Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3622

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 januari 2023
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 6 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Verordening certificeringskader voor koolstofverwijdering
(Kamerstuk 22 112, nr. 3618)
Fiche: Mededeling beleidskader bioplastics (Kamerstuk 22 112, nr. 3619)
Fiche: Verordening inzake Verpakkingen en Verpakkingsafval (Kamerstuk
22 112, nr. 3620)
Fiche: Mededeling EU dronestrategie 2.0 (Kamerstuk 22 112, nr. 3621)
Fiche: Wijziging Gemeenschapsmodellenverordening en Herschikking
Modellenrichtlijn
Fiche: Mededeling EU mondiale gezondheidsstrategie (Kamerstuk 22 112,
nr. 3623)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3622
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

1

Fiche: Wijziging Gemeenschapsmodellenverordening en
Herschikking Modellenrichtlijn
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
(1) Voorstel voor een Verordening van het Europese Parlement en de
Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 6/2002 van de Raad
betreffende Gemeenschapsmodellen en tot intrekking van
Verordening (EG) nr. 2246/2002 van de Commissie;
(2) Voorstel voor een Richtlijn van het Europese Parlement en de Raad
inzake de rechtsbescherming van modellen (herschikking)
b) Datum ontvangst Commissiedocument
28 november 2022
c) Nr. Commissiedocument
COM (2022) 666 en COM (2022) 667
d) EUR-Lex
(1) EUR-Lex – 52022PC0666 – EN – EUR-Lex (Europa.eu)
(2) EUR-Lex – 52022PC0667 – EN – EUR-Lex (europa.eu)
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
SWD (2022) 368 en SEC (2022) 422
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
h) Rechtsbasis
Artikel 118 lid 1 (Verordening) en artikel 114 lid 1 (Richtlijn) van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
De voorstellen omvat een aanpassing van twee verordeningen1 op het
gebied van het modellenrecht en een herschikking van de Richtlijn inzake
de rechtsbescherming van modellen.2 Met een modelrecht is het mogelijk
om de uiterlijke kenmerken van een product te beschermen. De visuele
aspecten van een product, zoals de vorm, kleur of het materiaal, zijn
belangrijke kenmerken. Dergelijke kenmerken zijn van invloed op de
keuzes van consumenten en bieden daarmee een belangrijk concurrentievoordeel. Een modelrecht is vijf jaar geldig en kan steeds met vijf jaar
worden verlengd, tot maximaal 25 jaar. Het is mogelijk om zowel op
Europees als nationaal niveau (of in het geval van Nederland regionaal
niveau) modelbescherming te verkrijgen.3 In de Richtlijn inzake de
rechtsbescherming van modellen (hierna: de Richtlijn) zijn regels vervat
die zien op de nationale/regionale modellenstelsels. In Nederland is het
mogelijk om een model te beschermen door middel van registratie bij het
Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (hierna: BBIE) met
1

Verordening (EG) nr. 6/2002 betreffende Gemeenschapsmodellen (wijziging middels een
nieuwe verordening), Verordening (EG) nr. 2246/2002 inzake de taksen voor de inschrijving van
Gemeenschapsmodellen(ingetrokken).
2
Richtlijn 98/71/EG, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/nl/TXT/?uri=CELEX%3A31998L0071.
3
Het is tevens mogelijk om op basis van de Overeenkomst van ’s-Gravenhage een internationale
aanvraag in te dienen bij het WIPO te Genève.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

