NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen
1. Doel en aanleiding
Aanleiding voor dit besluit is de samenvoeging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet tot de
Elektriciteits- en gaswet (hierna: wet). Dit besluit bevat de uitvoeringsregelgeving op basis van de
wet. De uitvoeringsregelgeving betreft enkele nieuwe onderwerpen en de modernisering van de
regelgeving die eerder op basis van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet tot stand is gekomen.
Dit besluit is vormgegeven op basis van de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet die ook na
inwerkingtreding van de wet op Besluitniveau geregeld moet blijven, is in dit besluit samengevoegd
op basis van de uitgangspunten van de wetgevingsagenda STROOM, te weten stroomlijning,
optimalisering en modernisering (zie hiervoor ook de brief over de wetgevingsagenda STROOM,
Kamerstukken II 2013/14, 31 510, nr. 49). Hiervoor zijn onder andere van belang de eisen aan
redundantie van een transmissiesysteem voor elektriciteit, de uitwerking van de regels over
investeringsplannen, de uitwerking van de schadevergoedingsregeling ingeval van te late
oplevering of niet beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee en het verder invullen van
de tariefstructuur. De uitwerking van een aantal nieuwe onderwerpen die voortvloeien uit de wet
worden in paragraaf 3 toegelicht. In paragraaf 2 wordt eerst de opbouw van het besluit besproken.
2. Opbouw van dit besluit
De opbouw van dit besluit volgt de hoofdstukindeling van de wet. Hoofdstuk 1 bevat
begripsbepalingen. Relevante begrippen uit regelgeving die onder de Elektriciteitswet 1998 en
Gaswet tot stand zijn gebracht (hierna: oude lagere regelgeving), zijn waar nodig aangepast aan
de terminologie uit de wet en in dit hoofdstuk ondergebracht. Naast de begrippen uit hoofdstuk 1
zijn ook de begripsbepalingen uit de wet van toepassing op dit besluit.
In hoofdstuk 2 van dit besluit wordt bepaald welke besluiten vallen onder de uitvoeringsmodule
van de rijkscoördinatieregeling voor aanleg of uitbreiding van productie-installaties, een
transmissiesysteem voor elektriciteit of gas, het transmissiesysteem op zee of een interconnector.
De bepalingen zijn overgenomen uit het Uitvoeringsbesluit rijkscoördinatieregeling energieinfrastructuurprojecten.
Hoofdstuk 3 ziet op gasopslag en LNG, en de aanvraag van een ontheffing bij de aanleg van gas- of
LNG-opslagen of interconnectoren voor gas. De bepalingen zijn afkomstig uit het Besluit uitvoering
onafhankelijkheidseisen energierichtlijnen.
Hoofdstuk 4 bevat de regels ter uitwerking van de inrichting van het systeembeheer. Hierin zijn
nadere regels opgenomen over de aanwijzing en certificering van een systeembeheerder en het
vaststellen van de tegenprestatie voor de overdracht van een systeem. De bepalingen over een
gemeenschappelijke onderneming uit het Besluit uitvoering onafhankelijkheidseisen
energierichtlijnen en het Besluit waardevaststelling netten voor elektriciteit en voor gastransport
zijn in dit hoofdstuk opgenomen. Tot slot is een bepaling opgenomen die oneerlijke concurrentie
door bevoordeling van (infrastructuur)bedrijven door systeembeheerders voorkomt.
In hoofdstuk 5 zijn de wettelijke taken en de daarbij behorende verplichtingen van de
systeembeheerders nader uitgewerkt. Dit hoofdstuk bevat onder andere de nieuwe systematiek
van het investeringsplan, alsmede de uitwerking van het kwaliteitsborgingsysteem en regels over
uitzonderingen op de verplichting voor een beheerder van een transmissiesysteem voor elektriciteit
om een enkelvoudige storingsreserve aan te houden. De Regeling kwaliteitsaspecten netbeheer
elektriciteit en gas en het Besluit veiligheid lage druk gastransporten zijn vertaald in deze regels.
De Regeling melding aanleg- of uitbreidingsinvestering is komen te vervallen. Ook zijn in dit
hoofdstuk regels opgenomen in verband met experimenten die bijdragen aan ontwikkelingen rond
decentraal opgewekte hernieuwbare elektriciteit, afkomstig uit het Besluit experimenten decentrale
duurzame elektriciteitsopwekking. De regels inzake een schadevergoedingsregeling die van
toepassing is bij te late oplevering of verstoring van het transmissiesysteem op zee is opgenomen
in paragraaf 5.7.
De inhoud van Het Besluit congestiemanagement elektriciteit is integraal opgenomen in hoofdstuk
5. Hetzelfde geldt voor de regels ten aanzien van het Besluit op afstand uitleesbare

1

meetinrichtingen en het Besluit financieel beheer netbeheerder. Tot slot bevat dit hoofdstuk regels
ten aanzien van de aansluitplicht, storingsmeldingen, klachtenafhandeling.
Hoofdstuk 6 bevat een uitwerking van de tariefsystematiek. De bepalingen zien op de
tariefdragers, een regeling van tarieven en vergoedingen inzake het transmissiesysteem voor gas,
bepalingen over bedragen voor het herstellen van de balans en op vaststelling van tarieven voor
systeembeheerders. De regeling in verband met volumecorrectie voor aangeslotenen die bijdragen
aan de stabiliteit van het systeem is eveneens in dit hoofdstuk opgenomen.
Hoofdstuk 7 ziet op markten en handel. In dit hoofdstuk zijn bepalingen opgenomen over het
monitoren van de leverings- en voorzieningszekerheid en de relevante bepalingen uit de Regeling
zekerheidsstelling voor de levering van gas aan vergunninghouders.
Hoofdstuk 8 heeft betrekking op levering. Hierin zijn de regels opgenomen uit de Regeling
afnemers en monitoring Elektriciteitswet 1998 en Gaswet, het Besluit factuur en verbruiks en
indicatief kostenoverzicht en de Besluiten vergunning levering elektriciteit aan kleinverbruikers en
vergunning levering gas aan kleinverbruikers. Voorts zijn enkele bepalingen opgenomen die
voorheen op het niveau van wet waren geregeld, maar door de mate van detail niet langer in de
wet zijn opgenomen.
Hoofdstuk 9 bevat een uitwerking van de wettelijke bepalingen met betrekking tot de door de
Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) vast te stellen technische codes.
Hoofdstuk 10 bevat bepalingen met betrekking tot toezicht en in hoofdstuk 11 zijn bepalingen
opgenomen die betrekking hebben op vergoedingen die verschuldigd zijn aan de Minister van
Economische Zaken (hierna: Minister). In dit hoofdstuk zijn de relevante bepalingen opgenomen uit
het Besluit kostenverhaal energie.
Hoofdstuk 12 bevat slot- en overgangsbepalingen. In dit hoofdstuk zijn de wijzigingen van andere
besluiten opgenomen alsmede het overgangsrecht, bepalingen met betrekking tot de
inwerkingtreding en de citeertitel.
De tabel in onderdeel III van deze toelichting biedt een overzicht van de wijze waarop de oude
lagere regelgeving in dit besluit is opgenomen. Voor zover noodzakelijk is bij de samenvoeging ook
de inhoud van bestaande wijzigingsregelingen betrokken. Bestaande overgangsrechtelijke
bepalingen zijn daarbij overgenomen in dit besluit voor zover deze bepalingen nog relevant zijn.
3. Inhoud van het Besluit
3.1 Algemeen
Dit besluit bevat de uitwerking van enkele nieuwe onderwerpen. Het betreft de regeling voor het
vergoeden van schade van windparkexploitanten ingeval van te late oplevering of nietbeschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee, nieuwe regels omtrent investeringsplannen
van systeembeheerders, een modernisering van de kwaliteitseisen die vanuit het oogpunt van
leveringszekerheid gesteld worden aan een transmissiesysteem voor elektriciteit en in verband met
het proces van aanwijzing, erkenning en certificering van beheerders van systemen, opslagen en
interconnectoren. Op deze onderwerpen wordt hieronder ingegaan.
3.2 Aanwijzing en certificering
Een onderneming die eigenaar is van een systeem dient op basis van artikel 4.1 van de wet er zorg
voor te dragen dat voor het beheer van dat systeem een systeembeheerder wordt aanwezen en
aangewezen blijft. Deze basisverplichting waarborgt in combinatie met de wettelijke eisen waar
systeembeheerders aan moeten voldoen dat eenieder in gelijke mate toegang kan krijgen tot de
systemen tegen gereguleerde tarieven en voorwaarden. In dit besluit worden enkele noodzakelijke
nadere regels vastgelegd in verband met het proces van certificering door ACM en aanwijzing door
de Minister. Daarnaast is een regeling opgenomen indien de aanwijzing vervalt en zijn de regels
over het bepalen van de waarde van systemen ten behoeve van een overdracht overgenomen uit
het Besluit waardevaststelling netten voor elektriciteit en voor gastransport. Bestaande
instemmingen van de Minister van Economische Zaken met de aanwijzing van een netbeheerder
die zijn afgegeven voor het moment waarop de wet in werking treedt, blijven op grond van artikel
12.18, eerste lid, van de wet voor de duur van die instemming aangemerkt als een aanwijzing op
grond van artikel 4.2 of 4.3. Hetzelfde geldt voor netbeheerders en interconnectorbeheerders die

2

voor het moment van inwerkingtreding van de wet zijn gecertificeerd. Deze worden op grond van
artikel 12.18, vierde lid, van de wet, geacht voor de duur van hun aanwijzing te zijn gecertificeerd
op grond van artikel 4.3.
De eis dat een transmissiesysteembeheerder gecertificeerd dient te zijn om aangewezen te kunnen
worden als beheerder is vastgelegd in artikel 9, tiende lid, en 10, eerste en tweede lid, van richtlijn
2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn
2003/54/EG (PbEU 2009, L 211,55) (hierna: richtlijn 2009/72) en richtlijn 2009/73/EG van het
Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de
interne markt voor aardgas en tot intrekking van Richtlijn 2003/55/EG (PbEU 2009, L 211,94)
(hierna: richtlijn 2009/73). De voorwaarden waaraan bij certificering wordt getoetst borgen de
onafhankelijkheid van de systeembeheerders ten opzichte van ondernemingen die actief zijn op het
gebied van productie en levering van elektriciteit en gas.
De procedure voor certificering van transmissiesysteembeheerders wordt beschreven in artikel 10,
vierde tot en met zesde lid, van richtlijnen 2009/72 en 2009/73 en artikel 3 van Verordening (EU)
nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de
voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot
intrekking van Verordening (EG) nr. 1228/2003 (PbEU 2009, L 211/15) (hierna: verordening
714/2009). In aansluiting op deze procedure wijst artikel 4.3 van de wet de ACM aan als
certificerende instantie en worden enkele aanvullende procedurele voorschriften vastgesteld.
Voor distributiesysteembeheerders gelden dezelfde eisen op het gebied van onafhankelijkheid als
voor transmissiesysteembeheerders. Dit betekent dat ook distributiesysteembeheerders
onafhankelijk dienen te zijn van de productie en levering van elektriciteit en gas. Ten aanzien van
distributiesysteembeheerders wordt daarom eenzelfde systematiek gehanteerd als bij
transmissiesysteembeheerders. Ook de onafhankelijke positionering van
distributiesysteembeheerders wordt tijdens de certificeringsprocedure door de ACM getoetst. Deze
mondt eveneens uit in een besluit over de certificering, waarna de Minister de onderneming op
aanvraag aanwijst als distributiesysteembeheerder. De Europese Commissie heeft bij de toetsing
van distributiesysteembeheerders geen rol en de certificering zal niet, zoals dat bij certificering van
transmissiesysteembeheerders wel het geval is, met de Commissie worden afgestemd.
3.3 Uitzonderingen op de eis van een enkelvoudige storingsreserve
Een belangrijke eis die in verband met het waarborgen van de leveringszekerheid wordt gesteld
aan het transmissiesysteem voor elektriciteit is dat dit zo wordt ontworpen en gebruikt dat het
transport van elektriciteit ook gewaarborgd is indien zich tijdens onderhoudswerkzaamheden een
storing voordoet in de delen die in bedrijf zijn gebleven. In een aantal gevallen is de extra
investering die gedaan moet worden om aan deze eis te voldoen echter niet in verhouding tot de
winst die het oplevert voor de leveringszekerheid. Daarom wordt in dit besluit gebruik gemaakt van
de mogelijkheid om een specifieke situatie aan te wijzen waarin de verplichting tot het aanhouden
van een enkelvoudige storingsreserve niet verplicht is, zowel in normaal bedrijf als in
onderhoudssituaties.
Een transmissiesysteem voor elektriciteit – een systeem ten behoeve van het transport van
elektriciteit op een spanningsniveau van 110 kilovolt (kV) en hoger - heeft een nationale en
internationale transportfunctie en vormt daarmee de ‘ruggengraat’ van de Nederlandse en
Europese elektriciteitsvoorziening. Met de betrouwbaarheid van deze systemen is een groot
maatschappelijk en economisch belang gemoeid. De betrouwbaarheid van deze systemen wordt
gewaarborgd door de wettelijke eis om tijdens onderhoud een storingsreserve aan te houden. Als
deze eis onverkort zou gelden voor alle onderdelen van een transmissiesysteem zou dat evenwel
leiden tot ondoelmatige investeringen door de systeembeheerder, omdat in een aantal gevallen de
investering in het aanhouden van een enkelvoudige storingsreserve niet proportioneel is ten
opzichte van de geringe toename in leveringszekerheid. Bovendien zou het ook een onevenredige
impact op de omgeving kunnen hebben, bijvoorbeeld als elke verbinding niet alleen met extra
elektrische circuits moet worden aangelegd maar ook met dubbele masten. In de Elektriciteitswet

3

1998 werd om die reden al een geringe uitzondering toegestaan op het vereiste van een
enkelvoudige storingsreserve. Doel van het besluit is op dit onderdeel om de bestaande
betrouwbaarheid te handhaven en op enkele punten te verfijnen. Waar uitzonderingen worden
toegestaan sluiten deze aan op de bestaande praktijk. De verfijning brengt met zich mee dat de
uitzonderingen niet in alle gevallen van toepassing zijn op het gehele systeem maar slechts op de
onderdelen van het systeem die in de praktijk op basis van de bestaande regelgeving zijn
uitgezonderd. Toepassing van deze regeling heeft daarom geen negatieve gevolgen voor de
betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening.
De uitzonderingen die in dit besluit zijn opgenomen zijn gebaseerd op een risicogerichte
benadering van de verschillende onderdelen van een systeem. Om de proportionaliteit van een
investering te kunnen bepalen is in 2013 onderzoek uitgevoerd door een werkgroep bestaande uit
Netbeheer Nederland, TenneT, regionale systeembeheerders en het Ministerie van Economische
Zaken, geadviseerd door de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM). Op basis van een
maatschappelijke kosten-baten analyse is door deze werkgroep onderzoek gedaan naar de vraag
welke betrouwbaarheidseisen wenselijk en doelmatig zijn.
Ten opzichte van de situatie zoals deze was vastgelegd in artikel 31 van de Elektriciteitswet 1998
worden in dit besluit enkele situaties uitgezonderd van de verplichting tot het aanhouden van een
enkelvoudige storingsreserve die niet voorkwamen in de Elektriciteitswet 1998. In grote lijnen
heeft dit ten gevolg dat de uitzondering die in de Netcode Elektriciteit mogelijk waren op de
enkelvoudige storingsreserve tijdens normale bedrijfsvoering, ook in dit besluit zijn uitgezonderd.
De uitzonderingen die in de Elektriciteitswet 1998 mogelijk waren tijdens onderhoudssituaties zijn
uitgebreid, maar niet zover als op basis van de Netcode Elektriciteit mogelijk was. De bestaande
praktijk wordt daarmee op onderdelen aangescherpt. Indien de aangescherpte eisen leiden tot
ingrijpende aanpassingen hoeven deze aanpassingen pas te worden aangebracht als een station
wordt gerenoveerd. Een nadere toelichting op de storingsreserve is opgenomen in de
artikelsgewijze toelichting bij artikel 5.3.
3.4 Investeringsplan
Het investeringsplan is grofweg te verdelen in drie delen: een terugblik, een vooruitblik voor de
lange en korte termijn en een overzicht van de concrete investeringsprojecten op de korte termijn.
De terugblik omschrijft de gerealiseerde investeringen ten opzichte van de geplande investeringen
van de afgelopen twee jaar. Het doel van deze terugblik is de daadwerkelijk gerealiseerde
investeringen inzichtelijk maken voor derden en het leren van het verleden voor het verbeteren
van plannen en processen voor de toekomst.
De vooruitblik bestaat uit een analyse van de (toekomstige) ontwikkelingen in de energiemarkt, de
effecten die dit zal hebben op de ontwikkeling van het systeem en de daarbij benodigde
maatregelen inzake systeemuitbreiding en vervanging van (delen van) het systeem om te voldoen
aan de wettelijke taak omschreven in artikel 5.4 van de wet.
De analyse van deze ontwikkelingen leidt tot een onderbouwde keuze van de meest realistische
ontwikkelingscenario’s waar de systeembeheerder zijn voorziene investeringen op baseert om de
kwaliteit van de transportdienst te borgen. Hierbij kan gedacht worden aan ontwikkelingen in de
productiecapaciteit (toename decentrale opwekking, grootschalig opwekken windenergie), gebruik
(bijvoorbeeld toename van all-electric wijken) en levering. Voor de lange termijn leidt dit tot de
voorziene maatregelen en een inschatting van de orde van grootte van de investeringen die daarbij
horen. Voor de korte termijn betreft dit een overzicht van de concrete projecten voor uitbreiding en
onderhoud van het systeem en de daarbij begrote kosten. De systeembeheerder onderbouwt, voor
de projecten op de korte termijn, waarom juist deze investeringen noodzakelijk zijn en niet meer of
minder investeringen op basis van zijn wettelijke taak. Ook wordt voor de grotere concrete
projecten de noodzaak toegelicht om de investering juist op het voorgestelde tijdstip te doen. Bij
de belangrijkste projecten hoort ook een omschrijving van de onderzochte alternatieven en het
besluitvormingsproces om te komen tot de voorgestelde investeringen.
Op wetsniveau zijn de procedurele aspecten omschreven die het investeringsplan met de nodige
waarborgen omkleden. Meer gedetailleerde procedurele aspecten worden gedelegeerd naar een
lager niveau. Ook in dit besluit worden onderdelen naar lagere regelgeving doorgedelegeerd. Bij
ministeriële regeling kunnen nadere regels gesteld worden over bijvoorbeeld het detailniveau

4

waarop over de capaciteitsramingen, de geplande investeringen en de onderbouwing daarvan
gerapporteerd moet worden.
Sommige aanpassingen van het transportsysteem zullen een lange voorbereidingstijd vergen. Om
deze reden is het van belang dat de systeembeheerder vroegtijdig eventueel dreigende tekorten
aan capaciteit signaleert en maatregelen neemt om te verzekeren dat hij kan voldoen aan de
verwachte tekorten aan capaciteit. De zichtperiode voor de lange termijn is hierop afgestemd. De
zichtperiode voor de concrete projecten op de korte termijn sluit aan op de termijn waarop de
systeembeheerders verwachten realistische voorspellingen, aannames en uitspraken te kunnen
doen ten aanzien van de voorgenomen uitbreidings- en vervangingsinvesteringen.
Voor een nadere toelichting op de procedure van het investeringsplan wordt verwezen naar de
artikelsgewijze toelichting bij artikel 5.5.
3.5 Schadevergoeding
In de wet is een regeling opgenomen voor het vergoeden van schade van windparkexploitanten
ingeval van te late oplevering of niet-beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee.
Verschillende aspecten van die regeling behoeven uitwerking. In dit besluit wordt vastgelegd dat
slechts het deel van het transmissiesysteem op zee in ogenschouw wordt genomen dat voor de
ontsluiting van het park noodzakelijk is. Om te bepalen of vertraging in de aanleg van het
transmissiesysteem op zee de enige reden is voor de vertraging wordt het moment waarop de
fundering van het windpark klaar is, gezien als het moment waarop het windpark klaar is of had
kunnen zijn. Een vertraging in de bouw van het windpark kan daarom het gevolg hebben dat geen
of geen volledig recht op schadevergoeding ontstaat.
Het recht op schadevergoeding bij niet-beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee wordt
op grond van de wet beperkt door jaarlijks een periode uit te zonderen ten behoeve van onderhoud
van het transmissiesysteem. In dit besluit wordt vastgelegd dat die periode vijf dagen per jaar is.
De kosten die op basis van deze regeling voor vergoeding in aanmerking komen zijn afhankelijk
van de situatie. Bij te late oplevering van het transmissiesysteem op zee betreft dat uitgestelde
inkomsten en de gevolgschade. Bij niet beschikbaarheid van het systeem komen gemiste
inkomsten uit elektriciteitsverkoop en gevolgschade voor vergoeding in aanmerking. Zowel bij te
late oplevering van het transmissiesysteem op zee als bij niet-beschikbaarheid is een belangrijk
onderdeel van het bepalen van de hoogte van eventuele schadevergoeding het bepalen hoeveel
elektriciteit het windpark had kunnen produceren. Dit wordt bepaald op basis van gegevens over
de windsnelheid en gegevens over hoe veel het windpark kan produceren bij welke windsnelheid.
Bij ministeriële regeling zal hiervoor een rekenmodel worden uitgewerkt. Voor een nadere
toelichting over de schadevergoeding wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting bij de
artikelen 5.29 tot en met 5.31.

4. Bedrijfseffecten
De effecten van het voorstel tot wijzigen van de onderliggende regelgeving in het Besluit
elektriciteit en gas (hierna: conceptbesluit) zijn in kaart gebracht door middel van een
bedrijfseffectentoets die door Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies is uitgevoerd. Deze
partijen hebben in 2012 de regeldruk van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet onderzocht door
middel van een nulmeting. Daarnaast hebben zij ook de regeldrukeffecten van de Elektriciteits- en
Gaswet (hierna: wetsvoorstel) onderzocht. De bedrijfseffectentoets is onderverdeeld in
regeldrukeffecten en markteffecten. Op deze aspecten wordt hieronder ingegaan.
4.1 Regeldrukeffecten
Hieronder wordt ingegaan op de verschillende wijzigingen die van invloed zijn op de
regeldrukeffecten. Het betreft het vervallen van informatieverplichtingen of het wijzigen van
informatieverplichtingen.
Artikel 4.1 (aanwijzing systeembeheerder of interconnectorbeheerder) / Artikel 4.2 (certificering
systeembeheerder)

5

In artikel 4.3, eerste lid, van het wetsvoorstel is de bepaling opgenomen dat rechtspersonen die
direct of indirect eigenaar zijn van een systeem waarvoor ze beheerder wil worden door de ACM
gecertificeerd moeten worden. In de memorie van toelichting staat de volgende toelichting over
deze certificering opgenomen: “Deze bepalingen vereisen niet dat systeembeheerders die reeds
zijn aangewezen of gecertificeerd opnieuw worden getoetst.” In artikel 12.18, eerste lid, van het
wetsvoorstel (overgangsrecht aanwijzen systeembeheerder) is het overgangsrecht opgenomen,
waardoor de huidige aanwijzingen niet vervallen.
In artikel 4.1 en artikel 4.2, van het conceptbesluit is aanwijzing en certificering nader geregeld.
Deze artikelen brengen geen nieuwe informatieverplichtingen met zich mee ten opzichte van het
wetsvoorstel en leiden daarmee ook niet tot extra administratieve lasten ten opzichte van het
wetsvoorstel.
Artikel 4.8 (gemeenschappelijke onderneming)
In artikel 4.10, van de wet is de bepaling opgenomen van het opstellen en implementeren van een
nalevingsprogramma. In artikel 4.8, van het conceptbesluit is opgenomen, dat het
nalevingsprogramma aan het Agentschap moet worden opgestuurd ter goedkeuring. Dit is
weliswaar een nieuwe bepaling ten opzichte van het wetsvoorstel, maar in het oorspronkelijke
artikel 16 lid 14 van de Elektriciteitswet 1998 stond deze bepaling (over de goedkeuring) ook
opgenomen.
Per saldo leidt dit artikel dan ook niet tot een verandering van de informatieverplichtingen en de
administratieve lasten.
Artikel 5.4 (investeringsplan, inhoud – zichtperiode)
In artikel 5.5, van de wet zijn bepalingen opgenomen inzake het investeringsplan. Deze
informatieverplichting komt in plaats van het Kwaliteits- en Capaciteitsdocument (KCD). Iedere
systeembeheerder moet een investeringsplan opstellen. In het investeringsplan worden alle
uitbreidingsinvesteringen en vervangingsinvesteringen beschreven en onderbouwd. Concreet gaat
het erom dat duidelijk wordt welke ontwikkelingen een systeembeheerder ziet, welke
mogelijkheden er zijn om daarmee om te gaan en tot welke investeringen dat moet leiden.
In artikel 5.4, van het conceptbesluit zijn nadere regels opgesteld over de inhoud en de
zichtperiode van het investeringsplan. In het artikel staan de volgende informatieverplichtingen
opgenomen:
Artikel 5.4 (investeringsplan – inhoud, zichtperiode)
1. Een systeembeheerder beschrijft in zijn investeringsplan:
a. de voortgang of de realisatie van de geplande investeringen in de twee jaren voorafgaande aan
het indienen van het investeringsplan;
b. de ontwikkelingen in de energiemarkt die van invloed zijn op de inrichting van het systeem en
een analyse van de ontwikkelingen aan de hand van scenario’s;
c. de voorgenomen investeringen.
2. Een transmissiesysteembeheerder van een transmissiesysteem op zee beschrijft in zijn
investeringsplan de onderdelen, genoemd in het eerste lid, onderdeel a en c.
3. Een systeembeheerder beschrijft in zijn investeringsplan de investeringen die noodzakelijk zijn
voor het transport van elektriciteit of van gas, waarbij een onderscheid wordt gemaakt in:
a. een kwalitatieve omschrijving van de uitbreidingen en vervangingen die een systeembeheerder
de eerste tien jaar verwacht teneinde voorziene risico’s te verkleinen;
b. een kwantitatief overzicht van de uitbreidings- en vervangingsinvesteringen die een
distributiesysteembeheerder in de eerste drie jaar en die een transmissiesysteembeheerder de
eerste vijf jaar zal uitvoeren.
4. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld over de inhoud van een
investeringsplan.

6

Er zijn ook nog elementen die nog in de ministeriële regeling gaan worden geregeld, zoals onder
meer:
• Detailniveau / aggregatieniveau van de op te nemen investeringen;
• Onderbouwing van de investeringen en welke gegevens daarbij moeten worden verstrekt;
• Detailniveau van de capaciteitsramingen;
• Overige inhoud van het investeringsplan.
De elementen die nog in de ministeriële regeling geregeld gaan worden, hebben gevolgen voor de
hoogte van de administratieve lasten. Dat betekent dat het op dit moment nog lastig is om al te
bepalen in welke mate de administratieve lasten zullen dalen of stijgen. In het overzicht voor dit
artikel is daarom “MR (+/-)” ingevuld.
Artikel 5.5 (investeringsplan - procedure)
In artikel 5.5, tweede lid, onderdeel a, van de wet staat de volgende bepaling opgenomen: “Een
systeembeheerder legt een ontwerpplan voor ter consultatie en verwerkt de gegeven reacties op
de ingediende zienswijzen in het plan”.
In artikel 5.5, van het conceptbesluit is een nadere uitwerking gemaakt van het investeringsplan.
Een nadere toelichting op de informatieverplichtingen is in de volgende leden te vinden:
1. Een systeembeheerder consulteert een ontwerpinvesteringsplan gedurende vier weken door
publicatie van het ontwerpinvesteringsplan op een geschikte wijze (in de nota van toelichting staat
hoe dit te doen: bijvoorbeeld door deze integraal te plaatsen op de eigen website).
2. Een systeembeheerder geeft in een ontwerpinvesteringsplan aan welke gevolgtrekkingen hij
heeft verbonden aan de zienswijzen uit de consultatie en voegt de zienswijzen bij (de nota van
toelichting stelt hierover: na de consultatie vult de systeembeheerder zijn ontwerp investeringsplan
aan met een omschrijving en een onderbouwing van de wijze waarop de zienswijzen zijn verwerkt.
Daarnaast worden de zienswijzen als bijlage bij het (ontwerp) investeringsplan gevoegd).
5. Een systeembeheerder publiceert het vastgestelde investeringsplan op een geschikte wijze (de
nota van toelichting geeft hier aan: bijvoorbeeld door deze integraal te plaatsen op de eigen
website).
6. Een systeembeheerder dient jaarlijks significante wijzigingen van een investeringsplan in. Het
eerste tot en met vijfde lid is van overeenkomstige toepassing.
In de Bedrijfseffectentoets voor het wetsvoorstel is aangegeven dat de huidige praktijk is dat
transmissiesysteembeheerders en systeembeheerders al rekening houden met de belangen van
stakeholders en er dus informeel al gesproken kan worden van een consultatie. En dat de
formalisering van de informele procedure strikt genomen leidt tot een stijging van de
regeldrukkosten.
In het conceptbesluit is in artikel 5.5, eerste lid aangegeven dat het volstaat om het
ontwerpinvesteringsplan integraal op de eigen website te plaatsen. Er bestaat geen plicht voor het
actief benaderen / informeren van de stakeholders. In de meest basale variant bestaan de
activiteiten uit het plaatsen van het document op website met mogelijkheid voor reactie, de
tijdsbesteding hiervoor is relatief beperkt. Het plaatsen van het document zou in de meest
eenvoudige vorm binnen een uur gedaan kunnen worden.
In dat geval stijgen de lasten voor de Elektriciteitssector en de Gassector samen als gevolg van
deze informatieverplichting met minder dan € 1.000 per jaar.
In artikel 5.5, tweede lid, van het conceptbesluit is de verplichting opgenomen voor het bijvoegen
van de zienswijzen uit de consultatie en de onderbouwing van de wijze waarop de zienswijzen zijn
verwerkt als bijlage aan het investeringsplan. Dit is een nieuwe informatieverplichting en een extra
activiteit ten opzichte van de huidige bestaande praktijk. Er zijn verschillende variabelen die
invloed hebben op de hoogte van deze lasten (aantal opmerkingen in de consultatie, complexiteit
van de antwoorden, diepgang van de onderbouwing op de antwoorden), maar het is de

7

verwachting dat het bijvoegen van de zienswijzen en in het bijzonder de onderbouwing hoe de
zienswijzen zijn verwerkt 40 tot 80 uur per consultatie zal kosten.
Per saldo leidt dit tot een lastenstijging per jaar van € 21 duizend voor de E-sector en een
lastenstijging van € 19 duizend voor de G-sector.
Voor het publiceren van het investeringsplan (artikel 5.5, vijfde lid, conceptbesluit) is de stijging
van de administratieve lasten ongeveer even groot als de stijging van de lasten voor het publiceren
van het ontwerpinvesteringsplan, dus minder dan € 1.000 per jaar voor de Elektriciteitssector en
de Gassector samen.
Daarnaast is in artikel 5.5, zesde lid, van het conceptbesluit ook de verplichting opgenomen dat
jaarlijks significante wijzigingen van een investeringsplan moeten worden ingediend en dat dan ook
een consultatie moet worden gedaan. In de nota van toelichting is aangegeven wanneer er sprake
is van significante wijzigingen: zoals bij een substantiële toename van de investeringskosten,
risico’s of de doorlooptijd van projecten. Het oordeel of een wijziging significant is, is overigens aan
de systeembeheerder zelf.
Dit leidt tot een stijging van de lasten, maar het is lastig om vast te stellen wat de orde van
grootte is van deze stijging, omdat het niet goed vast te stellen is wanneer er sprake zal zijn van
een significante wijziging en dus hoe vaak dit voor zal komen. Het is de verwachting dat de stijging
hier relatief beperkt zal blijven, mede omdat de systeembeheerder zelf het oordeel moet vellen dat
een wijziging significant is.
Paragraaf 5.2.4. Congestiemanagement voor elektriciteit
Congestiemanagement is geregeld in de artikelen 5.7 tot en met 5.15 van het conceptbesluit. De
informatieverplichtingen voor systeembeheerders voor elektriciteit zijn te vinden in de artikelen:
• Artikel 5.8 – informeren in het congestiegebied aanwezige aangeslotenen;
• Artikel 5.15 – openbaar maken informatie.
De informatieverplichtingen voor producenten zijn te vinden in artikel:
• 5.11 – informatie.
Deze artikelen zijn beleidsneutraal overgezet van het nog niet in werking getreden Besluit
congestiemanagement elektriciteit. In de nota van toelichting bij het Besluit congestiemanagement
elektriciteit is een nadere toelichting gegeven op de regeldrukkosten. De ervaren lasten zullen
hierdoor wel toenemen, maar de stijging van de lasten hangt niet samen met dit conceptbesluit.
Artikel 5.17 (kwaliteitsborgingsysteem)
In artikel 5.11, eerste lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel staat de informatieverplichting
opgenomen dat een systeembeheerder beschikt over een document waarin is aangegeven op welke
wijze uitvoering is gegeven aan onderdeel a (doeltreffend kwaliteitssysteem).
In artikel 5.17, tweede lid, van het conceptbesluit is aangegeven hoe de informatieverplichting
eruit ziet en wat het document moet bevatten:
a) het beleid met betrekking tot de borging van de kwaliteitsaspecten betrouwbaarheid en
veiligheid;
b) het nagestreefde kwaliteitsniveau op de verschillende kwaliteitsaspecten weergegeven in
prestatie-indicatoren;
c) de gerealiseerde prestaties met betrekking tot kwaliteitsaspecten in het afgelopen jaar.
Deze bepaling is een vervanging van artikel 39, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998. Uit de
nota van toelichting komt niet naar voren dat er met het conceptbesluit materieel iets gewijzigd
zou zijn. De nadere operationalisering van bovengenoemde eisen aan het document wordt nog

8

nader ingevuld in de ministeriële regeling. Pas dan is het goed mogelijk om vast te stellen of de
lasten gaan toenemen of afnemen. In het overzicht is voor dit artikel daarom “MR (+/-)” ingevuld.
Artikel 5.25 (transmissiesysteembeheerder gas)
In artikel 5.25, vierde lid, van het conceptbesluit staat de informatieverplichting opgenomen dat de
distributiesysteembeheerder voor gas aan de transmissiesysteembeheerder informatie moet
aanleveren, zodat de benodigde omvang van de voorzieningen voor pieklevering per
vergunninghouder kan worden bepaald.
Dit is een beleidsneutrale omzetting van artikel 2 van het Besluit leveringszekerheid Gaswet. Dit
artikel leidt daarom niet tot wijzigingen in de informatieverplichtingen en de administratieve lasten.
Artikel 5.28 (storingsmeldingen)
In artikel 5.28, eerste lid, van het conceptbesluit staat de informatieverplichting opgenomen dat
een systeembeheerder de bij hem gemelde onderbrekingen in het transport van elektriciteit of gas,
afwijkingen van de eisen aan de kwaliteit van het transport van elektriciteit of gas en
waarnemingen van gaslucht moet registreren.
Ten opzichte van de oude bepalingen (artikel 19e, tweede lid en artikel 3 van de Elektriciteitswet
1998 en artikel 35e, tweede lid en artikel 3 van de Gaswet) is toegevoegd dat ook meldingen ten
aanzien van afwijkingen van de kwaliteit van het transport geregistreerd moeten worden. Dit leidt
tot een stijging van de administratieve lasten.
Tegelijk is in het tweede lid opgenomen dat de te registreren gegevens en de openbaarmaking van
de gegevens in de MR nader worden uitgewerkt. Het is op dit moment dan ook niet goed mogelijk
om al vast te stellen of de lasten gaan toenemen of afnemen. In het overzicht hebben is voor dit
artikel daarom “MR (+/-)” ingevuld.
Paragraaf 5.9 Experimenteerruimte
Paragraaf 5.9 geeft de mogelijkheid om een ontheffing te verlenen van het in het wetsvoorstel
bepaalde in het kader van een experiment. Informatieverplichtingen zijn te vinden in de artikelen:
• Artikel 5.33 (ontheffing)
• Artikel 5.44 (informatie Autoriteit Consument en Markt)
• Artikel 5.47 (verslaglegging)
De regels zijn beleidsneutraal overgenomen van het Besluit experimenten decentrale duurzame
elektriciteitsopwekking. Deze regeling is per 1 april 2015 in werking getreden.
In de nota van toelichting van het Besluit experimenten decentrale duurzame
elektriciteitsopwekking is een nadere toelichting gegeven op de regeldrukkosten van het Besluit
experimenten decentrale duurzame elektriciteitsopwekking.
De administratieve lasten stijgen (in het bijzonder voor deelnemers / burgers), maar het
conceptbesluit op zichzelf leidt niet tot een extra stijging van de administratieve lasten. Hierbij
moet nog een kanttekening worden geplaatst. De regels over de verslaglegging (artikel 5.47,
conceptbesluit) van experimenten worden opgenomen in een MR. Pas als die bekend is, is het goed
mogelijk om vast te stellen of de lasten gaan toenemen of afnemen. In het overzicht is voor dit
artikel daarom “MR (+/-)” ingevuld.
Paragraaf 8.1. Bescherming van aangeslotenen met een kleine aansluiting
Hier zijn geen wijzigingen aangebracht in de informatieverplichtingen. Artikel 8.2, van het
conceptbesluit bevat de verplichting om een aangeslotene met een kleine aansluiting over
tariefswijzigingen en wijzigingen in de voorwaarden te informeren. Per saldo veranderen de
administratieve lasten hier dus niet door het Besluit E&G.
In artikel 8.1 is aangegeven dat nadere regels over de wijze waarop een leveringsovereenkomst en
transportovereenkomst met een aangeslotene met een kleine aansluiting wordt opgesteld, de

