Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 839

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 mei 2015
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Economische Zaken
over de brief van 24 april 2015 over de geannoteerde agenda Landbouwen Visserijraad 11 mei 2015, (Kamerstuk 21 501-32, nr. 837), over de brief
van 24 april 2015 over het verslag Landbouw- en Visserijraad 20 april 2015
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 838), over de brief van 10 april 2015 over
uitvoering Gemeenschappelijk landbouwbeleid en Gecombineerde
opgave 2015 (Kamerstuk 28 625, nr. 224), over de brief van 10 april 2015
over Informatie over de Nederlandse en Ierse bedrijfsopvolgingsregelingen voor jonge boeren (Kamerstuk 28 625, nr. 225) en over de brief van
10 april 2015 over de reactie op speciaal verslag Europese Rekenkamer
«Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken
en hoe worden ze aangepakt?» (Kamerstuk 28 625, nr. 223).
De vragen en opmerkingen zijn op 29 april 2015 aan de Staatssecretaris
van Economische Zaken voorgelegd. Bij brief van 30 april 2015 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Haveman-Schüssel

kst-21501-32-839
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Landbouw
In de geannoteerde agenda voor de Landbouw- en Visserijraad van 11 mei
2015 geeft de Staatssecretaris aan dat tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 11 mei 2015 de Raadsconclusies over vereenvoudiging
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ter instemming zullen worden
voorgelegd. De vereenvoudiging van de het GLB is een moeilijk en
complex dossier en de leden van de VVD-fractie zijn blij met vereenvoudigingen die de administratieve lasten voor ondernemers in de landbouw
kunnen beperken. Wel willen de leden van de VVD-fractie vragen wanneer
de mogelijke vereenvoudigingen zullen worden gecommuniceerd? En kan
de Staatssecretaris aangeven op welke manier er daadwerkelijk sprake is
van een vereenvoudiging van het GLB? Is de Staatssecretaris bereid om
voor Nederland een overzicht te maken met het verschil tussen de oude
en nieuwe situatie? Zo ja, kan de Staatssecretaris deze de Tweede Kamer
doen toekomen?
In het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 20 april 2015 geeft de
Staatssecretaris een stand van zaken met betrekking tot de kalverregeling.
De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de uitkomsten van de
gesprekken van de Staatssecretaris met de sector. Wanneer denkt de
Staatssecretaris een uitkomst te verwachten? Is de Staatssecretaris bereid
deze uitkomst met de Tweede Kamer te delen?
Uit de onlangs gepubliceerde cijfers in de database van Europese
subsidies blijkt dat ook in 2014 landbouwsubsidies zijn gebruikt voor een
golfclub, een polstokverspringvereniging en kerkgebouwen. In reactie op
deze cijfers en de berichtgeving hieromtrent geeft de Staatssecretaris aan
dat ook andere landen binnen de Europese Unie (EU) landbouwsubsidie
op een soortgelijke manier gebruiken. Nederland heeft de subsidieregeling inmiddels stopgezet tot aan het einde van dit jaar in afwachting van
nieuwe regels van u. De leden van de VVD-fractie vragen of andere
lidstaten Nederland hierin volgen. De leden van de VVD-fractie maken zich
namelijk zorgen over het gelijke speelveld bij het gebruik van landbouwsubsidies. Daarnaast is Nederland binnen de EU een zogeheten nettobetaler. Wat vindt de Staatssecretaris er van dat andere lidstaten blijven
doorgaan met gebruik van deze subsidies op deze manier? Welke actie
gaat de Staatssecretaris nemen om dit te stoppen, ook in andere
lidstaten?
Uit een speciaal verslag van de Europese Rekenkamer blijkt dat in de
gehele Europese Unie een foutenpercentage van 8,2% is geconstateerd bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

2

de uitvoering van subsidiemaatregelen in het kader van het Europees
Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO).
De Staatssecretaris geeft echter in haar brief (Kamerstuk 28 625, nr. 223)
aan dat een foutenpercentage van de Europese Rekenkamer geen
informatie bevat over de feitelijke omvang van fraude, onrechtmatigheid
of schade voor het fonds. De VVD-fractie is van mening dat de belastingbetaler er van uit mag gaan dat het belastinggeld rechtmatig wordt
besteed en er een degelijke controle plaatsvindt. Is de Staatssecretaris
met de leden van de VVD-fractie van mening dat het verkrijgen van inzicht
in de omvang van mogelijke fraude en het onrechtmatig gebruik van
Europese subsidieregelingen cruciaal is voor het draagvlak van deze
regelingen? En dat Nederland als netto-betaler hier bovenop zou moeten
zitten, ook als het andere lidstaten betreft?
Visserij
De leden van de VVD-fractie vragen wederom aandacht voor de aanlandplicht en de stand van zaken. Met name binnen de platvissector bestaan er
zorgen over de ruimte tot innovatie met de komst van onder meer de
aanlandplicht. In het algemeen overleg Landbouw- en Visserijraad van
15 april jl. heeft de Staatssecretaris aangegeven dat de onderhandelingen
nog in volle gang zijn en dat Nederland een aantal belangrijke punten zou
kunnen binnenhalen die ook ruimte voor de sector bieden. Kan de
Staatssecretaris hier al meer inzicht in geven? Staat Nederland hier alleen
in, of krijgt Nederland steun vanuit andere lidstaten? Zo ja, welke lidstaten
zijn dit?
Overig
In het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 20 april 2015 geeft de
Staatssecretaris een verslag van de gegeven informatie uit de Europese
Commissie op verplichte herkomstetikettering. Kan de Staatssecretaris
aangeven wat de Nederlandse reactie is geweest op deze informatie
tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 20 april 2015?
Binnenkort komen een aantal rapporten met betrekking tot verplicht
herkomstetikettering op de agenda van de Landbouw- en Visserijraad. De
leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de mogelijke lastenverzwaring voor het bedrijfsleven en de hogere kosten voor de consument. Is
de Staatssecretaris bereid om bij ommekomst van deze rapporten haar
inzet met de Tweede Kamer te delen? En deelt de Staatssecretaris de
zorgen van de leden van de VVD-fractie op dit onderwerp?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Rapport Europese Rekenkamer «Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt?»
De leden van de PvdA-fractie zijn geschrokken van het hoge percentage
fouten dat gemaakt wordt in de plattelandsuitgaven, zowel op EU niveau
als op Nederlands niveau. Zij zijn blij dat de Staatssecretaris hard inzet op
het oplossen van deze problemen, maar twijfelen of dit voldoende is,
zeker gezien het feit dat de Staatssecretaris zich niet zegt te herkennen in
de conclusies van de Europese Rekenkamer. In plaats daarvan zegt zij aan
te willen koersen op versimpeling van de regelgeving. Welk probleem
denkt de Staatssecretaris dan opgelost te hebben? Waarom denkt de
Staatssecretaris dat dit alle problemen omtrent fouten gemaakt in de
plattelandsuitgaven zal oplossen? De leden van de fractie van de PvdA
verbazen zich erover dat de Staatssecretaris de adviezen over de oorzaken
die de Europese Rekenkamer aandraagt naast zich neerlegt. Zij willen
graag duidelijkheid over de reden hiervoor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

3

Plattelands Ontwikkelings Programma’s (POP-3)
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de mogelijkheden voor ondernemers die geboden worden via de
gelden die beschikbaar zijn in het kader van de nationale Plattelands
Ontwikkelings Programma’s (POP-3). Het betreft, zo lezen de leden, een
garantiestelling voor marktintroducties voor producten met toegevoegde
waarde in de markt. De leden van de PvdA-fractie horen graag om welke
bedragen het gaat en welke criteria er aan deze garantiestelling
verbonden zijn. Kan de Staatssecretaris aangeven wat voor soort
innovaties ze zelf voor ogen ziet bij deze garantiestelling?
Vergroening GLB
De leden van de PvdA-fractie zijn kritisch op de implementatie van de
vergroening van het GLB, omdat het feit dat de verantwoordelijkheid
grotendeels bij de ondernemer ligt deze leden niet genoeg zekerheid geeft
dat de maatregelen juist worden uitgevoerd en het gewenste effect zullen
hebben. Deze leden horen graag van de Staatssecretaris welke controle de
overheid heeft op de juiste invoering van de vergroening. Op welk
moment vindt er een evaluatie plaats van de vergroeningsmaatregelen?
En aan de hand van welke criteria wordt er dan gekeken of de vergroening
ook daadwerkelijk zin heeft gehad?
Verordening biologische productie
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat wet- en regelgeving
voor biologische productie zo ingericht moet worden dat deze sector kan
blijven groeien en innoveren en dat de consument verzekerd is van een
goede kwaliteit van het product.
De leden van de PvdA-fractie hebben nog een aantal vragen: Waar liggen
de geschilpunten momenteel en welke zijn daarvan voor de Staatssecretaris de belangrijkste? Indien het in de komende Raad tot een stemming
komt, acht de Staatssecretaris het – nog te verschijnen – compromis
voldoende om mee in te kunnen stemmen? En zo ja, met welke argumentatie? In het verslag van de Landbouw en Visserijraad van 20 april geeft de
Staatssecretaris aan dat zij niet kan voldoen aan haar toezegging om een
appreciatie te geven van het herzien compromisvoorstel van het Letse
Voorzitterschap omdat dit document nog niet beschikbaar is. Dit
document staat echter al sinds 10 april op het raadsextranet. Gaat het hier
wellicht om een ander document? Als dit niet om een ander document
gaat, waarom heeft de Staatssecretaris dan nog geen appreciatie van dit
compromis naar de Kamer gestuurd? Kan de Staatssecretaris dit dan
alsnog zo snel als mogelijk doen?
Genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s)
Op 22 april jl. publiceerde de Europese Commissie een voorstel om de
besluitvorming over de import van genetisch gemodificeerde diervoeders
te herzien. Dit voorstel is door de Kamer als prioriteit aangemerkt. De
Commissie stelt voor om, net als onlangs bij de teelt van dit soort
gewassen is besloten, lidstaten ook wat betreft de import van ggo’s de
mogelijkheid te bieden om dit binnen de eigen landsgrenzen te verbieden.
Het huidige systeem van toelating vereist een gekwalificeerde
meerderheid van lidstaten die of voor of tegen de import van het gewas
zijn. Omdat veel lidstaten zich vaak onthouden wordt dit zelden gehaald,
zodat de stemmen staken en er geen besluit kan worden genomen. Om
deze impasse te doorbreken en de procedure te vereenvoudigen wil de
Commissie deze nationale importban mogelijk maken. De leden van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

