Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

413
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het leeftijdsonderzoek bij alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (ingezonden 13 oktober 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
7 november 2016).
Vraag 1
Welke inspectie coördineert het toezicht op het leeftijdsonderzoek en hoe ligt
de rolverdeling tussen de Inspectie Veiligheid en Justitie, Inspectie Gezondheidszorg en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Straling?
Antwoord 1
De IVenJ treedt richting de andere toezichthoudende organisaties op als
coördinerende Rijksinspectie bij het leeftijdsonderzoek bij alleenstaande
minderjarige vreemdelingen (amv’s). De IVenJ houdt toezicht op de werkzaamheden van het NFI en de IND. De IGZ vervult een toezichthoudende rol
in het leeftijdsonderzoek wegens de werkzaamheden van artsen. De ANVS
houdt toezicht op de toepassing van ioniserende straling en beoordeelt in het
kader van de vergunningverlening de rechtvaardiging en optimalisatie van de
toepassing van ioniserende straling.
Vraag 2
Bent u bereid de protocollen aan te passen op de recente uitspraken1 waarin
rechters oordeelden dat op basis van een schouw niet evident kan worden
vastgesteld of iemand meerderjarig of minderjarig is en dat bij twijfel over
meerderjarigheid te allen tijde een leeftijdsonderzoek aangeboden dient te
worden? Zo ja, wanneer verwacht u de vernieuwde protocollen gereed te
hebben? Zo nee, waarom niet en op welke manier zal dan recht worden
gedaan aan de uitspraken?
Antwoord 2
Het beleid zoals neergelegd in C1/2.2 van de Vc 2000 schrijft voor dat op
basis van een schouw door drie personen, behorend tot de IND en de AVIM
of de KMar, enkel ingeval van evidentie tot meerderjarigheid mag worden
geconcludeerd. De IND heeft mij laten weten dat de schouw in verreweg de

1

ah-tk-20162017-413
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

13-07-2016 (AWB 16/13578), 12-02-2016 (16/833), 19-04-2016 (16/5615), 16-06-2016 (16/10627)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

meeste gevallen leidt tot ofwel het aannemen van minderjarigheid, ofwel tot
het voorstellen van een (medisch) leeftijdsonderzoek. In slechts weinig
gevallen leidt het schouwen tot aannemen van meerderjarigheid zonder dat
leeftijdsonderzoek wordt aangeboden. Naar aanleiding van de jurisprudentie
waar u aan refereert, heeft de IND zijn werkwijze kritisch in ogenschouw
genomen en besloten nadere instructies op te stellen. Drie personen van de
IND en de AVIM of de KMar zullen onafhankelijk van elkaar dienen te
schouwen. De beslissing om evidente meerderjarigheid aan te nemen, moet
berusten op meer dan enkel een inschatting op basis van uiterlijke kenmerken. Tevens dienen eventueel voorhanden zijnde documenten, verklaringen
aangaande de gestelde leeftijd en het gedrag van de vreemdeling te worden
betrokken. De Afdeling bestuursrechtspraak heeft in voorkomende gevallen
een aldus verrichte leeftijdsschouw gesanctioneerd.2 Het protocol behoeft
geen aanpassing op dit punt omdat deze uitsluitend betrekking heeft op het
leeftijdsonderzoek (dat eventueel volgt na een schouw welke niet leidt tot de
conclusie dat sprake is van evidente meerderjarigheid).
Vraag 3
Bent u gezien de kritiek op het leeftijdsonderzoek bereid wetenschappelijk
onderzoek naar de leeftijdsonderzoekmethode te stimuleren en over een
multidisciplinaire aanpak hiervan met deskundigen en voogden in overleg te
treden? Zo ja, op welke manier gaat u dit doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Sinds aanvang van het leeftijdsonderzoek zijn diverse verbeteringen
doorgevoerd en is het leeftijdsonderzoek een bestendige praktijk in de
asielprocedure geworden. De beroepsgroep van radiologen (de NVvR) heeft
begin 2015 aan het NFI laten weten dat zijn standpunt omtrent de validiteit
van de gebruikte beeldvormende methode bij leeftijdsbepaling sinds 2005
ongewijzigd is gebleven. Dit standpunt is gebaseerd op de stand van de
techniek in 2005 en de randvoorwaarden die worden gesteld aan de
stralingshygiëne. De NVvR stelt dat dit standpunt nog steeds geldig is, maar
hecht waarde aan onderzoek naar andere technieken voor de leeftijdsbepaling. Het NFI heeft in opdracht van de IND onderzoek geïnitieerd naar nieuwe
alternatieve beeldvormende methoden (computertomografie en magnetic
resonance imaging). De NVvR is nauw betrokken bij dit lopende onderzoek.
Vraag 4
Bent u voornemens de aanbevolen best practice van het Europees Ondersteuningsbureau voor Asielzaken (EASO) om zo snel mogelijk een vertegenwoordiger aan te wijzen voordat het leeftijdsonderzoek plaatsvindt en deze bij het
onderzoek aanwezig te laten zijn uit te voeren? Zo ja, wanneer zal u dit
vereiste invoeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
In de Nederlandse asielprocedure wordt zodra een (gestelde) amv aangeeft
asiel te willen aanvragen direct een voogd van de voogdijinstelling Nidos
toegewezen aan de vreemdeling, waardoor Nederland dus op dit punt
voldoet aan de aanbeveling van EASO. De procedure rond het leeftijdsonderzoek wordt uitgevoerd volgens de Europese Procedurerichtlijn. In deze
richtlijn is niet neergelegd dat een vertegenwoordiger (voogd) bij het
leeftijdsonderzoek aanwezig dient te zijn. Indien wordt getwijfeld aan de
gestelde minderjarigheid van de amv, wordt de vreemdeling door de IND
voorgelicht over het leeftijdsonderzoek. Daarbij wordt onder meer informatie
verstrekt over de onderzoeksmethode en over de mogelijke gevolgen van het
medische onderzoek voor de behandeling van het verzoek om internationale
bescherming, alsook over de gevolgen indien de niet-begeleide minderjarige
weigert het medische onderzoek te ondergaan. Daarna wordt hij of zij ook
nog altijd voorbereid op het leeftijdsonderzoek door Vluchtelingenwerk
Nederland (VWN) en/of zijn of haar voogd. Gezien het feit dat Nederland
conform de Procedurerichtlijn werkt, is mijn inziens het leeftijdsonderzoek
met voldoende waarborgen en zorgvuldigheid omkleed.

