Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2009

Nr. 19

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 oktober 2008
Hierbij bied ik u op verzoek van de vaste commissie voor Defensie de
resultaten aan van de benchmark met een aantal vergelijkbare organisaties en buitenlandse krijgsmachten die reeds langer een systeem van
wervingsbonussen toepassen (verzoek met kenmerk 08-DEF-B-170).
De benchmark vormde integraal onderdeel van de interne advisering en
was geen afzonderlijk onderzoek, zoals de commissie kennelijk veronderstelt. Toezending van de benchmark als zodanig is derhalve niet mogelijk.
Wel zal ik in deze brief uitgebreider ingaan op de belangrijkste bevindingen. In verband met de vertrouwelijkheid zijn de resultaten van een
aantal organisaties anoniem verwerkt. De opzet van de benchmark laat
slechts in beperkte mate toe causale verbanden te leggen tussen de
verschillende werkwijzen en de mate van succes. Wel hebben de werkwijzen bruikbare inzichten opgeleverd op grond waarvan de wervingsbonus bij de Nederlandse krijgsmacht gestalte is gegeven.

Doel en reikwijdte
Het doel van de benchmark was het vergelijken van de inrichting en
uitvoering van een wervingsbonus bij andere organisaties. Op grond van
een aantal criteria zijn diverse referenten benaderd: een multinational, een
politiekorps, een gemeente en de krijgsmachten van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Al deze organisaties beogen met een systeem
van wervingsbonussen hun personeel aan te moedigen nieuwe medewerkers te werven in ruil voor een beloning.
Overigens blijkt uit contacten van Defensie met andere bedrijven dat vele
in verband met de krapte op de arbeidsmarkt een systeem van wervingsbonussen hanteren. De benchmark is samengesteld aan de hand van
zowel schriftelijke als mondelinge informatie op basis van vragenlijsten.
Resultaten benchmark

Wervend personeel
Uit de benchmark is gebleken dat de referenten verschillend omgaan met

KST123996
0809tkkst31700X-19
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 X, nr. 19

1

de vraag welk personeel in aanmerking komt voor de bonus. De Amerikaanse krijgsmacht hanteert de bonus uitsluitend voor wervingspersoneel. De luchtmacht en het korps mariniers van het Verenigd Koninkrijk
sluiten medewerkers van de afdeling recruitment juist uit. Bij de multinational en de gemeente hebben Human Resources medewerkers geen
recht op een bonus, terwijl bij het politiekorps iedere medewerker voor de
bonus in aanmerking komt. Er is uit de benchmark derhalve geen uniforme aanpak te halen. Met het oog op een zo eenvoudig mogelijke invoering heeft Defensie er in deze pilot voor gekozen al het personeel in
aanmerking te laten komen voor de bonus.

Geworven personeel
Bij de meeste organisaties gaat het om functies die moeilijk te vervullen
zijn, zoals op het gebied van ICT, techniek of financiën. Enkele organisaties
keren een bonus uit voor alle vacatures. Aangezien de tekorten bij het
militaire personeel groter zijn dan bij het burgerpersoneel, heeft Defensie
ervoor gekozen alle militaire functies in aanmerking te laten komen voor
een bonus, evenals specifieke burgerfuncties in schaarse categorieën.
Moment van uitkeren
Met uitzondering van de luchtmacht en het korps mariniers in het Verenigd Koninkrijk keren de organisaties de wervingsbonus uit nadat de
geworven medewerker is aangesteld. In de Britse praktijk wordt de premie
uitgekeerd wanneer een medewerker het grootste deel van de opleiding
heeft voltooid. Alle premies worden tegelijkertijd met het salaris uitbetaald. Defensie kiest ervoor de bonus uit te keren zodra de kandidaat
werkelijk inzetbaar is, dus zodra de initiële opleiding is voltooid. Voor
lange initiële opleidingen geldt dat de bonus wordt uitgekeerd indien de
kandidaat na een jaar nog deelneemt aan de opleiding. Bij burgers wordt
de bonus uitbetaald na één jaar functioneren.
Hoogte en aantal
De hoogte van de bonus verschilt per organisatie en varieert van 150 euro
aan cadeaubonnen en 1000 Britse ponden voor een reguliere, niet
schaarse vacature tot 2800 euro bruto voor een moeilijk vervulbare vacature. De organisaties die meewerkten aan de benchmark hebben meer
gedetailleerde gegevens vertrouwelijk aangeleverd. Ik kan daarom niet
ingaan op de precieze hoogte van de bonussen. Het door Defensie
gekozen bedrag van 1000 euro netto, ongeacht de soort functie, ligt
rondom het gemiddelde van de bedragen die referenten uitkeren. Geen
van de organisaties stelt een maximum aan het aantal bonussen per
persoon per jaar. In afwijking hiervan hanteert Defensie in de pilot
omwille van een eenvoud en de overzichtelijkheid een maximum van één
bonus per werknemer per jaar. Deze geldt, zoals gezegd, wel voor ál het
personeel, en voor alle militaire functies en de schaarse burgerfuncties.
Communicatie en voorlichting
De geraadpleegde bedrijven hebben op uiteenlopende manieren bekendheid gegeven aan hun wervingsbonus. Voorbeelden zijn verspreiding via
de lijnorganisatie, per intranet, per email, met posters, met een aparte
website of via een maandelijkse nieuwsbrief. De Britse luchtmacht is in
september 2007 begonnen met de wervingsbonus. Bijna een jaar later
bleek uit een evaluatie dat de resultaten, voornamelijk vanwege gebrekkige communicatie, niet erg goed waren. Het personeel bleek onvoldoende van het bestaan van de bonus op de hoogte te zijn. Defensie heeft
voor de invoering van de wervingsbonus een uitgebreide communicatiestrategie voorbereid.
Doeltreffendheid
Met uitzondering van de Britse luchtmacht hebben alle aangeschreven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 X, nr. 19

2

organisaties positieve resultaten geboekt met de inzet van de wervingsbonus. De multinational, bijvoorbeeld, heeft wereldwijd naar eigen
zeggen tien procent van de nieuwe medewerkers te danken aan de
wervingsbonus.

Invoering Wervingsbonus
Zoals aangekondigd in de voortgangsrapportage over het Actieplan
Werving & Behoud (brief van 15 oktober 2008 (31 243, nr. 10)) wordt de
wervingsbonus bij Defensie op 1 december a.s. ingevoerd. Vooralsnog zal
de regeling gelden voor een periode van twee jaar. Eind 2009 is een eerste
tussentijdse evaluatie voorzien.
Zoals uit deze brief blijkt, heeft Defensie bij de vaststelling van de bonusregeling gebruikgemaakt van de ervaringen van andere partijen. De uiteindelijke vorm van de pilot berust op eigen afwegingen die samenhangen
met de behoefte aan een eenvoudige, overzichtelijke aanpak en met de
positie van de krijgsmacht op de Nederlandse arbeidsmarkt.
De staatssecretaris van Defensie,
J. G. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 X, nr. 19

3