Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 548

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2017
Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken met betrekking tot
diverse moties en toezeggingen, vooral op het gebied van energiebesparing. Het gaat hier om een drietal moties en een toezegging uit het
VAO Energiebesparing van 22 december 2016 (Handelingen II 2016/17,
nr. 39, item 6) en om enkele eerdere moties en toezeggingen:
1. Motie Ronnes over langjarige zekerheid energieloketten
2. Motie Ronnes over inzicht in verduurzaming door corporaties
3. Motie Bashir inzake communicatie over de energieprestaties van
woningen
4. Toezegging Bashir over een afstudeeronderzoek
5. Motie De Vries inzake vergoeding aan verhuurder bij labelstappen
6. Motie De Vries over versnellen energiebesparing appartementencomplexen
7. Toezegging over casus grondwaterstand Bloemenbuurt Rotterdam
8. Reactie op Manifest «Bouwen met Waarde(n)»
1. Motie Ronnes over langjarige zekerheid energieloketten
Op basis van het Energieakkoord uit 2013 hebben gemeenten de
afgelopen jaren samen met bedrijven en andere organisaties een
landsdekkend stelsel van energieloketten opgebouwd. Dit zijn samenwerkingsverbanden die met een lokale aanpak burgers stimuleren om hun
woning te verduurzamen. De motie Ronnes verzoekt de regering de
instelling van gemeentelijke energieloketten te stimuleren mede door het
bieden van een langjarige zekerheid (Kamerstuk 30 196, nr. 493). In het
Energieakkoord is destijds 15 miljoen euro vrijgemaakt voor de totstandkoming van energieloketten. In 2016 is hier nog 2 miljoen euro aan
toegevoegd om de energieloketten een overbrugging te bieden voor het
jaar 2017. Het laatste deel van dit budget wordt door de Vereniging
Nederlandse Gemeenten (VNG) en de gemeenten in 2017 besteed. Een
deel van de energieloketten zal na die tijd naar verwachting door de
gemeenten zelf in stand worden gehouden. Of er na 2017 landelijk een rol

kst-30196-548
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 196, nr. 548

1

blijft voor energieloketten en, zo ja, wat die rol dan zal zijn, is op dit
moment echter nog niet helder. Ik wil naar aanleiding van de aangenomen
motie in goed overleg met de VNG in beeld brengen wat de gewenste
functie van de energieloketten is na 2017 en wat er nodig zou zijn om de
loketten langjarige zekerheid te bieden. Ik verwacht uw Kamer eind 2017
over de uitkomst te kunnen berichten. Door hier enige tijd voor te nemen,
kan naar verwachting rekening worden gehouden met de te kiezen lijn van
een nieuw kabinet.
2. Motie Ronnes over inzicht in verduurzaming door corporaties
De motie Ronnes verzoekt de regering corporaties te verplichten de
gerealiseerde en geplande verduurzaming van hun huurvoorraad jaarlijks
actief openbaar te maken (Kamerstuk 33 124, nr. 24). Dit ten behoeve van
voldoende transparantie zodat een debat hierover op gemeentelijk niveau
kan plaatsvinden.
Er zijn al veel gegevens over de duurzame kenmerken voorhanden in de
verplichte prognose- en verantwoordingsinformatie, die de corporaties op
basis van de Woningwet moeten indienen. Per corporatie zijn namelijk de
huidige en geprognotiseerde verdeling over de energielabels bekend. De
prognose-informatie over de labelverdeling van de voorraad is ook
beschikbaar op het niveau van de gemeenten. Deze informatie is reeds
openbaar. Daarnaast publiceert Aedes jaarlijks de rapportages Corporatie
in Perspectief, waaruit is af te leiden welke inspanningen de corporatie
levert op het gebied van duurzaamheid met een vergelijking met
referentiegroepen (regio, soortgelijke corporaties).
Een belangrijke stap naar meer transparantie is het voornemen van Aedes
tot openbaarmaking van de benchmark met betrekking tot de energetische staat van de woningvoorraad van de corporatie. Onderdeel hiervan
is de publicatie van de gemiddelde Energie-Index per corporatie. Hierdoor
zou van 95% van de corporaties de ontwikkeling van de energetisch
verbetering van de voorraad te zien zijn. Mijns inziens is er voldoende
informatie voorhanden over de realisatie van de verduurzaming van
corporaties, waardoor een verdere verplichting niet noodzakelijk is. De
discussie kan op basis hiervan worden gevoerd op lokaal niveau. Uit
analyses blijkt dat 96% van de nieuwe prestatieafspraken (betrekking
hebbend op minimaal 84% van de sociale woningvoorraad) afspraken
bevat over de verduurzaming van de woningvoorraad. Op lokaal niveau
wordt de discussie nagenoeg overal gevoerd tussen corporaties,
huurdersorganisaties en de gemeente.
3. Motie Bashir inzake communicatie over de energieprestaties
van woningen
In het VAO van 22 december 2016 over energiebesparing is de motie
Bashir aangenomen die vraagt om in overleg met verhuurders en
huurders te onderzoeken of de communicatie over de energieprestaties
van een woning eenduidiger en begrijpelijker kan (Kamerstuk 30 196,
nr. 496). Voor huurwoningen onder de liberalisatiegrens wordt vaak, naast
het verplichte energielabel dat bij verhuur beschikbaar moet zijn, een
Energie-Index vastgesteld waarmee de huur op basis van het Woningwaarderingstelsel kan worden bepaald. Hoewel uit onderzoek blijkt dat in
92% van de gevallen de labelletter overeenkomt met wat op basis van de
Energie-Index wordt verwacht, of één labelstap verschilt, ontstaat er
verwarring over de voorkomende verschillen tussen de uitkomsten van de
Energie-Index en de labelletter van het energielabel.
Voor de uitvoering van deze motie verken ik of het wenselijk is dat aan
Energie-Indexen voor woningen direct een energielabel met labelletter
wordt gekoppeld, met een range van A t/m G. Hierover heb ik met diverse
betrokken partijen gesproken, waaronder Aedes en de Woonbond. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 196, nr. 548