2

ABRvS 2 september 2014, nr. 201404266/1 en ABRvS 22 september 2016, nr. 201602905/1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 5
Wat zijn de rechtsmiddelen ten aanzien van het leeftijdsonderzoek?
Antwoord 5
De uitkomsten van een leeftijdsonderzoek zijn niet rechtstreeks vatbaar voor
een rechtsmiddel. Het betreft een voorbereidingshandeling welke leidt tot
besluitvorming op verblijfsaanvragen. De vreemdeling kan in het kader van
een afwijzend besluit op zijn aanvraag de uitkomsten van het leeftijdsonderzoek aan de orde stellen.
Vraag 6
Is het nog mogelijk om een contra-expertise te laten uitvoeren nu de
Stichting Medisch Advies Kollektief (SMAK) die niet meer doet? Zo ja, op
welke manier? Zo nee, deelt u de mening dat dit een lacune is die opgevuld
dient te worden en bent u bereid hiertoe een plan van aanpak op te stellen?
Antwoord 6
De rechtbank te Dordrecht concludeerde in een uitspraak3 dat leden van de
SMAK niet als specifiek deskundig worden gekenmerkt. In het protocol
leeftijdsonderzoek is geborgd dat indien een vreemdeling zich niet kan vinden
in de uitslag van het leeftijdsonderzoek, het voor hem/haar altijd mogelijk is
om te verzoeken om contra-expertise. Indien de vreemdeling verzoekt om een
contra-expertise, dan zal de IND informatie over de mogelijkheid tot
contra-expertise verstrekken aan betrokken personen dan wel instellingen. Dit
houdt concreet in dat de IND een CD-rom met röntgenbeelden van het
uitgevoerde leeftijdsonderzoek beschikbaar stelt ten behoeve van een
eventuele contra-expertise. De vreemdeling kan de gegevens van een
uitgevoerde contra-expertise (zoals röntgenopnamen en het oordeel en
motivering van de contra-expert) aanleveren aan de IND.
Wel zijn er vragen gerezen of er in de Nederlandse praktijk voldoende
contra-experts te vinden zijn die beschikken over de vereiste specifieke
radiologische deskundigheid om te fungeren als contra-expert. Mijn
ministerie voert hierover momenteel overleg met het NFI en de IND om
ervoor te zorgen dat de feitelijke beschikbaarheid en bereidheid van
contra-experts voldoende gewaarborgd is.

3

Rechtbank ’s-Gravenhage, zittingsplaats Dordrecht, 22-04-2011, 08/15291
(ECLI:NL:RBSGR:2011:BQ9708)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3