Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 1026

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 maart 2023
Op 4 oktober 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de uitnodiging aan
de colleges van bestuur van de universiteiten en twee hogescholen om
deel te nemen aan de pilots «Een slimmer collegejaar». Deze pilots
moeten de werkdruk bij docenten, onderzoekers én studenten verlagen en
ruimte scheppen voor andere activiteiten, zoals bij docenten het
verrichten van extra onderzoek of het verbeteren van het onderwijs, en bij
studenten bijvoorbeeld extra-curriculaire activiteiten, summer schools,
stages of buitenlandverblijf. Inmiddels hebben de instellingen hun
interesse voor deelname aan de pilots kenbaar gemaakt.
Het verheugt mij u te melden dat er veel belangstelling is voor de pilots
voor «Een slimmer collegejaar». Vrijwel alle universiteiten (waar het
probleem vooral speelt) hebben zich aangemeld voor een of meerdere
pilots, die lopen tot en met 2026. In totaal gaat het om 14 universiteiten,
waaronder ook de Universiteit voor Humanistiek en de Theologische
Universiteit Apeldoorn en één hogeschool, namelijk de Hanzehogeschool
Groningen. De Hogeschool Saxion heeft zich teruggetrokken mede omdat
daar de werkdruk van docenten en studenten in relatie tot de inrichting
van het collegejaar uiteindelijk toch onvoldoende speelde. In totaal zijn er
42 pilotprojecten, elke instelling kon met maximaal drie pilotprojecten
meedoen.
Tien pilotprojecten betreffen een reflectie op en het ombouwen van
curricula, oftewel het kritisch nadenken over de inhoud van de vakken, de
hoeveelheid stof en het voorkomen van onnodige overlap op curriculumniveau. Negen projecten gaan over vernieuwende toetsvormen en
herkansingsweken. Denk daarbij onder andere aan een betere timing van
tentamens die meer rust voor studenten moet creëren, maar ook het
verantwoord terugbrengen van het aantal herkansingsweken. Verder gaan
vier pilotprojecten over het breder en beter inzetten van mengvorm van

kst-31288-1026
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1026

1

face-to-face en digitaal-gebaseerde onderwijsactiviteiten, leermaterialen
en tools (blended learning) om het onderwijs te verbeteren en de
leeropbrengsten van studenten te vergroten. Vier andere behelzen het
concentreren dan wel verspreiden van onderwijs- en onderzoekstaken.
Uitdaging is hier om bepaalde periodes onderwijsvrij te maken waardoor
studenten bijvoorbeeld kunnen werken aan studentenprojecten
(challenges) en docenten aan onderzoek of verbetering van het onderwijs.
Vijftien projecten zijn een combinatie van alle bovenstaande pilots. Ik
verwacht dat zowel studenten als docenten en onderzoekers baat zullen
hebben bij de ingediende voorstellen. Ook kunnen studenten actief
meepraten over de vormgeving, uitvoering en monitoring van de pilots,
bijvoorbeeld via studentenpanels en de medezeggenschap.
Uiteraard mogen de pilots geen negatieve invloed hebben op de
onderwijskwaliteit, het eindniveau van studenten en de eindkwalificaties
van de deelnemende opleiding. Bij de pilots mag niet hetzelfde aantal
uren college in minder weken worden gepland. Het gaat immers om het
slimmer inrichten van het onderwijs, waar zowel studenten als docenten
baat bij hebben. Het uiteindelijke doel is het opschalen van succesvolle
initiatieven.
De Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) en de Universiteit van
Amsterdam (UvA) zorgen als penvoerders voor het delen van kennis,
monitoring en verantwoording. Twee jaar na invoering wordt bekeken wat
de eerste opbrengsten van de pilots zijn en of bijsturing wenselijk is. In
totaal stel ik € 12,7 miljoen beschikbaar voor de pilots. Vanwege de grote
belangstelling voor de pilots is dat € 2,7 miljoen meer dan oorspronkelijk
was begroot (€ 10 miljoen). Deze extra middelen worden gedekt uit de
ruimte van de 10 procent studievoorschotmiddelen voor landelijke
prioriteiten. Vandaag vindt op de Universiteit van Amsterdam de aftrap
plaats waar alle deelnemende instellingen voor de eerste keer bij elkaar
komen.
Een «slimmer collegejaar» is een van de maatregelen van het kabinet om
meer rust en ruimte te creëren voor studenten, onderzoekers en docenten.
Zo wordt er – via het Bestuursakkoord 2022 hoger onderwijs en wetenschap en de Werkagenda MBO – fors geïnvesteerd in universiteiten,
hogescholen en mbo, zodat bijvoorbeeld meer docenten en (jonge)
onderzoekers aangenomen kunnen worden. Ook presenteer ik binnenkort
de plannen voor het aanpassen van het bindend studieadvies en is naar
verwachting voor de zomer een integrale aanpak studentenwelzijn op
hogescholen en universiteiten gereed. Hiervoor is € 15 miljoen per jaar
beschikbaar. Ook wordt er onderzoek gedaan naar de brede oorzaken van
stress en prestatiedruk onder studenten. Tenslotte zorgt de herinvoering
van de basisbeurs en het verruimen van de aanvullende beurs voor meer
financiële rust bij studenten.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1026

2