Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2805
Vragen van de leden Van Gerven en Kooiman (beiden SP) aan de minister
van Veiligheid en Justitie over de brand bij chemiebedrijf ELD in Oosterhout
(ingezonden 5 juni 2013).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 11 juli
2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2686.
Vraag 1
Kunt u in een tijdslijn aangeven wat er op 3 juni jl. bij het chemiebedrijf ELD
in Oosterhout is gebeurd en hoe en op welk moment hier door de veiligheidsdiensten en hulpdiensten is opgetreden?1
Antwoord 1
De brand bij chemiebedrijf ELD in Oosterhout vond plaats op dinsdag 4 juni
2013.
De tijdslijn van de belangrijkste gebeurtenissen vanaf de melding is als volgt:
21.15 u Melding van een explosie en brand in loods 3 van ELD te Oosterhout.
21.17 u Alarmering 2 tankautospuiten, 1 redvoertuig, Officier van Dienst
(OVD) -Brandweer, Adviseur Gevaarlijke Stoffen Brandweer en Milieudienst.
De inzet van de brandweer was gericht op het voorkomen van uitbreiding en
het bestrijden van de brand. Er heeft ook inzet van schuim plaatsgevonden.
21.20 u Opschaling naar zeer grote brand, alarmering OVD-Geneeskundig,
OVD-Politie en OVD-Bevolkingszorg en informeren burgemeester.
21.25 u Alarmering drie waarschuwings- en verkenningseenheden. Op basis
van de waarnemingen van deze eenheden is vastgesteld dat er geen sprake
was van ontoelaatbare en/of onaanvaardbare concentratie van gevaarlijke
stoffen in de lucht. Dit is ook mede reden dat de verantwoordelijke officieren
van de brandweer het niet noodzakelijk achtten om de sirenes te laten
afgaan.
21.29 u Opschaling naar GRIP 1.
21.39 u Alarmering Geneeskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen.
21.40 u Opschaling naar GRIP 2.
23.30 u Brand meester.
Voor de communicatietijdslijn wordt verwezen naar het antwoord op vraag 6.

