Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023
Analyse gevoelige ziekenhuizen
1. Inleiding
Het RIVM analyseert in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) periodiek het aanbod en de bereikbaarheid van de
spoedeisende zorg in Nederland. Deze analyse omvat onder andere de
spreiding en bereikbaarheid van de Spoedeisende Hulp afdelingen (SEH’s) en
acute verloskundige zorg afdelingen van de Nederlandse ziekenhuizen. De
bereikbaarheidsanalyse van de SEH’s en acute verloskunde staat ook bekend
onder de naam ‘Gevoelige ziekenhuizen analyse’.

RIVM
A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
T 088 689 91 11
Auteurs:

Centrum:

In de bereikbaarheidsanalyse wordt modelmatig berekend welke
ziekenhuislocaties met een SEH-afdeling of met acute verloskunde ‘gevoelig’
zijn voor de 45 minuten-norm. Deze 45 minuten betreft de totaaltijd die
nodig is om met de ambulance vanaf de standplaats de patiënt te bereiken
en vervolgens naar de SEH te rijden. Met ‘gevoelig’ wordt bedoeld dat sluiting
van de SEH van het betreffende ziekenhuis tot gevolg heeft dat meer mensen
volgens de modelberekeningen niet meer binnen de norm naar een SEH
vervoerd kunnen worden, in vergelijking met de situatie wanneer deze SEH
open is. Deze definitie van een ‘gevoelig ziekenhuis’ wordt ook gehanteerd
voor het aanbod van acute verloskunde. De norm van 45 minuten ten
aanzien van de bereikbaarheid van SEH’s en acute verloskunde is vastgelegd
in de beleidsregels bij de uitvoeringsregeling van de Wet kwaliteit, klachten
en geschillen zorg (Wkkgz). Op dit moment staat deze 45-minuten norm ter
discussie en wordt deze verder doorontwikkeld. Tot die tijd wordt uitgegaan
van de huidige 45-minuten norm.

Contact:

Kenmerk:
KU-2023-0003
Datum:
8 juni 2023

Sinds 2016 voert het RIVM de bereikbaarheidsanalyse voor SEH’s en acute
verloskundige zorg jaarlijks uit. Voor de bereikbaarheidsanalyse wordt het
zorgaanbod geïnventariseerd middels een vragenlijst gericht aan de
ziekenhuizen. In deze vragenlijst zijn sinds 2022 de normen uit het
Kwaliteitskader Spoedzorgketen 1 opgenomen. Het kwaliteitskader beschrijft
hoe partijen in de zorg met elkaar samenwerken om iedere patiënt met een
spoedzorgvraag goede kwaliteit van zorg te bieden. Dit kwaliteitskader is in
februari 2020 door het Zorginstituut vastgesteld en opgenomen in haar
Register.
Dit verslag geeft antwoord op twee vragen:
1) Wat zijn de resultaten van de jaarlijkse bereikbaarheidsanalyse van
2023 in vergelijking met de 2022-analyse?
2) Wat zijn de resultaten van de inventarisatie omtrent de normen uit
het Kwaliteitskader Spoedzorgketen?
In dit verslag is een beknopte beschrijving van de methodiek en resultaten
opgenomen. Voor meer details en achtergrondinformatie van de
bereikbaarheidsanalyse wordt verwezen naar de rapportage uit 2017 2.
1
Zorginstituut Nederland. Kwaliteitskader Spoedzorgketen Landelijke afspraken over de organisatie van en eisen aan
de Spoedzorgketen. 19 februari 2020.
2
RIVM. Aanbod en bereikbaarheid van de spoedeisende ziekenhuiszorg in Nederland 2017. Analyse gevoelige
ziekenhuizen 2017. Briefrapport 2017-0108. Bilthoven: RIVM, 2017.

