Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

702
Vragen van de leden Sjoerdsma (D66), Azmani (VVD), Knops (CDA) en
Karabulut (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over
het bericht dat Golfstaten Nederland informatie over financiële steun aan
religieuze instellingen verstrekken (ingezonden 13 juli 2016).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 7 december 2016). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 104.
Vraag 1
Kent u de berichten «Kabinet weigert lijst moskeeën bekend te maken»1 en
«Golfstaten geven Nederland vertrouwelijke info over salafistische moskeeën»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 t/m 9
Sinds wanneer consulteren Saoedi-Arabië en Koeweit de Nederlandse
regering, zoals u stelt in uw brief van 5 juli jl., over particuliere organisaties
die in deze landen verzoeken ontvangen om religieuze instellingen in
Nederland te financieren?
Sinds wanneer zijn er, zoals u stelt in uw brief van 5 juli jl., afspraken
gemaakt om de informatie die het Ministerie van Buitenlandse Zaken van
Saoedi-Arabië en Koeweit ontvangt over de financiering van religieuze
instellingen in Nederland ook te delen met het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid? Wanneer was u op de hoogte van deze afspraken?
Hoe verhoudt uw brief van 5 juli jl., waarin u stelt dat Saoedi-Arabië en
Koeweit Nederland consulteren over particuliere organisaties die in deze
landen verzoeken ontvangen om religieuze instellingen in Nederland te
financieren, zich tot uw uitspraak tijdens het debat over de invloed van
ultraorthodoxe moslims in moskeeën op 25 mei jl., dat u niet door SaoediArabië op de hoogte wordt gehouden van religieuze investeringen?
Kunt u aangeven welke resultaten gesprekken opleveren die, zoals u stelt in
uw brief van 25 februari jl., Nederlandse ambassades voeren met financiële

1
2

ah-tk-20162017-702
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Nieuwsuur, 1 juli 2016
Nieuwsuur, 5 juli 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

autoriteiten en particuliere donororganisaties in onder meer Saoedi-Arabië en
Koeweit, met als doel meer duidelijkheid te krijgen over herkomst en doel
van financieringsstromen aan Nederlandse gebedshuizen? Sinds wanneer
worden deze gesprekken gevoerd? Op welke wijze worden de uitkomsten van
deze gesprekken gedocumenteerd?
Klopt het dat de regering sinds 2013 beschikt over een lijst van instellingen
die (mogelijk) gefinancierd worden vanuit Saoedi-Arabië of daartoe verzoeken
hebben gedaan? Sinds wanneer is deze lijst in het bezit van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken? Sinds wanneer is deze lijst in het bezit van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid?
Indien deze lijst van instellingen die (mogelijk) gefinancierd worden vanuit
Saoedi-Arabië of daartoe verzoeken hebben gedaan sinds 2013 bestaat, hoe
verhoudt zich dit tot de aangenomen motie-Sjoerdsma (Kamerstuk 29 614, nr.
42) die de regering verzoekt de Kamer te informeren over de herkomst van
financiering van religieuze instellingen? Waarom heeft u deze lijst niet eerder
aan de Kamer verstrekt?
Klopt het dat het niet openbaar maken van de betreffende lijst van instellingen die (mogelijk) gefinancierd worden vanuit Saoedi-Arabië of daartoe
verzoeken hebben gedaan, te maken heeft met afspraken tussen de Saoedische ambassade in Nederland en de Nederlandse regering? Welke afspraken
zijn hierover gemaakt?
Hoe vaak zijn er maatregelen genomen – ter uitvoering van de aangenomen
motie-Karabulut/Potters (Kamerstuk 29 754, nr. 343) over het niet langer
financieren van Nederlandse gebedshuizen vanuit Saoedi-Arabië, Koeweit en
Qatar – aan de hand van de lijst als bedoeld in de voorgaande vragen, of
andere informatie die u bezit over financieringsstromen vanuit deze landen
aan Nederlandse gebedshuizen?
Antwoord 2 – 9
Saoedi-Arabië en Koeweit informeren Nederland sinds 2010 en 2013 over
particuliere organisaties die in deze landen verzoeken ontvangen om
religieuze instellingen in Nederland te financieren. Dit doen zij op ad-hoc
basis. Deze informatieverstrekking verloopt via het diplomatieke verkeer en is
daarmee vertrouwelijk.
Er bestaat een lijst van door het Ministerie van Buitenlandse Zaken ontvangen diplomatiek berichtenverkeer met daarin de namen van Nederlandse
organisaties waarvoor in Saoedi-Arabië een verzoek tot financiering is
ingediend. Deze lijst bevat gedateerde informatie over de periode 2010–2013.
De lijst is een overzicht dat in september 2013 eenmalig is opgesteld op
verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid door het
Ministerie van Buitenlandse Zaken als achtergronddocument voor de
beantwoording van Kamervragen over de Blauwe Moskee3 en het 30-leden
debat buitenlandse financiering van moskeeën van 12 september 2013. De
lijst heeft hiermee nooit tot doel gehad een volledig overzicht te bieden van
instellingen die mogelijk financiering vanuit Saoedi-Arabië hebben ontvangen. Openbaarmaking van deze informatie brengt de vrijwillige deling hiervan
door betrokken landen in gevaar.
U heeft deze informatie – zoals door de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de Minister van Buitenlandse Zaken toegezegd op 5 juli
2016 – om die reden vertrouwelijk ontvangen.
In antwoord op verschillende nog openstaande moties van uw Kamer over
buitenlandse financiering heeft u op 4 december een brief van het Kabinet
ontvangen. In deze brief staat dat het volledig en in alle gevallen beperken
van de buitenlandse financiering van instellingen de grondwettelijke
vrijheden aantast. Het kabinet acht aanvullende instrumenten nodig op het
3