2

staan positief tegenover deze oplossing. Een koppeling van de EnergieIndex en een labelletter ligt in lijn met het voorstel dat Aedes in haar brief
aan uw Kamer heeft gedaan op 5 december 2016 over verbetering van de
communicatie over energielabels. Het voorstel van Aedes om bij de
koppeling tussen een Energie-Index en een letteraanduiding een range te
hanteren die loopt tot A++ betrek ik ook bij mijn verkenning, maar hiervan
kan ik al aangeven dat dit meer tijd in beslag zal nemen. Een uitbreiding
van de range wil ik namelijk op termijn voor alle energielabels realiseren
zodat vergaande energiezuinige woningen beter tot uitdrukking komen in
een energielabel. Dit vergt echter een meer ingrijpende aanpassing van
het systeem en de methodiek. Samen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland kijk ik hoe de webapplicatie voor het energielabel voor
woningen dient te worden aangepast en wat de kosten zijn voor enerzijds
de koppeling tussen Energie-Indexen en labelletters en anderzijds de
uitbreiding van de range voor energielabels. De resultaten hiervan kunnen
worden betrokken bij de definitieve besluitvorming over de voorgestelde
aanpassingen. Na de zomer zal ik uw Kamer hierover informeren.
4. Toezegging Bashir over een afstudeeronderzoek
In het Algemeen Overleg Energiebesparing gebouwde omgeving van
7 december 2016 vroeg de heer Bashir (SP) aandacht voor een afstudeeronderzoek met betrekking tot de huurverrekening door verhuurders na
subsidie op basis van de Stimuleringsregeling energieprestatie huursector
(STEP). De strekking daarvan is dat de verhuurder niet altijd de
STEP-subsidie in de huur zou verrekenen en dat de huurder daardoor
meer huurverhoging dan nodig zou betalen.
Met de STEP-regeling worden woningcorporaties gestimuleerd om
grotere stappen te doen bij het energiezuiniger maken van hun woningbezit onder de maximale huurgrens. Door de STEP-subsidie kan een stap
extra worden gezet, tegen verminderde kosten. De huurder krijgt hierdoor
lagere energielasten en een comfortabeler woning. Er is een ambitieuze
minimumeis van drie labelstappen (per 1 juli 2016 versoepeld naar twee
stappen voor woningen die vanaf label D of C worden gerenoveerd). De
subsidie moet in het betreffende project leiden tot totale woonlasten die
in ieder geval niet hoger zijn dan voor de renovatie. In de Toelichting bij
de Regeling, waarin wordt gesteld dat de subsidie ten goede moet komen
aan de huurder, wordt een directe relatie gelegd met het bij grootschalige
renovatie verplichte overleg met de bewoners. De verwachting is dat
huurders niet akkoord zullen gaan met een renovatie die leidt tot hogere
totale woonlasten. Er kan dus een huurverhoging worden gevraagd, die
echter gecompenseerd wordt door lagere energielasten. Over de
onbekendheid bij huurders van de ontvangen STEP-subsidie kan nog
opgemerkt dat op de site van de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland vermeld staat welke corporaties subsidie hebben ontvangen
(zie: http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/step/stand-van-zaken). Voorts
kunnen huurders bij de verhuurder navragen of er subsidie is ontvangen.
5. Motie De Vries inzake vergoeding aan verhuurder bij labelstappen
In de brief van 28 november 2016 van de Minister voor Wonen en
Rijksdienst (Kamerstuk 30 196, nr. 485) is ingegaan op de motie van de
heer De Vries die de regering verzoekt, woningcorporaties toe te staan de
kosten van verduurzaming van een woning bij de huurder afzonderlijk in
rekening te brengen (bijvoorbeeld als servicekosten) onder de voorwaarde
dat ze daarbij aan de huurder de garantie afgeven dat de woonlasten per
saldo niet zullen stijgen (Kamerstuk 27 926, nr. 273). Deze motie is
aangehouden. Daarnaast is in de brief ingegaan op de motie Dijkstra
ingediend bij het debat over de begroting van het Ministerie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 196, nr. 548