Pagina 1 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

2. Inventarisatie van het zorgaanbod 2023
Aan de basis van de bereikbaarheidsanalyse ligt een inventarisatie van het aanbod van
SEH’s, acute verloskunde en ambulancezorg met peilmoment april 2023. Alle 25
regionale ambulancevoorzieningen (RAV’s) zijn per e-mail benaderd en gevraagd naar de
locaties van de standplaatsen en de paraatheid van de ambulancevoorziening vanaf die
standplaatsen. Dit resulteerde in een overzicht van standplaatslocaties. Tevens zijn alle
83 ziekenhuislocaties gevraagd naar de aanwezigheid of beschikbaarheid van artsen,
verpleegkundigen, verloskundigen, ondersteunend personeel en de beschikbaarheid van
faciliteiten voor diagnostiek en behandeling middels de normen zoals beschreven in het
Kwaliteitskader Spoedzorgketen. Dit is geïnventariseerd door middel van een digitale
vragenlijst, die is uitgezet in de periode 1 maart t/m 5 april 2023.
Herziening vragenlijst
In 2022 is een aantal normen uit het kwaliteitskader voor het eerst meegenomen in de
vragenlijst in een uitvraag naar de mate waarin het kwaliteitskader was
geïmplementeerd in de ziekenhuizen. Dit jaar is de vragenlijst in overleg met
koepelorganisaties grondig herzien ten opzichte van 2022 om nog beter aan te sluiten bij
de normen van het kwaliteitskader specifiek voor SEH. Alle 15 normen uit het
Kwaliteitskader Spoedzorgketen die van toepassing zijn op de SEH zijn uitgevraagd in de
vragenlijst. Voorafgaand aan de landelijke uitvraag is de herziene vragenlijst in een pilot
voorgelegd aan vijf ziekenhuizen. De aanbevelingen van deze ziekenhuizen zijn
meegenomen in de definitieve versie van de huidige vragenlijst.
Criteria voor selecties voor bereikbaarheidsanalyse 2023
Voor de bereikbaarheidsanalyse is nagegaan of ziekenhuizen met aanbod van SEH en/of
acute verloskunde voldoen aan de geldende (minimum)normen die worden gesteld aan
een SEH en/of acute verloskundige zorg 3. Voor de SEH leidt de inventarisatie van het
zorgaanbod, met de 15 normen uit het Kwaliteitskader Spoedszorgketen als
uitgangspunt, tot het vaststellen van een basis-SEH. Indien een SEH niet voldoet aan een
of meerdere normen, zijn de resultaten ter controle voorgelegd aan de IGJ. Wanneer de
zorg door IGJ als goed en veilig is beoordeeld zijn ziekenhuizen meegenomen in de
bereikbaarheidsanalyse.
Voor acute verloskunde wordt uitgegaan van het toetsingskader Geboortezorg van de
IGJ 4, welke aansluit bij de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg 5. Het toetsingskader
Integrale geboortezorg 6 bevat geen normen voor acute verloskundige zorg. Om vast te
stellen of een ziekenhuislocatie de specialistische zorgfunctie acute verloskunde aanbiedt,
zijn de volgende kenmerken gehanteerd:
1) acute verloskunde wordt 24/7 aangeboden;
2) er is altijd een klinisch verloskundige of a(n)ios gynaecologie of gynaecoloog
aanwezig, en
3) een gynaecoloog, kinderarts, anesthesioloog, anesthesiemedewerker en OKruimte zijn allemaal binnen 30 minuten beschikbaar.
Ambulancestandplaatsen
Voor de bereikbaarheidsanalyse zijn alléén ambulancestandplaatsen geselecteerd met
een 24/7-uurs paraatheid. In de praktijk zijn er ook ambulancestandplaatsen die alleen
Nederlandse Zorgautoriteit. Beleidsregel Beschikbaarheidbijdrage op aanvraag - BR/REG-22148b oktober 2021.
Inspectie voor de Gezondheidszorg. Toetsingskaders van het thematoezicht Geboortezorg. Utrecht: IGZ, juni 2014.
Expertgroep Zorgstandaard Integrale Geboortezorg. Zorgstandaard Integrale Geboortezorg. Versie 1.1. Utrecht: College Perinatale
Zorg, 28 juni 2016.
6
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Toetsingskader Integrale geboortezorg. Maart 2020.
3
4
5

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 2 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

overdag, in de avond/nacht of tijdelijk operationeel zijn, of op werkdagen anders
bemenst zijn dan in het weekend. Daarnaast zijn er stationeringsplaatsen of uitrukposten
in het kader van dynamisch ambulance management (DAM), ook wel
voorwaardenscheppende standplaatsen (VWS) genoemd. Bij deze posten worden
ambulances zó in de regio gestationeerd dat de dekking van een gebied wordt geborgd.
In de praktijk staan ambulances niet altijd op een vaste standplaats, maar in de
modelberekening wordt daar wel van uit gegaan. Rijtijden kunnen daardoor afwijken van
de modelmatige berekening.
3. Bereikbaarheidsanalyse basis-SEH’s en acute verloskunde
In de bereikbaarheidsanalyse worden twee modelberekeningen gedaan. Eén berekening
voor SEH’s met 24/7-uurs openstelling en één voor locaties met aanbod van acute
verloskunde. In het bereikbaarheidsmodel wordt ervan uitgegaan dat een ambulance
vertrekt vanaf een 24/7-uurs standplaats en met spoed naar een incidentlocatie rijdt.
Nadat de patiënt in de ambulance is geholpen, wordt met spoed naar de dichtstbijzijnde
SEH of afdeling acute verloskunde gereden. In het model wordt uitgegaan van drie
minuten meld- en uitruktijd en vijf minuten tijd om de patiënt in de ambulance te helpen
(inlaadtijd). De bereikbaarheidsanalyse geeft aan hoeveel inwoners van Nederland 7 –
volgens de modelberekeningen – niet binnen 45 minuten naar een afdeling voor
spoedeisende hulp of acute verloskunde kunnen worden gebracht. Ook wordt in de
analyse berekend welke ziekenhuislocaties ‘gevoelig’ zijn voor de 45-minutennorm. Als
een spoedeisende hulp of een afdeling acute verloskunde van een gevoelig ziekenhuis
wordt gesloten, neemt het aantal mensen toe dat er – volgens het gehanteerde model –
langer dan 45 minuten over doet om een SEH of afdeling acute verloskunde te bereiken.
De richtlijn van 45 minuten is gerelateerd aan de geografische spreiding van
ziekenhuizen, het is geen norm voor de maximale rijtijd; in Nederland bestaat hiervoor
geen prestatienorm 8.
Resultaten inventarisatie
Alle 83 aangeschreven ziekenhuizen hebben de vragenlijst ingevuld, alle 25 RAV’s
hebben de uitvraag van standplaatslocaties en paraatheid beantwoord. Tabel 1 geeft een
overzicht van de resultaten van de inventarisatie van het aanbod SEH’s, acute
verloskunde en ambulancestandplaatsen, de bereikbaarheidsanalyse en een vergelijking
met de resultaten over 2022 9.
Aanbod SEH’s
In april 2023 waren er 83 SEH’s in Nederland. Er zijn 80 SEH’s met 24/7-uurs
openstelling, drie SEH’s zijn alleen overdag en ’s avonds geopend, maar niet ’s nachts. In
tabel 1 zijn deze benoemd als “SEH’s met beperkte openingstijden”. Er is geen verschil in
aantal ten opzichte van de inventarisatie in 2022. Uit de inventarisatie van het
zorgaanbod bleek dat er een groot aantal ziekenhuizen was die het Kwaliteitskader
Spoedzorgketen nog niet geheel hadden geïmplementeerd. Van de 83 ziekenhuizen zijn
er in totaal 65 ziekenhuizen die één of meerdere normen uit het kwaliteitskader nog niet
hebben geïmplementeerd (voor een toelichting op deze normen zie hoofdstuk 4). Deze
65 locaties zijn allemaal voorgelegd aan de IGJ en getoetst aan de minimale
veiligheidsnormen die de IGJ hanteert. De IGJ heeft aangegeven dat de zorg in al deze
ziekenhuizen als goed en veilig is beoordeeld. Voor de bereikbaarheidsanalyse worden
CBS Bevolkingsgegevens 2022.
In de ambulancezorg geldt wel de prestatienorm dat de RAV ervoor zorgt dat, onder normale omstandigheden, bij ten minste 95% van
de A1-inzetten, de ambulance binnen 15 minuten responstijd ter plaatse is (Ambulancezorg Nederland. Kwaliteitskader Ambulancezorg
Versie 1.0. Oktober 2019).
9
Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2022. Bilthoven: RIVM, 8 juli 2022. Brief met kenmerk V&Z/2022-0072.
7
8

