1

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017

Voortgangsbericht vorming nationale politie

Bijlage nummer
Horend bij

Ons kenmerk
2150455

1
Voortgangsbrief politie

Hierbij ga ik in op verschillende onderdelen van de vorming nationale politie. Dit
zijn de volgende punten:
1
Afronding realisatie nationale politie
2
Modernisering gebiedsgebonden politiezorg
3
Voortgang opsporing en vervolging
4
Focus-onderzoek Algemene Rekenkamer
5
Inkoop
6
Capaciteitsmanagement
7
Privacy en informatie
1. Afronding realisatie nationale politie
Om de ontwikkeling te schetsen van de politieorganisatie van 27
organisatieonderdelen1 naar één organisatie die tegelijkertijd lokaal operationeel
wordt aangestuurd geef ik per inspanningencluster uit het originele realisatieplan
aan wat er in de afgelopen vijf jaar gerealiseerd is en welke thema’s in de
komende periode nog aandacht behoeven. De inspanningenclusters uit het
realisatieplan die achtereenvolgens behandeld worden zijn de volgende:
•
de personele reorganisatie;
•
de vorming van het politiedienstencentrum (PDC);
•
het realiseren van een betere informatievoorziening en ICT;
•
het feitelijk inrichten van de nationale politie;
•
het in werking brengen van die inrichting.
Personele reorganisatie
De personele reorganisatie was een centraal onderdeel van de reorganisatie met
een forse impact op de politiemedewerkers. De in het inrichtingsplan beschreven
herindeling van de politieorganisatie week voor zowel de operatiën als de
bedrijfsvoering sterk af van de inrichting van alle 25 afzonderlijke politieregio’s,
het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) en de Voorziening tot Samenwerking
Politie Nederland (VtSPN). Dit kwam met name door samenvoeging van
regiokorpsen tot regionale eenheden en de concentratie van taken binnen de
1

25 afzonderlijke politieregio’s, het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) en de
Voorziening tot Samenwerking Politie Nederland (VtSPN).
Pagina 1 van 13

bedrijfsvoering (PDC en directies). Als gevolg daarvan moesten 63.000
politiemedewerkers worden geplaatst dan wel herplaatst. De personele
reorganisatie bestond uit drie fasen: de voorfase, fase I en fase II. De voorfase,
die bedoeld was om de overbezetting in de domeinen Leiding en Ondersteuning te
verminderen, is in 2015 afgerond. Fase I van de personele reorganisatie ging over
de personele plaatsing en werd op 1 juli 2016 afgerond doordat de medewerkers
die tot het reorganisatiegebied behoorden een (plaatsings)besluit ontvingen. Met
de afronding van fase I van de personele reorganisatie op 1 juli 2016 is het
startsein voor fase II gegeven.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

In fase II worden de formatie en bezetting in evenwicht gebracht. Er zijn in totaal
2.829 bezwaren (circa 5%) tegen het plaatsings- en/of aanwijzingsbesluit
herplaatsingskandidaat gemaakt. Alle bezwaren zijn behandeld in speciaal
daarvoor ingerichte bezwaaradviescommissies. Op dit moment zijn nagenoeg alle
bezwaren afgehandeld. De resterende 15 bezwaren zien op bijzondere situaties,
zoals langdurig zieke medewerkers. Tegen 179 beslissingen op bezwaar is beroep
ingesteld, waarvan 31 beroepen zijn ingetrokken. In een drietal zaken is hoger
beroep ingediend, waarvan één hoger beroep is ingetrokken.
Voor fase II – het kwalitatief en kwantitatief met elkaar in evenwicht brengen van
de formatie en bezetting - is een periode van maximaal 5 jaar uitgetrokken. De
intentie van alle partijen is vanzelfsprekend om dit sneller te laten verlopen.
Zowel de eenheden als het PDC ervaren dit als een zeer ingewikkelde opdracht,
mede omdat verplaatsing van medewerkers alleen op vrijwillige basis kan. Het
korps komt nu op macro niveau wel in balans, dit betekent dat de bezetting de
formatie op landelijk niveau en per eenheid nadert. Binnen sommige teams is er
sprake van soms forse over- of onderbezetting of van een discrepantie tussen
voorziene en aanwezige schaal- en kwaliteitsniveaus. Dit leidt in die teams tot
hogere werk- en roosterdruk of verminderde inzetbaarheid.
De vorming van het politiedienstencentrum (PDC)
Het proces van eenwording was juist in de bedrijfsvoering complex. In de
bedrijfsvoering moesten de afzonderlijke administraties op het terrein van human
resource management, financiën, operatien, informatiemanagement,
communicatie en facility management van alle 25 afzonderlijke politieregio’s, het
korps landelijke politiediensten (KLPD) en de Voorziening tot Samenwerking
Politie Nederland worden samengevoegd tot één landelijke administratie in het
Politiedienstencentrum (PDC). Het tegelijkertijd integreren maar ook
moderniseren van de bedrijfsprocessen bleek een lastige opgave. Het grootste
deel van de bedrijfsvoeringsprocessen van het PDC is beschreven en in praktijk
gebracht. Het beschrijven van de overige bedrijfsvoeringsprocessen wordt in de
komende periode afgerond. Het PDC is in staat om de eenheden bij
standaardprocessen goed te ondersteunen, door uitvoering te geven aan de
wensen die door het korpsmanagement zijn opgenomen in het portfolio Operatiën
en portfolio IV. Tegelijkertijd blijkt dat het centrale beheer voor beide zijden nog
wennen is. In de eenheden wordt op punten ervaren dat standaardisatie minder
keuzevrijheid en soms meer administratieve lasten voor de aanvrager met zich
meebrengt. Voor de bedrijfsvoering is het nog wennen om ook standaard
processen zo soepel mogelijk vorm te geven en daarnaast specifiek en tijdig
maatwerk te leveren.
Bij de vorming van de nationale politie is de keuze gemaakt de
bedrijfsvoeringsfunctie voor beleid en control te beleggen bij de stafdirecties en
Pagina 2 van 13

