Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 334

Problematiek rondom stikstof en PFAS

Nr. 166

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2021
Hierbij stuur ik uw Kamer het overzicht van de stand van zaken van de
moties die zijn ingediend tijdens het tweeminutendebat Fosfaatrechtenstelsel van 24 juni 2021 (commissiedebat d.d. 10 juni 2021), zoals verzocht
door de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, d.d.
16 september 2021 (Handelingen II 2020/21, nr. 93, item 6).
Motie over schadeafwikkeling
Met de motie van de leden de Groot (D66) en Boswijk (CDA) (Kamerstuk
35 334, nr. 150) heeft uw Kamer mij verzocht om boeren waarvan de
overheid schade heeft erkend en die dit objectief hebben weten te
onderbouwen, op redelijke wijze tegemoet te komen. Uiteraard betreur ik
het dat boeren in genoemde situatie schade hebben geleden en hiervoor
vervolgens een verzoek tot schadevergoeding moeten indienen bij de
overheid. Mijn inzet is er dan ook op gericht om dergelijke verzoeken,
binnen het wettelijk kader, zo snel en correct als mogelijk af te handelen.
In veel gevallen komt er zo een schadevergoeding tot stand en worden
rundveehouders op passende wijze gecompenseerd.
Werkwijze bij verzoeken om schadevergoeding
Bij RVO is een team juristen werkzaam dat individuele schadeverzoeken
van rundveehouders in ontvangst neemt en behandelt. Dit team neemt
met iedere verzoeker, of zijn gemachtigde, persoonlijk contact op. Als de
veehouder behoefte heeft aan een gezamenlijk gesprek op locatie, maakt
RVO dat, ook in deze tijd van Covid-19, mogelijk. Daarbij worden alle
aspecten van het dossier besproken. Het kost regelmatig wel veel tijd om
de benodigde informatie compleet op een rij te krijgen voor de beoordeling. De informatie die nodig is verschilt ook per geval, omdat die
afhankelijk is van de schade die wordt geclaimd. RVO werkt met de
rundveehouder samen om de schade in beeld te brengen. RVO is wel
gehouden alleen schade te vergoeden waarvoor een correcte onder-

kst-35334-166
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 334, nr. 166

1

bouwing beschikbaar is. Ik wil daarbij opmerken dat het voor kan komen
dat rundveehouders of gemachtigden niet alle nodige informatie van het
bedrijfsresultaat overleggen. Als RVO in een dergelijk geval op basis van
de aangeleverde bedrijfsspecifieke gegevens niet tot een besluit kan
komen, worden deze actief aangevuld met normatieve gegevens uit
Kwantitatieve Informatie Veehouderij (KWIN). Dit alles om zo spoedig
mogelijk tot een zorgvuldige beoordeling van het verzoek tot schadevergoeding te kunnen komen.
De beoordeling van verzoeken om schadevergoeding wordt soms
bemoeilijkt vanwege bijkomende oorzaken van de schade, anders dan het
onrechtmatige besluit. Als meerdere oorzaken aan te wijzen zijn, wordt
afhankelijk van de mate waarin het onrechtmatige besluit tot de schade
heeft geleid tot vergoeding overgegaan. Dat sluit niet altijd aan bij het
verwachtingspatroon van de rundveehouder over de hoogte van de
schadevergoeding aan de hand van de ingediende claim.
Elk verzoek om schadevergoeding is dan ook maatwerk. De omstandigheden in kwestie en de aanwezige onderbouwing zijn en blijven doorslaggevend voor de beoordeling van het verzoek. Als de veehouder hierover
toch nog ontevreden is, dan staat de gang naar de burgerlijke rechter nog
open. Voor schadezaken tot € 25.000 kan ook bij de bestuursrechter een
verzoek worden ingediend.
Wettelijk kader bij afhandeling schadeverzoeken
Uit de uitspraken van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb)
volgt dat het stelsel van fosfaatrechten als zodanig de toets der kritiek kan
doorstaan. Toch kan in individuele gevallen sprake zijn van schadeveroorzakende besluiten, bijvoorbeeld bij een onjuiste vaststelling van de hoogte
van de fosfaatrechten. In dat geval is sprake van onrechtmatig handelen
door het bestuursorgaan.
Bij het herroepen van een besluit wordt in beginsel onrechtmatigheid van
het eerder genomen besluit aangenomen in de zin van artikel 6:162 van
het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW). Schade die door dat besluit is
veroorzaakt komt dan voor vergoeding in aanmerking, als sprake is van
een onrechtmatige daad die voldoet aan de criteria van artikel 6:162 van
het BW. Naast onrechtmatigheid en schade zijn dat de criteria causaliteit,
toerekenbaarheid en relativiteit. Met name de causaliteit en de onderbouwing van het schadebedrag leiden in de praktijk tot discussies. Het
causale verband betreft het verband tussen het onrechtmatige besluit en
de gestelde schade. Het gaat om de vraag of de schade veroorzaakt is
door het onrechtmatige besluit. Als de gestelde schade niet met stukken is
onderbouwd of onvoldoende informatie wordt overgelegd, kan niet tot
schadevergoeding worden overgegaan.
Door persoonlijk contact, bedrijfsbezoeken en het indien nodig actief
aanvullen van informatie die is verstrekt door de veehouder of diens
gemachtigde om te komen tot een correcte onderbouwing, spant RVO zich
tot het uiterste in om rundveehouders op redelijke wijze tegemoet te
komen, zoals gevraagd in de motie.
Motie over afromingsvrije lease
Naar aanleiding van deze motie van de heer Bisschop (SGP) en van
Campen (VVD) (Kamerstuk 35 334, nr. 154) kan ik u melden dat de
gesprekken met de Europese Commissie in het kader van de staatssteun
inmiddels zijn afgerond en dit wetsvoorstel op 25 oktober is aangeboden
aan uw Kamer. In dit wetsvoorstel is ook een onderdeel opgenomen over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 334, nr. 166