4

PvdA-fractie zijn verheugd over de mogelijkheden die de Commissie hier
wil scheppen en horen graag hoe de Staatssecretaris aankijkt tegen dit
plan.
EU-voorzitterschap
De leden van de fractie van de PvdA willen graag weten op welke punten
de Staatssecretaris tijdens het Europees voorzitterschap van Nederland
van de EU gaat inzetten. Kan de Staatssecretaris haar plannen hierover
met de Kamer delen?
Visserij
De leden van de PvdA-fractie vragen wat er tot nu toe bekend is rondom
het derde pakket maatregelen Zeebaars.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
In het algemeen overleg Landbouw- en Visserrijraad van 15 april jl.
hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd naar de problematiek die
ondernemers ondervinden bij het opgeven van percelen die tijdelijk in
eigendom zijn, zoals kortdurende pacht, Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL), gemeente- en provinciegronden, grond die een natuurbestemming heeft, etc. De Staatssecretaris antwoordde dat ondernemers
onderling private afspraken kunnen maken over de betalingsrechten.
Echter, in het geval van bestemmingsverandering van het perceel is dit
niet mogelijk, omdat alleen aan landbouwpercelen betalingsrechten zijn
gekoppeld. Het invoeren van de gecombineerde data inwinning (GDI) in
2015 is een belangrijk moment om de toeslagrechten te «markeren»,
omdat vanaf 2015 toegewerkt wordt van de historische referentie naar de
flatrate. Ondernemers zijn verplicht om alle percelen landbouwgrond op
te geven voor de GDI. Op het moment dat de bestemming van de tijdelijke
gronden verandert verliezen ondernemers de betalingsrechten op die
percelen. Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden om deze ondernemers
tegemoet te komen, zo vragen de leden van de CDA-fractie? Wat vindt de
Staatssecretaris van de mogelijkheid om percelen «uit te vinken», ook al
zijn ze in 2015 subsidiabel, zodat historische betalingsrechten (referentie)
worden verdeeld over de percelen die blijvend in gebruik kunnen blijven
bij ondernemers? Indien de Staatssecretaris dit «uitvinken» geen goede
mogelijkheid vindt, waarom niet? Is de Staatssecretaris anders bereid om
betalingsrechten achteraf bij te stellen bij uitvallen van percelen, zo
vragen deze leden. Kan de Staatssecretaris ervoor zorgen dat ondernemers die bovengenoemde tijdelijke percelen afstaan na 2015, hun
historische referentie niet verliezen door bijvoorbeeld de referentie op te
tellen bij de overige percelen van die ondernemers?
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie of de Staatssecretaris
bereid is een update te geven van het invullen van de GDI? Welk
percentage ondernemers heeft de GDI al opgegeven, zo vragen deze
leden. Zou de Staatssecretaris een overzicht of managementverslag
kunnen geven van veel voorkomende problemen en vragen over de GDI
van dit jaar?
Kan de Staatssecretaris haar appreciatie geven van het laatste compromis
voorstel inzake biologische productie van het Letse voorzitterschap, zo
vragen de leden van de CDA-fractie? Is dit naar verwachting het finale
compromis? De leden van de CDA-fractie vragen op welke punten het
compromis nog aangepast zou moeten worden naar de mening van
Nederland? En zijn er nog meer lidstaten tegen het voorstel dan
Nederland en Oostenrijk, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

5

Wanneer stuurt de Staatssecretaris de analyse van de uitvoeringskosten
voor het gespreid betalen van de superheffing, zoals toegezegd bij het
algemeen overleg Landbouw- en Visserijraad van 15 april jl., naar de
Tweede Kamer, zo vragen de leden van de CDA fractie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad op 11 mei aanstaande.
De genoemde leden hebben echter nog wel een aantal vragen met
betrekking tot de herziening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
De Staatssecretaris geeft in haar brief «Reactie op speciaal verslag
Europese Rekenkamer «Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt?» (Kamerstuk
28 625, nr. 223) aan dat er in 2013 vijf Nederlandse betalingen in de
steekproef van de Europese Rekenkamer zaten. Kan de ataatssecretaris
aangeven of de Europese Rekenkamer fouten heeft geconstateerd bij de
vijf Nederlandse betalingen in de steekproef?
De Staatssecretaris noemt in de brief enkele maatregelen om het
foutenpercentage bij de uitvoering van subsidiemaatregelen in het kader
van het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO).
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris aanwijsbare
redenen heeft om aan te nemen dat deze maatregelen het foutenpercentage in Nederland zal doen afnemen. Zo ja, welke aanwijsbare redenen
heeft de Staatssecretaris hiervoor? Zo nee, waarom heeft de Staatssecretaris dan gekozen voor deze maatregelen? Voorts vragen deze leden of de
Staatssecretaris voornemens is om nog meer maatregelen te nemen?
Voorts lezen de leden van de D66-fractie in de brief dat er onder POP3 een
«ex ante toets» is ingevoerd. De leden vragen of de voorgenomen
maatregelen al «ex ante» zijn getoetst en dus controleerbaar zijn binnen
het ELFPO.
Tot slot hebben de leden van de fractie van D66 vragen over de besteding
van de landbouwsubsidies. Net als vorig jaar waren er ook dit jaar
gevallen dat landbouwsubsidies oneigenlijk zijn uitgegeven, onder andere
een polsstokverspringvereniging heeft landbouwsubsidie ontvangen (De
Stentor, 27 april 2015). Kan de Staatssecretaris aangeven hoe het mogelijk
is dat landbouwsubsidies zijn uitgegeven aan «polsstokspringsteigers of
het opkalefateren van kerkgebouwen»? Kan de Staatssecretaris uiteenzetten hoe zij dergelijke excessen gaat voorkomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie willen graag enkele vragen
voorleggen aan de Staatssecretaris aangaande de Landbouw- en
Visserijraad op 11 mei 2015. Deze leden vragen de Staatssecretaris wat
haar inzet wordt bij de Landbouw- en Visserijraad aangaande het voorstel
voor een verordening inzake biologische productie. Zij hebben begrepen
dat de Europese Commissie het voorstel zal intrekken als er geen akkoord
zal worden bereikt tijdens de Raad. Ook hebben deze leden vernomen dat
het herziene compromisvoorstel van het Letse voorzitterschap reeds sinds
10 april beschikbaar is en dat verschillende lidstaten hierop al hebben
gereageerd. Is de Staatssecretaris bereid de kabinetsappreciatie van het
voorstel met de Kamer te delen?
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn erg bezorgd over de ontwikkelingen in het dossier rond de alternatieven voor het gebruik van metamnatrium. De Staatssecretaris heeft in december 2014 aangegeven met een
aanpassing van regelgeving te komen om het later scheuren van grasland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