9

gegevens die deze overeenkomst bevatten en de informatie die wordt overlegd bij het sluiten van
de overeenkomst in de ministeriële regeling worden geregeld. Afhankelijk van hoe dit wordt
geregeld in de ministeriële regeling kunnen de lasten toe- en of afnemen. In het overzicht is voor
dit artikel daarom “MR (+/-)” ingevuld.
Paragraaf 8.2.Informatieverstrekking aan aangeslotenen
Voor artikelen 8.4 tot en met 8.14 is aangegeven (in de toelichting op de vragen uit de
internetconsultatie) dat het hier een beleidsneutrale omzetting betreft vanuit het Besluit factuur en
verbruiks- en indicatief kostenoverzicht. Dit is een nieuwe regeling die nog niet is ingegaan. De
bestaande regelgeving waarin dit nu geregeld is, is het Besluit Kostenoverzicht Energie.
Vanwege de beleidsneutrale omzetting zijn de regeldrukkosten hier niet gewijzigd.
In de bedrijfseffectentoets van het Besluit factuur en verbruiks- en indicatief kostenoverzicht is
aangegeven dat de eenmalige administratieve lasten en de nalevingskosten respectievelijk € 0 en
verwaarloosbaar zijn (in de vergelijking met het Besluit Kostenoverzicht Energie).
Artikel 8.16 (aanvraag van een leveringsvergunning)
Artikel 2a van het Besluit vergunning levering gas aan kleinverbruikers is komen te vervallen. Daar
stond de volgende bepaling opgenomen:
2. De aanvraag voor een vergunning bevat in aanvulling op artikel 4:2, eerste lid, van de
Algemene wet bestuursrecht:
a. een schatting van de verwachte afzet aan kleinverbruikers gedurende tenminste de eerste 12
maanden na het verlenen van de vergunning.
Voor het overige is het artikel niet gewijzigd. Dat betekent dat de volgende informatie nog steeds
moet worden aangeleverd:
a. één of meer overeenkomsten ten behoeve van de inkoop van elektriciteit of gas en voor het
daarvoor benodigde transport,
b. een recente jaarrekening of een openingsbalans, welke is voorzien van een verklaring omtrent
de getrouwheid, ondertekend door een accountant als bedoeld in artikel 393, eerste lid, van Boek 2
van het Burgerlijk Wetboek,
c. een recente verklaring van de rechtbank op basis van de registers, bedoeld in de artikelen 19 en
222a van de Faillissementswet waaruit blijkt dat de aanvrager niet in staat van faillissement
verkeert en dat de aanvrager geen surseance van betaling is verleend,
d. een beschrijving van de organisatie van de aanvrager, waarin in ieder geval is opgenomen de
voorziene administratieve organisatie, met inbegrip van de financiële administratie, en de interne
of externe controle hierop,
e. voorbeelden van alle door de aanvrager gehanteerde offertes en overeenkomsten voor
aangeslotenen met een kleine aansluiting met de hierbij behorende algemene voorwaarden en
f. de door de aanvrager gehanteerde klachten- en geschillenregeling voor aangeslotenen met een
kleine aansluiting.
De totale lasten van de aanvraag voor een vergunning in de nulmeting bedroegen € 45.000 per
jaar of een bedrag van € 5.500 per aanvraag of een totale tijdsbesteding van 100 uur. Deze 100
uur is niet nader uitgewerkt naar de verschillende artikelen. Voor de schatting van de verwachte
afzet moet een vormvrij document worden opgesteld waaraan verder ook geen gedetailleerde eisen
zijn verbonden. Het maken van de schatting van de verwachte afzet is business as usual, de lasten
die hierdoor vervallen hebben dan betrekking op het toevoegen van bestaande documentatie aan
de vergunningaanvraag. De tijdsbesteding daarvoor zal in de orde van grootte van een half uur tot
een uur voor iedere aanvraag liggen. De besparing van de lasten bedraagt dan minder dan € 1.000
voor de Gassector.
Artikel 10.1 (informatieverschaffing systeembeheerder)
In artikel 17a, vierde lid, van de Elektriciteitswet 1998 staat:

10

4. De netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet verstrekt binnen zes maanden na afloop
van ieder kalenderjaar aan de Autoriteit Consument en Markt een overzicht van de financiële
middelen waarover hij beschikt ten behoeve van de uitvoering van zijn wettelijke taken, waaruit
blijkt welke financiële middelen voor de afzonderlijke taken beschikbaar zijn.
Een vergelijkbare bepaling staat opgenomen in artikel 10c, vierde lid, van de Gaswet.
4. De netbeheerder van het landelijk gastransportnet verstrekt binnen zes maanden na afloop van
ieder kalenderjaar aan de Autoriteit Consument en Markt een overzicht van de financiële middelen
waarover hij beschikt ten behoeve van de uitvoering van zijn wettelijke taken, waaruit blijkt welke
financiële middelen voor de afzonderlijke taken beschikbaar zijn.
In artikel 19b van de Elektriciteitswet 1998 staat daarnaast de volgende bepaling opgenomen:
De netbeheerder, met uitzondering van de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet,
verstrekt binnen zes maanden na afloop van ieder kalenderjaar aan de Autoriteit Consument en
Markt:
a) een overzicht van de door hem gesloten overeenkomsten met betrekking tot het verrichten van
diensten ten behoeve van het netbeheer, vergezeld van afschriften van die overeenkomsten
voorzover de Autoriteit Consument en Markt daarover niet reeds beschikt,
b) een overzicht van het aantal personen dat bij de netbeheerder werkzaam is ter uitvoering van
de in artikel 16 en 16a genoemde taken,
c) een overzicht van in het afgelopen jaar gerealiseerde investeringen in het net,
d) een overzicht van de financiële middelen waarover hij beschikt ten behoeve van de uitvoering
van zijn wettelijke taken, waaruit blijkt welke financiële middelen voor de afzonderlijke taken
beschikbaar zijn, en
e) een verklaring van een onafhankelijke deskundige omtrent het in onderdeel d bedoelde
overzicht.
Een vergelijkbare bepaling staat opgenomen in artikel 35b van de Gaswet:
De netbeheerder, met uitzondering van de netbeheerder van het landelijk gastransportnet,
verstrekt binnen zes maanden na afloop van ieder kalenderjaar aan de Autoriteit Consument en
Markt:
a) een overzicht van de door hem gesloten overeenkomsten met betrekking tot het verrichten van
diensten ten behoeve van het netbeheer, vergezeld van afschriften van die overeenkomsten, voor
zover de Autoriteit Consument en Markt daarover niet reeds beschikt,
b) een overzicht van het aantal personen dat bij de netbeheerder werkzaam is ter uitvoering van
de in artikelen 10, 42 en hoofdstuk 2 genoemde taken,
c) een overzicht van in het afgelopen jaar gerealiseerde investeringen in het gastransportnet,
d) een overzicht van de financiële middelen waarover hij beschikt ten behoeve van de uitvoering
van zijn wettelijke taken, waaruit blijkt welke financiële middelen voor de afzonderlijke taken
beschikbaar zijn, en
e) een verklaring van een onafhankelijke deskundige omtrent het in onderdeel d bedoelde
overzicht.
In artikel 10.1, eerste lid, van het conceptbesluit is (via de delegatiebepaling van artikel 10.11 in
de het wetsvoorstel) de volgende bepaling opgenomen:
1. Een systeembeheerder verstrekt voor 1 juli van elk kalenderjaar aan de Autoriteit Consument en
Markt een exemplaar van zijn jaarrekening en de daarbij behorende toelichting.
Daarmee zijn de specifieke eisen aan de inhoud van de jaarrekening van systeembeheerders
(bovenop de generieke bepalingen zoals deze in het jaarrekeningenrecht (Boek 2 BW) zijn
vastgelegd) komen te vervallen. Het wetsvoorstel zorgt niet voor extra administratieve lasten voor
de jaarrekening in vergelijking met de reguliere administratieve lasten voor het opstellen van de
jaarrekening. Enige uitzondering hierop zijn de lasten voor het opsturen van de jaarrekening, wat
voor de Elektriciteits- & Gassectoren samen minder dan € 1.000 aan lasten met zich meebrengt.

11

Per saldo leidt dit tot een besparing van € 221.000 voor de Elektriciteitssector en tot een besparing
van € 216.000 voor de Gassector door de bepalingen in artikel 10.1, eerste lid, van het
conceptbesluit.
In artikel 10.1, tweede lid, van het conceptbesluit is opgenomen dat een systeembeheer iedere vijf
jaar een calamiteitenplan vaststelt. In artikel 10.1, zesde lid, van het conceptbesluit staat
opgenomen dat in een ministeriële regeling nadere regels over het calamiteitenplan worden
gesteld. Afhankelijk van hoe dit wordt geregeld in de ministeriële regeling kunnen de lasten toe- en
of afnemen. In het overzicht is voor deze bepaling daarom “MR (+/-)” ingevuld.
In artikel 10.1, derde lid 3, van het conceptbesluit staat opgenomen dat een systeembeheerder
een rapportage moet toesturen waarin hij aangeeft welke voortgang is geboekt met de uitvoering
van zijn taak om zorg te dragen voor de grootschalige uitrol van de slimme meters. De bepaling is
ook beleidsneutraal overgenomen.
De bepaling in artikel 10.1, vierde lid, van het conceptbesluit heeft betrekking op het
investeringsplan, deze is al beschreven in deze notitie bij de artikelen 5.4 en 5.5 van het
conceptbesluit.
Artikel 10.2 (informatieverschaffing beheerder gasopslaginstallatie)
Het betreft de verplichting tot het overleggen van een verslag over de uitvoering van het
nalevingsprogramma met maatregelen die worden genomen om discriminerend en
concurrentieverstorend gedrag uit te sluiten. Deze verplichting stond eerder artikel 4, tweede lid,
van het Besluit uitvoering onafhankelijkheidseisen energierichtlijnen en is beleidsneutraal
overgenomen.
De informatieverplichtingen en de administratieve lasten zijn daarmee niet gewijzigd.
Artikel 10.3 (informatieverschaffing distributiesysteembeheerder)
In de versie van het conceptbesluit voor de internetconsultatie stond de volgende bepaling
opgenomen:
Artikel 10.3 (informatieverschaffing distributiesysteembeheerder)
1. Een distributiesysteembeheerder verstrekt voor 1 juli van elk kalenderjaar aan de Autoriteit
Consument en Markt:
a) een overzicht van de overeenkomsten met betrekking tot het verrichten van diensten ten
behoeve van het systeembeheer en een afschrift van die overeenkomsten voor zover de Autoriteit
Consument en Markt daarover nog niet beschikt,
b) een overzicht van het aantal personen dat bij de systeembeheerder werkzaam is ter uitvoering
van zijn wettelijke taken,
c) een overzicht van de financiële middelen waarover hij beschikt ten behoeve van de uitvoering
van zijn wettelijke taken, waaruit blijkt welke financiële middelen voor de afzonderlijke taken
beschikbaar zijn en
d) een verklaring van een onafhankelijke deskundige omtrent het in onderdeel c bedoelde
overzicht.
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de overzichten en de
verklaring.
Dit artikel is naar aanleiding van de reacties op de internetconsultatie komen te vervallen in de
versie die is bekeken voor de bedrijfseffectentoets.
Artikel 10, lid 2c, Gaswet is vervallen:
Een netbeheerder, een gasopslagbedrijf of een LNG-bedrijf verstrekt aan:
c) de netbeheerder van het landelijk gastransportnet informatie over de actuele gasstromen op zijn
net.

12

Deze bepaling stond in nulmeting geclassificeerd als business as usual costs en leidt daarom ook
niet tot daling van de regeldrukkosten.
Conclusie regeldrukkosten
Het resultaat van de nulmeting van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet was dat de
regeldrukkosten hiervan € 27,5 miljoen per jaar bedragen. Een groot deel van de regeldrukeffecten
zit in onderwerpen die beleidsneutraal zijn omgezet.
Gewijzigde thema’s naar regeldrukkosten (in € mln.)
Regeldrukkosten nulmeting
Consumentenbescherming
7,4
Codewijzigingen
3,5
Voorkomen afsluiting afnemers
3,2
Wettelijke informatieverzoeken
2,9
Klachtenprocedure
2,6
Tarieven systeembeheerders
2,5
Boekhouding
1,4
Tarieven leveranciers
0,6
Kwaliteits- en
0,6
capaciteitsdocument
Overig
2,8
Totaal
27,5

Gewijzigd?
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Ja
Ja
Nee
Ja
Ja

Met de onderwerpen die inhoudelijk worden herzien is € 7,3 mln per jaar aan regeldrukeffecten
gemoeid. De regeldrukeffecten van de onderwerpen die in deze fase beleidsneutraal zijn omgezet
bedragen € 20,2 mln per jaar. Voorzien is dan ook dat de grootste reductie van de
regeldrukeffecten pas met een volgend wetsvoorstel van de wetgevingsagenda STROOM kan
worden gerealiseerd.
Uit de bedrijfseffectentoets, die door Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies is uitgevoerd, is
gekeken naar de gevolgen van het conceptbesluit ten opzichte van het wetsvoorstel. In de
bedrijfseffectentoets van de herziening van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet is berekend dat
de structurele lasten door de wet dalen met € 329.000 per jaar. Voor het conceptbesluit is gekeken
in hoeverre dit nog leidt tot nieuwe stijgingen en dalingen van de structurele lasten. Uit de toets is
gebleken dat:
• Een groot deel van de informatieverplichtingen zijn beleidsneutraal overgenomen en leiden
daarom niet tot lagere of extra lasten.
• Een deel van de informatieverplichtingen wordt nader geregeld in de ministeriële regeling. De
wijziging in de lasten is pas te bepalen als de tekst van de ministeriële regeling duidelijk is.
• Per saldo dalen de lasten voor de Elektriciteitssector met € 200.000 en met € 196.000 voor de
Gassector. In totaal dus een lastendaling van € 396.000.
Een meer gedetailleerder breakdown is opgenomen in de volgende tabel.
Informatieverplichtingen en lastenontwikkeling conceptbesluit elektriciteit en gas (in € 1.000)
Artikel
4.1
4.2
4.8
5.4

Aanwijzing systeembeheerder
of interconnectorbeheerder
Certificering
systeembeheerder
Gemeenschappelijke
onderneming
Investeringsplan, inhoud –
zichtperiode

Elektriciteit
=

Gas
=

Totaal
=

=

=

=

=

=

=

MR (+/-)

MR (+/-)

MR (+/-)

13

5.5

§ 5.2.4
5.17
5.25
5.28
5.33
5.44
5.47
§ 8.1

§ 8.2
8.16
10.1

10.2

=
.
?
MR (+/-)

Investeringsplan, procedure
- consultatie conceptplan via
eigen website
- zienswijze reacties
consultatie
- publicatie plan op eigen
website
- consultatie bij significante
wijzigingen
Congestiemanagement voor
elektriciteit
Kwaliteitsborgingssysteem
Transmissiesysteembeheerder
gas
Storingsmeldingen
Ontheffing
Informatie Autoriteit
Consument en Markt
Verslaglegging
Bescherming van
aangeslotenen met een kleine
aansluiting
Informatieverstrekking aan
aangeslotenen
Aanvraag van een
leveringsvergunning
Informatieverschaffing
systeembeheerder
- verstrekken jaarrekening
- calamiteitenplan
- Rapportage slimme meters
Informatieverschaffing
beheerder
gasopslaginstallatie
Totaal

-

-

1

21

19

40

-

-

1

?

?

?

=

=

=

MR (+/-)
=

MR (+/-)
=

MR (+/-)
=

MR (+/-)
=
=

MR (+/-)
=
=

MR (+/-)
=
=

MR (+/-)
MR (+/-)

MR (+/-)
MR (+/-)

MR (+/-)
MR (+/-)

=

=

=

0

-<1

-<1

-221
MR (+/-)
=
=

-216
MR (+/-)
=
=

-437
MR (+/-)
=
=

-200

-196

-396

Betekent dat de informatieverplichting niet is gewijzigd
Betekent dat het om een lastenwijziging van minder dan € 500 is
Betekent dat de lastenwijziging op dit moment niet te bepalen
Het gaat hier om een informatieverplichting die nog verder uitgewerkt moet worden in de MR,
waarbij de regeldrukkosten zowel kunnen stijgen als dalen.

4.2 Markteffecten
Het doel van STROOM is het stroomlijnen, optimaliseren en moderniseren van de energiewetgeving
en niet het significant ingrijpen op de werking van de markt. Er zijn immers geen indicaties dat dit
noodzakelijk zou zijn. Er worden dan ook geen wijzigingen voorgesteld die raken aan de
uitgangspunten van de werking van de elektriciteits- en gasmarkt. Binnen dit kader hebben Ecorys
en Van Zutphen Economisch Advies de markteffecten in kaart gebracht aan de hand van vier
thema’s.
Geen van de aangekondigde wijzigingen heeft naar het oordeel van Ecorys en Van Zutphen
Economisch Advies een majeure impact op de markt, wat in lijn is met de doelstellingen van het
Besluit.
Effecten op het ondernemers- en investeringsklimaat
Uit de markteffectentoets van het wetsvoorstel blijkt dat deze een positieve impact kan hebben op
het ondernemers- en investeringsklimaat, voornamelijk omdat het op diverse punten meer
duidelijkheid en transparantie creëert. Echter, dit betreft zeker geen majeure impact op het totale
ondernemers- en investeringsklimaat en wordt bovendien gedempt door de wijzigingen in de
definities.

14

Het conceptbesluit bevat uitvoeringsregelgeving op basis van het wetsvoorstel. Deze geven een
invulling aan het wetsvoorstel en dragen daarmee bij aan meer duidelijkheid en transparantie. Ook
voor het conceptbesluit geldt dat de wijzigingen ten opzichte van de huidige regelgeving geen
majeure impact op het algemene ondernemers- en investeringsklimaat in de energiesector zullen
hebben.
Effecten rondom het afbakenen van taken
Ten tweede concludeerden Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies in de markteffectentoets van
het wetsvoorstel dat ook de nadere afbakening en herijking van de inrichting en taken van de
systeembeheerders een positieve, maar beperkte, bijdrage zal leveren aan het functioneren van de
markt (gelijk speelveld). Hierbij gaat het vooral om het behouden en versterken van de
duidelijkheid over de rollen en taken van de marktspelers, waarbij op de korte termijn ook effecten
te verwachten zijn in de organisatie en vormgeving van de systeembeheerders en de
infrastructuurbedrijven (eventueel afstoten van activiteiten). In de markt bestaat enige vrees voor
verlies van innovatiekracht als gevolg van het wetsvoorstel. De effecten van eventuele
kruisparticipaties beoordelen Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies (licht) positief met het oog
op de Europese integratie van de markt, maar dit zal van geval tot geval moeten worden
beoordeeld.
Het conceptbesluit bevat in artikel 4.9. een nadere uitwerking van de handelingen waarmee
systeembeheerders infrastructuurbedrijven, waarmee zij een infrastructuurgroep vormt, kunnen
bevoordelen ten opzichte van concurrenten van het infrastructuurbedrijf. Deze bepalingen moeten
oneerlijke concurrentie door bevoordeling van (infrastructuur)bedrijven door systeembeheerders
voorkomen. Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies verwachten dat deze nadere afbakening
van taken een positieve bijdrage levert aan het functioneren van de markten waarop
infrastructuurbedrijven actief zijn. Het is echter ook mogelijk dat infrastructuurbedrijven
belemmeringen ervaren om gebruik te maken van schaalvoordelen binnen het infrastructuurbedrijf.
Effecten rondom het transmissiesysteem op zee
Ten derde draagt het wetsvoorstel bij aan een beter investeringsklimaat voor offshore energie door
het wegnemen van een aantal onzekerheden rondom de realisatie van het net op zee
(verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid, bekostiging), hoewel onzeker is of dit alle bestaande
belemmeringen voor de gewenste investeringen wegneemt. De gekozen systematiek voor
bekostiging heeft duidelijk marktverstorende elementen, maar dit is momenteel nog altijd inherent
aan de ontwikkeling van duurzame energie.
Het conceptbesluit heeft naar de mening van Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies geen
majeure additionele markteffecten ten opzichte van het wetsvoorstel.
Effecten rondom tariefregulering
De verwachting is dat de markteffecten van de wijziging op dit punt zeer beperkt zullen zijn, omdat
er geen fundamentele aanpassingen worden gedaan en de wijzigingen vooral harmonisatie,
stroomlijning en vereenvoudig van de systematiek beogen te realiseren. Desalniettemin draagt het
vergroten van de duidelijkheid over de tariefregulering zeker bij aan het bredere ondernemers- en
investeringsklimaat.
Evenals bij het wetsvoorstel concluderen Ecorys en Van Zutphen Economisch Advies dat er door
het conceptbesluit geen grote wijzigingen zijn in het systeem van tariefregulering.
Naast de genoemde markteffecten in de markteffectentoets van het wetsvoorstel zijn er potentiele
markteffecten van de bepalingen over congestiemanagement. Artikel 5.7 t/m 5.15 bevatten
bepalingen over congestiemanagement. Artikel 5.10 bevat de volgorde waarop een
systeembeheerder congestiemanagement moet toepassen, die bepalingen zijn van belang voor de
marktverhoudingen op de markt voor elektriciteitsproductie. De genoemde artikelen zijn

15

beleidsneutraal overgezet van het nog niet in werking getreden Besluit congestiemanagement, de
markteffecten hangen daarom niet samen met het conceptbesluit.
Conclusie markteffecten
Het conceptbesluit grijpt op een aantal punten in op de werking van de markt. De effecten van de
wijzigingen zijn naar verwachting beperkt. Dit komt doordat het conceptbesluit vooral bestaande
regelgeving samenvoegt en verduidelijkt. Het conceptbesluit kan een positief effect hebben op het
ondernemers- en investeringsklimaat wat bijdraagt aan de kwaliteit, toegankelijkheid en
doelmatigheid.
5. Internetconsultatie
In lijn met de gevolgde procedure bij de wet is dit besluit tot stand gekomen in een open en
interactief proces door de betrokkenheid van verschillende organisaties. Deze interacties bestonden
bijvoorbeeld uit gesprekken met belanghebbenden en door middel van een informele consultatie
begin februari 2015 gevolgd door een internetconsultatie. Een conceptvoorstel van het besluit met
de nota van toelichting is eind februari tot eind maart 2015 via internetconsultatie.nl
geconsulteerd. Deze consultatie heeft veel waardevolle input opgeleverd om het besluit te
optimaliseren, bijvoorbeeld voor wat betreft enkele begripsomschrijvingen. Daarnaast ziet een
aantal opmerkingen dat is ingebracht bij de internetconsultatie op hoofdstukken die nu nog
beleidsneutraal zijn overgezet. De opmerkingen die ingaan op beleidsinhoudelijke wijzigingen voor
deze hoofdstukken zijn om deze reden nu niet overgenomen. Op internetconsultatie.nl zal in een
uitgebreid verslag worden beschreven of en hoe de verschillende punten in het besluit of de nota
van toelichting zijn verwerkt.
6. Uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets
Dit besluit is op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid getoetst door de ACM en SodM. Hieronder
worden de uitkomsten van die toetsen beschreven en wordt beschreven hoe de uitkomsten zijn
verwerkt in het besluit en de toelichting.
6.1 Uitvoerings- en handhavingstoets ACM
Bij de voorbereiding van het besluit is intensief samengewerkt met de ACM. Als sluitstuk van dit
proces is het besluit door de ACM getoetst op handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid. Daarbij is de
ACM verzocht specifiek te onderzoeken in hoeverre de systematiek in verband met de rapportage
en beoordeling van investeringen van systeembeheerders eerder kan worden geëffectueerd dan
per 1 januari 2018. ACM concludeert dat de integratie van een groot aantal lagere regelingen die
met het besluit wordt beoogd de overzichtelijkheid van de lagere regelgeving ten goede komt.
Tegelijkertijd heeft ACM verschillende aandachtspunten geconstateerd waarop hieronder nader
wordt ingegaan. Deze aandachtspunten zijn zo veel mogelijk in het besluit en de toelichting
verwerkt.
Uitzonderingen enkelvoudige storingsreserve
Met betrekking tot de uitzonderingen die in het besluit zijn opgenomen op de verplichting van een
systeembeheerder om het transport ook te verzekeren indien zich een storing voordoet tijdens
onderhoud, wijst de ACM op mogelijkheid om met een beperkte investering de maximale uitval die
het gevolg kan zijn van een storing verder terug te dringen.
Daarnaast wijst de ACM er op dat in Europees verband wordt gewerkt aan een Europese
netwerkcode waarin de keuze gemaakt lijkt te worden om het resultaat te beschrijven dat
systeembeheerders dienen te bereiken (m.n. het voorkomen van grootschalige uitval), waarbij het
meer aan systeembeheerders wordt overgelaten om het juiste systeemontwerp te kiezen en de
geschikte wijze van bedrijfsvoeren. De ACM stelt voor om deze Europese benadering te combineren
met een vorm van systeemtoezicht op de keuzes die door de systeembeheerders worden gemaakt,
bijvoorbeeld door het ontwerp onderdeel te maken van het kwaliteitsborgingssysteem dat
systeembeheerders moeten toepassen. Deze aanbeveling is niet overgenomen. Vooralsnog bestaat
er geen vastgesteld Europees regelgevingskader waarop regelgeving met betrekking tot
uitzonderingen op de enkelvoudige storingsreserve kunnen worden gebaseerd. De uitzonderingen
die op basis van de wet in het besluit zijn opgenomen zijn daarom gebaseerd op een
maatschappelijke kosten-batenanalyse waarbij ook een vergelijking is gemaakt met een aantal
16

Europese landen. Uitgaande van deze criteria is met de ACM afgesproken te onderzoeken in
hoeverre het mogelijk is om met een beperkte extra investering de maximale uitval als gevolg van
een storing verder terug te brengen.
Sluitende toetsing investeringen systeembeheerders
ACM geeft aan zich goed te kunnen vinden in de uitwerking die het besluit geeft aan de manier
waarop systeembeheerders investeringsplannen opstellen en de wijze waarop ACM deze toetst.
ACM wijst er op dat er voldoende waarborgen moeten bestaan dat eventuele aanwijzingen die ACM
aan een systeembeheerder geeft, adequaat worden opgevolgd. Naast de algemene wettelijke
bevoegdheid tot het geven van opdrachten en het afdwingen van de nakoming daarvan teneinde
zeker te stellen dat het transport van elektriciteit of gas in voldoende mate of op een doelmatige
wijze plaatsvindt, bestaat in dat verband de bevoegdheid van de Minister om een bindende
gedragslijn op leggen.
In het verzoek om een uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets is ACM gevraagd de
mogelijkheid te onderzoeken om investeringsplannen van systeembeheerders eerder te toetsen
dan in 2018. ACM heeft aangegeven de investeringsplannen een jaar eerder te kunnen toetsen.
Indien onderscheid wordt gemaakt tussen transmissiesysteembeheerders en
distributiesysteembeheerders ziet ACM een mogelijkheid om de toetsing van de plannen van
transmissiesystembeheerders met nog een jaar te vervroegen naar 2016.
Naar aanleiding van de toetsing door ACM zijn het Besluit en de toelichting op verschillende punten
aangepast. De door ACM voorziene uitvoeringsproblemen worden daarmee voorkomen.
6.2 Uitvoerings- en handhavingstoets SodM
Begin april is aan de inspecteur-generaal der Mijnen van SodM gevraagd een uitvoerings- en
handhavingstoets uit te voeren voor het besluit. In zijn reactie op dit verzoek heeft de inspecteurgeneraal der Mijnen een aandachtspunt. Hij wijst op een onwenselijke afwijking van de huidige
praktijk inzake de zorgplicht van de systeembeheerder voor het milieu bij het beheer, onderhoud
en de ontwikkeling van zijn systeem. De gekozen formulering in artikel 5.2 zorgt voor een afwijking
van de huidige praktijk, omdat ongewild enkele systeembeheerders voor delen van hun systeem
werden uitgezonderd van de zorgplicht. De formulering van dit artikel is aangepast in lijn met de
huidige praktijk. Alleen het transport van gas voor het systeem met een druk hoger dan 16 bar is
nu uitgezonderd, omdat de veiligheidseisen hiervoor al zijn vastgelegd in het Besluit externe
veiligheid buisleidingen, onder verantwoordelijkheid van de Minister van Infrastructuur en Milieu.
II. Artikelen
HOOFDSTUK 1. ALGEMENE BEPALINGEN
Artikel 1.1
In artikel 1.1 zijn de begripsbepalingen opgenomen. Ze zijn alfabetisch gerangschikt. De begrippen
zijn, daar waar dienstig en praktisch uitvoerbaar, in lijn gebracht met het Europese begrippenkader
dat wordt gebruikt in richtlijnen 2009/72 en 2009/73, verordening 714/2009 en verordening
715/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden
voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) nr.
1775/2005 (hierna: verordening 715/2009). De gebruikte begrippen in het besluit zijn in lijn
gebracht met het gekozen begrippenkader van de wet. Voor de begripsbepalingen in dit artikel zijn
ten slotte waar nodig de begripsomschrijvingen opgenomen van de begrippen die voorheen in de
lagere regelgeving onder de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet waren opgenomen. Het begrip
leveringsovereenkomst is zodanig omschreven dat hieronder zowel het leveren van gas of
elektriciteit door de leverancier aan een aangeslotene wordt verstaan als het(terug) leveren door
de aangeslotene aan een leverancier.
HOOFDSTUK 2. RIJKSCOÖRDINATIEREGELING

17

Artikelen 2.1 tot en met 2.3
De artikelen 2.1 tot en met 2.3 van het besluit voorzien in de aanwijzing van besluiten die onder de
uitvoeringsmodule van de rijkscoördinatieregeling komen te vallen. Uit de bepalingen 2.7, 3.1 en
5.1 van de wet vloeit voort dat die besluiten moeten worden aangewezen, die in ieder geval
besluiten zijn die moeten worden gecoördineerd. Daarnaast geven die bepalingen de Minister de
mogelijkheid om in specifieke gevallen, per individueel project, in aanvulling daarop nog andere
besluiten aan te wijzen als besluiten die onder de coördinatie vallen.
De inhoud van artikelen 2.1 en 2.2 was voorheen geregeld in de artikelen 1 en 2 van het
Uitvoeringsbesluit rijkscoördinatieregeling energie-infrastructuurprojecten die hun grondslag
hadden in artikel 9d, eerste lid, respectievelijk 20c, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998. Artikel
2.3 komt inhoudelijk wel overeen met het oude artikel 3 van het Uitvoeringsbesluit
rijkscoördinatieregeling energie-infrastructuurprojecten, maar de reikwijdte van dit artikel is in de
wet verruimd. In artikel 2.3 zijn zowel de besluiten van artikel 2.1 voor productie-installaties als
die van artikel 2.2 voor het transmissiesysteem voor elektriciteit opgenomen. Dit artikel is niet
alleen van toepassing op de aanleg of uitbreiding van een transmissiesysteem voor gas, een
interconnector of een LNG-installatie, zoals de reikwijdte van het oude artikel 3 was door de
verwijzing naar artikel 39d, eerste lid, van de Gaswet, maar door de verwijzing naar artikel 5.1,
eerste lid, van de wet eveneens op de aanleg of uitbreiding van een transmissiesysteem op zee.
HOOFDSTUK 3. GASOPSLAG EN LNG
Artikel 3.1
In het eerste lid is bepaald dat de aanvraag tot aanwijzing van een beheerder ten minste zes
weken voor de ingebruikname van de installatie bij de Minister wordt ingediend. Daarmee wordt
bereikt dat met inachtneming van een redelijke beslistermijn voor de Minister, altijd een beheerder
kan zijn aangewezen op het moment dat de installatie in bedrijf wordt genomen. In dit lid wordt
eveneens voorzien in de situatie dat een aanwijzing na tien jaar vervalt. Zes weken voor het
aflopen van de aanwijzing dient opnieuw een aanvraag tot aanwijzing te worden ingediend. De
rechtspersoon die na het aflopen van de eerdere aanwijzing wordt aangewezen, kan dezelfde
rechtspersoon zijn als de rechtspersoon die daarvoor was aangewezen als beheerder.
In het tweede lid is geregeld dat een beheerder van en gasopslaginstallatie of LNG-installatie de
Minister omstandigheden meldt die aanleiding kunnen geven tot herziening van aanwijzing. De
aanwijzing kan worden gewijzigd of worden ingetrokken na aanleiding van gewijzigde
omstandigheden. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan gevallen waarin de
bedrijfsstructuur van de aangewezene aanzienlijke wijzigingen ondergaat, zoals faillissement,
splitsing of ontbinding. De reden daarvoor is dat dergelijke wijzigingen van de bedrijfsstructuur
tevens van invloed kunnen zijn op naleving van de wettelijke verplichtingen die gelden voor de
beheerder van de installatie. Deze bepaling waarborgt dat in dergelijke gevallen opnieuw kan
worden getoetst of nog steeds aan de eisen voor aanwijzing wordt voldaan.
Artikel 3.2
Dit artikel bevat eisen aan de onafhankelijkheid van een beheerder van een gasopslaginstallatie die
zelf actief is of een zusterbedrijf heeft dat actief is op het gebied van productie of levering van gas,
of die van belang is voor de marktwerking. Dit artikel strekt ter implementatie van richtlijn
2009/73. De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in het eerste lid van artikel 4 van het
Besluit uitvoering onafhankelijkheidseisen energierichtlijnen dat zijn grondslag had in artikel 9b van
de Gaswet. Het eerste lid van artikel 4.8 van dit besluit stelt regels aan de inhoud van het
nalevingprogramma. Het nalevingsprogramma moet verplichtingen en voorschriften bevatten voor

18

werknemers van een gemeenschappelijke onderneming teneinde discriminerend en
concurrentieverstorend gedrag uit te sluiten.
Het tweede lid van artikel 4 van het Besluit uitvoering onafhankelijkheidseisen energierichtlijnen
dat een verplichting bevatte tot het overleggen en publiceren van een verslag onder de uitvoering
van het nalevingsprogramma, is opgenomen in hoofdstuk 10 van dit besluit.
Artikel 3.3
In artikel 3.7 van de wet zijn een aantal bepalingen opgenomen over de toegang tot een
gasopslaginstallatie, indien deze toegang noodzakelijk is voor een leverancier om efficiënte
toegang tot het systeem te krijgen. Dit was voorheen neergelegd in artikel 18g van de Gaswet.
Artikel 3.7 van de wet komt inhoudelijk overeen met artikel 18g van de Gaswet met uitzondering
van twee onderdelen die zijn gedelegeerd naar het niveau van algemene maatregel van bestuur en
daarom in artikel 3.3 van het besluit zijn opgenomen.
Deze onderdelen betreffen het overleg met representatieve organisaties over de indicatie van de
tarieven en voorwaarden en de datum voor welke deze bekend worden gemaakt. Artikel 3.3 van
het besluit strekt tot implementatie van artikel 33, derde lid, van richtlijn 2009/73. Er is zo nauw
mogelijk aangesloten bij de tekst van deze richtlijn. Het doel is om de commerciële vrijheid van
gasopslagbedrijven zo min mogelijk te beperken.
Artikel 3.4
Beheerders van gasopslagen, LNG-installaties of interconnectoren voor gas kunnen op grond van
artikel 3.11 van de wet ontheffing aanvragen van een aantal artikelen van de wet. In artikel 3.4
van dit besluit worden regels gesteld over aanvraagprocedure voor de verlening van de ontheffing.
Dit artikel van de wet en de artikelen 3.4 tot en met 3.5 van dit besluit strekken gezamenlijk tot
implementatie van artikel 36 van richtlijn 2009/73. De inhoud van het eerste tot en met het vierde
lid van dit artikel was voorheen geregeld in respectievelijk het negende, zeventiende, vijfde en
dertiende lid van artikel 18h van de Gaswet.
Het vijfde lid van dit artikel biedt een delegatiegrondslag voor het stellen van nadere regels ter
implementatie van artikel 36 van de richtlijn 2009/73. Bij ministeriële regeling worden in elk geval
regels gesteld over het in kennis stelen van de Europese Commissie van de verlening van de
ontheffing en de inwerkingtreding en eventuele aanpassing van de ontheffing als gevolg van deze
in kennis stelling. De bedoeling is dat deze regels inhoudelijk gelijk zullen luiden aan de leden 10,
11, 12 en gedeeltelijk lid 13 van het oude artikel 18h van de Gaswet.
Artikel 3.5
Beheerders van gasopslagen, LNG-installaties of interconnectoren voor gas kunnen op grond van
artikel 3.11 van de wet ontheffing aanvragen van een aantal artikelen van de wet. In artikel 3.5
van dit besluit worden regels gesteld over het verbinden van voorschriften of beperkingen aan de
ontheffing. Dit artikel van de wet en de artikelen 3.4 tot en 3.5 van dit besluit strekken
gezamenlijk tot implementatie van artikel 36 van richtlijn 2009/73. De inhoud van dit artikel was
voorheen geregeld in het zevende en achtste lid van artikel 18h van de Gaswet.
De structuur van de regelgeving is wel aangepast ten opzichte van artikel 18h van de Gaswet, door
in artikel 3.5 niet op te nemen welke voorschriften de Minister aan iedere individuele ontheffing
verbindt, maar door deze voorschriften direct van toepassing te verklaren voor de houders van een
ontheffing. De in dit besluit opgenomen voorschriften hoeven daardoor niet langer in elke
afzonderlijke ontheffing te worden opgenomen.
HOOFDSTUK 4. INRICHTING SYSTEEMBEHEER
Artikel 4.1

