Herengracht 23
2511 EG Den Haag
telefoon (070) 88812 12
www.ipo.nl

Aan de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
mevrouw drs. K.H. Ollongren
Postbus 20011
2500 EA 's-GRAVENHAGE
1 11
• 11 11

··I I Il• I I· 1111 • 111 • • 11 • • 11 • 111· 111
II

Interprovinciaal Overleg

uw brief van

uw kenmerk

ons kenmerk

datum

ljuni 2018

2018-0000233510

FIN 08580/2018

25 september 2018

onderwerp

Reactie IPO op consultatieverzoek BZK over het concept-wetsvoorstel versterking decentrale
rekenkamers

Geachte mevrouw Ollongren,
In uw brief d.d. 1 juni 2018, kenmerk: 2018-00002332510, verzoekt u het IPO te reageren op het
concept-wetsvoorstel over de versterking van decentrale rekenkamers. Uiteraard maken wij graag
gebruik van uw verzoek.
Ten aanzien van het begrip rekenkamer merken wij op dat er sprake is van verschillende
rekenkamers, zoals Europese Rekenkamer, een Algemene Rekenkamer en Provinciale
Rekenkamers. Wij adviseren daarom in het wetsvoorstel en in de memorie van toelichting
consequent over Rekenkamers Decentrale overheden te spreken.
De memorie van toelichting geeft terecht aan dat dit voorstel in mindere mate een versterkend
effect heeft op de werkwijze bij provincies: elke provincie is reeds betrokken bij een
gemeenschappelijke rekenkamer of heeft een eigen rekenkamer (provincie Zeeland).
Het IPO is positief over de instelling van een gemeenschappelijke rekenkamer, aangezien
gemeenten hierdoor hun rekenkamerbudgetten, personele ondersteuning, kennis en expertise
kunnen bundelen. Wellicht is te overwegen om in combinatie met aanpassing van de Gemeentewet
ook de Waterschapswet aan te passen via de Unie van Waterschappen. Ook waterschappen hebben
immers rekenkamers en rekenkamerfuncties.
In het belang van de democratische controle, de kwaliteit van het gemeentebestuur en voor het
afleggen van rekenschap aan de burger juicht het IPO dit concept-wetsvoorstel van harte toe.
Rekenkamers zijn oorspronkelijk opgezet vanuit een groeiende maatschappelijke behoefte aan
transparantie en verantwoording. Een rekenkamer moet altijd objectief en vooral onafhankelijk zijn
in haar bevindingen, conclusies, aanbevelingen en bestuurlijke boodschappen.
Het instellen van een eenduidige (Gemeentelijke) Rekenkamer is daarom een enorme verbetering
ten opzichte van de huidige situatie. Het aanmoedigen van het samenstellen van
Inlichtingen bij
Doorkiesnummer
Bijlagen

: B. Jansen
: ( 06) 46 34 77 61

- 2 -

G em eenschap pe lijk e G em ee ntelijke R ekenkam e rs voo r bijvoo rbee ld kle in e re ge lijkw aardig e
ge m ee nten kan de eff icie ncy en de effectiv iteit sterk po sitief bevo rde ren . R ichtlijne n bev o rde ren
w ee r de un iform iteit en zo ude n hie rv oo r opgesteld kun nen w o rden .