6

mogelijk te maken, zodat een melkveehouder die zijn land verhuurt aan
een bloembollenteler twee sneden gras van het land kan halen en de
bloembollenteler in het zelfde seizoen nog een aaltjesbestrijdend gewas
kan zaaien. Inmiddels heeft een wijziging van het Besluit gebruik
meststoffen (Bgm) tot 20 april jl. ter consultatie voorgelegen. In dit
ontwerpbesluit wil de Staatssecretaris de mogelijkheid om in de maand
juni grasland te vernietigen ten behoeve van de teelt van aaltjesbestrijdende gewassen met terugwerkende kracht in laten gaan per 1 juni 2015.
Nu blijkt echter dat melkveehouders hun derogatie zullen verliezen als zij
in de periode tussen 15 mei en 15 september grasland (laten) scheuren.
Kortom, melkveehouders zullen niet bereid zijn om grond te verhuren
voor de teelt van aaltjesbestrijdende gewassen als dit gevolgen heeft voor
hun mestplaatsingsruimte. Momenteel laten veel melkveehouders
massaal aan bloembollentelers weten dat zij de overeengekomen
huurcontracten opzeggen omdat zij hun derogatie niet willen verliezen. De
leden van de ChristenUnie-fractie zijn teleurgesteld dat wat een oplossing
leek te zijn, in de praktijk nu niet lijkt te gaan werken. Is de Staatssecretaris
bereid om, net zoals zij gedaan heeft in het kader van de muizenschade,
de toepassing van de derogatieregels aan te passen, zodat duurzame
gewasbescherming daadwerkelijk kan worden bevorderd? Zij wijzen er
hierbij op dat een tagetes een gewas is dat net als gras stikstof opneemt.
Is zij ook bereid om bloembollentelers zo snel mogelijk duidelijkheid te
verschaffen, zodat zij in mei nieuwe afspraken kunnen maken over de
huur van grasland?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De komende Landbouwraad zal het Letse voorzitterschap proberen een
algemene oriëntatie vast te stellen over de verordening inzake biologische
productie en de etikettering van biologische producten. Inmiddels
circuleert een herzien compromisvoorstel van het Letse voorzitterschap
(Raadsextranet). De leden van de SGP-fractie vragen of de voorgestelde
aanpassingen voldoende tegemoet komen aan de Nederlandse inzet.
Nederland heeft forse kritiek geuit op onder meer het verbod op een mix
van biologische en gangbare landbouw op één bedrijf. De aanpassing lijkt
nu wel enige ruimte te bieden voor een derogatie, maar deze ruimte blijft
door de voorwaarden die hier nog aan gekoppeld zullen worden
waarschijnlijk beperkt.
De leden van de SGP-fractie willen in aansluiting hierop nog aangeven dat
zij met zorg kennis hebben genomen van de reactie van de Europese
Commissie op de brief die vanuit deze Kamer in het kader van de politieke
dialoog naar Brussel is gestuurd. De Europese Commissie negeert een
deel van de kritiekpunten die door deze Kamer zijn geuit. Dat geeft nog
niet zoveel vertrouwen in een goede afloop. Blijft de Staatssecretaris,
gelet op het herziene compromisvoorstel, inzetten op intrekking van de
verordening?
De leden van de SGP-fractie maken zich grote zorgen over octrooien op
planteneigenschappen. Recent heeft de Hoge Kamer van Beroep van het
Europees Octrooibureau uitgesproken dat plantenproducten die via
klassieke veredeling nieuwe eigenschappen hebben gekregen gepatenteerd mogen worden. Dit betekent een ondermijning van het aloude
kwekersrecht, terwijl het gaat om gebruik van bestaand plantenmateriaal
en er niet eens sprake is van nieuwe technieken. Het Europees Octrooibureau vindt helaas dat de huidige octrooiverbod voor «wezenlijke
biologische processen» heel beperkt uitgelegd moet worden. Het maakt
zelfs misbruik van onze Rijksoctrooiwet. Daarin staat in tegenstelling tot
de Europese richtlijn expliciet dat producten van klassieke veredeling niet
gepatenteerd kunnen worden. Het Octrooibureau merkt op dat de
Europese richtlijn dan blijkbaar niet zo geïnterpreteerd moet worden. Als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

7

je de toelichting op het wetsvoorstel van destijds leest, ging men er echter
vanuit dat deze bepaling juist helemaal in lijn met de Europese richtlijn
was. De leden van de SGP-fractie vinden dit een heel zorgelijke ontwikkeling. Zij horen graag of de Staatssecretaris deze zorg deelt en op
Europees niveau hierover aan de bel wil trekken.
European Academies» Science Advisory Council (EASAC) heeft een
rapport geschreven over het effect van neonicotinoïden op onder meer
zweefvliegen, hommels en solitaire bijen. De Staatssecretaris heeft de
Eurocommissaris voor volksgezondheid en voedselveiligheid inmiddels
gevraagd om de Europese toelatingsautoriteit EFSA naar dit rapport te
laten kijken en eventueel over te gaan tot herbeoordeling van toegelaten
middelen. De leden van de SGP-fractie hebben hier enkele vragen over.
Neonicotinoïden zijn effectief in het bestrijden van plaagdieren. Alternatieve middelen zijn minder effectief. Als boeren over zouden moeten
stappen op andere middelen om bepaalde plaagdieren te bestrijden is het
de vraag of ze niet veel hogere doses nodig hebben met uiteindelijk veel
schadelijkere effecten dan neonicotinoïden. De EASAC heeft hier helaas
niet naar gekeken. De leden van de SGP-fractie wijzen in dit verband op de
koolzaadteelt. In 2013 zijn enkele toelatingen voor zaadbehandeling
ingetrokken. De praktijk laat zien dat in Duitsland en Engeland nu twee tot
vier keer zoveel insecticiden nodig zijn om koolzaad te beschermen. Het is
de vraag of dit niet veel schadelijker uitpakt dan de inzet van neonicotinoïden. Weegt de European Food and Safety Authority (EFSA), en ook de
nationale toelatingsautoriteit (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden), dit mee? Verder suggereert de EASAC
dat in de toelatingsprocedure niet gekeken wordt naar de langetermijneffecten van neonicotinoïden, naar de subletale effecten en naar de effecten
op nuttige insecten. Is de veronderstelling van de leden van de
SGP-fractie juist dat deze aspecten wel meegenomen en meegewogen
worden? Wil de Staatssecretaris met de leden van de SGP-fractie een
eenzijdige benadering voorkomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van het rapport dat de Wetenschappelijke Adviesraad voor
Landbouwbeleid onlangs heeft gepubliceerd
(http://www.bmel.de/DE/Ministerium/Organisation/Beiraete/_Texte/
AgrBeirGutachtenNutztierhaltung.html). In dit rapport wordt aangegeven
dat de geldende standaardeisen aan het dierenwelzijn in Duitsland
moeten worden opgeschroefd met als doelstelling ze naar het niveau te
brengen van bijvoorbeeld die van de biologische landbouw. De leden van
de fractie van de Partij voor de Dieren willen graag een reactie van de
Staatssecretaris van Economische Zaken op dit rapport waarbij ze ingaat
op de uitspraken van het de Wetenschappelijke Adviesraad dat het
huidige intensieve veehouderijsysteem niet houdbaar is, het opschroeven
van dierenwelzijnseisen naar bijvoorbeeld die van de biologische
landbouw en het advies van de Wetenschappelijke Adviesraad om een
prijsverhoging voor consumenten in te voeren.
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
In deze brief beantwoord ik de vragen van de fracties van uw Kamer van
28 april jl. in het kader van een schriftelijk overleg inzake de Landbouw- en
Visserijraad van 11 mei a.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

8

Vragen van de leden van de VVD-fractie
Vereenvoudiging Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
In de geannoteerde agenda voor de Landbouw- en Visserijraad van 11 mei
2015 geeft de Staatssecretaris aan dat tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 11 mei 2015 de Raadsconclusies over vereenvoudiging
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ter instemming zullen worden
voorgelegd. De vereenvoudiging van de het GLB is een moeilijk en
complex dossier en de leden van de VVD-fractie zijn blij met vereenvoudigingen die de administratieve lasten voor ondernemers in de landbouw
kunnen beperken. Wel willen de leden van de VVD-fractie vragen wanneer
de mogelijke vereenvoudigingen zullen worden gecommuniceerd? En kan
de Staatssecretaris aangeven op welke manier er daadwerkelijk sprake is
van een vereenvoudiging van het GLB? Is de Staatssecretaris bereid om
voor Nederland een overzicht te maken met het verschil tussen de oude
en nieuwe situatie? Zo ja, kan de Staatssecretaris deze de Tweede Kamer
doen toekomen?
Tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 11 mei a.s. zullen de Raadsconclusies over vereenvoudiging ter instemming worden voorgelegd. Met
deze Raadsconclusies zal de Landbouwraad op hoofdlijnen de terreinen
benoemen waarop vereenvoudiging van het GLB noodzakelijk en
wenselijk wordt geacht. Over deze Raadsconclusies en de bespreking
daarover zal ik de Kamer informeren via het verslag van de Landbouw- en
Visserijraad. Vervolgens is de Europese Commissie aan zet om met
concrete voorstellen tot vereenvoudiging van de GLB-verordeningen te
komen. De focus zal daarbij in eerste instantie liggen op vereenvoudiging
van de uitvoeringsverordeningen en de gedelegeerde verordeningen. Het
tijdpad dat de Europese Commissie daarbij voor ogen heeft, is momenteel
nog niet bekend. Ik ben voornemens de Europese Commissie hierop
kritisch te bevragen.
Over de manier waarop er daadwerkelijk sprake zal zijn van vereenvoudiging, is in dit stadium nog weinig concreets te melden. Zoals ik in mijn
brief van 24 februari jl. (Kamerstuk 28 625, nr. 221) aan de Kamer heb
gemeld, dient wat Nederland betreft te worden ingezet op vier sporen:
belemmeringen wegnemen voor stakeholders, regels eenvoudiger maken
voor de uitvoering, meer subsidiariteit en verduidelijking van de regels. Ik
ben graag bereid de voor Nederland relevante veranderingen in beeld te
brengen en deze met de Tweede Kamer te delen, zodra er meer duidelijkheid ontstaat over de belangrijkste concrete vereenvoudigingen in
verordeningen en richtsnoeren. Daarbij zal ik dan ook ingaan op de vraag
in welke mate de 41 Nederlandse voorstellen hierin zijn meegenomen,
zoals toegezegd in het AO Landbouw- en Visserijraad 16 maart dat
10 maart jl. plaatsvond.
Kalverregeling
In het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 20 april 2015 geeft de
Staatssecretaris een stand van zaken met betrekking tot de kalverregeling.
De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de uitkomsten van de
gesprekken van de Staatssecretaris met de sector. Wanneer denkt de
Staatssecretaris een uitkomst te verwachten? Is de Staatssecretaris bereid
deze uitkomst met de Tweede Kamer te delen?
Ik zal uw Kamer in juni 2015 informeren over de voortgang van het
overleg met de sector en de Europese Commissie inzake de kalverregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