2

gelding in de gehele Benelux. De Gemeenschapsmodellen-verordening4
(hierna: de Verordening) ziet op EU-brede bescherming door middel van
een Gemeenschapsmodel. Op basis van de Gemeenschapsmodellenverordening kan een model beschermd worden voor de gehele EU bij het
Bureau voor de intellectuele eigendom van de Europese Unie (hierna:
EUIPO).
Met de voorstellen beoogt de Commissie het Europese en de nationale/
regionale modellenstelsels te verbeteren aan de hand van drie doelstellingen, die op zowel de Verordening als de Richtlijn van toepassing zijn.
Ten eerste, het moderniseren van de modellenstelsels door deze
toegankelijker, doeltreffender en betaalbaarder te maken. Ten tweede, het
vergroten van de complementariteit en onderlinge samenhang tussen de
Europese en nationale/regionale modellenstelsels; en ten derde, harmonisatie van belangrijke aspecten van het modelsysteem, zoals op het gebied
van vervangingsonderdelen.
Ten behoeve van doelstelling één, worden in zowel de Verordening als de
Richtlijn de volgende wijzigingen doorgevoerd. Om beide modellenstelsels toekomstbestendiger te maken, worden de definities van wat
onder modelbescherming kan vallen verduidelijkt en uitgebreid naar
geanimeerde modellen en grafische gebruikersinterfaces. Daarnaast
wordt expliciet opgenomen dat alleen modelbescherming wordt verleend
voor de kenmerken die in de aanvraag voldoende zichtbaar zijn weergegeven. Tevens wordt het mogelijk om aanvragen voor dynamische
3D-modellen in te dienen en wordt het gemakkelijker om meervoudige
aanvragen in te dienen. Ook wordt de mogelijkheid geïntroduceerd om de
bescherming van een model aan te duiden via het hanteren van een in
een cirkel geplaatste D (de zogenaamde «design notice») naast het model.
Verder worden er drie aanpassingen voorgesteld om de reikwijdte van
modelbescherming te wijzigen. Ten eerste zullen modellen die in het
kader van 3D-printtechnologie worden gemaakt, gedownload of
gekopieerd onder modelbescherming vallen. Ten tweede, wordt het voor
houders van een ingeschreven modelrecht mogelijk om het binnenbrengen van vermoedelijk inbreukmakende producten en de plaatsing
ervan in alle douanesituaties, waaronder doorvoer, te verhinderen. Ten
derde, worden de beperkingen op het modelrecht uitgebreid, zodat naar
modellen kan worden verwezen in het kader van commentaar, kritiek of
parodie zonder dat dit een inbreuk oplevert.
Voorts worden in de Verordening de procedures bij het EUIPO meer in lijn
gebracht met de Uniemerkenverordening5. Daarnaast wordt de taksenstructuur in de Verordening aangepast, door de verlaging van de
indieningstaks en de verhoging van de vernieuwingstaksen. Verder wordt
er in de Verordening een aantal specifieke nieuwe bevoegdheden
opgenomen voor het vaststellen van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen.6 Ook wordt de term «Gemeenschapsmodel» aangepast naar
«Uniemodel».
In het kader van de tweede doelstelling, wordt de Richtlijn materieel maar
ook deels procedureel aangepast om de samenhang met de Verordening
te vergroten. In de Richtlijn wordt in lijn met de Verordening, vastgelegd
op welke gronden een aanvraag afgewezen dan wel vernietigd kan
worden. Specifieke bepalingen rondom de aanvang van modelbescherming en het vermoeden van eigendom worden tevens geharmoni4

Verordening (EG) nr. 6/2002 betreffende Gemeenschapsmodellen.
Verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2017 inzake
het Uniemerk.
6
In lijn met artikel 290 en 291 VWEU.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

3

seerd. Ook wordt in het kader van de samenhang voorgesteld om de
bescherming van niet-ingeschreven modelrechten alleen op EU-niveau
toe te staan.7
Om doelstelling drie te bereiken, wordt de huidige regelgeving op het
gebied van vervangingsonderdelen in zowel de Verordening als de
Richtlijn geharmoniseerd. Het voorstel beoogt om de vervangingsonderdelenmarkt te liberaliseren, zodat vervangingsonderdelen ter reparatie
van bepaalde producten (met name auto’s) niet per se van de modelhouder afkomstig hoeven te zijn. Momenteel verschillen de regels
hieromtrent in de lidstaten, met rechtsonzekerheid en een ongelijk
speelveld tot gevolg. In het kader van harmonisatie, wordt tevens de
Richtlijn meer in lijn gebracht met de Uniemerkenrichtlijn8 door het
instellen van de mogelijkheid om via administratieve procedures de
geldigheid van een modelrecht aan te vechten. In sommige lidstaten,
waaronder de Benelux, staat hiervoor momenteel alleen een gerechtelijke
procedure open. Tenslotte wordt de samenloop met het auteursrecht in
zowel de Verordening als de Richtlijn aangepast, omdat het auteursrecht
in de tussentijd verder is geharmoniseerd.
b) Impact assessment Commissie
Uit de evaluatie van de Richtlijn en de Verordening,9 volgt dat het systeem
over het algemeen goed functioneert maar dat er tevens ruimte is voor
verbetering. Het impact assessment bouwt voort op de problemen die zijn
gesignaleerd bij de evaluatie. De Commissie heeft hierin vier onderdelen
onderzocht die verbeterd zouden kunnen worden.
Voor de harmonisatie van de vervangingsonderdelen markt zijn er drie
opties overwogen: de volledige liberalisatie van de markt voor alle
modellen, alleen nieuwe modellen ofwel alleen nieuwe modellen met een
overgangsperiode van 10 jaar voor oudere modellen. Opties die snel zijn
verlaten zijn een vergoedingssysteem en een korte termijn modelbescherming. De optie met een overgangsperiode heeft de voorkeur. Deze
optie weet een goede balans te treffen tussen de wensen tot liberalisatie
van consumenten en onafhankelijke producten van vervangingsonderdelen en de wensen tot behoud van de status quo van de houders van
modelrechten.10
Om belemmeringen voor aanvragers in de vorm van gecompliceerde
procedures te verminderen, is de enige overwogen beleidsoptie het
vereenvoudigen en stroomlijnen van dergelijke procedures. Dit wordt
bewerkstelligd door het mogelijk te maken om dynamische 3D-modellen
in te dienen, het vereenvoudigen van meervoudige aanvragen en het
stroomlijnen van procedures met het Uniemerkenstelsel. Deze wijzigingen
zullen aanvragers ondersteunen en meer rechtszekerheid bieden. Ook is
het de verwachting dat het aantal meervoudige aanvragen zal toenemen,
wat zal leiden tot een kostenvermindering voor gebruikers van het
modellenstelsel.
7

