RAAD VAN
DE EUROPESE UNIE

Brussel, 16 november 2009
(OR. en)

14897/09
Interinstitutioneel dossier:
2009/0023 (CNS)
JUSTCIV 214

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN
Betreft:
BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting door de Europese
Gemeenschap van het protocol van Den Haag van 23 november 2007
inzake het recht dat van toepassing is op onderhoudsverplichtingen

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

NL

BESLUIT VAN DE RAAD
van
betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap
van het protocol van Den Haag van 23 november 2007
inzake het recht dat van toepassing is op onderhoudsverplichtingen

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 61,
onder c), juncto artikel 300, lid 2, eerste alinea, tweede zin, en artikel 300, lid 3, eerste alinea,
Gezien het voorstel van de Commissie,
Gezien het advies van het Europees Parlement1,

1

Advies van 23 november 2009 (nog niet in het Publicatieblad bekendgemaakt).

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

1

NL

Overwegende hetgeen volgt:
(1)

De Gemeenschap werkt aan de totstandbrenging van een gemeenschappelijke justitiële
ruimte die is gebaseerd op het beginsel van wederzijdse erkenning van beslissingen.

(2)

In Verordening (EG) nr. 4/2009 van de Raad van 18 december 2008 betreffende de
bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van
beslissingen, en de samenwerking op het gebied van onderhoudsverplichtingen1 is vastgesteld, dat het recht dat van toepassing is op onderhoudsverplichtingen wordt bepaald
overeenkomstig het Haagse protocol van 23 november 2007 inzake het recht dat van
toepassing is op onderhoudsverplichtingen (hierna "het protocol" genoemd) in de lidstaten
die door dit protocol gebonden zijn.

(3)

Het protocol levert een waardevolle bijdrage aan de vergroting van de rechtszekerheid en
de voorspelbaarheid voor onderhoudsgerechtigden en onderhoudsplichtigen. De toepassing
van eenvormige regels ter bepaling van het recht dat van toepassing is, zal ertoe leiden
dat beslissingen inzake onderhoudsverplichtingen vrijelijk in de Gemeenschap kunnen
circuleren, zonder enige controle in de lidstaat waar om tenuitvoerlegging wordt verzocht.

(4)

Op grond van artikel 24 van het protocol kunnen regionale organisaties voor economische
integratie zoals de Gemeenschap het protocol ondertekenen, aanvaarden, goedkeuren of
daartoe toetreden.

1

PB L 7 van 10.1.2009, blz. 1.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

2

NL

(5)

De Gemeenschap is exclusief bevoegd voor alle door het protocol beheerste aangelegenheden. Zulks doet niet af aan de positie van de lidstaten die niet door dit besluit gebonden
zijn of niet onderworpen zijn aan de toepassing ervan als bedoeld in de overwegingen 11
en 12.

(6)

De Gemeenschap moet derhalve het protocol goedkeuren.

(7)

Het protocol moet tussen de lidstaten van kracht zijn uiterlijk op 18 juni 2011, de datum
waarop Verordening (EG) nr. 4/2009 van toepassing wordt.

(8)

Gelet op de nauwe band tussen het protocol en Verordening (EG) nr. 4/2009, moeten de
regels van het protocol in de Gemeenschap voorlopig worden toegepast indien het protocol
niet in werking is getreden op 18 juni 2011, de datum waarop Verordening (EG) nr. 4/2009
van toepassing wordt. Daartoe moet een eenzijdige verklaring worden afgelegd bij de
sluiting van het protocol.

(9)

De regels van het protocol moeten bepalen welk recht van toepassing is op een onderhoudsverplichting indien een besluit inzake die verplichting moet worden erkend en ten
uitvoer gelegd overeenkomstig de in Verordening (EG) nr. 4/2009 vastgestelde regels
inzake de afschaffing van het exequatur. Om ervoor te zorgen dat in de Gemeenschap
dezelfde verwijzingsregels zullen worden toegepast op onderhoudsvorderingen voor een
periode die voorafgaat aan of volgt op de inwerkingtreding of de voorlopige toepassing
van het protocol in de Gemeenschap, moeten de regels van het protocol ook gelden voor
vorderingen voor een periode die daaraan voorafgaat, onverminderd artikel 22 ervan.
Daartoe moet een eenzijdige verklaring worden afgelegd bij de sluiting van het protocol.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

3

NL

(10)

Overeenkomstig artikel 3 van het Protocol betreffende de positie van het Verenigd
Koninkrijk en Ierland, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, neemt Ierland deel aan de aanneming en toepassing van dit besluit.