voor de uitvoering bij het PDC. Het PDC bestaat uit een geconcentreerd gedeelte
en gedeconcentreerde onderdelen. Zowel de drie centrale PDC-locaties Zwolle,
Rotterdam en Eindhoven als de gedeconcentreerde onderdelen zijn gereed en in
gebruik genomen. De stafdirecties zijn ingericht als onderdeel van de staf
korpsleiding. Tijdens de herijking werd al geconstateerd dat de verbinding tussen
de onderdelen, de kwaliteit van de integrale dienstverlening aan de eenheden en
de verhoging van de handelingssnelheid bij de levering van maatwerkproducten
door het PDC nog verbetering behoeft. Dit blijven ook voor de komende periode
aandachtspunten.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Het realiseren van een betere informatievoorziening en ICT
In mijn voortgangsbericht informatievoorziening (bijlage 4) ga ik in op de stand
van zaken in de ICT.
Het feitelijk inrichten van de nationale politie en het in werking brengen van die
inrichting
Om landelijk als één organisatie te kunnen functioneren is een geheel nieuwe
organisatie ingericht. Zo is er een staf korpsleiding (korpsstaf en directies) tot
stand gebracht om de korpsleiding te ondersteunen. Bij de regionale en landelijke
eenheden zijn opsporingsonderdelen, de informatieorganisatie, het operationeel
centrum en de operationele samenwerking, de diensten Bedrijfsvoering en de
staven in de eenheden ingericht. In de regionale eenheden zijn verder specifiek
de districten en basisteams tot stand gekomen en bij de landelijke eenheid is
onder andere de dienst Bewaken en Beveiligen (DBB), de dienst Speciale
Interventies (DSI) en de dienst infrastructuur onder gebracht.
Naar aanleiding van de constatering in de herijking dat er nog onvoldoende
evenwicht in de sturing zat is een nieuwe governance geïntroduceerd om de
sturing en beheersing binnen het korps te verbeteren en de verbinding tussen de
operatien en de bedrijfsvoering te borgen. Om de beheersing binnen het korps te
verbeteren is tevens een steviger intern control en audit systeem ingericht,
inclusief een auditcommissie. Op deze verbeteringen ga ik in bijlage 3 nader in.
Voorts is, hoewel er al goede stappen zijn gezet, het evenwicht in de
mogelijkheden om lokaal en regionaal flexibel in te spelen op vragen, nog
onvoldoende bereikt. Zo moet conform de herijking het feitelijke mandaat van de
eenheidschef voor bedrijfsvoeringsaangelegenheden verder worden vergroot.
Hoewel er al goede stappen zijn gezet, is er meer maatwerk, lokale ruimte en
flexibiliteit nodig voor de basisteams.
In de eenheden is het grootste gedeelte van de inrichtingsopgaven gerealiseerd.
Een uitzondering is de balans tussen formatie en bezetting, waardoor er sprake is
van onderbezetting bij onder andere de Landelijke Eenheid - zoals bij de DSI en
DBB -, de regionale service centra en de flexteams. Voor eind 2017 was het de
opdracht van de korpschef, zoals in de begroting 2017 geduid, om een bezetting
van de wijkagentenfunctie van 97% te realiseren. Deze doelstelling is behaald.
Het aantal overtredingen van de Arbeidstijdenwet (ATW) daalt structureel.
Daarmee wordt de afgesproken doelstelling eind dit jaar, naar het zich nu laat
aanzien, behaald.
Hoewel er de afgelopen jaren vooruitgang is geboekt, vraagt een aantal thema’s
ook in de komende periode nog onverminderd aandacht: de financiële
onrechtmatigheid op het terrein van inkoop is nog niet voldoende gedaald, dit

Pagina 3 van 13

geldt ook voor het ziekteverzuim. Ook wordt nog gewerkt aan de uitvoering van
de maatregelen uit het verbeterprogramma opsporing. Op deze thema’s ga ik
onderstaand in. Op het thema ziekteverzuim kom ik terug in de bijlage HRM
(bijlage 5).
Op een aantal thema’s zijn de doelstellingen in technische zin behaald, maar
daarmee is de optimale werking ervan nog niet geborgd. Een voorbeeld is
capaciteitsmanagement: hoewel de Basis Voorziening Capaciteitsmanagement
(BVCM) NP en de Beleidstool Capaciteitsmanagement (BCM) zijn ingericht,
functioneren de systemen nog niet optimaal. Momenteel lopen er verschillende
trajecten om capaciteitsmanagement in het korps te verbeteren. Hier ga ik later
in deze bijlage op in (onderdeel 5). De verwezenlijking van de doelstellingen op
bovenstaande thema’s en met name de optimalisatie van de werking van de
ingerichte systemen zal in de komende periode binnen de reguliere sturing van de
politie worden opgepakt.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

