IrisZorg Reclassering
Inspectierapport
Doorlichting

IrisZorg Reclassering
Inspectierapport
Doorlichting

Juli 2012

Inhoudsopgave

2

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Voorwoord
Samenvatting

6
8

1

Inleiding

16

1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7

Aanleiding en doel
Reikwijdte van de doorlichting
Toetsingskader
Opzet
Objectbeschrijving
Recent onderzoek
Leeswijzer

17
17
18
19
20
21
22

2

Rechtspositie en omgang

24

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

Identiteitsvaststelling
Informatieverstrekking
Functioneren beklagregeling
Privacy
Omgangsvormen
Conclusie

25
26
29
31
33
35

3

Advies

36

3.1
3.1.1
3.1.2
3.2
3.2.1
3.2.2
3.3
3.3.1
3.4

Maatschappelijke reïntegratie
Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie
Samenwerking met netwerkpartners
Maatschappijbeveiliging
Bijdrage aan de strafrechtketen
Risico-identificatie en –beheersing
Organisatieaspecten
Personeelsvereisten
Conclusie

37
37
39
42
43
49
51
51
53

4

Toezicht

54

4.1
4.1.1
4.1.2
4.2
4.2.1
4.2.2
4.3

Maatschappelijke reïntegratie
Inhoud van het reclasseringscontact
Samenwerking
Maatschappijbeveiliging
Bijdrage aan de strafrechtketen en risico-identificatie
Risicobeheersing toezicht
Conclusie

55
55
57
60
60
71
78

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

3

4

5

Werkstraf

80

5.1
5.1.1
5.1.2
5.2
5.2.1
5.3
5.3.1
5.4
5.4.1
5.5

Maatschappelijke reïntegratie
Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie
Projectplaatsvereisten
Maatschappijbeveiliging
Bijdrage aan de strafrechtketen
Rechtspositie
Informatieverstrekking
Veiligheid
Veiligheid projectplaatsen
Conclusie

81
81
84
87
87
92
92
95
95
98

6

Gedragsinterventie

100

6.1
6.1.1
6.1.2
6.2
6.2.1
6.3
6.3.1
6.4

Maatschappelijke reïntegratie
Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie
Samenwerking
Maatschappijbeveiliging
Bijdrage aan de strafrechtketen
Organisatieaspecten
Personeelsvereisten
Conclusie

101
101
103
106
106
107
107
108

7

Organisatieaspecten

110

7.1
7.2
7.3
7.4
7.4.1
7.4.2
7.5
7.6

Personeelsvereisten
Communicatie
Integriteit
Veiligheid
Voorkomen intimidatie en agressie
Omgang met incidenten
Evaluatie
Conclusie

111
114
119
120
120
124
126
130

8

Slotbeschouwing

132

Bijlage 1 Oordeel
Bijlage 2 Aanbevelingen
Bijlage 3 Afkortingen
Bijlage 4 Bronnen
Bijlage 5 Inspectieprogramma
Bijlage 6 Geografische ligging locatie

136
138
142
146
152
156

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 5

Voorwoord

6

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Het domein Sanctietoepassing van de Inspectie Veiligheid en Justitie heeft
in de periode februari tot en met april de drie reclasseringsorganisaties in
de regio Arnhem-Nijmegen doorgelicht. Deze regio bestaat uit Leger des
Heils Arnhem, Reclassering Nederland Arnhem-Nijmegen en de reclasseringsafdeling van IrisZorg. Dit rapport gaat over de reclasseringsafdeling van
IrisZorg. Tijdens deze doorlichting zijn de bevindingen die de Inspectie in
2009 heeft geconstateerd meegenomen, welke zijn afgezet tegen de huidige
stand van zaken.
De Inspectie trof in 2009 een organisatie aan die een periode achter de rug
had met veel problemen, waaronder een zeer groot verloop onder het
personeel en een moeizame samenwerking met de ketenpartners. IrisZorg
ontwikkelde zich destijds al opwaarts, wat zich duidelijk heeft voortgezet.
De ketenpartners zijn tevreden over de samenwerking, er is stabiliteit en
tevredenheid onder de reclasseringswerkers en het management, er is
geïnvesteerd in het vastleggen van beleid, en de uitvoering is kwalitatief
verbeterd. Desalniettemin blijft er ook ruimte voor verbetering. De
belangrijkste verbetervoorstellen richten zich op de uitvoering van het
reclasseringstoezicht en de werkstraf.