(11)

Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van het Protocol betreffende de positie van het
Verenigd Koninkrijk en Ierland, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese
Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, neemt het Verenigd
Koninkrijk niet deel aan de aanneming van dit besluit, dat niet bindend is voor, noch van
toepassing is in het Verenigd Koninkrijk.

(12)

Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van het Protocol betreffende de positie van
Denemarken, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag
tot oprichting van de Europese Gemeenschap, neemt Denemarken niet deel aan de
aanneming van dit besluit, dat niet bindend is voor, noch van toepassing is in Denemarken,

BESLUIT:

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

4

NL

Artikel 1
Het protocol van Den Haag van 23 november 2007 inzake het recht dat van toepassing is op
onderhoudsverplichtingen wordt hierbij namens de Europese Gemeenschap goedgekeurd.
De tekst van het protocol is aan dit besluit gehecht.

Artikel 2
De voorzitter van de Raad wordt gemachtigd de persoon/personen aan te wijzen die bevoegd is/zijn
het protocol te ondertekenen teneinde de Gemeenschap te binden.

Artikel 3
Bij de sluiting van het protocol legt de Gemeenschap overeenkomstig artikel 24 ervan de volgende
verklaring af:
"De Europese Gemeenschap verklaart, conform artikel 24 van het protocol, dat zij bevoegd is voor
alle door dit protocol beheerste aangelegenheden. Dit protocol is bindend voor de lidstaten doordat
de Europese Gemeenschap het sluit.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

5

NL

Met het oog op de toepassing van deze verklaring omvat de term "Europese Gemeenschap" niet
Denemarken, overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van het protocol betreffende de positie van
Denemarken dat aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de
Europese Gemeenschap is gehecht, en evenmin het Verenigd Koninkrijk, overeenkomstig de
artikelen 1 en 2 van het protocol betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland dat
aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap is gehecht.".

Artikel 4
1.

Binnen de Gemeenschap worden de regels van het protocol vanaf 18 juni 2011 - de datum
waarop Verordening (EG) nr. 4/2009 van toepassing wordt - voorlopig toegepast, onverminderd artikel 5 van dit besluit, indien het protocol op die datum nog niet in werking is
getreden.

2.

Bij de sluiting van het protocol legt de Gemeenschap de volgende verklaring af teneinde
rekening te houden met de eventuele voorlopige toepassing als bedoeld in lid 1:
"De Europese Gemeenschap verklaart dat zij de regels van het protocol vanaf 18 juni 2011
- de datum waarop Verordening (EG) nr. 4/2009 van de Raad van 18 december 2008
betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging
van beslissingen, en de samenwerking op het gebied van onderhoudsverplichtingen1 van
toepassing wordt - voorlopig zal toepassen indien het protocol overeenkomstig artikel 25,
lid 1, ervan op die datum niet in werking is getreden.".

1

PB L 7 van 10.1.2009, blz. 1.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

6

NL

Artikel 5
1.

Onverminderd artikel 22 van het protocol, bepalen de regels ervan ook welk recht van
toepassing is op onderhoud dat in een lidstaat wordt gevorderd voor een periode die
voorafgaat aan de inwerkingtreding of voorlopige toepassing van het protocol in de
Gemeenschap in de gevallen waarin, krachtens Verordening (EG) nr. 4/2009 , procedures
zijn ingesteld, gerechtelijke schikkingen zijn goedgekeurd of getroffen, en authentieke
akten zijn opgesteld met ingang van 18 juni 2011, de datum waarop Verordening (EG)
nr. 4/2009 van toepassing wordt.

