Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1112
Vragen van de leden Duisenberg en Azmani (beiden VVD) aan de Ministers
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het kort geding dat is aangespannen door twee
vrouwen tegen de Islamitische Universiteit Rotterdam (ingezonden
26 september 2014).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen
23 januari 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr.
339.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het kort geding dat is aangespannen door twee
vrouwen tegen de Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR)?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u, los van deze specifieke zaak, inzicht geven in de regels omtrent het
verwijderen van studenten bij geaccrediteerde niet-bekostigde opleidingen?
Antwoord 2
De bepalingen in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (WHW) over de bevoegdheid van het instellingsbestuur om de
inschrijving van een student voor een opleiding eenzijdig te beëindigen, zijn
niet van toepassing op niet-bekostigde instellingen. Het instellingsbestuur van
een niet-bekostigde instelling zegt met de beslissing een student weg te
sturen in feite tussentijds een privaatrechtelijke overeenkomst op. Dat kan
normaliter niet zonder goede motivering. Met de inschrijving van de student
verplicht de niet-bekostigde instelling zich jegens hem of haar tot het
verzorgen van de opleiding. De student kan tegen de niet-bekostigde
instelling langs civielrechtelijke weg een rechtszaak aanspannen indien hij of
zij meent dat de instelling bedoelde verplichting ten onrechte niet langer
nakomt.

ah-tk-20142015-1112
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
In hoeverre is een geaccrediteerde opleiding vrij om studenten te verwijderen
tijdens de behandeling van een klacht? Op basis van welke wetgeving is dit
toegestaan? Is hier een verschil met bekostigde instellingen?
Antwoord 3
Zoals vermeld in antwoord 2 gelden de bepalingen van de WHW met
betrekking tot het eenzijdig beëindigen van een inschrijving niet voor de
niet-bekostigde instellingen. Niet-bekostigde instellingen kunnen met de
student – ook – andere regels overeenkomen voor het eenzijdig beëindigen
van de inschrijving. Niet-bekostigde instellingen zijn op grond van de WHW
overigens niet verplicht om een klachtenregeling te hebben.
Het enkele feit dat een student een klacht indient mag natuurlijk geen reden
zijn om de inschrijving eenzijdig te beëindigen. Inmiddels heeft ook de
rechter geoordeeld dat de instelling fout zat en de studentes hun opleiding
moeten kunnen voortzetten.
Het uitsluiten van een opleiding of het eenzijdig beëindigen van de inschrijving van een student door het college van bestuur van een bekostigde
instelling voor hoger onderwijs kan op grond van de WHW alleen in de
volgende gevallen:
– wanbetaling (art. 7.42, tweede en derde lid van de WHW);
– het niet-respecteren van de grondslag van de bijzondere instelling dan
wel het maken van misbruik van de inschrijving bij een bijzondere
instelling (art. 7.37, vijfde en zesde lid van de WHW);
– gedragingen of uitlatingen in relatie tot een toekomstig beroep (art. 7.42a
van de WHW);
– overlast door de student (art. 7.57h van de WHW);
– een inschrijving die niet in overeenstemming met de eisen inzake
nationaliteit of woonplaats heeft plaatsgevonden (art. 7.32, zesde lid van
de WHW) en
– een bindend studieadvies (BSA).
Vraag 4
Bent u op de hoogte welke cultuur bedoeld wordt met het «niet passen in de
cultuur» als verwijderingsgrondslag?
Antwoord 4
Ja, de IUR heeft dit toegelicht in haar verweerschrift bij het kort geding. De
rechter heeft geoordeeld dat dit onvoldoende grondslag biedt voor verwijdering en bepaald dat de twee vrouwen hun opleiding moeten kunnen
hervatten.
Vraag 5
In hoeverre is een veilige omgeving binnen de universiteit een voorwaarde
voor accreditatie?
Antwoord 5
De onderwijsleeromgeving is onderdeel van het accreditatiekader, zowel in de
beperkte als de uitgebreide opleidingsbeoordeling, en wordt in deze toetsen
door een onafhankelijk panel van deskundigen beoordeeld. In de tekst van
het kader en de toelichting daarop worden meerdere aspecten van de
leeromgeving onderscheiden: het onderwijsprogramma en het didactisch
concept, de kwaliteit van het personeel, de opleidingsspecifieke voorzieningen, studeerbaarheid van het programma (studenten de mogelijkheid bieden
om de eindkwalificaties te behalen), en de informatievoorziening aan
studenten (in functie van de studievoortgang).
Vraag 6
Welke consequenties kan dit kort geding hebben voor de accreditatie?
Antwoord 6
Het kort geding betreft het afdwingen van een inschrijving. De IUR heeft
aangegeven het juridisch oordeel van de rechtbank te respecteren en de
studenten alsnog in te schrijven. Zie verder antwoord vraag 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe verhoudt deze informatie zich tot de eerder in de Kamer besproken
incidenten op de IUR?
Antwoord 7
Mijn vertrouwen in het bestuur van de Islamitische Universiteit Rotterdam is
beschaamd. Mijn juridische mogelijkheden om in te grijpen zijn beperkt daar
het gaat om een niet-bekostigde instellingen. Op dit moment lopen er, mede
op mijn verzoek, twee acties.