J.G. Bos
Hoofd Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 7

Samenvatting

8

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Het domein Sanctietoepassing van de Inspectie Veiligheid en Justitie houdt
onder meer toezicht op de reclasseringsinstellingen. In april 2012 heeft de
Inspectie een doorlichting uitgevoerd bij de reclasseringsafdeling van
IrisZorg. De reclasseringsafdeling heeft een locatie in Arnhem en in
Nijmegen. Het doel van deze inspectie is om de reclasseringsafdeling op het
functioneren te beoordelen aan de hand van het toetsingskader voor
reclasseringsinstellingen. Hierin zijn de aspecten rechtspositie van
reclasseringscliënten, maatschappelijke reïntegratie, maatschappijbeveiliging, veiligheid en de daarmee samenhangende organisatieaspecten
opgenomen. De Inspectie beschouwt deze aspecten op de drie dimensies
uitvoering, beleid en check op de uitvoering. IrisZorg voert alle reclasseringstaken uit, te weten advies, toezicht, werkstraf en gedragsinterventie.
In 2009 heeft de Inspectie IrisZorg doorgelicht. Er was sprake van een
periode met veel problemen. IrisZorg zat in 2009 in een proces dat in
opwaartse richting ging. Het huidige beeld van de reclasseringsafdeling is
dat zij vrijwel alle aanbevelingen uit 2009 heeft opgevolgd. De Inspectie
heeft enthousiaste medewerkers aangetroffen die tevreden zijn met de
huidige aansturing. Daarnaast constateert de Inspectie dat IrisZorg een
positieve ontwikkeling heeft doorgemaakt ten aanzien van de kwaliteit van
de reclasseringsproducten en de samenwerking met de ketenpartners.
Desalniettemin blijven er nog wel verbeterpunten. De Inspectie is kritisch
op de lage scores ten aanzien van de criteria bij de uitvoering van het
toezicht en de werkstraf.

Rechtspositie
De rechtspositie van de cliënt is voor een deel gewaarborgd. De aanbevelingen
die de Inspectie in 2009 gaf heeft IrisZorg opgevolgd. Desondanks komen er
nog enkele aandachtspunten naar voren.
Hoewel veel cliënten folders ontvangen over hun rechten en plichten op het
gebied van hun privacy en de mogelijkheid tot het indienen van een klacht
behoeft de wijze van informatieverstrekking verbetering. Ten eerste dienen
alle cliënten deze folders te ontvangen. Ten tweede dient de inhoud van de
folders standaard besproken te worden aan het begin van het reclasseringscontact en ten derde dient er een check uitgevoerd te worden op de wijze
van informatieverstrekking.
Positief is de Inspectie over de wijze waarmee IrisZorg omgaat met de
privacy van de cliënt. Reclasseringswerkers gebruiken de ‘Verklaring
omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke gegevens’ consequent
voor het inwinnen en delen van informatie en actualiseren de verklaring bij
een nieuw product en bij nieuwe contacten in het netwerk. De Inspectie
adviseert IrisZorg om meer zicht te krijgen op de wijze waarop reclasseringswerkers hun taken met betrekking tot de rechtspositie uitvoeren. Positief is

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

9

dat de rechtspositie van de cliënt onderdeel is van cliënttevredenheidsonderzoek dat IrisZorg heeft uitgevoerd.