2.

Bij de sluiting van het protocol legt de Gemeenschap de volgende verklaring af:
"De Europese Gemeenschap verklaart dat zij de regels van het protocol ook zal toepassen
op onderhoud dat in een van haar lidstaten wordt gevorderd voor een periode die voorafgaat aan de inwerkingtreding of voorlopige toepassing van het protocol in de Gemeenschap
in de gevallen waarin, krachtens Verordening (EG) nr. 4/2009 van de Raad van
18 december 2008 betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de
tenuitvoerlegging van beslissingen, en de samenwerking op het gebied van onderhoudsverplichtingen1, procedures zijn ingesteld, gerechtelijke schikkingen zijn goedgekeurd of
getroffen, en authentieke akten zijn opgesteld met ingang van 18 juni 2011, de datum
waarop bovengenoemde verordening van toepassing wordt.".

Gedaan te

Voor de Raad
De voorzitter

1

PB L 7 van 10.1.2009, blz. 1.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

7

NL

BIJLAGE
VERTALING
PROTOCOL
INZAKE HET RECHT DAT VAN TOEPASSING IS
OP ONDERHOUDSVERPLICHTINGEN
De staten die dit protocol hebben ondertekend,
Verlangend gemeenschappelijke bepalingen betreffende het recht dat van toepassing is op onderhoudsverplichtingen vast te stellen,
Geleid door de wens het Verdrag van 's-Gravenhage van 24 oktober 1956 nopens de wet welke op
alimentatieverplichtingen jegens kinderen toepasselijk is en het Verdrag van 's-Gravenhage van
2 oktober 1973 inzake de wet die van toepassing is op onderhoudsverplichtingen, te moderniseren,
Geleid door de wens algemene regels inzake toepasselijk recht te ontwikkelen die het Verdrag van
's-Gravenhage van 23 november 2007 inzake het internationale verhaal van alimentatie voor
kinderen en andere leden van het gezin kunnen aanvullen,
Hebben besloten daartoe een protocol te sluiten en hebben overeenstemming bereikt over de
volgende bepalingen:

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

8

NL

Artikel 1
Werkingssfeer
1.

In dit protocol wordt bepaald welk recht van toepassing is op onderhoudsverplichtingen
voortvloeiend uit familiebetrekkingen, uit bloedverwantschap, huwelijk of aanverwantschap, met inbegrip van onderhoudsverplichtingen jegens een kind ongeacht de huwelijkse
staat van de ouders.

2.

De krachtens dit protocol gegeven beslissingen laten het bestaan van de in lid 1 bedoelde
betrekkingen onverlet.

Artikel 2
Universele toepassing
Dit protocol is van toepassing zelfs wanneer het toepasselijk recht het recht van een niet-protocolsluitende staat is.

Artikel 3
Algemene regel inzake het toepasselijk recht
1.

Tenzij in dit protocol anders is bepaald, worden onderhoudsverplichtingen beheerst door
het recht van de staat waar de schuldeiser zijn gewone verblijfplaats heeft.

2.

In het geval van verandering van de gewone verblijfplaats van de schuldeiser, wordt het
recht van de staat van de nieuwe gewone verblijfplaats van toepassing vanaf het tijdstip
waarop de verandering is ingetreden.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

9

NL

Artikel 4
Bijzondere regels ten voordele van bepaalde schuldeisers
1.

De volgende bepalingen zijn van toepassing in het geval van onderhoudsverplichtingen
van:
a)

ouders jegens hun kinderen;

b)

andere personen dan ouders jegens personen die nog geen 21 jaar zijn, behalve voor
verplichtingen die voortvloeien uit de in artikel 5 bedoelde betrekkingen, en

c)
2.

kinderen jegens hun ouders.

Indien de schuldeiser niet op grond van het in artikel 3 bedoelde recht onderhoud van de
schuldenaar kan verkrijgen, is de lex fori van toepassing.

3.