9

Besteding landbouwsubsidies
Uit de onlangs gepubliceerde cijfers in de database van Europese
subsidies blijkt dat ook in 2014 landbouwsubsidies zijn gebruikt voor een
golfclub, een polstokverspringvereniging en kerkgebouwen. In reactie op
deze cijfers en de berichtgeving hieromtrent geeft de Staatssecretaris aan
dat ook andere landen binnen de Europese Unie (EU) landbouwsubsidie
op een soortgelijke manier gebruiken. Nederland heeft de subsidieregeling inmiddels stopgezet tot aan het einde van dit jaar in afwachting van
nieuwe regels van u. De leden van de VVD-fractie vragen of andere
lidstaten Nederland hierin volgen. De leden van de VVD-fractie maken zich
namelijk zorgen over het gelijke speelveld bij het gebruik van landbouwsubsidies. Daarnaast is Nederland binnen de EU een zogeheten nettobetaler. Wat vindt de Staatssecretaris er van dat andere lidstaten blijven
doorgaan met gebruik van deze subsidies op deze manier? Welke actie
gaat de Staatssecretaris nemen om dit te stoppen, ook in andere
lidstaten?
Op 22 april jl. heb ik de GLB-subsidiegegevens over 2014 openbaar
gemaakt. Wat het plattelandsbeleid betreft zijn daar bedragen opgenomen
die niet «op het boerenerf» terecht komen maar onder meer bij een
polsstokverspringvereniging en een golfclub. Voor het goede begrip wil ik
er op wijzen dat deze subsidies verleend zijn onder het vorige plattelandsontwikkelingsprogramma (POP 2007–2013) en uitbetaald in 2014. Conform
Europese regelgeving kunnen ook nog in 2015 betalingen plaatsvinden
vanuit POP 2007–2013.
Voor de nieuwe programmaperiode (2014–2020, ook wel POP3 genoemd)
zijn stringentere afspraken gemaakt met provincies zodat het geld, voor
zover de EU-regels dit mogelijk maken, terecht komt op het boerenerf. Dit
resulteert in een geldstroom van 95% ten gunste van agrarische sector,
tegenover 65% in de vorige periode. De provincies zijn primair verantwoordelijk voor de uitvoering van het nieuwe plattelandsbeleid. In de loop
van het jaar zullen de provincies hun uitvoeringsbepalingen voor het
nieuwe programma publiceren.
De overgrote meerderheid van de lidstaten heeft nog geen officieel
goedgekeurd plattelandsontwikkelingsprogramma heeft. Dit goedkeuringsproces de verantwoordelijkheid van de betrokken lidstaat en de
Europese Commissie. De Europese Commissie toetst of het programma
voldoet aan doelen van het Europese plattelandsbeleid en past binnen het
vigerende Europees juridisch kader.
Rapport Europese Rekenkamer «Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt?»
Uit een speciaal verslag van de Europese Rekenkamer blijkt dat in de
gehele Europese Unie een foutenpercentage van 8,2% is geconstateerd bij
de uitvoering van subsidiemaatregelen in het kader van het Europees
Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO).
De Staatssecretaris geeft echter in haar brief (Kamerstuk 28 625, nr. 223)
aan dat een foutenpercentage van de Europese Rekenkamer geen
informatie bevat over de feitelijke omvang van fraude, onrechtmatigheid
of schade voor het fonds. De VVD-fractie is van mening dat de belastingbetaler er van uit mag gaan dat het belastinggeld rechtmatig wordt
besteed en er een degelijke controle plaatsvindt. Is de Staatssecretaris
met de leden van de VVD-fractie van mening dat het verkrijgen van inzicht
in de omvang van mogelijke fraude en het onrechtmatig gebruik van
Europese subsidieregelingen cruciaal is voor het draagvlak van deze
regelingen? En dat Nederland als netto-betaler hier bovenop zou moeten
zitten, ook als het andere lidstaten betreft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

10

In mijn reactie op het speciaal verslag (Kamerstuk 28 625, nr. 223 dd.
10 april 2015) heb ik willen aangeven dat het weergegeven foutenpercentage in dit verslag niet per definitie betekent dat plattelandsontwikkelingssubsidies onrechtmatig besteed zijn.
Het rapport zoals opgesteld door de Europese Rekenkamer ziet niet enkel
en alleen op fraude danwel onrechtmatig gebruik van Europese subsidieregelingen, het helpt met het verkrijgen van een breed inzicht in wat er in
de beleidsvorming, administratieve controles en de uitvoering van het
plattelandsbeleid verbeterd kan worden. Ik ben het met de leden van de
VVD-fractie eens dat het verkrijgen van inzicht in de omvang van
mogelijke fraude en het onrechtmatig gebruik van Europese subsidieregelingen cruciaal is voor het draagvlak van deze regelingen.
Zoals aangegeven in zowel mijn antwoord op de vragen van de
D66-fractie (Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 1567) als in mijn brief
aan uw Kamer inzake het speciaal verslag, wordt, indien uit controles en
audits door de autoriteiten blijkt dat er sprake is van onrechtmatig
uitgekeerde steun of fraude, overgegaan tot terugvordering van de
betrokken steun. Daarnaast blijf ik in Europees verband pleiten voor
duidelijker en minder complexe regelgeving en de Europese Commissie
oproepen om zelf met initiatieven te komen voor een verbeterde preventie
van fouten en onderzoek te (blijven) doen naar de oorzaken van fouten.
Aanlandplicht
De leden van de VVD-fractie vragen wederom aandacht voor de aanlandplicht en de stand van zaken. Met name binnen de platvissector bestaan er
zorgen over de ruimte tot innovatie met de komst van onder meer de
aanlandplicht. In het algemeen overleg Landbouw- en Visserijraad van
15 april jl. heeft de Staatssecretaris aangegeven dat de onderhandelingen
nog in volle gang zijn en dat Nederland een aantal belangrijke punten zou
kunnen binnenhalen die ook ruimte voor de sector bieden. Kan de
Staatssecretaris hier al meer inzicht in geven? Staat Nederland hier alleen
in, of krijgt Nederland steun vanuit andere lidstaten? Zo ja, welke lidstaten
zijn dit?
Ik verwijs naar de kwartaal rapportage Gemeenschappelijk Visserijbeleid
(GVB) die u dezer dagen zal toekomen, waarin een stand van zaken over
de aanlandplicht is opgenomen.
Herkomstetikettering
In het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 20 april 2015 geeft de
Staatssecretaris een verslag van de gegeven informatie uit de Europese
Commissie op verplichte herkomstetikettering. Kan de Staatssecretaris
aangeven wat de Nederlandse reactie is geweest op deze informatie
tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 20 april 2015?
Binnenkort komen een aantal rapporten met betrekking tot verplicht
herkomstetikettering op de agenda van de Landbouw- en Visserijraad. De
leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de mogelijke lastenverzwaring voor het bedrijfsleven en de hogere kosten voor de consument. Is
de Staatssecretaris bereid om bij ommekomst van deze rapporten haar
inzet met de Tweede Kamer te delen? En deelt de Staatssecretaris de
zorgen van de leden van de VVD-fractie op dit onderwerp?
Nederland heeft de presentatie van de Europese Commissie over de stand
van zaken aangehoord. Aangezien ik nog in afwachting ben van de
rapporten van de Europese Commissie, heb ik in dit stadium niet actief
namens Nederland geïntervenieerd.
De Minister van VWS en ik zullen uiteraard onze inzet met de Tweede
Kamer delen na het beschikbaar komen van de rapporten. Ik wacht eerst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

11

de resultaten van de rapporten af en dan zal het kabinet zijn standpunt in
deze bepalen. Daarbij zal een afweging gemaakt worden tussen de
eventuele lastenverzwaringen voor het bedrijfsleven en toezichthouders
en de belangen van de consument.
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
Rapport Europese Rekenkamer «Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt?»
De leden van de PvdA-fractie zijn geschrokken van het hoge percentage
fouten dat gemaakt wordt in de plattelandsuitgaven, zowel op EU niveau
als op Nederlands niveau. Zij zijn blij dat de Staatssecretaris hard inzet op
het oplossen van deze problemen, maar twijfelen of dit voldoende is,
zeker gezien het feit dat de Staatssecretaris zich niet zegt te herkennen in
de conclusies van de Europese Rekenkamer. In plaats daarvan zegt zij aan
te willen koersen op versimpeling van de regelgeving. Welk probleem
denkt de Staatssecretaris dan opgelost te hebben? Waarom denkt de
Staatssecretaris dat dit alle problemen omtrent fouten gemaakt in de
plattelandsuitgaven zal oplossen? De leden van de fractie van de PvdA
verbazen zich erover dat de Staatssecretaris de adviezen over de oorzaken
die de Europese Rekenkamer aandraagt naast zich neerlegt. Zij willen
graag duidelijkheid over de reden hiervoor.
Specifiek heb ik aangegeven mij niet te herkennen in een beeld dat de
ERK oproept over boeren die zich in het kader van oppervlaktegebonden
steun, meer in het bijzonder de agro-milieuverbintenissen, niet gestimuleerd voelen aan de regels te voldoen, dat er te weinig gecontroleerd
wordt en dat de sancties (te) laag zijn. De landbouwer zet zich mijn inziens
hard in voor het agrarisch natuurbeheer en voor het naleven van de regels
daaromtrent. Complexe, ingewikkelde regelgeving kan het risico op te
maken fouten vergroten, vereenvoudiging kan een bijdrage leveren aan
het verminderen van dit risico. Dit zal inderdaad geen oplossing vormen
voor alle constateringen van de Europese Rekenkamer. Zoals ik heb
aangegeven in mijn reactie op het speciaal verslag (Kamerstuk 28 625,
nr. 223) helpt het rapport van de Europese Rekenkamer ons verder bij de
uitvoering van de maatregelen in het kader van Plattelandsontwikkelingsprogramma 2014–2020 (POP3). Mede naar aanleiding van dit rapport zal
onder meer extra aandacht besteed worden aan de toepassing van de
aanbestedingsregels en zal bij het nieuwe POP3 in de voorlichtingsactiviteiten voor alle betrokkenen bij het POP3 aandacht besteed worden aan de
correcte uitvoering van het programma conform de daarvoor geldende
nationale en Europese regelgeving, inclusief de juiste toepassing van de
aanbestedingsregelgeving.
Garantiestelling Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3)
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de mogelijkheden voor ondernemers die geboden worden via de
gelden die beschikbaar zijn in het kader van de nationale Plattelands
Ontwikkelings Programma’s (POP-3). Het betreft, zo lezen de leden, een
garantiestelling voor marktintroducties voor producten met toegevoegde
waarde in de markt. De leden van de PvdA-fractie horen graag om welke
bedragen het gaat en welke criteria er aan deze garantiestelling
verbonden zijn. Kan de Staatssecretaris aangeven wat voor soort
innovaties ze zelf voor ogen ziet bij deze garantiestelling?
De Garantstelling Marktintroductie Innovaties zal medio 2015 gepubliceerd worden, als onderdeel van het Nederlandse POP3. Hiermee wordt
beoogd specifieke investeringen, gericht op de introductie van systeem-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