1) Ik heb de Inspectie gevraagd om over te gaan tot wat in de praktijk
neerkomt op verscherpt toezicht. Dit krijgt de vorm van ten minste twee
instellingsbezoeken in 2015. Daarbij wordt in elk geval met de Raad van
Toezicht en het College van Bestuur van de IUR apart gesproken over de
voortgang, de genomen maatregelen en de voorgenomen veranderingen
en verbeteringen.
2) De NVAO heeft een reguliere taak ten aanzien van de bewaking van de
kwaliteit van het onderwijs. In het kader van deze taak vindt onderzoek
plaats naar de opleidingen aan deze instelling. Dat zal op de volgende
manier zijn beslag krijgen:
– De masteropleiding Islamitisch Geestelijk Verzorger wordt in maart of
april 2015 gevisiteerd.
– Samen met de beoordeling van de masteropleiding zal er een
tussentijdse beoordeling (midterm review) plaatsvinden van de
bacheloropleiding Islamitische Theologie.
– De NVAO zal het beoordelingspanel vragen in de midterm review van
de bacheloropleiding en de visitatie van de masteropleiding specifiek
en voor elke opleiding apart aandacht besteden aan de manier
waarop de visie van de Islamitische Universiteit Rotterdam inzake
burgerschap en sociale integratie in de praktijk van het onderwijs
gestalte krijgt.
– Indien de NVAO op grond van de rapportages van het beoordelingspanel constateert dat studenten de leeromgeving in fysiek of
gevoelsmatig opzicht met rede als onveilig ervaren en dat daardoor
de kwaliteit van het onderwijs op enigerlei wijze in de knel komt, zal
de NVAO dat meewegen in het oordeel over de opleiding. Wanneer
de bevindingen ernstig en aantoonbaar zijn, kan de NVAO besluiten
tot een negatief oordeel over de betreffende onderdelen van het
kader en over de opleiding als geheel.
– De NVAO volgt in het geval van een eindoordeel onvoldoende voor
de gehele opleiding de reguliere werkwijze: indien herstel mogelijk
wordt geacht door het panel, kent zij een herstelperiode toe.
Wanneer het panel herstel op korte termijn niet mogelijk acht, volgt
een negatief besluit. Ook als standaard 2 (onderwijsleeromgeving)
van het kader voor de beperkte opleidingsbeoordeling als onvoldoende is beoordeeld, maar het gerealiseerde eindniveau positief is,
kan dit leiden tot een negatief besluit of – wanneer het panel herstel
op korte termijn mogelijk acht – tot een herstelperiode.
Mocht een van deze lopende onderzoeken mij de aanleiding geven om in te
grijpen, zal ik niet aarzelen dat te doen. Zoals gemeld zal de visitatie van
zowel de master als de bachelor in maart of april 2015 plaatsvinden.
De voorvallen bij IUR zijn voor mij aanleiding om met wetgeving te komen
waarmee ook het niet-bekostigde hoger onderwijs de opdracht krijgt
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef aan studenten bij te brengen. Ik
streef ernaar dit wetsvoorstel medio 2015 bij de Raad van State aanhangig te
maken.
Vraag 8
Deelt u de mening dat er meer aan de hand is op de IUR dan een incident?
Antwoord 8
De aard en de hoeveelheid incidenten betreffende de IUR zijn mij een doorn
in het oog. Ik maak mij dan ook ernstige zorgen over (bestuurs)cultuur op
deze instelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Vraag 9
Is de Inspectie op de hoogte van de klacht die door de studenten is ingediend?
Antwoord 9
Ja, de Inspectie is op de hoogte van de klacht die door de studenten is
ingediend en van de uitspraak van de rechter in dit kort geding.
Vraag 10
Welke stappen gaat de inspectie zetten om de gang van zaken op de IUR te
onderzoeken?
Antwoord 10
Wat de klacht van de twee studenten betreft verwijs ik naar mijn antwoord op
vraag 7. De inspectie heeft naar aanleiding daarvan al gesproken met het
College van Bestuur en de Raad van Toezicht van de IUR en terzake afspraken
gemaakt.
Het bedoelde gesprek van de inspectie betrof ook de onrust die is ontstaan
door een bericht dat de rector van de IUR op Facebook heeft geplaatst in het
kader van de Europese parlementsverkiezingen. Van de zijde van de inspectie
is met klem benadrukt dat de afspraak, die na het vorige incident rond de
rector is gemaakt, helder is: de rector zal geen uitspraken meer doen die
maatschappelijke commotie veroorzaken. De rector dient zich te realiseren dat
zijn uitlatingen gezien de maatschappelijke context grote impact kunnen
hebben en bijzondere zorgvuldigheid dus vereist is. Dat heeft hij onvoldoende
gedaan. Daarmee is de aangehaalde afspraak wat mij betreft geschonden.
Vraag 11
Hoe verhoudt de gang van zaken op de IUR zich tot de eerdere uitspraak van
het bestuur van de IUR dat de IUR zich actief wil inzetten om een brug te
slaan tussen de (normen en waarden van de) Nederlandse maatschappij en
de islamitische gemeenschap?
Antwoord 11
Zie antwoord op vraag 8.
Vraag 12
Deelt u de mening dat, als een onderwijsinstelling bewust een tegenstelling
creëert tussen de Nederlandse maatschappij en de islamitische gemeenschap,
dit grond zou moeten zijn om de accreditatie te herbezien en/of in te trekken?
Antwoord 12
Zie antwoord op vraag 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4