Onverminderd artikel 3 is de lex fori van toepassing indien de schuldeiser de zaak heeft
aangebracht bij de bevoegde autoriteit van de staat waar de schuldenaar zijn gewone
verblijfplaats heeft. Indien de schuldeiser echter niet op grond van dit recht onderhoud van
de schuldenaar kan verkrijgen, is het recht van de staat waar de schuldeiser zijn gewone
verblijfplaats heeft, van toepassing.

4.

Indien de schuldeiser niet op grond van het recht bedoeld in artikel 3 en in de leden 2 en 3
van dit artikel onderhoud van de schuldenaar kan verkrijgen, is in voorkomend geval het
recht van de staat van de gemeenschappelijke nationaliteit van toepassing.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

10

NL

Artikel 5
Bijzondere regel voor echtgenoten en ex-echtgenoten
In het geval van een onderhoudsverplichting tussen echtgenoten, ex-echtgenoten of partijen van wie
het huwelijk nietig is verklaard, is artikel 3 niet van toepassing indien een van de partijen zich
daartegen verzet en het recht van een andere staat, in het bijzonder de staat van de laatste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats, nauwer met het huwelijk is verbonden. In dat geval is het recht
van die andere staat van toepassing.

Artikel 6
Bijzondere regel betreffende verweer
In het geval van een andere onderhoudsverplichting dan die jegens een kind op basis van een
betrekking ouder-kind en dan die welke in artikel 5 wordt bedoeld, kan de schuldenaar de vordering
van de schuldeiser betwisten op de grond dat noch het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van de schuldenaar, noch in voorkomend geval het recht van de staat van de gemeenschappelijke nationaliteit van de partijen in een dergelijke verplichting voorziet.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

11

NL

Artikel 7
Aanwijzing van het recht dat op een specifieke procedure van toepassing is
1.

Onverminderd de artikelen 3 tot en met 6, kunnen de onderhoudsgerechtigde en de
onderhoudsplichtige, uitsluitend voor een specifieke procedure in een bepaalde staat,
uitdrukkelijk het recht van die staat aanwijzen als het recht dat op een onderhoudsverplichting van toepassing is.

2.

De aanwijzing, voorafgaand aan de instelling van een dergelijke procedure, wordt in een
door beide partijen ondertekende overeenkomst vastgelegd, schriftelijk of op een medium
waarvan de inhoud toegankelijk is zodat er later naar kan worden verwezen.

Artikel 8
Aanwijzing van het toepasselijk recht
1.

Onverminderd de artikelen 3 tot en met 6, kunnen de onderhoudsgerechtigde en de onderhoudsplichtige te allen tijde een van de volgende rechtsstelsels aanwijzen als het op een
onderhoudsverplichting toepasselijk recht:
a)

het recht van een staat waarvan een van de partijen op het tijdstip van de aanwijzing
de nationaliteit heeft;

b)

het recht van de staat waar een van de partijen op het tijdstip van de aanwijzing zijn
gewone verblijfplaats heeft;

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

12

NL

c)

het recht dat door de partijen is aangewezen als toepasselijk op hun vermogensstelsel
of het recht dat daarop feitelijk van toepassing is;

d)

het recht dat door de partijen is aangewezen als toepasselijk op hun echtscheiding of
scheiding van tafel en bed, of het recht dat daarop feitelijk van toepassing is.

2.

De aanwijzing wordt in een overeenkomst vastgelegd, schriftelijk of op een medium
waarvan de inhoud toegankelijk is zodat er later naar kan worden verwezen, en wordt door
beide partijen ondertekend.

3.

Lid 1 is niet van toepassing op onderhoudsverplichtingen jegens een persoon die jonger is
dan 18 jaar of jegens een volwassene van wie de persoonlijke capaciteiten zodanig beperkt
zijn dat hij niet in staat is om voor zijn eigen belangen op te komen.

4.

Onverminderd het door de partijen overeenkomstig lid 1 aangewezen recht, bepaalt het
recht van de staat waar de schuldeiser op het tijdstip van de aanwijzing zijn gewone
verblijfplaats heeft, of de schuldeiser kan afzien van zijn recht op onderhoud.