1

ah-tk-20122013-2805
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

www.omroepbrabant.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

N.B.: Bij de beantwoording van deze en navolgende vragen is ondermeer
gebruik gemaakt van de Bestuurlijke verantwoording aan het Algemeen
Bestuur van de Veiligheidsregio MWB, Tilburg/Breda, 18 juni 2013.
Vraag 2
Op welk momenten werd opgeschaald naar Grip 1 en Grip 2 en om welke
reden?
Antwoord 2
21.29 u Opschaling naar GRIP 1 met als reden de behoefte aan eenhoofdige
leiding ter plaatse.
21.40 u Opschaling naar GRIP 2 met als reden een rookwolk die zich uitstrekt
boven meerdere woonwijken, zodat effecten zouden kunnen ontstaan in een
gebied buiten de brandlocatie.
Vraag 3
Wanneer werd het bedrijf voor het laatst bezocht door de inspectie en wat
waren toen de bevindingen?
Antwoord 3
Op 27 november 2012 werd het bedrijf bezocht door de samenwerkende
toezichthouders Regionale Milieudienst Midden West Brabant, Inspectie
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Veiligheidsregio Midden en West
Brabant (jaarlijkse inspectie in het kader van het Besluit risico’s zware
ongevallen 1999).
Er werden toen 4 overtredingen geconstateerd op het gebied van de
arbeidsveiligheid – tekortkomingen bij de identificatie van gevaren en het
beoordelen van risico’s en de borging van oefeningen van de bedrijfshulpverleners. Eén overtreding betrof het niet geborgd zijn van het melden van
ongewone voorvallen. Laatstgenoemde overtreding is opgeheven. De overige
overtredingen moesten opgeheven zijn op 1 juni 2013. Hierop vindt de
komende tijd controle plaats.
Vraag 4
Voldeed het bedrijf op het moment van uitbreken van de brand aan alle
voorschriften? Was ook de actuele lijst met aanwezige stoffen ter plaatse?
Welke stoffen waren dat?
Antwoord 4
Behalve de hierboven vermelde Brzo-inspectie heeft er in 2012 op verschillende momenten zowel aangekondigd als onaangekondigd toezicht plaatsgevonden, onder leiding van het bevoegd gezag Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht. Op geconstateerde overtredingen vond handhaving plaats.
Op dit moment loopt het onderzoek nog, waardoor het nog onduidelijk is of
het bedrijf op het moment van uitbreken van de brand aan alle voorschriften
voldeed.
Er was een actuele stoffenlijst aanwezig die tijdens de brand is overhandigd
aan de brandweer en vervolgens ook aan de politie. Bij het bedrijf stonden
gevaarlijke stoffen van verschillende gevaarcategorieën en stoffen die niet als
gevaarlijk zijn ingedeeld. Wat de gevaarlijke stoffen betreft ging het om
brandbare vloeistoffen, giftige stoffen, corrosieve stoffen en milieugevaarlijke
stoffen. Deze gevaarlijke stoffen lagen volgens de stoffenlijst niet in de
betreffende loods die is afgebrand.
Vraag 5
Was er een rampenbestrijdingsplan opgesteld en is conform dat plan
gehandeld?
Antwoord 5
Er was een rampbestrijdingsplan opgesteld.
Voor zover van toepassing zijn de rampbestrijdingsprocessen door de
hulpverlenende diensten opgestart en uitgevoerd conform het crisisplan van
de Veiligheidsregio Midden West Brabant en het rampbestrijdingsplan ELD.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 6, 7
Hoe en via welke kanalen verliep de communicatie richting omwonenden en
kunt u dit in een tijdlijn uitzetten? Verliep dit volgens plan? Is het luchtalarm
nu wel of niet afgegaan?
Op welk moment kregen de bewoners benedenwinds zoals in Breda, Zundert
en omstreken te horen dat zij ramen en deuren moesten sluiten? Hoe
verhoudt zich dat tot het tijdstip dat de rook met giftige stoffen over hen heen
trok?
Antwoord 6, 7
Communicatie bij dit soort incidenten is een lokale verantwoordelijkheid. Bij
deze brand is de communicatie richting bevolking verlopen via de perswoordvoering en de twitteraccounts van brandweer, politie en gemeente Oosterhout. De sirene (het WAS: Waarschuwing- en AlarmeringSysteem) is niet
afgegaan. De verantwoordelijke officieren van de brandweer achtten dit op
grond van de bedrijfsinformatie (geen gevaarlijke stoffen in de brandende
loods) en de meetresultaten niet noodzakelijk.
De lokale autoriteiten hebben aangegeven dat de alarmering van de regionale
en lokale crisisorganisatie conform vastgestelde procedures is verlopen. Dit
geldt eveneens voor de taakorganisatie crisiscommunicatie van de gemeente
Oosterhout. De communicatie richting inwoners van het effectgebied had
echter volgens de lokale autoriteiten met meer centrale regie en inhoudelijke
duidelijkheid over de feitelijke situatie plaats moeten vinden.
Ter toelichting hierbij de volgende informatie over de communicatie richting
bevolking en media:
– Om 21.22 u en 21.32 u bericht de brandweer via Twitter dat er een zeer
grote brand woedt bij een verwerker van chemische producten – het
bedrijf ELD, dat er opgeschaald is naar GRIP 1 en dat de woordvoering via
de politie loopt.
– Tussen 21.30 u en 22.26 u heeft de voorlichter COPI (Commando Plaats
Incident) contact met meerdere media (ANP, RTL, Omroep Brabant) en
geeft aan dat er sprake is van een zeer grote brand na explosie, zeer veel
rookontwikkeling en dat het altijd verstandig is ramen en deuren te
sluiten.
– Om 22.00 u melden Omroep Brabant en de NOS dat het altijd verstandig
is ramen en deuren te sluiten uit voorzorg. Dit stond ook op Teletekst.
– Vanaf 22.22 u bericht de gemeente Oosterhout over de brand bij ELD,
waarbij zij via haar website voor nadere informatie verwijst naar de
politie.
– Om 23.02 u wordt door de Politie Breda via Twitter bericht dat bewoners
uit voorzorg ramen en deuren gesloten moeten houden. Om respectievelijk 23.05 u en 23.11 u wordt dit bericht ook door de gemeente Oosterhout
en de brandweer Midden- en West-Brabant via Twitter verspreid. Op de
website van de gemeente Oosterhout verschijnt dit bericht om 23.10 uur.
– Om 23.14 u meldt de Politie Breda dat de sirenes niet zijn afgegaan. Dit
bericht wordt vrijwel onmiddellijk doorgeplaatst op Twitter door de
gemeente Oosterhout en de Brandweer Midden en West-Brabant. Op de
website van de gemeente Oosterhout wordt dit bericht niet gemeld.
– Om 23.33 u bericht de politie Breda via Twitter «brand meester».
– Om 23.52 u NL Alert bericht verzonden.
– Om 01.37 u meldt de COPI voorlichter aan de pers en via Twitter dat
ramen en deuren sluiten niet meer nodig is.
Vraag 8
Waarom is ook nu weer bericht dat er geen gevaarlijke stoffen zijn vrijgekomen?
Antwoord 8
De lokale autoriteiten hebben mij hierover de volgende informatie verschaft:
– Volgens de vergunning en de stoffenlijst waren er in loods 3 geen
gevaarlijke stoffen opgeslagen.
– Bij aankomst van de brandweer bij EDL heeft de functionaris van het
bedrijf direct de gegevens beschikbaar gesteld welke stoffen op welke
plaatsen bij het bedrijf waren opgeslagen. De brandweer heeft feitelijk
vastgesteld dat die gegevens voor wat betreft loods 3 betrouwbaar waren.
– De rookpluim bevond zich hoog in de lucht, niet op leefniveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

–

De brandweer is terstond begonnen met metingen op 6 punten. Daarnaast
is er door de brandweer ook contact gelegd met het Beleidsondersteunend team milieu incidenten (Bot-mi) en gezamenlijk is geconcludeerd dat
er geen aanvullende metingen noodzakelijk waren.
De ervaring leert dat communiceren over brand en gevaarlijke stoffen lastig
is. Rook is immers altijd schadelijk, maar de mate (de dichtheid van de rook)
en duur van de blootstelling zijn hierbij bepalend. De brandweer en GGD
Groningen hebben samen een praktische campagne gemaakt om uit te
leggen wat je moet doen als er brand in de buurt is. Verder heeft de Minister
van VWS in juni de handreiking «Communicatie over gevaarlijke stoffen»
laten publiceren op www.rivm.nl, voor lokale bestuurders en hun communicatieadviseurs. Via mijn ministerie zullen de bovengenoemde publicaties
eveneens actief onder de aandacht worden gebracht van bestuurders en
hulpverleners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4