Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2272

BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN
VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2016
In vervolg op onze brief van 18 mei 2016 (Kamerstuk 19 637, nr. 2187) en
zoals door de Minister van Veiligheid en Justitie toegezegd tijdens het AO
Terrorismebestrijding van 24 november jl. (Kamerstuk 29 754, nr. 409),
zenden wij u hierbij de resultaten toe van het door de Inspectie Veiligheid
en Justitie (hierna: de Inspectie) uitgevoerde onderzoek naar de uitvoering
van het identificatie- en registratieproces (hierna: I&R-proces) van
asielzoekers in Nederland1.
Het I&R-proces vormt, zoals de Inspectie ook concludeert, een van de
schakels binnen vreemdelingen- en nationale veiligheidsketen, waaraan
betrokken organisaties zoals de politie, de KMar, de IND, het COA en de
AIVD een bijdrage leveren. Daarbinnen onderschrijven wij de conclusie
van de Inspectie dat het I&R-proces nu op orde is. Met de Inspectie zijn wij
ook van oordeel dat het zaak is om realistisch te blijven over de mogelijkheden van dit proces. Het I&R-proces is een belangrijke, maar niet de
enige schakel in de gehele vreemdelingen- en de nationale veiligheidsketen.
Het I&R proces dat initieel slechts diende voor de vaststelling van de
identiteit en registratie van asielzoekers is naar aanleiding van de
verhoogde dreiging in november 2015 aangepast. Vanaf dat moment
staan de werkzaamheden in dit proces ook in het teken van het vroegtijdig
opvangen van signalen die duiden op terrorisme of andere vormen van
criminaliteit. Dit proces staat helemaal aan het begin van de asielketen. In
de daarop volgende stappen in die keten is ook verhoogde aandacht voor
dergelijke signalen ingericht, waarbij steeds gebruik gemaakt wordt van
de dan beschikbare informatie die vanzelfsprekend in de loop van het
proces toeneemt.
In het I&R proces wordt alle bagage gecontroleerd, worden gegevensdragers onderworpen aan een quickscan, en indien nodig uitgelezen,
1

kst-19637-2272
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 19 637, nr. 2272

1

worden vingerafdrukken en identiteiten gecontroleerd in alle relevante
systemen en worden mensen zo nodig aanvullend gehoord. Op alle
locaties zijn permanent intelligence medewerkers van de politie aanwezig
die informatie beoordelen en gerichte actie op ondernemen. In het
aanmeldproces screent de IND vervolgens of er (op basis van informatie
uit het identificatie en registratieproces van de politie of de KMar, het
aanmeldformulier en het aanmeldgehoor) signalen zijn die zien op
(identiteits-)fraude, nationale veiligheid, 1F en mensensmokkel/mensenhandel. Voorts is er in de gehele vreemdelingenketen een meldstructuur
ingericht waarbij signalen die mogelijk de nationale veiligheid kunnen
raken worden doorgegeven aan de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
De betrokken organisaties werken samen met de NCTV continu aan het
verder verbeteren van de samenwerking in deze keten. Dit is een doorlopend proces in het licht van steeds veranderende modus operandi. De
inzet van alle betrokkenen is erop gericht misbruik van de asielprocedure
door terroristen en andere criminelen te voorkomen. Het risico zelf is
helaas nooit helemaal uit te sluiten. Diverse onderzoeken zoals bijgaand
inspectierapport en het eerdere WODC-onderzoek naar Jihadisme in de
vreemdelingenketen (Kamerstuk 29 754, nr. 407) dragen eraan bij dit risico
zo klein mogelijk te maken.
Het onderzoek
De Inspectie heeft op ons verzoek in de maanden augustus en september
2016 opnieuw een onderzoek uitgevoerd naar het I&R-proces in de
identificatiestraten (ID-straten). De Inspectie concludeert dat het
I&R-proces zorgvuldig verloopt, maar dat de doelstelling om signalen te
verzamelen over mensenhandel, mensensmokkel en terrorisme slechts
beperkt wordt gerealiseerd.
De Inspectie beveelt ons het volgende aan:
Bezie binnen het bestaande stelsel van de vreemdelingen- en veiligheidsketen opnieuw de rol en doelstellingen van de ID-straten.
Kijk daarbij kritisch naar het proces van identificatie van asielzoekers in de
ID-straten voor zover de asielzoekers niet of niet volledig geïdentificeerd
worden. Wees realistisch over de mogelijkheden van de ID-straten bij het
verzamelen van signalen over mensenhandel, mensensmokkel en
terrorisme.
Reactie op het onderzoek
Het doel van het I&R-proces is het vaststellen en registeren van de
identiteit, nationaliteit en verblijfstitel/status van de asielzoeker. In deze
context levert het correct vaststellen van de identiteit een bijdrage aan het
verkrijgen van zicht op personen die betrokken zijn bij onder meer
mensensmokkel, mensenhandel en openbare orde- en veiligheidsproblematiek (waaronder terrorisme). Gezien de doelstelling van het I&R-proces
binnen de brede vreemdelingen- en nationale veiligheidsketen functioneert dit op de juiste wijze.
Met betrekking tot de keten als geheel wijzen wij erop dat het WODC in
haar recente onderzoek «Jihadisme in de vreemdelingenketen» concludeert dat de afgelopen jaren gefaseerd verschillende maatregelen zijn
getroffen en werkwijzen geïntroduceerd om jihadisme in de vreemdelingenketen te signaleren, die in onderlinge samenhang kunnen worden
aangemerkt als één systematiek. Het WODC heeft geen indicaties
gevonden dat zich bij de uitvoering hiervan grote problemen voordoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 19 637, nr. 2272

2

Om alert te blijven op de kwaliteit van dit proces en continu mogelijkheden tot verbetering te blijven benutten hebben wij de Inspectie
gevraagd onderzoek te doen naar de opvolging van de onderkende
signalen uit de gehele vreemdelingenketen door de betrokken diensten.
Dit onderzoek zal begin 2017 worden gepubliceerd. De aanbevelingen tot
verbetering die uit dit onderzoek voortvloeien, zullen voortvarend worden
uitgevoerd. De eerste aanbeveling van het voorliggende rapport wordt
hierbij betrokken. Uw Kamer wordt hierover geïnformeerd.
De betrokken organisaties zullen zelf, middels eigen onderzoek waarborgen dat het I&R-proces op orde blijft, als onderdeel van de keten.
Samen met de NCTV werken de betrokken diensten continu aan het
verder verbeteren van de gehele nationale veiligheidsketen. Indien nodig
vragen we de Inspectie natuurlijk opnieuw naar (delen van) dit proces
onderzoek te doen. Vanzelfsprekend kan de Inspectie op ieder moment
eigenstandig besluiten nader onderzoek te doen.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 19 637, nr. 2272

3