5.

Tenzij de partijen op het tijdstip van de aanwijzing ten volle kennis en besef hebben van de
gevolgen van hun keuze, is het door de partijen aangewezen recht niet van toepassing
indien de toepassing ervan zou leiden tot voor een van de partijen kennelijk onbillijke of
onredelijke gevolgen.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

13

NL

Artikel 9
Woonplaats ("domicile") in plaats van "nationaliteit"
Een staat die voorziet in het begrip woonplaats ("domicile") als aanknopingsfactor in familierechtelijke zaken, kan het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie voor Internationaal
Privaatrecht ervan in kennis stellen dat voor zaken die bij zijn autoriteiten worden aangebracht, het
woord "nationaliteit" in de artikelen 4 en 6 wordt vervangen door woonplaats ("domicile"), zoals
omschreven in die staat.

Artikel 10
Overheidsinstanties
Het recht van een overheidsinstantie om de terugbetaling te vragen van uitkeringen die in plaats van
het onderhoud aan de schuldeiser zijn verstrekt, wordt beheerst door het recht dat deze instantie
beheerst.

Artikel 11
Werkingssfeer van het toepasselijk recht
Het op de onderhoudsverplichting toepasselijk recht bepaalt onder meer:
a)

of, in welke omvang en van wie de schuldeiser onderhoud kan vorderen;

b)

de mate waarin de schuldeiser met terugwerkende kracht onderhoud kan vorderen;

c)

de basis voor de berekening van het onderhoudsbedrag en de indexering daarvan;

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

14

NL

d)

wie gerechtigd is een procedure inzake onderhoudsverplichtingen in te stellen, behalve ter
zake van de bevoegdheid om in rechte op te treden en zich te laten vertegenwoordigen;

e)

de verjaring;

f)

de omvang van de verplichting van een onderhoudsplichtige, indien een overheidsinstantie
de terugbetaling vraagt van uitkeringen die in plaats van het onderhoud aan de schuldeiser
zijn verstrekt.

Artikel 12
Uitsluiting van herverwijzing
In dit protocol wordt onder de term "recht" verstaan het recht dat in een staat geldt, met uitsluiting
van de collisieregels van die staat.

Artikel 13
Openbare orde
De toepassing van het overeenkomstig dit protocol aangewezen recht kan slechts terzijde worden
gesteld voor zover de gevolgen van deze toepassing kennelijk strijdig zouden zijn met de openbare
orde van de staat van de rechter.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

15

NL

Artikel 14
Vaststelling van het onderhoudsbedrag
Zelfs wanneer het toepasselijk recht anders bepaalt, wordt bij de bepaling van het onderhoudsbedrag rekening gehouden met de behoeften van de schuldeiser en de middelen van de schuldenaar,
alsook met eventuele compensaties die in de plaats van periodieke onderhoudsuitkeringen aan de
schuldeiser zijn toegekend.

Artikel 15
Het niet-toepassen van het protocol op interne conflicten
1.

Een protocolsluitende staat met verschillende rechtsstelsels of regelingen met betrekking
tot onderhoudsverplichtingen, is niet gehouden de regels van dit protocol toe te passen op
conflicten die slechts deze verschillende rechtsstelsels of regelingen betreffen.

2.

Dit artikel is niet van toepassing op een regionale organisatie voor economische integratie.

Artikel 16
Niet-geünificeerde rechtsstelsels - territoriaal
1.

In een staat waarin twee of meer rechtsstelsels of regelingen van toepassing zijn in
verschillende territoriale eenheden, wordt ten aanzien van een in dit protocol behandelde
aangelegenheid:
a)

elke verwijzing naar het recht van een staat gelezen als een verwijzing, in voorkomend geval, naar het in de betrokken territoriale eenheid geldende recht;