M et dit w etsvoo rstel w o rdt het niet m ee r m og elijk dat raadslede n de el uitm aken va n ee n
rekenkam e rcom m issie , aa ng ezie n de rekenkam erf un ctie w o rdt afge schaft . W el w o rdt de
m og elijkheid ge bo de n voo r ge m ee nten die dat w illen een adv ise rend lid m a atschap van raad sled e n
bij de rekenkam e r aan te gaa n om ee n zin volle betrokkenh eid van de raad vo rm te geve n .
Zoals terecht w ordt aang egeve n m ag de betro kken he id van raad sled e n bij het
reken kam e rw e rk echter niet zove r gaan dat de onafhanke lijke positie van de rekenk am e r in het
ged ing ko m t. Ee n regu lie r lid m a atschap van raad sled en ve rdraagt zich dan oo k niet m et de
onafhan k elijkhe id van de rekenkam e r; in die n een de rge lijk lid m aatscha p w o rdt overw og e n da n
kun ne n ho ogstens raa dslede n van an de re ge m ee nten lid zijn (d us gee n raa dsled e n van het object
van onde rz oek).
D e rege rin g kom t teg e m o et aan bezw aren van V N G en een aantal ge m ee nten doo r in de w et de
m o ge lijkheid te biede n voo r ad v iserend lidm a atscha p . Ee n ad vise rend lid m a atschap ho udt in dat
raad sled en kun n en m ee de nken ove r de ond e rz oe ksprogram m e rin g en de w ijze w a arop de
rekenkam er haar rap p ort en prese nteert aan de raad . A dvise rende led e n he bbe n gee n stem in het
vaststelle n va n de ond e rz oe ksp rog ram m e rin g van de reke nkam e r, de onde rz oe ksfa se of bij het
vaststelle n va n rap po rt en, aa nb evelin ge n en co ncl u sies. R aad slede n kun n e n als adv ise rende le de n
ge en stem uitbrenge n in de onafha nk elijke reke nkam e r en kun ne n oo k niet de voo rz itt er zijn .
D it lijkt positief voo r vergrotin g van de betro kke nh eid van de raad sled e n en state nle de n . H et
jaa rpro gram m a van de e ig e n reke nkam e r w o rdt echter al jaarlijks te r vaststelling aan elke PS va n
de betreffende pro v in cie voo rgelegd, zod at PS -led e n op de in ho ud da arv an inv loed kun n en
uitoefenen . H et is da arom ond u id e lijk w at een adv iserend lidm a atschap daad w erkelijk toevoegt.

D e vrijb lijve nd h e id w a arb ij voo rgeste ld w ordt om naar keuze één of m ee rde re raad sled e n als
adv ise ur va n de raad aan te stelle n, of een in cid e nte le raadscom m issie of een bijzo nd e re
raadsco m m issie , zo nde r zeg ge nschap in te rege le n bevo rdert na ar onze m e ning niet de uniform ite it
en kan een in b reuk zijn op het du alism e . H et IPO bep le it daarom ee n eend u id ige uniform e rege ling
w aa rbij bevoegd hed e n en ve rantw oo rde lijk hed e n du ide lijk vastlig g e n .

H et IPO acht de uitbreidin g van de ond e rz oeksm o g e lijkhede n bij in koo p relaties en
privaatrechtelijke sam e nw e rkingsve rband en (ind ie n sprake is van een gezam e nlijk
m ee rde rhe id sbelan g zo nde r dat één van de overhed e n een belan g heeft van m e er dan 50 % ) van
gro ot bela ng . M et deze w etsw ijzigin g w o rde n naar an alogie van de rege ling voo r de A lg e m e ne
R ekenk am e r in de C o m p tab ilite itsw et vo ld oe nde rand vo o rw aarde n ve rstrekt voo r het uitvoe ren van
een de ug d e lijk ond e rz oe k bij inkoo p relatie s en priv aatrechtelijke sam e nw erkin gsverba nd e n . N u
ge m e e nten en prov in cies steed s vaker sam e nw erken in
priva atrechte lijke sam e nw erkin gsve rba nd en , voo rn a m e lijk ing e geve n do or de grote decentralisaties
van de afge lo pe n jaren, is het no odzake lijk dat de rekenkam e rs daa r oo k onde rzoe k naa r kun ne n
doe n, om zodo ende het controle gat (w aaraan de m e m o rie van toe lichtin g referee rt ) te dichten .

T h .J.F .M . Bove ns
voo rzitt er