Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 745

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 december 2008
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vier fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Richtlijn gelijke behandeling zelfstandig werkzame mannen en
vrouwen;
2. Verordening inzake marktdeelnemers hout en houtproducten; (Kamerstuk 22 112, nr. 746)
3. Voorstel voor statuut assistenten van leden van het Europees Parlement; (Kamerstuk 22 112, nr. 747)
4. Mededeling actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn
uitgesloten. (Kamerstuk 22 112, nr. 748)
5. Richtlijn uitbreiding zwangerschapsverlof (Kamerstuk 22 112, nr. 749).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST125883
0809tkkst22112-745
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

1

Fiche: Richtlijn gelijke behandeling zelfstandig werkzame
mannen en vrouwen
1. Algemene gegevens

Voorstel: Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de
Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling
van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG.
Datum Commissiedocument: 3 oktober 2008
Nr. Commissiedocument: COM (2008) 636
Prelex: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2008
:0 636:FIN:NL:PDF
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
SEC 2008 2530
Behandelingstraject Raad: De Europese Commissie heeft het richtlijnvoorstel gepubliceerd op 20 oktober jl. tijdens de Raadswerkgroep. Het
voorstel zal in de Raadswerkgroep worden behandeld. Het voorzitterschap
zal de Raad WSBVC op 17 december op de hoogte stellen van de voortgang van de onderhandelingen.
Eerstverantwoordelijk ministerie: SZW.
Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement en
comitologie

a) Rechtsbasis: artikel 141 lid 3 EG
b) Stemwijze Raad en rol Europees Parlement: gekwalificeerde meerderheid, codecisie-procedure (artikel 251 EG-Verdrag).
c) Comitologie: n.v.t.
2. Samenvatting BNC-fiche
Het voorstel beoogt een wijziging van het communautaire rechtskader
betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van
vrouwen en mannen op zelfstandigen en meewerkende echtgenoten. De
voorgestelde richtlijn concentreert zich op de volgende onderdelen:
a) het bieden van de mogelijkheid tot een periode van zwangerschapsverlof voor vrouwelijke zelfstandigen,
b) de erkenning van de bijdrage van meewerkende echtgenoten door hen
de mogelijkheid te bieden om aanspraak te maken op dezelfde mate
van sociale bescherming als hun zelfstandig werkzame partners, en
c) de toekenning van de bevoegdheid aan organen voor gelijke behandeling bij gevallen van discriminatie.
Nederland heeft twijfels bij de door de Commissie gekozen bevoegdheidsgrondslag, omdat het de vraag is of een voorschrift om een uitkering van
een bepaalde hoogte te verstrekken wel op een gelijke behandelingsgrondslag (artikel 141) kan berusten. Deze bepaling zou wel op artikel 308
EG kunnen berusten. Artikel 308 vereist eenparigheid van stemmen in de
Raad. De subsidiariteit van het voorstel wordt als positief beoordeeld
omdat een communautaire aanpak rechtszekerheid biedt aan alle zelfstandigen en meewerkende echtgenoten binnen de gemeenschap. De propor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

2

tionaliteit van het voorstel wordt negatief beoordeeld. Het voorstel gaat
verder dan noodzakelijk is. Het geeft zelfstandigen en meewerkende echtgenoten wat betreft zwangerschaps- en bevallingsverlof vergelijkbare
rechten als werknemers, terwijl ze in een andere situatie verkeren. Nederland zal dit in de onderhandelingen naar voren brengen. Derhalve staat
Nederland in beginsel negatief ten aanzien van dit voorstel.
3. Samenvatting voorstel