In relatie tot de inrichting kan ik verder melden dat de door de vaste
Kamercommissie voor JenV gestelde vraag of het Inrichtingsplan ‘juist’ is, is niet
met een digitaal ‘ja’ of ‘neen’ te beantwoorden is. Het plan voldoet zeker in de
basis en stelt de politie in staat vanuit heldere inrichtingsbeginselen de politie
vorm te geven en medewerkers een ‘thuisbasis’ te bieden. Tegelijkertijd zijn nu
de eerste fase van de personele reorganisatie is afgerond, kwetsbaarheden
zichtbaar geworden zoals ik bovenstaand aangaf. Die kwetsbaarheden zien op een
aantal belangrijke taakvelden. Thans komt de politie in een nieuwe fase, een fase
van organisatieonderhoud waarin langzaam de grootste kwetsbaarheden – via
gericht wervings- en selectiebeleid- worden gemitigeerd. Voorts dient de
totstandkoming en uitvoering van de in het regeerakkoord aangekondigde
flexibiliseringsagenda ertoe te leiden dat binnen de inrichting van de politie
gemakkelijker kan worden ingespeeld op de inzet van vakbekwame medewerkers
op de belangrijkste veiligheidsvraagstukken.
2. Modernisering gebiedsgebonden politiezorg
De Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: Inspectie) concludeert in haar laatste
rapport in het kader van de vorming nationale politie ‘Modernisering van de
gebiedsgebonden politiezorg’ (GGP) dat de basisteams in de kern zijn gevormd en
dat het fundament van de gebiedsgebonden politiezorg gelegd is. De
modernisering van de GGP staat nu aan het begin van verdere ontwikkeling. De
Inspectie blijft wel verbeterpunten zien, daar wordt verderop in deze tekst op
ingegaan. Het feit dat kritiekpunten uit eerdere Inspectierapporten inmiddels
grotendeels verbeterd zijn draagt bij aan het vertrouwen dat ook in de toekomst
continu zal worden gewerkt aan een modernere politie in de wijken.
Zo constateert de Inspectie dat binnen vrijwel alle teams functies, taken en rollen
zijn vervuld. In het politiewerk zijn elementen van gebiedsgebonden politiezorg
daadwerkelijk zichtbaar. Wijkagenten geven bijvoorbeeld in hun regierol
basisteam- medewerkers wijkgerichte opdrachten, die vervolgens worden
uitgevoerd. In eerdere inspectierapporten werd melding gemaakt van de
overbelasting van teamchefs doordat de operationeel experts en specialisten die
de teamchef in zijn werkzaamheden ondersteunen nog niet op hun plek zaten. De
teamchef kwam daardoor niet aan al zijn taken toe. Ook werd gewezen op de
minder goede verbinding tussen de teamchef en het lokaal bestuur.

Pagina 4 van 13

De overbelasting van de teamchefs is volgens de Inspectie zichtbaar afgenomen
doordat de posities van operationeel experts en specialisten voor het grootste
gedeelte gevuld zijn. Ik deel de analyse dat de druk op sommige teamchefs
echter nog steeds fors is.
Burgemeesters hebben een positief oordeel over de samenwerking met de
basisteams. Zij staan in goede verbinding met de nieuwe teamchefs. Zij geven
wel aan dat er lokaal meer ruimte nodig is. Besluiten op landelijk- of
eenheidsniveau sluiten niet altijd goed aan op de individuele lokale realiteit.
Binnen de eigen eenheid is er volgens de burgemeesters goede samenwerking
tussen politie en gemeente bij het opstellen en uitvoeren van het lokale
veiligheidsbeleid.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

De volgende fase van doorontwikkelen en verbeteren blijft uiteraard
geconcentreerde aandacht en inzet vragen. Zo benoemt de Inspectie ook dat de
beoogde wijze van uitoefenen van gebiedsgebonden politiezorg nog niet helemaal
eigen is gemaakt (in het ene basisteam gaat dit beter dan in het andere). Het
vraagt een cultuuromslag: van een focus op incidentafhandeling naar een
oriëntatie op probleem- en wijkgericht werken. De probleemgerichte en
informatiegestuurde benadering vraagt om een eigentijdse toerusting. Hierna
schets ik hoe daarin wordt voorzien. Voor de onderwerpen capaciteitsplanning en
werking PDC (bedrijfsvoering) verwijs ik naar de desbetreffende passage in dit
voortgangsbericht. Voor de onderwerpen cultuur en politieonderwijs/opleiding
verwijs ik naar het voortgangsbericht HRM (bijlage 5).
Bij Nota van Wijziging bij de begroting 2018 is €100 mln. vrijgemaakt voor de
politie, de eerste tranche van de €267 mln. die in het regeerakkoord voor de
politie is gereserveerd. Van deze eerste tranche is €36 mln. bestemd voor extra
agenten voor de wijk.
Daarnaast heeft de politie een ontwikkelagenda gebiedsgebonden politiezorg in
voorbereiding. De ontwikkelagenda zal zich, op een manier die recht doet aan de
lokale context van basisteams, richten op een probleemgerichte en
informatiegestuurde werkwijze. De rol van de teamchef (beter in positie komen,
sturen op rolvervulling) is hier onderdeel van. Tevens wordt hierbij ook de
samenhang tussen verschillende domeinen (dienstverlening/noodhulp/openbare
orde/opsporing) bezien. De politie zal de agenda in nauwe samenspraak met de
gezagen vormgeven. Het gaat niet alleen om nieuwe of extra maatregelen. Het
gaat ook om initiatieven die al genomen zijn en hun nut hebben bewezen. Die
kunnen nu, in het kader van de ontwikkelagenda breder gedeeld en gefaciliteerd
worden. De agenda bestaat uit vier sporen: 1. Het verder integreren van de
digitale wereld (waaronder social media) in het gebiedsgebonden politiewerk, 2.
Het politiewerk in een veranderende en diverse samenleving (de wereld in de
wijk), 3. Het verder invulling geven aan moderne nabijheid in de wijk en 4. De
aanpak van ondermijning binnen de basisteams.
Het werken in twee werelden, digitaal en fysiek (spoor 1) betreft de digitalisering
van gebiedsgebonden politiezorg. Dit is nodig omdat het leven van burgers en
bedrijven zich in toenemende mate ook in een digitale omgeving afspeelt. De
uitvoering van dit spoor, bijvoorbeeld in de vorm van online aanwezigheid en
websurveillance (met de burgers van het werkgebied als uitgangspunt) staat nog
aan de start, maar begint snel verder vorm te krijgen. Voorbeelden zijn de
structurele real-time webcare (dienstverlening, het beantwoorden van vragen,
Pagina 5 van 13