19

Een onderneming die eigenaar is van een systeem dient er zorg voor te dragen dat voor het beheer
van dat systeem een systeembeheerder wordt aanwezen en aangewezen blijft.
Als invulling van deze wettelijke verplichting wordt in het eerste lid van dit artikel bepaald dat een
aanvraag tot het aanwijzen van een systeembeheerder of interconnectorbeheerder vergezeld gaat
van een beschikking van ACM tot certificering, waaruit blijkt dat aan de onafhankelijkheidseisen
wordt voldaan. Op deze wijze wordt voorkomen dat aanvragen worden ingediend door
ondernemingen die niet voldoen aan de onafhankelijkheidseisen van artikel 4.6 van de wet.
In het tweede lid is vastgelegd dat een aanvraag ten minste zes weken voorafgaand aan de
ingebruikname van het systeem of de interconnector of voor de datum waarop het systeem of de
interconnector wordt overgedragen wordt ingediend. Op deze wijze wordt met inachtneming van
een redelijke beslistermijn voor de Minister gewaarborgd dat bij de ingebruikname van het systeem
of de interconnector wordt voldaan aan de basisverplichting uit artikel 4.1 van de wet.
Artikel 4.2
Artikel 4.2 bevat bepalingen betreffende de certificering van een systeembeheerder ter
waarborging van zijn onafhankelijkheid. In het eerste lid van dit artikel is geregeld dat een besluit
tot het al dan niet certificeren van een systeembeheerder tot stand dient te komen in
overeenstemming met de procedure die daarvoor is vastgelegd in de genoemde onderdelen van de
richtlijnen en verordening. In het tweede lid is geregeld dat ACM het besluit tot certificering kan
intrekken naar aanleiding van gewijzigde omstandigheden of op verzoek van de Europese
Commissie. Deze gewijzigde omstandigheden kunnen door de ACM zelf worden geconstateerd, of
blijken uit een melding van de transmissiesysteembeheerder aan de ACM. Deze melding wordt
verplicht in artikel 10.1, zesde lid, van het besluit. Met dit artikel, gecombineerd met artikel 10.1,
wordt artikel 10, derde en vierde lid, van de richtlijn 2009/72 geïmplementeerd.
Artikel 4.3
In artikel 10.15 van de wet is een regeling opgenomen voor het geval dat door de bedrijfsvoering
van een systeembeheerder de betrouwbaarheid of continuïteit van de elektriciteits- of
gasvoorziening in gevaar komt of indien opdrachten van de Minister aan de systeembeheerder die
betrekking hebben op het opheffen van dergelijke situaties, niet worden uitgevoerd. Uiteindelijk
kan toepassing van die regeling tot gevolg hebben dat een aanwijzing van een systeembeheerder
komt te vervallen. Om te voorkomen dat de aanwijzing vervalt voordat er een nieuwe
systeembeheerder is aangewezen, en er daardoor geen beheerder van het desbetreffende systeem
is, vervalt de aanwijzing pas op de dag waarop de eigendom van het systeem wordt overdragen
aan de onderneming die als nieuwe systeembeheerder zal worden aangewezen. De aanwijzing van
deze nieuwe systeembeheerder gaat ingevolge artikel 4.2, derde lid, eveneens in op de dag dat de
eigendom van het systeem wordt overgedragen.
Artikel 4.4
Overdracht van een systeem aan de nieuwe systeembeheerder vindt ingevolge artikel 4.4 plaats op
basis van een tegenprestatie die wordt afgeleid uit de tariefinkomsten die de oorspronkelijke
systembeheerder in de voorafgaande vijf jaar heeft genoten. Dit geldt zowel indien de overdracht
plaatsvindt omdat de aanwijzing van een systeembeheerder vervalt op grond van artikel 10.15 van
de wet vervalt als in andere gevallen waarin een systeem aan een systeembeheerder wordt
overgedragen. Indien de tegenprestatie niet kan worden vastgesteld op basis van dit artikel,
bijvoorbeeld omdat er nog geen sprake is geweest van inkomsten uit gereguleerde tarieven
gedurende een periode van vijf jaar, bieden artikelen 4.5 tot en met 4.7 een regeling voor
betrokken partijen om tot vaststelling van de tegenprestatie te komen.
Artikel 4.5

20

Voor een overdracht van de economische eigendom van een systeem is noodzakelijk dat de waarde
van de tegenprestatie voor die overdracht tussen partijen vaststaat. Indien partijen hierover geen
overeenstemming bereiken op basis van overleg, kan dit tot een blijvende impasse tussen partijen
leiden. Dat is niet in het belang van de aangeslotenen op het systeem. Die zijn er bij gebaat dat na
een aanwijzing door de Minister de eigendom van een systeem in handen komt van de aangewezen
systeembeheerder om zo de belangen van aangeslotenen op het terrein van veiligheid,
betaalbaarheid en vrije leverancierskeuze te kunnen waarborgen. Pas na de overdracht kan de
systeembeheerder zijn verplichtingen uit de wet naleven en kan de ACM toezicht uitoefenen op de
naleving daarvan. Om te voorkomen dat een impasse tussen partijen ontstaat zijn er in artikel 4.5
van dit besluit verplichtingen opgenomen voor beide partijen. De inhoud van artikel 4.5 van dit
besluit was voorheen geregeld in de artikelen 2 tot en met 4 van het Besluit waardevaststelling
netten voor elektriciteit en voor gastransport.
Artikel 4.6
Dit artikel heeft betrekking op de inschakeling van één of meer deskundigen bij het verstrekken
van een adviesopdracht of het sluiten of uitvoeren van een overeenkomst tot arbitrage. De
inschakeling van een deskundige voor de waardevaststelling van de economische eigendom van
een systeem is een opdracht waarop de artikelen 400 tot en met 413 van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek van toepassing zijn. Het tweede lid waarborgt dat indien partijen gezamenlijk meer dan
één deskundige inschakelen, deze één gezamenlijk advies uitbrengen en niet verschillende, los van
elkaar staande adviezen. Partijen kunnen bij het verlenen van de opdracht tot advies de
gezamenlijkheid van het advies als voorwaarde voor acceptatie van de opdracht stellen. Het derde
en vierde lid stellen zeker dat partijen hun medewerking verlenen aan een onderzoek door de
deskundige(n). De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in de artikelen 5 tot en met 8 van
het Besluit waardevaststelling netten voor elektriciteit en voor gastransport.
Artikel 4.7
Te onderscheiden van de eisen die aan het inschakelen van (een) deskundige(n) of arbiter(s)
wordt(en) gesteld, zijn de criteria waaraan getoetst dient te worden bij het bepalen van de hoogte
van de tegenprestatie. De criteria beogen partijen en ingeschakelde deskundigen, arbiters of de
rechter houvast te bieden bij het bepalen van de hoogte van de tegenprestatie. De opsomming van
criteria is niet limitatief, zodat er ruimte is om andere relevante inzichten bij een advies te
betrekken. Voor de bepaling van de waarde van de tegenprestatie dient te worden uitgegaan van
algemeen aanvaarde vaktechnische en bedrijfseconomische methoden en uitgangspunten. De
inhoud van artikel 4.7 was voorheen geregeld in artikel 9 van het Besluit waardevaststelling netten
voor elektriciteit en voor gastransport.
Artikel 4.8
Indien aan een gemeenschappelijke onderneming ook verticaal geïntegreerde systeembeheerders
deelnemen, dan is het van belang dat er via deze gemeenschappelijke onderneming geen sprake is
van discriminerend of marktverstorend gedrag. Hiertoe moet op grond van artikel 4.10, eerste lid,
van de wet een nalevingsprogramma worden opgesteld. Het eerste lid van artikel 4.8 van dit
besluit stelt regels aan de inhoud van het nalevingprogramma. Het nalevingsprogramma moet
verplichtingen en voorschriften bevatten voor werknemers van een gemeenschappelijke
onderneming teneinde discriminerend en concurrentieverstorend gedrag uit te sluiten. Het
programma zelf zal de specifieke verplichtingen bevatten van de werknemers om te voorkomen dat
er sprake is van discriminerend en concurrentieverstorend gedrag. Het programma moet, ingevolge
artikel 6, vierde lid, van richtlijnen 2009/72 en 2009/73, door het Agentschap worden goedgekeurd
en op onafhankelijke wijze worden gemonitord door de nalevingsfunctionarissen van de verticaal
geïntegreerde transmissiesysteembeheerders. Deze verplichtingen zijn opgenomen in het tweede
en derde lid van artikel 4.8. De inhoud van artikel 4.8 was voorheen deels geregeld in lid 14 van
artikel 16 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 10a, zevende lid, van de Gaswet.

21

Artikel 4.9
Op grond van artikel 4.13 van de wet is het niet toegestaan dat een infrastructuurbedrijf door de
systeembeheerder wordt bevoordeeld ten opzichte van andere ondernemingen of dat het
infrastructuurbedrijf anderszins voordelen worden toegekend die verder gaan dan hetgeen
gebruikelijk is in het handelsverkeer. In artikel 4.9 wordt uitgewerkt welke voordelen voor het
infrastructuurbedrijf in ieder geval niet toegestaan zijn. Uit de aard van artikel 4.13 van de wet
volgt dat de lijst in artikel 4.9 van het besluit niet limitatief is. Het gaat om het verstrekken van
klantgegevens, het afnemen van diensten of goederen tegen een te hoge prijs, het toestaan dat
naam of logo worden gebruikt en het gezamenlijk optrekken richting klanten.
Deze niet-limitatieve lijst is gebaseerd op de artikelen 17, derde lid, onderdeel b en c, en 18 van de
Elektriciteitswet 1998 en artikel 10, derde lid, onderdelen b en c, en 10d van de Gaswet. Wel zijn
een aantal wijzigingen aangebracht.
Ten eerste is onderdeel a gespecificeerd, om te voorkomen dat het verbod om gegevens aan een
infrastructuurbedrijf over een aangeslotene te verstrekken, ook geldt in het geval van de
uitbesteding van werkzaamheden. Uitbesteding moet immers wel mogelijk blijven, en daarvoor is
de gegevensverstrekking noodzakelijk.
Ten tweede is onderdeel b zodanig gewijzigd dat het niet gaat om het leveren van goederen of
diensten door systeembeheerders tegen een te lage prijs, maar het afnemen van goederen of
diensten tegen een te hoge prijs. Of een prijs te hoog is hangt af van de vergoeding die in de
markt gebruikelijk is. Reden hiervoor is dat in de wet duidelijk is vastgelegd dat een
systeembeheerder alleen wettelijke taken verricht. Daaruit volgt dat van het leveren van goederen
of diensten door een systeembeheerder aan het infrastructuurbedrijf geen sprake kan zijn. Wel kan
een systeembeheerder in het kader van het uitvoeren van de wettelijke taken goederen of diensten
afnemen van derden. Het is daarbij van belang dat een infrastructuurbedrijf niet bevoordeeld
wordt. Immers, als een systeembeheerder te veel zou betalen voor de goederen of diensten
kunnen de goederen of diensten door het infrastructuurbedrijf goedkoper worden aangeboden aan
andere klanten.
Een derde wijziging is dat onderdeel d is toegevoegd. In toenemende mate is er in de energiemarkt
vraag naar aanvullende diensten naast transport en levering. Het is van belang dat de markt voor
deze diensten goed gaat werken. Een uitgangspunt daarbij is eerlijke concurrentie. Van eerlijke
concurrentie is in ieder geval geen sprake als een systeembeheerder samen optrekt met het
infrastructuurbedrijf richting klanten. Het zou het infrastructuurbedrijf een grote voorsprong
opleveren ten opzichte van concurrenten in het benaderen van klanten. Bovendien kunnen klanten
hierdoor in verwarring raken over wat gereguleerde activiteiten van de systeembeheerder zijn en
wat marktactiviteiten van het infrastructuurbedrijf zijn. Om die reden is expliciet in onderdeel d
opgenomen dat dit niet is toegestaan.
Onderdelen e en f voorkomen bevoordeling van het infrastructuurbedrijf door de systeembeheerder
door middel van het verstrekken van leningen of zekerheden of het aangaan van schulden ten
behoeve van het infrastructuurbedrijf. Dit staat niet in de weg aan het verstrekken van zekerheden
of het aangaan van schulden ten behoeve van de systeembeheerder.
In afwijking van de wettelijke bepalingen waarvan deze onderdelen afkomstig zijn, zijn deze niet
geformuleerd als verbod voor het infrastructuurbedrijf, maar als een verbod voor de
systeembeheerder.
HOOFDSTUK 5. TAKEN EN VERPLICHTINGEN BEHEERDERS VAN SYSTEMEN
Artikel 5.1
Bij de transitie naar een duurzaam energiesysteem zullen naar verwachting in toenemende mate
gebieden worden aangesloten op een warmtenet, dan wel worden aangelegd of aangepast als
gebieden waarin woningen niet (langer) beschikken over een gasaansluiting, zogenoemde ‘all

22

electric’ gebieden. In deze gebieden wordt geen distributiesysteem voor gas aangelegd en is een
systeembeheerder voor gas vrijgesteld van de verplichtingen voor aansluiting en transport. ACM
wijst deze gebieden aan bij de gebiedsindeling die op grond van artikel 4.3 van de wet wordt
vastgesteld. Onder aanleggen wordt hier ook verstaan het vervangen van bestaande gasleidingen
door nieuwe, bijvoorbeeld bij renovatie van het distributiesysteem voor gas, al of niet in
combinatie met renovatie van de bestaande woningen en bedrijven(terreinen). Ook in deze
situaties kan vanwege de aanleg of uitbreiding van een warmtenet dan wel op grond van een
besluit om alleen een distributiesysteem voor elektriciteit toe te staan een distributiesysteem voor
gas achterwege blijven.
Eveneens worden gebieden waar het onrendabel is om een distributiesysteem voor gas aan te
leggen en te beheren aangewezen als gebied waar geen distributiesysteem voor gas wordt
aangelegd. De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 12b, eerste lid, onderdeel f
van de Gaswet.
Gezien het (nog) relatief beperkte voorkomen van warmtenetten en de nieuwheid van ‘all electric’
wijken bestaat er nog geen uniform afwegingskader aan de hand waarvan een afweging gemaakt
kan worden voor de aanleg van systemen voor het transport van elektriciteit, gas of warmte en
over de voorwaarden waaronder een systeem verwijderd kan worden. Een dergelijk
afwegingskader zal op korte termijn ontwikkeld worden, onder andere als uitvloeisel van de
binnenkort te verschijnen warmtevisie.
Artikel 5.2
In artikel 5.4, eerste lid van de wet is opgenomen dat de systeembeheerder bij het beheer,
onderhoud en de ontwikkeling van zijn systeem de belangen van het milieu in acht neemt. In
artikel 5.2 van dit besluit wordt deze zorgplicht voor de systeembeheerders nader uitgewerkt.
Voorheen was deze zorgplicht voor de distributiesysteembeheerders voor gas uitgewerkt in het
Besluit veiligheid lage druk gastransport. Voor de veiligheid van het transport bij een druk hoger
dan 16 bar zijn de veiligheidseisen voor de transmissiesysteembeheerder al vastgelegd in het
Besluit externe veiligheid buisleidingen. Om de overlap van verplichtingen te voorkomen wordt
daarom het transport bij een druk hoger dan 16 bar van de verplichting in dit besluit uitgezonderd.
Voor elektriciteit was hiervoor nog geen verdere uitwerking. In het kader van de stroomlijning van
de regelgeving voor het systeem voor gas en elektriciteit wordt de zorgplicht in dit artikel voor
zowel gas als elektriciteit uitgewerkt.
Een systeembeheerder heeft een zorgplicht voor de veiligheid van omwonenden, afnemers en
medewerkers en voor het milieu. Hiertoe onderhoudt de systeembeheerder het systeem en doet de
systeembeheerder alles wat redelijkerwijs mogelijk is om ongevallen en incidenten te voorkomen.
Wanneer er zich toch een ongeval of incident voordient stelt de systeembeheerder alles in het werk
wat mogelijk is om escalatie van het ongeval te voorkomen. Om de veiligheid te waarborgen is het
van belang dat de zorgplicht niet ad hoc wordt ingevuld. Deze zorgplicht maakt dan ook onderdeel
uit van het borgen van het kwaliteitsaspect veiligheid binnen het kwaliteitsborgingssysteem en
bijbehorend document, zoals opgenomen in artikel 5.17. Doordat het beheersen van veiligheid van
mensen en milieu onderdeel uitmaakt van het kwaliteitsborgingssysteem is daarmee geregeld dat
een geheel van samenhangende plannen, processen en procedures wordt gehanteerd dat een
systeembeheerder in staat stelt de veiligheid van zijn systeem en de uitvoering van zijn wettelijke
taken te registreren, te monitoren en waar nodig bij te sturen.
In het derde lid is een uitwerking opgenomen van het op economische wijze onderhouden van het
transmissiesysteem op zee. In de taak van artikel 5.4 van de wet ligt besloten dat een
systeembeheerder het systeem zo efficiënt mogelijk onderhoudt. Ingeval van het
transmissiesysteem op zee speelt echter een ander belangrijk aspect om de maatschappelijke
kosten van het onderhoud zo veel mogelijk te beperken. Dat is namelijk de verminderde productie

23

van de windparken die op het transmissiesysteem op zee zijn aangesloten. Het is van belang dat
de transmissiesysteembeheerder op zee de inspanningsverplichting heeft de maatschappelijke
kosten zo beperkt mogelijk te houden. Enerzijds gaat het er daarbij om het tegen zo laag
mogelijke kosten uitvoeren van het onderhoud en anderzijds om rekening te houden met windarme
en windrijke periodes om zo het productieverlies van de windparken te beperken. Als het mogelijk
is het onderhoud tegen beperkt hogere kosten te doen in een windarme periode heeft dit de
voorkeur. Als de kosten van onderhoud in een windarme periode, bijvoorbeeld door beperkte
beschikbaarheid van onderhoudsschepen, echter zo veel hoger zijn dat de extra productie van de
windparken hier niet tegen op wegen is dat niet gewenst. Het is aan de
transmissiesysteembeheerder op zee om hier op basis van inschattingen vooraf zo goed mogelijk
mee om te gaan. Hierbij wordt opgemerkt dat het om een inspanningsverplichting gaat. De
transmissiesysteembeheerder op zee moet meerdere kabels en platforms onderhouden en kan niet
altijd al het onderhoud in windarme periodes uitvoeren. Hierbij zal steeds gekeken moeten worden
wat praktisch gezien de mogelijkheden zijn qua materieel en personeel en zal een afweging
gemaakt moeten worden tussen de kosten en baten van onderhoud in windarme periodes.
Bovendien worden planningen gemaakt op basis van inschattingen vooraf, waarbij kan blijken dat
het in een normaal gesproken windarme periode toch opeens hard waait.
Artikel 5.3
Artikel 5.3 bevat de onderdelen en situaties waarin kan worden afgeweken van de eis dat een
transmissiesysteem voor elektriciteit zodanig ontworpen en in werking moet zijn dat het transport
van elektriciteit ook verzekerd is indien zich een enkelvoudige storing voordoet. In paragraaf 2 van
het algemeen deel van deze toelichting wordt de achtergrond van het bestaan van uitzonderingen
algemeen toegelicht. Hieronder wordt daarom op de verschillende uitzonderingen ingegaan.
In het eerste lid worden de onderdelen van het systeem en de situaties genoemd waarvoor zowel
in onderhoudssituaties, normaal bedrijf, en tijdens vervanging, reparatie en modificatie geen
storingsreserve hoeft te bestaan.
In het eerste lid, onderdeel a, worden masten met bovengrondse verbindingen uitgezonderd. In de
praktijk beschikken circuits op hoogspanningsmasten niet over een enkelvoudige storingsreserve
ten behoeve van het falen van een mast. Het falen van een mast leidt tot het gelijktijdig uitvallen
van alle circuits die aan de mast zijn aangebracht. Het inpassen van extra
hoogspanningsverbindingen om over een enkelvoudige storingsreserve ten aanzien van masten te
beschikken, is zeer kostbaar en kan niet rekenen op maatschappelijke draagvlak. De kans dat een
mast faalt, is zeer klein. De effecten zijn bovendien vaak snel op te vangen vanwege de
verschillende ringstructuren in het Nederlandse hoogspanningsnet. Hoewel de kans dat een mast
faalt klein is, kunnen de gevolgen wel groot zijn, zeker als over verbindingen grote vermogens
worden getransporteerd. Gelet op het toenemend gebruik van 4-circuits 380 kV verbindingen op 1
mast, de grote mogelijk grensoverschrijdende impact indien zich ondanks het lage risico toch een
storing voordoet in combinatie met het ontbreken van draagvlak voor de inpassing van extra
masten, maakt een beperkte begrenzing op het gebruik van dergelijke verbindingen wenselijk. Om
de leveringszekerheid in Nederland te garanderen is het van belang dat in de landelijke 380 kV
ringstructuur en de daarmee verbonden interconnectoren geen 4-circuits 380 kV verbindingen zijn
opgenomen. Deze beperkte maar voor de leveringszekerheid noodzakelijke begrenzing op het
gebruik van 4-circuits 380 kV-verbindingen met een hoog transportvermogen is in lijn met de
huidige praktijk.
In het eerste lid, onderdeel b, wordt de beveiliging van een railsysteem uitgezonderd van de
enkelvoudige storingsreserve omdat de kans dat een enkelvoudige storing in een railbeveiliging
leidt tot het onterecht afschakelen van meerdere railsystemen als gevolg van de ontwikkeling van
digitale logica en self-check functies verwaarloosbaar klein is geworden.

24

In het eerste lid, onderdeel c, worden tenslotte koppelvelden uitgezonderd van de verplichte
storingsreserve. Koppelvelden verbinden twee railsystemen met elkaar en zorgen er voor dat
railsystemen kunnen functioneren met een enkelvoudige storingsreserve. Bij een volledig in bedrijf
zijnde systeem zal het koppelveld bij een storing in een van de rails automatisch uitschakelen
zodat het tweede nog railsysteem zonder storing kan blijven functioneren. Een storing in een
koppelveld zelf kan als gevolg hebben dat de railsystemen aan beide zijden van het koppelveld
worden uitgeschakeld. Er ontstaat daardoor bij een storing in een koppelveld hetzelfde effect als bij
het gelijktijdig uitvallen van twee railsystemen. Tijdens onderhoud staan koppelvelden open, staat
er geen spanning op. Uitschakeling van de met het koppelveld verbonden railsystemen is in dat
geval niet mogelijk Het uitvallen van een koppelveld levert tijdens onderhoud dan ook geen risico
op voor de aangesloten railsystemen. Om risico’s als gevolg van het uitvallen van een koppelveld
te beperken worden aan koppelvelden in normaal bedrijf dezelfde eisen gesteld als aan de
railsystemen die er op zijn aangesloten tijdens onderhoudssituaties.
In het eerste lid onderdeel d wordt de situatie uitgezonderd waarbij er een onderbreking van
maximaal 100 MW verbruik korter dan 10 minuten of 1500 MW levering plaatsvind. Voor de 110 en
150 kV systemen in normaal bedrijf werd door de Elektriciteitswet 1998 een enkelvoudige
storingsreserve voorgeschreven zonder uitzonderingen. Uitsluitend tijdens onderhoud werd een
onderbreking toegestaan indien de duur daarvan korter was dan 6 uur en het getroffen vermogen
lager dan 100 MW. De door ACM vastgestelde Netcode Elektriciteit maakte een uitzondering op de
verplichting om tijdens normale bedrijfsvoering een enkelvoudige storingsreserve aan te houden:
als de onderbrekingsduur korter is dan 10 minuten en het getroffen vermogen lager is dan 100 MW
hoeft op grond van die regelgeving geen storingsreserve te worden aangehouden. Hoewel de
wettelijke grondslag voor die uitzondering ontbrak word in de praktijk wel gehecht aan deze
mogelijkheid. De reden daarvoor is dat het met deze uitzondering voor beheerders van
distributiesystemen mogelijk is om bij een storing in een HS/MS-transformator of een HSaansluitveld of in netuitlopers waar geen schakelinstallatie aan het eind van de uitloper is
aangebracht, om te schakelen op een andere HS/MS transformator. Uit de MKBA komt naar voren
dat het zeer ondoelmatig zou zijn om in die gevallen onverkort vast te houden aan de enkelvoudige
storingsreserve omdat daarvoor parallelle bedrijfsvoering noodzakelijk is terwijl daarmee het aantal
storingsminuten nauwelijks zou worden teruggebracht. Door de in de praktijk gehanteerde
uitzondering te formaliseren worden deze ondoelmatige uitgaven voorkomen. Om die reden wordt
deze uitzondering van een onderbreking van maximaal 100 MW voor 10 minuten opgenomen in dit
besluit. Daarbij is tevens de onderbreking van 100 MW nader gespecificeerd. De bestaande
uitzondering was gebaseerd op de uitval van belasting of afname van elektriciteit. Door de
ontwikkelingen in de opwek van duurzame energie verandert het karakter van het
elektriciteitstransport van hoofdzakelijk eenrichtingsverkeer naar twee richtingsverkeer. Dit geeft
aanleiding bij de begrenzing van de toegestane onderbreking onderscheid te maken tussen de
afname en de levering van elektriciteit. Voor afname blijft de grens van 100 MW gelden zodat de
leveringszekerheid van aangeslotenen gelijk blijft. Voor levering (productie) van elektriciteit wordt
een grens van 1500 MW geïntroduceerd zodat grootschalige duurzame productie op een efficiënte
wijze kan worden ontsloten.
In het eerste lid, onderdeel e, worden railsystemen op 110 en 150 kV uitgezonderd indien daarop
niet meer dan 100 MW verbruikte elektriciteit is aangesloten en wordt voorkomen dat een storing
leidt tot een onderbreking van meer 1500 MW ingevoede elektriciteit. Deze uitzondering is nader
toegelicht in de toelichting op het eerste lid, onderdeel d.
Het eerste lid, onderdeel f, zondert de situatie uit wanneer tijdens vervanging, reparatie en
modificatie van kabels in netuitlopers, GIS systemen en HS/MS transformatoren een storing
optreedt. De kans dat dit gebeurt is zeer klein en de kosten van het aanbrengen van een extra
storingsreserve wegen volgens de MKBA niet op tegen de winst van het aantal storingsminuten dat
daarmee wordt gerealiseerd. Vanwege de lange duur van een onderbreking is de maatschappelijke
impact mogelijk substantieel. De enkelvoudige storingsreserve wordt om die reden tijdens
vervanging, reparatie en modificatie van kabels in netuitlopers, GIS systemen en HS/MS

25

transformatoren niet verplicht maar de tijdsduur en omvang van een mogelijke onderbreking
worden in deze regeling wel beperkt. Vanwege de verschillende hersteltijden die gelden voor
kunststofkabels, oliedrukkabels of UGD kabel wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen deze
verschillende kabeltechnologieën die in de loop der jaren zijn gebruikt. De voorgestelde beperking
vereist dat de bestaande netuitlopers gevoed door UGD-kabels versneld opgelost worden omdat
deze kabeltechnologie de langste hersteltijd kent. Deze kabeltypes zijn opgenomen in het
overgangsrecht.
Het tweede lid betreft de onderdelen van het systeem en de situaties waarin het hebben van een
storingsreserve in normaal bedrijf niet vereist is.
Het tweede lid, onderdeel a, zondert railsystemen op een spanningsniveau van 110 of 150 kV uit
indien een systeembeheerder kan voorkomen dat indien zich een enkelvoudige storing voordoet
meer dan 100 MW verbruik of 1500 MW op het systeem ingevoede elektriciteit wordt onderbroken
en waarbij de onderbroken velden kunnen worden overgeschakeld naar het nog ongestoorde
railsysteem. Voor deze uitzondering wordt verwezen naar de toelichting op het eerste lid,
onderdeel d.
Het tweede lid, onderdeel b, zondert de situatie uit waarin de systeembeheerder kan voorkomen
dat een storing leidt tot een onderbreking van meer dan 100 MW verbruikte elektriciteit of 1500
MW ingevoede elektriciteit die langer langer duurt dan 10 minuten
Het derde lid betreft de onderdelen van het systeem en de situaties waarin het hebben van een
storingsreserve tijdens onderhoud niet vereist is.
Het derde lid, onderdeel a, zondert systemen op 110 of 150 kV uit indien de systeembeheerder
tijdens onderhoud kan voorkomen dat een enkelvoudige storing leidt tot een onderbreking van het
transport van meer dan 100 MW verbruik of 1500 MW op het systeem ingevoede elektriciteit en die
langer duurt dan 6 uur. Deze uitzondering is overgenomen uit de Elektriciteitswet 1998 en wordt
eveneens uitgebreid met grens voor de toegestane onderbreking van ingevoede elektriciteit die is
toegelicht in de toelichting op het eerste lid onderdeel d.
Het derde lid, onderdeel b, zondert de situatie uit wanneer er sprake is van een onderbreking van
100 MW en 6 uur in onderhoudssituaties. De uitzondering uit de Elektriciteitswet 1998 dat in
onderhoudssituaties geen enkelvoudige storingsreserve hoeft te worden aangehouden voor zover
een storing niet leidt tot een onderbreking van meer dan 100 MW voor maximaal 6 uur is in dit
besluit overgenomen.
Systemen op een spanningsniveau van 220 kV en hoger dienen naast het waarborgen van de
nationale functie, ook een belangrijke internationale transportfunctie. In de praktijk functioneren
de railsystemen tijdens onderhoud niet altijd met een enkelvoudige storingsreserve. Daarom wordt
deze situatie uitgezonderd in het derde lid, onderdeel c. De uitval van een laatst in bedrijf zijnde
railsysteem kan leiden tot verschuivingen van de (internationale) transporten over alternatieve
routes. Indien deze alternatieve routes over onvoldoende capaciteit beschikken kan een dergelijk
verschuiving leiden tot cascade-uitval van elektriciteit op 220/380 kV-verbindingen die zich
afhankelijk van de optredende belastingen kan uitbreiden over Nederlandse grenzen. Omdat
dergelijke cascade-storingen leiden tot grote economische schade en ernstige maatschappelijke
implicaties kan veroorzaken wordt de regelgeving voor deze onderdelen aangescherpt met het
criterium dat een enkelvoudige storing tijdens onderhoudssituaties niet mag leiden tot
cascadeonderbrekingen van productie en belasting in andere schakel en transformatorstations op
220 kV en hoger.
Het derde lid onderdelen c en d, zonderen de situaties uit wanneer er sprake is van een storing op
een railsysteem. Op grond van de Elektriciteitswet 1998 waren systeembeheerders verplicht om
altijd een enkelvoudige storingsreserve te hanteren voor de netten met een spanningsniveau van
110 kV en hoger waarop uitsluitend de uitzondering van 100 MW gedurende maximaal 6 uur
mogelijk was in onderhoudssituaties. Dit gold ook voor de railsystemen in transformator en
schakelstations die onderdeel uitmaken van deze systemen. In de regelgeving van ACM waren

26

nadere uitzonderingen op deze regels opgenomen en in de praktijk werd de wettelijk vereiste
enkelvoudige storingsreserve bij railsystemen niet in alle gevallen gehanteerd. Rails vormen een
robuust onderdeel van het elektriciteitssysteem en de kans op een storing in een rail tijdens
onderhoudssituaties is zeer klein (eens in de 500 a 600 jaar). In het MKBA is bezien hoe andere
Europese landen in de praktijk omgaan met het vereiste van een enkelvoudige storingsreserve ten
aanzien van railsystemen. Geconcludeerd kan worden dat de keuze voor een meer of minder
uitgebreid railsysteem afhangt van de rol die het railsysteem speelt voor de betrouwbaarheid van
het gehele systeem. Voor uitgebreidere railconfiguraties (bijvoorbeeld een derde rail) wordt vaak
gekozen als het station cruciaal is om te voorzien in een hoge stroomvraag (belasting) en/of als er
grootschalige elektriciteitsproductie via een station wordt ontsloten.
Op basis van de gehanteerde praktijk in Europese landen biedende bepalingen in dit besluit een
algemeen kader waarin de toegestane omvang en duur van een onderbreking van belasting
(afname van elektriciteit) en de maximale omvang van een onderbreking van levering als gevolg
van een railstoring begrensd zijn. In dit besluit wordt een grens geïntroduceerd voor de toegestane
onderbreking van productie. Deze nieuwe grens hangt samen met de ontwikkelingen van
grootschalige productie en duurzame opwekking waarbij het tevens wenselijk is om ook voor de
toekomst te borgen dat de uitval van een rail slechts leidt tot een beperkte afschakeling van
geproduceerde elektriciteit. Gelet op het onderzoek is het doelmatig om de grens van het
maximaal toegestane productievermogen dat mag uitvallen als gevolg van een railstoring iets
groter te laten zijn dan het vermogen van de grootste generator die op het Nederlandse
transmissiesysteem is aangesloten. De grens wordt thans vastgelegd op 1500 MW.
Als de systeembeheerder bij een storing niet in staat is binnen de begrenzing te blijven, wordt hij
verplicht te investeren in uitgebreidere railconfiguraties. De omvang en duur van de toegestane
onderbreking is bepaald op basis van een risicoafweging (kans maal impact) en een
maatschappelijke kosten - baten analyse.
Concreet leidt dit er toe dat railsystemen op een spanningsniveau van 110 kV en hoger zodanig
dienen te worden ontworpen en bedreven dat een onderbreking van belasting als gevolg een
railstoring in omvang wordt beperkt tot maximaal 1.000 Megawatt. Dit moet binnen 2 uur zijn
teruggebracht tot 500 MW en wordt vervolgens verder teruggebracht en binnen 6 uur moet de
storing zijn opgelost. De toegestane onderbreking van productie als gevolg van een dergelijke
railstoring wordt beperkt in omvang tot maximaal 1.500 MW.
Systemen op een spanningsniveau van 220 kV en hoger dienen naast het waarborgen van de
nationale functie, ook een belangrijke internationale transportfunctie. In de praktijk functioneren
de railsystemen tijdens onderhoud niet altijd met een enkelvoudige storingsreserve. De uitval van
een laatst in bedrijf zijnde railsysteem kan leiden tot verschuivingen van de (internationale)
transporten over alternatieve routes. Indien deze alternatieve routes over onvoldoende capaciteit
beschikken kan een dergelijk verschuiving leiden tot cascade-uitval van elektriciteit op 220/380 kVverbindingen die zich afhankelijk van de optredende belastingen kan uitbreiden over Nederlandse
grenzen. Omdat dergelijke cascade-storingen leiden tot grote economische schade en ernstige
maatschappelijke implicaties kan veroorzaken wordt de regelgeving voor deze onderdelen
aangescherpt met het criterium dat een enkelvoudige storing tijdens onderhoudssituaties niet mag
leiden tot cascadeonderbrekingen van productie en belasting in andere schakel en
transformatorstations op 220 kV en hoger.
Artikel 5.4
Artikel 5.4 van dit besluit bevat de regels betreffende de inhoud en zichtperiode van het
investeringsplan voor systemen, waaronder het transmissiesysteem op zee.
Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels gesteld worden over bijvoorbeeld het detailniveau
waarop over de capaciteitsramingen, de investeringen en de onderbouwing daarvan gerapporteerd
moet worden en over de samenhang tussen het investeringsplan en het kwaliteitsborgingssysteem.
Voorts zij verwezen naar paragraaf 3.4 van deze toelichting.