Naast een nationaal/regionaal modelrecht en een EU modelrecht, is het ook mogelijk om een
zogenaamd «niet-ingeschreven modelrecht» te verkrijgen. Een dergelijk modelrecht biedt
zonder registratie zeer beperkte bescherming voor modellen gedurende drie jaar. Dit recht
ontstaat van rechtswege op basis van de Verordening.
8
Richtlijn (EU) 2015/2436 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2015
betreffende de aanpassing van het merkenrecht der lidstaten.
9
https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/1846-Evaluation-of-EUlegislation-on-design-protection/public-consultation_nl.
10
Dit betekent concreet voor modelrechthouders van nieuwe modellen dat zij geen monopolie
hebben op de verkoop van vervangingsonderdelen ter reparatie. Voor modelrechthouders van
oudere modellen, blijft dit monopolie nog tien jaar bestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

4

De Commissie heeft voor de aanpassing van de taksenstructuur één optie
met twee verschillende uitwerkingen overwogen. De optie betreft het
samenvoegen van de publicatie en indieningstaks, het vervallen van de
bulkkorting voor meervoudige aanvragen, een lagere taks voor de
inschrijving van Gemeenschapsmodellen en een verhoging van de
vernieuwingstaksen. In de eerste suboptie worden de vernieuwingstaksen
verhoogd vanaf de derde vernieuwing en in de tweede sub-optie worden
alle vernieuwingstaksen hoger. De eerste suboptie is het meest geschikt,
omdat deze de juiste balans weet te treffen tussen de toegankelijkheid van
het systeem enerzijds en het ontmoedigen van het vernieuwen van
niet-gebruikte modellen anderzijds.
Wat betreft de verdere harmonisatie van het materieel en procedureel
modellenrecht heeft de Commissie twee beleidsopties geselecteerd: de
eerste optie betreft het gedeeltelijk harmoniseren van de nationale
wetgevingen en de tweede optie het volledig harmoniseren hiervan. De
derde optie, een uniforme nationale modelregelgeving die alle nationale
wetten terzijde zou schuiven, is snel verlaten. Optie twee laat de
Commissie tevens varen, aangezien er geen noodzaak lijkt te zijn voor
volledige harmonisatie en deze optie disproportioneel zou zijn. In het
impact assessment wordt toegelicht dat de eerste optie tot aanzienlijke
positieve effecten zal leiden voor alle gebruikers van het systeem. Zo zal
het afschaffen van de ambtelijke nieuwheidsonderzoeken tot een
vereenvoudiging en versnelling van de procedures bij een aantal lidstaten
leiden. Ook het invoeren van administratieve nietigheidsprocedures als
alternatief voor de gerechtelijke procedures zouden voor de gebruikers
van het systeem een kostenverlaging opleveren.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Belangrijk uitgangspunt van het huidige beleid in Nederland is dat
innovaties essentieel zijn voor het toekomstige verdienvermogen van
Nederland. Om innovatie te stimuleren, daadwerkelijk te laten renderen
en ten goede te laten komen van de Nederlandse kenniseconomie, is
intellectueel eigendom (IE) cruciaal. Een modern, evenwichtig stelsel van
IE-rechten met passend IE-beleid zorgt voor een gelijk speelveld en
vergroot de concurrentiekracht van Nederlandse ondernemingen in de EU
en daarbuiten. Het modelrechtstelsel, als onderdeel van het bredere
IE-stelsel, speelt daarmee een belangrijke rol in de innovatieinfrastructuur, door bij te dragen aan het stimuleren van groei, creativiteit
en innovatie.
In het licht van het toenemend economisch belang van de bescherming
van modellen voor de bevordering van innovatie en de ontwikkeling van
nieuwe vormgeving van producten, is er steeds meer behoefte aan
toegankelijke en doeltreffende rechtsbescherming van modellen. Een
optimaal functionerend stelsel inzake modelbescherming sluit goed aan
bij het beleid dat het kabinet hieromtrent voorstaat. In Beneluxverband,
maar ook op Europees en internationaal niveau, zet het kabinet zich dan
ook in om dit te verwezenlijken.
Vanuit Nederland werd er in 2021 voor ongeveer 3000 modellen op
EU-niveau bescherming aangevraagd11 en voor ongeveer 700 op
Benelux-niveau.12 Nederland zet zich er voor in om het gebruik van het