klachten oplossen en informatie verstrekken) of de digitale wijkagent: een agent
die op internet naar signalen van misdrijven of misdragingen speurt en via social
media met wijkbewoners in contact staat.
Het politiewerk in een veranderende en diverse samenleving (spoor 2), gaat in op
onze huidige maatschappij van verschillende nationaliteiten, achtergronden,
religies, opvattingen en gewoonten. Dit vraagt een andere houding van de politie.
Het creëren en onderhouden van verbindingen/netwerken, het realiseren van een
juiste match tussen werkgebied en politiemedewerkers (breder dan al dan geen
migratieachtergrond) en het ontwikkelen van sensitiviteit in het vroegtijdig
herkennen van polarisatie zijn hierbij belangrijk. Het programma ‘Politie van
iedereen’ is een voorbeeld. Het is een vraaggericht verandertraject dat streeft
naar een diverse samenstelling van de organisatie en dat instrumenten biedt om
diversiteit te hanteren.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Het verder invulling geven aan moderne nabijheid in de wijk (spoor 3), betreft de
aanwezigheid van politie in de wijk op een eigentijdse manier. In het Landelijk
Overleg Veiligheid en Politie is afgesproken dat politie en gezagen doorlopend
lokaal de werking van dienstverlening, bereikbaarheid en beschikbaarheid van
politie in relatie tot het huisvestingsplan bezien en zo nodig in goed overleg
bijstellen. Op basis van het Strategisch Huisvestingsplan zijn in de periode 20142017 182 locaties gesloten en 93 nieuwe kleinere bureaus en steunpunten
geopend. In een aantal gevallen is na overleg met het gezag afgeweken van het
Strategisch Huisvestingsplan als gevolg van de invulling van lokaal maatwerk.
Naast traditionele politiebureaus wordt bereikbaarheid gerealiseerd door pop-up
politiebureaus, wijktafels, een politiebus of tent op uiteenlopende locaties zoals
winkel- of buurtcentra. Doel is om dit concept verder in te bedden en te
verspreiden en daarbij ook steeds oog te hebben voor minder zelfredzame
doelgroepen.
Van de huidige politielocaties blijft circa 80% op dezelfde plaats gehandhaafd.
20% (135) van de bestaande locaties zullen nog worden samengevoegd, gesloten
of omgebouwd. Daarvoor in de plaats wordt tot 2025 huisvesting op 75 nieuwe
locaties gerealiseerd. Door het openen van nieuwe kleinere politiebureaus en
steunpunten. In overleg met het gezag is afgesproken dat er geen bureaus sluiten
voordat de publieksfunctie, het op moderne wijze invulling geven aan nabijheid in
de wijk (de oor- en oogfunctie), voldoende geborgd is. Dit alles betekent voor de
basisteams dat er wordt toegewerkt naar een landelijk dekkend netwerk van circa
575 politielocaties (politiebureaus en steunpunten) in 2025, aangevuld met
context gedreven en lokaal passende initiatieven van nabijheid in de wijk.
Het laatste spoor (4), de aanpak van ondermijning in de basisteams, richt zich op
de bijdrage van het gebiedsgebonden politiewerk aan het signaleren en
aanpakken van ondermijning. Een verschijnsel dat zich vaak lokaal manifesteert
en waarbij kwetsbare wijken een voedingsbodem zijn. Inzet is medewerkers alert
te maken op signalen en interventies aan te reiken voor de aanpak ervan. Dit in
samenspel met interne en externe partners.
Bij al deze extra maatregelen is zichtbaar aandacht voor de door de Inspectie
genoemde ‘oor- en oogfunctie van de agent in de wijk’. De Inspectie stelt dat
deze functie enerzijds gedeeltelijk al vorm krijgt (contact in de wijk en gebruik
digitale middelen) en anderzijds bewerkelijk is. Wijkagenten ervaren dat ze hun
tijd moeten verdelen tussen een veelheid van taken en daarom niet altijd
voldoende toe komen aan de oor- en oogfunctie in de wijk. In sommige
Pagina 6 van 13