Advies
Binnen het taakspecialisme advies voldoet IrisZorg op alle criteria van de
aspecten maatschappelijke reïntegratie en maatschappijbeveiliging, evenals
op de criteria van de organisatieaspecten, overwegend of volledig aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. Met name vanwege landelijke
ontwikkelingen zijn alle aanbevelingen die de Inspectie in 2009 op het
taakspecialisme advies gaf opgevolgd.
De reclasseringsadviezen dragen bij aan maatschappelijke reïntegratie
doordat zij gebaseerd zijn op diagnostische instrumenten, waarbij veelal
ook verdiepingsdiagnostiek wordt ingezet. IrisZorg is actief in het zoeken
naar het juiste interventieaanbod, waarbij er met name toegeleid wordt
naar zorginstellingen of andere hulpverleningsorganisaties, en in mindere
mate naar intern beschikbare gedragsinterventies. IrisZorg gebruikt het Ifzo
(Informatievoorziening forensische zorg) voor indicatiestelling naar
passende vormen van ambulante zorg en/of beschermd wonen. Er is geen
zorgkaart voor overige instanties met contactpersonen en hun aanbod,
zoals bijvoorbeeld werk-, schuld-, of uitkeringsinstanties. De afdelingsmanager is inhoudelijk verantwoordelijk voor de uitgebrachte adviezen en
ondertekent deze gezamenlijk met de rapporteur. De werkbegeleider en de
teamleider hebben beide een gedelegeerde deelverantwoordelijkheid op
respectievelijk inhoud en proces.
Ten aanzien van de maatschappijbeveiliging is de Inspectie positief over het
planningsbureau dat IrisZorg heeft voor de juiste prioritering en verdeling
van de adviesopdrachten. De reclasseringsadviezen voldoen overwegend
aan de criteria en er is voldoende aandacht voor het inzetten van controlemiddelen en de inschatting van het recidiverisico. De reclasseringsadviezen
worden zowel door de opdrachtgevers, als door andere reclasseringsorganisaties, voldoende beoordeeld. De Inspectie adviseert IrisZorg de fase van
aanmelding van een cliënt bij een organisatie te vermelden in het reclasseringsadvies, opdat dit tijdens de zitting ook inzichtelijk is. Daarnaast beveelt
de Inspectie aan om de termijnen waarbinnen reclasseringsadviezen
geleverd moeten worden nauwlettend te monitoren, zodat deze termijnen
minder worden overschreden.
De personeelsvereisten binnen het taakspecialisme advies zijn op orde.
Adviseurs beschikken over de juiste licenties en het is in positieve zin
opvallend dat het afnemen van verdiepingsdiagnostiek onderdeel is van de
werkwijze van IrisZorg.

10

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Toezicht
Ten opzichte van 2009 is binnen de uitvoering van het toezicht veel
veranderd. Zo is er landelijk beleid opgesteld waardoor toezichten meer
geprotocolleerd zijn. De meeste aanbevelingen uit 2009 zijn gerealiseerd.
De aanbeveling met betrekking tot het opstellen van eisen aan de inhoud
van het afloopbericht is nog niet uitgevoerd. De Inspectie beveelt aan om
dit ook te formuleren voor de evaluaties en de voortgangsverslagen.
De bijdrage van het toezicht aan de maatschappelijke reïntegratie voldoet
bij IrisZorg overwegend of volledig aan de normen en verwachtingen. De
toezichten worden conform de opdracht uitgevoerd. In de casuïstiekbespreking en tijdens informeel overleg bespreken zij het zorgaanbod en met
welke organisaties zij samenwerken. Een van de verbeterpunten is dat er
niet altijd sprake is van een overdracht tussen de adviseur en de
toezichthouder.
De uitvoering van de bijdrage van het toezicht aan de maatschappijbeveiliging voldoet beperkt aan de normen en verwachtingen van de Inspectie.
Ondanks dat cliënten na ontvangst van de opdracht snel worden uitgenodigd, starten veel toezichten niet binnen de gestelde maximale starttermijn.
Andere aandachtspunten betreffen de toezichtovereenkomsten die niet
altijd binnen de termijn worden opgesteld. De Inspectie constateert tevens
dat deze zijn niet altijd dynamisch zijn. Verder voldoen de meldplicht- en
huisbezoekfrequentie niet aan de gestelde minimumnormen. Indien
cliënten zich niet aan de afspraken of aanwijzingen houden, registreren
toezichthouders niet duidelijk in IRIS1 wat de consequenties daarvan zijn of
waarom er wordt afgezien van het verbinden van consequenties hieraan. De
Inspectie heeft geconstateerd dat een wijziging van het toezichtniveau niet
wordt uitgevoerd zoals is vastgelegd in de instructies. Bovendien plannen
en realiseren toezichthouders te weinig evaluaties en voortgangsverslagen.
De check op het volgens de planning uitvoeren van evaluaties en voortgangsverslagen krijgt momenteel nog onvoldoende aandacht. Het valt de
Inspectie op dat er verschillende beeldvorming is over de mogelijkheid tot
voortijdig positief afsluiten van een toezicht. Het gebruiken van signaallijsten om de uitvoering van de toezichten te monitoren is een goede ontwikkeling. De Inspectie constateert wel dat hiermee alleen zicht is op zaken die
niet goed gaan. Het verschilt per locatie of er ook zicht is op caseloads die
niet uit deze signaallijsten naar voren komen. De Inspectie attendeert
IrisZorg er op dat het van belang is om in algemene zin het verloop van een
toezicht te monitoren, zodat ook een goed lopend toezicht in beeld is bij de
werkbegeleider en er sprake is van behoud van een professionele standaard.

