Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2256
Vragen van het lid Azmani (VVD) aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «Frauderende moeders moeten afval
ruimen» en het bericht «Arme fraudeurs moeten vuilnis rapen» (ingezonden
22 februari 2012).
Antwoord van minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 18 april 2012)Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 1826.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Frauderende moeders moeten afval
ruimen»1 en het bericht «Arme fraudeurs moeten vuilnis rapen»2? Zo ja, wat
is uw reactie op deze berichtgeving?
Antwoord 1
Ja, ik heb kennis genomen van de berichtgeving. Deze berichtgeving is
onjuist voor wat betreft het aantal vrouwen dat na acceptatie van een
transactie onbetaalde arbeid (heeft) verricht ter voorkoming van strafvervolging. Het bericht spreekt van «honderden vrouwen», terwijl dit 38 vrouwen
betreft.
Vraag 2
Kunt u nagaan om hoeveel mensen het gaat in de berichtgeving? Voor welk
bedrag er is gefraudeerd met de kinderopvangtoeslag door deze mensen? Zo
ja, kunt u deze gegevens met de Tweede Kamer delen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De berichtgeving betreft twee grote strafrechtelijke onderzoeken naar
georganiseerd misbruik van kinderopvangtoeslag.
In het eerste onderzoek is sprake van in totaal 65 verdachten. Zij worden
verdacht van oplichting, valsheid in geschrifte en witwassen. Daaronder
bevinden zich vijf verdachte tussenpersonen die een coördinerende rol
hebben vervuld. Het onderzoek naar deze tussenpersonen is nog niet
afgerond. Op basis van de huidige stand van het onderzoek, is het Openbaar
Ministerie voornemens deze verdachten strafrechtelijk te vervolgen. Naast
1
2

ah-tk-20112012-2256
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.rtvnh.nl/nieuws/74479/Arme+fraudeurs+moeten+vuilnis+rapen
http://www.telegraaf.nl/binnenland/11544691/
__Puinruimen_in_Bijlmer_na_fraude__.html?sn=binnenland,buitenland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