basisteams wordt de schaalgrootte opgevangen door kleinere werkverbanden
binnen het bestaande basisteam waarin wijkagent en GGP-medewerkers zijn
samengebracht. Ook dit draagt bij aan de focus op gebiedsgebonden politiezorg
en het kunnen inspelen op wat “de wijk” nodig heeft. Zoals bovenstaand benoemd
was het de opdracht van de korpschef om voor eind 2017 om een bezetting van
de wijkagentenfunctie van 97% te realiseren. Deze doelstelling is behaald. Het
uitreiken van duizenden chromebooks ter versterking van het locatieonafhankelijk werken zorgt ervoor dat agenten ook ‘op straat’ over informatie
beschikken of aangiftes opnemen. Deze op zich eenvoudige toerusting vergroot
de nabijheid en zichtbaarheid van de politie substantieel. Daarnaast zijn er onder meer bekostigd uit de €10 mln. die bij de begroting 2017 extra zijn
vrijgemaakt - diverse initiatieven in uitvoering of ontwikkeling om de
aanwezigheid op straat op een moderne manier vorm te geven, in de vorm van
apps/IV-innovaties. In bijlage 6 ga ik in op de inzet van bodycams.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Tot slot, de basisteams zijn de hoeksteen waarbinnen al het politiewerk
samenkomt: dienstverlening, noodhulp, gebiedsgebonden politiezorg, opsporing
en inzet bij evenementen. Er wordt veel gevraagd van de basisteams, ook met de
toevoeging van extra capaciteit staan zij voor een grote opgave. Dit vraagt om
realistische verwachtingen over het functioneren en het lerend vermogen. De
basisteams verdienen de tijd en de ruimte om zich - naast het dagelijks werk verder te ontwikkelen. Met bovenstaande inzet wordt met aandacht voor de lokale
context gewerkt aan goed functionerende gebiedsgebonden politiezorg.
Dienstverlening
Dienstverlening is het eerste contact tussen burger en politie dat 'het verschil
maakt'. Het eerste contact met de burger is ook vaak het begin van de operatie
bij de politie. Hiertoe is het programma Mobiel Werken van de MEOS-app (Mobiel
Effectief Op Straat) ingevoerd waardoor agenten op een eenvoudige manier
digitaal worden gefaciliteerd. Op het gebied van contact met de burger en
communicatie is de website politie.nl geheel vernieuwd. Naast de genoemde
voorbeelden over de aanwezigheid fysiek en online in de wijk, vroeg uw Kamer
meermalen naar de verbetering van de dienstverlening door de Regionale Service
Centra (RSC’s), waar de telefonische meldingen via 0900-8844 worden
opgenomen. Momenteel wordt er op vier plekken een pilot opgestart. De RSC’s
kunnen tijdelijk hoger opgeleid personeel aannemen. De doelgroep voor de
tijdelijke vacatures wordt gevormd door hbo-studenten. De aanname bij deze
pilot is dat deze jonge, hoger opgeleide tijdelijke krachten een impuls zullen
geven aan de kwaliteit van het werk van de RSC’s. Daarnaast draagt de inzet van
studenten of pas afgestudeerden bij aan de innovatie en vernieuwing van de
RSC’s. De pilot wordt na een half jaar geëvalueerd en de evaluatie vormt input
voor het verdere verbetertraject van de RSC’s.
Op de verbetering van de kwaliteit van de processen-verbaal, intake en screening
ga ik in onderstaande passage over de versterking van de opsporing en
vervolging in.
3. Voortgang opsporing en vervolging
Onderstaand informeer ik u over de actuele stand van zaken van de versterking
van de opsporing en vervolging en een vervolg daarop.

Pagina 7 van 13

Korte termijn maatregelen: inhoud en voortgang
Om de basis van de opsporing en vervolging op orde te brengen en de
geconstateerde tekortkomingen in de opsporing te adresseren, hebben politie en
het openbaar ministerie (OM) 17 maatregelen ingezet.2 Daarnaast zijn politie en
OM gestart met het ontwikkelen van proeftuinen ten behoeve van een wendbare
en toekomstbestendige opsporing en vervolging.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Ten opzichte van de vorige voortgangsbrief3 kan ik u melden dat politie en OM mij
hebben bericht dat de kwaliteit van de opgemaakte processen-verbaal van VVCzaken is verbeterd. De genomen maatregelen ter verhoging van het vakmanschap
en professionaliteit van de opsporing van deze zaken beginnen hun vruchten af te
werpen. Ook wordt gewerkt aan de verhoging van de kwaliteit van de intake (het
aangifteproces) en screening (selectie van aangiften die worden opgepakt).
Voor de (goede) voortgang ten aanzien van de profchecks verwijs ik
kortheidshalve naar de bijlage voortgang HRM (bijlage 4). Ook is er een
selectiviteitskader voor veelvoorkomende criminaliteit (VVC) ontwikkeld. Dit
kader, ontwikkeld door OM en politie, is een hulpmiddel, bedoeld voor de politie
bij de selectie van aangiften die wel of niet door de politie worden opgepakt.
Het OM en politie werken samen aan kwaliteitsverbetering, onder andere doordat
het OM medewerkers detacheert bij de politie (die met politiemensen
samenwerken in duo’s) maar ook levert het OM op andere wijze een bijdrage door
inzet van (onder meer) officieren van justitie en parketsecretarissen. Door zo in
de praktijk te leren wordt de kwaliteit verhoogd.
De beschikbare formatie op de specialistenfuncties op intelligence, digitaal
rechercheren/cybercrime, financieel rechercheren en forensische expertise is
inmiddels voor 92% gevuld door middel van zowel doorstroom als (zij-)instroom.
De informatievoorziening is tot slot verbeterd. In 2017 is niet alleen MEOS
uitgerold, maar zijn ook het BVI2.0-platform en de applicaties voor signalering en
executie en de e-briefing beschikbaar gesteld.
Politie en OM stellen vast dat voortgang is geboekt in en door de implementatie
van de 17 korte termijn maatregelen die zijn gestart met de contourennota. De
maatregelen die nog niet volledig zijn uitgevoerd zullen in 2018 verder worden
afgerond. Het gaat daarbij onder andere om de doorontwikkeling van de
functionaliteit van BOSZ (Betere Opsporing door Sturing op Zaken) en de
realisatie van een koppeling tussen GPS (Geïntegreerd Processysteem Strafrecht),
BVH (Basisvoorziening Handhaving), de realisatie van het direct proces-verbaal in
VVC-zaken en de digitalisering van de informatie voorziening in ZSM.
Daarnaast werken politie en OM aan de implementatie van een uniform beleid
voor selectie van zaken die worden opgepakt, een selectiviteitskader. Ook worden
de functies van dossiervormer en tactisch analist op districtelijk en regionaal
niveau verder ontwikkeld. De realisatie van de maatregelen zal in 2018 worden

