Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 793

Internationale klimaatafspraken

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 251

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2023
Op 15 juni is het proces richting een nieuwe EU-klimaatdoel voor 2040 van
start gegaan met het advies van de EU Scientific Advisory Board on
Climate Change. Een nieuw EU klimaatdoel voor 2040 is een belangrijke
stap op weg naar een klimaatneutrale Unie (uiterlijk) in 2050. Deze brief
schetst de hoofdlijnen van het advies, en de vervolgstappen in het proces.
EU-doel voor 2040 en samenhang met mondiale klimaatambitie
De EU Klimaatwet schrijft voor dat de Europese Commissie uiterlijk zes
maanden na de eerste Global Stocktake van het Parijs Akkoord met een
voorstel moet komen voor een 2040-doel. De eerste Global Stocktacke
vindt in december dit jaar plaats bij COP28. De EU Klimaatwet vereist dat
een nieuw doel voor 2040 gebaseerd moet zijn op een gedetailleerd
Impact Assessment, waarbij rekening wordt gehouden met de uitkomst
van de Global Stocktake en de voortgang in het klimaatbeleid binnen de
Unie en op lidstaatniveau. Samen met het voorstel voor een nieuw EU
doel voor 2040 publiceert de Commissie een indicatief broeikasgasbudget1 voor de periode 2030–2050 op basis van de beste beschikbare
wetenschappelijke kennis. Voor de vaststelling van de bijdrage van de EU
aan de mondiale doelen is een separate tijdlijn. Een nieuw EU NDC
(Nationally Determined Contribution) voor 2035/2040 moet formeel 9 tot
12 maanden voorafgaand aan COP30 eind 2025 worden ingediend. Het is
daarom belangrijk dat de Commissie vroeg in 2024 met haar Impact
Assessment en voorstel komt.
Wetenschappelijk advies over EU broeikasgasbudget en 2040
doel
Op 15 juni heeft de EU Scientific Advisory Board on Climate Change
(ESABCC) een adviesrapport uitgebracht over een nieuw Europees
1

kst-31793-251
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Het EU koolstofbudget is uitgedrukt als broeikasgasemmisses die naar verwachting in die
periode zullen worden uitgestoten zonder de Parijs-doelstellingen in gevaar te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 793, nr. 251

1

klimaatdoel voor 2040 en het EU broeikasgasbudget voor 2030–2050. De
wetenschappers in de ESABCC stellen een bandbreedte voor een nieuw
EU 2040-doel voor op basis van een aantal uitgangspunten, namelijk
haalbaarheid («feasibility») en beginselen voor rechtvaardigheid voor een
eerlijke EU bijdrage («fair share»)2 aan het beperken van de opwarming
van de aarde tot 1,5 graad. Uit meer dan 1000 wetenschappelijke
klimaatscenario’s is daartoe een selectie gemaakt van scenario’s met het
uitgangspunt dat de 1,5 graad doelstelling niet of nauwelijks (tijdelijk)
wordt overschreden en met realistische geofysische, technologische, en
sociaal-culturele aannames. Met het oog op haalbaarheid is ook rekening
gehouden met milieurisico’s en uitdagingen rondom de opschaling van
groene technologie.
Uit deze wetenschappelijke analyse volgt het advies om het EU broeikasgasbudget tussen 2030–2050 te limiteren tot 11–14 Gt. Daar zou een
2040-doel van netto 90–95% reductie t.o.v. 1990 bij passen. Hierbij wordt
aangetekend dat de toepassing van verschillende rechtvaardigheidsbeginselen voor een nog hogere doelstelling pleit dan wat praktisch haalbaar is.
De ESABCC adviseert dan ook om voor de bovenste limiet van de
bandbreedte te gaan als EU en om steun te geven aan en samen te
werken met landen buiten de EU om dit tekort op te vullen.
De ESABCC heeft verschillende transitiepaden ontwikkeld om invulling te
geven aan de EU-doelstelling voor 2040. Die transitiepaden leunen op de
reductie van energie- en grondstoffenverbruik, de opschaling van groene
technologieen, of een combinatie daarvan en verschillen in de mate
waarin ze kunnen bijdragen aan andere beleidsdoelen (zoals zelfvoorzienendheid in de energievoorziening). Alle beoordeelde transitiepaden
hebben een aantal zaken gemeen, zoals grootschalige elektrificatie, vrijwel
volledige uitfasering van kolen tegen 2030 en aardgas tegen 2040, forse
energiebesparing en een flinke reductie van niet CO2-emissies. Ik zie uit
naar een nadere analyse van de ESABCC in de tweede helft van dit jaar
van een mogelijke beleidsmix op Europees niveau om daaraan invulling
te geven.
Met de nationale Klimaatwet stuurt het kabinet op zogeheten puntdoelen,
een emissiereductiedoel in een specifiek jaar. Het is in de nationale
Klimaatwet niet gespecificeerd wat het emissiebudget voor Nederland is
over meerdere jaren heen. Ik heb in antwoord van vragen van het lid
Teunissen toegezegd te verkennen of de introductie van een zogeheten
koolstofbudgetbenadering als onderdeel van de nationale Klimaatwet
zinvol is. Het rapport van de ESABCC zal ik daarbij betrekken. Hierover zal
ik u na de zomer per brief informeren.
Nederlandse inzet in het verdere proces EU 2040 doel
De Europese Commissie is nu eerst aan zet om met een voorstel te
komen. Dat voorstel wordt begin 2024 verwacht samen met het Impact
Assessment. Daarbij moet de Commissie rekening houden met het advies
van de ESABCC.Het EU-doel voor 2040 moet een ambitieuze en logische
stap zijn naar een klimaatneutrale Unie uiterlijk in 2050. Het nieuwe doel
moet in lijn zijn met internationale toezeggingen en voortbouwen op de
voortuitgang die al is geboekt in het klimaatbeleid. Belangrijk is dat het
nieuwe doel op wetenschappelijke inzichten en de uitkomst van de Global
Stocktake gebaseerd is.

2

De ESABCC heeft verschillende invalshoeken in kaart gebracht over hoe een eerlijke bijdrage
(«fair share») moet worden gedefinieerd (o.a. juridisch perspectief, equity, historische emissies
of consumptiecijfers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 793, nr. 251

2

Het kabinet is blij dat het ESABCC-rapport rekening houdt met wat nodig
is en wat haalbaar is.
De Minister voor Klimaat en Energie,
R.A.A. Jetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 793, nr. 251

3