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 3 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

daarom alle 80 ziekenhuislocaties met een 24/7-uurs openstelling meegenomen in de
analyse.
Tabel 1 Resultaten van de inventarisaties in 2022 en 2023

2022

2023

83

83

waarvan SEH’s met 24/7-uurs openstelling

80

80

waarvan SEH’s met beperkte openingstijden

3

3

Ziekenhuislocaties met 24/7-uurs acute verloskunde die
beschikken over alle kenmerken om die zorg te bieden
Aantal standplaatsen ambulancezorg met 24/7-uurs
paraatheid
Aantal gevoelige ziekenhuizen voor 24/7-uurs basis-SEH

74

72

225

226

29

29

Aantal gevoelige ziekenhuizen voor acute verloskunde

31

32

Ziekenhuislocaties met een basis-SEH

Aanbod acute verloskunde
In april 2023 werd op 72 ziekenhuislocaties 24-uur per dag, 7 dagen per week acute
verloskunde aangeboden. Deze locaties voldoen aan alle drie de gehanteerde kenmerken
van de specialistische functie acute verloskunde en zijn dus meegenomen in de analyse.
Het aantal locaties is twee minder dan in 2022 vanwege sluiting van twee afdelingen
acute verloskunde. Het Franciscus Vlietland in Schiedam biedt sinds eind 2022 geen
acute verloskunde meer aan. Ook het Gelre ziekenhuis in Zutphen heeft sinds april 2023
geen acute verloskunde afdeling meer.
Aanbod ambulancestandplaatsen
In april 2023 waren er 226 standplaatsen die 24/7-uurs paraatheid leveren, in 2022
waren dat er 225. De volgende wijzigingen zijn van toepassing op de standplaatsen. Van
drie standplaatsen 10 veranderde de paraatheidsvorm van 24/7-uurs naar beperktere
opening, en vier standplaatsen 11 gingen van een beperkte openingstijd naar 24/7-uurs
paraatheid. Daarnaast zijn er ten opzichte van 2022 drie standplaatsen verhuisd binnen
dezelfde plaats 12. Er is één nieuwe standplaats 13 bijgekomen en er is één standplaats 14
opgeheven. Eén post 15 is tijdelijk verplaatst.

Asten, Beek en Donk, Bladel
Almkerk, ’t Harde, Panningen, Schoonrewoerd
Assen, Bergen, Sneek
13
Texel
14
Elburg
15
Post Hoogkarspel tijdelijk gesloten i.v.m. verbouwing, waarvoor post Zwaagdijk tijdelijk is geopend.
10
11
12

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 4 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