3

Infrastructuur en Milieu (Kamerstuk 34 550 XII, nr. 30). Deze motie vraagt
de regering om woningcorporaties te stimuleren hun woningvoorraad te
verduurzamen door belemmeringen voor energieprestatievergoedingen
en labelstappen weg te nemen. Daarbij is aangegeven dat de moties
worden betrokken bij een eerdere toezegging gedaan in de brief van
27 juni 2016 (Kamerstuk 34 228, nr. 23). In deze brief heb ik aangegeven
voor de langere termijn te willen bezien hoe vormen van energieopwekking (op de woning dan wel collectief nabij de woning) via een
energieprestatievergoeding (EPV) in rekening kunnen worden gebracht.
Ik kom nu tot de conclusie dat ik het thans, vooruitlopend op de evaluatie
de energieprestatievergoeding die in 2018 is voorzien, geen begaanbare
weg acht om de huidige regeling aan te passen en ook minder vergaande
labelstappen dan de stap naar dan nul-op-de-meter-woningen onder de
regeling te brengen. De achtergrond is daarbij als volgt.
In de eerste plaats gaat de wet die de EPV regelt uit van een vergoeding
voor op of nabij de woning opgewekte energie wanneer de woning aan
strenge eisen voldoet voor wat betreft de maximale energievraag van de
woning. Via de regeling energieprestatievergoeding huur is het al
mogelijk gemaakt een EPV in rekening te brengen voor woningen
aangesloten op aardgas mits er voldoende compensatie door middel van
energieopwekking plaats vindt. Op korte termijn zal de regeling ook
worden verruimd voor woningen die warmte van buiten de woning
betrekken. In de tweede plaats wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe
bepalingsmethode voor de energieprestatie. Deze nieuwe methode, die
beter recht zal doen aan de verplichtingen uit de richtlijn energieprestatie
gebouwen, zal op termijn de huidige methoden vervangen en de
energieprestatie uitdrukken in termen van kWh/m2•jaar in plaats van de
huidige Energieprestatiecoëfficiënt (EPC) en de Energie-Index (EI). Het
voornemen is deze methode uiterlijk 31 december 2020 in de regelgeving
aan te wijzen. Invoering van deze nieuwe bepalingsmethode zal in
principe beleidsneutraal zijn, zodat dit op zichzelf niet tot nieuwe
verplichtingen zal leiden.
In het licht van deze ontwikkelingen acht ik het niet wenselijk om
tussentijds een verruiming van de EPV mogelijk te maken of energiemaatregelen langs de weg van een aanpassing van de servicekosten in
rekening te brengen. Wel worden stappen gezet die tegemoet komen aan
de strekking van de moties: het stimuleren van woningcorporatie hun
woningvoorraad te verduurzamen en het wegnemen door belemmeringen
om daartoe te komen. Hierover zal uw Kamer voor de zomer een
afzonderlijke brief ontvangen waar ingegaan wordt op de uitfasering van
niet groene labels (lager dan C) bij de corporatiesector en de verhouding
tussen verplichtingen voor de corporatie en de instemming met energiebesparende maatregelen door de huurders.
6. Motie De Vries over versnellen energiebesparing appartementencomplexen
In mijn invulling van de motie van de heer De Vries (PvdA) over maatregelen versnellen energiebesparing appartementencomplexen (Kamerstuk
34 479, nr. 14) maak ik onderscheid tussen de huur- en de koopsector.
Voor wat betreft de huursector zal ik uw Kamer, zoals hierboven vermeld,
voor de zomer in een afzonderlijke brief informeren. Voor wat betreft de
koopsector stimuleert het kabinet energiebesparing bij onder andere
koopappartementen op dit moment door middel van voorlichting,
subsidies, laagrentende leningen via het Nationaal Energiebespaarfonds
en ook de Wet verbetering functioneren van Vereniging van Eigenaren
(VvE’s). In laatstgenoemde wordt verduidelijkt dat VvE’s een lening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 196, nr. 548