deze hoofdverdachten zijn 60 aanvragers van kinderopvangtoeslag als
verdachte aangemerkt. Aan 49 van deze verdachten is een transactie
aangeboden ter voorkoming van strafvervolging, bestaande uit het verrichten
van onbetaalde arbeid. 38 verdachten hebben dit aanbod met de daarbij
behorende wettelijke voorwaarden geaccepteerd. Naast de taakstraf moeten
de verdachten ook de ten onrechte ontvangen kinderopvangtoeslag terugbetalen. De geschatte omvang van het fraudebedrag bedraagt volgens de
berekening van de FIOD ruim € 3 miljoen. Het is aan de afdeling Toeslagen
van de Belastingdienst om van alle personen die onterecht kinderopvangtoeslag hebben ontvangen dit geld terug te vorderen.
Het tweede onderzoek is een afsplitsing van het eerste onderzoek. Dit
onderzoek is nog in volle gang.
Vraag 3
Wat vindt u van het feit dat er taakstraffen worden opgelegd in plaats van
boetes?
Antwoord 3
Deze zaak moet vanuit de huidige wet- en regelgeving worden bekeken.
Iedere strafzaak vraagt om een separate beoordeling van wat de meest
geëigende strafsoort en strafmaat zou moeten zijn. Daarbij houdt het
Openbaar Ministerie (OM) rekening met de persoonlijke omstandigheden van
verdachten, waaronder de draagkracht van verdachte. Bij de afdoening van
deze zaak is aansluiting gezocht bij de huidige OM-richtlijn van strafvordering
voor sociale zekerheidsfraude, waarbij een grensbedrag van € 30 000,- is
gehanteerd. Indien het fraudebedrag die grens te boven gaat, komt een
verdachte met de huidige regelgeving in beginsel niet voor een buitengerechtelijke afdoening in aanmerking. Het OM heeft gehandeld binnen de huidige
mogelijkheden.
Op 10 maart 2011 heb ik de Tweede Kamer een brief gestuurd met daarin de
voornemens om fraude op het sociaal zekerheidsdomein effectief aan te
pakken (Kamerstukken II, 2010–2011, 17 050, nr. 403). Het kabinet wil meer
lik-op-stuk beleid middels bestuurlijke afdoening. Daarnaast worden de
bestuurlijke boetes verhoogd. In het wetsvoorstel «Aanscherping handhaving
en sanctiebeleid SZW-wetgeving» (Kamerstukken II, 2011–2012, 33 207, nr. 1),
dat ik op 20 maart jl. naar uw Kamer heb verzonden, staat het voornemen om
de aangiftegrens van € 10 000 naar € 50 000,- te verhogen. Dit betekent dat
er meer zaken bestuurlijk (met bestuurlijke boetes) afgedaan worden. Boven
de grens van € 50 000 worden zaken in beginsel strafrechtelijk afgedaan.
Samen met de Minister van V&J werk ik aan een aanscherping van de
beleidsregels van het OM inzake het opsporings-, vervolgings- en strafvorderingsbeleid met betrekking tot fraude met uitkeringen, verstrekt krachtens de
sociale zekerheidswetgeving (Stcrt 2008, nr. 249 en 2010, nr. 9578).
Ten aanzien van bestuursrechtelijke afdoening van fraude kan ik u melden dat
de boetes bij fraude met de kinderopvangtoeslag reeds per 1 juli 2012 tot
maximaal 100 procent van het benadelingsbedrag verhoogd zullen worden.
Vanaf 1 januari 2013 zullen daarnaast ook de boetes in geval van recidive bij
fraude met de kinderopvangtoeslag extra worden verhoogd (150 procent).
Deze boetes bij recidive worden dan verrekend met het (toekomstige) recht
op kinderopvangtoeslag. Op deze wijze treffen wij fraudeurs daar waar ze het
meest gevoelig zijn: financieel. Met het wetsvoorstel «Aanscherping
handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving» worden ook de sancties voor
fraude met onder andere bijstandsuitkeringen stevig aangescherpt.
Vraag 4
In hoeveel gevallen is er een alternatieve straf opgelegd in de vorm van een
taakstraf? Wanneer er geen taakstraf is opgelegd wat is dan de strafmaatregel
geweest voor de fraudeur?
Antwoord 4
Van de 60 verdachten hebben 38 verdachten een transactie geaccepteerd ter
voorkoming van strafvervolging, bestaande uit het verrichten van onbetaalde
arbeid. 11 verdachten hebben de transactie niet geaccepteerd en zijn of
worden alsnog gedagvaard. 11 verdachten zijn of worden gedagvaard omdat
het grensbedrag van € 30 000 uit de huidige OM-richtlijn voor strafvordering
voor sociale zekerheidsfraude is overschreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 5
Uitgaande van de berichtgeving dat wanneer deze vrouwen de taakstraf niet
volbrengen of zich niet melden ze alsnog worden veroordeeld door de
politierechter tot een «gewone» straf naast het terugbetalen van het
gefraudeerde bedrag zijn er gevallen bekend waarbij men zich niet heeft
gemeld en er is overgegaan tot het opleggen van een «gewone» straf? Zo ja,
kunt u aangeven wat deze «gewone» straf in die gevallen inhield?
Antwoord 5
Er zijn geen gevallen bekend waarin de opgelegde taakstraf niet is volbracht.
Er zijn ook geen gevallen bekend waarin de verdachten zich niet hebben
gemeld. Indien daar wel sprake van zou zijn, volgt dagvaarding en bepaalt de
rechter of een verdachte veroordeeld wordt en zo ja welke straf passend is.
Vraag 6
Uitgaande van de berichtgeving dat deze zogenoemde alternatieve straf
alleen kan worden opgelegd bij fraudegevallen tot 30 000 euro, waar is deze
grens op gebaseerd?
Antwoord 6
Dit is gebaseerd op de huidige OM-richtlijn voor strafvordering voor sociale
zekerheidsfraude.
Vraag 7
Wat vindt u van de gedachtegang bij Justitie die in de berichtgeving naar
voren komt dat het opleggen van boetes zinloos is voor deze groep omdat ze
vrijwel allemaal van een uitkering leven?
Antwoord 7
Fraude mag nooit lonend zijn, ook niet voor mensen met een uitkering. Er
moet gekeken worden naar de meest effectieve sanctie. De mogelijkheden
binnen de huidige wet- en regelgeving zijn anders dan de mogelijkheden die
ik wenselijk vind. Hiertoe heb ik dan ook, mede namens de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het wetsvoorstel «Aanscherping
handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving» ingediend (zie ook beantwoording van vraag 3).
Vraag 8
Deelt u de mening dat een taakstraf niet in verhouding staat met het
frauderen voor tienduizenden euro’s en dat naast het in ieder geval terugvorderen van het gefraudeerde bedrag een boete op zijn plaats is? Deelt u de
mening dat, wanneer deze boete niet betaald kan worden, er moet kunnen
worden overgegaan tot vrijheidsbenemende maatregelen? Zo ja, waarom? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals eerder aangegeven zijn de mogelijkheden binnen de huidige wet- en
regelgeving anders dan de mogelijkheden die ik wenselijk vind. Het kabinet
wil meer lik-op-stuk beleid middels bestuurlijke afdoening. Daarnaast worden
de bestuurlijke boetes verhoogd. Samen met de Minister van V&J werk ik aan
een aanscherping van de beleidsregels van het OM inzake het opsporingsvervolgings- en strafvorderingsbeleid met betrekking tot fraude met
uitkeringen, verstrekt krachtens de sociale zekerheidswetgeving. Het
aanscherpen van de strafeisen door het OM bij ernstige fraude is hier een
onderdeel van.
Vraag 9
Wat is de stand van zaken ten aanzien van dit nieuwe regime?3 Behoren in
het nieuwe regime de situaties zoals deze naar voren komen in de berichtgeving waarbij taakstraffen worden opgelegd bij fraude met tienduizenden
euro’s, tot de verleden tijd?

3

Tijdens de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken en Werkgelegenheid afgelopen
december heeft u toegezegd dat in het nieuwe fraude-regime het terugvorderen tot de
laatste cent en de vrijheidsbenemende maatregelen zullen worden meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Als de fraude in het nieuwe regime onder de € 50 000 valt, zal deze in het
nieuwe regime in beginsel bestuurlijk worden afgedaan middels terugbetalen
en een bestuurlijke boete (die bij recidive direct verrekend wordt). Als de
fraude boven de € 50 000 komt, zal deze in beginsel strafrechtelijk worden
afgedaan volgens de aangescherpte richtlijn die een indicatie geeft voor de te
eisen straf dan wel de aan te bieden transactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4