Bereikbaarheidsanalyse 24/7-uurs basis-SEH
Sinds 1 januari 2022 hanteert het RIVM een geactualiseerde versie van het rijtijdenmodel
voor de spoedeisende ambulancezorg 16, waarmee de bereikbaarheidsanalyse is
doorgerekend. Deze bereikbaarheidsanalyse gaat uit van 80 basis-SEH’s met 24/7-uurs
openstelling. Volgens het bereikbaarheidsmodel kan 99,7% van de inwoners van
Nederland binnen 45 minuten per ambulance naar een SEH worden gebracht. Voor
59.900 inwoners (0,3%) gelden langere reistijden. Een groot deel van deze mensen
woont op de Waddeneilanden en in (delen van) Zeeland en Groningen (figuur 1).
Uit de analyse blijkt dat van de 80 ziekenhuizen met een basis-SEH en 24/7-uurs
openstelling er 29 ‘gevoelige’ ziekenhuizen zijn, zie tabellen 1 en 2a en figuur 1. Dit is
hetzelfde aantal als in 2022. Wel is er een wijziging in welke ziekenhuizen gevoelig zijn.
Het ETZ Elisabeth in Tilburg is gevoelig geworden omdat de openingstijd van
ambulancestandplaats Bladel gewijzigd is van een 24/7 post naar een DAM/VWS 17
standplaats. Daar tegenover staat dat standplaats Almkerk nu is meegenomen als 24/7uurs post. Hierdoor is het Rivas Beatrixziekenhuis in Gorinchem niet gevoelig meer en
ook het aantal inwoners waarvoor het Jeroen Bosch ziekenhuis gevoelig is, is daardoor
afgenomen. Het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn is juist voor meer inwoners gevoelig
geworden vanwege de tijdelijke verhuizing van een ambulancestandplaats.
Tabel 2a Gevoelige ziekenhuizen met een 24/7-uurs basis-SEH en inwoneraantal waarvoor de
ziekenhuizen gevoelig zijn, in 2022 en 2023.

Organisatie

Plaatsnaam

Noordwest Ziekenhuisgroep
Zorgsaam De Honte
Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis
Dijklander Ziekenhuis
Admiraal De Ruyter Ziekenhuis
Treant Scheper
Ommelander Ziekenhuis
Medisch Centrum Leeuwarden
De Tjongerschans
Antonius Ziekenhuis
Ziekenhuis St. Jansdal
Ziekenhuis Rivierenland
Bravis Ziekenhuis
Jeroen Bosch Ziekenhuis
ETZ Elisabeth
Noordwest Ziekenhuisgroep
Máxima Medisch Centrum
VieCuri Medisch Centrum
Laurentius Ziekenhuis

Den Helder
Terneuzen
Dirksland
Hoorn
Goes
Emmen
Scheemda
Leeuwarden
Heerenveen
Sneek
Harderwijk
Tiel
Bergen Op Zoom
‘s-Hertogenbosch
Tilburg
Alkmaar
Veldhoven
Venlo
Roermond

Aantal
inwoners*
2022
78.100
55.800
47.300
25.600
28.900
13.900
13.200
11.200
9.300
8.500
6.500
6.700
5.500
12.500
Niet gevoelig
3.500
3.100
2.600
2.400

Aantal
inwoners*
2023
78.300
55.700
48.100
40.300
29.100
14.000
13.200
11.100
9.400
8.500
6.700
6.700
5.600
5.400
3.700
3.400
3.100
2.800
2.400

Kommer et al. Rijtijdenmodel ambulancezorg – actualisatie 2021. Rapport 2020-0146. RIVM, januari 2022.
DAM/VWS: Dynamisch Ambulance Management / Voorwaarde scheppend. Hiermee worden beschikbare ambulances op strategische
plekken in de regio geplaatst om de beschikbaarheid van de ambulancezorg in een gebied beter te spreiden en zo snel ter plaatse te
kunnen zijn.
16
17

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 5 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

Organisatie

Plaatsnaam

Universitair Medisch Centrum
Groningen
Isala Diaconessenhuis
Slingeland Ziekenhuis
Streekziekenhuis Koningin Beatrix
Maasziekenhuis Pantein
Isala Klinieken
Albert Schweitzer Ziekenhuis
Nij Smellinghe
Tergooi
Gelre Ziekenhuizen
Rivas Beatrixziekenhuis
Totaal~

Aantal
inwoners*
2022

Aantal
inwoners*
2023

Groningen
Meppel
Doetinchem
Winterswijk
Beugen
Zwolle
Dordrecht
Drachten
Blaricum
Apeldoorn
Gorinchem

2.000
1.700
1.700
800
700
700
500
400
500
300
5.100
348.700

2.000
1.800
1.700
800
700
700
500
500
400
300
Niet gevoelig
356.800

*Aantal inwoners waarvoor het ziekenhuis gevoelig is.
~Door afronding wijkt het gepresenteerde totaal aantal inwoners af van de som van het aantal inwoners.

Bereikbaarheidsanalyse acute verloskunde
De bereikbaarheidsanalyse voor de acute verloskunde gaat uit van de 72 locaties die
24/7 acute verloskunde aanbieden en voldoen aan de kenmerken voor de specialistische
functie acute verloskunde. Uit het bereikbaarheidsmodel volgt dat 99,6% van de
Nederlandse inwoners binnen 45 minuten per ambulance in het ziekenhuis kan worden
gebracht. Ook hier geldt dat de meeste van de 61.700 inwoners (0,4%) die een langere
reistijd hebben op de Waddeneilanden, in Groningen en in Zeeland wonen (figuur 2).
Uit de analyse blijkt dat van de 72 ziekenhuizen met 24/7-uurs aanbod acute
verloskunde er 32 ‘gevoelige’ ziekenhuizen zijn, zie tabellen 1 en 2b en figuur 2. Dit is
één gevoelig ziekenhuis meer dan in de bereikbaarheidsanalyse van 2022. Deze toename
kan worden verklaard door wijzigingen in openingstijd van de standplaats Bladel. Deze is
gewijzigd van een 24/7 post naar een DAM/VWS standplaats, waardoor het ETZ Elisabeth
in Tilburg gevoelig is geworden. Doordat standplaats Almkerk nu is meegenomen als
24/7-uurs post, zijn het Rivas Beatrixziekenhuis en het Jeroen Bosch ziekenhuis voor
minder inwoners gevoelig geworden. Het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn is vanwege de
tijdelijke verhuizing van een ambulancestandplaats, voor meer inwoners gevoelig
geworden.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 6 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

Tabel 2b Gevoelige ziekenhuizen met acute verloskunde en inwoneraantal waarvoor de
ziekenhuizen gevoelig zijn, in 2022 en 2023.