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

16

NL

b)

elke verwijzing naar de bevoegde autoriteiten of overheidsinstanties van die staat
gelezen als een verwijzing, in voorkomend geval, naar de autoriteiten of overheidsinstanties die gemachtigd zijn om in de betrokken territoriale eenheid op te treden;

c)

elke verwijzing naar de gewone verblijfplaats in die staat gelezen als een verwijzing,
in voorkomend geval, naar de gewone verblijfplaats in de betrokken territoriale
eenheid;

d)

elke verwijzing naar de staat waarvan twee personen de gemeenschappelijke
nationaliteit hebben, gelezen als een verwijzing naar de door het recht van die staat
aangewezen territoriale eenheid of, bij gebreke van ter zake dienende regels, naar de
territoriale eenheid waarmee de onderhoudsverplichting het nauwst is verbonden;

e)

elke verwijzing naar de staat waarvan een persoon de nationaliteit heeft, gelezen als
een verwijzing naar de door het recht van die staat aangewezen territoriale eenheid
of, bij gebreke van ter zake dienende regels, naar de territoriale eenheid waarmee de
persoon het nauwst verbonden is.

2.

Teneinde het overeenkomstig dit protocol toepasselijk recht vast te stellen ten aanzien van
een staat die twee of meer territoriale eenheden omvat met elk hun eigen rechtsstelsel of
regeling op het gebied van een bij dit protocol geregelde aangelegenheid, zijn de volgende
regels van toepassing:
a)

indien in die staat regels gelden waarin wordt vastgesteld van welke territoriale
eenheid het recht toepasselijk is, is het recht van die eenheid van toepassing;

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

17

NL

b)

bij gebreke daarvan is het recht van de betrokken territoriale eenheid, zoals
omschreven in lid 1, van toepassing.

3.

Dit artikel is niet van toepassing op een regionale organisatie voor economische integratie.

Artikel 17
Niet-geünificeerde rechtsstelsels – inter-personele conflicten
Teneinde het overeenkomstig dit protocol toepasselijk recht vast te stellen ten aanzien van een staat
met twee of meer rechtsstelsels of regelingen die op het gebied van een bij dit protocol geregelde
aangelegenheid van toepassing zijn op verschillende categorieën personen, wordt elke verwijzing
naar het recht van die staat gelezen als een verwijzing naar het rechtsstelsel dat wordt bepaald
overeenkomstig de in die staat geldende regels.

Artikel 18
Coördinatie met vroegere verdragen van 's-Gravenhage inzake onderhoudsverplichtingen
Tussen de protocolsluitende staten treedt dit protocol in de plaats van het Verdrag van
's-Gravenhage van 2 oktober 1973 inzake de wet die van toepassing is op onderhoudsverplichtingen
en van het Verdrag van 's-Gravenhage van 24 oktober 1956 nopens de wet welke op alimentatieverplichtingen jegens kinderen toepasselijk is.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

18

NL

Artikel 19
Coördinatie met andere instrumenten
1.

Dit protocol laat onverlet andere internationale instrumenten waarbij de protocolsluitende
staten partij zijn of worden en die bepalingen bevatten over in dit protocol geregelde aangelegenheden, tenzij een andersluidende verklaring wordt afgelegd door de staten die partij
zijn bij een dergelijke instrument.

2.

Lid 1 is eveneens van toepassing op eenvormige wetten die hun grondslag vinden in het
bestaan van speciale banden van regionale of andere aard tussen de desbetreffende staten.

Artikel 20
Eenvormige uitlegging
Bij de uitlegging van dit protocol moet rekening worden gehouden met het internationale karakter
ervan en met de noodzaak eenvormigheid te bereiken in de wijze waarop het wordt toegepast.

Artikel 21
Beoordeling van de praktische werking van het protocol
1.

De secretaris-generaal van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht roept
indien nodig een bijzondere commissie bijeen teneinde de praktische werking van het
protocol te beoordelen.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

19

NL

2.

Met het oog op een dergelijke beoordeling werken de protocolsluitende staten samen met
het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht bij het
verzamelen van rechtspraak over de toepassing van het protocol.

Artikel 22
Overgangsbepalingen
Dit protocol is niet van toepassing op onderhoud dat in een protocolsluitende staat wordt gevorderd
voor een periode die aan de inwerkingtreding ervan in die staat voorafgaat.