27

Artikel 5.5
Artikel 5.5 van dit besluit bevat de regels betreffende de procedure van de totstandkoming van het
vastgesteld investeringsplan.
De systeembeheerder consulteert het ontwerp investeringsplan op geschikte wijze bijvoorbeeld
door deze integraal op zijn website te plaatsen. Op deze wijze kan door bijvoorbeeld
belanghebbenden worden getoetst of de inschatting van de systeembeheerder redelijk is gezien de
verwachte ontwikkelingen van productie, levering en verbruik. De systeembeheerder maakt de
afweging van verschillende belangen die leiden tot de investeringsvoorstellen.
Een openbare consultatie zorgt voor transparantie over de toekomstige investeringen en geeft
belanghebbenden de kans te reageren binnen de procedure, waarbij de noodzaak van de concrete
investeringen wordt vastgesteld. Bij het openbaar maken van het investeringsplan, conform artikel
5.22, vierde lid, van de wet, worden vertrouwelijke gegevens niet openbaar gemaakt. Zo zijn
bijvoorbeeld investeringsbedragen per investering openbaar. Vertrouwelijk zijn de kostenramingen
per onderdeel die ten grondslag liggen aan de investeringsbedragen, wanneer het openbaar maken
van deze informatie de systeembeheerder nadeel kan opleveren in aanbestedingstrajecten. Ook
capaciteiten van individuele klanten zijn vertrouwelijk. Als een systeembeheerder aan kan tonen
dat openbaarmaking van een project schade op zou leveren voor een bepaald bedrijf, dan hoeft de
naam van dat project niet openbaar worden gemaakt.
Na de consultatie vult de systeembeheerder zijn ontwerp investeringsplan aan met een
omschrijving en een onderbouwing van de wijze waarop de zienswijzen zijn verwerkt. Daarnaast
worden de zienswijzen als bijlage bij het (ontwerp) investeringsplan gevoegd. De verwerking van
zienswijzen kan meer helderheid geven over de wijze waarop de afwegingen en keuzes in het
investeringsplan zijn gemaakt.
De aangepaste systematiek die leidt tot het vaststellen van de noodzaak van de uitbreidings- en
vervangingsinvesteringen (zoals bedoeld in artikel 5.4, eerste lid, onderdeel c) en sluit aan bij de
competenties en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen. Het is de verantwoordelijkheid
van de systeembeheerder om relevante ontwikkelingen en bijbehorende risico’s voor het systeem
tijdig te signaleren en daarbij passende maatregelen te nemen. Hierbij weegt de systeembeheerder
de verschillende belangen af (zoals betrouwbaarheid, betaalbaarheid, veiligheid etc.) en licht deze
toe. De ACM toetst de investeringsplannen allereerst aan de wettelijke vormvereisten. Is het plan
tijdig ingediend, bevat het plan de juiste elementen? Daarnaast toetst de ACM of het plan in
redelijkheid tot stand is gekomen en of de systeembeheerder de noodzaak voldoende heeft
onderbouwd.. Hierbij kan de ACM bijvoorbeeld een aanwijzing geven wanneer de kosten van een
specifieke investering nadere uitleg behoeven. Voor het transmissiesysteem op zee geldt dat de
ACM de noodzaak van de voorgestelde investeringen niet toetst aangezien deze volgt uit het
scenario als bedoeld in artikel 5.6 van de wet. Ook betrekt de ACM bij zijn toets het Staatstoezicht
op de Mijnen voor het onderdeel veiligheid van het gastransport. Tot slot kan de Ministereen
bindende gedragslijn opleggen indien een systeembeheerder in zijn investeringsplan een
belangrijke ontwikkeling waarvan significante wijzigingen in het systeem worden verwacht niet
(voldoende) heeft meegewogen in zijn planvorming. Deze bevoegdheid is specifieker dan de
algemene bevoegdheid in artikel 10.14 van de wet en ziet specifiek op aanpassing van het
investeringsplan. De opdracht in artikel 10.14 kan bijvoorbeeld worden gegeven indien de Minister
ziet aankomen dat er een tekort aan transportcapaciteit dreigt te ontstaan.
De systeembeheerder maakt het door hem vastgestelde investeringsplan, na opvolging van de
eventuele aanwijzingen, integraal openbaar, dat kan hij bijvoorbeeld doen door plaatsing op zijn
website. Bij het openbaar maken van het investeringsplan worden vertrouwelijke gegevens niet
openbaar gemaakt conform artikel 5.22, vierde lid, van de wet. Met het vaststellen van het
investeringsplan is ook de noodzaak van de daarin opgenomen investeringen vastgesteld. Dus voor
bijvoorbeeld een investering, die in een later stadium onder de Rijkscoördinatieregeling (RCR) komt

28

te vallen en is opgenomen in een goedgekeurd investeringsplan, betekent dit dat de noodzaak voor
investering is vastgesteld.
Tussentijdse wijzingen ten aanzien van het investeringsplan kunnen nodig zijn omdat bijvoorbeeld
tijdens de voorbereidingsfase kan blijken dan een investering toch niet noodzakelijk is. Hierbij valt
bijvoorbeeld te denken aan een grote aansluiting van een eindaangeslotene of producent die als
gevolg van onvoorziene, veranderende economische omstandigheden alsnog moet worden
uitgesteld of geannuleerd. De geplande investeringen die hiermee gemoeid zijn kunnen hun
noodzaak verliezen of in gewijzigde vorm (later in de tijd / met minder capaciteit) worden
gerealiseerd.
Voor significante wijzigingen wordt een wijzigingsvoorstel ingediend. Bij significante wijzigingen
kan gedacht worden aan een substantiële toename van de investeringskosten, risico’s of de
doorlooptijd van projecten. Voor significante wijzigingen geldt eenzelfde procedure (consultatie en
toetsing) als voor een geheel nieuw investeringsplan. Deze wijzigingen worden op jaarbasis
geclusterd en ingediend. Dit kan gezamenlijk met een nieuw investeringsplan of apart wanneer dit
in de periode plaatsvindt tussen twee investeringsplannen in. Kleine wijzigingen kunnen ingediend
worden bij het eerstvolgende investeringsplan.
Artikel 5.6
De aansluitplicht voor de systeembeheerder is van wezenlijk belang om daadwerkelijk toegang tot
het systeem te krijgen. Op grond van artikel 5.9, eerste lid, van de wet dient de systeembeheerder
iedere verzoeker binnen een redelijke termijn aan te sluiten. Wat een redelijke termijn is zal
afhangen van de betreffende situatie.
Om partijen hier meer richting in te geven wordt vastgesteld dat de redelijke termijn ten hoogste
18 weken is voor het aanleggen of verzwaren van kleine aansluitingen, aansluitingen voor
elektriciteit tot 10 MV en aansluitingen voor de productie van hernieuwbare elektriciteit. Deze
termijn gold voorheen op grond van artikel 23 van de Elektriciteitswet 1998.
Grote aansluitingen voor gas en aansluitingen voor elektriciteit vanaf 10 MVA kennen een te grote
diversiteit en de termijnen waarbinnen deze kunnen worden gerealiseerd of verzwaard zijn
afhankelijk van vele factoren zoals ruimtelijke plan- en besluitvorming. De redelijke termijn voor
het realiseren of verzwaren van deze aansluitingen moet daarom telkens per geval, afhankelijk van
de omstandigheden worden vastgesteld.
Alleen als sprake is van omstandigheden waarin de systeembeheerder niet in redelijkheid kan
worden verweten dat hij de aansluiting niet tijdig heeft gerealiseerd kan die termijn overschreden
worden. Deze hardheidsclausule geldt, in tegenstelling tot de bepaling die voorheen was
opgenomen in artikel 23 van de Elektriciteitswet 1998, niet enkel voor aansluitingen van productieinstallaties voor de opwekking van hernieuwbare elektriciteit, maar ook aansluitingen tot 10 MVA.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan situaties waarin benodigde vergunningen niet tijdig
verkregen kunnen worden of de aansluiting door percelen van derden zal lopen en een conflict met
deze derden speelt. Voor grote aansluitingen wordt geen uitgangspunt voor de redelijke termijn
opgenomen, omdat het realiseren van dergelijke aansluitingen zodanig specifiek kan zijn dat hier
geen algemene richtlijn voor gegeven kan worden. Dat neemt niet weg dat ook bij die
aansluitingen de systeembeheerder de aansluiting zo snel als redelijkerwijs mogelijk realiseert.
Artikel 5.7
De artikelen 5.7 tot en met 5.15 van dit besluit strekken tot uitwerking van regels inzake
congestiemanagement. Bepaald wordt op welke wijze de systeembeheerder voor elektriciteit
congestiemanagement toe moet passen in het geval de capaciteit van (een deel van) het systeem
ontoereikend is om alle gevraagde transporten uit te voeren. Opgemerkt wordt dat deze artikelen

29

alleen van toepassing zijn indien congestie zich louter voordoet op de interne systemen. Bij
congestie op een interconnector of congestie op interne systemen die samenhangen met congestie
op een interconnector zijn congestiebeheersprocedures van toepassing.
Vooropgesteld staat dat de systeembeheerder op grond van artikel 5.4 van de wet al de wettelijke
plicht heeft om transportschaarste binnen alle redelijkheid te voorkomen of op te lossen door de
infrastructuur aan te passen op de transportbehoefte. Congestiemanagement is daarom alleen van
toepassing in tijdelijke situaties van transportschaarste die de systeembeheerder niet heeft weten
te voorkomen en de systeembeheerder nog niet heeft voorzien in extra transportcapaciteit.
Als op basis van technische uitgangspunten het beeld is dat zich toch congestie voor zou kunnen
doen dan stelt de systeembeheerder een congestiegebied vast. Dit is een geografische weergave
van het systeem(deel) waarop ontoereikende transportcapaciteit beschikbaar is, met de daarop
aangeslotenen. Het doel bij het vastleggen van het congestiegebied is om de omvang daarvan zo
veel mogelijk te beperken tot het systeem(deel) waar zich de fysieke knelpunten voordoen, mits er
voldoende aangeslotenen op datzelfde systeem(deel) zijn die fysiek kunnen bijdragen aan het
daadwerkelijk optreden van transportschaarste.
Artikel 5.8
Indien een systeembeheerder een congestiegebied vaststelt, heeft dat consequenties voor de
degenen die in dat gebied zijn aangesloten op het systeem. In artikel 5.8 wordt bepaald dat de
systeembeheerder deze aangeslotenen tijdig zekerheid dient te geven over de betekenis van het
instellen van een congestiegebied en de te volgen procedures die hieraan verbonden zijn. De
informatie dient tijdig kenbaar te worden gemaakt aan de aangeslotenen binnen het
congestiegebied. Het staat de systeembeheerder vrij te kiezen op welke wijze deze informatie
wordt verstrekt, zolang deze maar toegankelijk is. Op deze manier kunnen ook de aangeslotenen
buiten het congestiegebied er bij hun bedrijfsvoering rekening mee houden dat er op enig moment
congestiemanagement kan worden toegepast en zij worden gevraagd een opgave te doen voor ter
beschikking stellen van vermogen voor het opregelen.
Voor een optimale benutting van het systeem binnen een congestiegebied is het essentieel dat de
systeembeheerder kan beschikken over een goed inzicht in de te verwachten
elektriciteitstransporten en de daadwerkelijk optredende systeembelasting. Alleen dan kan het
moment van daadwerkelijk optreden van transportbeperkingen op adequate wijze worden
voorzien. Ten aanzien van de informatievoorziening die nodig is om eventuele
transportbeperkingen te kunnen vaststellen zijn accurate transportprognoses van cruciaal belang.
Artikel 5.9
Ingeval van congestiemanagement wordt aangesloten bij de regels inzake
programmaverantwoordelijkheid: de aangeslotene met een grote aansluiting draagt zorgt ervoor
dat de dag voorafgaand aan de dag van uitvoering transportprognoses worden ingediend bij de
systeembeheerder. Artikel 5.9 is alleen van toepassing op diegenen die in een congestiegebied op
een systeem zijn aangesloten. Op aangeslotenen buiten een congestiegebied blijven de normale
regels inzake programmaverantwoordelijkheid van toepassing.
Het is aan de systeembeheerder om op basis van de ingediende transportprognoses vast te stellen
of alle gevraagde transporten in elke tijdeenheid uitgevoerd kunnen worden gezien de totaal
beschikbare transportcapaciteit op die momenten. Indien de systeembeheerder vaststelt dat
congestie op zal treden, kan hij aangeslotenen de gelegenheid geven de ingediende
transportprognose bij te stellen. Deze bijgestelde transportprognose wordt dichter op het moment
van de verwachte congestie ingediend. Partijen zullen hun transportprognose bijstellen aan de
hand van de laatste kennis en dat deze prognoses dus meer aansluiten bij de uiteindelijke behoefte
aan transportcapaciteit. Aangeslotenen moeten een juiste prikkel krijgen om zo adequaat
mogelijke prognoses in te dienen. Het is van belang dat er voor congestiegebieden extra eisen
gesteld kunnen worden en dat afwijkingen van eenmaal ingediende transportprognoses niet meer
zonder extra voorwaarden kunnen worden toegestaan. Overigens ligt het voor de hand dat de

30

systeembeheerder wel ruimte biedt voor afwijkingen van de transportprognose door aangeslotenen
als die de congestie verminderen.
Artikelen 5.10 tot en met 5.14
Indien de beschikbare transportcapaciteit in het congestiegebied ontoereikend is past de
systeembeheerder congestiemanagement toe. De systematiek die hierbij gehanteerd moet worden
is het zogenaamde ‘system redispatch’. Dat houdt in dat binnen het congestiegebied wordt op- of
afgeregeld, afhankelijk van het type congestie en dat buiten het congestiegebied de tegengestelde
maatregel wordt genomen. Daarbij is de systeembeheerder de centrale partij voor de uitvoering en
toepassing van congestiemanagement. Dat geschiedt op basis van biedingen van marktpartijen
voor het af- en opregelen. Het regime van ‘system redispatch’ heeft belangrijke voordelen: het is
economisch efficiënt (waarborgt goedkoopste productie) en heeft relatief lage transactiekosten en
lage administratieve lasten. Het sluit aan bij bestaande mechanismen en verantwoordelijkheden
van partijen en is daarmee het meest eenvoudig te implementeren. Het is een systeem dat in
meerdere lidstaten van de Europese Unie wordt toegepast en waarvan de effecten bekend zijn.
Van belang is voorts nog om op te merken dat de regels inzake congestiemanagement zich
uitsluitend richten op taken en verplichtingen van de systeembeheerder en van de producent. De
reikwijdte van het onderhavige artikelen zijn voor wat betreft het op- en afregelen dan ook beperkt
tot de producent. Dat laat onverlet de rol die ook verbruikers kunnen spelen in het kader van
congestiemanagement door minder te verbruiken buiten het congestiegebied in plaats van het
opregelen door een producent. Verbruikers buiten het congestiegebied kunnen dus op vrijwillige
basis deelnemen aan het systeem van congestiemanagement. Verbruikers binnen het
congestiegebied kunnen niet meedoen, omdat die alleen bij zouden kunnen dragen door meer
elektriciteit te gaan verbruiken en dat staat op gespannen voet met het belang van
energiebesparing.
Wanneer zich congestie voordoet, dan dient de systeembeheerder voorrang te geven aan het
transport van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen die binnen een congestiegebied is
opgewekt. Rechtvaardiging voor dit ‘voorrang voor duurzaam’ principe wordt gevonden in richtlijn
2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het
gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van Richtlijn
2001/77/EG en Richtlijn 2003/30/EG (hierna: richtlijn 2009/28). Deze richtlijn staat zowel
voorrang op de toegang tot het systeem als voorrang bij distributie en transmissie voor.
Uitgangspunt is te komen tot zo min mogelijk belemmeringen voor elektriciteit uit hernieuwbare
energiebronnen. In Nederland is de aansluiting op het systeem voor zowel alle productieinstallaties al gegarandeerd. Voorrang aan elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen wordt
daarom gegeven bij distributie en transmissie in geval transportcapaciteit tekort schiet, bij
congestie. Congestiemanagement wordt dan getrapt ingezet, waarbij elektriciteit uit conventionele
productie-installaties als eerste wordt gereduceerd, gevolgd door deels uit hernieuwbare bronnen
en uit biomassa geproduceerde elektriciteit, daarna hoogrenderende warmtekrachtkoppeling en als
laatste zon-PV en windenergie. Op deze wijze wordt verzekerd dat, voor zover dit technisch
verantwoord is, alle aangeboden elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en hoogrenderende
warmtekrachtkoppeling wordt getransporteerd. De volgorde van het toepassen van
congestiemanagement is opgenomen in artikel 5.10.
De systeembeheerder kan producenten waarop congestiemanagement van toepassing is daarom
op grond van artikel 5.11 verplichten dagelijks voor de dag daarop biedingen te doen waarbij per
productie-installatie in het congestiegebied wordt aangegeven tegen welke prijs zij bereid zijn
minder elektriciteit in te voeden op het systeem. Voorafgaand aan deze verplichte fase kan de
systeembeheerder de producenten en verbruikers in het gebied verzoeken een bieding voor het
afregelen van vermogen respectievelijk meer elektriciteit aan het systeem te onttrekken, in te
dienen. Door verbruikers toe te staan bij te dragen aan congestiemanagement is de markt waaruit
een systeembeheerder put groter, waarmee de efficiëntie wordt verhoogd. Verbruikers zullen in
beginsel niet geprikkeld worden meer te verbruiker, maar slechts om hun verbruik in de tijd te

31

verschuiven. Meer verbruiken zal een verbruiker alleen doen als de financiële tegemoetkoming uit
congestiemanagement groter is dan de kosten van een hoger verbruik. Dat zal de komende jaren
in ieder geval niet aan de orde zijn, omdat producenten een financiële prikkel hebben scherper in
te bieden dan dat. Overigens worden verbruikers alleen verzocht om een bieding en zijn zij niet
verplicht om mee te doen.
De systeembeheerder heeft deze mogelijkheid, maar hoeft deze vrijwillige fase niet toe te passen.
Indien bijvoorbeeld vanwege de omvang van het congestiegebied niet is te verwachten dat via een
vrijwillige fase voldoende biedingen voor het afregelen van vermogen zullen worden ingediend, is
het niet nuttig om eerst een vrijwillige fase te organiseren.
Inbieden van vermogen dient te geschieden per productie-installatie in het congestiegebied. Een
systeem waarbij op basis van productieportfolio wordt ingeboden, is niet transparant en het
uiteindelijke effect van de biedingen op de systeemcapaciteit kan door de systeembeheerder niet
worden vastgesteld. Het is van belang dat op basis van productie-installatie kan worden herleid
vanaf welke locaties de vraag om transportcapaciteit wordt verminderd dan wel vergroot. De
systeembeheerder dient op basis van de biedingen vast te kunnen stellen of er technisch
voldoende vermogen beschikbaar wordt gesteld om het congestieprobleem effectief op te kunnen
lossen.
De betreffende bieding heeft betrekking op het gehele productievolume dat ter beschikking kan
worden gesteld.
De getrapte inzet van congestiemanagement, waarbij elektriciteit uit conventionele productieinstallaties als eerste wordt gereduceerd, betekent ook dat alleen de producenten waarop
congestiemanagement van toepassing is, verplicht deelnemen aan de biedingen om
productievermogen te beperken. Deelname aan deze biedingen door categorieën producenten
waarop congestiemanagement (nog) niet van toepassing is kan op vrijwillige basis. De producent
kan zelf aangeven of alleen mee wordt gedaan indien de betreffende categorie aan bod komt of
vrijwillig in alle gevallen.
Artikel 5.13 bevat een bepaling met betrekking tot het opregelvermogen buiten het
congestiegebied en de wijze waarop de systeembeheerder de beschikking krijgt over dit vermogen.
Opregelvermogen kan ook bestaan uit verminderd verbruik buiten het congestiegebied. De
transmissiesysteembeheerder is de systeembeheerder die zorgt voor alle handelingen die nodig
zijn in het kader van opregelen van vermogen.
Na een melding aan aangeslotenen buiten het congestiegebied door de systeembeheerder kunnen
producenten en eindafnemers die zijn gevestigd buiten het congestiegebied biedingen doen voor
extra vermogen dat zij voor de volgende dag bereid zijn ter beschikking te stellen aan de
systeembeheerder. Deze biedingen kunnen in principe worden gedaan door iedere willekeurige
producent buiten het congestiegebied. Door iedere partij in de gelegenheid te stellen te
participeren wordt de liquiditeit en efficiëntie van de markt bevorderd en dient te worden
bewerkstelligd dat extra vermogen tegen zo laag mogelijke kosten door de systeembeheerder kan
worden verkregen.
Artikel 5.13 laat ruimte voor een tweetrapsraket die aansluit bij de intentie van de wet om alle
geïnteresseerde partijen in staat te stellen mee te bieden. Opregelvermogen wordt dan in eerste
instantie op vrijwillige basis ter beschikking gesteld. Voorkomen moet echter worden dat er om
strategische overwegingen geen of te weinig biedingen zijn waardoor de kosten van het opregelen
onnodig hoog worden. Een verplichting voor bepaalde partijen buiten het congestiegebied
(eventueel boven een bepaalde grens) om te bieden kan dan in tweede instantie een optie zijn als
de systeembeheerder vaststelt dat er te weinig vermogen wordt ingeboden om de congestie op te
lossen. Dit dient zeker in die fase dan ook de volledig geplande productie van de eenheid te
betreffen.
Artikel 5.15
Artikel 5.15 bepaalt dat de systeembeheerder transparantie moet betrachten over de wijze waarop
hij congestiemanagement uitvoert. Dit houdt in dat de systeembeheerder op een geschikte wijze

32

openbaarheid verschaft over het instellen van een congestiegebied, de maatregelen die hij over de
wijze waarop de congestie structureel wordt opgelost en de getroffen maatregelen om congestie
zoveel mogelijk te beperken.
Artikel 5.16
De delegatiegrondslag van artikel 5.10, vijfde lid, van de wet biedt de ruimte om nadere invulling
te geven aan de transporttaak van de systeembeheerders. In dit artikel is bepaald dat het inkopen
van netverliezen een taak van de systeembeheerder is. Bij netverliezen gaat het om elektriciteit die
of gas dat op een systeem is ingevoed, maar niet door een eindafnemers wordt onttrokken. Daar
kan bijvoorbeeld sprake van zijn ingeval van illegale onttrekking, transformatorverliezen of
gaslekken. Onder netverliezen wordt niet verstaan elektriciteit die of gas dat wordt onttrokken door
een eindafnemer maar niet betaald. Dat is immers geen netverlies, maar een discussie over
betaling die de verantwoordelijkheid is van de leverancier.
In het tweede lid van dit artikel is een aantal transportgerelateerde taken omschreven, die
onderdeel uitmaken van de algemene transporttaak van een transmissiesysteembeheerder voor
gas. De taak, genoemd in onderdeel a betreft de mogelijkheid om gecontracteerde capaciteit op
een invoed- of afleverpunt naar een ander op dezelfde locatie gelegen punt over te boeken. Op
enkele grenspunten is het systeem van een transmissiesysteembeheerder voor gas verbonden met
twee of meer andere systemen. Op de locatie ‘Oude Statenzijl’ gaat gas bijvoorbeeld vanuit
Nederland naar verschillende Duitse systemen. Er bestaan op dit punt dus meerdere afleverpunten
van een transmissiesysteembeheerder voor gas. Deze dienst wordt nu aangeboden in de markt
onder de noemer diversion.
In onderdeel b is een transmissiesysteembeheerder voor gas onder zijn transporttaak gehouden de
secundaire markt voor capaciteit of voor het gebruiksrecht van capaciteit (nu bekend onder de
namen transfer of capacity rights en transfer of usage rights) te faciliteren.
Programmaverantwoordelijken die capaciteit gekocht hebben maar niet gebruiken kunnen deze
capaciteit verkopen aan een andere programmaverantwoordelijke óf het gebruiksrecht verpachten
aan een andere programmaverantwoordelijke. Een transmissiesysteembeheerder voor gas moet
echter te allen tijde weten (i) wie de eigenaar van de capaciteit is om het tarief in rekening te
kunnen brengen en (ii) wie het gebruiksrecht van de capaciteit heeft om te bepalen wie er mogen
nomineren. Daartoe moet een transmissiesysteembeheerder voor gas van elke overdracht van
capaciteit of het gebruiksrecht op de hoogte gebracht worden.
In onderdeel c is opgenomen dat een beheerder van een transmissiesysteem voor gas het mogelijk
moet maken dat gas tussen invoeding op zijn systeem en onttrekking eruit overgedragen wordt
tussen twee programmaverantwoordelijken. GTS biedt een dergelijke faciliteit voor de overdracht
van zeggenschap aan onder de naam Title Transfer Facility, TTF. Zo’n faciliteit maakt het mogelijk
dat transport van en handel in gas ontkoppeld worden wat een positief effect heeft op de werking
van de gasmarkt. Al het gas op het transmissiesysteem is immers in principe verhandelbaar en een
partij die het gas koopt, kan zelf bepalen of zij het doorverkoopt of waar zij het naar toe laat
transporteren. Het aanbieden van deze faciliteit stemt overeen met de bepalingen in artikel 7.6 van
de wet waarin een systeemgebruiker op dient te geven aan een beheerder van een
transmissiesysteem voor gas aan wie en hoeveel gas hij overdraagt op een virtueel punt tussen het
invoed- en afleverpunt.
In onderdeel d is neergelegd dat onderdeel van de transporttaak is het aanbieden van capaciteit op
invoed- of afleverpunten en het uitvoeren van het transport. Het transport van gas over het
transmissiesysteem voor gas vindt immers plaats op basis van boekingen van capaciteit op
bepaalde invoed- en afleverpunten door programmaverantwoordelijken. Niet alle boekingen van
capaciteit op invoed- en afleverpunten zijn echter hetzelfde. Er bestaan een aantal varianten op
van het “reguliere” boeken van capaciteit op invoed- en afleverpunten, die een afwijkend type

33

transport representeren. Deze vormen van het transport zijn uitgewerkt in de codes. Hier gelden
vaak andere tarieven voor.
Op basis van Artikel 9.1, vierde lid, onder a, van de wet, kunnen bij codes nadere
transportvarianten worden onderscheiden die verband houden met de transporttaak. Belangrijk is
dat nieuwe transportvarianten vastgelegd worden in technische codes voordat zij aangeboden
worden en dat de vormgeving en tarifering van transportvarianten in lijn is met randvoorwaarden
als non-discriminatie, transparantie en kostenreflectiviteit is. De toezichthouder controleert hier op.
Bij het vaststellen van de codes kan de toezichthouder bepalen of de in het voorstel opgenomen
transportvarianten bijdragen aan de in Artikel 9.7, eerste lid, van de wet, genoemde belangen.
Indien ACM bijvoorbeeld vaststelt dat de transportvariant een discriminatoir karakter en/of een
verstorend effect op een doelmatige gasvoorziening heeft, kan zij deze codes niet vaststellen en
wijzigingsopdrachten geven.
Artikel 5.17
De systeembeheerders zijn op basis van de wet verplicht een doeltreffend
kwaliteitsborgingssysteem te hanteren. Dit kwaliteitsborgingssysteem ziet erop toe dat een aantal
relevante processen, plannen en procedures van de systeembeheerder aan elkaar gekoppeld is.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een risicoanalyse, het investeringsplan en een
bedrijfsmiddelenregister. Door deze elementen met elkaar te verbinden heeft de systeembeheerder
beter inzicht in de kwaliteit van zijn transportdienst en kan hij daarop adequate maatregelen
treffen. Als kwaliteitsaspecten worden betrouwbaarheid en veiligheid genoemd, hieronder valt
bijvoorbeeld ook de productkwaliteit, het beheersen van de veiligheid van de mens en het milieu.
De werking van het kwaliteitsborgingsysteem kan zowel worden getoetst op de eisen aan het
kwaliteitsborgingsysteem zelf als op bijvoorbeeld de adequate invulling van de genoemde
processen.
In dit artikel worden regels gesteld aan de plannen, procedures en processen voor de borging van
de kwaliteit van de transportdienst van de systeembeheerder. In een doelmatig
kwaliteitsborgingsysteem zijn procedures en werkvoorschriften voor een veilige en doelmatige
bedrijfsvoering van de systeembeheerder vastgelegd. Met een dergelijk kwaliteitsborgingssysteem
kan de systeembeheerder kwaliteitsrisico’s, zoals betrouwbaarheid of veiligheid van de
transportdienst, systematisch, gestructureerd en aantoonbaar registreren, monitoren en bijsturen
met als doel de continue verbetering van de kwaliteit.
Het is aan het management van de systeembeheerder om zorg te dragen dat in de praktijk gebruik
wordt gemaakt van het inzicht dat het kwaliteitsborgingssysteem biedt.
Het kwaliteitsborgingssysteem dient alle bedrijfsprocessen te omvatten en met behulp van een
plan-do-act cyclus, de zogenaamde “Deming circle”, wordt continu bepaald of de kwaliteitsprestatie
gehaald wordt. Wanneer de kwaliteit onvoldoende is gewaarborgd geeft het
kwaliteitsborgingssysteem inzicht in de maatregelen die genomen moeten worden om de
kwaliteitsprestaties op orde te brengen. Daarnaast kunnen de ACM en het Staatstoezicht op de
Mijnen door de aanwezigheid van het kwaliteitsborgingssysteem toezicht houden op de processen
en de bedrijfsvoering van de systeembeheerders met betrekking tot veiligheid.
Er is een aantal internationaal erkende normen met betrekking tot kwaliteitsmanagement, zoals de
actuele versies van ISO 9001:2000, ISO 14001, OHSAS 18001 en ISO 55000. Gezien het feit dat
ISO 55000 ontwikkeld is voor het beheren van bedrijfsmiddelen sluit deze norm sterk aan bij de
bedrijfsvoering van de systeembeheerder. De beheerders van elektriciteits- en gassystemen
hebben daarom een Nederlandse interpretatie van deze norm gemaakt, de NTA 8120 en in
overeenstemming gebracht met de norm ISO 55000. Deze norm is toegesneden op de
bedrijfsprocessen van de systeembeheerder en formuleert de algemene specificaties voor het zo
goed mogelijk beheren van de (externe) veiligheid, kwaliteit en capaciteit van het elektriciteits- en
gassysteembeheer. Met een kwaliteitsborgingssysteem op basis van deze norm kunnen, gedurende

34

alle fasen van de levenscyclus van gassystemen, afwijkingen, storingen en incidenten worden
voorkomen of de gevolgen daarvan worden beheerst. Dit kan bijdragen aan de inrichting van een
doeltreffende kwaliteitsborgingssysteem.
Het nagestreefde en gerealiseerde kwaliteitsniveau betreffende het transport van elektriciteit of gas
wordt uitgedrukt door middel van prestatie-indicatoren voor kwaliteit die op een gelijke wijze
worden berekend door de verschillende systeembeheerders. De systeembeheerder moet deze
indicatoren in zijn registratie opnemen. Een prestatie-indicator voor kwaliteit is een parameter voor
de geleverde kwaliteit over een vastgestelde periode. Het gaat om bijvoorbeeld de
betrouwbaarheid of veiligheid van het systeem. Deze indicatoren worden ook gebruikt om de
kwaliteit van de verschillende systeembeheerders met elkaar te vergelijken. De door de
systeembeheerder te verstrekken geregistreerde gegevens zijn medebepalend voor de
kwaliteitsterm q (artikel 6.11 van de wet) en daarmee de maximaal toegestane tarieven die een
systeembeheerder in rekening mag brengen.
Artikel 5.18
De keuze om de op afstand uitleesbare meter in Nederland te introduceren is gebaseerd op twee
pijlers: ten eerste de wens om de consument beter in staat te stellen keuzes te maken op
energiegebied door hem meer inzicht in zijn verbruik te bieden; ten tweede op het derde Europese
energiepakket, waarin wordt bepaald dat in 2020 minimaal 80% van de huishoudens dient te
beschikken over een op afstand uitleesbare meter indien de ingebruikname van op afstand
uitleesbare meters in een maatschappelijke kosten-/ batenanalyse positief wordt beoordeeld
(Bijlage I, punt 2, van richtlijn 2009/72). In Nederland is de ingebruikname van de op afstand
uitleesbare meters in 2010 door KEMA positief beoordeeld (Intelligente meters in Nederland.
Herziene financiële analyse en adviezen voor beleid, KEMA, september 2010).
Het uitgangspunt is om in de grootschalige uitrol alle huishoudens een op afstand uitleesbare
meter aangeboden te hebben, zodat alle consumenten de mogelijkheid hebben meer inzicht te
krijgen in hun eigen verbruik en zij maximaal in staat worden gesteld de voordelen van de op
afstand uitleesbare meter te benutten. In dit artikel is daarom vastgelegd dat de
systeembeheerders eind 2020 aan alle aangeslotenen met een kleine aansluiting een op afstand
uitleesbare meter ter beschikking hebben moeten gesteld. Aangeslotenen die beschikken over een
onbemeten aansluiting worden hiervan uitgezonderd. De inhoud van artikel 5.18 was voorheen
geregeld in artikel 2 van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen. In het artikel is echter
niet opgenomen wanneer een aangeslotene over een onbemeten aansluiting beschikt. Dat volgt
reeds uit de voorwaarden, bedoeld in artikel 9.1 van de wet.
Artikel 5.19
In dit artikel zijn de eisen opgenomen die gelden voor zowel op afstand uitleesbare elektriciteitsals gasmeters voor aangeslotenen met een kleine aansluiting. De inhoud was voorheen geregeld in
de artikelen 4 en 5 van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen. Waar de eisen voor
een meetinrichting voor elektriciteit en voor een meetinrichting voor gas overeen komen, is ervoor
gekozen deze eisen in één artikel voor een meetinrichting voor elektriciteit of gas samen te
brengen.
In het eerste lid is opgenomen dat de op afstand uitleesbare meetinrichtingen geschikt moeten zijn
om de status van de op afstand uitleesbare meetinrichting te registreren en weer te geven en het
registreren van (pogingen tot) fraude, misbruik of inbreuk op de meetinrichting en het op afstand
uitwisselen van informatie hierover met de systeembeheerder. Bij de status van de meetinrichting
kan behalve de registratie en weergave van storingen en foutmeldingen bijvoorbeeld gedacht
worden aan registratie en weergave van de actuele schakelstand (aan/uit) en de actuele
doorlaatwaarde. Deze informatie moet uitgewisseld kunnen worden met een applicatie die op de
meetinrichting voor elektriciteit kan worden aangesloten.

35

Het tweede lid biedt de aangeslotene de mogelijkheid te controleren of de systeembeheerder niet
vaker of meer meetgegevens uitleest dan toegestaan is. Om deze controle te kunnen uitoefenen
wordt van elke gegevensuitwisseling het tijdstip opgeslagen en een aanduiding waaruit blijkt of bij
die gegevensuitwisseling meterstanden zijn uitgewisseld met de systeembeheerder, en zo ja
hoeveel meterstanden daarbij zijn uitgelezen. Dit logboek wordt een jaar lang in de meetinrichting
bewaard. De loggegevens zijn lokaal uit te lezen door de aangeslotene of door een door de
aangeslotene in te schakelen expert. De bepaling sluit niet uit dat de aangeslotene voor het
uitlezen van de loggegevens een expert en/of bepaalde software nodig heeft die niet op de
meetinrichting draait of op andere wijze is meegeleverd door de systeembeheerder of leverancier.
De gegevens worden op grond van de specifieke eisen aan meetinrichtingen voor elektriciteit of gas
volgens een open internationale standaard geregistreerd. Het is aan de markt om in de diensten
en/of software benodigd voor het uitlezen van het logboek te voorzien.
Bij een uitwisseling van gegevens waarbij meterstanden zijn uitgelezen, moet uit het logbericht
blijken hoeveel meterstanden zijn uitgewisseld. Hierdoor moet duidelijk worden of daarbij
bijvoorbeeld één actuele stand per telwerk is doorgegeven, of alle kwartierwaarden van die dag.
Er is bewust gekozen voor het verplichten tot het opslaan van het berichttype (uitwisseling van
meterstanden of bericht zonder meterstanden) in plaats van de uitgewisselde meterstanden zelf.
Met behulp van specialistische kennis kan deze informatie lokaal worden uitgelezen. De
gegevensuitwisseling waarbij de levering van elektriciteit wordt beperkt of onderbroken wordt niet
herkenbaar opgeslagen in het lokaal uitleesbare logboek. Er wordt in een dergelijk geval in het
logboek alleen melding gemaakt van een gegevensuitwisseling waarbij geen meterstanden zijn
uitgewisseld: een melding die bijvoorbeeld ook betrekking kan hebben op een software-update of
een gegevensuitwisseling waarbij de kwaliteit van de levering wordt uitgelezen. Uit het lokaal
uitleesbare logboek zal dus ook niet door een volgende bewoner kunnen worden afgeleid of bij de
vorige bewoner ooit de elektriciteitslevering is onderbroken of afgesloten.
Meetinrichtingen voor elektriciteit en gas die zijn geplaatst voor 1 januari 2015 zijn uitgerust met
schakelfunctionaliteit. In verband met het nadien vervallen van de schakelfunctionaliteit als
verplichte eis aan de meetinrichtingen is de verplichting voor systeembeheerders om
aangeslotenen, indien de meetinrichting beschikt over een schakelfunctionaliteit, te informeren of
deze functionaliteit is ingeschakeld of uitgeschakeld opgenomen (derde lid). Indien een
meetinrichting beschikt over een functionaliteit waarbij deze informatie op het leesvenster
weergegeven kan worden, vindt deze communicatie plaats via het leesvenster.
Ingevolge het vierde lid dient de meetinrichting beveiligd te worden tegen fraude met, misbruik
van of inbreuk op de meetinrichting, rekening houdend met de internationale stand van de
techniek en de kosten van de tenuitvoerlegging. Hierbij wordt rekening gehouden met de risico’s
die de mogelijkheid tot het op afstand onderbreken, beperken en hervatten van de levering van
elektriciteit of gas met zich mee brengen. Enerzijds is het van belang voor de leverancier dat de
meetinrichting niet gemanipuleerd wordt, waardoor de meetinrichting een te laag verbruik
doorgeeft. Anderzijds is het van belang voor de aangeslotene dat er niet op afstand wordt
ingebroken op de meetinrichting, waardoor deze een te hoog verbruik doorgeeft, of op afstand de
levering van elektriciteit onrechtmatig kan worden beperkt of onderbroken.
Bij ministeriële regeling kunnen op basis van het vijfde lid nadere beveiligingseisen met betrekking
tot de meetinrichtingen worden gesteld. Hierbij kan specifiek worden voorgeschreven dat de
gegevens moeten worden versleuteld. Ook zonder dergelijke specifieke versleutelingsvoorschriften
in de ministeriële regeling kan uit het vierde lid, of uit artikel 13 van de wet bescherming
persoonsgegevens, al voortvloeien dat de gegevens zullen moeten worden versleuteld om aan de
in deze artikelen verwoorde beveiligingsverplichtingen te voldoen. Ook kunnen, in aanvulling op en
onverminderd de werking van artikel 13 van de Wet bescherming persoonsgegevens, andere
concrete beveiligingsmaatregelen ter bescherming van persoonsgegevens worden voorgeschreven.
Artikel 5.20