2
3

Kamerstukken II 2015/16, 29628, 643, blg-774894
Kamerstukken II 2016/17, 29628, 717
Pagina 8 van 13

uitgevoerd in de reguliere sturingslijn binnen politie en OM. Het programma
herijking opsporing en vervolging zal zich uitsluitend richten op het uitvoeren van
proeftuinen zoals hieronder wordt beschreven. De implementatie van de
resterende maatregelen zal via de reguliere planning en controlcyclus worden
gemonitord.
Toekomst van de opsporing en vervolging
Naast de aandacht voor de korte termijn, zijn politie en OM het afgelopen jaar ook
intensief bezig geweest met de vraagstukken voor de opsporing en vervolging van
de toekomst. Politie en OM hebben gezamenlijk een koers naar een
toekomstbestendige opsporing en vervolging uitgezet. Centrale vraag daarbij is
hoe de opsporing en vervolging kunnen en moeten inspelen op maatschappelijke
veranderingen en technologische innovaties. Zoals aangegeven in de laatste
voortgangsbrief zullen politie en OM door middel van proeftuinen – programma’s
met een innovatief karakter - experimenteren op thema’s als ‘betrokkenheid van
burgers bij de opsporing’, publiek private samenwerking in de opsporing (van
financiële criminaliteit, betere aanpak van cybercrime), toepassing van innovatie
in de forensische opsporing in High Impact Crime (HIC)-zaken en gebruik van big
data in de aanpak van criminaliteit. De proeftuinen hebben drie doelen:
a

b
c

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Scherper inzicht geven in actuele problematiek in de opsporing en vervolging
en bijdragen aan het verhogen van de effectiviteit ervan als onderdeel van
een integrale aanpak van criminaliteit.
Bijdragen aan een inventarisatie van en antwoorden op meer fundamentele
(juridisch/ ethische) dilemma’s.
Het identificeren van knelpunten en mogelijke oplossingen op HRM-gebied,
IV, leiderschap en cultuur.

Inmiddels zijn diverse proeftuinen in het land opgestart in samenwerking tussen
politie en OM. Deze proeftuinen richten zich voornamelijk op een verbetering van
de opsporing en het wegnemen van blokkades in de bedrijfsvoering. Daarnaast
zijn er plannen ontwikkeld voor een aantal nieuwe proeftuinen die zich vooral
richten op innovatie: het vernieuwen van de opsporing en vervolging binnen de
aanpak van criminaliteit. Deze proeftuinen starten in de loop van 2018. De
proeftuinen worden gemonitord en geëvalueerd en vervolgens worden, waar
wenselijk, de ‘best practices’ breder geïmplementeerd.
Ontwikkelagenda
Het verbeteren en toekomstbestendig maken van de opsporing en vervolging blijft
de komende jaren een belangrijke opdracht voor politie en Openbaar Ministerie.
Het regeerakkoord bevat een aantal relevante noties hiervoor. Het naar
aanleiding van het regeerakkoord uitgewerkte bestedingsplan 2018 zorgt op korte
termijn voor een kwantitatieve en kwalitatieve versterking. Bovendien wordt de
link tussen de ontwikkelingen in de opsporing en gebiedsgebonden politiezorg, en
informatie gestuurde politie verder verduidelijkt en versterkt. Ik heb dan ook met
politie afgesproken dat zij in het voorjaar hiervoor, in afstemming met de
gezagen, een ontwikkelagenda opstelt.
4. Focus-onderzoek Algemene Rekenkamer
Op dinsdag 19 december jl. is het rapport van de Algemene Rekenkamer (ARK)
‘Focus op kansrijke aangiften bij de politie’ gepubliceerd. Het betreft een nieuw

Pagina 9 van 13

type rapport dat zich onderscheidt van reguliere ARK-onderzoeken door een
aanzienlijk kortere doorlooptijd, aansluiting bij de actualiteit, een smalle scope en
een verslag zonder bestuurlijke aanbevelingen. Dit is het eerste rapport volgens
deze methodiek.
Doel van de Algemene Rekenkamer met dit rapport is inzicht bieden in specifieke
onderdelen van het functioneren van de politie. Onderwerp van onderzoek zijn
aangiften die door aanwezigheid van opsporingsindicaties of door de ernst van de
zaken door een eerste case-screening zijn gekomen4. Van deze categorie
aangiften is onderzocht hoe lang het duurt voordat de aangifte door een
politiebeambte in behandeling wordt genomen, of daarbij verschillen zijn tussen
stad en platteland en of er afwijkingen bestaan tussen zomervakantie en reguliere
maanden. Zeventig procent van deze aangiften wordt binnen 10 dagen opgepakt.
Aangiften bij politie op het platteland blijven niet langer liggen dan in stedelijk
gebied. De cijfers geven geen indicatie voor grotere krapte van de politie op het
platteland. De aanname dat veel aangiften juist tijdens de zomerperiode blijven
liggen door geringe politiecapaciteit wordt in het onderzoek niet aangetoond. De
cijfers wijzen op lichte seizoensinvloeden. Aangiften in juli worden iets langzamer
in behandeling genomen dan in de maanden maart en mei.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Het rapport geeft een impressie van de opvolging van aangiften. In haar
verantwoording schrijft de Algemene Rekenkamer dat met de hier gebruikte
onderzoeksmethodiek uitspraken gedaan kunnen worden over de vraag hoe
basisteams op het platteland of in de grote stad functioneren. De resultaten zijn
niet één op één te generaliseren.
In het algemeen komt het beeld uit dit rapport overeen met de kernboodschap
van dit voortgangsbericht: De fase van de basis op orde kan worden afgesloten.
De politie staat nu aan de start van doorontwikkelen en verbeteren. De resultaten
illustreren dat de dertig onderzochte basisteams variërend tussen platteland, suburbane en stedelijke gebieden zich verschillend hebben ontwikkeld mede
afhankelijk van de lokale context en organisatorische factoren.
De politie aanpak en inzet op dienstverlening en opsporing is eerder in dit
voortgangsbericht beschreven. De verdeling van sterkte komt elders in dit bericht
aan de orde. Tijdens de begrotingsbehandeling van JenV van 29-30 november jl.
heeft uw Kamer een motie aangenomen die oproept tot een
dienstverleningsconcept dat erop gericht is zo snel mogelijk aangifte op te nemen,
passend bij de individuele behoeften en mogelijkheden van de aangevers, zo
nodig thuis bij de aangevers. De politie heeft een visie op nieuw burgercontact in
voorbereiding. Hierin komt de behoefte van de burger centraler te staan en wordt
ingespeeld op nieuwe technologische en maatschappelijke ontwikkelingen.
5. Inkoop
In 2017 is de financiële onrechtmatigheid ten opzichte van 2016 gedaald. Dit
wordt zichtbaar gemaakt in de jaarrekening. Vanwege de eerdere stijging in 2016