1

Het voormalig digitale cliëntvolgsysteem (CVS) is sinds november 2011 3RO-breed
vervangen door IRIS (Integraal Reclassering Informatiesysteem).

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

11

Er komen ook positieve punten naar voren. Onder andere dat de toezichthouders veel contact hebben met het formele en informele netwerk van de
cliënt en dat zij deze contacten uitgebreid registeren. Ook het wijzigen van
bijzondere voorwaarden verloopt goed. Verder is er overleg met de
opdrachtgever als er de intentie is om het toezicht voortijdig te staken.

Werkstraf
In het arrondissement Arnhem heeft IrisZorg een relatief klein aandeel in de
ten uitvoerlegging van de werkstraf. Binnen IrisZorg is de aandacht voor de
uitvoering van de werkstraf gering. De reclasseringswerkers werkstraf
opereren vrijwel zelfstandig. De Inspectie ziet een beperkte betrokkenheid
van leidinggevenden in hun aansturende en controlerende taken. De
Inspectie doet hier diverse aanbevelingen over. Ook in 2009 deed de
Inspectie daar een aanbeveling over.
Het valt de Inspectie op dat het lang duurt voordat een cliënt een intakegesprek heeft, maar positief is dat cliënten na de intake snel met de uitvoering
van de werkstraf kunnen aanvangen.
De Inspectie is kritisch over de wijze waarop IrisZorg zicht heeft op de
projectplaatsvereisten, de veiligheid en het toezicht op deze projectplaatsen. IrisZorg gaat er van uit dat RN Arnhem de projectplaatsen controleert,
maar heeft geen zicht op het daadwerkelijk plaatsvinden en de conclusies
van deze controles.
De Inspectie ziet dat met de aanpak van IrisZorg cliënten met verslavingsproblematiek in staat zijn hun werkstraf uit te voeren. Zij krijgen veel
kansen. De cliënten maken bij aanvang van de werkstraf afspraken over de
uitvoering van de werkstraf en wanneer zij aanwezig moeten zijn. Bij
afwezigheid van de cliënt of te laat komen, verwacht de Inspectie dat de
cliënt zelf het project en de reclasseringswerker werkstraf belt, en de
projecten nog op dezelfde dag een terugmelding aan de reclasseringswerkers werkstraf doen. Dit gebeurt nu niet altijd. Ondanks dat de Inspectie
begrip kan opbrengen voor de ruimte die IrisZorg vanwege de doelgroep
neemt tijdens het verloop van een werkstraf, verwacht de Inspectie ook dat
IrisZorg ervoor waakt dat het strafkarakter behouden blijft.

Gedragsinterventie
In 2009 is het taakspecialisme gedragsinterventie niet meegenomen in de
doorlichting, omdat IrisZorg nog geen erkende gedragsinterventies
uitvoerde. Tijdens deze doorlichting concludeert de Inspectie dat IrisZorg
op alle criteria overwegend of volledig aan de normen en verwachtingen
voldoet. Momenteel heeft IrisZorg een aanbod van drie erkende gedragsinterventies. Deze worden echter niet allemaal gegeven vanwege beperkte
aanmeldingen. IrisZorg investeert in de uitvoering van haar gedragsinterventies, onder andere door meer trainers op te leiden.