12

innovaties die kansen bieden voor producten met meer toegevoegde
waarde in de markt, te stimuleren. Ik denk daarbij aan innovaties zoals de
Rondeelstal in de legpluimveehouderij, waarvan de eieren als herkenbaar
en gecertificeerd merkproduct in de markt worden gezet.
Aan deze garantstellingsregeling en de operationele uitwerking van de
criteria en de beoordelingswijze wordt momenteel gewerkt. Daarbij zijn de
drie basiscriteria, zoals ook genoemd in het POP3:
– het betreft een innovatie gericht op het realiseren van maatschappelijke doelen op het terrein van dierenwelzijn, milieu, energieverbruik,
diergezondheid en landschappelijke inpassing;
– het betreft nieuwe en integrale bedrijfs- en houderijsystemen die
wijzigingen in de gangbare bedrijfsvoering en het management met
zich brengen;
– het betreft de ontwikkeling van nieuwe markt- en ketenconcepten.
In de periode tot 2020, verdeeld over zes jaar, is daarvoor € 7 miljoen in
het nationale POP3-programma gereserveerd. Naast de € 7 miljoen
nationale cofinanciering is binnen de meerjarenbegroting onder artikel 16
van de EZ-begroting € 8,54 miljoen gereserveerd voor deze regeling.
Totaal is er dus € 22,54 miljoen beschikbaar voor de Garantstelling
Marktintroductie Innovaties.
Vergroening GLB
De leden van de PvdA-fractie zijn kritisch op de implementatie van de
vergroening van het GLB, omdat het feit dat de verantwoordelijkheid
grotendeels bij de ondernemer ligt deze leden niet genoeg zekerheid geeft
dat de maatregelen juist worden uitgevoerd en het gewenste effect zullen
hebben. Deze leden horen graag van de Staatssecretaris welke controle de
overheid heeft op de juiste invoering van de vergroening. Op welk
moment vindt er een evaluatie plaats van de vergroeningsmaatregelen?
En aan de hand van welke criteria wordt er dan gekeken of de vergroening
ook daadwerkelijk zin heeft gehad?
Ik hecht eraan dat de vergroeningsmaatregelen inpasbaar moeten zijn in
de bedrijfsvoering. In overleg met uw Kamer heb ik gekozen voor een
selectie uit de Europese lijst met mogelijke invullingen van de vergroeningsmaatregelen. Elke landbouwer kan daaruit zijn eigen keuze maken. In
de loop van 2015 zal duidelijk worden welke keuzes de landbouwers
gemaakt hebben. De controle op de correcte toepassing van de vergroeningsvereisten vindt plaats volgens de door de Europese Unie voorgeschreven controlemethodiek die is vastgelegd in het Geïntegreerd
Beheers- en Controle Systeem. Voor het antwoord op uw vragen over de
evaluatie verwijs ik graag naar mijn brief van 5 juni 2014 over de «Nadere
uitwerking directe betalingen» (Kamerstuk 28 625, nr. 194).
Biologische landbouw
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat wet- en regelgeving
voor biologische productie zo ingericht moet worden dat deze sector kan
blijven groeien en innoveren en dat de consument verzekerd is van een
goede kwaliteit van het product.
De leden van de PvdA-fractie hebben nog een aantal vragen: Waar liggen
de geschilpunten momenteel en welke zijn daarvan voor de Staatssecretaris de belangrijkste? Indien het in de komende Raad tot een stemming
komt, acht de Staatssecretaris het – nog te verschijnen – compromis
voldoende om mee in te kunnen stemmen? En zo ja, met welke argumentatie?
De discussie spitst zich toe op de volgende geschilpunten, te weten: de
aanwezigheid van niet-toegelaten stoffen en producten, het voorstel om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

13

bij het importstelsel over te gaan op een regime van compliance en de
wijze van uitvoeren van controles van biologische bedrijven.
Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, vindt dat de aanwezigheid van
niet-toegelaten stoffen en producten niet per definitie moet leiden tot
decertificering. Andere lidstaten zijn van mening dat er geen
niet-toegelaten producten of stoffen in biologische producten mogen
voorkomen, ook geen minieme hoeveelheid, ongeacht wat de oorzaak is.
Een ander punt van discussie is het voorstel om bij het importstelsel over
te gaan op een regime van compliance. Nederland is evenals sommige
andere lidstaten bezorgd over de gevolgen van een strikte toepassing van
compliance voor de positie van ontwikkelingslanden. Er dient rekening
gehouden te worden met regionale verschillen in ecologie, klimaat en
lokale omstandigheden.
Wat betreft de controles van biologische bedrijven is Nederland een
voorstander van op risico gebaseerde controles. Echter, een meerderheid
van de lidstaten zal volgens inschatting voorstander zijn van het
handhaven van verplichte jaarlijkse controles.
Ik stel vast dat de discussie over het voorstel de goede richting uitgaat,
maar of het nog te verschijnen compromis voldoende tegemoet zal
komen aan de Nederlandse wensen moet nog worden afgewacht. Zoals ik
uw Kamer heb aangegeven, blijf ik mij krachtig inzetten voor een besluit
waarbij tegemoet wordt gekomen aan de Nederlandse positie.
In het verslag van de Landbouw en Visserijraad van 20 april geeft de
Staatssecretaris aan dat zij niet kan voldoen aan haar toezegging om een
appreciatie te geven van het herzien compromisvoorstel van het Letse
Voorzitterschap omdat dit document nog niet beschikbaar is. Dit
document staat echter al sinds 10 april op het raadsextranet. Gaat het hier
wellicht om een ander document? Als dit niet om een ander document
gaat, waarom heeft de Staatssecretaris dan nog geen appreciatie van dit
compromis naar de Kamer gestuurd? Kan de Staatssecretaris dit dan
alsnog zo snel als mogelijk doen?
Het definitieve voorstel van het Lets voorzitterschap dat in de Raad zal
worden besproken is nog niet beschikbaar. Op dit moment zijn op het
Raadsextranet slechts werkdocumenten van het voorzitterschap
beschikbaar, maar nog geen stukken voor de Raad van 11 mei a.s. Als het
nieuwe voorstel bekend is, zal ik de Kamer een appreciatie daarvan doen
toekomen, zoals aangegeven in mijn brief over de geannoteerde agenda
van de Landbouw- en Visserijraad 11 mei 2015 die ik op 24 april jl. naar
uw Kamer heb gestuurd (Kamerstuk 21 501-32, nr. 837).
Genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s)
Op 22 april jl. publiceerde de Europese Commissie een voorstel om de
besluitvorming over de import van genetisch gemodificeerde diervoeders
te herzien. Dit voorstel is door de Kamer als prioriteit aangemerkt. De
Commissie stelt voor om, net als onlangs bij de teelt van dit soort
gewassen is besloten, lidstaten ook wat betreft de import van ggo’s de
mogelijkheid te bieden om dit binnen de eigen landsgrenzen te verbieden.
Het huidige systeem van toelating vereist een gekwalificeerde
meerderheid van lidstaten die of voor of tegen de import van het gewas
zijn. Omdat veel lidstaten zich vaak onthouden wordt dit zelden gehaald,
zodat de stemmen staken en er geen besluit kan worden genomen. Om
deze impasse te doorbreken en de procedure te vereenvoudigen wil de
Commissie deze nationale importban mogelijk maken. De leden van de
PvdA-fractie zijn verheugd over de mogelijkheden die de Commissie hier
wil scheppen en horen graag hoe de Staatssecretaris aankijkt tegen dit
plan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