Organisatie

Plaatsnaam

Noordwest Ziekenhuisgroep
Dijklander Ziekenhuis
Zorgsaam De Honte
Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis
Isala Klinieken
Bravis Ziekenhuis
Admiraal De Ruyter Ziekenhuis
De Tjongerschans
Treant Scheper
Ommelander Ziekenhuis
Medisch Centrum Leeuwarden
Antonius Ziekenhuis
Ziekenhuis Rivierenland
Ziekenhuis St. Jansdal
Rivas Beatrixziekenhuis
Jeroen Bosch Ziekenhuis
ETZ Elisabeth
Noordwest Ziekenhuisgroep
Máxima Medisch Centrum
VieCuri Medisch Centrum
Groene Hart Ziekenhuis
Laurentius Ziekenhuis
Universitair Medisch Centrum
Groningen
Slingeland Ziekenhuis
Saxenburg Medisch Centrum
Streekziekenhuis Koningin Beatrix
Maasziekenhuis Pantein
Albert Schweitzer Ziekenhuis
Nij Smellinghe
Tergooi
Gelre Ziekenhuizen
Wilhelmina Ziekenhuis
Totaal~

Den Helder
Hoorn
Terneuzen
Dirksland
Zwolle
Bergen Op Zoom
Goes
Heerenveen
Emmen
Scheemda
Leeuwarden
Sneek
Tiel
Harderwijk
Gorinchem
‘s-Hertogenbosch
Tilburg
Alkmaar
Veldhoven
Venlo
Gouda
Roermond
Groningen
Doetinchem
Hardenberg
Winterswijk
Beugen
Dordrecht
Drachten
Blaricum
Apeldoorn
Assen

Aantal
inwoners*
2022
78.100
61.100
55.800
47.300
33.100
31.400
28.900
18.700
13.900
13.200
11.200
8.500
7.300
6.500
11.600
12.500
Niet gevoelig
3.500
3.100
2.600
2.300
2.400

Aantal
inwoners*
2023
78.300
72.300
55.700
48.100
33.200
31.200
29.100
19.000
14.000
13.200
11.100
8.500
7.400
6.700
6.700
5.400
3.700
3.400
3.100
2.800
2.700
2.400

2.000
1.700
1.000
800
700
500
400
500
300
100

2.000
1.700
1.000
800
700
500
500
400
300
100

460.800

465.800

*Aantal inwoners waarvoor het ziekenhuis gevoelig is.
~Door afronding wijkt het gepresenteerde totaal aantal inwoners af van de som van het aantal inwoners.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 7 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

Figuur 1 Bereikbaarheid van 80 ziekenhuizen met een basis-SEH met 24/7 uurs openstelling en de
locaties van de 29 gevoelige ziekenhuizen, uitgaande van 226 standplaatsen in de ambulancezorg.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 8 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

Figuur 2 Bereikbaarheid van 72 ziekenhuizen met 24/7 specialistische functie acute verloskunde en
de locaties van de 32 gevoelige ziekenhuizen, uitgaande van 226 standplaatsen in de
ambulancezorg.

4. Resultaten inventarisatie normen Kwaliteitskader Spoedzorgketen
In dit deel van het verslag wordt de tweede vraag die in de inleiding wordt genoemd
beantwoord. In 2023 is de vragenlijst herzien op basis van de 15 normen van het
Kwaliteitskader Spoedzorgketen en is nagegaan in hoeverre de ziekenhuizen het
kwaliteitskader hebben geïmplementeerd. Betrokken partijen hebben met elkaar
afgesproken dat het kwaliteitskader uiterlijk per 1 juli 2022 geïmplementeerd zou
moeten zijn. Hieronder wordt op geaggregeerd niveau verslag gedaan van de resultaten
van de inventarisatie. Een volledig overzicht van de antwoorden is te vinden op
data.rivm.nl.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 9 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