Achtergrond
Dit voorstel maakt onderdeel uit van een pakket van maatregelen voorvloeiend uit de Roadmap van de Europese Commissie betreffende de
gelijkheid van mannen en vrouwen COM (2006) 92. Zowel het belang van
gelijke participatie op de arbeidsmarkt van mannen en vrouwen als ook de
economische en demografische noodzaak daartoe spelen hierbij een rol.
De inzet van Europa terzake is uiteengezet in de mededeling COM (2008)
635: Een beter evenwicht tussen werk en privéleven: meer steun voor het
combineren van beroep, privéleven en gezinsleven.
In deze mededeling concludeert de Commissie dat betere ondersteuning
van maatregelen om te beroep, privéleven en gezinsleven te combineren
mannen en vrouwen meer keuzevrijheid zal bieden en ook zal bijdragen
tot bepaalde centrale beleidsdoelstellingen van de Europese Unie, met
name ten aanzien van groei en werkgelegenheid, de sociale integratie van
kwetsbare groepen en gendergelijkheid.
Actie op communautair niveau om minimumeisen ter verbetering van de
combineerbaarheid van werk, privéleven en gezinsleven vast te stellen, is
noodzakelijk en passend om de taak die de Gemeenschap zich heeft
gesteld inzake gendergelijkheid en de doelstellingen van de Lissabonstrategie te verwezenlijken. Echter, de primaire verantwoordelijkheid voor
het ontwikkelen en bevorderen van combineerbaarheid ligt bij de
lidstaten. De Commissie doet dan ook een beroep op de lidstaten om
ervoor te zorgen dat deze maatregelen zodanig worden uitgevoerd dat
vrouwen en mannen werkelijk keuzes kunnen maken.
Over deze mededeling wordt geen aparte fiche geschreven omdat de
beleidsvoornemens uit deze mededeling worden geconcretiseerd in een
aantal maatregelen, die alle tot doel hebben de arbeidsparticipatie van
vrouwen te verhogen en een betere balans van arbeid en zorg mogelijk te
maken.
De eerste maatregel betreft het voorstel ter wijziging van richtlijn 92/85/
EEG, betreffende verbetering van de veiligheid en de gezondheid van
zwangere werknemers (COM(2008) 637; over dit voorstel wordt een aparte
fiche geschreven). De tweede maatregel betreft de in deze fiche aan de
orde zijnde herziening van de richtlijn 86/613/EEG betreffende de gelijke
behandeling van mannen en vrouwen als zelfstandige. De Europese
Commissie heeft deze twee richtlijnen gepubliceerd op 3 oktober 2008. De
derde maatregel betreft een wijziging van richtlijn 96/43/EEG betreffende
ouderschapsverlof. Ten aanzien van dit laatste voorstel hebben de sociale
partners in juli 2008 laten weten dat zij zelf over deze richtlijn willen onderhandelen conform artikel 138 EG.

Inhoud voorstel
Het hier aan de orde zijnde voorstel betreft de vervanging van richtlijn
inzake gelijke behandeling van zelfstandig werkzame vrouwen en mannen
(86/613/EEG) door een nieuwe richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

3

Het voorstel betreft onder meer de verplichting voor lidstaten om maatregelen te nemen zodat meewerkende echtgenoten op hun verzoek over ten
minste hetzelfde niveau van sociale zekerheidsbescherming kunnen
beschikken als zelfstandigen. Onder meewerkende echtgenoten worden
tevens de – overeenkomstig nationale wetgeving – erkende levenspartners begrepen.
Verder dienen er maatregelen getroffen te worden zodat vrouwelijke zelfstandigen en meewerkende echtgenoten op hun verzoek in aanmerking
komen voor een periode van zwangerschapsverlof overeenkomstig richtlijn 92/85/EEG. De verlofperiode, die genoemd is in richtlijn 92/85/EEG
bedraagt op dit moment 14 weken. De Europese Commissie heeft echter
het hiervoor genoemde voorstel (COM (2008) 637) gedaan tot wijziging
van richtlijn 92/85/EEG, dat erin voorziet deze periode naar 18 weken te
verlengen. Indien de Raad akkoord zou gaan met dit voorstel betreffende
richtlijn 92/85/EEG, dan betekent dit dat de verlofperiode in dit voorstel
ook verlengd wordt tot 18 weken.
De vrouwelijke zelfstandigen en meewerkende echtgenoten dienen gedurende het zwangerschapverlof een adequate uitkering te ontvangen. Van
een adequate uitkering is sprake indien deze ten minste gelijk is aan het
inkomen dat de betrokkene bij ziekte zou ontvangen of indien dit niet van
toepassing is, aan een andere op nationaal niveau vastgestelde gelijkwaardige uitkering.
Verder wordt de definitie van discriminatie in lijn gebracht met de definities in andere gelijke behandelingsrichtlijnen en worden lidstaten verplicht
een orgaan voor gelijke behandeling in te stellen.

