Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2108

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 december 2015
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de wijze waarop in de centra
voor vreemdelingenbewaring uitvoering wordt gegeven aan de visuele
schouw (visitatie), voorafgaand aan plaatsing in afzondering (isolatie).
Sinds maart van dit jaar – het moment dat mijn ambtsvoorganger met uw
Kamer over dit onderwerp sprak – wordt niet meer standaard de visuele
schouw toegepast, voorafgaand aan afzondering. Dit heeft geleid tot een
drastische daling van het aantal toepassingen van de visuele schouw:
tijdens de periode van 25 maart tot en met september werd 21 maal de
visuele schouw toegepast voorafgaand aan afzondering ter bescherming.
Voorafgaand aan afzondering als straf werd de visuele schouw 4 maal
toegepast. In de eerste twee kwartalen van 2015 werd ongeveer 250 keer
afzondering toegepast. Omdat vóór de aanpassing van het beleid
nagenoeg standaard de visuele schouw werd toegepast, voorafgaand aan
afzondering, zou het aantal dus bij ongewijzigd beleid aanzienlijk hoger
hebben gelegen.
De visuele schouw vindt nu nog slechts plaats als er een reëel veiligheidsrisico aanwezig wordt geacht en er geen lichter alternatief voorhanden is,
zoals de bodyscan of handdetectie.
Bij brief van 20 mei 20151 heb ik uw Kamer, mede in reactie op een
rapport van Amnesty International, uitgebreid geïnformeerd over het
beleid ten aanzien van afzondering en visuele schouw tijdens vreemdelingenbewaring. In genoemde brief is uiteengezet dat visuele schouw
voorafgaand aan een plaatsing in afzondering slechts in uiterste gevallen,
en alleen bij afzondering als beschermende maatregel, zal worden
toegepast.
De brief meldt dat « bij afzondering op grond van een strafmaatregel niet
wordt gevisiteerd, noch de röntgenscan wordt toegepast». In dergelijke
gevallen wordt, indien noodzakelijk, volstaan met een metaaldetectie met
een handscanner of met fouillering (onderzoek aan de kleding). Deze
werkwijze verschilt van de in de Wet Terugkeer en Vreemdelingenbe1

kst-19637-2108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 19 637, nr. 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2108

1

waring opgenomen bepalingen, die ook gericht zijn op het slechts bij
uitzondering toepassen van visuele schouw, waarbij deze terughoudendheid echter niet ten koste mag gaan van de orde en veiligheid in de
inrichting voor vreemdelingenbewaring.
Het bij plaatsing in afzondering op grond van een strafmaatregel geheel
en voor alle situaties uitsluiten van visuele schouw is in de praktijk in
enkele gevallen een beletsel gebleken om de veiligheid van de ingesloten
vreemdeling te garanderen. Niet alleen bij een beschermende maatregel
blijkt visuele schouw als uiterste middel soms noodzakelijk om te
voorkomen dat de veiligheid in het geding komt.
Dit betekent dat incidenteel wordt overgegaan tot visuele schouw in geval
een vreemdeling tijdens bewaring op grond van een disciplinaire straf in
afzondering wordt geplaatst. Dit is alleen mogelijk wanneer er een
dringende en op concrete waarneming gebaseerde aanleiding is in de
situatie die tot de disciplinaire straf geleid heeft en waaruit volgt dat de
veiligheid van de vreemdeling zelf, andere ingeslotenen of het personeel
ernstig in het geding is en waarbij veiligheidsonderzoek door middel van
fouillering of de handscan onvoldoende duidelijkheid kan bieden.
Belangrijkste uitgangspunt hierbij is dat visuele schouw zo min mogelijk
mag worden gebruikt en alleen in die gevallen waarin een handscan,
fouillering, of de bodyscan niet voldoende uitsluitsel bieden of niet
kunnen worden toegepast.
Van elke plaatsing in afzondering wordt door de directeur een beschikking
opgesteld. De vreemdeling wordt gehoord.
Visuele schouw is hiermee een middel dat met waarborgen omgeven is
en alleen wordt toegepast als er geen andere mogelijkheden zijn om de
veiligheid in vreemdelingenbewaring te handhaven.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2108

2