11
12

https://euipo.europa.eu/ohimportal/en/the-office.
Zie ook het BOIP Jaarverslag 2021 (boip.int).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

5

modellenstelsel te stimuleren door middel van campagnes13 en het
verbeteren van de kennisverspreiding en voorlichting op het gebied van
IE.14
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet verwelkomt de wijziging van de Gemeenschapsmodellenverordening en de herschikking van de Modellenrichtlijn. Nederland heeft
baat bij een goed functionerend (Benelux- en EU-) modellensysteem en
het kabinet staat dan ook positief tegenover het moderniseren van het EUen nationale/regionale modellenstelsel. Veel Nederlandse bedrijven,
organisaties en burgers maken gebruik van het modelrecht om het
nieuwe uiterlijk van hun producten te beschermen en zo hun concurrentiekracht te vergroten. De herziening van het modellenstelsel in het geheel
sluit goed aan bij bestaand beleid.15
Ook is het kabinet voorstander van de voorstellen om het modellenstelsel
geschikt te maken voor het digitale tijdperk en in lijn te brengen met
technologische ontwikkelingen. Ook de doelstellingen gericht op het
verduidelijken van de beschermingsomvang en belangrijke modelrechtelijke definities zijn in de ogen van het kabinet een welkome ontwikkeling.
Het kabinet hecht tevens waarde aan de initiatieven gericht op het in lijn
brengen van het modelrecht met het merken- en auteursrecht.
Het kabinet is voorstander van een verdergaande harmonisatie van
nationale/regionale modellenwetgeving en -procedures om deze beter
verenigbaar te maken met het stelsel van Gemeenschapsmodellen.
Daarbij is het echter wel belangrijk dat bij de harmonisering van de
verschillende modellenstelsels de juiste balans wordt gevonden tussen de
toegankelijkheid en toegevoegde waarde voor aanvragers van het
regionale systeem, zodat het Benelux-stelsel een goede en betaalbare
optie blijft naast het EU-stelsel. Het kabinet hecht dan ook belang aan de
voorstellen om de toegankelijkheid en betaalbaarheid van modelbescherming in de EU te verbeteren voor ontwerpintensieve industrieën, het
midden- en kleinbedrijf (mkb) en individuele ontwerpers. Het kabinet
erkent de belangrijke positie van deze ondernemers als drijvende kracht
voor innovatie en verwelkomt voorstellen om hen te ondersteunen.
De voorstellen omtrent vervangingsonderdelen zijn gedurende lange tijd
een gevoelig onderwerp geweest in de EU. In het kader van de reeds
geldende Richtlijn kon destijds geen overeenstemming bereikt worden
over het openstellen van de vervangingsonderdelenmarkt. Als compromis
werd er een «freeze plus clause» opgenomen op basis waarvan nationale
regelgeving op dit terrein werd «bevroren» en alleen mocht worden
aangepast ter liberalisatie van de markt. Dit compromis, bedoeld als
tijdelijke oplossing, heeft de afgelopen jaren obstakels gecreëerd voor
ondernemers en geleid tot rechtsonzekerheid en een gefragmenteerde
interne markt. Het voorstel van de Commissie om over te gaan tot
volledige harmonisatie met een overgangsperiode voor bestaande
modellen dient ter vervanging van de «freeze plus clause». Het voorstel is
in lijn met huidige duurzaamheidsontwikkelingen gericht op een circulaire
economie. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft ook aangegeven harmonisatie van de nationale regelgeving in de lidstaten op dit terrein zeer
13

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/04/06/campagne-wijst-ondernemers-opgroeikansen-door-vastleggen-intellectueel-eigendom.
14
Kamerstuk 30 635, nr. 8.
15
Zie in dit verband ook het onderzoek van onder andere het EUIPO «Bedrijfssectoren die
intensief gebruikmaken van intellectuele eigendomsrechten en economische prestaties in de
Europese Unie» 2019. Zie IP Contribution – Observatory (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