36

Het eerste lid bevat een opsomming van de functionaliteiten die een op afstand uitleesbare
meetinrichting voor elektriciteit voor aangeslotenen met een kleine aansluiting standaard ten
minste dient te hebben. De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 4 van het
Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen, voor zover de vereiste functionaliteiten niet
overeen komen met de functionaliteiten voor een meetinrichting voor gas. Die functionaliteiten zijn
opgenomen in artikel 5.19 van dit besluit.
Waar wordt gesproken over het «weergeven» van bepaalde informatie moet de desbetreffende
informatie worden weergegeven op een voor de aangeslotene zichtbaar gedeelte van de
meetinrichting voor elektriciteit (zoals een leesvenster of een telwerk), zodat deze informatie
zonder extra handelingen of apparatuur voor de aangeslotene beschikbaar is.
Onderdeel a
Onderdeel a bepaalt dat op een meetinrichting applicaties aangesloten moeten kunnen worden
(technische interoperabiliteit), zoals andere meters, prepaid-betaalsystemen en systemen voor
energiemanagement. Voor toepassingen voor consumenten, zoals de mogelijkheid voor een
koppeling met een thuiscomputer, een display ergens op een zichtbare plaats in huis die
verbruiksdata kan weergeven, en applicaties die het energieverbruik monitoren en regelen dient de
informatie uit de meetinrichting laagdrempelig, online en realtime beschikbaar en bruikbaar te zijn
voor consumenten op basis van een internationale open standaard. Bedoeld is zeker te stellen dat
de meetinrichting een of meer toegangspoorten biedt waar applicaties op kunnen worden
aangesloten. Het aantal applicaties is in principe ongelimiteerd. Alle informatie die op grond van
het eerste lid dient te kunnen worden weergegeven, dient ook via deze toegangspoort lokaal te
kunnen worden uitgelezen met applicaties zoals een losse display of een computer. Tussen de
meetinrichting en de applicaties moet informatie kunnen worden uitgewisseld en deze informatie
moet leesbaar en bruikbaar zijn voor degene die gerechtigd is die informatie te verwerken
(communicatieve en gebruiksmatige interoperabiliteit). Gedoeld wordt hier met name op de
aangeslotene zelf of op een door de aangeslotene ingeschakelde aanbieder van
energiebesparingsdiensten. Wanneer in de rest van het artikel wordt verwezen naar een applicatie,
wordt een applicatie bedoeld zoals hier omschreven.
Onderdeel b
De functionaliteit in onderdeel b betreft het registreren, weergeven en uitwisselen van het actuele
vermogen. Met actueel vermogen wordt gedoeld op het totale aantal Watt dat op een bepaald
moment in een huishouden wordt verbruikt. Hiermee wordt informatie verkregen over het totale
energieverbruik op een gegeven moment (opvallende piekmomenten in het verbruik van energie
worden zo bijvoorbeeld zichtbaar). Indien dit door de betreffende aangeslotene wordt gewenst,
moet hij daarnaast een applicatie kunnen aansluiten (zoals een in-home display of een computer)
waarop ook het actuele vermogen weergegeven kan worden, alsmede informatie over de tijd
waarin sprake was van daadwerkelijk verbruik. Op deze manier kan de aangeslotene eventuele
pieken in het verbruik herkennen en zijn energieverbruik aan de hand van deze informatie beter
managen.
Onderdeel c
De functionaliteit in onderdeel c betreft het registreren (in kWh) en weergeven van de actuele
meterstanden. Een meetinrichting moet de actuele meterstanden kunnen weergeven (op het
leesvenster of op voor de aangeslotene zichtbare telwerken op de meetinrichting) en registreren
zowel 1) voor de van het systeem afgenomen en verbruikte elektriciteit als 2) voor de op het
systeem ingevoede elektriciteit.
Beide meterstanden moeten voor de verschillende tariefperioden kunnen worden geregistreerd en
weergegeven. Op de reeds in omloop zijnde digitale meetinrichtingen worden een actuele
meterstand voor het dagtarief weergegeven, en een actuele meterstand voor het nachttarief.
Onderdeel c vereist dat bij op afstand uitleesbare meetinrichtingen aan deze telwerken voor
afgenomen elektriciteit ook telwerken voor op het systeem ingevoede elektriciteit worden
toegevoegd. Dit zal doorgaans betekenen dat een meetinrichting is uitgerust met vier telwerken die

37

de actuele meterstand weergeven en registreren: een voor de afgenomen elektriciteit tegen
dagtarief, een voor de afgenomen elektriciteit tegen nachttarief, een voor de op het systeem
ingevoede elektriciteit tegen dagtarief en een voor de op het systeem ingevoede elektriciteit tegen
nachttarief. Indien in de toekomst meer dan de nu gebruikelijke twee tariefperioden worden
gehanteerd door de leverancier, kunnen telwerken worden toegevoegd, maar kan ook worden
gekozen voor de weergave van actuele meterstanden op één telwerk voor afgenomen elektriciteit
en één telwerk voor ingevoede elektriciteit, waarbij duidelijk wordt weergegeven op de display
welke tariefperiode op dat moment geldt. Via de applicatie als bedoeld in het vierde lid kunnen de
actuele meterstand en de geldende tariefperiode aan elkaar worden gekoppeld om inzicht te
krijgen in de kosten van het verbruik en de opbrengsten van de op het systeem ingevoede
elektriciteit.
De aanwezigheid van telwerken voor op het systeem ingevoede elektriciteit is van belang voor
aangeslotenen met een kleine aansluiting die beschikken over installaties voor decentrale
opwekking, zoals zonnepanelen en micro-wkk. Indien dit door de betreffende aangeslotene wordt
gewenst, moet hij daarnaast een applicatie kunnen aansluiten waarmee ook de actuele
meterstanden uitgelezen kunnen worden.
Onderdeel d
De functionaliteit opgenomen in onderdeel d houdt in dat de meetinrichting op afstand
meterstanden moet kunnen uitwisselen met de systeembeheerder en dat de systeembeheerder
deze informatie moet kunnen lezen en gebruiken (communicatieve en gebruiksmatige
interoperabiliteit). Dit impliceert de aanwezigheid van een communicatiemedium als component
van de meetinrichting. Deze functionaliteit is het meest wezenlijke onderdeel van de op afstand
uitleesbare meetinrichting in vergelijking met de traditionele meter. Het communicatieonderdeel
stelt de systeembeheerder in staat de door de meetinrichting gegenereerde data op te vragen en
ter beschikking te stellen aan derden die daartoe gerechtigd zijn en om deze zelf te kunnen
gebruiken voor de uitvoering van zijn wettelijke taken. Op grond van het tweede lid moet op het
leesvenster van de meetinrichting duidelijk worden weergegeven of de functionaliteit van het op
afstand uitlezen is ingeschakeld of uitgeschakeld.
De meetinrichting dient om de vijftien minuten de gegevens, bedoeld in onderdeel c, te kunnen
registeren. De kwartierwaarden van de meterstanden dient de meetinrichting minstens dagelijks op
afstand uit te kunnen wisselen met de systeembeheerder. De keuze voor kwartierwaarden als
intervalstand heeft betrekking op de mate van detail die nodig kan zijn voor energiemanagement
door de aangeslotene. Deze intervalstanden bieden de mogelijkheid gedetailleerde
verbruikspatronen zichtbaar te maken.
Onderdeel e
Onderdeel e waarborgt dat de meetinrichting aan een applicatie kan doorgeven welke tariefperiode
geldt en wat het daarbij behorende leveringstarief is.
Onderdeel f
Onderdeel f vereist dat op afstand wijzigingen moeten kunnen worden aangebracht in de
besturings- en toepassingsprogramma’s van de meetinrichting. Gedacht kan worden aan het op
afstand implementeren van nieuwe beveiligingstoepassingen. Uiteraard dienen die aanpassingen te
blijven binnen de grenzen van de geldende regelgeving, waaronder de metrologieregelgeving.
Dezelfde eis is ook opgenomen in artikel 5.21, onderdeel c. Er is voor gekozen dit onderdeel niet in
artikel 5.19 op te nemen, die ziet op op afstand uitleesbare meetinrichtingen voor zowel
elektriciteit als gas, omdat de eis van artikel 5.12, onderdeel c, later in werking zal treden dan de
eis in artikel 5.20, onderdeel f.
Onderdeel g
Dit onderdeel betreft de eis dat een meetinrichting de kwaliteit van de levering van energie moet
kunnen registreren en deze gegevens moet kunnen uitwisselen met een applicatie. Dit betreft
spanningsuitval, faseonderbrekingen, fasespanningspieken en -dalen. Gedoeld wordt dus op

38

storingen die direct samenhangen met de fysieke eigenschappen van de infrastructuur van de
systeembeheerder en niet op onderbrekingen van de levering geïnitieerd door de leverancier.
Onderdeel h
Deze functionaliteit houdt in dat de meetinrichting geschikt moet zijn om op afstand gegevens met
de systeembeheerder uit te wisselen betreffende de kwaliteit van de levering van elektriciteit en
betreffende de status van de meetinrichting.
Op grond van het tweede lid moet de meetinrichting de mogelijkheid bieden om duidelijk op het
leesvenster weer te geven of de functionaliteit, genoemd in het eerste lid, onderdeel d, is
ingeschakeld of uitgeschakeld.
De verplichting om deze functionaliteit uit te kunnen schakelen vloeit voort uit artikel 5.18, eerste
lid, van de wet. In dit artikel staat de mogelijkheid beschreven dat de systeembeheerder het op
afstand uitlezen van de meetgegevens in zijn eigen systemen blokkeert op verzoek van de
aangeslotene.
Om buiten elke twijfel te stellen dat andere energiemeters dan de meetinrichtingen voor
elektriciteit kunnen worden aangesloten op de op afstand uitleesbare meetinrichting is hiervoor in
het derde lid een ten opzichte van het vierde lid specifieke regeling opgenomen. Het gaat hierbij in
ieder geval om meetinrichtingen voor gas, water en warmte/koude, en ook om de
brutoproductiemeter die is aangesloten op installaties voor het decentraal opwekken van energie.
Ingevolge het derde lid moet de meetinrichting de informatie van die andere meetapplicaties
kunnen ontvangen, registreren, weergeven en doorsturen. In feite bepaalt het derde lid dat de
meetinrichting voor elektriciteit met de informatie afkomstig van andere meters hetzelfde kan doen
als met zijn eigen informatie. Uit een oogpunt van economische efficiëntie en het maximaal
ondersteunen van de aangeslotene bij toepassingen die bijdragen aan energiebesparing en
duurzaamheid is dit gewenst. Omdat de meetinrichting reeds beschikt over een
communicatiemodem, is het wenselijk dat deze zo effectief mogelijk wordt benut, en dat ook
andere meters van dit communicatiekanaal gebruik kunnen maken. Gegeven het feit dat ook de
meetinrichting voor gas op afstand uitleesbaar moet zijn, is het mogelijk en voorstelbaar dat de
meetinrichtingenfabrikant producten realiseert, waarbij de meetinrichting voor gas gebruik maakt
van het communicatieonderdeel van de meetinrichting voor elektriciteit waarop deze is
aangesloten. Dit is aan de markt. Omdat nagenoeg ieder huishouden ook over een watermeter
beschikt, moet de meetinrichting voor elektriciteit door fabrikanten zo worden gebouwd dat deze
de watermeter softwarematig ondersteunt, ook qua overdracht van data.
De verwachte levensduur van het communicatieonderdeel is korter dan die van de overige delen
van de meter vanwege voortdurende innovatie op het gebied van beveiligings- en
communicatietechnieken. Het is daarom nodig dat dit onderdeel kan worden vervangen en van
nieuwe software kan worden voorzien, zonder dat daarvoor de hele meetinrichting moet worden
vervangen. De meetinrichting dient flexibel te zijn opgebouwd. Dat wil zeggen dat de
meetinrichting ten minste bestaat uit een elektriciteitsmeter en een los te vervangen
communicatieonderdeel.
Het vijfde lid regelt dat voor de inrichting van de meetinrichting ten aanzien van de registratie van
de informatie over gegevensuitwisselingen en de communicatie tussen de elektriciteitsmeter en het
communicatieonderdeel, tussen de meetinrichting en de applicaties, en tussen een meetinrichting
voor elektriciteit en een andere meetinrichting wordt aangesloten bij internationale open
standaarden voor zowel het berichtenverkeer als de fysieke aansluitingen. Het gaat dan om het
communicatieprotocol (de taal waarmee informatie wordt uitgewisseld) dat gekozen wordt voor de
meetinrichting en om het soort poorten waarmee de meetinrichting voorzien wordt voor het
aansluiten van applicaties. Te denken valt bijvoorbeeld aan een standaard van de Europese
commissie voor standaardisatie (CEN), het Europees comité voor elektrotechnische standaardisatie
(CENELEC), de International Electrotechnical Commission (IEC) of de International Standards
Organisation (ISO). Deze eis geeft derhalve een nadere invulling aan de functionele eis dat het

39

communicatieonderdeel moet kunnen worden vervangen of aangepast, dat op de meetinrichting
applicaties moeten kunnen worden aangesloten en dat de meetinrichting informatie kan
uitwisselen. De eis is nodig om de mogelijkheid van communicatie in en met de meetinrichting en
de technische, communicatieve en gebruiksmatige interoperabiliteit van de meetinrichting zo
optimaal mogelijk te waarborgen.
Bij de vraag wat onder een open standaard wordt verstaan, wordt aangesloten bij de definitie in
het Europees interoperabiliteitskader. Eisen aan een open standaard zijn:
• de standaard is goedgekeurd en wordt gehandhaafd door een non-profit organisatie, en de
lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die
toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen (consensus of meerderheidsbeschikking
enz.);
• de standaard is gepubliceerd en over het specificatiedocument van de standaard kan vrijelijk
worden beschikt of het is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor
eenieder mogelijk zijn om het specificatiedocument te kopiëren, beschikbaar te stellen en te
gebruiken om niet of tegen een nominale prijs;
• het intellectuele eigendom – met betrekking tot mogelijk aanwezige octrooien – van (delen)
van de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld en op een afdrachtvrije basis;
• er zijn geen beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard.
Artikel 5.21
Dit artikel bevat de functionaliteiten waarover de op afstand uitleesbare meetinrichting voor gas
voor aangeslotenen met een kleine aansluiting dient te beschikken. De in dit artikel opgenomen
functionaliteiten waren voorheen opgenomen in artikel 5 van het Besluit op afstand uitleesbare
meetinrichtingen, voor zover deze functionaliteiten niet overeen komen met de functionaliteiten
voor een meetinrichting voor elektriciteit. Deze functionaliteiten zijn in artikel 5.19 van dit besluit
opgenomen.
Ingevolge het eerste lid, onderdeel b, dient een op afstand uitleesbare meetinrichting voor gas te
beschikken over de functionaliteit om ten minste elk uur de actuele meterstanden te registreren en
deze meterstand ten minste dagelijks op afstand uit te wisselen met de systeembeheerder. Een
grotere mate van detail, zoals bij elektriciteit, is bij gas weinig zinvol. Gas heeft immers slechts
enkele toepassingen (water, koken en verwarming) waar het bij elektriciteit om een veelheid aan
toepassingen gaat.
Onderdeel e van het eerste lid betreft de voor de meetinrichting voor gas vereiste specifieke
functionaliteit van de temperatuurcorrectie. Dit houdt in dat de meetinrichting de temperatuur van
het gas ter plaatse moet kunnen meten en de meting direct moet kunnen verwerken in het
geregistreerde gasvolume.
Artikel 5.22
Dit artikel bepaalt dat een ander dan een systeembeheerder die op verzoek van een aangeslotene
een meetinrichting installeert, een meetinrichting dient te installeren die volledig aansluit bij het
achterliggende communicatiesysteem van de systeembeheerder. Het mag niet zo zijn dat een
systeembeheerder vanwege een door een derde geïnstalleerde meetinrichting zijn
communicatiesysteem moet aanpassen, dan wel door anderen geïnstalleerde meetinrichtingen
moet aanpassen of vervangen. Een derde zal (ook) aan deze eis moeten voldoen om in aanmerking
te komen voor een overnamevergoeding van de systeembeheerder. Het artikel bepaalt voorts ten
aanzien van de installatie dat een meetinrichting op een veilige wijze geïnstalleerd moet worden.
Het derde lid bevat een grondslag om bij ministeriële regeling regels te kunnen stellen over de
installatie en verzegeling van meetinrichtingen en de administratie in verband met het vervangen,
installeren of verwijderen van meetinrichtingen. Deze onderwerpen zijn of worden reeds in de
Meetcodes geregeld. De inhoud van het artikel was voorheen geregeld in artikel 8 van het Besluit
op afstand uitleesbare meetinrichtingen.

40

Artikel 5.23
De inhoud van artikel 5.23 van dit besluit was voorheen geregeld in artikel 9 van het Besluit op
afstand uitleesbare meetinrichtingen, uitgezonderd het bepaalde over een meetinrichting voor
warmte. De bepaling van wederzijdse erkenning in het eerste lid zorgt ervoor dat ook
meetinrichtingen die in een andere lidstaat zijn gemaakt en op de markt zijn gebracht die
weliswaar niet precies aan de eisen voldoen, maar die wel aan soortgelijke eisen van een andere
lidstaat voldoen, gelijk worden gesteld met meetinrichtingen die wél precies aan de eisen voldoen.
De gelijkstelling houdt in dat in de gevallen waarin een op afstand uitleesbare meetinrichting door
de systeembeheerder beschikbaar moet worden gesteld, de systeembeheerder daarbij ook gebruik
mag maken van in het buitenland vervaardigde op afstand uitleesbare meetinrichtingen.
Voorwaarde is wel dat de soortgelijke eisen van de andere lidstaat ten minste een gelijkwaardig
beschermingsniveau bieden op het gebied van beveiliging tegen fraude met, misbruik van of
inbreuk op de meetinrichting, en in wezen dezelfde functionaliteiten voorschrijven, waaronder in
ieder geval de functionaliteit om op afstand de actuele meterstanden uit te lezen.
Ook indien een op afstand uitleesbare meter meetinrichting door een ander dan een
systeembeheerder wordt geplaatst, kan een gelijkgestelde meetinrichting worden gebruikt. Degene
die de meetinrichting installeert moet er zorg voor dragen dat de meetinrichting aansluit bij het
communicatiesysteem dat door de desbetreffende systeembeheerder wordt gehanteerd, zodat de
systeembeheerder geen aanpassingen hoeft te verrichten om met de meetinrichting informatie uit
te kunnen wisselen.
Voor de duidelijkheid wordt erop gewezen dat de bepaling van wederzijdse erkenning andere
bepalingen dan de eisen aan op afstand uitleesbare meetinrichtingen onverlet laat. De Wet
bescherming persoonsgegevens, waaronder de eisen die in artikel 13 aan de beveiliging van
persoonsgegevens worden gesteld, geldt onverkort ten aanzien van de gelijkgestelde
meetinrichtingen.
Ingevolge het tweede lid kunnen de aan op afstand uitleesbare meetinrichtingen gestelde eisen
geen betrekking hebben op de elektriciteits- of gasmeter in de meetinrichting, omdat deze eisen
betrekking hebben op (de inrichting van) de meetinrichting zelf. Dit hangt samen met het feit dat
de eisen waaraan de elektriciteits- en gasmeters moeten voldoen uitputtend zijn gereguleerd in de
Metrologiewet.
Artikel 5.24
Dit artikel bepaalt dat een systeembeheerder wijzigingen in de besturings- en
toepassingsprogramma’s dient aan te brengen indien de leverancier daarom verzoekt en dit
verzoek breed wordt gedragen door de betrokken marktpartijen. De inhoud van dit artikel was
voorheen geregeld in artikel 26ac van de Elektriciteitswet 1998 en 13c van de Gaswet, en is onder
het tweede lid van artikel 5.15 van de wet doorgedelegeerd naar het niveau van besluit. De
wijzigingen betreffen bijvoorbeeld het instellen van tarieven of het aanpassen van bepaalde
software die de leverancier in staat stelt specifieke diensten aan de eindgebruiker te leveren. Het
beleggen van deze verantwoordelijkheid bij de systeembeheerder is bedoeld om te borgen dat
wijzigingen er niet toe leiden dat de meetinrichting niet langer voldoet aan de eisen die worden
gesteld aan meetinrichtingen of dat op een andere manier afbreuk wordt gedaan aan de integriteit
van de meetinrichting. Dat laatste betekent dat de systeembeheerder verantwoordelijk is voor het
feit dat er geen wijzigingen worden aangebracht die er toe leiden dat de interoperabiliteit van de
meetinrichting met gekoppelde systemen of apparaten niet is gewaarborgd, of dat door toedoen
van de systeembeheerder de betreffende diensten van de leverancier of derde partij niet meer
functioneren.
Artikel 5.25

41

Dit artikel werkt een deel van de taak van een transmissiesysteembeheerder voor gas in artikel
5.21 van de wet uit om voorzieningen te treffen in verband met de leveringszekerheid. Dit deel
betreft de voorziening van gas op zeer koude dagen. Een transmissiesysteembeheerder voor gas
moet het gas leveren voor het gasverbruik van aangeslotenen met een kleine aansluiting dat zij op
basis van de bekende gebruiksprofielen meer afnemen dan zij afnemen bij een temperatuur van -9
graden Celsius, gemaximeerd op het meerverbruik bij -17 graden Celsius. De inhoud van dit artikel
was voorheen geregeld in artikel 2 van het Besluit leveringszekerheid Gaswet.
Artikel 5.26
In dit artikel worden eisen gesteld aan het financieel beheer van een systeembeheerder om
hiermee te verzekeren dat een systeembeheerder niet te grote financiële risico’s loopt en zodoende
altijd zijn wettelijke taken kan uitvoeren. De eisen zijn beleidsneutraal overgenomen uit het oude
artikel 2 van het Besluit financieel beheer netbeheerder.
Een systeembeheerder kan op twee manieren voldoen aan de eisen uit dit artikel: indien hij
voldoet aan de financiële criteria opgenomen in het eerste lid van dit artikel, of indien hij beschikt
over een verklaring van een erkend kredietbeoordelingsbureau.
Er zijn een viertal financiële criteria aan, waaraan de systeembeheerder moet voldoen. Het eerste
criterium, opgenomen in het eerste lid, onderdeel a, strekt ertoe dat het resultaat van de
systeembeheerder voordat er belasting en rentelasten moeten worden betaald, ruim voldoende
moet zijn om er de rente van te betalen. Het resultaat van een bedrijf voordat er belasting en
rentelasten moeten worden betaald staat algemeen bekend als Earnings before Interest and Tax
(EBIT). Het gaat hier om continue bedrijfsactiviteiten en derhalve niet over in de toekomst af te
stoten bedrijfsactiviteiten. Ook buitengewone posten worden buiten beschouwing gelaten, waarbij
de kwalificatie buitengewoon afhankelijk is van de vigerende verslaggevingrichtlijnen. Ook wordt
door ondernemingen vaak de term EBITDA gebruikt. Dit is EBIT zonder Depreciation en
Amortization. (Dus zonder afschrijving en amortisatie). Dit is een wezenlijk andere term dan EBIT
en mag dus niet in deze ratio gebruikt worden. De term EBIT is derhalve het uit de winst- en
verliesrekening afgeleide bedrijfsresultaat voor de toerekening van interestlasten en belastingen.
Alle overige posten dienen in het bedrijfsresultaat opgenomen te zijn. De bruto rentelasten
betreffen de rentelasten in de winst- en verliesrekening, exclusief rentebaten, koersverschillen en
overige financiële baten en lasten zoals beleggingsresultaten.
Het tweede criterium, opgenomen in het eerste lid, onderdeel b, houdt in dat een
systeembeheerder met zijn kasstroom minimaal 2,5 keer de jaarlijkse rentelasten moet kunnen
betalen als buffer voor een rentestijging of voor het inzakken van het resultaat. De nettowinst uit
gewone bedrijfsuitoefening en daarbij opgeteld alle kosten die geen uitgaven zijn, zoals
afschrijvingen, latente belastingen (belastingen die in de toekomst moeten worden betaald) en
overige kostenposten waarvoor geen kasgeld noodzakelijk is, en de bruto rentelasten worden bij
deze ratio gedeeld door de bruto rentelasten.
Het derde criterium, opgenomen in het eerste lid, onderdeel c, ziet op de vraag of er voldoende
kasstroom is ten opzichte van de uitstaande schulden. Met de uitstaande schuld wordt hier bedoeld
het totaal van de, al dan niet rentedragende, schulden. Omdat een systeembeheerder een stabiele
kasstroom heeft en veel investeringen in vast actief, die een lange afschrijvingsperiode kennen,
wordt een aflosperiode van minimaal 9 jaar als grens gezien. In tegenstelling tot de tweede ratio
worden alleen de bruto rentelasten hier niet meegenomen.
Het vierde criterium, ten slotte, kijkt naar de verhouding tussen vreemd vermogen en het totaal
vermogen, dat wil zeggen hoe de totale schulden zich verhouden tot de totale waarde van het
bedrijf. Er dient voldoende buffer te zijn om incidentele verliezen op te vangen. Met totale schuld
wordt bedoeld de schulden aan verschaffers van vreemd vermogen zoals die blijken uit de balans
van de systeembeheerder. Het onderscheid tussen vreemd en eigen vermogen is in het algemeen
duidelijk, hoewel er verschillende vreemd vermogensproducten zijn die karaktereigenschappen van
eigen vermogen hebben, zoals converteerbare obligatieleningen. De accountant van de
systeembeheerder toetst echter de karakteristieken van dit soort producten als onderdeel van zijn
jaarlijkse accountantscontrole en waarborgt hierdoor de juiste categorisering van deze producten.
De totale kapitalisatie is de optelling van eigen en vreemd vermogen, in totaliteit derhalve al het

42

vermogen. Dit is inclusief de kortlopende schulden, al dan niet rentedragend, en de voorzieningen.
Wat betreft het dividend geldt dat het voorgestelde dividend nog in mindering dient te worden
gebracht op het eigen vermogen van de systeembeheerder.
Het tweede lid schrijft voor dat verplichtingen die door andere groepsmaatschappijen zijn
aangegaan – en die invloed hebben op de financiële verplichtingen van de systeembeheerder – tot
uitdrukking komen in de ratio’s van de systeembeheerder.
Het derde lid vormt het alternatief voor het voldoen aan de financiële criteria van het eerste lid in
de vorm van de verklaring van de onafhankelijke deskundige. Indien door een erkend
kredietbeoordelingsbureau aan de systeembeheerder de kredietkwaliteitstrap ‘investeringswaardig’
is toegekend, dan heeft hij daarmee voldaan aan de financiële eisen die aan de systeembeheerder
worden gesteld.
Artikel 5.27
In aanvulling op de continue eisen aan de kredietwaardigheid is het van belang om op het moment
dat een systeembeheerder wordt afgesplitst van een groep waartoe ook een productie- of
leveringsbedrijf behoort, te zorgen voor een uitgangspositie waarin de kredietwaardigheid in orde
is, zodat voldoende investeringsruimte gegarandeerd is voor een aanzienlijke toekomstige
investeringsagenda in onderhoud, vernieuwing en uitbreiding. De inhoud van dit artikel was
voorheen geregeld in artikel 3a van het Besluit financieel beheer netbeheerder.
Uit artikel 5.26, eerste lid, onderdeel d, volgt dat de omvang van het eigen vermogen bij een
systeembeheerder ten minste 30 procent dient te beslaan van het totale vermogen. Een
minimumpercentage van 40 procent eigen vermogen ten opzichte van de minimumeis aan de
kredietwaardigheid van 30 procent, betekent dat de systeembeheerder na splitsing een extra
investeringsreserve van 10 procent van het totaal vermogen dient aan te houden. Het beschikbare
eigen vermogen, in combinatie met de mogelijkheid om vreemd vermogen aan te trekken als
gevolg van een goede kredietwaardigheid, stelt bedrijven in staat om investeringen te financieren.
Dit percentage van 40 procent kan na de splitsing naar beneden worden bijgesteld, indien die
verlaging volledig wordt veroorzaakt door de financiering van na de splitsing noodzakelijk zijnde
investeringen in het door de systeembeheerder te beheren netwerk. Deze verlaging kan echter niet
zover gaan dat het eigen vermogen onder de grens van 30 procent uitkomt of niet langer voldaan
wordt aan de door een erkend kredietbeoordelingsbureau toegekende kredietkwaliteitstrap
‘investeringswaardig’.
Artikel 5.28
Als onderdeel van het kwaliteitsborgingssysteem stelt de systeembeheerder het nagestreefde
kwaliteitsniveau vast, door middel van de na te streven waarden voor de kwaliteitsindicatoren.
Kwaliteitsindicatoren als de jaarlijkse uitvalduur, de gemiddelde onderbrekingsduur en
onderbrekingsfrequentie. Dit artikel verplicht de systeembeheerders tot het registreren van de
gerealiseerde kwaliteit.
Voor de systeembeheerders geldt er een reguleringssysteem waarin goede kwaliteit, in casu
betrouwbaarheid van de transportdienst financieel wordt beloond en minder goede kwaliteit leidt
tot korting op de toegestane tarieven van een systeembeheerder. Om deze “maatstafconcurrentie”
effectief te kunnen toepassen moeten tijdig betrouwbare gegevens beschikbaar zijn over de
betrouwbaarheid die elke systeembeheerder jaarlijks heeft gerealiseerd. Om deze reden worden er
regels gesteld aan de storingsregistratie en de rapportage hierover.
Voor het goed functioneren van het hierboven genoemde systeem van maatstafconcurrentie is het
van belang dat de ACM tijdig beschikt over betrouwbare gegevens van de kwaliteitsindicatoren
genoemd in dit artikel. Deze gegevens zijn in het systeem van maatstafconcurrentie immers
medebepalend voor de hoogte van de maximaal toegestane tarieven.
De inhoud van dit artikel is overgenomen uit artikel 19e, tweede en derde lid van de
Elektriciteitswet 1998 en artikel 35e, tweede en derde lid, van de Gaswet. Deze inhoud is
gedelegeerd naar het niveau van besluit op grond van artikel 5.26 van de wet. Ten opzichte van de

43

huidige artikelen is toegevoegd dat ook meldingen ten aanzien van afwijkingen van de kwaliteit
van het transport geregistreerd moeten worden. Een verstoring van de kwaliteit van het transport
kan voor aangeslotenen immers hetzelfde effect hebben als een onderbreking.
Artikelen 5.29 tot en met 5.31
In de wet is een regeling opgenomen voor het vergoeden van schade van windparkexploitanten
ingeval van te late oplevering of niet-beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee.
Verschillende aspecten van dit besluit behoeven uitwerking om de maatschappelijk meest efficiënte
werking te bewerkstelligen en een duidelijke leidraad te geven voor toepassing van de regeling.
Vertrekpunt van de schadevergoedingsregeling is het moment waarop een recht op
schadevergoeding ontstaat. Bij te late oplevering van het transmissiesysteem op zee is dat het
moment waarop de datum van het door de Minister vastgestelde scenario wordt overschreden,
mits het windpark op dat moment gereed is of had kunnen zijn. Hierbij wordt alleen gekeken naar
het voor de ontsluiting van het windpark noodzakelijke deel van het transmissiesysteem op zee,
zijnde alle componenten tussen het windpark en het transformatorstation op land. Het gaat dus
enerzijds niet alleen om de aansluiting of het betreffende platform, maar ook om de verbinding
naar land. Anderzijds is hiermee duidelijk dat het al dan niet te laat opleveren van andere delen
van het transmissiesysteem op zee, bijvoorbeeld een ander platform, niet in ogenschouw worden
genomen.
Tevens wordt bepaald dat bij het voor de ontsluiting van het windpark noodzakelijke deel van het
transmissiesysteem op zee alleen wordt gedoeld op het systeem met het minimale vermogen zoals
opgenomen in het door de Minister vastgestelde scenario. Het is van belang om dit vast te stellen,
omdat de windparkexploitanten zal worden toegestaan meer vermogen aan windmolens op te
stellen dan dat er transportcapaciteit is (zie Kamerstukken II 2014/15, 33 561, nr. 19). Dit kan
voor de windparkexploitant schaalvoordelen en een optimalere benutting van de beschikbare
transportcapaciteit opleveren. De windmolens produceren immers lang niet altijd op vol vermogen.
Of gebruik gemaakt wordt van deze ruimte is aan de windparkexploitant, waarbij er geen garantie
is dat het extra vermogen op momenten van maximale productie getransporteerd kan worden. Het
is dan niet de bedoeling dat via een schadevergoeding alsnog een virtuele transportgarantie wordt
geboden. Daarom wordt expliciet gerefereerd aan de minimale capaciteit opgenomen in het
scenario, waardoor duidelijk is dat binnen de context van de schadevergoeding geen garantie
bestaat op transport van elektriciteit boven deze minimale capaciteit. Dit geldt zowel voor te late
oplevering als bij niet-beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee.
Vastgelegd wordt dat er vanuit wordt gegaan dat het windpark gereed is of had kunnen zijn indien
de funderingen van het windpark gereed zijn en de vertraging in de realisatie van het
transmissiesysteem op zee de enige reden is dat het windpark niet gereed is. De toets of de
funderingen gereed zijn is hierbij het belangrijkste. Voor het overige is het voldoende als de
windparkexploitant aannemelijk kan maken dat het windpark gereed zou zijn geweest als het
transmissiesysteem op zee niet vertraagd zou zijn. Concreet betekent dit dat als (een deel van) het
windpark zelf ook vertraagd is, geen (volledig) recht op schadevergoeding ontstaat.
Ook bij niet-beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee ontstaat een recht op
schadevergoeding, behalve bij een beperkte onderbrekingsduur per jaar die gerelateerd is aan de
gemiddelde onderhoudsduur per jaar en die voor rekening van de windparkexploitant komt. Als een
windparkexploitant vanaf het eerste moment van niet-beschikbaarheid recht zou hebben op
compensatie maakt het voor de windparkexploitant niet meer uit wanneer het onderhoud wordt
gepland; de windparkexploitant is of via transport of via het compensatiemechanisme dan altijd
verzekerd van inkomsten als zijn windmolens beschikbaar zijn. Door de niet-beschikbaarheid die te
verwachten is wegens onderhoud voor rekening van de windparkexploitant te laten zijn wordt de
windparkexploitant geprikkeld om zijn onderhoud zo veel mogelijk af te stemmen op het
onderhoud van het systeem. De verwachting is dat het onderhoud gemiddeld ongeveer vijf dagen
per jaar per kabel vergt. Aangezien de platforms naar verwachting met twee kabels worden

44

verbonden met het land is de verwachte gemiddelde onderhoudsduur tien dagen per jaar waarin
vijftig procent van de transportcapaciteit beschikbaar is. Om die reden wordt bepaald dat pas een
recht op schadevergoeding ontstaat indien de omvang van het gemiste transport in een
kalenderjaar groter is dan de hoeveelheid elektriciteit die normaliter in vijf dagen kan worden
getransporteerd. Het is van belang dat de beheerder van het transmissiesysteem op zee zich
inspant om het verlies aan opbrengsten van het windpark zoveel mogelijk te beperken, in ieder
geval door zo veel mogelijk rekening te houden met windrijke en –arme periodes.
Welke kosten in aanmerking komen voor vergoeding is afhankelijk van de situatie.
Bij te late oplevering van het transmissiesysteem op zee betreft dat uitgestelde inkomsten en de
gevolgschade. Gevolgschade betreft alle financiële gevolgen die een causaal verband hebben met
de te late oplevering of niet-beschikbaarheid van het transmissiesysteem op zee. Daartoe behoren
in ieder geval kosten die zijn gemaakt door de windparkexploitant om schade te beperken en
eventuele extra kosten voor (het inhuren van) materieel, personeel en opslag. Hierbij kan
bijvoorbeeld gedacht worden aan een schip dat opnieuw ingehuurd moet worden om op een later
moment de windmolens alsnog te installeren. Het is aan de windparkexploitant om aannemelijk te
maken dat het maken van de betreffende kosten noodzakelijk is waren ter beperking van de
schade. Financieringslasten worden niet als gevolgschade gezien. Die lasten worden gedekt door de
uitgestelde inkomsten te vergoeden.
De uitgestelde inkomsten worden berekend door de gemiste inkomsten te bepalen, er vanuit te
gaan dat de subsidie-inkomsten aan het eind van de periode waarin SDE+ ontvangen wordt alsnog
worden genoten, zijnde 16 jaar later, en dat de elektriciteitsverkoop aan het einde van de
levensduur van het windpark nog wordt gerealiseerd, zijnde 20 jaar later. Bepaald wordt wat de
windparkexploitant dan netto contact misloopt aan inkomsten. Hierbij wordt uitgegaan van een
discontovoet van 7% per jaar. Over een periode van 16 jaar betekent dit de facto dat wat de
windparkexploitant netto contact misloopt gelijk is aan de gemiste subsidie-inkomsten minus de
gemiste subsidie-inkomsten gedeeld door 2,95. Over een periode van 20 jaar gaat het om de
gemiste elektriciteitsverkopen minus de gemiste elektriciteitsverkopen gedeeld door 3,87.
Bij niet-beschikbaarheid komen gemiste inkomsten uit elektriciteitsverkoop, schade door
uitgestelde SDE+ inkomsten en gevolgschade voor vergoeding in aanmerking. De SDE+ kent
voldoende flexibiliteit om het mislopen van SDE+ inkomsten bij niet-beschikbaarheid te
voorkomen. Het is echter wel aannemelijk dat niet-beschikbaarheid ertoe leidt dat de SDE+
inkomsten worden uitgesteld. Vanwege de flexibiliteit in de SDE+ is het op voorhand niet mogelijk
exact aan te geven hoelang de SDE+ inkomsten worden uitgesteld, maar kan wel een gemiddelde
worden berekend. Dit gemiddelde uitstel is 5 jaar, aangezien de niet-beschikbaarheid van TenneT
gemiddeld halverwege de subsidieperiode van 15 jaar zal plaatsvinden en er vanwege de
flexibiliteit in de SDE+ maar gedeeltelijk, ongeveer 2/3 van de gevallen, sprake zal zijn van
uitgestelde inkomsten. De uitgestelde SDE+ inkomsten worden daarom berekend door er vanuit te
gaan dat de SDE+ inkomsten na 5 jaar alsnog worden genoten. Bepaald wordt wat de
windparkexploitant dan netto contact misloopt aan inkomsten. Hierbij wordt uitgegaan van een
discontovoet van 7% per jaar. Over een periode van 5 jaar betekent dit de facto dat wat de
windparkexploitant netto contact misloopt gelijk is aan de gemiste SDE+ inkomsten minus de
gemiste SDE+ inkomsten gedeeld door 1,4.
De schadevergoeding wordt berekend door de hoeveelheid elektriciteit in kilowattuur die niet
getransporteerd kan worden te vermenigvuldigen met de elektriciteitsprijs die op grond van het
Besluit stimulering duurzame energieproductie wordt vastgesteld en daar de schade door
uitgestelde SDE+ inkomsten en gevolgschade bij op te tellen. Zowel bij de elektriciteitsverkoop als
bij de uitgestelde SDE+ inkomsten wordt buiten beschouwing gelaten een hoeveelheid elektriciteit
ter grootte van een hoeveelheid die in vijf dagen kan worden getransporteerd (zie toelichting
hierboven). Niet-beschikbare transportcapaciteit leidt alleen tot vergoeding voor zover met het
windpark de elektriciteit geproduceerd had kunnen worden zonder de niet-beschikbaarheid. Ook bij
niet-beschikbaarheid worden financieringslasten niet als gevolgschade gezien.