Artikel 23
Ondertekening, ratificatie en toetreding
1.

Dit protocol staat open voor ondertekening door alle staten.

2.

Dit protocol dient te worden geratificeerd, aanvaard of goedgekeurd door de staten die het
hebben ondertekend.

3.

Dit protocol staat open voor toetreding door alle staten.

4.

De akten van ratificatie, aanvaarding, goedkeuring of toetreding worden nedergelegd bij
het ministerie van Buitenlandse Zaken van het Koninkrijk der Nederlanden, depositaris van
dit protocol.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

20

NL

Artikel 24
Regionale organisaties voor economische integratie
1.

Ook een regionale organisatie voor economische integratie die alleen door soevereine
staten is opgericht en die bevoegd is voor sommige of alle door dit protocol beheerste aangelegenheden, mag het protocol ondertekenen, aanvaarden, goedkeuren of tot het protocol
toetreden. In dat geval heeft de regionale organisatie voor economische integratie de
rechten en verplichtingen van een protocolsluitende staat, voor zover de organisatie
bevoegd is voor aangelegenheden die door het protocol worden beheerst.

2.

Op het tijdstip van ondertekening, aanvaarding, goedkeuring of toetreding stelt de
regionale organisatie voor economische integratie de depositaris schriftelijk in kennis van
de door dit protocol beheerste aangelegenheden ten aanzien waarvan door haar lidstaten
bevoegdheid aan haar is overgedragen. De organisatie stelt de depositaris onverwijld
schriftelijk in kennis van enigerlei wijziging in de bevoegdheidsverdeling als gespecificeerd in de meest recente kennisgeving op grond van dit lid.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

21

NL

3.

Op het tijdstip van ondertekening, aanvaarding, goedkeuring of toetreding kan een
regionale organisatie voor economische integratie overeenkomstig artikel 28 verklaren dat
zij bevoegd is voor alle door dit protocol beheerste aangelegenheden en dat de lidstaten die
aan die organisatie bevoegdheden hebben overgedragen met betrekking tot de betrokken
aangelegenheid, gebonden zullen zijn door het protocol krachtens de ondertekening, aanvaarding, goedkeuring of toetreding van de organisatie.

4.

Voor de inwerkingtreding van dit protocol wordt een door een regionale organisatie voor
economische integratie neergelegde akte niet in aanmerking genomen tenzij de regionale
organisatie voor economische integratie een verklaring aflegt overeenkomstig lid 3.

5.

Elke verwijzing in dit protocol naar een "protocolsluitende staat" of "staat" heeft in
voorkomend geval eveneens betrekking op een regionale organisatie voor economische
integratie die partij is bij het protocol. Wanneer een regionale organisatie voor
economische integratie overeenkomstig lid 3 een verklaring heeft afgelegd, heeft elke
verwijzing in dit protocol naar een "protocolsluitende staat" of "staat" in voorkomend
geval eveneens betrekking op de desbetreffende lidstaten van de organisatie.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

22

NL

Artikel 25
Inwerkingtreding
1.

Dit protocol treedt in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken
van een tijdvak van drie maanden na de nederlegging van de tweede akte van ratificatie,
aanvaarding, goedkeuring of toetreding als bedoeld in artikel 23.

2.

Daarna treedt dit protocol in werking:
a)

voor elke staat of regionale organisatie voor economische integratie als bedoeld in
artikel 24 die het nadien ratificeert, aanvaardt of goedkeurt, dan wel tot het protocol
toetreedt, op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak
van drie maanden na de nederlegging van zijn, respectievelijk haar akte van
ratificatie, aanvaarding, goedkeuring of toetreding;

b)

voor een territoriale eenheid waarop dit protocol overeenkomstig artikel 26 van
toepassing is verklaard, op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken
van een tijdvak van drie maanden na de kennisgeving van de in dat artikel bedoelde
verklaring.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

23

NL

Artikel 26
Verklaringen met betrekking tot niet-geünificeerde rechtsstelsels
1.