Impact assessment Commissie
Zowel Raad als Europees Parlement hebben de Europese Commissie
opgeroepen richtlijn 86/613/EEG te herzien. De Europese Commissie
concludeerde zelf in haar rapport over de implementatie van de richtlijn
86/613/EEG dat hiermee de rechtspositie van meewerkende partners niet
voldoende kon worden verbeterd. In haar impact assessment concludeert
de Europese Commissie nu dat de kosten van een zwangerschaps- en
bevallingsverlof voor zelfstandigen laag zijn voor de 8 EU lidstaten die dit
nog niet hebben geregeld in hun nationale wetgeving. Indien het verlof
geheel betaald wordt door de zelfstandigen zou deze optie zelfs budgetneutraal zijn in termen van sociale zekerheid. De Europese Commissie
tekent hier wel bij aan dat de kosten van dit verlof worden gedeeld door
de zelfstandigen en de staat. De financiële gevolgen van een dergelijke
maatregel kunnen worden gereduceerd indien aan zelfstandigen de keuze
wordt gegeven om zwangerschaps- en bevallingsverlof op te nemen.
Als aan de meewerkende partner dezelfde socialezekerheidsdekking wordt
geboden als aan zelfstandigen dan zijn de kosten van een zwangerschapsen bevallingsverlof naar de mening van de Commissie budgetneutraal
indien de kosten worden verhaald op de zelfstandigen door een verhoging
van hun premies of indien de lidstaten een verdeling van uitkeringen en
premies opleggen aan het familiebedrijf. De verdeling is volgens de
Commissie dan gebaseerd op de procentuele inbreng van de zelfstandige
en zijn meewerkende partner in het bedrijf.
De Europese Commissie komt tot de conclusie dat in elk geval de financiële gevolgen van dit voorstel kunnen worden verkleind indien de
meewerkende partner de keuze krijgt om wel of niet deel te nemen aan
het sociale zekerheidsregime dat van toepassing is op de zelfstandige.
Alle opties in aanmerking genomen heeft de Europese Commissie
gekozen voor de volgende benadering:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

4

–
–

zelfstandige vrouwen krijgen de mogelijkheid voor een zwangerschaps-en bevallingsverlof
de bijdrage van meewerkende partners aan het familiebedrijf wordt
erkend door hen eenzelfde mogelijkheid van sociale bescherming te
bieden als hun zelfstandige partner.