45

Zowel bij te late oplevering van het transmissiesysteem op zee als bij niet-beschikbaarheid is een
belangrijk onderdeel van het bepalen van de hoogte van eventuele schadevergoeding het bepalen
hoeveel elektriciteit het windpark had kunnen produceren. Dit wordt bepaald op basis van de
windsnelheid en gegevens over hoe veel het windpark kan produceren bij welke windsnelheid. Bij
ministeriële regeling zal een rekenmodel worden uitgewerkt, zodat hierover geen discussie kan
ontstaan.
Daarnaast is bij te late oplevering van het transmissiesysteem op zee als ook bij nietbeschikbaarheid de wettelijke rente van toepassing vanaf het moment dat de schade ontstaat.
Om de betrouwbaarheid van vaststellingen van de hoogte van het recht op schadevergoeding te
borgen wordt bepaald dat de berekening en de gegevens waarop de berekening is gebaseerd wordt
gecontroleerd door een onafhankelijk accountant. Dit is ook van belang voor de
transmissiesysteembeheerder op zee die zich zal moeten vergewissen van de correctheid van
eventuele claims alvorens tot betaling over te kunnen gaan.
Artikel 5.32
Dit artikel betreft de implementatie van artikel 3 van richtlijn 2009/72 en van richtlijn 2009/73 en
geldt alleen voor aangeslotenen met een kleine aansluiting. In het artikel wordt bepaald dat er
voorzien moet worden in een snelle en doeltreffende afhandeling van klachten. De inhoud van dit
artikel was voorheen gedeeltelijk geregeld in de artikelen 19d en 35d van de Elektriciteitswet 1998
respectievelijk de Gaswet, waarvan de inhoud deels is gedelegeerd naar het niveau van besluit op
grond van artikel 5.30 van de wet.
Artikel 5.33
In paragraaf 5.9 van het besluit wordt de mogelijkheid om ontheffing te verlenen van het bij of
krachtens de wet bepaalde in het kader van een experiment. De regels zijn inhoudelijk gelijk aan
het Besluit experimenten decentrale duurzame elektriciteitsopwekking. Gelet op het feit dat
genoemd besluit recentelijk tot stand is gekomen en daarom nog geen ervaring opgedaan is met
de toepassing, is ervoor gekozen geen inhoudelijke aanpassingen te doen ten aanzien van de
ontheffingverlening voor experimenten. Wel zijn de artikelen op enkele punten gestroomlijnd en
vereenvoudigd.
Dit artikel geeft de Minister een grondslag voor het verlenen van een ontheffing voor het uitvoeren
een project dat bij wege van experiment afwijkt van de wet. Er kan ontheffing worden verleend
voor projecten tot maximaal 10.000 aangeslotenen en projectnetten. Het uitgangspunt is dat
ontheffing kan worden verleend van de bepaling dat wettelijke taken van de systeembeheerders
alleen door systeembeheerders kunnen worden verricht. Het tweede lid biedt de grondslag ook van
andere artikelen ontheffing te verlenen, voor zover dat noodzakelijk is voor het kunnen uitvoeren
van het experiment. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan bepalingen met betrekking tot
leveranciers.
Artikel 5.34
Een ontheffing voor een experiment kan alleen worden verleend indien het experiment zal
bijdragen aan ontwikkelingen rond decentraal opgewekte hernieuwbare elektriciteit. Anders dan in
het Besluit experimenten decentrale duurzame elektriciteitsopwekking worden experimenten die
alleen zien op warmtekrachtkoppeling niet meer toegestaan. De reden hiervoor is dat het
toekomstbeeld is dat er geen gasnetten in woonwijken meer worden aangelegd, waardoor het
experimenteren met warmtekrachtkoppeling, die in beginsel gasgestookt is, weinig relevant is. Dit
staat er overigens niet aan in de weg dat plannen rond warmtekrachtkoppeling wel onderdeel
kunnen zijn van een breder experiment rond decentrale opwekking van hernieuwbare elektriciteit.

46

Het tweede lid bepaalt dat een ontheffing ook betrekking kan hebben op andere personen dan de
coöperatie of vereniging van eigenaren die deelnemen aan het experiment. Dit is van belang omdat
bij experimenten veelal een grote groep partijen betrokken is.
Artikel 5.35
Het eerste lid bepaalt dat aan de ontheffing voorschriften kunnen worden verbonden met
betrekking tot de belangen die de wet beoogt te beschermen. De verlening van slechts een
ontheffing betekent immers niet dat bescherming van deze belangen wordt gegarandeerd. Bij het
verlenen van een ontheffing wordt daarom in de daarbij gestelde voorschriften een zodanige
bescherming geboden dat in voldoende mate rekening wordt gehouden met de volgens de wet te
beschermen belangen.
Artikel 5.36
Het eerste lid van dit artikel regelt dat bij regeling een aanvraagperiode wordt opengesteld. Een
aanvraag kan door een ieder worden ingediend. Het besluit om een aanvraagperiode open te
stellen zal om die reden met toepassing van artikel 3:42 van de Algemene wet bestuursrecht
worden bekendgemaakt. De Minister voorziet in de beschikbaarheid van een aanvraagformulier als
bedoeld in artikel 4:4 van de Algemene wet bestuursrecht dat in overeenstemming met artikel
2:15, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht tevens langs elektronische weg beschikbaar
gesteld zal worden (tweede lid).
Artikel 5.38
Artikel 5.38 bevat de afwijzingsgronden in verband met de door de wet te beschermen belangen
die een rol spelen bij het beoordelen van de aanvragen om ontheffing voor experimenten. Een
aanvraag moet voldoen aan alle eisen inzake experimenten (eerste lid, onderdeel a).
Het is niet de bedoeling dat ontheffing wordt verleend voor handelingen die al op andere wijze
(door de wet) zijn toegestaan of kunnen worden toegestaan. In het eerste lid, onderdelen b en c, is
dit expliciet verwoord.
De onderdelen d en e hebben betrekking op de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening,
waaronder de transportzekerheid en leveringszekerheid van elektriciteit, de veiligheid, de
bescherming van aangeslotenen met een kleine aansluiting en de bescherming van het milieu. Zo
kan de aanvraag worden afgewezen wanneer de Minister een aanwijzing heeft dat de
transportzekerheid of de leveringszekerheid in gevaar wordt gebracht of bijvoorbeeld het belang
van de veiligheid onvoldoende gewaarborgd is. Hierbij wordt zowel gekeken naar de waarborging
van deze belangen voor de deelnemers aan het experiment als naar de eventuele effecten die het
experiment kan hebben op de omgeving en met name het systeem waarop het experiment
plaatsvindt of is aangesloten.
De verlening van de ontheffing is bedoeld voor experimenten. Als er twijfel bestaat aan de
uitvoerbaarheid van een experiment in verband met de in de onderdelen d en e bedoelde belangen
kan de ontheffing worden geweigerd. De Minister heeft een ruime beoordelingsvrijheid. Het is
derhalve niet nodig dat de Minister aantoont dat er een gevaar bestaat. De aanvraag heeft immers
geen betrekking op een aanvraag om een vergunning, waarvoor het uitgangspunt zou gelden dat
die in beginsel wordt verstrekt, maar om een ontheffing voor een experiment waarin van de wet
wordt afgeweken en andere belangen zwaarder kunnen wegen dan het belang van de aanvrager
om een ontheffing te verkrijgen. Wanneer de ontheffing is verleend is dat geen vrijbrief voor de
aanvrager. De aanvrager is zelf verantwoordelijk voor een goede uitvoering van het experiment en
kan door de toezichthouder op naleving worden aangesproken.
In de onderdelen f en g is bepaald dat alle aangeslotenen die deelnemen in het project lid zijn van
de vereniging en aangesloten zijn aan hetzelfde midden- of laagspanningssysteem. Dit betekent
dat de vereniging met slechts één distributiesysteembeheerder te maken heeft en de
systeembeheerder met slechts één partij in de vorm van een vereniging te maken heeft. Dit maakt
het project overzichtelijk en sluit aan bij de gedachte van versterking van de lokale betrokkenheid

47

bij opwekking van duurzame elektriciteit. De vereniging kan een rechtspersoon in het leven
roepen, die duurzame elektriciteit opwekt en in verband daarmee aangesloten wordt op het
systeem (tweede gedeelte van de volzin van onderdeel f: “tenzij de aangeslotene een
rechtspersoon is waarover de vereniging volledige zeggenschap heeft”). Deze aangeslotene is geen
lid van de vereniging. Een vereniging kan hiermee de activiteiten met betrekking tot de productie
van elektriciteit gescheiden houden van andere activiteiten, zoals het beheer van onroerende
zaken. Dit is met het tweede gedeelte van de volzin van onderdeel f en de zinsnede “met
uitzondering van een rechtspersoon waarover de vereniging volledige zeggenschap heeft” in
onderdeel i mogelijk gemaakt. Dit staat er niet aan in de weg dat de vereniging diensten laat
verrichten door een extern bedrijf, zoals een producent, bij de opwekking van duurzame
elektriciteit te betrekken, bijvoorbeeld omdat de nodige kennis en expertise ontbreekt (zie artikel
7, eerste lid, onderdelen x en y). Het gaat er om dat de volledige zeggenschap over de
productiemiddelen middellijk of onmiddellijk bij de vereniging blijft.
Onderdeel h maakt het mogelijk dat systeembeheerders of leveranciers onderdelen van het project
uitvoeren. Zij zijn daarbij gebonden aan de bepalingen inzake onafhankelijkheid uit de wet. In
onderdeel j is geëxpliciteerd dat dit voor iedere onderneming geldt die binnen de Europese Unie of
in een derde land systeembeheerder of producent is. Iedere directe of indirecte vorm van
zeggenschap in een vereniging door een systeembeheerder, leverancier of producent op de
elektriciteitsmarkt in Nederland of in de Europese Unie is uitgesloten.
Onderdeel k regelt dat de leden van de vereniging op basis van gelijke zeggenschap aan het
project deelnemen. Er wordt geen ontheffing verleend aan een vereniging die op enigerlei wijze
zeggenschap aan de leden heeft onttrokken. Dit betekent voor een vereniging die een “groot”
project heeft met bijvoorbeeld enige duizenden leden dat er een redelijke balans tussen
zeggenschap en uitvoerbaarheid gevonden moet worden.
De onderdelen l, m en n hebben betrekking op de uitvoerbaarheid van het project. Bij de
uitvoerbaarheid worden vragen gesteld zoals: Is het project redelijkerwijs financierbaar? Is er
genoeg expertise? Is de organisatie op orde?
De onderdelen o, v en w hebben betrekking op de overdraagbaarheid van het project, wanneer een
lid van een vereniging niet meer aan het experiment wil meedoen of wanneer het experiment
wordt beëindigd. Deze onderdelen voorzien in een verplichting om voldoende voorzieningen te
treffen voor taken die met systeembeheer en levering te maken hebben. Het gaat om een
voorziening om “derdentoegang” te realiseren (onderdeel o), een voorziening, die bijvoorbeeld in
kan houden het overnemen van het systeembeheer door een systeembeheerder, indien er een
probleem met het systeembeheer ontstaat (onderdeel v), en een voorziening in het geval er
problemen ontstaan bij een de levering van elektriciteit. Ook daarbij kan aan overdracht worden
gedacht (onderdeel w).
De onderdelen p tot en met r beperken de omvang van het project.
Met onderdeel s is uitgesloten dat als onderdeel van een project andere afwijkingen van het
gebruikelijk regionale systeembeheer worden opgenomen. Als een directe lijn, een gesloten
distributiesysteem, een projectnet dat geen onderdeel is van dat project of een transmissiesysteem
op een project worden aangesloten, waarvoor een aanvraag om ontheffing is ingediend, wordt de
ontheffing niet verleend.
De onderdelen t en u hebben betrekking op de inpasbaarheid van het project in technische en
administratieve zin.
Artikel 5.39
Voor het verlenen van ontheffingen is gekozen voor een tendersysteem om per jaar in beginsel tien
‘grote experimenten’ te selecteren, waarvoor een ontheffing wordt verleend.
Voor een tendersysteem is gekozen om de meest vernieuwende projecten door te laten gaan.
Het aantal ‘projectnetten’ wordt bij het besluit tot openstelling van de tender aan een nader te
bepalen maximum gebonden; vooralsnog wordt uitgegaan van tien projecten per jaar. De Minister
beoordeelt deze projecten op volgorde van binnenkomst. Door de specifieke voorwaarden aan een
projectnet zullen er naar verwachting minder aanvragen ingediend worden en zullen deze projecten

48

meer eenvormig zijn. Een arbeidsintensieve vergelijking van projecten door de Minister is daarom
niet nodig. Bovendien ontlast deze werkwijze ook de administratieve last voor de initiatiefnemers.
Jaarlijks wordt een tender uitgeschreven door de Minister. Deze dienst beoordeelt de voorstellen,
maar de verantwoordelijkheid voor de uitvoering ligt bij de indiener van de aanvraag om
ontheffing. Voorstellen voor ‘grote experimenten’ die voldoen aan de toelatingseisen worden
vervolgens gerangschikt naar de volgende criteria:
a. Toename van het aandeel hernieuwbare elektriciteit in het gebruik van de deelnemers.
Gezien het doel van de regeling en de beleidscontext geniet het eerstgenoemde de
voorkeur; dit zal in de waardering dan ook de boventoon voeren. Aan de indieners van een
experimentvoorstel zal gevraagd worden zelf een referentiesituatie aan te geven; doel van
het experiment is immers om aan te tonen of, en in welke mate, de verleende vrijstelling
heeft bijgedragen aan het welslagen. De uitvoerders van het experiment kunnen dat zelf
het beste meten en aannemelijk maken.
b. Verlaging van de (piek-) belasting van het gebruikte systeem. Dit kan door het
synchroniseren van de vraag naar elektriciteit met het aanbod uit de beschikbare (eigen)
installatie en door het gebruik van energie-opslagtechnieken. Of deze lokale afstemming
van vraag op aanbod ook kosteneffectief is, zullen de resultaten van het experiment
moeten uitwijzen.
c. De slaagkans van het voorgestelde experiment. Hierbij wordt gekeken naar de technische,
economische en administratieve uitvoerbaarheid, de benodigde kennis en expertise
alsmede de organisatievorm en financiering van het experiment gedurende de gehele
looptijd. Ook een rol speelt de kans dat deelnemers gedurende de looptijd van het
experiment niet langer aan het experiment wensen deel te nemen.
d. Het herhalingspotentieel, dat wil zeggen de mate waarin het aannemelijk is dat projecten
voor lokale hernieuwbare energieopwekking en –gebruik in andere dan de experimentele
omstandigheden, bij dezelfde soort ontheffingen, een soortgelijk resultaat zullen behalen;
e. De betrokkenheid van de deelnemers. Betrokkenheid van alle deelnemers is essentieel voor
het welslagen van het experiment. Aan de indieners zal, naast de vereiste (model-)
overeenkomst tussen leden van de vereniging, gevraagd worden hoe zij deze
betrokkenheid denken vorm te geven.
f. De diversiteit. Doel van de experimentenregeling is het behalen van een zo groot mogelijk
leereffect. Dat kan worden bereikt door een zo groot en divers mogelijk aanbod aan
experimenteersituaties. Vandaar dat twee experimenten die vrijwel gelijk zijn in opzet, niet
even hoog zullen scoren op dit criterium.
Indien twee projecten gelijk scoren wordt gekeken welke project naar verwachting het meeste zal
bijdragen aan de ontwikkeling van decentraal opgewekte hernieuwbare energie (derde lid).
Artikel 5.40
De ontheffing geldt gedurende de gehele looptijd van het experiment. De ontheffingen hebben een
geldingsduur van tien jaar (eerste lid). Een verlenging van die termijn is mogelijk op grond van de
economische levensduur van de componenten waarin, speciaal voor het experiment, is
geïnvesteerd of als voor uitvoering van het experiment geen wettelijke voorzieningen zijn getroffen
en beëindiging van het experiment in redelijkheid niet gevergd kan worden.
Artikel 5.41
Dit artikel voorziet in een aantal mogelijkheden om de ontheffing te wijzigen of in te trekken. Dit is
het geval wanneer in strijd met de voorschriften van dit besluit of de ontheffing wordt gehandeld of
dat de houder van de ontheffing zich niet meer aan de voorschriften zal kunnen houden. Andere
redenen zijn dat bij de aanvraag onjuiste gegevens zijn verstrekt waardoor de aanvraag anders is
beoordeeld en dat de transportzekerheid of leveringszekerheid in gevaar zijn.
Anders dan in het Besluit experimenten decentrale duurzame elektriciteitsopwekking is niet meer
voorzien in een wijzigings- of intrekkingsmogelijkheid ingeval van wijzigende omstandigheden of
tussentijds tegenvallende resultaten. De reden hiervoor is dat het uitgangspunt van de

49

wetgevingsagenda STROOM is om met meer vertrouwen en minder regels zaken te benaderen. Als
een ontheffing wordt verleend moet er het vertrouwen zijn dat partijen hier goed mee om gaan.
Een mogelijkheid om in te grijpen bij overtreding van de regels is in beginsel voldoende. Bovendien
ligt het voor de hand dat als een experiment echt niet werkt dat de houder van de ontheffing zelf
naar oplossingen zal zoeken en wellicht zal verzoeken om de ontheffing in te trekken.
Artikel 5.42
Het is van belang dat een experiment wordt uitgevoerd overeenkomstig de aanvraag om
ontheffing. Immers, dat is waar het experiment op is beoordeeld en daarvan is de conclusie
geweest dat het nuttig was om mee te experimenteren. Het is minder problematisch als het
experiment door een andere partij wordt uitgevoerd, maar om wel zicht te houden op de vraag of
de partij daarvoor geschikt is, is voor het overdragen van de ontheffing toestemming van de
Minister vereist.
Artikel 5.43
De houder van de ontheffing is verplicht zich aan de wet te houden, met uitzondering van de delen
waarvoor ontheffing is verkregen.
Artikel 5.44
Een uitgangspunt van richtlijn 2009/72 is dat ACM de methode van berekening van de tarieven of
de hoogte van de tarieven vaststelt. Om die reden moet de methode worden toegestuurd aan ACM
en kan ACM op verzoek toetsen of tarieven aan die methode voldoen.
Artikel 5.45
De ontheffinghouder is van rechtswege houder van een vergunning voor het leveren van
elektriciteit aan aangeslotenen met een kleine aansluiting . De vereniging is de lokale leverancier in
het experimentgebied. De ontheffinghouder is niet gehouden om ook buiten het experimentgebied
te leveren. Als keerzijde van deze afwijking van de wet vloeit uit de positie van de
ontheffinghouder als lokale leverancier voort dat de vereniging alleen aan de deelnemers van het
experiment levert.
Artikel 5.46
Een leverancier, anders dan de ontheffinghouder, die op verzoek van een aangeslotene in het
experiment elektriciteit levert (derden-toegang) is niet verplicht om alle bedragen als gevolg van
wettelijke taken te factureren. De ontheffinghouder is daarvoor verantwoordelijk.
Artikel 5.47
De regels over verslaggeving van experimenten worden uitgewerkt bij ministeriële regeling. Hierbij
worden aspecten over het proces vastgelegd, maar ook op welke inhoudelijke vragen ingegaan
moet worden. Doel is dat de verslaggeving bruikbaar is bij de afweging of het experiment moet
leiden tot aanpassing van wet- en regelgeving.
HOOFDSTUK 6. TARIEFREGULERING
Artikel 6.1
In dit artikel is uitgewerkt op welke wijze de transporttarieven van systeembeheerders, met
uitzondering van een transmissiesysteembeheerder voor gas, in rekening worden gebracht. Het

50

betreft onder andere de vaststelling van de tariefdragers, de eenheid waarmee toegedeelde kosten
in rekening worden gebracht bij een systeemgebruiker.
Voor aangeslotenen met een kleine aansluiting op een elektriciteitssysteem moet de tariefdrager
gerelateerd zijn aan de grootte van de aansluitcapaciteit en uitgedrukt worden in een vast bedrag
per jaar. De facto is dit een vastlegging van het capaciteitstarief voor kleinverbruikers; het
transporttarief is immers niet afhankelijk van de hoeveelheid afgenomen elektriciteit of het
vermogen. Voor aangeslotenen met een kleine aansluiting op een gasdistributiesysteem kan het
tarief afhankelijk zijn van zowel de grootte van de aansluitcapaciteit als het verbruik. Het verschil
in tarifering tussen kleine aansluitingen bij gas en elektriciteit is dat de indeling in categorieën
aangeslotenen waar gemiddelde rekencapaciteiten voor gelden bij gas ook afhankelijk kan zijn van
het verbruik, terwijl dit bij elektriciteit alleen afhankelijk kan zijn van de aansluitcapaciteit.
Hiermee wordt niet getornd aan het capaciteitstarief voor kleinverbruikers: de eis om het tarief af
te rekenen als vast bedrag per jaar, reflecteert deze keus.
Voor aangeslotenen met een grote aansluiting op een elektriciteitssysteem geldt dat het
transporttarief zowel afhankelijk kan zijn van het vermogen of het verbruik op een aansluiting. Dit
betekent dat afrekening zowel kan gebeuren op basis van kilowatturen als op basis van kilowatt. In
de praktijk komt beide voor afhankelijk van het spanningsniveau waar een systeemgebruiker op is
aangesloten. Voor aangeslotenen met een grote aansluiting op een gasdistributiesysteem moet het
transporttarief gerelateerd worden aan de capaciteit.
In artikel 6.3, tweede lid, van de wet, is bepaald dat de hoogte van de transporttarieven kan
verschillen per spannings- of drukniveau, voor verschillende systeembeheerders en voor
verschillende categorieën aangeslotenen. In het tweede lid van artikel 6.1 van het besluit is
bepaald dat ook een tariefdrager kan verschillen voor verschillende categorieën aangeslotenen. In
het derde lid zijn criteria genoemd op grond waarvan een categorie aangeslotenen kan worden
onderscheiden. In onderdeel a is geregeld dat dit afhankelijk kan zijn van het tijdsdeel gedurende
welk zij gebruik maakt van de transporttaak. Dit tijdsdeel kan worden uitgedrukt in uren per jaar.
In onderdeel b is bepaald dat een tariefcategorie afgebakend kan worden afhankelijk van het
technische aspect van de fysieke wijze van aansluiten of de situering van een aansluiting in het net
ten opzichte van de transformator die het net verbindt met een ander net. De gedachte hierachter
is dat de wijze waarop de aansluiting met het net is verbonden en de situering van de aansluiting
in de specifieke netconfiguratie bepalend zijn voor de kosten die de netbeheerder moet maken ten
behoeve van het transport naar de betrokken aansluiting. Hierdoor kan in de tarifering onderscheid
gemaakt worden tussen netgebruikers die op een transformator zijn aangesloten en netgebruikers
die elders in het net zijn aangesloten. In de praktijk gelden hier op dit moment reeds andere
tarieven voor. Ten slotte is bepaald dat een tariefcategorie onderscheiden kan worden wanneer het
door een netbeheerder geschakelde aansluitingen betreft. Bij geschakeld aansluitingen zorgt de
netbeheerder voor het (dagelijkse) aan- en uitschakelen van de spanning zoals bij de openbare
(straat)verlichting en overig straatmeubilair. Met het opnemen van de categorieën in onderdeel b
en onderdeel c wordt beoogd een bestaande situatie te handhaven.
Artikel 6.2
Bij een transmissiesysteembeheerder voor gas worden meerdere typen tarieven gerelateerd aan
het transport onderscheiden. Het bestaan van meerdere typen tarieven gerelateerd aan het
transport volgt uit het feit dat een transmissiesysteembeheerder voor gas verschillende invullingen
geeft aan zijn transporttaak waarvoor het wenselijk wordt geacht een apart tarief te formuleren.
In artikel 6.2 zijn de kaders van de tarifering van het reguliere transport van een
transmissiesysteembeheerder voor gas bepaald. Het belangrijkste uitgangspunt hierbij is dat de
tarieven afzonderlijk worden vastgesteld per invoed- en afleverpunt, op grond van een voorstel van
een transmissiesysteembeheerder voor gas.
De hoogte van het tarief kan dus verschillen per individueel invoed- of afleverpunt. Aanvullend kan
de hoogte van het tarief ook verschillen voor verschillende transportvarianten, zoals bepaald in

51

Artikel 5.16, tweede lid. Transportvarianten die minder kosten veroorzaken dan het reguliere
transport, en onder afwijkende voorwaarden worden aangeboden, kunnen worden aangeboden
onder een (procentueel) gereduceerd tarief. Ten aanzien van de verhouding tussen reguliere
invoed- en aflevertarieven en de invoed- en aflevertarieven die in rekening worden gebracht voor
transportvarianten geldt een algemene verplichting dat beide tarieven redelijk en zo veel mogelijk
een reflectie moeten zijn van de onderliggende efficiënte kosten. Hier ziet de toezichthouder op
toe. De transportvarianten worden op basis van dezelfde tariefdrager afgerekend: in euro`s per
kilowattuur per uur per tijdsperiode. Dit is een eenheid voor capaciteit.
Ten slotte is bepaald dat de transporttarieven van een transmissiesysteembeheerder in beginsel in
rekening gebracht worden bij programmaverantwoordelijken. In het tweede lid is hier een
uitzondering op geformuleerd: transporttarieven die verband houden met de piekleveringstaak van
een transmissiesysteembeheerder voor gas worden bij vergunninghouders (leveranciers) in
rekening gebracht.
Een belangrijke verandering ten opzichte van de huidige situatie is dat de kosten van de taken van
een transmissiesysteembeheerder voor gas genoemd onder artikel 5.16, tweede lid, onderdelen a,
b, en c niet langer via een apart tarief in rekening gebracht worden. Er wordt geen afzonderlijk
tarief hiervoor in rekening gebracht en dus zullen de kosten worden opgenomen in de reguliere
transporttarieven op grond van artikel 6.6, tweede lid, van de wet. Het totale bedrag dat in
rekening wordt gebracht onder deze taken is zeer beperkt ten opzichte van het totale bedrag dat
door een transmissiesysteembeheerder elk jaar in rekening wordt gebracht bij systeemgebruikers.
Bovendien leidt het gebruik van deze diensten tot een efficiënter gebruik van het
transmissiesysteem, waar alle gebruikers van profiteren. Een dergelijke systematiek geldt al bij de
taak van de overdracht van gas tussen programmaverantwoordelijken op een virtueel punt op het
systeem (artikel 5.16, tweede lid, onderdeel c). Ten slotte wordt opgemerkt dat het aparte tarief
‘connection fee’ vervalt. De kosten die in het verleden werden afgerekend via dit tarief, worden in
plaats daarvan verrekend via de tarieven op de invoed- en afleverpunten. Zowel de
transmissiesysteembeheerder voor gas als de ACM geven aan dat het apart in standhouden van dit
tarief geen functie heeft en de tariefsystematiek onnodig complex maakt.
De vereenvoudigingen van de tariefstructuur weegt op tegen de zeer beperkte
herverdelingseffecten van deze wijzigingen.
Artikel 6.3
Artikel 6.3 betreft taken waar de transmissiesysteembeheerder voor gas een vergoeding in
rekening brengt. Het eerste lid bepaalt dat voor de taak genoemd in artikel 5.25 van dit besluit een
vergoeding in rekening wordt gebracht bij vergunninghouders. Het betreft het leveren van gas
indien de temperatuur onder de -9 graden Celsius komt tot een maximum dat benodigd is voor de
levering bij -17 graden Celsius. De kosten voor deze taak zijn gerelateerd aan het reserveren van
productiecapaciteit en gemaakte kosten voor daadwerkelijke levering van piekvolumes door een
transmissiesysteembeheerder voor gas. Het gedeelte van de voorzieningen dat ziet op de
transportcapaciteit benodigd voor pieklevering op afleverpunten wordt niet via deze vergoeding
verrekend, maar via een transporttarief, zoals bepaald in artikel 6.2, tweede lid.
Het tweede lid betreft de taak van een transmissiesysteembeheerder voor gas genoemd in artikel
5.25, eerste lid, onderdeel g, van de wet. Op verzoek van een aangeslotene verwarmt een
transmissiesysteembeheerder het aangeleverde gas tot een hogere aflevertemperatuur. Hiervoor
brengt een transmissiesysteembeheerder een vergoeding in rekening.
Artikel 6.4
Een systeem kan uit balans raken als de daadwerkelijke benutting van dit systeem door een
programmaverantwoordelijke niet overeenkomt met zijn programma. Een
programmaverantwoordelijke staat dan voor de keuze om ofwel zelf actie te ondernemen om zijn
daadwerkelijke invoeding in en onttrekking uit het systeem in balans te brengen, of de

52

transmissiesysteembeheerder dit voor hem te laten doen. Om een programmaverantwoordelijke
actief te laten bijdragen aan de balanshandhaving van het systeem is het wenselijk dat een
programmaverantwoordelijke financieel geprikkeld wordt om het zelf te doen. De wet stelt dat een
transmissiesysteembeheerder een bedrag in rekening brengt voor het herstellen van de balans. Dit
bedrag dient zo hoog te zijn dat een programmaverantwoordelijke financieel geprikkeld wordt om
onbalans te voorkomen en eventueel te herstellen. Anderzijds is er het belang dat de
toegankelijkheid van het systeem gewaarborgd blijft. De toegankelijkheid is groter is als het risico
op kosten voor onbalans beperkt blijft. Ten slotte wordt opgemerkt dat het bedrag ook negatief
kan zijn bij verkoop door een transmissiesysteembeheerder van een te veel aan elektriciteit.
Omdat deze bedragen voor systeembeheers voor gas al geregeld worden in de Europese
netwerkcode over balancering (Verordening (EU) nr. 312/2014 van de Commissie van 26 maart
2014 tot vaststelling van een netcode inzake gasbalancering van transmissienetten (PbEU 2014, L
91/15) geldt dit artikel slechts voor elektriciteit.
Artikelen 6.5 en 6.6
De artikelen 6.5 en 6.6 wordt uitvoering gegeven aan artikel 6.12, zesde lid, van de wet. De datum
waarop het voorstel voor de tarieven bij de ACM moet worden ingediend wordt voor alle
systeembeheerders vastgesteld op 1 oktober. Een besluit tot vaststelling van de tarieven werkt in
de regel voor de periode van 1 jaar. Indien op 1 januari de tarieven voor dat jaar nog niet zijn
vastgesteld, gelden de tarieven uit het voorgaande jaar tot de datum van inwerkingtreding van het
besluit tot vaststelling van de tarieven voor dat jaar.
De publicatie van de tarieven kan bijvoorbeeld geschieden door publicatie hiervan op de website
van de systeembeheerder.
Artikel 6.7
Ingevolge artikel 6.14 van de wet wordt voor aangeslotenen met een relatief grote bijdrage aan de
stabiliteit van het systeem op de hen in rekening gebrachte nettarieven een procentuele
volumecorrectie worden toegepast. Dit houdt in dat bij de toerekening van de tarieven er een
correctie plaatsvindt op de werkelijk gerealiseerde volumes. Deze correctie is non-discriminatoir en
wordt op basis van objectieve criteria toegepast. Het gebruiksprofiel van aangeslotenen met een
hoog aantal bedrijfsuren en een relatief groot verbruik biedt het elektriciteitsnet voordelen die
thans niet worden meegenomen in de tarieven. In het zicht van de hierboven omschreven
uitgangspunten is een algehele vrijstelling van het transporttarief niet mogelijk. Immers, ook
energie-intensieve aangeslotenen die een belangrijke bijdrage leveren aan de stabiliteit van het
elektriciteitsnet behoren bij te dragen in de kosten van het systeem. Daarom is de hoogte van de
correctie gemaximeerd op 90%.
De voordelen die energie-intensieve aangeslotenen met een vlak verbruiksprofiel bieden zijn als
volgt te omschrijven. Het stabiele en significante verbruik van energie-intensieve bedrijven
waarborgt dat het verminderen of verhogen van de productie of het verbruik door andere partijen
in verhouding minder invloed heeft op het totale systeem. Dit laatste is met name relevant
gedurende de daluren. Door een vlak en voorspelbaar verbruiksprofiel dragen energie-intensieve
bedrijven bij aan de stabiliteit van het systeem en de handhaving van de spanningskwaliteit door
de systeembeheerder van het landelijk hoogspanningsnet. Aangeslotenen met een vlak
verbruiksprofiel maken voorts relatief efficiënt gebruik van de beschikbare netcapaciteit. Dat wil
zeggen, aangeslotenen met eenzelfde verbruik maar een minder vlak verbruiksprofiel veroorzaken
meer pieken in het net waardoor eerder congestie (zie artikel 14, tweede lid, van verordening
714/2009) ontstaat en netten eerder moeten worden uitgebreid.
De voordelen die energie-intensieve aangeslotenen aan het net bieden rechtvaardigen dat voor
deze groep aangeslotenen een volumecorrectie wordt toegepast. De volumecorrectie die wordt
toegepast is afhankelijk van de twee factoren die maken dat energie-intensieve gebruikers
voordelen bieden aan het totale systeem, te weten het vlakke verbruiksprofiel en de significante
afname van elektriciteit van het systeem. De uitwerking hiervan is een volumecorrectie die
toeneemt bij een vlakker verbruiksprofiel en bij een hoger verbruik. Het vlakke verbruiksprofiel en

53

het totale verbruik vormen de twee factoren waarmee de volumecorrectie kan worden bepaald.
Deze twee factoren worden met elkaar vermenigvuldigd om de totale volumecorrectie te bepalen.
De vlakte van het verbruiksprofiel van een bedrijf blijkt uit de bedrijfstijd. Uit de bedrijfstijd blijkt
namelijk of een bedrijf met pieken en dalen elektriciteit verbruikt of juist een constant verbruik
heeft. De bedrijfstijd is niet de tijd dat elektriciteit wordt verbruikt, maar wordt berekend door het
verbruik (in kWh) te delen door het maximale van het net ingenomen vermogen (in kW). Uit deze
berekening volgt een aantal uren. Hoe dichter het aantal uren ligt bij het totaal aantal uren in de
betreffende periode, hoe minder in het verbruik afwijkingen bestaan ten opzichte van het
piekvermogen en hoe vlakker dus het profiel is. Als met veel pieken en dalen elektriciteit wordt
verbruikt, dan zal de bedrijfstijd relatief laag zijn. Om te bepalen hoe dicht het aantal uren verbruik
ligt bij het totaal aantal uren is het zinvol de bedrijfstijd weer te geven in procenten van het totale
aantal uren in de periode.
Een normaal jaar (dus niet schrikkeljaar) bestaat uit 8.760 uur. Bij een bedrijfstijd van 8.760 uur
per jaar is derhalve sprake van een volledig vlak verbruiksprofiel, en dus een bedrijfstijd van
100%. In de praktijk zal echter een volledig vlak verbruiksprofiel niet voorkomen; een bedrijfstijd
van meer dan 7.500 uur is zeldzaam. Vanaf een bedrijfstijd van ongeveer 5.700 uur kan men
beginnen te spreken van een enigszins vlak profiel; dan wordt gedurende het jaar gemiddeld
tweederde (65%) van het maximale vermogen (kWmax) benut. Om in aanmerking te komen voor
een volumecorrectie wordt daarom een bedrijfstijd van 65% als minimum beschouwd. Daarnaast is
er voor gekozen de volumecorrectie zodanig in te richten dat het maximale effect kan worden
bereikt bij een bedrijfstijd die haalbaar is, te weten 85% (ongeveer 7.500 uur). Om die reden is
voor de bedrijfstijd het maximum van 85% opgenomen in de berekeningswijze. Het maximum wil
niet zeggen dat aangeslotenen met een hogere bedrijfstijd dan 85% niet in aanmerking komen
voor de volumecorrectie, maar slechts dat bij de berekening ten hoogste 85% wordt meegenomen.
In de praktijk betekent dit dat bij een bedrijfstijd van 85% of hoger de bedrijfstijdfactor 100% is.
Bij bovengenoemde berekeningswijze wordt nog geen rekening gehouden met twee andere
belangrijke aspecten die bijdragen aan de stabiliteit van het systeem. Deze twee aspecten zijn het
eventueel afschakelen of verminderen van verbruik tijdens piekmomenten en het terugwinnen van
elektriciteit uit restproducten van een productieproces.
Een vlak verbruiksprofiel is wenselijk, maar het is nog wenselijker als sprake is van een vlak
verbruiksprofiel in combinatie met een verminderd verbruik tijdens de piek. Het verminderen van
verbruik tijdens piekmomenten draagt extra bij aan de systeemstabiliteit en voorkomt dat
systeemuitbreidingen (eerder) noodzakelijk zijn. Dit verminderen van het verbruik tijdens
piekmomenten is dus gewenst omdat dit het totale verbruik ten opzichte van het maximale
vermogen vermindert. Daarom is het voor de berekening van de bedrijfstijdfactor goed om in
plaats van het totale verbruik het verbruik tijdens daluren, geëxtrapoleerd naar de totale periode,
te nemen. Dit houdt in dat het gemeten elektriciteitsverbruik in alle daluren van de periode worden
genomen en dat dit elektriciteitsverbruik virtueel het elektriciteitsverbruik in alle uren is. Concreet
betekent dit als er bijvoorbeeld 8 daluren per dag zouden zijn, het gemeten elektriciteitsverbruik in
alle daluren in de periode vermenigvuldigd wordt met 3, zodat dit virtueel het elektriciteitsverbruik
in alle 24 uren van de dagen van de periode is. Hiermee wordt een vlak verbruiksprofiel
gewaardeerd in de te betalen tarieven, zonder dat het verminderen van het verbruik tijdens
piekmomenten wordt ontmoedigd.
Het terugwinnen van elektriciteit uit een productieproces door gebruik van restproducten, zoals
restgassen of restwarmte, heeft eveneens een positieve uitwerking op de stabiliteit van het net en
het draagt bij aan de energie-efficiëntie. Door het gebruik van deze restproducten beschikt de
aangeslotene over elektriciteitsproductie die samenhangt met zijn productieproces en kan de
aangeslotene de hoeveelheid elektriciteit die aan het net wordt onttrokken voor het
productieproces verminderen. Bovendien kan de aangeslotene door middel van de eigen productie
beter inspelen op piek- en dalmomenten en de daarbij behorende prikkels uitgaande van de
transmissiesysteembeheerder van het landelijk hoogspanningsnet voor handhaving van de balans.
Nuttig hergebruik van restproducten van een productieproces draagt voorts bij aan de energieefficiëntie. Indien het voor aangeslotenen niet mogelijk zou zijn de uit restproducten
teruggewonnen en zelf verbruikte elektriciteit mee te laten wegen bij de berekening van de

54

volumecorrectie zou dit aangeslotenen kunnen ontmoedigen dit soort energie-efficiënte
maatregelen te treffen. Het verbruik van zelf geproduceerde elektriciteit vermindert immers de
hoeveelheid aan het net onttrokken elektriciteit, waardoor de berekening van de bedrijfstijd lager
uitvalt met als resultaat een lagere volumecorrectie.
Om deze redenen wordt voorgesteld dat op verzoek van de aangeslotene die beschikt over een
productie-installatie voor de productie van elektriciteit uit restproducten van een productieproces,
bij de berekening van de bedrijfstijd ook het verbruik van elektriciteit uit restproducten van een
productieproces in ogenschouw wordt genomen in plaats van slechts de hoeveelheid aan het net
onttrokken elektriciteit.

