Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2010

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2015
Inleiding
Sinds 1 januari 2014 heeft de Inspectie Veiligheid en Justitie (de Inspectie)
de taken van de Commissie Integraal Toezicht Terugkeer overgenomen.
De Inspectie houdt toezicht op het terugkeerproces van vreemdelingen.
De Inspectie heeft mij haar eerste jaarverslag (bijlage 11) hierover doen
toekomen. Het afgelopen jaar heeft de Inspectie in het bijzonder gekeken
naar de begeleide gedwongen terugkeer van vreemdelingen via de lucht.
Jaarverslag
De Inspectie spreekt haar waardering uit voor de betrokken organisaties in
de vreemdelingenketen bij de begeleide gedwongen vertrekken, namelijk
de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V), de Koninklijke Marechaussee
(KMar) en de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O; onderdeel van DJI,
de Dienst Justitiële Inrichtingen), en constateert dat de betrokken
uitvoerders de vreemdelingen tijdens de geïnspecteerde uitzettingen op
professionele wijze begeleidden. Dat doet mij deugd. Ik herken de
moeilijke taak die deze medewerkers hebben en de inspanningen die zij
doen om het gedwongen vertrek op een humane en veilige manier uit te
voeren.
In het jaarverslag gaat de Inspectie in op de informatieoverdracht bij de
gedwongen terugkeer, de feitelijke overdracht en het verblijf op het
vertrekcentrum op luchthaven Schiphol en het boardingsproces, het
vluchtproces en de overdracht in het land van bestemming. De Inspectie
doet een tweetal aanbevelingen in haar jaarverslag over de informatieuitwisseling en voldoende voorbereidingstijd op de locatie van het feitelijk
vertrek, in het bijzonder het omgaan met bagage.

1

kst-19637-2010
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 2010

1

Informatie-uitwisseling
De Inspectie signaleert, evenals in de recent aan u aangeboden tweede
monitor vreemdelingenketen (bijlage bij Kamerstuk 19 637, nr. 2007), dat
de informatie-uitwisseling over met name medische en psychische zaken
afhankelijk is van de medewerking van de vreemdeling. Wanneer de
vreemdeling niet instemt met het verstrekken van medische informatie die
voor zijn uitzetting noodzakelijk is, kan dit een veilige terugkeer belemmeren. Dat beeld herken ik. Daarom ben ik bezig met de ketenbrede
instemmings- en non-consentverklaring. Hoewel die verklaring niet alle
door de Inspectie gesignaleerde problemen wegneemt, zal het bijdragen
aan een verbetering van de informatie-uitwisseling. Daarnaast werk ik aan
een handreiking voor de medici die werkzaam zijn in de vreemdelingenketen over de wenselijkheid en mogelijkheden van informatieoverdracht
binnen de kaders van het medische beroepsgeheim. Ik heb u hierover
geïnformeerd in mijn brief van 30 januari 2015 (Kamerstuk 19 637,
nr. 1947).
Feit blijft dat bij de uitwisseling van medische gegevens de organisaties in
de vreemdelingenketen afhankelijk zijn van de toestemming van de
vreemdeling.
In haar aanbeveling vraagt de Inspectie om een toereikend handelingsperspectief voor de medewerkers om op een verantwoorde, humane en
veilige wijze om te gaan met de medische en psychische gesteldheid van
de vreemdeling. Bij het opstellen van de bovengenoemde handreiking zal
dit het uitgangspunt zijn.
De Inspectie doet verder de aanbeveling te waarborgen dat op de locatie
van het feitelijk vertrek voldoende tijd is voor het uitvoeren van de
handelingen die noodzakelijk zijn voor (de voorbereiding van) een
zorgvuldig terugkeerproces.
Juist bij een gedwongen vertrek acht ik het van belang dat de veiligheid
voor alle betrokkenen voorop staat.
Zoals ik in de brief over de tweede monitor van de Inspectie heb
opgenomen (Kamerstuk 19 637, nr. 2007), was de invoering in september
2014 van het tijdelijk informatiesysteem overdracht vreemdelingen
(TISOV) ter vervanging van het M118-formulier een grote stap voorwaarts
voor de vreemdelingenketen. De bij gedwongen terugkeer betrokken
medewerkers hebben een opleiding gekregen waarbij specifiek aandacht
is besteed aan nut en noodzaak van een goede informatieoverdracht over
de vreemdeling. Ik zie dat TISOV beter wordt gevuld dan het M118-formulier werd ingevuld. Naar aanleiding van een interne kwaliteitsmeting van
TISOV in december 2014 zijn door alle betrokken organisaties nadere
afspraken gemaakt over de wijze en het moment waarop de informatie in
TISOV wordt opgenomen.
De betrokken ketenorganisaties KMar, DJI (waaronder DV&O) en DT&V
hebben na een interne evaluatie van TISOV in december 2014 afspraken
gemaakt over onder meer het feitelijke handelen bij overdracht ten
aanzien van de bagage van de vreemdeling. TISOV en de ketenwerkinstructie bevatten voor de betrokken partijen voldoende aanknopingspunten om informatie over bagage goed en tijdig aan te geven. Daarmee
wordt ook tegemoet gekomen aan hetgeen de Inspectie signaleert over
het tijdig arriveren van de vreemdeling bij het vertrekcentrum.
Het stemt mij positief hoe de betrokken medewerkers van de KMar de
vreemdelingen bij de uitzetting bejegenen. Hoe moeilijk dat ook is, daar
kan ook de toepassing van dwangmaatregelen bij horen. De heldere
uiteenzetting van de Inspectie illustreert dat altijd individueel maatwerk
wordt geleverd en de dwangmaatregelen beheerst en proportioneel zijn
ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 2010

2

Ik dank de Inspectie voor de door haar verrichtte werkzaamheden en kijk
uit naar het volgende jaarverslag.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 2010

3