4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel

a) Bevoegdheid:
De Commissie baseert de bevoegdheid van de EG op artikel 141 lid 3
van het verdrag. Nederland heeft twijfels bij deze bevoegdheidsgrond.
In artikel 141 lid 3 staat het beginsel van gelijke kansen en gelijke
behandeling van mannen en vrouwen in arbeid en beroep centraal. De
ratio achter zwangerschapsverlof is echter (in hoofdzaak gelegen in) de
bescherming van de gezondheid van moeder en kind. Artikel 137 EG,
dat onder meer gaat over de veiligheid en gezondheid van werknemers, is echter niet van toepassing, aangezien dat artikel zich richt op
werknemers en niet op zelfstandigen. Bovendien is het de vraag of een
voorschrift om een uitkering van een bepaalde hoogte te verstrekken
(art. 7, lid 3, van het voorstel) wel op een gelijke behandelingsgrondslag (art. 141 EG) kan berusten. Het EG-verdrag bevat ook geen
andere grondslag waarop maatregelen inzake sociale zekerheidsbescherming voor zelfstandigen kunnen worden gebaseerd. Dit deel
van het voorstel zou daarom moeten worden gebaseerd op het «restartikel» 308 EG. Artikel 308 vereist eenparigheid van stemmen in de
Raad.
De lidstaten blijven overigens bevoegd voor de vaststelling van de
hoogte van de premie voor eventuele sociale zekerheidsuitkeringen
voor zelfstandigen en voor alle regelingen betreffende uitkeringen en
betalingen, mits de meewerkende echtgenoten onder dezelfde voorwaarden als zelfstandigen kunnen beschikken over minimaal hetzelfde
niveau van sociale bescherming.

b) Functionele toets:
Subsidiariteit: positief
De subsidiariteit van het voorstel wordt positief beoordeeld, zij het dat
er op onderdelen meer ruimte aan de lidstaten geboden moet worden
voor een eigen aanpak. Onderhavig voorstel strekt er toe het tot stand
komen van een level playing field te bevorderen. Daarmee wordt voorkomen dat uiteenlopende nationale wetgevingen tot een oneerlijk
concurrentie voordeel zouden leiden voor bedrijven in landen waar het
niveau van bescherming lager is of geheel ontbreekt.
Proportionaliteit: negatief
Weliswaar betreft het hier een modernisering van de bestaande richtlijn
die beter tegemoet komt aan de bescherming van de gezondheid van
moeder en kind en de bevordering van zelfstandig ondernemerschap door
vrouwen dan de huidige richtlijn, maar het voorstel gaat verder dan noodzakelijk.
Dit laatste wordt veroorzaakt door het feit dat zelfstandigen en meewerkende echtgenoten vergelijkbare rechten worden toegekend als werknemers, terwijl ze in een andere situatie verkeren. Het voorstel verplicht
lidstaten ervoor te zorgen dat vrouwelijke zelfstandigen en meewerkende
echtgenoten in aanmerking komen voor een periode van zwangerschapsen bevallingsverlof overeenkomstig Richtlijn 92/85/EEG. Een recht op
verlof past echter niet bij de status van zelfstandige. Bovendien heeft de
Europese Commissie een voorstel tot wijziging van Richtlijn 92/85/EG

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

5

ingediend, waarvan verlenging van de verlofperiode tot 18 weken onderdeel uitmaakt. Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat een dergelijke verlenging noodzakelijk is voor de bescherming van de gezondheid van moeder
en kind.

c) Nederlands oordeel: Om bovenstaande redenen staat Nederland in
beginsel negatief tegenover het nieuwe voorstel.
Nederland hecht aan voldoende ruimte voor de Nederlandse aanpak.
In Nederland hebben zelfstandigen en meewerkende echtgenoten
alleen een recht op een uitkering van 16 weken, maar geen verlof. De
Nederlandse regeling gaat uit van de eigen keuze van de zelfstandige
over de wijze waarop de bedrijfsvoering wordt geregeld tijdens de
periode rondom de bevalling.
5. Implicaties financieel