Een vlak verbruiksprofiel is pas relevant voor de stabiliteit van het net als sprake is van een
significant verbruik. Anders valt het effect van het vlakke verbruiksprofiel weg tegen het verbruik
van andere aangeslotenen. Om die reden wordt voorgesteld een minimaal verbruik te hanteren van
50 GWh per jaar. Dit minimum sluit aan bij het hoge energieverbruik van energie-intensieve
bedrijven.
Het is niet wenselijk dat met dit wetsvoorstel een hoger verbruik wordt gestimuleerd. Indien een
enkele ondergrens van 50 GWh per jaar zou worden gehanteerd kan dat wel het effect zijn. Het
zou dan immers voor partijen die net niet aan de eis van 50 GWh per jaar voldoen lonen hun
verbruik te verhogen. Om die reden loopt de verbruiksfactor geleidelijk op vanaf 50 GWh per jaar.
De range voor het verbruik moet voldoende groot zijn, zodat elke extra verbruikte GWh maar een
beperkte verhoging van de verbruiksfactor oplevert. Hierdoor zal moedwillig extra verbruiken niet
rendabel zijn, omdat de correctie van de nettarieven dan niet opweegt tegen de extra kosten. Als
maximum voor de verbruiksfactor wordt 250 GWh/jaar gehanteerd. Dit is voldoende hoog om een
grote range te bewerkstelligen en is daarnaast een goede afspiegeling van het verbruik van een
zeer energie-intensief bedrijf. Vanaf een verbruik van 50 GWh per jaar loopt de verbruiksfactor dus
geleidelijk op tot 100% bij een verbruik van 250 GWh per jaar of hoger. Net als bij de bedrijfstijd is
de bovengrens van 250 GWh slechts relevant voor de berekening van de verbruiksfactor, maar is
het niet zo dat aangeslotenen met een verbruik hoger dan 250 GWh niet in aanmerking zouden
komen voor de volumecorrectie.
Anders dan bij de berekening van de bedrijfstijd wordt voor de verbruiksfactor geen mogelijkheid
geboden het verbruik van zelf geproduceerde elektriciteit mee te nemen. De reden hiervoor is dat
de bijdrage aan de stabiliteit van het net pas relevant is als sprake is van een significante afname
van elektriciteit van het net. Het verbruik van zelf geproduceerde elektriciteit draagt hier niet aan
bij en wordt om die reden niet meegenomen in de berekening van de verbruiksfactor.
In het eerste tot en met derde lid wordt gesproken over «een periode van een jaar». In het vijfde
lid wordt uitgewerkt wat hiermee wordt bedoeld. Vanuit een effectieve en efficiënte uitvoering is
het wenselijk dat het percentage waarmee wordt gecorrigeerd, gedurende een heel kalenderjaar
kan worden toegepast. Daarom is in het eerste tot en met derde lid, bepaald in de eerste plaats
dat het jaarverbruik relevant is voor de vraag of in een kalenderjaar een correctie wel of niet aan
de orde is en in de tweede plaats dat de referentieperiode voor een kalenderjaar in het verleden
ligt, en wel in de periode van 1 juli van het jaar t-2 tot 1 juli van het jaar t-1. Deze werkwijze
maakt dat de toepassing van de volumecorrectie efficiënt kan worden ingezet en dat de omvang
van de in te schatten volumecorrectie voor een volgend kalenderjaar kan worden meegewogen in
de tariefvoorstellen die de systeembeheerders ieder jaar vóór 1 oktober bij de ACM moeten
indienen.
In het tweede en derde lid wordt gesproken over daluren. In de praktijk kunnen
systeembeheerders verschillende daluren hanteren. Ten behoeve van de berekening van de
volumecorrectie is het wenselijk om voor iedereen met dezelfde daluren te rekenen. Op grond van
de grondslag in het zesde lid zal onder andere worden vastgelegd wat de daluren zijn waarmee ten
behoeve van de volumecorrectie wordt gerekend.
Het vierde lid ziet op enkele bijzondere situaties waarin een aangeslotene voor de installatie of het
gesloten distributiesysteem beschikt over meerdere aansluitingen. In dergelijke gevallen kan
onduidelijkheid ontstaan over de toepassing van de volumecorrectie. Om die reden is vastgelegd

55

hoe met een dergelijke situatie omgegaan moet worden: alle waarden van de verschillende
aansluitingen moeten gesommeerd worden. Dat geldt dus zowel voor de onttrokken elektriciteit als
voor het maximaal gelijktijdig onttrokken vermogen.
Artikel 6.8
Artikel 6.16 van de wet bepaalt dat een beheerder van een gesloten distributiesysteem een
methode voor het berekenen van de tarieven heeft. Deze methode hoeft alleen op verzoek van een
aangeslotene op het gesloten distributiesysteem door ACM te worden goedgekeurd. In dit artikel
wordt vastgelegd wat de procedure is voor goedkeuring door ACM. De bepalingen stemmen
overeen met hetgeen voorheen in de artikelen 15 van de Elektriciteitswet 1998 en 2a van de
Gaswet geregeld was.
HOOFDSTUK 7. MARKTEN EN HANDEL
Artikel 7.1
In artikel 7.1, eerste lid zijn dezelfde regels aangehouden zoals in richtlijn 2009/72 en richtlijn
2009/73. In het belang van de leverings-en voorzieningszekerheid moet het evenwicht tussen
vraag en aanbod in de afzonderlijke lidstaten worden gemonitord. Hiervan wordt door Onze
Minister vervolgens verslag uitgebracht aan de Europese Commissie. Met dergelijke monitoring
moet tijdig genoeg een begin gemaakt worden, zodat passende maatregelen kunnen worden
genomen indien de leverings- en voorzieningszekerheid in gevaar komt. De bouw en het
onderhoud van de noodzakelijke systeeminfrastructuur, met inbegrip van interconnectiecapaciteit,
moeten bijdragen aan een stabiele elektriciteits- en gasvoorziening.
Op basis van artikel 7.1, tweede lid, van de wet stelt de Minister voor gas jaarlijks en voor
elektriciteit tweejaarlijks een verslag op waarin hij zijn bevindingen en getroffen maatregelen
vastlegt ten aanzien van de leverings- en voorzieningszekerheid. De frequentie van het opleveren
van een dergelijk verslag volgt de frequentie voorgeschreven in richtlijn 2009/72 en 2009/73. Voor
elektriciteit gebruikt de Minister, voor zover mogelijk, de gegevens uit het investeringsplan, die op
basis van dit artikel aangevuld worden met een rapportage over de gerealiseerde kwaliteit
uitgedrukt in prestatie-indicatoren. Zie hiervoor ook de regels ten aanzien van het
kwaliteitsborgingssysteem (artikel 5.17 van dit besluit). Aangezien het verslag voor gas jaarlijks
vastgelegd wordt zal er in de periode tussen twee investeringsplannen in de benodigde informatie
over capaciteit en kwaliteit (zie ook artikel 7.1 en 7.2 van dit besluit) in een afzonderlijk document
aan de Minister aangeleverd moeten worden.
Artikel 7.2
Dit artikel stelt een maximale hoogte aan de zekerheid die door een handelaar in gas wordt
gevraagd aan een vergunninghouder. Doel is het verkleinen van de toetredingsdrempel op de
gasmarkt. Een zekerheidseis kan voor nieuwe toetreders een barrière zijn om de gasmarkt te
betreden. Door middel van het stellen van een maximale hoogte aan de gevraagde zekerheid wordt
deze belemmering voor nieuwe toetreders ingeperkt. De hoogte van de zekerheid is maximaal
gelijk aan de nominale waarde van twee maanden levering van gas en/of diensten. Het gaat hier
om de nominale waarde van de levering, ofwel de verwachte waarde op het moment van levering
zonder rekening te houden met eventuele inflatie.
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in de Regeling zekerheidsstelling voor de levering
van gas aan vergunninghouders.
HOOFDSTUK 8. LEVERING
Artikel 8.1

56

In bijlagen I bij de richtlijnen 2009/72 en 2009/73 worden eisen gesteld aan de versterking van de
positie van de consument. De wet hanteert niet het begrip consumenten, maar het ruimere begrip
‘aangeslotenen met een kleine aansluiting’ in dit besluit is het laatste begrip gehanteerd.
Ter implementatie van onderdeel a van Bijlage I bij de richtlijnen dienen een aantal formele en
materiële eisen aan leverings- en transportovereenkomsten kunnen worden gesteld. Artikel 8.1 van
het besluit biedt hier de delegatiegrondslag voor.
Artikel 8.2
Dit artikel strekt ter implementatie van de onderdelen b en c van Bijlage I bij de richtlijnen
2009/72 en 2009/73. De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 4 van de Regeling
afnemers en monitoring Elektriciteitswet 1998 en Gaswet.
Het eerste lid bepaalt dat een leverancier aangeslotenen met een kleine aansluiting vooraf
rechtstreeks in kennis moet stellen van elke tariefstijging. Dit lid is gewijzigd ten opzichte van het
eerste lid van artikel 4 van de Regeling afnemers en monitoring. Er wordt bepaald dat de in
kennisstelling van elke tariefstijging vooraf aan de aangeslotenen moet worden gecommuniceerd.
Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie in de zaken HvJ EG 21 maart 2013, nr. C-92/11 en
HvJ EG 23 oktober 2014, nr. C-359/13 is gebleken dat artikel 3, lid 5, van richtlijn 2003/54,
gelezen in samenhang met bijlage A bij deze richtlijn, en artikel 3, lid 3, van richtlijn 2003/55,
gelezen in samenhang met bijlage A bij deze richtlijn, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich
verzetten tegen een nationale regeling die de inhoud bepaalt van de overeenkomsten voor de
levering van elektriciteit en gas aan consumenten die onder de universele dienstverplichting vallen
en die toestaat dat de tarieven van deze levering worden gewijzigd, maar niet waarborgt dat de
consumenten tijdig – vóór de inwerkingtreding van deze wijziging – op de hoogte worden gebracht
van de reden, de voorwaarden en de omvang ervan. Op grond van de wet is iedere leverancier
ertoe verplicht om energie te leveren aan iedere aangeslotene met een kleine aansluiting die
daarom verzoekt teneinde de universele dienst te garanderen. In het tweede lid, dat strekt ter
implementatie van de eerste volzin van onderdeel b, van de bijlagen bij de richtlijnen, wordt
bepaald dat de leverancier voornemens tot wijziging van de voorwaarden op toereikende wijze aan
aangeslotenen met een kleine aansluiting bekend moet maken. Het derde lid bepaalt dat
systeembeheerders zowel tariefstijgingen, als wijzigingen van de voorwaarden op toereikende
wijze bekend moeten maken aan een leverancier van een aangeslotene met een kleine aansluiting.
Het vierde lid betreft de verplichting voor de systeembeheerder om de leverancier van
aangeslotenen met een kleine aansluiting op toereikende wijze in kennis te stellen van alle
wijzigingen in de door hem gehanteerde tarieven en voorwaarden.
Artikel 8.3
Het eerste lid van dit artikel strekt ter implementatie van de eerste en tweede volzin van onderdeel
d, van Bijlage I bij de richtlijnen 2009/72 en 2009/73. De inhoud van dit artikel was voorheen
geregeld in artikel 5 van de Regeling afnemers en monitoring Elektriciteitswet 1998 en Gaswet.
Het eerste lid bepaalt dat aangeslotenen met een kleine aansluiting een ruime keuze uit
betalingsmethoden moet worden geboden. Het tweede lid bepaalt dat de differentiatie in tarieven
en voorwaarden tussen aangeboden betalingswijzen overeen moet komen met de kosten
verbonden aan die betalingswijzen.
Artikel 8.4
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 2 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van Richtlijn (EU) nr. 2012/27/EU van het
Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie, tot wijziging
van de Richtlijnen 2009/125/EG en 2010/30/EU en houdende intrekking van de Richtlijnen
2004/8/EG en 2006/32/EG (PbEU 2012, L 315) (hierna: richtlijn 2012/27), voor zover het de

57

onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Dit artikel regelt dat een energieleverancier ten minste één keer per jaar een factuur geeft aan een
eindafnemer van die producten.
Artikel 8.5
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 3 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van artikel 10, derde lid, onder b, tweede
zinsdeel en onder e, van richtlijn 2012/27, voor zover het de onderdelen betreft die betrekking
hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van verbruiks- en kostenoverzichten.
Het eerste lid bepaalt dat een eindafnemer een begrijpelijke factuur moet krijgen Daarnaast regelt
het tweede lid van dit artikel dat een leverancier meer informatie over een factuur verstrekt als een
eindafnemer daarom vraagt.
Artikel 8.6
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 4 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27), voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten. De implementatie betreft vooral artikel 10, derde lid, onder c, en
bijlage VII, onder 1.2, onderdeel a, van de richtlijn.
In de artikelen 35 en 35a van de wet op de omzetbelasting 1968 is al omschreven wanneer een
factuur aan ondernemers moet worden verstrekt, en welke informatie daarop moet staan. Dit
artikel bevat enkele aanvullende voorschriften op die bepalingen en dit artikel is ook van
toepassing op facturering van particulieren. In artikel 8.6, eerste lid, zijn daarom voorschriften
opgenomen voor een factuur van een eindafnemer.
Op grond van onderdeel a wordt de periode vermeldt waarop een factuur betrekking heeft. Op
grond van onderdeel b wordt de totale hoeveelheid afgenomen energie vermeld die is afgenomen
in de betreffende periode. Op grond van onderdeel c vermeldt een factuur de totale kosten voor de
afgenomen energie in de betreffende periode. Dit bedrag bestaat uit de verbruiksafhankelijke
energiekosten en de verbruiksonafhankelijke kosten, indien van toepassing verminderd met de
waarde van de aan het net geleverde energie. Ingevolge onderdeel d bevat de factuur de
verbruiksafhankelijke energiekosten die herleidbaar zijn tot de in het aanbod gepresenteerde
tarieven die zijn overeengekomen en vastgelegd in de leveringsovereenkomst. Ook vermeldt de
factuur op grond van onderdeel e de verbruiksonafhankelijke energiekosten die door een
energieleverancier in rekening worden gebracht bij een eindafnemer.
In het tweede lid zijn voorschriften opgenomen voor een factuur van een eindafnemer die alleen
dienen te worden nageleefd indien deze relevant zijn voor de betreffende factuur. Onderdeel a
regelt dat een factuur – indien hiervan sprake is – de totale door een eindafnemer aan het systeem
geleverde energie vermeldt. Onderdeel g regelt dat een leverancier in voorkomend geval ook de
overeengekomen prijs vermeldt die hij toekent voor de energie die een eindafnemer aan het
systeem heeft geleverd.
Onderdeel h bepaalt dat een leverancier op een factuur het netto energieverbruik vermeldt. Dit is
de hoeveelheid afgenomen energie (als bedoeld in onderdeel b), verminderd met de aan het
systeem geleverde energie (als bedoeld in onderdeel f). Hierdoor krijgt een eindafnemer inzicht in
zijn huidige energiebalans. Onderdeel i vermeldt de kosten voor de netto hoeveelheid afgenomen
energie in de betreffende periode. Dit zijn de kosten die een eindafnemer in voorkomend geval
betaald voor de netto hoeveelheid energie die hij heeft afgenomen, dus de kosten voor de totaal

58

afgenomen energie verminderd met de hoeveelheid energie die hij heeft teruggeleverd aan het
systeem.
Artikel 8.7
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 5 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Op grond van de richtlijn zijn de energiekosten een zo nauwkeurig mogelijk weerspiegeling van het
energieverbruik. Om die reden worden energiekosten zo min mogelijk geschat. Alleen indien een
eindafnemer geen, of niet voor een bepaalde factureringsperiode, energieverbruik aan een
leverancier meldt, kan een factuur op grond van artikel 10, eerste lid, tweede alinea, van de
richtlijn, worden gebaseerd op het geschatte verbruik. De formulering ‘niet voor een bepaalde
factureringsperiode’ wordt gekozen in de plaats van de formulering ‘niet tijdig’ zoals deze in artikel
5 van het Besluit factuur en verbruiks- en indicatief kostenoverzicht was opgenomen, om te
voorzien in een betere aansluiting bij richtlijn 2012/27.
Artikel 8.8
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in de artikelen 6 en 7 van het Besluit factuur en
verbruiks- en indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor
zover het de onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het
verstrekken van verbruiks- en kostenoverzichten.
Dit artikel regelt dat een eindafnemer voldoende informatie ontvangt over zijn energiekosten (op
basis van artikel 10, eerste lid, eerste alinea, en derde lid, onder c, van de richtlijn).
Artikel 8.9
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 9 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Een verbruiks- en kostenoverzicht moet een eindafnemer stimuleren tot energiebesparing. Daarom
bepaalt het eerste lid dat een energieleverancier een verbruiks- en kostenoverzicht opstelt in
duidelijke en begrijpelijke taal.
Dit en de overige voorschriften vloeien voort uit artikel 10, derde lid, onder b, tweede zinsdeel, en
onder e, van de richtlijn.
Artikel 8.10
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 10 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Dit artikel beschrijft de informatie die een verbruiks- en kostenoverzicht moet bevatten. Deze
bepaling vloeit voort uit artikel 10, derde lid, onder c, en bijlage VII, onder 1.2 en onder 1.3, van
de richtlijn. De informatie is bedoeld om een eindafnemer meer inzicht te geven in het verbruik en
te prikkelen tot besparing.
Het eerste lid beschrijft hoe een verbruiks- en kostenoverzicht eruit moet zien dat één keer per
jaar wordt verstuurd, Het tweede lid, beschrijft hoe een verbruiks- en kostenoverzicht eruit moet
zien dat meerdere keren per jaar wordt verstuurd, zoals wanneer een eindafnemer van gas en

59

elektriciteit beschikt over een slimme meter. Het derde lid voorkomt dat het overzicht gelijktijdig
met een factuur verzonden wordt en overlappende informatie bevat.
Artikel 8.11
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 11 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Wanneer een slimme meter op afstand wordt uitgelezen heeft een leverancier periodiek de
beschikking over het energieverbruik van een eindafnemer. Dit artikel bepaalt dat deze informatie
beschikbaar wordt gesteld aan een eindafnemer.
Artikel 8.12
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 12 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Met deze bepaling is geborgd dat een aangeslotene op verzoek een factuur of een verbruiks- en
kostenoverzicht langs elektronische weg ontvangt (artikel 10, derde lid, onder b, eerste zinsdeel,
van de richtlijn). Hierdoor is deze informatie tevens op passende wijze toegankelijk voor een
aangeslotene (artikel 11, eerste lid, tweede zinsdeel, van de richtlijn).
Artikel 8.13
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 13 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Een aangeslotene die meer gedetailleerde informatie over zijn energieverbruik en advies op maat
over energiebesparing wil krijgen, kan de hulp van een aanbieder van energiediensten inroepen
(artikel 10, derde lid, onder a, van de richtlijn). Hiervoor heeft de aanbieder van
energiebesparingsdiensten toegang nodig tot verbruiksgegevens. Voor kleinverbruikers van gas of
elektriciteit is al geregeld in artikel 5.18 van de wet dat de systeembeheerder op verzoek van de
aangeslotene meetgegevens aan derden verstrekt. Voor grootverbruikers van elektriciteit en gas
wordt dit in voorliggend artikel geregeld. Verduidelijkt ten opzichte van het Besluit factuur en
verbruiks- en indicatief kostenoverzicht is dat deze taak voor systeembeheerders alleen geldt
indien de meetinrichting ter beschikking is gesteld door de systeembeheerder. Indien de
meetinrichting niet door de systeembeheerder ter beschikking is gesteld speelt deze geen rol en
kan de grootverbruiker hierover afspraken maken met de door hem ingeschakelde partij.
Artikel 8.14
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 14 van het Besluit factuur en verbruiksen indicatief kostenoverzicht en strekt tot implementatie van richtlijn 2012/27, voor zover het de
onderdelen betreft die betrekking hebben op (de kosten van) facturering en het verstrekken van
verbruiks- en kostenoverzichten.
Dit artikel bepaalt dat een energieleverancier een factuur of een verbruiks- en kostenoverzicht
kosteloos verstrekt aan een aangeslotene. Dit voorschrift implementeert artikel 11, eerste lid,
eerste zinsdeel, en artikel 11, tweede lid, eerste zin, van de richtlijn.
Artikel 8.15

60

In het eerste lid van dit artikel wordt bepaald wat onder opwekkingsgegevens moet worden
verstaan. Inhoudelijk is dit artikel gelijk aan hetgeen voorheen in artikel 95j van de
Elektriciteitswet 1998 was bepaald. Opwekkingsgegevens zijn gegevens over het aandeel van elke
energiebron in de brandstofmix in het voorgaande jaar en verwijzingen naar publiek toegankelijke
bronnen over de milieugevolgen van elektriciteitsproductie door middel van verschillende
energiebronnen, waarbij in ieder geval informatie moet worden verschaft over CO2- emissies en
radioactief afval.
Het tweede lid voorziet in een grondslag om de regels inzake stroometikettering nader uit te
werken bij ministeriële regeling.
Artikel 8.16
In dit artikel is opgenomen dat een aanvraag om een leveringsvergunning moet worden ingediend
bij ACM en aan welke vereisten een aanvraag moet voldoen. De vereisten zijn zodanig dat een
aanvraag een redelijk beeld geeft van de onderneming van de aanvrager en de wijze waarop de
aanvrager van plan is als leverancier te opereren. Een belangrijk element is de beschrijving van de
organisatie die bij de aanvraag moet worden gevoegd. Deze beschrijving dient er toe inzicht te
geven in het bedrijf van de aanvrager en de wijze waarop de verschillende onderdelen zijn
georganiseerd. Met name is wenselijk dat duidelijk wordt hoe de financiële administratie,
boekhouding, incasso, verbruikersadministratie en debiteurenadministratie zijn georganiseerd. Ook
is van belang dat de aanvrager aantoont hoe de interne en externe controle is geregeld.
Het is van belang dat een aanvrager een goede administratie voeren. Hierbij kan worden gedacht
aan een systeem waarin de klanten zijn opgenomen met de hierbij behorende gegevens. Ook de
financiële administratie moet op orde zijn. Daarnaast komt een aanvrager niet in aanmerking voor
een vergunning indien hij failliet is verklaard of jegens hem surseance van betaling is verleend. In
deze situaties is geen sprake van een gezond bedrijf dat zorg kan dragen voor een betrouwbare
levering van elektriciteit of gas. Van de aanvrager wordt derhalve een verklaring verlangd waarmee
wordt aangetoond dat geen faillissement is uitgesproken of surseance van betaling is verleend.
Hiertoe is opgenomen dat de aanvrager hieromtrent een recente verklaring van de rechtbank dient
te overleggen. Deze verklaring wordt afgegeven door de rechtbank in het arrondissement waar de
aanvrager (statutair) gevestigd is. Indien een faillissement is uitgesproken of surseance van
betaling is verleend zal dit blijken uit de uittreksels van de rechtbank. Het spreekt voor zich dat
een dergelijke verklaring niet ouder mag zijn dan ongeveer twee weken, wil de verklaring nog als
recent aangemerkt worden.
Op basis van artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht kan ACM aanvullende informatie
opvragen als dat noodzakelijk is voor de beoordeling van de aanvraag.
De inhoud van dit artikel was voorheen geregeld in artikel 2 van het Besluit vergunning levering
elektriciteit aan kleinverbruikers en het Besluit vergunning levering gas aan kleinverbruikers.
Tussen de bepalingen van deze besluiten zaten enkele verschillen, terwijl in de praktijk de
bepalingen op dezelfde wijze werden gehanteerd. In onderhavig artikel zijn de bepalingen dan ook
gestroomlijnd.
Artikel 8.17
Artikel 8.24 van de wet bevat de eisen waaraan voldaan moet worden om in aanmerking te komen
voor een leveranciersvergunning. Die eisen worden in onderhavig artikel uitgewerkt. Inhoudelijk
stemmen de in dit artikel opgenomen eisen overeen met het oude artikel 3 van het Besluit
vergunning levering elektriciteit aan kleinverbruikers en het Besluit vergunning levering gas aan
kleinverbruikers inclusief hetgeen daarover in de toelichting op die besluiten is opgemerkt.
Het gaat bij het in aanmerking komen voor een leveringsvergunning om twee aspecten: de
organisatorische, financiële en technische kwaliteiten van de aanvrager en het hanteren van
redelijke voorwaarden. De organisatorische, financiële en technische kwaliteiten worden vooral
afgemeten aan de vraag of de aanvrager in staat is om de financiële last te dragen van het vooraf
inkopen van elektriciteit en gas, of de programmaverantwoordelijkheid op de juiste wijze is belegd
en of de leveringsactiviteiten organisatorisch goed kunnen worden ingebed. Voor het in staat zijn

61

om de financiële last te dragen kan, afhankelijk van het soort bedrijf, op verschillende aspecten
worden gelet. Bij een startend bedrijf zal bijvoorbeeld worden gekeken of het bedrijf voldoende
liquide middelen tot zijn beschikking heeft om het bedrijf enige tijd in bedrijf te houden. Hierbij is
het van belang dat de kosten, exclusief de kosten van de inkoop van elektriciteit en gas, enige tijd
kunnen worden gedragen zonder inkomsten uit de betalingen door klanten.
Bij de redelijke voorwaarden wordt vooral getoetst of (potentiële) klanten een duidelijk beeld
kunnen vormen van de diensten en tarieven van de aanvrager en van de wijze waarop klachten en
geschillen omtrent de levering van gas en elektriciteit worden behandeld.
Artikel 8.18
Dit artikel heeft als doel het voorkomen van leveringsonderbrekingen bij aangeslotenen met een
kleine aansluiting als gevolg van het wegvallen van een vergunning houdende leverancier om
welke reden ook. Vanwege het publieke belang van energielevering aan aangeslotenen met een
kleine aansluiting is het wenselijk in aanvulling op het vergunningstelsel extra maatregelen in te
bouwen. De extra maatregelen gelden niet alleen voor de situatie van een in surseance verkerende
of faillerende vergunninghouder, maar ook als de leveringsvergunning om andere redenen
ingetrokken dreigt te worden. Belangrijk is om op te merken dat het faillissement van een
vergunninghouder doorgaans wel, maar niet per definitie direct tot een besluit tot het intrekken
van de vergunning leidt. Als de vergunninghouder niet meer aan de voorwaarden van de
leveringsvergunning voldoet, maar de curator kan aantonen aan ACM dat binnen enkele dagen
weer volledig en duurzaam aan de vergunningsvoorwaarden kan worden voldaan en dat er tevens
geen leveringsonderbreking dreigt voor aangeslotenen met een kleine aansluiting, kan wellicht een
doorstart gerealiseerd worden. Gelet op de marktstructuur voor gas en elektriciteit zal een
dergelijke doorstart, hoe wenselijk ook, naar verwachting een uitzonderingssituatie betreffen en
zullen in vrijwel alle gevallen direct onomkeerbare besluiten moeten worden genomen om de
leveringszekerheid te kunnen waarborgen.
Het intrekken van de leveringsvergunning zal als volgt verlopen. De ACM besluit namens de
Minister om de leveringsvergunning in te trekken en kondigt dit aan. De periode tussen de
aankondiging en feitelijke intrekking dient om de aangeslotenen met een kleine aansluiting ordelijk
bij andere vergunning houdende leveranciers onder te kunnen brengen. De ACM dient dan ook
rekening te houden met deze noodzaak tot ordelijke leverancierswissel bij het intrekken van een
leveranciersvergunning. Er is gekozen voor een periode van maximaal 10 werkdagen. De curator of
bewindvoerder kan in deze periode het klantenbestand in de markt aanbieden. De curator of
bewindvoerder moet daarom in staat worden gesteld zijn klanten ordentelijk over te dragen aan
één of meer andere leveranciers.
Om administratieve problemen (en bijbehorende lasten) bij de curator en de
distributiesysteembeheerders (die te allen tijde de leveranciersswitch administratief uitvoeren) te
voorkomen, zullen individuele verzoeken tot leverancierswisseling geen doorgang vinden in deze
periode van maximaal 10 werkdagen. Wel kan de aangeslotene nadat hij toebedeeld is aan een
andere vergunninghouder, weer zelfstandig van leverancier wisselen.
De transmissiesysteembeheerders spelen bij de gevolgen van vergunningsintrekking een
belangrijke coördinerende rol. Ter uitwerking van deze plicht krijgen de
transmissiesysteembeheerders twee concrete opdrachten. Enerzijds krijgen ze de opdracht tot het
zo nodig overnemen van de betaling van toegeleverde elektriciteit gedurende de periode van
maximaal 10 werkdagen tussen aankondiging en feitelijke intrekking van de
leveranciersvergunning wanneer het de elektriciteitslevering aan aangeslotenen met een kleine
aansluiting betreft. Uiteraard staat voorop dat de curator zijn normale verantwoordelijkheden
neemt en op basis van de middelen die het faillerende bedrijf ter beschikking staan maximaal
streeft naar betaling van de toeleveranciers. De kosten die de transmissiesysteembeheerders door
deze garantstelling maakt, mag hij over de overige vergunninghouders verdelen. Het voorkomen
van leveringsonderbrekingen als gevolg van een faillissement is immers in ieders voordeel, ook in
het voordeel van leveranciers (en daarmee hun aangeslotenen) zonder betalingsproblemen,
vanwege de onderlinge afhankelijkheid. Uit ervaring is gebleken dat het onmogelijk is leveranciers

62

aan te wijzen die nimmer geconfronteerd zullen worden met een faillissement. Het is aldus niet
mogelijk leveranciers uit te sluiten van het dragen van mogelijk ontstane kosten.
Anderzijds zullen de transmissiesysteembeheerders coördinerend optreden om de aangeslotenen,
die op het moment van feitelijke intrekking van de vergunning nog niet zijn ondergebracht bij een
andere leverancier, bij andere vergunninghouders onder te brengen. De
distributiesysteembeheerders hebben hier operationeel de belangrijkste rol, omdat zij degenen zijn
die de leveranciersswitch in het aansluitingenregister zullen doorvoeren. Omdat zodoende alle
aangeslotenen met een kleine aansluiting altijd zijn ondergebracht bij een vergunning houdende
leverancier, wordt de leverantie aan de aangeslotenen met een kleine aansluiting voortgezet.
Er wordt de vergunninghouder een meldingsplicht opgelegd ingeval hij zelf voorziet dat de
leveringszekerheid in gevaar komt, bijvoorbeeld doordat surseance of faillissement dreigt of
daadwerkelijk is aangevraagd. Ook de distributiesysteembeheerders krijgen een meldingsplicht
indien zij de continuïteit van de levering in gevaar zien komen. In het overleg dat hierop moet
volgen, worden door de ACM en (in verband met de hem thans opgedragen taken) de
transmissiesysteembeheerders samen met de vergunninghouder, dan wel diens bewindvoerder of
curator, de bedreigingen besproken voor de leveringszekerheid en de mogelijkheden om die
bedreiging af te wenden. Als niet direct (binnen enkele dagen) blijkt dat een doorstart mogelijk is,
is de aankondiging tot intrekking van de vergunning een feit.
HOOFDSTUK 9. CODES
Artikel 9.1
In artikel 9.4 van de wet is de mogelijkheid voor het initiëren van een codewijziging door
systeembeheerders vastgelegd. Hierbij zijn delen van de artikelen 12c van de Gaswet en 32 van de
Elektriciteitswet 1998 inhoudelijk ongewijzigd overgenomen en geïntegreerd. In voorgesteld artikel
9.1 worden andere delen van deze wetten inhoudelijk onveranderd geïntegreerd. Het betreft
nadere regels over het verzoek tot wijziging dat de gezamenlijke systeembeheerders indienen. In
het eerste lid worden het restant van artikel 12c, eerste lid, van de Gaswet en artikel 32, eerste lid,
van de Elektriciteitswet 1998 geïntegreerd. Het tweede lid komt inhoudelijk overeen met artikel
12e, tweede lid, van de Gaswet en artikel 34, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998. In het derde
lid ten slotte zijn de artikelen 12c, derde lid, van de Gaswet en artikel 32, derde lid, van de
Elektriciteitswet 1998 inhoudelijk onveranderd overgenomen.
Artikel 9.2
Artikel 9.7 van de wet bevat bepalingen over de procedure van de vaststelling van de codes. Hierin
zijn delen van de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet inhoudelijk ongewijzigd overgenomen en
geïntegreerd. In het voorgesteld artikel 9.2 worden andere delen van deze wetten inhoudelijk
onveranderd geïntegreerd. Het betreft nadere regels over de procedure als de ACM volgens artikel
9.6 van de wet een codevoorstel opstelt of een verzoek daartoe aan de sector richt.
In het eerste lid is artikel 12e, derde lid, van de Gaswet en artikel 34, tweede lid, van de
Elektriciteitswet 1998 over een wijziging van de technische en tarievencodes geïntegreerd. Het
tweede lid bevat een eendere bepaling maar betreft de informatiecode. Dit lid komt inhoudelijk
overeen artikel 25, tweede lid, van de Gaswet en artikel 57, tweede lid, van de Elektriciteitswet
1998. Het derde lid inhoudelijk overeen met artikel 12g, tweede lid, (betreffende technische en
tarievencodes) en artikel 25, derde lid, (betreffende informatiecodes) van de Gaswet en artikel 37,
tweede lid, (betreffende technische en tarievencodes) en artikel 57, derde lid, (betreffende
informatiecodes) van de Elektriciteitswet 1998. In het vierde lid ten slotte zijn de artikelen 25,
vierde lid, van de Gaswet en artikel 57, vierde lid, van de Elektriciteitswet 1998 inhoudelijk
onveranderd overgenomen.
HOOFDSTUK 10. UITVOERING EN TOEZICHT

63

Artikel 10.1
Verspreid over de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet stonden bepalingen over informatie die aan
ACM of aan de minister moet worden verstrekt. Ter illustratie kunnen worden genoemd artikel 17a,
vierde lid, artikel 19b en artikel 21 van de Elektriciteitswet 1998. Op basis van dit artikel 10.11 van
de wet zijn deze verplichtingen samengebracht in de onderhavige artikelen.
Voorheen droegen de systeembeheerders de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de
wettelijke taken, maar werd hen wel de mogelijkheid geboden de daadwerkelijke werkzaamheden
ter uitvoering van die taken uit te besteden. In de praktijk leidde deze ruime
uitbestedingsmogelijkheden ertoe dat een aantal systeembeheerders niet meer was dan een
papieren vennootschap, op grond van de wet weliswaar aangewezen als systeembeheerder, maar
verder bestaand uit niet meer dan een brievenbus en een of twee personeelsleden.
In de huidige wet is er een duidelijke scheiding tussen werkzaamheden die de systeembeheerder
zelf uit moet voeren en werkzaamheden die de systeembeheerder zou mogen uitbesteden. Om
zorgvuldig beheer, onderhoud en ontwikkeling van de systemen te waarborgen zijn er aan de
systeembeheerder in de wet verschillende eisen gesteld. De gestelde regels in artikel 10.1 zijn een
controlemechanisme voor de toezichthouder om na te gaan of de systeembeheerder zelf voldoende
“in control” is om de kwaliteit van zijn transportdienst te borgen. Dit wordt bijvoorbeeld getoetst
aan de hand van de gerealiseerde kwaliteit, gesloten overeenkomsten en de financiële middelen die
hij beschikt voor de uitvoering van zijn wettelijke taken.
In artikel 5.23 van de wet wordt de systeembeheerder verplicht tot het maken van een
jaarrekening. In het eerste lid van artikel 10.1 wordt geregeld dat de jaarrekening aan de ACM
verstrekt moet worden, aangezien ACM toezicht houdt op de naleving van de wet ten aanzien van
de financiële verhouding tussen de systeembeheerder en het infrastructuurbedrijf en de gegevens
over het financieel beheer.
Dit betreft Europese implementatie. Op basis van artikel 7.1, tweede lid, van de wet stelt de
Minister voor gas jaarlijks en voor elektriciteit tweejaarlijks een verslag op waarin hij zijn
bevindingen en getroffen maatregelen vastlegt ten aanzien van de leverings- en
voorzieningszekerheid. Voor elektriciteit gebruikt de Minister de gegevens uit het investeringsplan,
die op basis van dit artikel aangevuld worden met een rapportage over de gerealiseerde kwaliteit
uitgedrukt in prestatie-indicatoren. Zie hiervoor ook de regels ten aanzien van het
kwaliteitsborgingssysteem (artikel 5.16 van dit besluit). Aangezien het verslag voor gas jaarlijks
vastgelegd wordt zal er in de periode tussen twee investeringsplannen in de benodigde informatie
over capaciteit en kwaliteit (zie ook artikel 7.1 en 7.2 van dit besluit) in een afzonderlijk document
aan Onze Minister aangeleverd moeten worden. Aangezien het verslag van Onze Minister uiterlijk
op 31 juli gepubliceerd moet worden, geldt er een aanleverplicht voor 1 maart voor de gegevens
die tot het verslag leiden.
Het tweede lid van artikel 10.1 legt vast dat een systeembeheerder iedere vijf jaar een
calamiteitenplan vaststelt. Het calamiteitenplan is de uitkomst van de analyse van de mogelijke
risico’s van calamiteiten voor de transportdienst en de maatregelen om deze risico’s te beperken.
Hierbij valt te denken aan calamiteiten met nadelige gevolgen voor de veiligheid van mens of
milieu, de financiële situatie van de systeembeheerder, de bedrijfsmiddelen of het primaire proces.
De systeembeheerder moet zorgvuldig het proces doorlopen om te komen tot een
crisesbeheersingssysteem. Dit systeem wordt adequaat in de organisatie geborgd.
Dit betreft de implementatie van de verordening 1227/2011, waar wordt bepaald dat
marktdeelnemers die transacties aangaan, zoals de voor de groothandel gekochte of verkochte
energieproducten, zich moeten laten registreren bij de nationale regulerende instantie in de lidstaat
waar zij gevestigd of woonachtig zijn. Voor Nederland is ACM de nationale regulerende instantie.
Een marktdeelnemer zal zich slechts bij een nationale regulerende instantie laten registeren.
In artikel 5.19 van dit besluit wordt geregeld dat op 31 december 2010 aan alle aangeslotenen met
een kleine aansluiting een op afstand uitleesbare meetinrichting ter beschikking moet zijn gesteld.