6

wenselijk te vinden. Het huidige Benelux-systeem is al in lijn met het
voorstel. Het kabinet kan dit voorstel ondersteunen. Op het niveau van de
reeds bestaande Verordening was het bij wijze van een overgangsbepaling wel mogelijk om overeenstemming te bereiken over de liberalisatie
van de vervangingsonderdelenmarkt op het vlak van Gemeenschapsmodellen. Het voorstel van de Commissie is gericht op het omzetten van
desbetreffende overgangsbepaling naar een permanente bepaling. Het
kabinet kan zich vinden in dit voorstel.
Het kabinet is geen voorstander van de invoering van verplichte administratieve nietigheidsprocedures door lidstaten. Via een dergelijke
procedure kan de geldigheid van een modelrecht worden aangevochten
bij een nationaal kantoor (voor Nederland het BBIE), als alternatief voor
een gerechtelijke procedure. In het verleden heeft het kabinet in
EU-verband al meermaals aangegeven geen voorstander te zijn van een
dergelijke verplichting. Voor verscheidene (kleinere) lidstaten is het
opzetten en uitvoeren van administratieve nietigheidsprocedures namelijk
een onevenredige belasting in relatie tot de naar verwachting zeer
beperkte mate van gebruik. Het optuigen van dergelijke zware procedures
is gelet op de huidige toegankelijkheid en betaalbaarheid van het
Benelux-systeem, dan ook moeilijk uitvoerbaar voor het BBIE. Het kabinet
is van mening dat de Commissie de noodzaak voor het invoeren van
dergelijke procedures onvoldoende heeft onderbouwd en de (financiële)
gevolgen voor lidstaten onvoldoende heeft meegenomen in het impact
assessment. Het kabinet ziet daardoor momenteel geen meerwaarde in dit
onderdeel en zal pleiten voor aanpassing van het verplichte karakter
hiervan.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Een grote meerderheid van lidstaten verwelkomt dit voorstel. Het wordt
ook breed gesteund door het Europees Parlement, ontwerpintensieve
bedrijfstakken en verenigingen van modelrecht-houders. Ook op het
terrein van de vervangingsonderdelen, wordt het openstellen
waarschijnlijk door een grote meerderheid van lidstaten ondersteund.
Onafhankelijke fabrikanten, distributeurs van vervangingsonderdelen en
verenigingen van belangenvertegenwoordigers hebben ook hun steun
geuit ten aanzien van dit voorstel. Een aantal lidstaten ziet weinig
toegevoegde waarde in de introductie van verplichte administratieve
nietigheidsprocedures en heeft aangegeven tegen verplichte invoering te
zijn. In het Europees Parlement zullen de voorstellen worden besproken in
de Commissie Juridische Zaken. Er is nog geen rapporteur benoemd.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het oordeel van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid is positief
over de wijziging van de Verordening. De Commissie baseert het voorstel
op artikel 118 VWEU. Op grond hiervan is de EU bevoegd om maatregelen
vast te stellen rondom de bescherming van de intellectuele eigendomsrechten in de hele Unie, onder meer door op het niveau van de Unie
gecentraliseerde machtigings-, coördinatie- en controleregelingen in te
stellen Het kabinet kan zich vinden in deze rechtsgrondslag. De maatregelen rondom de bescherming van intellectuele eigendomsrechten
bevinden zich op het terrein van de interne markt, een gedeelde
bevoegdheid tussen de EU en de lidstaten (artikel 4, lid 2, sub a, VWEU).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