14

Conform de gebruikelijke procedure bij een voorstel van de Europese
Commissie, ontvangt uw Kamer binnen zes weken na publicatie van het
voorstel een BNC-fiche.
EU-voorzitterschap
De leden van de fractie van de PvdA willen graag weten op welke punten
de Staatssecretaris tijdens het Europees voorzitterschap van Nederland
van de EU gaat inzetten. Kan de Staatssecretaris haar plannen hierover
met de Kamer delen?
Eind januari 2015 heeft het kabinet (Kamerstuk 34 139, nr. 1) uw Kamer
geïnformeerd over de inhoudelijke voorbereiding van het Nederlandse
voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie in de eerste helft van
2016. Zoals het kabinet heeft aangegeven, heeft het voorzitterschap vooral
een dienende rol. Het voorzitterschap is verantwoordelijk voor het verder
brengen van de lopende wetgevingsagenda. Wel zijn er mogelijkheden
voor het aanbrengen van eigen accenten, in het bijzonder tijdens de
informele bijeenkomsten van de verschillende Raadsformaties.
Mijn inzet voor het voorzitterschap wordt dan ook vooral bepaald door de
lopende Europese wetgevingsagenda op landbouw-, visserij- en natuurterrein. Uiteraard zal ik gebruik maken van de mogelijkheden om eigen
accenten aan te brengen. Zo heb ik het voornemen om de informele
Landbouwraad tijdens het Nederlandse voorzitterschap aan een tussenevaluatie van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid te wijden. Ook is
een toekomstbestendig natuurbeleid, mede in het licht van de fitnesscheck van de Vogel- en Habitatrichtlijnen, een prioriteit.
De wetgevingsagenda voor 2016 is op dit moment nog teveel in ontwikkeling om u op dit moment een definitief overzicht van de voorliggende
dossiers en mijn accenten daarin toe te sturen. Uw Kamer kan in het
laatste kwartaal van dit jaar een overzicht van lopende dossiers en eigen
accenten tegemoet zien in de vorm van een voorzitterschapsprogramma
van het kabinet.
Derde pakket maatregelen Zeebaars
De leden van de PvdA-fractie vragen wat er tot nu toe bekend is rondom
het derde pakket maatregelen Zeebaars.
In het voorjaar van 2015 heeft de Europese Commissie met de lidstaten
maatregelen verkend voor het «derde pakket». Het eerste pakket betrof
een tijdelijk verbod met grootmazige pelagische tuigen in het paaiseizoen,
het tweede pakket was de invoering voor 2015 van een bag limit van
3 stuks voor de recreatieve vissers. Het derde pakket zal maatregelen ten
aanzien van de overige visserijen inhouden. De voorstellen voor het derde
pakket worden in mei/juni verwacht en zullen waarschijnlijk inhouden een
maandelijkse aanvoerbeperking per visserij en een ophoging van de
minimummaat voor zeebaars van 36 naar 42 cm. Ik zal mijn positie
bepalen zodra de voorstellen er zijn en uw Kamer hierover informeren.
Verder wil ik met de Europese Commissie werken aan het lange termijn
beheer.
Vragen van de leden van de CDA-fractie
Gecombineerde data inwinning (GDI)
In het algemeen overleg Landbouw- en Visserrijraad van 15 april jl.
hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd naar de problematiek die
ondernemers ondervinden bij het opgeven van percelen die tijdelijk in
eigendom zijn, zoals kortdurende pacht, Bureau Beheer Landbouw-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

15

gronden (BBL), gemeente- en provinciegronden, grond die een natuurbestemming heeft, etc. De Staatssecretaris antwoordde dat ondernemers
onderling private afspraken kunnen maken over de betalingsrechten.
Echter, in het geval van bestemmingsverandering van het perceel is dit
niet mogelijk, omdat alleen aan landbouwpercelen betalingsrechten zijn
gekoppeld. Het invoeren van de gecombineerde data inwinning (GDI) in
2015 is een belangrijk moment om de toeslagrechten te «markeren»,
omdat vanaf 2015 toegewerkt wordt van de historische referentie naar de
flatrate. Ondernemers zijn verplicht om alle percelen landbouwgrond op
te geven voor de GDI. Op het moment dat de bestemming van de tijdelijke
gronden verandert verliezen ondernemers de betalingsrechten op die
percelen. Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden om deze ondernemers
tegemoet te komen, zo vragen de leden van de CDA-fractie? Wat vindt de
Staatssecretaris van de mogelijkheid om percelen «uit te vinken», ook al
zijn ze in 2015 subsidiabel, zodat historische betalingsrechten (referentie)
worden verdeeld over de percelen die blijvend in gebruik kunnen blijven
bij ondernemers? Indien de Staatssecretaris dit «uitvinken» geen goede
mogelijkheid vindt, waarom niet? Is de Staatssecretaris anders bereid om
betalingsrechten achteraf bij te stellen bij uitvallen van percelen, zo
vragen deze leden. Kan de Staatssecretaris ervoor zorgen dat ondernemers die bovengenoemde tijdelijke percelen afstaan na 2015, hun
historische referentie niet verliezen door bijvoorbeeld de referentie op te
tellen bij de overige percelen van die ondernemers?
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie of de Staatssecretaris
bereid is een update te geven van het invullen van de GDI? Welk
percentage ondernemers heeft de GDI al opgegeven, zo vragen deze
leden. Zou de Staatssecretaris een overzicht of managementverslag
kunnen geven van veel voorkomende problemen en vragen over de GDI
van dit jaar?
De rechten die in 2015 aan de landbouwers worden toegewezen, worden
eigendom van de landbouwers en zijn verhandelbaar zonder grond. Dit
biedt een mogelijkheid om de rechten die de landbouwer niet meer zelf
kan activeren alsnog, bijvoorbeeld door verkoop aan een andere
landbouwer, tot waarde te brengen. Ik verwacht overigens dat deze markt
voor betalingsrechten beperkt zal zijn, omdat in 2015 rechten toegekend
worden voor alle hectaren subsidiabele landbouwgrond die in gebruik zijn
bij actieve landbouwers. De Europese regelgeving bepaalt dwingend dat
een betalingsrecht wordt vastgesteld voor elke hectare subsidiabele
landbouwgrond. Het zogenaamde «uitvinken» van percelen die na 2015
niet meer subsidiabel zijn, waardoor de waarde van de in 2015 toe te
wijzen betalingsrechten hoger zou worden, is niet toegestaan. Ook het
achteraf herberekenen en opnieuw vaststellen van betalingsrechten op
het moment van het uitvallen van de percelen is op grond van de
Europese regelgeving niet toegestaan.
Volledigheidshalve merk ik hierbij nog op dat voor percelen die op het
moment van toewijzing van de betalingsrechten (in 2015) niet aan de
subsidiabiliteitscriteria voldoen, geen betalingsrechten worden toegewezen. Deze percelen worden ook niet betrokken bij de vaststelling van de
waarde van de betalingsrechten. De historische component wordt dan dus
verdeeld over minder hectares.
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie of ik bereid ben een update
te geven van het invullen van de GDI.
De stand van zaken (op 29 april 2015) is dat er ongeveer 13.000 Gecombineerde opgaven ingediend zijn. Dit is circa 18% van de relaties die zijn
aangeschreven voor het doen van de opgave.
Uit de vragen die binnenkomen bij RVO.nl en uit de social media blijkt dat
de indieners de opgave in het algemeen complex vinden. De vergroening,
met name het onderdeel van het ecologisch aandachtsgebied, wordt als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

16

ingewikkeld beschouwd. Daar waar mogelijk zal ik dit punt meenemen bij
de toekomstige vereenvoudiging van het GLB.
Biologische landbouw
Kan de Staatssecretaris haar appreciatie geven van het laatste compromis
voorstel inzake biologische productie van het Letse voorzitterschap, zo
vragen de leden van de CDA-fractie? Is dit naar verwachting het finale
compromis? De leden van de CDA-fractie vragen op welke punten het
compromis nog aangepast zou moeten worden naar de mening van
Nederland? En zijn er nog meer lidstaten tegen het voorstel dan
Nederland en Oostenrijk, zo vragen deze leden.
Het voorstel van het Lets voorzitterschap dat in de Raad van 11 mei a.s.
zal worden besproken, is nog niet beschikbaar. Op de inhoud daarvan en
het krachtenveld binnen de Raad kan ik nog niet vooruitlopen. Als het
nieuwe voorstel bekend is, zal ik de Kamer een appreciatie daarvan doen
toekomen.
Van het verloop van de bespreking in de Raad zal afhangen of dit het
finale compromis zal zijn.
Gespreid betalen superheffing
Wanneer stuurt de Staatssecretaris de analyse van de uitvoeringskosten
voor het gespreid betalen van de superheffing, zoals toegezegd bij het
algemeen overleg Landbouw- en Visserijraad van 15 april jl., naar de
Tweede Kamer, zo vragen de leden van de CDA fractie.
De Europese Commissie heeft besloten het mogelijk te maken dat
lidstaten optioneel gebruik kunnen maken van het gespreid betalen van
de superheffing. Ik beraad mij nu op dit besluit, na overleg met de sector.
Ik zal u eind mei 2015 informeren over de beslissing over toepassing in
Nederland van deze mogelijkheid en daarbij de bijbehorende uitvoeringskosten betrekken.
Vragen van de leden van de D66-fractie
Rapport Europese Rekenkamer «Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt?»
De Staatssecretaris geeft in haar brief «Reactie op speciaal verslag
Europese Rekenkamer «Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt?» (Kamerstuk
28 625, nr. 223) aan dat er in 2013 vijf Nederlandse betalingen in de
steekproef van de Europese Rekenkamer zaten. Kan de Staatssecretaris
aangeven of de Europese Rekenkamer fouten heeft geconstateerd bij de
vijf Nederlandse betalingen in de steekproef?
De Staatssecretaris noemt in de brief enkele maatregelen om het
foutenpercentage bij de uitvoering van subsidiemaatregelen in het kader
van het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO).
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris aanwijsbare
redenen heeft om aan te nemen dat deze maatregelen het foutenpercentage in Nederland zal doen afnemen. Zo ja, welke aanwijsbare redenen
heeft de Staatssecretaris hiervoor? Zo nee, waarom heeft de Staatssecretaris dan gekozen voor deze maatregelen? Voorts vragen deze leden of de
Staatssecretaris voornemens is om nog meer maatregelen te nemen?
Voorts lezen de leden van de D66-fractie in de brief dat er onder POP3 een
«ex ante toets» is ingevoerd. De leden vragen of de voorgenomen
maatregelen al «ex ante» zijn getoetst en dus controleerbaar zijn binnen
het ELFPO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