De vragen in de vragenlijst hebben niet allemaal dezelfde antwoordcategorieën. Deze
worden daarom apart van elkaar beschreven. Hieronder is voor 13 van de 15 normen
met dezelfde antwoordcategorie, aangegeven hoeveel ziekenhuizen het kwaliteitskader
hebben geïmplementeerd (Ja) of niet (Nee). Indien een ziekenhuis een bepaalde norm
(nog) niet heeft geïmplementeerd, is er gevraagd naar een toelichting om inzicht te
krijgen waarom een bepaalde norm (nog) niet geïmplementeerd is en hoe dit momenteel
wordt opgevangen. Ondanks dat er dit jaar veel aandacht is besteed aan het concreter
definiëren van de vragen lijkt het er op, gezien de gegeven toelichtingen hieronder, dat
ziekenhuizen een aantal vragen mogelijk toch verschillend geïnterpreteerd hebben. Naar
aanleiding van deze toelichtingen kan in sommige gevallen worden beargumenteerd dat
een ziekenhuis mogelijk toch voldoet aan een norm. De beoordeling van deze toelichting
is niet aan het RIVM.
Geaggregeerde resultaten inventarisatie Kwaliteitskader Spoedzorgketen
1. Is er tijdens openingstijden van de SEH minimaal één gediplomeerde SEHverpleegkundige of Medisch hulpverlener SEH (BMH) aanwezig die naast aantoonbare
werkervaring op de SEH minimaal al het volgende onderwijs heeft gevolgd:
• Een basisopleiding tot verpleegkundig beroepsbeoefenaar of BMH
• Een verpleegkundige vervolgopleiding op het gebied van SEH en specifieke
trainingen op het gebied van triage
• Een training in een systematische opvang van een trauma patiënt, zoals de
Trauma Nursing Core Course (TNCC)
• Een training in de systematisch opvang van een vitaal bedreigd kind, zoals
Emergency Nursing Pediatric Course (ENPC)
Ja
83
Nee 0
2. Gebruikt uw SEH gedurende openingstijden een systematisch triagesysteem dat
voldoet aan de minimale eisen:
• Betrouwbaar, valide en hanteerbaar voor alle patiënten
• Effectief
• Toepasbaar in Nederland
• Kwaliteitswaarborging van de scholing
Ja
83
Nee 0
3. Wordt tijdens de openingstijden van de SEH de triage door de SEH verpleegkundige
maximaal 5 minuten na binnenkomst van de patiënt gestart? Waarna binnen 10 minuten
na binnenkomst de urgentieclassificatie van de patiënt is bepaald en geregistreerd?
Ja
73
Nee 10
Toelichting: De tien ziekenhuizen die hier ‘nee’ hebben geantwoord geven aan dat dit wel
getracht wordt, maar niet in 100% van de gevallen haalbaar is vanwege de drukte.
4. Voert de SEH-verpleegkundige hertriage uit indien de gezondheidstoestand van de
patiënt verandert óf de wachttijd (conform triagesysteem of op basis van lokaal geldende
afspraken) is overschreden?
Ja
76
Nee 7
Toelichting: Van de zeven ziekenhuizen die aangeven niet te voldoen geven drie
ziekenhuizen aan dat de wachttijd in de wachtkamer kort is, waardoor er geen hertriage
Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 10 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

nodig is. Drie ziekenhuizen geven aan dat bij een verslechterende gezondheidstoestand
er wél hertriage plaatsvindt. Eén ziekenhuis geeft aan dat er wel een herbeoordeling is,
maar geen aanpassing in de registratie van de triage.
5. Is er tijdens de openingstijden van de SEH tenminste één SEH verpleegkundige
verantwoordelijk voor de fysieke triage en altijd direct beschikbaar voor fysieke
(her)triage?
Ja
81
Nee 2
Toelichting: Een ziekenhuis geeft aan dat tijdens de avonduren en in het weekend wordt
getrieerd door doktersassistenten met een opleiding fysieke triage. Een ander ziekenhuis
geeft aan dat de coördinerend verpleegkundige zorgt voor snelle triage door triagist te
benoemen.
6. Beschikken zorgverleners op de SEH tijdens openingstijden over, en maken zij gebruik
van, actuele informatie over de beschikbaarheid van capaciteit (waaronder specifieke
opvangcapaciteit)?
Ja
82
Nee 1
Toelichting: Een ziekenhuis geeft aan ‘Capaciteit in huis, ja. In regio, nee’.
7. Is er tijdens openingstijden van de SEH altijd een SEH-arts (KNMG geregistreerd) of
medisch specialist aanwezig die minimaal de cursus Advanced Life Support (ALS) en de
cursus Advanced Pediatric Life Support (APLS) afgerond heeft? Of indien niet aanwezig, is
er dan een arts-assistent (AIOS/ANIOS) op de SEH aanwezig die minimaal 1 jaar
klinische ervaring heeft, waarvan tenminste een half jaar in een poortspecialisme (als in
(*)), anesthesiologie of intensive care?
Ja
74
Nee 9
Toelichting: Bij zeven ziekenhuizen is een toelichting gegeven dat zij niet altijd
beschikken over artsen die aan de minimale ervaringseis voldoen. Twee ziekenhuizen
geven aan dat de ANIOS een andere cursus heeft gevolgd dan beschreven in de norm,
ATLS en ABC.
8. Heeft de arts op de SEH ervaring met spoedeisende hulpverlening, en is deze in staat
om bij patiënten van alle leeftijden:
• De vitale bedreiging direct te onderkennen.
• De patiënt te reanimeren en te stabiliseren op volgorde van behandelprioriteit.
• De ernst van het klinisch beeld snel en accuraat te kunnen bepalen.
• Te bepalen of de benodigde zorg aan de patiënt de mogelijkheden van de eigen
expertise, de eigen afdeling of het eigen ziekenhuis of overstijgen.
• Er zorg voor te dragen dat de patiënt de best mogelijke zorg ontvangt en de zorg
niet verslechtert tijdens evaluatie, reanimatie en verplaatsing van de patiënt naar
een andere omgeving dan de SEH.
Ja
80
Nee 3
Toelichting: Een ziekenhuis geeft aan dat er meestal een specialist en altijd een arts in
huis is en daarnaast ook altijd een anesthesioloog, een intensivist, een traumachirurg en
een gynaecoloog. Twee andere ziekenhuizen geven aan dat de ANIOS SEH een cursus
ATLS en ABC heeft gevolgd alvorens de dienst in te gaan en aanwezig is als SEH arts niet
aanwezig is.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 11 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