4

Deze screening gebeurt conform de Aanwijzing Opsporing en overige specifieke
Aanwijzingen van het Openbaar Ministerie. Het tijdig selecteren van zaken is een belangrijk
onderdeel van de opsporingsketen. De Aanwijzing Opsporing van het College van PG's
bepaalt dat aangiften in de categorieën high impact crime en ondermijning altijd worden
opgevolgd.
Pagina 10 van 13

is in opdracht van de korpschef in het derde kwartaal van 2017 een onderzoek
naar de financiële onrechtmatigheid gestart om vast te stellen of er aanvullende
maatregelen mogelijk zijn om de financiële onrechtmatigheid significant te doen
dalen. Dit moet de oorzaak van de problematiek verder aanscherpen en
aanbevelingen opleveren voor mogelijke aanvullende maatregelen. Dit onderzoek
wordt – op mijn verzoek - extern gevalideerd. Vanaf het tweede kwartaal van
2018 wordt dan opvolging gegeven aan de aanbevelingen van dit onderzoek.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

6. Capaciteitsmanagement
Mijn ambtsvoorganger heeft u in de afgelopen voortgangsbrief politie
geïnformeerd over de vorderingen en uitdagingen ten aanzien van het
capaciteitsmanagement naar aanleiding van opmerkingen van de Algemene
Rekenkamer in haar laatste verantwoordingsonderzoek. Hierbij informeer ik u
nader over de verschillende trajecten die lopen om capaciteitsmanagement in het
korps te verbeteren.
In 2015 is voor het plannen van personele inzet één applicatie in gebruik
genomen: de Basis Voorziening Capaciteitsmanagement (BVCM) NP. Deze
vervangt de diverse oude applicaties waar de eenheden tot dan toe gebruik van
maakten. Er wordt gestuurd op realisatie van de vervanging van de totale
voorziening in 2019. Verder worden recent opgeleverde simulatiemodellen en
tools in werking gebracht, zoals het Dynamische Simulatiemodel Politiecapaciteit.
Dit model geeft technisch inzicht in welke consequenties de vraagstukken die op
de politie afkomen hebben voor de inzetbaarheid van de politie. Dit inzicht kan
worden gebruikt bij het maken van keuzes door gezag, politie en politiek.
Deze methoden zijn nodig om meer inzicht te krijgen in de effectieve inzet van de
politie op de door het gezag geprioriteerde veiligheidsvraagstukken.5
Op korpsniveau, op eenheidsniveau, op sectorniveau en op teamniveau wordt de
operatie vanuit de bedrijfsvoering inmiddels actief ondersteund bij het maken van
keuzes. In het capaciteitsmanagement vinden volgordelijk van strategisch naar
operationeel niveau vijf sleutelactiviteiten plaats: Formeren, bezetten, bepalen
van inzet, inplannen en registreren. Op basis van de gegeven formatie en
bezetting worden vooral bij de activiteit ‘bepalen van de inzet’ de keuzes gemaakt
in het politiewerk.
Er zijn concrete maatregelen afgesproken met politievakorganisaties om de
benodigde ontwikkeling van capaciteitsmanagement bij de politie te realiseren.
Voor leidinggevenden worden eenduidige, realistische, uitlegbare en stapelbare
capaciteitsmanagementsturingsindicatoren gerealiseerd. Hiermee wordt onder
andere gestuurd op: directe inzetbaarheid, gerelateerd aan formatie en bezetting;
indirecte inzetbaarheid, gerelateerd aan het voorkomen van o.a. ATWovertredingen, verschuivingen, consignatie; inzet, gerelateerd aan een urensaldo
per dag/periode/jaar per team. Naast de sturingsindicatoren wordt een
capaciteitsmanagementparagraaf gerealiseerd voor in het teamjaarplan. Hierbij
wordt voorafgaand aan het kalenderjaar de directe inzetbaarheid afgezet tegen de
vraag naar arbeid van buiten. Een vraag die onder andere kan voortkomen uit
specifieke plannen van aanpak.