a) Consequenties EG-begroting: N.v.t.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
De precieze omvang van de financiële consequenties voor de rijksoverheid is op dit moment moeilijk te bepalen. Sinds juni 2008 hebben
Nederlandse zelfstandigen én meewerkende echtgenoten recht op een
zwangerschapsverlofuitkering gedurende 16 weken. Hoofdlijn is dat de
hoogte van de uitkering wordt vastgesteld op basis van de winst in het
voorafgaande boekjaar. Dit impliceert dat als er geen inkomsten
worden gederfd (bijvoorbeeld omdat er verlies wordt gedraaid), er ook
geen uitkering wordt verstrekt. De regeling wordt uitgevoerd door het
UWV en bekostigd uit de algemene middelen, niet uit premieheffing.
De kosten van de huidige regeling bedragen in 2008 naar verwachting
14,5 miljoen euro en vanaf 2009 jaarlijks 27 miljoen euro.
De financiële consequenties van het voorstel hangen af van de
volgende factoren:
– de periode van zwangerschapsverlof. Artikel 7, tweede lid verwijst
voor de periode naar Richtlijn 92/85/EEG. De Europese Commissie
heeft echter een voorstel tot wijziging van deze laatste richtlijn
ingediend, waarvan een verlenging van de verlofperiode van 14 tot
18 weken onderdeel uitmaakt;
– de uitleg van het begrip «adequate uitkering» in artikel 7, tweede en
derde lid 2;
– het geven van aanspraak aan vrouwelijke zelfstandigen en meewerkende echtgenoten op vervangingsdiensten of bestaande sociale
diensten als alternatief voor de zwangerschapsverlof-uitkering
conform artikel 7, vierde lid;
– (beperkte) uitbreiding van de bevoegdheid van de Commissie
gelijke behandeling naar discriminatie vallend onder het bereik van
dit richtlijnvoorstel.
Uitbreiding van de uitkeringsperiode naar 18 weken, zonder andere
aanpassingen, leidt tot een stijging van het budgettaire beslag van
zwangerschapsverlofuitkeringen voor zelfstandigen en meewerkende
echtgenoten met € 3,5 mln. Het voorstel is derhalve niet budgettair
neutraal.
De budgettaire gevolgen van het voorstel zullen worden ingepast op de
begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de
regels van de budgetdiscipline.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

6

c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Het voorstel leidt (bij een uitbreiding van de uitkeringsperiode naar 18
weken) tot hogere uitkeringslasten en daarmee kosten voor de rijksoverheid, die worden gedekt via belastingheffing bij bedrijven en
burgers. De langere uitkeringen komen ten gunste van de burger.
d) Administratieve lasten voor rijksoverheid, decentrale overheden en/of
voor bedrijfsleven en burger
De administratieve lasten voor het bedrijfsleven en burgers veranderen niet. Het voorstel leidt in beginsel niet tot extra uitkeringen of
extra informatieverplichtingen aan de Rijksoverheid of het UWV. De
administratieve lasten nemen derhalve niet toe door het voorstel.
6. Implicaties juridisch

a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid
Het voorstel kan consequenties hebben voor de bepalingen met
betrekking tot vrouwelijke zelfstandigen in de regeling Zelfstandige en
Zwanger (ZEZ-regeling), die een onderdeel is van de Wet arbeid en
zorg.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid
De lidstaten dienen de richtlijn binnen twee jaar na inwerkingtreding te
hebben geïmplementeerd. Het richtlijnvoorstel geeft lidstaten echter
de mogelijkheid van een extra termijn van twee jaar (dus in totaal 4
jaar) om te voldoen aan artikel 6, dat lidstaten verplicht maatregelen te
nemen waardoor meewerkende echtgenoten over ten minste hetzelfde
niveau van bescherming kunnen beschikken als zelfstandigen onder
dezelfde voorwaarden die voor zelfstandigen gelden. Van deze extra
termijn om te voldoen aan artikel 6 hoeft geen gebruik te worden
gemaakt, omdat de huidige ZEZ-regeling meewerkend echtgenoten
dezelfde aanspraken op uitkering geeft als zelfstandigen.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Het Commissievoorstel kent in artikel 13 een evaluatiebepaling op
grond waarvan de lidstaten na 6 jaar alle gegevens over de toepassing
van de richtlijn aan de Europese Commissie verstrekken om haar in
staat te stellen een samenvattend verslag op te stellen, dat uiterlijk na
7 jaar aan de Raad en het Europees parlement wordt voorgelegd.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving

a) Uitvoerbaarheid
De uitvoering zal gerealiseerd worden door de volgende organen:
– het UWV voor zover het de zwangerschapsverlofuitkering betreft.
Deze organisatie is daarmee ook nu belast:
– de Commissie gelijke behandeling voor zover het de taken betreft
gericht op bevordering van gelijke behandeling op grond van
geslacht zoals vermeld in artikel 10.
Het is nog onduidelijk welke instantie verantwoordelijk zal moeten zijn
voor het verschaffen van vervangingsdiensten of bestaande sociale
diensten die een alternatief vormen voor de zwangerschapsverlofuitkering (artikel 7, vierde lid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

7

b) Handhaafbaarheid
De handhaving wordt overgelaten aan de lidstaten. De compensatie of
reparatie van de schade of het verlies geleden door een persoon als
gevolg van discriminatie dient afschrikwekkend te zijn en evenredig
aan het geleden verlies of de geleden schade. In Nederland zijn/
worden de Commissie gelijke behandeling, de bestuursrechter en de
civiele rechter belast met het toezicht op de naleving van deze richtlijn
op basis van klachten over ongelijke behandeling.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie (belangen en eerste algemene standpunt)
Nederland staat in beginsel negatief tegenover het voorstel De voorgestelde wijziging leidt tot een modernisering van de bestaande richtlijn die
weliswaar beter tegemoet komt aan het belang van de bescherming van
de gezondheid van moeder en kind en het belang van de bevordering van
zelfstandig ondernemerschap door vrouwen dan de huidige richtlijn, maar
verder gaat dan noodzakelijk.
Nederland hecht aan voldoende ruimte voor de Nederlandse aanpak. In
Nederland hebben zelfstandigen alleen een recht op een uitkering van 16
weken, maar geen recht op verlof, zoals het richtlijnvoorstel lijkt te veronderstellen. Kenmerkend voor zelfstandigen is dat zij zelf bepalen wanneer
zij werken. Zelfstandigen kunnen niet gedwongen worden tot het nemen
van verlof. Ook een recht op verlof past niet bij de status van zelfstandige.
Tegen wie moet dat recht geldend worden gemaakt? Wie moet de zelfstandige het verlof geven? Dat kan alleen de zelfstandige zelf zijn. Waar
lidstaten wel voor kunnen zorgen is dat zelfstandigen tijdens de periode
rond de bevalling niet hoeven te werken. Dit kan gerealiseerd worden
door hen een recht op een zwangerschapsen bevallingsuitkering te geven,
zoals dat in Nederland al gebeurt.
Nederland acht een verlenging van de uitkeringsperiode tot 18 weken niet
noodzakelijk. Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat dit nodig is voor de
bescherming van de gezondheid van moeder en kind.
Nederland heeft geen publiek uitkeringssysteem voor zelfstandigen die
ziek worden. Hierdoor ontbreekt in Nederland de maatstaf voor de hoogte
van de uitkering, die het richtlijnvoorstel noemt.
In de Nederlandse systematiek is alleen een uitkeringsniveau op
minimumniveau denkbaar, waarbij ook de ruimte moet bestaan voor
maximering op het feitelijke inkomensverlies. Alleen een minimumuitkeringsniveau is in overeenstemming met een publieke verzekering die
uit de algemene middelen (dus zonder premiebetaling) wordt gefinancierd.
De Nederlandse ZEZ-regeling kent een vervangingsuitkering, waardoor de
(meewerkende) zelfstandige haar uitkering kan gebruiken voor een
vervanger. Dit is echter niet hetzelfde als daadwerkelijk zorgen voor
vervanging zoals het richtlijnvoorstel veronderstelt.
De Nederlandse regeling gaat uit van de eigen keuze van de zelfstandige
over de wijze waarop de bedrijfsvoering wordt geregeld tijdens de
periode van zwangerschaps- en bevallingsverlof. De uitkering maakt het
mogelijk dat deze keuze wordt gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 745

8