9. Is er in het ziekenhuis (tijdens openingstijden van de SEH) tenminste een basisarts
aanwezig die binnen maximaal 5 minuten na oproep op de SEH kan zijn om de luchtweg
te zekeren en te reanimeren?
Ja
81
Nee 2
Toelichting: Eén ziekenhuis heeft een langere aanrijtijd buiten kantoortijden. Een ander
ziekenhuis geeft aan: ‘ANIOS SEH heeft cursus ATLS en ABC gevolgd alvorens de dienst
in te gaan en is aanwezig als SEH arts niet aanwezig is’.
10. Is er tijdens de openingstijden van de SEH altijd een klinisch geriater of internist
ouderengeneeskunde* bereikbaar voor (telefonische) consultatie, en beschikbaar om de
patiënt te zien voor het nemen van belangrijke beslissingen in de diagnostiek of
behandeling? De beschikbaarheid kan ook regionaal georganiseerd zijn.
Ja
74
Nee 9
Toelichting: Bij acht ziekenhuizen is er in ANW-uren geen beschikbaarheid van de
geriater, bij één ziekenhuis is ‘Nee’ ingevuld maar de toelichting gegeven dat de geriater
‘beschikbaar’ is.
11. Zijn tijdens de openingstijden van de SEH de laboratorium- en radiologiefaciliteiten
direct toegankelijk* om diagnostiek van acute zorgvragen te kunnen verrichten?
*Direct toegankelijk: de faciliteit is binnen 5 minuten operationeel.
o Laboratoriumfaciliteiten
Ja
83
Nee 0
o Radiologiefaciliteiten
Ja
82
Nee 1
Toelichting: Eén ziekenhuis heeft radiologie faciliteiten beschikbaar tussen 15 – 30
minuten: Radiologie en Echo direct beschikbaar op de SEH (CT buiten de SEH).
12. Zijn er tijdens de openingstijden van de SEH ondersteunende specialismen
bereikbaar binnen 30 minuten om diagnostiek van acute zorgvragen te kunnen
verrichten?
o Apotheek
Ja
77
Nee 6
o Medische microbiologie
Ja
75
Nee 8
o Klinische chemie
Ja
77
Nee 6
Toelichting: Niet elk ziekenhuis heeft hier een toelichting gegeven. Eén ziekenhuis geeft
aan dat chemie naar een andere locatie moet worden gebracht. Bij alle ziekenhuizen die
niet voldoen aan de norm, zijn alle drie de ondersteunende specialisme na 30 minuten
bereikbaar.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 12 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

13. Zijn er samenwerkingsafspraken gemaakt met één of meerdere HAP’s in de regio?
Waaronder over verantwoordelijkheidsverdeling bij de melding, de triage, overdracht en
verwijzing van onder andere zelfverwijzers?
Ja
81
Nee 2
Toelichting: Een ziekenhuis geeft aan: ‘Er is regionaal overleg, er zijn afspraken over
welke patiënten wel of niet a priori naar ons toekomen, in het bijzonder op terrein van de
traumazorg’. Een ander ziekenhuis zegt: ‘Centrale triage wordt nog niet gedaan, dit is
onder handen en wel ons (nabije) toekomstbeeld’.
14. Norm bereikbaarheid poortspecialismen
Naast bovenstaande normen is in het kwaliteitskader een norm opgenomen over
poortspecialismen: “Voor de arts op de SEH is van ieder poortspecialisme bij diagnostiek
en behandeling altijd een poortspecialist bereikbaar voor overleg”. In het kwaliteitskader
zijn 23 poortspecialismen beschreven. Tijdens de herziening van de vragenlijst is er in
overleg met de koepelorganisaties voor gekozen om naast bereikbaarheid ook de
beschikbaarheid van poortspecialisten na te vragen. Niet alle ziekenhuizen hebben deze
23 poortspecialismen in huis en daarom is in de vragenlijst van het RIVM ook ‘n.v.t.’ als
mogelijk antwoord opgenomen. Dit jaar is alleen de categorie ‘Nee, niet bereikbaar’
meegenomen als zijnde niet voldoen aan de norm. In totaal zijn er 29 ziekenhuizen
waarbij één of meerdere poortspecialismen niet bereikbaar zijn (tabel 3). Deze vraag lijkt
door ziekenhuizen niet altijd eenduidig te zijn ingevuld, waarbij de antwoordcategorie
‘nee’ en ‘n.v.t.’ wellicht door elkaar gebruikt zijn. Bij een volgende uitvraag zal bekeken
moeten worden of de categorie n.v.t. ook uitgevraagd moet worden (en zo ja op welke
manier en met welk doel), ofwel moet worden meegenomen als niet voldoen aan de
norm.
Tabel 3 Antwoorden per poortspecialisme.