5

Kamerstukken II 2016/17, 29628, 699
Pagina 11 van 13

Tevens wordt er in het verlengde van deze ontwikkelafspraken dit jaar een
nieuwe visie op capaciteitsmanagement ontwikkeld. Deze visie zal zich zowel uit
medewerkers- als organisatieperspectief richten op verantwoord kiezen,
flexibiliseren en ruimte geven. De ontwikkeling van de visie bevindt zich
momenteel in de afrondende fase. Met deze visie wordt onder andere de
medewerkersparticipatie via bijvoorbeeld zelfroosteren geborgd.
Daarnaast wordt er ook aandacht besteed aan de versteviging van
capaciteitsmanagement in de cultuur van de politieorganisatie, die versteviging
geschiedt via training en opleidingen, communicatie en het delen van ‘best
practices’.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

7. Privacy en informatie
Een effectieve aanpak van actuele veiligheidsproblemen, zoals terrorismedreiging,
cybercrime en ondermijnende criminaliteit, vraagt binnen het veiligheidsdomein
om een optimale samenwerking tussen de politie en haar partners op lokaal,
regionaal, nationaal en internationaal niveau. Voor een goede samenwerking is
een adequate informatie-uitwisseling essentieel. Daarbij moet een balans worden
gevonden tussen het algemene belang om Nederland veiliger te maken en het
grondwettelijk gewaarborgde recht op bescherming van de persoonlijke
levenssfeer van de individuele burger. Bij het verwerken van persoonsgegevens is
dus grote zorgvuldigheid vereist.
Om adequaat te kunnen optreden, moet iedere betrokken partij op het juiste
moment over de juiste informatie kunnen beschikken. Als gevolg van de
digitalisering van de samenleving stijgt de omvang van beschikbare data
explosief. Tegelijkertijd worden nieuwe methoden ontwikkeld om waardevolle
informatie uit grote hoeveelheden data te halen. De verwerking van
persoonsgegevens voor de uitvoering van de politietaak vraagt om zowel het
effectief en doelmatig uitvoeren van de politietaak, waaronder het delen van
informatie, als het waarborgen van de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. Beide elementen hebben hun weerslag gevonden in een wettelijk
kader waarvan de Wet politiegegevens (Wpg) de kern vormt.
Als gevolg van bovengenoemde ontwikkelingen is het wettelijk kader toe aan een
actualisatie. Deze actualisatie gaat stap voor stap. Een wetsvoorstel tot wijziging
van de Wpg en van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg) ter
implementatie van de Europese richtlijn gegevensbescherming opsporing en
vervolging ligt ter advisering voor bij de Raad van State. De volgende stap omvat
de modernisering en de harmonisatie van de Wpg en Wjsg in onderling verband.
Dit is nodig om de politie ook in de toekomst in staat te stellen haar taak goed uit
te voeren.
Naar aanleiding van de externe audit uit 2015 naar de naleving van de Wpg heeft
de politie een verbeterplan opgesteld. Uw Kamer is hierover per brief
geïnformeerd.6 Ter uitvoering van dit plan heeft de politie een aantal maatregelen
in gang gezet. Zo werkt de politie aan een geautomatiseerde oplossing voor het
proces van verstrekken en intrekken van autorisaties voor politiesystemen bij
(ver)plaatsing of uitdiensttreding. De IAM-tooling (Identity & Accessmanagement)
is eind 2016 functioneel opgeleverd. Hierover is uw Kamer geïnformeerd in de

6

Kamerstukken II 2015/16, 33842, 3 en Kamerstukken II 2015/16, 33842, 4
Pagina 12 van 13

vorige voortgangsbrief politie. Inmiddels past de politie deze IAM-tooling al voor
een aantal applicaties toe. Ook investeert de politie in het verhogen van het
kennisniveau over de mogelijkheden van het gebruik van informatie, waaronder
het delen van informatie met derden. In 2018 zal een nieuwe externe audit
plaatsvinden naar de naleving van de Wpg door de politie. Zoals mijn
ambtsvoorganger reeds aangaf, is realisme op zijn plaats. Gezien de omvang en
de complexiteit van de noodzakelijke maatregelen heb ik niet de verwachting dat
de komende audit een geheel ander beeld zal laten zien, temeer nu de eisen
waaraan de politie moet voldoen door de actualisatie van de wetgeving zullen
veranderen.

Directoraat-Generaal
Politie
Bestel & Bevoegdheden

Datum
20 december 2017
Ons kenmerk
2150455

Ook in EU-verband wordt gewerkt aan actualisatie van bestaande (Schengen
informatiesysteem) en ontwikkeling van nieuwe regelgeving (bijvoorbeeld het
Europese reisinformatie- en autorisatiesysteem (ETIAS)), die politie, justitie en
andere partners in de strafrechtelijke en vreemdelingrechtelijke keten in staat
stellen om in internationaal verband in behoeften aan data te voorzien, gegevens
te verwerken ten behoeve van een doeltreffende taakuitvoering terwijl alle
noodzakelijke waarborgen voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
worden geëerbiedigd. Zoals door de Europese Raad meermaals bevestigd in het
licht van terroristische aanslagen en de migratiecrisis in Europa is een effectieve
informatie-uitwisseling tussen lidstaten en met EU-agentschappen zoals Europol
en Eurojust, die de lidstaten operationeel ondersteunen, cruciaal. Binnen het EU
gegevensbeschermingskader moet informatie in de systemen beter aan elkaar
worden gekoppeld en moeten de systemen op een eenvoudiger wijze gelijktijdig
doorzocht kunnen worden, zodat zo doeltreffend en doelmatig mogelijk
gezamenlijk kan worden opgetreden. Het voorstel van de Europese Commissie
over interoperabiliteit van informatiesystemen dat het kabinet recent heeft
ontvangen kan daaraan bijdragen maar wordt momenteel bestudeerd met het oog
op het vaststellen van een kabinetsstandpunt en het in kaart brengen van de
gevolgen voor strafrechtketen en vreemdelingenketen. Naast deze stappen moet
blijvend ingezet worden op het verder verbeteren van de kwantiteit en kwaliteit
van aan elkaar verstrekte gegevens, in lijn met de onder Nederlands EUvoorzitterschap aangenomen EU routekaart.

Pagina 13 van 13