2

renovatielease. Hiermee kom ik tegemoet aan de aangehouden motie van
de heer de Groot (D66) over proefstallen (Kamerstuk 35 334, nr. 148).
Moties over de inzet van de fosfaatbank
De motie van de leden Tjeerd de Groot en Bromet (Kamerstuk 35 334,
nr. 149) en de motie van het lid Van der Plas (Kamerstuk 35 334, nr. 152)
zijn aangehouden naar aanleiding van de toezegging om scenario’s uit te
werken hoe de fosfaatbank gerichter ingezet kan worden voor bedrijven
die stappen in duurzaamheid zetten en ook de daarbij behorende
consequenties in kaart te brengen. Ik zal deze op korte termijn aanbieden,
in ieder geval voor de jaarwisseling.
Motie over de handhaving van het fosfaatrechtenstelsel
Met de aangenomen motie van het lid Bisschop c.s. (Kamerstuk 33 835,
nr. 191) van 20 april 2021 heeft uw Kamer mij verzocht om bij de
handhaving van het fosfaatrechtenstelsel over de jaren 2018 tot 2020 ten
minste recht te doen aan de juridische spagaat en langdurige juridische
onduidelijkheid waar knelgevallen mee geconfronteerd zijn. De motie van
het lid Bisschop doet sterk denken aan de motie van het lid Lodders c.s.
(Kamerstuk 33 037, nr. 339) van 19 december 2018 waarin ook werd
verzocht om bij de handhaving van het fosfaatrechtenstelsel rekening te
houden met lopende bezwaar- en beroepsprocedures.
In mijn brief van 26 november 2018 over de handhaving van het fosfaatrechtenstelsel (Kamerstuk 33 037, nr. 328) heb ik uiteengezet hoe het
proces van handhaving verloopt. In lijn met de motie Lodders c.s. treedt
de NVWA op het punt van fosfaatrechten niet handhavend op zolang er
nog procedures lopen tegen het aantal toegekende fosfaatrechten. In die
zin betracht de NVWA in haar handhavingsbeleid reeds de coulance
waartoe de motie Bisschop oproept. Indien er echter wel een definitieve
gerechtelijke uitspraak is gedaan over het aantal toegekende fosfaatrechten, zullen alle bij het onderzoek geconstateerde feiten en omstandigheden in het proces-verbaal meegenomen worden. Het horen van de
ondernemer maakt standaard onderdeel uit van het onderzoek. De
afgelegde verklaring van de ondernemer wordt opgenomen in het
proces-verbaal.
In het verdere traject kan het Openbaar Ministerie en uiteindelijk de
rechtelijke macht rekening houden met die feiten en (bijzondere)
omstandigheden. Het OM (vervolging) en de rechter (weging en uitspraak)
hebben ieder hun eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van de NVWA
(handhaving) waar ik verder niet in kan treden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 334, nr. 166

3