Poortspecialisme (code specialisme)

Oogheelkunde (0301)
KNO (0302)
Heelkunde/chirurgie (0303)
Plastische chirurgie (0304)
Orthopedie (0305)
Urologie (0306)
Gynaecologie (0307)
Neurochirurgie (0308)
Dermatologie (0310)
Inwendige geneeskunde (0313)
Kindergeneeskunde/neonatologie (0316)
Gastro-enterologie/mdl (0318)
Cardiologie (0320)
Longgeneeskunde (0322)
Reumatologie (0324)
Allergologie (0326)
Revalidatie (0327)
Cardio-pulmonale chirurgie (0328)
Consultatieve psychiatrie (0329)
Kenmerk KU-2023-0003

Ja, zowel
bereikbaar
als
beschikbaar
23
20
7
25
17
17
9
35
26
9
12
18
10
12
32
31
34
31
31

Ja,
bereikbaar

Nee, niet
bereikbaar

n.v.t.

59
63
76
54
66
66
74
28
55
74
71
64
73
71
42
13
13
18
46

1
0
0
1
0
0
0
2
0
0
0
0
0
0
1
5
11
5
2

0
0
0
3
0
0
0
18
2
0
0
1
0
0
8
34
25
29
4

Pagina 13 van 14

RIVM: Bereikbaarheidsanalyse SEH’s en acute verloskunde 2023

Poortspecialisme (code specialisme)

Neurologie (0330)
Klinische geriatrie (0335)
Radiotherapie (0361)
Sportgeneeskunde (8416)

Ja, zowel
bereikbaar
als
beschikbaar
10
26
30
22

Ja,
bereikbaar

Nee, niet
bereikbaar

n.v.t.

73
54
28
8

0
2
5
15

0
1
20
38

15. Norm aanwezigheid zorgverleners in geval van trauma
In het kwaliteitskader zijn ook in het geval van trauma normen opgenomen voor de
aanwezigheid van (bepaalde) zorgverleners. Ziekenhuizen zijn in het geval van
traumaopvang opgedeeld in level 1, 2 of 3 18. Op grond van het level zijn bepaalde
normen beschreven in het kwaliteitskader over binnen welke tijd na oproep zorgverleners
bij een geopende SEH beschikbaar dienen te zijn. In de vragenlijst hebben ziekenhuizen
zelf de levelindeling ingevuld, waarna zij op basis van deze indeling bepaalde
zorgverleners te zien kregen behorend bij hun level. Aan de normen die gesteld zijn voor
zorg binnen kantoortijden voldoen alle 83 ziekenhuizen. Voor de ANW-uren geldt dat in
totaal vier level 1, twintig level 2 en negen level 3 ziekenhuizen niet voldoen aan de
gestelde normen. Kanttekening hierbij is dat twee ziekenhuizen hun level 1 indeling
verkeerd hebben ingevuld en dus eigenlijk niet tot deze groep behoren. Voor level 2 en 3
ziekenhuizen kunnen wij dit niet achterhalen.
5. Conclusie
Het zorgaanbod van SEH’s en ziekenhuizen met acute verloskunde is tussen juni 2022 en
april 2023 vrijwel niet veranderd. Het aantal ziekenhuislocaties met een 24/7-uurs basisSEH (80) is ten opzichte van 2022 gelijk gebleven. Het aantal ziekenhuislocaties dat
acute verloskunde aanbiedt is met twee locaties afgenomen naar 72. Het aantal 24/7uurs ambulancestandplaatsen is met één toegenomen naar 226. Het aantal inwoners dat
niet binnen 45-minuten in het ziekenhuis kan zijn (0,3% van de populatie) is ten
opzichte van 2022 gelijk gebleven. Het aantal gevoelige ziekenhuizen voor de 24/7-uurs
basis SEH is met 29 locaties hetzelfde als in 2022. Het aantal gevoelige ziekenhuizen
voor acute verloskunde is toegenomen met één locatie naar 32 ziekenhuizen in 2023.
In een inventarisatie onder 83 ziekenhuizen met een SEH is gevraagd naar de
implementatie van de normen uit het kwaliteitskader. Op dit moment blijkt dat 18
ziekenhuizen het kwaliteitskader op alle uitgevraagde onderdelen hebben
geïmplementeerd. In totaal zijn er 65 ziekenhuizen die op één of meerdere onderdelen
het kwaliteitskader nog niet hebben geïmplementeerd. De resultaten van deze
inventarisatie moeten met enige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden. Dit jaar zijn
voor het eerst alle 15 kwaliteitsnormen gericht op de SEH uitgevraagd, wat een toename
is ten opzichte van de inventarisatie uit 2022. De vragenlijst kan op sommige onderdelen
nog doorontwikkeld worden. Een aantal vragen kan bijvoorbeeld scherper worden
geformuleerd om de kans te minimaliseren dat ziekenhuizen de vragen verschillend
interpreteren. Daarbij is het ook interessant om te verdiepen wat ziekenhuizen nog nodig
hebben om alle normen van het Kwaliteitskader Spoedzorgketen te implementeren. Het
RIVM beveelt aan om deze doorontwikkeling en verdieping in samenspraak met
koepelorganisaties te laten plaatsvinden.
18
Level 1 ziekenhuizen zijn traumacentra waar alle trauma patiënten altijd kunnen worden opgevangen. Level 2 ziekenhuizen kunnen ook
vitaal bedreigde patiënten behandelen, maar hebben niet alle voorzieningen. Level 3 ziekenhuizen kunnen geïsoleerd letsel behandelen,
zoals fracturen.

Kenmerk KU-2023-0003

Pagina 14 van 14