4

kunnen aangaan. In de subsidieregeling neemt de VvE ook een bijzondere
plaats in. Zij kunnen subsidie krijgen voor een energie-advies, procesondersteuning en voor energiebesparende maatregelen.
7. Toezegging over casus grondwaterstand Bloemenbuurt
Rotterdam
Tijdens het Algemeen Overleg Bouwregelgeving van 29 september 2016 is
aan de Minister voor Wonen en Rijksdienst de vraag gesteld of hij zich in
de casus Bloemenbuurt in het Kleiwegkwartier in Rotterdam kan
oriënteren op de vraag of het, gelet op de potentiële schade aan houten
paalfunderingen, verantwoord is dat de gemeente Rotterdam afziet van
maatregelen om de grondwaterstand te verhogen. Mijn ambtsvoorganger
heeft toen aangegeven dat de vragen over het reguleren van de grondwaterstand bij de wethouder van Rotterdam liggen en dat deze daarover
gaat. Hij heeft toegezegd zich te zullen informeren en zodra hij terugkoppeling heeft gekregen vanuit Rotterdam, uw Kamer hierover te informeren.
De wethouder van Rotterdam heeft op 7 september 2016, in het kader van
de behandeling door de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte van
de motie «Prioriteit aan funderingsrisicogebieden» de toezegging gedaan
met een «Plan van aanpak grondwater en funderingen» te komen. Eind
maart 2017 heeft de wethouder dit Plan van aanpak aan voornoemde
commissie toegezonden. In dit plan van aanpak heeft de wethouder
aangegeven dat de oudere, mogelijk drainerende riolen in de
Kleiwegkwartier-Bloemenbuurt zoveel mogelijk voor 2021 worden
vervangen. In aanvulling daarop worden, mits doelmatig, infiltratieleidingen en waterpasserende bestrating aangelegd. Voor een groot deel
van dit gebied zijn deze maatregelen reeds uitgevoerd. Er vindt
monitoring plaats van de effecten van deze maatregelen op de grondwaterstand. Tevens is in dit plan van aanpak aangegeven dat in 2019 de
reeds aangelegde infiltratieleidingen in de Bloemenbuurt via de
Rozenlaan worden verbonden met het oppervlaktewater van de Erasmussingel of de Ringvaart. Vanaf dat moment wordt er water aangevoerd
vanuit het oppervlaktewater. Deze maatregel maakt onderdeel uit van een
groot en complex infrastructureel project Kleiweg/Uitweg, dat tijdelijk
grote gevolgen zal hebben voor de bereikbaarheid van de wijk. Vanwege
deze complexiteit is, aldus de wethouder, veel tijd nodig voor de
voorbereiding, waardoor dit niet eerder kan plaatsvinden.
8. Reactie op Manifest «Bouwen met Waarde(n)»
Op 26 september 2016 hebben Marjolein Demmers, CEO De Groene Zaak,
en Hannie Stappers, Director Public Affairs ROCKWOOL, namens een
groot aantal stakeholders in Nieuwspoort het Manifest «Bouwen met
Waarde(n)» aan het Ministerie van BZK aangeboden. Mijn ambtsvoorganger heeft toegezegd over dit Manifest een reactie te geven aan de
Tweede Kamer. In het Manifest worden overheid, bedrijfsleven en
opdrachtgevers opgeroepen om sociale gebouwprestaties mee te nemen
bij nieuwbouw, aanpak bestaande bouw en regelgeving. Inmiddels is er
een Bouwagenda die bij Kabinetsbrief aan de Tweede Kamer d.d.
26 november 2016 van start is gegaan. Ik heb de initiatiefnemers gevraagd
hun initiatief onder aandacht te brengen van de heer Wientjes, voorzitter
van de Taskforce Bouwagenda, en zodoende aansluiting te zoeken bij de
verdere uitwerking van de Bouwagenda. Over de voortgang van de
Bouwagenda wordt jaarlijks aan de Tweede Kamer verslag uitgebracht.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 196, nr. 548

5