Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1447
Vragen van de leden Koşer Kaya en Hachchi (beiden D66) aan de Minister
van Infrastructuur en Milieu en de Staatssecretaris van Economische Zaken
over de vervuiling van een drinkwaterbron in Zuid-Holland (ingezonden
15 januari 2016).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu), mede namens de Staatssecretaris van Economische
Zaken (ontvangen 9 februari 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Bron voor drinkwater deel Randstad vervuild
met bestrijdingsmiddel»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel incidenten van watervervuiling met bestrijdingsmiddelen worden elk
jaar geconstateerd? Kunt u dit uiteenzetten voor minstens de afgelopen vijf
jaar uitgesplitst per aangetroffen stof, de mate waarin waterkwaliteitsnormen
overschreden worden en het gevaar van dit gif voor de natuur en de
gezondheid van mens en dier?
Antwoord 2
In het Maasstroomgebied (locaties Afgedamde Maas, Grensmaas en Heel,
Lateraalkanaal) leidt de overschrijding van de norm voor bestrijdingsmiddelen voor de inname van drinkwater vrijwel jaarlijks tot een innamestop of
-beperking die varieert van enkele dagen tot een maand. De afgelopen jaren
ging het om de stoffen dimethoaat (actueel incident), diuron, dimethomorf,
chloorpyrifos en cypermethrin. Ook bij het innamepunt Lekkanaal bij
Nieuwegein is vrijwel jaarlijks sprake van een innamestop of -beperking van
een dag tot een maand. Hier ging het om de stoffen metolachloor, isoproturon, tetrapropylammonium, glyfosaat en chloortoluron.
De norm voor de inname van oppervlaktewater voor de bereiding van
drinkwater is 0,1 microgram/liter. De mate van aangetroffen normoverschrij-

1

ah-tk-20152016-1447
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.nu.nl/binnenland/4195805/bron-drinkwater-deel-randstad-vervuild-metbestrijdingsmiddel.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

dingen varieert. Bijvoorbeeld bij een incident met dimethomorf in 2012
bedroeg de maximale concentratie bij het innamepunt 2,6 microgram/liter. Bij
het actuele incident met dimethoaat was dit 0,29 microgram/liter. Drinkwaterbedrijven nemen maatregelen die ervoor zorgen dat ongewenste stoffen niet
in het drinkwater terecht komen. Onder meer door intensief te monitoren op
de kwaliteit van het oppervlaktewater en zo nodig de inname van oppervlaktewater tijdelijk te staken of te beperken. Ook wordt door de drinkwaterbedrijven gedurende het gehele productieproces gemonitord op ongewenste
stoffen en doorloopt het ingenomen water tal van zuiveringsstappen. Risico’s
voor de volksgezondheid worden hiermee tot een minimum beperkt.
Uit de Bestrijdingsmiddelenatlas (www.bestrijdingsmiddelenatlas.nl) blijkt dat
op meer dan de helft van de meetlocaties de ecologische norm in oppervlaktewater wordt overschreden voor 1 of meer gewasbeschermingsmiddelen. Dit
beeld is gebaseerd op de meest recente meetgegevens en is de laatste jaren
onveranderd. In de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst is als doel
geformuleerd dat het aantal van deze overschrijdingen in 2018 ten minste
moet zijn gehalveerd en dat in 2023 nagenoeg geen normoverschrijdingen
meer voorkomen. Het effect voor natuur en milieu dat door deze normoverschrijdingen ontstaat, hangt sterk af van het type gewasbeschermingsmiddel
en de hoogte en de frequentie van de overschrijdingen. De exacte duiding
welke effecten wanneer zullen optreden is derhalve lastig. Er zijn in deze
eeuw geen incidenten bekend waarbij massale vissterfte is opgetreden door
gewasbeschermingsmiddelen. Het is bij grotere normoverschrijdingen te
verwachten dat negatieve effecten op kleinere minder opvallende waterorganismen kunnen optreden, zoals kreeftachtigen en insecten.
Vraag 3
Bieden u en de desbetreffende opsporingsdiensten ondersteuning aan
waterleidingbedrijf Dunea en het Waterschap Rivierlanden bij het vinden van
de vervuiler? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De bron van de verontreiniging ligt in de Bommelerwaard. Het Waterschap
Rivierenland is hier verantwoordelijk voor de kwaliteit van het oppervlaktewater. Daarmee staat het waterschap aan de lat voor nader onderzoek en
bestuursrechtelijke handhaving voor wat betreft de lozing in de Bommelerwaard. De Afgedamde Maas ontvangt het water uit de Bommelerwaard.
Rijkswaterstaat is voor de Afgedamde Maas verantwoordelijk voor de
kwaliteit van het oppervlaktewater en heeft, waar mogelijk binnen bevoegdheid en expertise, haar hulp aangeboden aan het waterschap.
Vraag 4
Welke civiele, bestuurlijke en strafrechtelijke maatregelen kunnen eventueel
tegen de vervuiler getroffen worden?
Antwoord 4
Het Waterschap Rivierenland heeft voor de aanpak van de lozing in de
Bommelerwaard bestuurlijke handhavingsinstrumenten tot haar beschikking,
zoals het opleggen van een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom.
Mocht het
gaan om strafrechtelijke handhaving, dan is dit een zaak van het Openbaar
Ministerie. Dunea en het Waterschap kunnen een privaatrechtelijke verhaalsactie instellen tegen de veroorzaker voor de extra kosten.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Grashoff (GroenLinks), ingezonden 15 januari 2016 (vraagnummer
2016Z00635) en Smaling (SP) ingezonden 15 januari 2016 (vraagnummer
2016Z00636).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2