17

De Europese Rekenkamer heeft conform haar methodiek bij alle vijf de
betalingen een fout geconstateerd. Zoals echter ook aangegeven in mijn
reactie op het speciaal verslag (Kamerstuk 28 625, nr. 223) kan een fout
betekenen dat niet in alle gevallen aan te tonen is of de juiste procedure is
gevolgd om te komen tot betaling van de plattelandontwikkelingssteun.
Dit betekent niet dat er in deze specifieke vijf gevallen per se sprake is van
onrechtmatige betalingen. Ik verwijs u hieromtrent ook naar mijn
antwoord op de vragen van de VVD-fractie.
Zoals aangegeven in het speciaal verslag worden de beste mogelijkheden
om fouten te beperken geboden door twee lopende fasen van de
regelgeving, dit zijn het onderzoek en de goedkeuring van de
programma’s voor plattelandsontwikkeling door de Europese Commissie
en de toepassing van de nationale regelgeving door de lidstaten. Met de
door mij genomen maatregelen, zoals onder meer het in de voorlichtingsactiviteiten aandacht besteden aan de correcte uitvoering van het
programma conform de geldende nationale en Europese regelgeving en
de voorafgaand aangebrachte vereenvoudiging in het agrarisch natuurbeheer door het schoeien op een collectieve leest, sluit ik daarbij aan en
heb ik er vertrouwen in dat het aantal fouten verminderd kan worden. Wat
betreft het aanpakken van de oorzaken van de fouten is een terugkerende
bevinding in het verslag dat het noodzakelijk is dat er een balans is tussen
het aantal en de complexiteit van de regels en de noodzaak om de
wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven te garanderen. Een goed
evenwicht is, zoals de Rekenkamer ook aangeeft, de sleutel tot een
succesvolle tenuitvoerlegging van het plattelandontwikkelingsbeleid. Dit
komt ook terug in de door de Landbouw- en Visserijraad van 15 en
16 december 2014 aangenomen Raadsconclusies (EU-doc 16229/14). Ik
blijf dit onderstrepen.
Ten aanzien van uw vraag of de voorgenomen maatregelen al ex ante zijn
getoetst, wil ik aangeven dat de POP3 regelingen voor zij in werking
treden, getoetst zullen worden op hun controleerbaarheid en verifieerbaarheid. Deze (provinciale) regelingen zijn een verdere uitwerking van de
in het plattelandsontwikkelingsprogramma beschreven maatregelen. Zij
zijn de basis voor de feitelijke subsidieverleningen en daarmee voor de
controles.
Besteding landbouwsubsidies
Tot slot hebben de leden van de fractie van D66 vragen over de besteding
van de landbouwsubsidies. Net als vorig jaar waren er ook dit jaar
gevallen dat landbouwsubsidies oneigenlijk zijn uitgegeven, onder andere
een polsstokverspringvereniging heeft landbouwsubsidie ontvangen (De
Stentor, 27 april 2015). Kan de Staatssecretaris aangeven hoe het mogelijk
is dat landbouwsubsidies zijn uitgegeven aan «polsstokspringsteigers of
het opkalefateren van kerkgebouwen»? Kan de Staatssecretaris uiteenzetten hoe zij dergelijke excessen gaat voorkomen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op de
vragen van de VVD-fractie.
Vragen van de leden van de Christen Unie
Biologische landbouw
De leden van de ChristenUnie-fractie willen graag enkele vragen
voorleggen aan de Staatssecretaris aangaande de Landbouw- en
Visserijraad op 11 mei 2015. Deze leden vragen de Staatssecretaris wat
haar inzet wordt bij de Landbouw- en Visserijraad aangaande het voorstel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

18

voor een verordening inzake biologische productie. Zij hebben begrepen
dat de Europese Commissie het voorstel zal intrekken als er geen akkoord
zal worden bereikt tijdens de Raad.
Over mijn inzet heb ik de Kamer geïnformeerd middels het BNC-fiche
(Kamerstuk 33 920, nr. 3).
In haar werkprogramma 2015 «A New Start» stelt de Europese Commissie
dat, indien er in de eerste helft van 2015 geen akkoord wordt bereikt, het
voorstel zal worden ingetrokken en zal worden vervangen door een nieuw
voorstel.
Ook hebben deze leden vernomen dat het herziene compromisvoorstel
van het Letse voorzitterschap reeds sinds 10 april beschikbaar is en dat
verschillende lidstaten hierop al hebben gereageerd. Is de Staatssecretaris
bereid de kabinetsappreciatie van het voorstel met de Kamer te delen?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op de
vragen van de PvdA-fractie.
Duurzame gewasbescherming
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn erg bezorgd over de ontwikkelingen in het dossier rond de alternatieven voor het gebruik van metamnatrium. De Staatssecretaris heeft in december 2014 aangegeven met een
aanpassing van regelgeving te komen om het later scheuren van grasland
mogelijk te maken, zodat een melkveehouder die zijn land verhuurt aan
een bloembollenteler twee sneden gras van het land kan halen en de
bloembollenteler in het zelfde seizoen nog een aaltjesbestrijdend gewas
kan zaaien. Inmiddels heeft een wijziging van het Besluit gebruik
meststoffen (Bgm) tot 20 april jl. ter consultatie voorgelegen. In dit
ontwerpbesluit wil de Staatssecretaris de mogelijkheid om in de maand
juni grasland te vernietigen ten behoeve van de teelt van aaltjesbestrijdende gewassen met terugwerkende kracht in laten gaan per 1 juni 2015.
Nu blijkt echter dat melkveehouders hun derogatie zullen verliezen als zij
in de periode tussen 15 mei en 15 september grasland (laten) scheuren.
Kortom, melkveehouders zullen niet bereid zijn om grond te verhuren
voor de teelt van aaltjesbestrijdende gewassen als dit gevolgen heeft voor
hun mestplaatsingsruimte. Momenteel laten veel melkveehouders
massaal aan bloembollentelers weten dat zij de overeengekomen
huurcontracten opzeggen omdat zij hun derogatie niet willen verliezen. De
leden van de ChristenUnie-fractie zijn teleurgesteld dat wat een oplossing
leek te zijn, in de praktijk nu niet lijkt te gaan werken. Is de Staatssecretaris
bereid om, net zoals zij gedaan heeft in het kader van de muizenschade,
de toepassing van de derogatieregels aan te passen, zodat duurzame
gewasbescherming daadwerkelijk kan worden bevorderd? Zij wijzen er
hierbij op dat een tagetes een gewas is dat net als gras stikstof opneemt.
Is zij ook bereid om bloembollentelers zo snel mogelijk duidelijkheid te
verschaffen, zodat zij in mei nieuwe afspraken kunnen maken over de
huur van grasland?
In deze vraag wordt gesteld dat de voorwaarden rond de derogatie op
grasland het verhuren van grasland per juni/juli problematisch kunnen
maken. De voorwaarde voor derogatie op grasland betreft: minstens 80%
grasland op het bedrijf in de periode van 15 mei tot en met 15 september
om af te mogen wijken van de maximale norm voor stikstof uit dierlijke
mest volgens de Nitraatrichtlijn, namelijk 170 kg per ha per jaar. De
derogatievoorwaarde van minimaal 80% grasland op het bedrijf hoeft niet
in het gedrang te komen, want de (potentiële) verhuurder kan er in zijn
bouw- en teeltplan rekening mee houden dat hij grasland wil gaan
verhuren aan een teler die daarop bijvoorbeeld bollen willen gaan telen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