Indien een staat twee of meer territoriale eenheden heeft waarin verschillende rechtsstelsels
van toepassing zijn op aangelegenheden die bij dit protocol worden geregeld, kan hij op
het tijdstip van de ondertekening, ratificatie, aanvaarding, goedkeuring of toetreding
overeenkomstig artikel 28 verklaren dat dit protocol van toepassing is op al zijn territoriale
eenheden, of slechts op één of meer daarvan, en kan hij te allen tijde deze verklaring
wijzigen door het indienen van een andere verklaring.

2.

Een dergelijke verklaring wordt ter kennis gebracht van de depositaris en vermeldt
uitdrukkelijk de territoriale eenheden waarop dit protocol van toepassing is.

3.

Wanneer een staat geen verklaring aflegt op grond van dit artikel, is dit protocol van
toepassing op alle territoriale eenheden van die staat.

4.

Dit artikel is niet van toepassing op een regionale organisatie voor economische integratie.

Artikel 27
Voorbehoud
Ten aanzien van dit protocol kan geen enkel voorbehoud worden gemaakt.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

24

NL

Artikel 28
Verklaringen
1.

De in artikel 24, lid 3, en artikel 26, lid 1, bedoelde verklaringen kunnen bij de ondertekening, ratificatie, aanvaarding, goedkeuring of toetreding of te allen tijde daarna worden
afgelegd, en kunnen te allen tijde worden gewijzigd of ingetrokken.

2.

Verklaringen, wijzigingen en intrekkingen worden ter kennis gebracht van de depositaris.

3.

Een verklaring die op het tijdstip van ondertekening, ratificatie, aanvaarding, goedkeuring
of toetreding is afgelegd, wordt gelijktijdig met de inwerkingtreding van dit protocol voor
de betrokken staat van kracht.

4.

Een later afgelegde verklaring en elke wijziging of intrekking van een verklaring wordt
van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van
drie maanden na de datum waarop de depositaris de kennisgeving heeft ontvangen.

Artikel 29
Opzegging
1.

Een protocolsluitende staat kan bij schriftelijke kennisgeving aan de depositaris dit
protocol opzeggen. De opzegging kan worden beperkt tot bepaalde territoriale eenheden
van een staat met een niet-geünificeerd rechtsstelsel waarop dit protocol van toepassing is.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

25

NL

2.

De opzegging wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken
van een tijdvak van twaalf maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door
de depositaris. Wanneer in de kennisgeving een langere termijn voor de inwerkingtreding
van de opzegging is gespecificeerd, wordt deze van kracht na het verstrijken van deze
langere termijn na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de depositaris.

Artikel 30
Kennisgeving
De depositaris stelt de leden van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht en andere
staten en regionale organisaties voor economische integratie die dit protocol overeenkomstig de
artikelen 23 en 24 hebben ondertekend, geratificeerd, aanvaard of goedgekeurd, dan wel tot het
protocol zijn toegetreden, in kennis van het volgende:
a)

de ondertekeningen, ratificaties, aanvaardingen, goedkeuringen en toetredingen bedoeld in
de artikelen 23 en 24;

b)

de datum waarop dit protocol overeenkomstig artikel 25 in werking treedt;

c)

de verklaringen bedoeld in artikel 24, lid 3, en artikel 26, lid 1;

d)

de opzeggingen bedoeld in artikel 29.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

26

NL

Ten blijke waarvan de ondergetekende gevolmachtigden dit protocol hebben ondertekend.
Gedaan te Den Haag, op 23 november 2007, in de Engelse en Franse taal, welke beide teksten
gelijkelijk authentiek zijn, in één exemplaar dat zal worden nedergelegd in het archief van de
regering van het Koninkrijk der Nederlanden, die via diplomatieke kanalen een voor eensluidend
gewaarmerkt afschrift daarvan doet toekomen aan elke staat die lid van de Haagse Conferentie voor
Internationaal Privaatrecht was op de datum van de eenentwintigste zitting ervan en aan elke andere
staat die aan deze zitting heeft deelgenomen.

14897/09

JVS/mm
DG H 2 A

27

NL