vragen zo goed mogelijk te beantwoorden.

2

Kamerstuk 25 295, nr. 1179

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5