19

Op die manier kan de verhuurder toch blijven voldoen aan de derogatievoorwaarde van minimaal 80% grasland. Tot slot wordt opgemerkt dat de
in behandeling zijnde wijziging van het Bgm en Ubm geen wijziging van
de derogatievoorwaarden betreft. Die zijn opgenomen in de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet en zijn strikt gebonden aan de derogatiebeschikking van de Europese Commissie.
Vragen van de leden van de SGP-fractie
Biologische landbouw
De komende Landbouwraad zal het Letse voorzitterschap proberen een
algemene oriëntatie vast te stellen over de verordening inzake biologische
productie en de etikettering van biologische producten. Inmiddels
circuleert een herzien compromisvoorstel van het Letse voorzitterschap
(Raadsextranet). De leden van de SGP-fractie vragen of de voorgestelde
aanpassingen voldoende tegemoet komen aan de Nederlandse inzet.
Nederland heeft forse kritiek geuit op onder meer het verbod op een mix
van biologische en gangbare landbouw op één bedrijf. De aanpassing lijkt
nu wel enige ruimte te bieden voor een derogatie, maar deze ruimte blijft
door de voorwaarden die hier nog aan gekoppeld zullen worden
waarschijnlijk beperkt.
De leden van de SGP-fractie willen in aansluiting hierop nog aangeven dat
zij met zorg kennis hebben genomen van de reactie van de Europese
Commissie op de brief die vanuit deze Kamer in het kader van de politieke
dialoog naar Brussel is gestuurd. De Europese Commissie negeert een
deel van de kritiekpunten die door deze Kamer zijn geuit. Dat geeft nog
niet zoveel vertrouwen in een goede afloop. Blijft de Staatssecretaris,
gelet op het herziene compromisvoorstel, inzetten op intrekking van de
verordening?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op de
vragen van de PvdA-fractie.
Octrooien op planteneigenschappen
De leden van de SGP-fractie maken zich grote zorgen over octrooien op
planteneigenschappen. Recent heeft de Hoge Kamer van Beroep van het
Europees Octrooibureau uitgesproken dat plantenproducten die via
klassieke veredeling nieuwe eigenschappen hebben gekregen gepatenteerd mogen worden. Dit betekent een ondermijning van het aloude
kwekersrecht, terwijl het gaat om gebruik van bestaand plantenmateriaal
en er niet eens sprake is van nieuwe technieken. Het Europees Octrooibureau vindt helaas dat de huidige octrooiverbod voor «wezenlijke
biologische processen» heel beperkt uitgelegd moet worden. Het maakt
zelfs misbruik van onze Rijksoctrooiwet. Daarin staat in tegenstelling tot
de Europese richtlijn expliciet dat producten van klassieke veredeling niet
gepatenteerd kunnen worden. Het Octrooibureau merkt op dat de
Europese richtlijn dan blijkbaar niet zo geïnterpreteerd moet worden. Als
je de toelichting op het wetsvoorstel van destijds leest, ging men er echter
vanuit dat deze bepaling juist helemaal in lijn met de Europese richtlijn
was. De leden van de SGP-fractie vinden dit een heel zorgelijke ontwikkeling. Zij horen graag of de Staatssecretaris deze zorg deelt en op
Europees niveau hierover aan de bel wil trekken.
Ik vind het bijzonder zorgelijk dat de wereldvoedselvoorziening dreigt te
worden geconcentreerd bij een paar multinationals en ik vrees dat dit ten
koste gaat van de keuzevrijheid van kwekers, telers en consumenten. Dit
kan negatieve gevolgen hebben voor de voedselzekerheid. Daarom wil ik
dat er verdergaande wijzigingen worden doorgevoerd in het octrooirecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

20

ten gunste van de kwekers. Hiervoor zal in ieder geval wijziging van de
Europese octrooiregelgeving nodig zijn. Voorafgaand en tijdens het
Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie volgend jaar zal ik
initiatieven nemen om dit te bespoedigen. Binnenkort stuur ik u een brief
met de stand van zaken van dit dossier.
Neonicotinoïden
European Academies’ Science Advisory Council (EASAC) heeft een
rapport geschreven over het effect van neonicotinoïden op onder meer
zweefvliegen, hommels en solitaire bijen. De Staatssecretaris heeft de
Eurocommissaris voor volksgezondheid en voedselveiligheid inmiddels
gevraagd om de Europese toelatingsautoriteit EFSA naar dit rapport te
laten kijken en eventueel over te gaan tot herbeoordeling van toegelaten
middelen. De leden van de SGP-fractie hebben hier enkele vragen over.
Neonicotinoïden zijn effectief in het bestrijden van plaagdieren. Alternatieve middelen zijn minder effectief. Als boeren over zouden moeten
stappen op andere middelen om bepaalde plaagdieren te bestrijden is het
de vraag of ze niet veel hogere doses nodig hebben met uiteindelijk veel
schadelijkere effecten dan neonicotinoïden. De EASAC heeft hier helaas
niet naar gekeken. De leden van de SGP-fractie wijzen in dit verband op de
koolzaadteelt. In 2013 zijn enkele toelatingen voor zaadbehandeling
ingetrokken. De praktijk laat zien dat in Duitsland en Engeland nu twee tot
vier keer zoveel insecticiden nodig zijn om koolzaad te beschermen. Het is
de vraag of dit niet veel schadelijker uitpakt dan de inzet van neonicotinoïden. Weegt de European Food and Safety Authority (EFSA), en ook de
nationale toelatingsautoriteit (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden), dit mee?
Een werkzame stof en daarop gebaseerde middelen worden individueel
beoordeeld, conform het geldende toetsingskader. Zowel de Europese
EFSA, als ook de nationale toelatingsautoriteit wegen daarbij verschillende toelatingen niet tegen elkaar af.
Verder suggereert de EASAC dat in de toelatingsprocedure niet gekeken
wordt naar de langetermijneffecten van neonicotinoïden, naar de
subletale effecten en naar de effecten op nuttige insecten. Is de veronderstelling van de leden van de SGP-fractie juist dat deze aspecten wel
meegenomen en meegewogen worden?
Voor een individuele beoordeling in de toelatingsprocedure wordt onder
meer gekeken naar de genoemde aspecten, conform het geldende
toetsingskader.
Zoals per brief van 10 april 2015 (Kamerstuk 27 858, nr. 304) aan uw
Kamer gemeld, is het Ctgb gevraagd het EASAC rapport te bezien met
oog op een herbeoordeling. Ik verwacht uw Kamer voor het zomerreces
over de eerste bevindingen van het Ctgb te kunnen rapporteren.
Wil de Staatssecretaris met de leden van de SGP-fractie een eenzijdige
benadering voorkomen?
Ja.
Vragen van de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren
Rapport Wetenschappelijke Adviesraad voor Landbouwbeleid
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van het rapport dat de Wetenschappelijke Adviesraad voor
Landbouwbeleid onlangs heeft gepubliceerd (http://www.bmel.de/DE/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

21

Ministerium/Organisation/Beiraete/_Texte/
AgrBeirGutachtenNutztierhaltung.html). In dit rapport wordt aangegeven
dat de geldende standaardeisen aan het dierenwelzijn in Duitsland
moeten worden opgeschroefd met als doelstelling ze naar het niveau te
brengen van bijvoorbeeld die van de biologische landbouw. De leden van
de fractie van de Partij voor de Dieren willen graag een reactie van de
Staatssecretaris van Economische Zaken op dit rapport waarbij ze ingaat
op de uitspraken van het de Wetenschappelijke Adviesraad dat het
huidige intensieve veehouderijsysteem niet houdbaar is, het opschroeven
van dierenwelzijnseisen naar bijvoorbeeld die van de biologische
landbouw en het advies van de Wetenschappelijke Adviesraad om een
prijsverhoging voor consumenten in te voeren.
In dit uitgebreide rapport gaat de Duitse wetenschappelijke adviesraad in
op diverse knelpunten die hij ziet in de huidige Duitse veehouderij en op
mogelijkheden voor verduurzaming. De Duitse regering moet hier
inhoudelijk nog op reageren. Mijn eerste indruk van het rapport is dat veel
thema’s die behandeld worden momenteel in mijn beleid volop de
aandacht krijgen, zoals de problematiek van de milieuemissies, dierenwelzijn, antibioticagebruik en de maatschappelijk acceptatie van de
veehouderij. Op verschillende plaatsen in het rapport worden ook recente
Nederlandse ontwikkelingen in het veehouderijbeleid benoemd.
Ik ben voorstander van het aanscherpen van de dierwelzijnseisen op
Europees niveau, mede vanwege de gevolgen voor de concurrentiepositie
van de Nederlandse sectoren. Van belang is dat de hoge ambities van
Nederland op het vlak van dierenwelzijn ook hun weerslag krijgen in de
Europese regels. Dit is niet alleen belangrijk voor eerlijke concurrentieverhoudingen (level playing field) maar ook voor de verbetering van
dierenwelzijn in de andere lidstaten. Innovaties op het terrein van
dierenwelzijn moeten deel uit gaan maken van onderscheidende
marktconcepten, zoals gebaseerd op het Beter Leven kenmerk, en worden
betaald uit de markt. Het verplicht eenzijdig aanscherpen van wettelijke
eisen voor dierenwelzijn maakt het verdienmodel voor verduurzaming van
de dierlijke ketens in de praktijk nagenoeg onmogelijk.
Sinds enige tijd ben ik in gesprek met onder meer mijn Duitse en Deense
collega om de komende jaren gezamenlijk op te trekken. Dat heeft
uitgemond in de Verklaring van Vught van december 2014. Daarin riepen
we de Europese Commissie en de collega-lidstaten op in te zetten op
betere regelgeving, verbetering van dierenwelzijn en bevordering van
bewustzijn en kennis. De verklaring en de position paper heeft u in
december 2014 ontvangen (Kamerstuk 28 286, nr. 776). Tijdens de
conferentie over varkenswelzijn in Denemarken deze week spreek ik
opnieuw met mijn Duitse en Deense collega en pleit ik voor het verbeteren van het varkenswelzijn in de veehouderij.
Algemeen doel is om in Europees verband de dierenwelzijnsstandaarden
op een hoger niveau te krijgen. In dat licht kunnen de analyse en
aanbevelingen uit het rapport, inclusief de reactie van de Duitse regering
hierop, ons in dit gezamenlijk traject verder voeden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 839

22