7

Het kabinet oordeelt eveneens positief over de bevoegdheid van de
herschikking van de Richtlijn. De Commissie baseert het voorstel op
artikel 114 VWEU. Deze bepaling geeft de EU de bevoegdheid om
maatregelen vast te stellen inzake de onderlinge aanpassing van de
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten die de
instelling en de werking van de interne markt betreffen. Aangezien het
voorstel betrekking heeft op het moderniseren van bestaande modellen
op de interne markt, kan het kabinet zich vinden in de voorgestelde
rechtsgrondslag. Ten aanzien van de interne markt, hebben de EU en de
lidstaten gedeelde bevoegdheden (artikel 4, lid 2, sub a, VWEU).
b) Subsidiariteit
Het oordeel van het kabinet omtrent de subsidiariteit van de wijziging van
de Verordening is positief. Het voorstel heeft tot doel om het Gemeenschapsmodellenstelsel te moderniseren en de toegankelijkheid, doeltreffendheid en betaalbaarheid te verbeteren. Ter realisatie van deze
doelstelling is optreden op EU-niveau gerechtvaardigd, omdat lidstaten
dit nationaal niet kunnen bereiken. Bovendien draagt het verbeteren van
het Gemeenschapsmodellenstelsel bij aan het creëren van een gelijk
speelveld op het terrein van de bescherming van modellen op de
Europese interne markt en kan deze doelstelling gelet op het grensoverschrijdende karakter van modelbescherming over de gehele EU, beter op
EU niveau worden gerealiseerd. Bovendien kan een wijziging van
bestaande EU-regelgeving slechts op EU-niveau plaatsvinden. Om
bovenstaande redenen is optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
Over de subsidiariteit van de herschikking van de Richtlijn is het oordeel
van het kabinet tevens positief. Het voorstel heeft tot doel om de
bestaande nationale modellenstelsels te moderniseren, materieel maar
ook deels procedureel te harmoniseren en de interne markt voor
vervangingsonderdelen te voltooien. Gelet de huidige aanzienlijke
verschillen in de nationale/regionale modellenstelsels, is het wenselijk om
de regelgevingskaders ten behoeve van de interne markt werking te
verbeteren en een betere samenhang met de Verordening te waarborgen.
Dergelijke harmonisatiemaatregelen kunnen alleen op EU-niveau worden
genomen. Ook op het gebied van de vervangingsonderdelen, is de
harmonisatie op vrijwillige basis door de lidstaten of zelfregulering door
desbetreffende sector uitgebleven. Aangezien harmonisatie op het gebied
van vervangingsonderdelen wel wenselijk wordt geacht, is een regeling
op EU-niveau nodig. Bovendien zouden de maatregelen op EU-niveau het
modellenstelsel toegankelijk en doeltreffender maken en bijdragen aan
een gelijker speelveld op de vervangingsonderdelenmarkt ten voordele
van de consument en daarmee belangrijke belemmeringen voor de
interne markt voor modellen wegnemen. Bovendien kan een wijziging van
bestaande EU-regelgeving slechts op EU-niveau plaatsvinden. Om
bovenstaande redenen is optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
Het oordeel van het kabinet over de proportionaliteit van de wijziging van
de Verordening is positief. De wijziging van de Verordening heeft als doel
om het Gemeenschapsmodellenstelsel te moderniseren en de toegankelijkheid, doeltreffendheid en betaalbaarheid te verbeteren. Het voorgestelde optreden is geschikt om deze doelstelling te bereiken, omdat het
voorstel onder andere ziet in vereenvoudiging van procedures, verduidelijking van de reikwijdte en beperkingen van het modelrecht en
aanpassing van de hoogte en structuur van de taksen. De beperkte en
gerichte wijzigingen van het huidige wetgevingskader staan in verhouding
tot bovenstaande doelstellingen en gaan niet verder dan noodzakelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

8

Het proportionaliteitsoordeel van het kabinet voor de herschikking van de
Richtlijn is eveneens positief. Het voorstel heeft tot doel om de bestaande
nationale modellenstelsels te moderniseren, materieel maar ook deels
procedureel te harmoniseren en de interne markt voor vervangingsonderdelen te voltooien. Het voorgestelde optreden is geschikt om deze
doelstelling te bereiken, omdat het voorstel onder andere ziet op
verduidelijking van de reikwijdte en beperkingen van het modelrecht,
harmonisatie op het gebied van bijvoorbeeld registratieprocedures en het
verbeteren van de consistentie van het modellenstelsel op EU- en
nationaal niveau. De voorstellen rondom harmonisatie van voorschriften
betreffen gedeeltelijke aanpassingen in tegenstelling tot verdergaande
opties en gaan niet verder dan wat nodig is om de vastgestelde doelstellingen te verwezenlijken. Ook op het terrein van de vervangingsonderdelen is gekozen voor de gematigde optie door te besluiten tot volledige
liberalisering met een overgangsperiode van tien jaar voor bestaande
rechten.
5. Financiële consequenties, gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Consequenties EU-begroting
Zowel de wijziging van de Verordening als de herschikking van de
Richtlijn hebben volgens de Commissie geen gevolgen voor de
EU-begroting. Naar aanleiding van de wijzigingen in de Verordening (met
name de taksenstructuur en stroomlijning van procedures) zullen er
financiële gevolgen zijn voor het EUIPO. Aangezien het modellensysteem
volledig wordt gefinancierd vanuit de aanvragen van merken en
modellen, zullen voorgaande kosten opgevangen kunnen worden binnen
de jaarlijkse begroting van het EUIPO. Mochten er toch consequenties zijn
voor de EU-begroting, is Nederland van mening dat eventueel benodigde
middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad afgesproken
financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 en dat deze moeten
passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
medeoverheden
De financiële lasten voor de rijksoverheid door de wijziging van de
Verordening en/of de herschikking van de Richtlijn zullen niet veranderen.
Als gevolg van de herschikking van de Richtlijn zullen er voor het BBIE
kosten volgen voor het opzetten van procedures zoals de administratieve
nietigheidsprocedures maar ook implementatiekosten. Aangezien het
modellensysteem volledig wordt gefinancierd vanuit de aanvragen van
merken en modellen, zullen voorgaande kosten opgevangen kunnen
worden binnen de jaarlijkse begroting van het BBIE. Er worden geen
verdere budgettaire gevolgen verwacht. Mochten die er toch zijn, zullen
die moeten worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties en gevolgen voor regeldruk voor bedrijfsleven en burger
Aangezien het gemakkelijker zal worden voor gebruikers om zowel op
EU-niveau als op Benelux- niveau modellen te registeren, door de
vereenvoudiging en harmonisatie van procedures, de aanpassing van de
takenstructuur en de liberalisatie van de vervangingsonderdelen markt,
zullen de financiële consequenties en gevolgen voor de regeldruk licht
positief zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