64

Het derde lid verplicht de systeembeheerder jaarlijks de voortgang van dit proces te rapporteren
aan Onze Minister en ACM.
In het vierde lid wordt een tweejaarlijkse verplichting tot het indienen van een investeringsplan
vastgelegd. Door het proces van het investeringsplan tweejaarlijks te doorlopen is tijdige bijsturing
van de investeringen op de korte termijn mogelijk. De transmissiesysteembeheerder legt het
investeringsplan gelijktijdig aan ACM en de Minister voor ter toetsing.
Artikelen 10.2
Een beheerder van een gasopslaginstallatie overlegt jaarlijks aan de ACM een verslag over de
uitvoering van het nalevingsprogramma. Daarnaast is de verplichting opgenomen dat de beheerder
dit verslag jaarlijks publiceert op een geschikte wijze, bijvoorbeeld door deze integraal op zijn
website te plaatsen.
Artikel 10.3
De ACM heeft op basis van artikel 9, eerste lid, van verordening 1227/2011 de taak om een
register op te stellen van marktdeelnemers die bij haar zich laten registreren. De ACM moet deze
registratie zo spoedig mogelijk verwerken. Indien noodzakelijk kunnen bij ministeriële regeling
regels worden gesteld over de registratie, om daarmee te voorkomen dat er meer
registratiegegevens zouden worden opgevraagd dan noodzakelijk. Daardoor wordt geborgd dat
registratie plaats zal vinden volgens de eisen en standaarden van het Agentschap. Dit artikel is
inhoudelijk gelijk aan artikel 66g van de oude Gaswet.
HOOFDSTUK 11. OVERIGE BEPALINGEN
Artikel 11.1
De Minister moet instemmen met de aanwijzing van een distributiesysteembeheerder of kan
vergunningen verlenen voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers. Wanneer aan Onze
Minister een vergoeding verschuldigd is voor een door hem verleende instemming, aanwijzing,
ontheffing en vergunning gelden hiervoor de regels uit de Algemene wet bestuursrecht ten aanzien
van bestuursrechtelijke geldschulden. Hierin worden onder andere regels gesteld over de
vergoeding, zoals het vaststellen van de geldsom, de betalingstermijn en de mogelijkheid tot
uitstel van de betaling.
Artikel 11.2
In artikel 11.2 worden de verplichtingen uit artikel 2 van het besluit kostenverhaal energie
beleidsneutraal overgenomen. In de eerste plaats wordt geregeld dat de bedragen die op grond
van artikel 11.7, eerste lid, van de wet verschuldigd zijn, vaste bedragen zijn die overeenkomstig
de genoemde wetsbepaling «ten hoogste de kosten» bedragen van de bemoeiingen met betrekking
tot de betreffende beschikkingen.
Artikel 11.3
Artikel 11.3 geeft nadere regels over de bedragen en de bijbehorende beschikking voor
vergoedingen die aan de Minister verschuldigd kunnen zijn voor een door hem verleende
instemming, aanwijzing, ontheffing of vergunning. In sommige gevallen neemt de ACM namens
Onze Minister beschikkingen. De betaling van de verschuldigde vergoeding vindt dan ook via ACM
plaats.
HOOFDSTUK 12. Slot- en overgangsbepalingen

65

Artikelen 12.1 en 12.9
In deze artikelen wordt in verschillende besluiten het begrip “elektriciteitsnet” vervangen door “een
systeem voor elektriciteit” zodat wordt aangesloten bij de Elektriciteits- en gaswet.
Artikelen 12.2, 12.3, 12.5, 12.6, 12.8 en 12.11, onderdeel A
In deze artikelen worden verwijzingen naar de Elektriciteitswet 1998 of naar de Gaswet of
onderdelen daarvan vervangen door verwijzingen naar de Elektriciteits- en gaswet of de
onderdelen van de Elektriciteits- en gaswet die corresponderen met de verwijzingen zoals thans
opgenomen.
Artikel 12.4
Door aanpassing van de begripsbepaling ‘energieleverancier’ in het Besluit factuur, verbruiks- en
indicatief kostenoverzicht energie, wordt de reikwijdte van dit besluit beperkt tot een leverancier
van warmte of koude. Daarmee wordt een overlap met de bepalingen voor elektriciteit en gas, die
in dit besluit zijn opgenomen, voorkomen.
Door het vervallen van de grondslag in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet, vervallen de
volgende onderdelen van het Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht energie van
rechtswege:
a.
b.
c.
d.

artikel 1, de begrippen elektriciteitsmeter en gasmeter;
artikel 7, eerste lid;
artikel 11 en
artikel 13, eerste lid.

Artikel 12.7
Het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen ziet op op afstand uitleesbare meetinrichtingen
voor elektriciteit, gas en warmte. De regels betreffende op afstand uitleesbare meetinrichtingen
voor elektriciteit en gas worden in dit besluit opgenomen. Daarom worden waar nodig de
verwijzingen naar of onderdelen betreffende elektriciteit of warmte geschrapt.
Door het vervallen van de grondslag in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet, vervallen de
volgende onderdelen van het Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht energie van
rechtswege:
a.
b.
c.
d.
e.
f.
g.
h.
i.

artikel 1, onderdeel c;
artikel 2;
artikel 3;
artikel 4;
artikel 5;
artikel 6, tweede lid;
artikel 8, eerste lid;
artikel 11 en
artikel 12.

Artikel 12.8
In het Besluit stimulering duurzame energieproductie worden verwijzingen naar de Elektriciteitswet
1998 of naar de Gaswet of onderdelen daarvan vervangen door verwijzingen naar de Elektriciteitsen gaswet of de onderdelen van de Elektriciteits- en gaswet die corresponderen met de
verwijzingen zoals thans opgenomen. Waar het begrip ‘elektriciteitsnet’ of ‘het net’ is opgenomen

66

wordt dit vervangen door het begrip ‘systeem voor elektriciteit’, waar het begrip ‘gasnet’ is
opgenomen wordt dit vervangen door het begrip ‘systeem voor gas’.
In artikel 1, eerste lid, onderdeel p, wordt verduidelijkt dat hier wordt verwezen naar artikel 72m
van de Elektriciteitswet 1998 voor het vervallen van dit artikel. Daarnaast wordt aan artikel 1,
eerste lid, een niet onderdeel s toegevoegd. Hierin wordt de begripsbepaling voor een garantie van
oorsprong voor niet-netlevering opgenomen. Deze definitiebepaling is gelijk aan de
definitiebepaling in de Regeling garanties van oorsprong voor duurzame elektriciteit. Met deze
wijziging hoeft in het Besluit stimulering duurzame energieproductie niet langer naar een
ministeriële regeling te worden verwezen.
Artikel 12.11, onderdeel B
In dit artikelonderdeel wordt in het Warmtebesluit de zinsnede “de netbeheerders van
gastransportnetten niet zijnde de netbeheerder van het landelijk gastransportnet” vervangen door
“de distributiesysteembeheerders voor gas” zodat wordt aangesloten bij de Elektriciteits- en
gaswet. De reikwijdte van deze bepaling wordt door de wijziging niet beperkt of verruimd.
Artikel 12.12
De eisen die in artikel 5.3 van dit besluit worden vastgelegd voor railsystemen gelden enkel voor
railsystemen die in gebruik worden genomen na inwerkingtreding van dit besluit. Met het bepaalde
in artikel 12.12 worden bestaande situaties, die zijn gebaseerd op de Netcode Elektriciteit,
gerespecteerd. De reden om bestaande situaties te respecteren is gelegen in de aanzienlijke
verhoging van het risico op een onderbreking dat zou ontstaan indien alle bestaande railsystemen
moeten worden omgebouwd om aan de nieuwe eisen te voldoen. Het risico op een onderbreking
tijdens de ombouw van een railsysteem kan even groot zijn als het totale risico op een
onderbreking tijdens normaal onderhoud over de totale levensduur van een dergelijk systeem. Dit
betekent echter niet dat bestaande railsystemen volledig uitgezonderd blijven; indien ingrijpende
wijzigingen aan het railsysteem worden aangebracht tijdens een renovatie dient dit systeem na
deze wijzigingen aan de wettelijk gestelde kwaliteitseisen te voldoen.
Artikel 12.13
Op basis van artikel 10.1, eerste lid wordt een systeembeheerder verplicht tot het indienen van
een tweejaarlijks investeringsplan op uiterlijk 1 januari van een even kalenderjaar. De voorziene
inwerkingtreding van de wet is 1 januari 2016. Dit zou betekenen dat het eerste investeringsplan
onder de nieuwe regels op 1 januari 2016 ingediend moet worden. Gezien deze datum kan
redelijkerwijs niet van systeembeheerders verwacht worden dat zij op 1 januari 2016 een
investeringsplan indienen. Met name voor de transmissiesysteembeheerder voor elektriciteit is het
van belang dan er wel zo spoedig mogelijk na 1 januari 2016 een investeringsplan wordt ingediend.
Dit in verband met de benodigde investeringen van de transmissiesysteembeheerder voor
elektriciteit in het kader van het aansluiten van de voorziene windparken op zee en op land. Het
realiseren van windparken op zee en op land is van groot belang voor het halen van de
doelstellingen uit het Energieakkoord (16% duurzame energie in 2023). Om de elektriciteit van
deze windparken te transporteren zal op land het systeem aangepast moeten worden en zal er op
zee een systeem aangelegd moeten worden. De wettelijke taken ten aanzien van het (tijdig)
aanpassen van het systeem voor de transport van windenergie vloeien voort uit de wet Stroom.
Systeembeheerders krijgen bijvoorbeeld expliciet de taak plannen te maken voor investeringen in
gebieden die zijn aangewezen in de structuurvisie wind op land. Daarnaast biedt de wet de
mogelijkheid TenneT aan te wijzen als systeembeheerder op zee.
Voor een balans tussen zekerheid voor de systeembeheerder, het voortvarend kunnen realiseren
van aanpassingen in het systeem en het voorkomen van onnodige of vroegtijdige investeringen is
het van belang dat de noodzaak van de investeringen benodigd voor de transport van windenergie
wordt vastgesteld. Wanneer de nieuwe regelgeving van kracht wordt, gebeurt het vaststellen van

67

de noodzaak van de investeringen via de procedure van het investeringsplan. Ten aanzien van de
projecten die na het vaststellen van een investeringsplan moeten starten volgt uit het plan dat het
noodzakelijk is de voorbereiding van die projecten te starten.
Voor het behalen van de doelstellingen uit het Energieakkoord ten aanzien van duurzame energie
is het van belang de noodzaak van investeringen in het systeem die windenergie faciliteren zo
spoedig mogelijk vast te stellen. Om deze reden wordt in artikel12.12 bepaald dat het
investeringsplan van de transmissiesysteembeheerders uiterlijk op 1 mei 2016 wordt ingediend.
Voor het eerste investeringsplan van de tranmissiesysteembeheerders wordt hier dus eenmalig een
uitzondering gemaakt op de indieningstermijn genoemd in artikel 10.1, eerste lid. Deze aangepaste
indieningstermijn van het investeringsplan in 2016 geldt daarmee ook voor de
transmissiesysteembeheerder voor gas.
Bovengenoemde argumenten gaan in mindere mate op voor de distributiesysteembeheerder. Om
deze reden is er in afstemming met (vertegenwoordigers) van de distributiesysteembeheerders een
aanpassing op artikel 10.1, eerste lid gemaakt, waardoor zij niet verplicht worden om op 1 januari
2016 het eerste investeringsplan in te dienen, maar op 1 januari 2018.
In december 2015 zal het laatste kwaliteits- en capaciteitsdocument door de
distributiesysteembeheerders worden ingediend conform de dan geldende regelgeving. Voor de
transmissiesysteembeheerders zal deze verplichting voor 2015 komen te vervallen, gezien de
indieningstermijn van het investeringsplan in de eerste helft van 2016.
Artikel 12.14
Een op afstand uitleesbare meetinrichting voor gas die is geplaatst na inwerkingtreding van en
Fout! Verwijzingsbron niet gevonden., eerste lid en 0, eerste lid, onderdelen a, b en d en voor
inwerkingtreding van 0, eerste lid, onderdeel c, behoeft niet te voldoen aan 0, eerste lid, onderdeel
c.
Dit artikel bevat het overgangsrecht voor de eisen die op basis van de artikelen 5.19 en 5.21
worden gesteld aan meetinrichtingen voor gas. Er is sprake van een gefaseerde inwerkingtreding.
Het overgangsrecht komt overeen met het overgangsrecht dat was opgenomen in artikel 12, eerste
lis, van het Besluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen. Artikel 5.21 eerste lid, onderdeel c zal
op een later moment in werking treden. Totdat deze eis in werking treedt, gelden geen andere
eisen. Vanaf eind 2012 kunnen netbeheerders meetinrichtingen voor gas plaatsen waarbij
besturings- en toepassingsprogrammatuur op afstand kan worden aangepast. Meetinrichtingen die
voor de inwerkingtreding zijn geïnstalleerd, hoeven niet aan deze nieuwe eis te voldoen.
Artikel 12.15
Artikel 12.15 verklaart het eerste en derde lid van artikel 5.27 niet van toepassing op die
systeembeheerders die uiterlijk op 27 maart 2009 al voldeden aan het groepsverbod.

III. Transponeringstabel
Transponeringstabel bestaande lagere regelgeving
Artikel
Besluit aanleg
energie-infrastructuur

Onderwerp

Besluit
-

Opmerkingen

68

Paragraaf 5.2.4.

Besluit
congestiemanagement
elektriciteit
Besluit differentiatie
tarieven transport
elektriciteit
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Besluit factuur en
verbruiks- en
indicatief
kostenoverzicht
Artikel 1

Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5
Artikel 6

Artikel 7

Artikel 8

Artikel 9

Artikel 10

Artikel 11

Verschillen tarief
Inwerkingtreding
Citeertitel

Artikel 6.1, tweede lid
-

eindafnemer
elektriciteitsmeter
energieleverancier
gasmeter
leverancier van
brandstof
richtlijn
meetinstrumenten
warmtemeter
Factuur afgenomen
energie
Eisen factuur
Inhoud factuur
Baseren op
geschatte verbruik
Frequentie
verbruiks- en
indicatief
kostenoverzicht
Frequentie
verbruiks- en
indicatief
kostenoverzicht op
afstand uitleesbare
meetinrichting
Frequentie
verbruiks- en
indicatief
kostenoverzicht
brandstof
Eisen verbruiks- en
indicatief
kostenoverzicht
Inhoud verbruiksen indicatief
kostenoverzicht
Eisen verbruiks- en
indicatief
kostenoverzicht voor

Artikel 1.1
Artikel 1.1
Artikel 1.1
Artikel 8.4
Artikel 8.5
Artikel 8.6
Artikel 8.7
Artikel 8.8

Artikel 8.8, tweede lid

-

Artikel 8.9

Artikel 8.10

Artikel 8.11

69

Artikel 12
Artikel 13

Artikel 14
Artikel 15

Artikel 16
Artikel 17
Besluit financieel
beheer netbeheerder
Artikel 1

Artikel 2
Artikel 3
Artikel 3a
Artikel 4
Artikel 5
Besluit kostenverhaal
energie
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5
Artikelen 6, 7 en 8
Artikel 9

Artikel 10
Artikel 11
Besluit
leveringszekerheid
Elektriciteitswet 1998
Artikel 1

Artikel 2
Artikel 3

afnemers met een
kleine aansluiting
Verstrekking lang
elektronische weg
Verstrekking aan
een door de afnemer
aangewezen
aanbieder van
energiediensten
Kostenloze
verstrekking
Vervalen Besluit
kostenoverzicht
energie
Inwerkingtreding
Citeertitel

Artikel 8.12
Artikel 8.13

Artikel 8.14
-

-

Erkend
kredietbeoordelingsb
ureau
Eisen
kredietwaardigheid
Afzonderlijke
boekhouding
Eisen
kredietwaardigheid
inwerkingtreding
citeertitel

Artikel 1.1

Vervallen
Bedragen
Vervallen
Vervallen
Innen bedragen
Vervallen
Intrekking Besluit
kostenverhaal
Elektriciteitswet
1998
Inwerkingtreding
Citeertitel

Artikel 11.2
Artikel 11.3
-

wet
kleinverbruiker
leveringsvergunning
Intrekken
leveringsvergunning
Wijziging Besluit
vergunning levering
gas aan

Artikel 1.1
Artikel 8.18

Artikel 5.26
Artikel 5.27
-

-

-

70

Artikel 4
Artikel 5
Besluit
leveringszekerheid
Gaswet
Artikel 1

Artikel 2

Artikel 3
Artikel 4

Artikel 5
Artikel 6
Besluit milieutaak
gasbedrijven Gaswet
Besluit op afstand
uitleesbare
meetinrichtingen
Artikel 1
Artikel 1
Artikel 1
Artikel 1
Artikel 2

Artikel 3
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel a
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel b
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel c

aangeslotenen met
een kleine
aansluiting
Inwerkingtreding
Citeertitel

wet
kleinverbruiker
leveringsvergunning
vergunninghouder
gemiddelde
effectieve
etmaaltemperatuur
pieklevering
Regels
leveringszekerheid
gas
Intrekken
leveringsvergunning
Wijziging Besluit
vergunning levering
gas aan
aangeslotenen met
een kleine
aansluiting
Inwerkingtreding
Citeertitel

richtlijn
meetinstrumenten
elektriciteitsmeter
gasmeter
communicatieonderd
eel
Verplichting ter
beschikking stellen
op afstand
uitleesbare
meetinrichting
Toepassingsbereik
Functionaliteiten
meetinrichting voor
elektriciteit

-

Artikel 1.1
Artikel 1.1

Artikel 1.1
Artikel 5.25

Artikel 8.18
-

-

Grondslag
vervalt

Artikel 1.1
Artikel 1.1
Artikel 1.1
Artikel 1.1
Artikel 5.18

Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel b
Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel c
Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel d

71

Artikel 4, eerste lid,
onderdeel d
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel e
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel f
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel g
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel h
Artikel 4, eerste lid,
onderdeel i
Artikel 4, tweede lid
Artikel 4, derde lid
Artikel 4, vierde lid
Artikel 4, vijfde lid
Artikel 4, zesde lid
Artikel 4, zevende lid
Artikel 4, achtste lid
Artikel 5, eerste lid,
onderdeel a
Artikel 5, eerste lid,
onderdeel b
Artikel 5, eerste lid,
onderdeel c
Artikel 5, eerste lid,
onderdeel d
Artikel 5, tweede lid,
onderdeel e
Artikel 5, tweede lid,
onderdeel f
Artikel 5, tweede lid,
onderdeel g
Artikel 5, tweede lid
Artikel 5, derde lid
Artikel 5, vierde lid
Artikel 5, vijfde lid
Artikel 5, zesde lid
Artikel 5, zevende lid
Artikel 5a

Artikel 6, eerste lid
Artikel 6, tweede lid
Artikel 6, derde lid
Artikel 7
Artikel 8, eerste lid

Artikel 8, tweede lid

Functionaliteiten
meetinrichting voor
gas

Functionaliteiten
meetinrichting voor
warmte
Beveiliging
meetinrichting

Delegatie kwaliteit
meetinrichtingen
Een ander die de
meetinrichting
installeert
Een ander die de

Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel e
Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel f
Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel g
Artikel 5.19, eerste lid,
onderdeel a
Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel h
Artikel 5.19, eerste lid,
onderdeel b
Artikel 5.20, tweede lid
Artikel 5.19, tweede lid
Artikel 5.20, eerste lid,
onderdeel a
Artikel 5.20, derde lid
Artikel 5.20, vierde lid
Artikel 5.20, vijfde lid
Artikel 5.19, derde lid
Artikel 5.21, eerste lid,
onderdeel a
Artikel 5.21, eerste lid,
onderdeel b
Artikel 5.21, eerste lid,
onderdeel c
Artikel 5.19, eerste lid,
onderdeel a
Artikel 5.21, eerste lid,
onderdeel d
Artikel 5.19, eerste lid,
onderdeel b
Artikel 5.21, eerste lid,
onderdeel e
Artikel 5.21, tweede lid
Artikel 5.19, tweede lid
Artikel 5.21, derde lid
Artikel 5.19, derde lid
Artikel 5.21, vierde lid
-

Artikel 5.19, vierde lid
Artikel 5.21, vijfde lid
Artikel 5.19, vijfde lid
Artikel 5.22, eerste lid

Artikel 5.22, tweede lid

72

Artikel 8, derde lid

Artikel 9

Artikel 10

Artikel 11
Artikel 12, eerste lid
Artikel 12, tweede, derde
en vierde lid
Artikel 13
Artikel 14
Besluit uitvoering
onafhankelijkheidseis
en energierichtlijnen
Artikel 1, eerste lid
Artikel 1, tweede lid
Artikel 2, eerste lid

Artikel 2, tweede lid

Artikel 3
Artikel 4

Artikel 5
Artikel 6
Besluit veiligheid lage
druk gastransport
Artikel 1
Artikel 2, eerste lid

meetinrichting
installeert
MR installatie en
verzegeling van
meetinrichtingen en
de administratie in
verband met het
vervangen,
installeren of
verwijderen van
meetinrichtingen
Gelijkstelling
meetinrichtingen
vervaardigd of in de
handel gebracht
door andere staat
Wijziging Besluit
kostenoverzicht
energie
overgangsbepaling
overgangsbepaling
overgangsbepaling

-

Artikel 5.23

-

Artikel 12.6
-

Inwerkingtreding
Citeertitel

-

Begripsbepalingen
Stemrecht
Onafhankelijkheidsei
sen landelijke
netbeheerders en
interconnectorbeheerders
Onafhankelijkheidsei
sen landelijke
netbeheerders en
interconnectorbeheerders
Gemeenschappelijke
onderneming
Onafhankelijkheidsei
sen beheerder van
een
gasopslaginstallatie
Citeertitel
Inwerkingtreding

-

Reikwijdte
Voorkomen nadelige
gevolgen mens en
milieu

Artikel 5.2, eerste lid
Artikel 5.2, eerste lid

uitgewerkt
uitgewerkt

-

Artikel 3.2

-

73

Artikel 2, tweede lid
Artikel 2, derde lid
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5
Artikel 6
Besluit vergunning
levering elektriciteit
aan kleinverbruikers
Artikel 1

Artikel 2
Artikel 3

Artikel 4
Artikel 5
Besluit vergunning
levering gas aan
kleinverbruikers
Artikel 1

Artikel 2
Artikel 3

Artikel 4
Artikel 5
Besluit
waardevaststelling
netten voor
elektriciteit en
gastransport
Artikel 1

Artikel 2

Zorgplicht
Document beleid
zorgplichten
Versturen document
Veiligheidsmanagem
entsysteem
Inwerkingtreding
Citeertitel

Artikel 5.2, tweede lid
Artikel 5.17, tweede lid

wet
kleinverbruiker
vergunning
aanvraag
aanvrager
erkenning als
volledig programmaverantwoordelijke
Eisen aanvraag
Organisatorische,
financiële en
technische
kwaliteiten

Artikel 1.1
-

Inwerkingtreding
Citeertitel

-

wet
kleinverbruiker
vergunning
aanvraag
aanvrager
Eisen aanvraag
Organisatorische,
financiële en
technische
kwaliteiten
Inwerkingtreding
Citeertitel

Artikel 1.1
Artikel 8.16
Artikel 8.17

advies
net
partijen
voorlopig
deskundigenbericht
vaststellen
tegenprestatie bij

-

Artikel 5.17
Artikel 5.17
-

Artikel 8.16
Artikel 8.17

In het eerste lid
onderdeel a is
voor de
Gasvariant
gekozen

-

Artikel 4.5, eerste en tweede
lid

74

overdracht
eigendom systeem
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5

Inschakeling
deskundigen

Artikel 6
Artikel 7
Artikel 8
Artikel 9
Artikel 10
Artikel 11
Regeling afnemers en
monitoring
Elektriciteitswet 1998
en Gaswet
Artikel 1

Artikel 2

Artikel 2a
Artikel 3

Artikel 4
Artikel 5
Artikel 6
Artikel 7

Artikel 8
Artikel 9
Artikel 10

Artikel 10a
Artikel 11

Arbitrage
Criteria vaststelling
tegenprestatie
Inwerkingtreding
Citeertitel

kleinverbruiker
leveringsovereenko
mst
transportovereenko
mst
elektriciteitsrichtlijn
gasrichtlijn
EAN-code
wisseling
etiket
Gegevens
leveringsovereenko
mst
Informatie over
consumentenrechten
Gegevens
transportovereenko
mst
In kennisstelling
stijging tarieven
Betalingswijzen
Geschillencommissie
Aanspraak
universele
dienstverlening
Wisseling leverancier
Uitvoering wisseling
leverancier
Kosten
aangeslotenen met
een kleine
aansluiting wisseling
Termijn wisseling
Monitoren van de
leverings- en

Artikel 4.5, derde lid
Artikel 4.5, vierde tot en met
zesde lid
Artikel 4.6, eerste lid
Artikel 4.6, tweede lid
Artikel 4.6, derde tot en met
vierde lid
Artikel 4.6, eerste lid
Artikel 4.7
-

Artikel 1.1
Artikel 1.1
Artikel 8.1
Artikel 8.1
Artikel 8.1
Artikel 8.1

Gedelegeerd
Gedelegeerd
Gedelegeerd
Gedelegeerd

Artikel 8.1

Gedelegeerd

Artikel 8.1

Gedelegeerd

Artikel 8.2
Artikel 8.3
Artikel 8.1
Artikel 8.1

Gedelegeerd
Gedelegeerd

-

-

75

Artikel 12

Artikel 13
Artikel 14
Artikel 15

Artikel 16

Artikel 17
Artikel 18
Artikel 19
Artikel 20
Artikel 21
Artikel 22
Regeling
zekerheidsstelling
voor de levering van
gas aan
vergunninghouders
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
Uitvoeringsbesluit
rijkscoördinatieregelin
g energieinfrastructuurprojecte
n
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4

voorzieningszekerhei
d
Monitoren van de
leverings- en
voorzieningszekerhei
d
Stroometikettering
Melding producent
Volledigheid en
juistheid en het
overleggen van het
etiket
Overleggen
overzicht
ingevoedde
elektriciteit
Overleggen
gegevens ACM
Overgangsbepaling
Overgangsbepaling
Overgangsbepaling
Inwerkingtreding
Citeertitel

Zekerheid
Overgangsbepaling
Inwerkingtreding
Citeertitel

vervalt

Artikel 8.15
Artikel 8.15
Artikel 8.15

Gedelegeerd
Gedelegeerd
Gedelegeerd

Artikel 8.15

Gedelegeerd

Artikel 8.15

Gedelegeerd

-

uitgewerkt
uitgewerkt
uitgewerkt

Artikel 7.2
-

uitgewerkt

Artikel 2.1
Artikel 2.2
Artikel 2.3
-

Transponeringstabel gedelegeerde onderwerpen uit Elektriciteitswet 1998 en Gaswet
Artikel
Elektriciteitswet 1998
4a, eerste lid
4a, tweede lid
4a, vierde lid

4a, vijfde lid

Onderwerp

Besluit

Onderwerpen
analyse
Bekendmaking
Samenwerken met
transmissiesysteem
beheerders en
inhoud verslag
Inhoud verslag

Artikel 7.1, eerste lid
Artikel 7.1, derde lid

Artikel 7.1, vierde lid

Opmerkingen

Deels
doorgedelegeer
d
Doorgedelegeer

76

d
10, vierde lid
10, zevende lid

10, achtste lid
10Aa, tweede lid

10a, tweede en derde
lid
11 eerste lid
14
15, eerste, tweede,
derde en vijfde lid
15, zevende, achtste en
negende lid
16, eerste, tweede,
zevende, tiende en
twaalfde lid
16, veertiende lid
16d
17a, vierde lid
18, tweede lid
18, derde lid
18a, vierde lid
onderdeel a
19a
19b
19d
19e tweede en derde lid
21, tweede lid
21, derde lid
21, vierde lid
21, zesde en zevende lid
23, derde lid
24, tweede lid
24a eerste, tweede,
derde, vijfde en achtste
lid
26ac eerste lid

Procedure
certificering
Melding
systeembeheerder
aan ACM
Intrekken/wijzigen
certificering
Aanwijzen andere
interconnectorbehee
rder
Overdracht
eigendom
Prod, lev of hand is
geen netbeheerder
Wijzigen aanwijzing
systeembeheerder
GDS

Artikel 4.2, eerste lid

Tarieven GDS

Artikel 6.8

Artikel 10.1, zesde lid

Artikel 4.2, tweede lid
Artikel 4.2, eerste lid

Artikel 4.4
Artikel 4.3
-

Taken
systeembeheerders

.

Gemeenschappelijke
onderneming
Calamiteitenplan
Overzicht financiële
middelen
Invulling
bevoordelen
Verklaring
jaarrekening
Info aan ACM

Artikel 4.8

Kwaliteitsindicatore
n
Verstrekken
gegevens aan ACM
Klachtenprocedure
Registratie
storingen
Indienen document
Delegatie document
Openbaarmaken
document
Inhoud document
Redelijke termijn
Geen capaciteit
Congestiemanagem
ent

Artikel 5.17

Wijziging
besturingsprogram

Artikel 5.24

Artikel 10.1, tweede lid
Artikel 4.9
Artikel 10.1
-

Artikel 10.1
Artikel 5.32
Artikel 5.28
Artikel 5.17 en Artikel 10.1
Artikel 10.3
Artikel 5.17
Artikel 5.6
Paragraaf 5.2.4.
Paragraaf 5.2.4.

77

26ae vijfde lid

26ae dertiende lid
29 zevende lid
29, achtste lid
29, negende lid
29, tiende lid
29, elfde lid
31, twaalfde en
dertiende lid
32, eerste en derde lid
39 eerste lid
41b, eerste lid
41c derde lid
42

57 tweede lid
57 derde en vierde lid
85
86 vierde en vijfde lid

86h
95j
Artikel 95k, eerste lid
Artikel 95k, tweede lid

Artikel 95k, derde lid
Artikel 95k, vierde lid
Artikel 95k, vijfde lid

Artikel 95k, zesde lid
Artikel 95k, zevende lid

Artikel Gaswet
2, tweede en derde lid
2, zesde lid

ma’s
Vergoeding eerder
dan grootschalige
uitrol
Rapportage
Volumecorrectie
Volumecorrectie
Volumecorrectie
Volumecorrectie
Volumecorrectie
Storingsreserve
Procedure codes
initiatief
Rapportage
kwaliteitscriteria
Voorstel tarieven
Vaststellen tarieven
Vaststellen en
inwerkingtreden
tarieven
Zienswijze
Procedure
Retributies
Boekhouding
producent en
leverancier
Registratie
marktdeelnemers
Stroometikettering/
definitie
Inhoud
stroometikettering
Melding
opwekkingsgegeven
s
Betrouwbaarheid
Delegatie nadere
regels
opwekkingsgegeven
s
Afwijking
verplichtingen
Informatie
geschillenbeslechtin
g
Inhoud
Procedure
certificering
Melding
systeembeheerder
aan ACM

-

Artikel 10.4
Artikel 6.7, eerste lid
Artikel 6.7, tweede lid
Artikel 6.7, derde lid
Artikel 6.7, vierde lid
Artikel 6.7, vijfde lid
Artikel 5.3
Artikel 9.1
Artikel 6.5, eerste lid
Artikel 6.5, tweede lid (deels)
Artikel 6.6

Artikel 9.2
Artikel 9.1
Artikel 11.1
-

Artikel 10.3
Artikel 8.15

Gedelegeerd

Artikel 8.15, tweede lid (deels)

Deels
gedelegeerd
Deels
gedelegeerd

Artikel 8.15, eerste lid

Artikel 8.15, tweede lid

Artikel 8.15, tweede lid

Gedelegeerd

Besluit
Artikel 4.2, eerste lid

Opmerkingen

Artikel 10.1, zesde lid

78

2, zevende lid
2a tweede lid
2a, derde lid
2a, zevende, achtste en
negende lid
2b, tweede lid

3 eerste lid
3b, tweede en derde lid
8 tweede lid
8 vierde lid
9a

9b tweede lid
10 tweede lid
10 derde lid
10 vijfde lid
10a, zevende lid
10d tweede lid
10d, derde lid
12c, eerste en derde lid
13 vierde, vijfde, zesde,
zevende en achtste lid

13c eerste lid

18g tweede lid

18g vijfde lid
18g zesde lid
18h vijfde lid
18h zesde lid
18h zevende lid

Intrekken/wijz
certificering
Procedure
Intrekken
ontheffing
Tarieven GDS

Artikel 4.2, tweede lid

Wijzigen
interconnectorbehe
erder
Prod, lev of hand is
geen netbeheerder
Overdracht
eigendom
Indienen document
Openbaarmaken
document
Aanwijzen
beheerder
gasopsl.inst. of
LNG-inst.
Onafhankelijkheid
Infoverstrekking
Invulling taken
systeembeheerder
Taken
systeembeheerders
Gemeenschappelijk
e onderneming
Invulling
bevoordelen
Verklaring
jaarrekening
Procedure codes
initiatief
Nadere regels
goedkeuren,
publicatie en
inwerkingtreding
Wijziging
besturingsprogram
ma’s
Technische of
economische
noodzakelijkheid
Publicatie tarieven
Totstandkoming
tarieven
Procedure
ontheffing
Procedure
ontheffing
Voorschriften
ontheffing

Artikel 4.2

Artikel 6.8

-

.

Artikel 4.4
Artikel 3.1

Artikel 3.3
Artikel 4.8, eerste en tweede lid
Artikel 4.9
Artikel 9.1
Artikel 6.8

Artikel 5.24

-

Artikel 3.3, tweede lid
Artikel 3.3, eerste lid
Artikel 3.4
Artikel 3.4
Artikel 3.5, eerste lid

79

18h lid 8
18h lid 9
18h tiende tot en met
dertiende lid
18h zestiende lid
18h zeventiende lid
25 derde en vierde lid
35a
35d
35e tweede en derde lid
52a eerste lid
52a tweede lid
66g
81b, eerste lid
81c derde lid
81d

83

Voorschriften
ontheffing
Procedure
ontheffing

Artikel 3.5, tweede lid
Artikel 3.4, eerste lid
Artikel 3.4, vijfde lid

Procedure
ontheffing
Procedure
Kwaliteitsindicatore
n
Klachtenprocedure
Registratie
storingen
Onderwerpen
analyse
Bekendmaking
Registratie
marktdeelnemers
Voorstel tarieven
Vaststellen tarieven
Vaststellen en
inwerkingtreden
tarieven
Rapportage
kwaliteitscriteria

Gedelegeerd

Artikel 3.4, tweede lid
Artikel 5.17
Artikel 5.32
Artikel 5.28
Artikel 7.1, eerste lid
Artikel 10.3
Artikel 6.4, eerste lid (deels)
Artikel 6.4, tweede lid
Artikel 6.6

Artikel 10.1

De Minister van Economische Zaken,

80