Motie Heerma/Karabulut, 25 mei 2016: Tweede Kamer, 2015–2016, 29 614, nr. 45., over te
bewerkstelligen dat Nederlandse gebedshuizen niet langer worden gefinancierd vanuit buitenlandse overheden, en de Kamer verzoekt hiertoe voorstellen te doen.
Motie Segers/Zijlstra, 22 september 2016: Tweede Kamer, 2016–2017, 34 550 nr. 17., over financiering niet toe te staan van instellingen vanuit landen die zelf geen godsdienstvrijheid en
vrijheid van meningsuiting kennen.
https://www.internetconsultatie.nl/publicatieplicht_stichtingen.
Motie Sjoerdsma, 25 mei 2016: Tweede Kamer, 2015–2016, 29 614 nr. 42., over het verplichten
van religieuze stichtingen om transparant en openbaar te zijn over de herkomst van hun financiering en daar jaarlijks over te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

moment dat (buitenlandse) financiering het risico vergroot op anti-integratief,
antidemocratisch en onverdraagzaam gedrag.
In dit kader is de diplomatieke inzet geïntensiveerd om verdere transparantie
te verkrijgen rondom geldstromen vanuit de golfstaten. De aanvullende
afspraken die de Minister van Buitenlandse Zaken met de Golfstaten maakt,
hebben als doel om meer en betere informatie te krijgen, waaronder
informatie over de omvang en het bestedingsdoel van de financieringsstroom. Dit stelt het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de gelegenheid
gesprekken te voeren over, indien van toepassing, onwenselijkheid van
bepaalde financieringsstromen.
Vraag 10
Waarop baseert u uw uitspraak in uw brief van 25 februari jl., dat gemeenten
doorlopend gesprekken voeren met salafistische gemeenschappen om de
transparantie over en herkomst en doelstellingen van (private en publieke)
financiering vanuit het buitenland te vergroten?4 Hoe verhoudt zich dit tot de
berichtgeving van Nieuwsuur op 1 juli jl., waaruit bleek dat negen van de tien
gemeenten waar salafistische organisaties bestaan geen gesprekken over
financiering voeren?
Antwoord 10
Zoals hierboven bij het antwoord op vraag 2 – 9 aangegeven kan buitenlandse financiering het risico vergroten op gedrag dat als niet-integratief,
antidemocratisch of onverdraagzaam kan worden bestempeld. Gemeenten
acteren binnen de bestaande driesporenaanpak als het gaat om problematisch gedrag. Dit betekent in de praktijk dat de gemeenten regelmatig
(kritische) gesprekken voeren met instellingen over de activiteiten van een
organisatie, het contact met de wijk en de buitenlandse financiering indien
daar sprake van is.

4

Tweede Kamer der Staten-Generaal, Vergaderjaar 2015–2016, 29 614, nr. 39

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3