9

d) Gevolgen voor concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Naar verwachting zal het versterken van het modellenstelsel een gelijk
speelveld binnen de EU bevorderen, vooral op het gebied van vervangingsonderdelen. Een goed functionerend modellenstelsel zal ten bate
komen van Europese ondernemers en daarmee de concurrentiekracht van
de EU als geheel. De EU is met het Europese modellenstelsel mondiaal
voorloper op dit gebied. Daarnaast bieden de verbeteringen voordelen
voor alle gebruikers, en daarmee ook voor de registraties van modellen
uit derde landen voor het EUIPO en voor niet-Beneluxlanden bij het BBIE.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Gelet op de rechtstreekse werking van de Verordening en op de aard van
de voorgestelde wijzigingen, is wijziging van Nederlandse wet- of
regelgeving naar verwachting niet noodzakelijk. Als gevolg van de
herschikking van de Richtlijn is wijziging van het Benelux-Verdrag voor
Intellectuele Eigendom (merken en tekeningen of modellen) noodzakelijk.
De lex silencio positivo is niet van toepassing.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Het voorstel voor de Verordening voorziet in de toekenning van bevoegdheden aan de Commissie voor het nemen van gedelegeerde handelingen
op de volgende onderwerpen: nadere procedureregels voor intrekking en
wijziging (art. 47ter), nadere procedureregels voor nietigverklaring
(art. 53bis), nadere regels inzake de beroepsprocedure (art. 55bis), nadere
regels inzake de mondelinge procedure (art. 64bis), nadere regels inzake
bewijsvoering (art. 65bis), nadere regels inzake kennisgevingen
(art. 66bis), nadere regels inzake mededelingen aan het Bureau en
daarvoor beschikbare formulieren (art. 66 quinquies), nadere regels inzake
de berekening en duur van termijnen (art. 66septies), nadere procedureregels voor het doorhalen van een inschrijving in het register of het
herroepen van een beslissing (art. 66 becies), nadere regels over de
hervatting van een procedure voor het Bureau (art. 67quater),
voorwaarden en procedure voor aanwijzingen van een gemeenschappelijk
vertegenwoordiger, voorwaarden waaronder een werknemer als
vertegenwoordiger voor het Bureau kan optreden en omstandigheden
waarin een persoon van de lijst van erkende gemachtigden kan worden
geschrapt (art. 78bis), nadere regels inzake de organisatie van de kamers
van beroep (art. 106bis).
Het kabinet is van mening dat de toekenning van deze bevoegdheden aan
de Commissie mogelijk is, omdat het gaat om niet-essentiële onderdelen
van de Verordening. Het kabinet acht het toekennen van deze
bevoegdheid tevens wenselijk, omdat het zorgt voor snelheid en
flexibiliteit in het vaststellen van deze onderdelen en de wetgevingsprocedure hier niet mee hoeft te worden belast. Het kabinet acht de keuze
voor delegatie (i.p.v. uitvoering) passend, omdat de handelingen een
aanvulling van de Verordening vormen. In artikel 109bis lid 4 is aangegeven dat experts aangewezen door de lidstaten worden geraadpleegd
voor het vaststellen van een gedelegeerde handeling conform het
Interinstitutioneel Akkoord (IIA) Beter Wetgeven. Ook is in lid 3 van
datzelfde artikel voorzien in de mogelijkheid van intrekking van de
delegatiebevoegdheid door de Raad en of het Europees Parlement.
Volgens lid 3 van dit artikel geldt de delegatiebevoegdheid voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

10

onbepaalde tijd. Het kabinet zal bij de onderhandelingen ervoor pleiten
dat hier een bepaalde tijd aan wordt toegekend met de mogelijkheid tot
stilzwijgend verlening, zodat de bevoegdheid geëvalueerd kan worden.
Ook stelt de Commissie in het voorstel voor de Verordening de
toekenning van verschillende bevoegdheden voor het nemen van
uitvoeringshandelingen voor. Het kabinet is van mening dat de
toekenning van deze bevoegdheden aan de Commissie mogelijk is. Het
gaat hier om niet-essentiële onderdelen van de Verordening. Het kabinet
acht het toekennen van deze bevoegdheid tevens wenselijk, omdat het
met name de verdere uitwerking van bepaalde onderwerpen betreft, die
niet in detail in de Verordening hoeft te worden vastgelegd, ook omwille
van flexibiliteit en snelheid van eventuele wijzigingen. Het kabinet kan zich
vinden in de keuze voor uitvoering in plaats van delegatie.
De uitvoeringshandelingen waarborgen dat de Verordening volgens
eenvormige voorwaarden wordt uitgevoerd, waardoor de keuze voor
uitvoering (i.p.v. delegatie) voor de hand ligt. De voorgestelde uitvoeringshandelingen betreffen namelijk de uitwerking van regels inzake:
Gegevens bij inschrijving van een overgang en de hiervoor benodigde
documentatie (art. 28bis), gegevens die moeten worden opgenomen bij
de aanvraag van een Uniemodel (art. 36bis), nadere gegevens bij een
meervoudige aanvrage (art. 37 bis), details voor een beroep op voorrang
in geval van een tentoonstelling (art. 44 bis), gegevens voor het inschrijvingsbewijs (art. 50 quater), vereiste gegevens bij een verzoek tot
wijziging (art. 50 septies), vereiste gegevens bij wijziging van naam of
adres (art. 50 octies), nadere gegevens bij een verklaring van afstand en
vereiste documentatie als bewijs van toestemming van een derde
(art. 51bis), maximumtarief voor vergoeding van procedurekosten
9art. 70 bis), datum van publicatie in het Uniemodellenblad, wijze van
publicatie van bepaalde vermeldingen en de vormen waarin het Publicatieblad beschikbaar wordt gesteld (art. 73bis), nadere regels inzake
informatie-uitwisseling tussen het Bureau en instanties van de lidstaten
(art. 75bis), regels met betrekking tot vertalingen (art. 98bis) en welke
soort beslissingen door één enkel lid worden genomen (art. 105bis).
Op basis van artikel 109 wordt de Commissie bijgestaan door een bij
Verordening 2017/1001 (Uniemerkenverordening) ingesteld comité inzake
uitvoeringshandelingen. De onderzoeksprocedure uit artikel 5 van
Verordening 182/2011 is hierbij van toepassing.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De Verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de
bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. De
meeste inhoudelijke bepalingen zijn 18 maanden na inwerkingtreding van
toepassing. Het is onduidelijk welke punten van artikel 1 na drie maanden
in werking treden. Het kabinet zal de Commissie om opheldering
verzoeken. Het kabinet kan zich verder vinden in de datum van inwerkingtreding.
De Richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op de dag
van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.
Enkele artikelen zijn van toepassing met ingang van de dag volgend op de
datum genoemd in voorgaande zin. De overige bepalingen moeten door
de lidstaten uiterlijk 24 maanden na de datum van inwerkingtreding van
de Richtlijn in nationale wetgeving zijn omgezet. Omdat deze wijzigingen
leiden tot aanpassing van het BVIE, die in overleg met de Benelux-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

11

lidstaten tot stand moet komen, wordt 24 maanden niet haalbaar geacht.
Het kabinet zal tijdens de onderhandelingen pleiten voor een verruiming
van de termijn.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
In de wijzigingen van de Verordening is in artikel 110ter opgenomen dat er
een evaluatie zal plaatsvinden, uiterlijk binnen 7 jaar na inwerkingtreding
van de Verordening. Nadien zal de Commissie om de vijf jaar de
uitvoering van de Verordening evalueren. In het kader van de herschikking
van de Richtlijn zal de Commissie toezicht houden op de EU-markt voor
vervangingsonderdelen en daartoe specifieke onderzoeken en enquêtes
uitvoeren. Op het gebied van de harmonisatie van nationale regelingen,
zal de Commissie de implementatie monitoren en na omzetting voor
evaluatie in aanmerking nemen. Het kabinet kan zich hierin vinden.
e) Constitutionele toets
Niet van toepassing
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Voor zover nu kan worden overzien bevat de herschikking van de Richtlijn
vele bepalingen die rechtstreeks gevolgen zullen hebben voor de
werkzaamheden van BBIE en mogelijk een lichte verzwaring van de reeds
bestaande taken (en mogelijk kosten) kan opleveren.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Niet van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3622

12