12

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Met betrekking tot de maatschappelijke reïntegratie constateert de
Inspectie dat er sprake is van informatie-uitwisseling tussen de trainer en de
toezichthouder of de trajectbegeleider. Wel behoeft de registratie van deze
overlegmomenten aandacht.
Ten aanzien van de maatschappijbeveiliging adviseert de Inspectie aan
IrisZorg om samen met de opdrachtgevers afspraken te maken over het
aantal uit te voeren gedragsinterventies nu de instroom van deelnemers
lijkt toe te nemen.
De personeelsvereisten ten aanzien van het taakspecialisme gedragsinterventie voldoen volledig. Positief is de Inspectie onder andere over de
intensieve samenwerking met de interventiecoach waardoor de kwaliteit
van de trainer wordt bewaakt en verbeterd.

Organisatieaspecten
In 2009 deed de Inspectie diverse aanbevelingen op het gebied van
organisatieaspecten. Positief is de Inspectie over de wijze waarop IrisZorg
omgaat met de personeelsvereisten en de integriteit. Hierin zijn veel
verbeteringen te zien ten opzichte van 2009. Ook verloopt de interne en
externe communicatie beter, en is er veel aandacht voor casuïstiekbespreking en intervisie. De Inspectie merkt wel op dat er meer aandacht moet zijn
voor de registratie van de casuïstiekbespreking in IRIS. Dit betreft voornamelijk het tbs-casusoverleg.
In 2009 was de Inspectie zeer kritisch over de veiligheid van locatie Arnhem.
IrisZorg heeft daar waar mogelijk verbeteringen doorgevoerd. De situatie is
echter nog niet optimaal. De Inspectie acht het onwenselijk dat reclasseringswerkers de cliënten spreken uit het zicht van de baliemedewerkers. De
Inspectie vindt het positief dat IrisZorg in 2012 naar het kantoorpand van RN
Arnhem verhuist dat betere voorzieningen heeft. Verder beveelt de Inspectie
locatie Nijmegen aan om het voorgenomen besluit om richtlijnen te
formuleren hoe en wie er handelt bij het afgaan van een alarm, zo snel
mogelijk te realiseren.
De Inspectie adviseerde in 2009 aandacht te schenken aan de incidentprocedures. IrisZorg gaat nu op adequate wijze om met de afhandeling van
incidenten. Doordat de MIP-meldingen echter naar de overkoepelende
organisatie IrisZorg gaan, beveelt de Inspectie aan om de afdelingsmanager
te betrekken in het evaluatieproces. Ook adviseert de Inspectie om voor
locatie Nijmegen een nieuwe RI&E op te stellen.
De Inspectie heeft ook bezien in hoeverre de organisatie de verscheidene
reclasseringsprocessen en -producten evalueert. Op meerdere onderdelen
hebben evaluaties plaatsgevonden. Positief is dat IrisZorg investeert in een
representatief cliënttevredenheidsonderzoek.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

13

Aanbevelingen
De belangrijkste aanbevelingen van de Inspectie aan IrisZorg luiden als volgt:2
a. Zorg voor het behalen van de levertermijnen van de adviesopdrachten.
b. Realiseer de voornemens tot het instellen van een piketdienst, zodat
cliënten met een ‘zelf-meldplicht’ direct hun eerste face-to-face contact
kunnen hebben.
c. Stel de toezichtovereenkomst binnen de daarvoor gestelde termijn op.
Zorg ervoor dat deze overeenkomst actueel blijft.
d. Voer een controlemiddel, dat is opgenomen in de inrichting van het
toezicht, ook uit of motiveer waarom dit niet gebeurt.
e. Stuur aan op het vooruit plannen en daadwerkelijk uitvoeren van
evaluaties en voortgangsverslagen. Stuur aan op het bespreken van deze
documenten met de cliënt zodat voor hem/haar ook duidelijk is hoe het
toezicht verloopt. Formuleer (inhoudelijke) criteria voor evaluaties,
voortgangsverslagen en afsluitberichten, opdat het effect van het
toezicht duidelijker is.
f. Operationaliseer de taken van de duobegeleider bij toezichtniveau 3 en
geef meer vorm aan taken van de tweede toezichthouder. Realiseer een
check op de uitvoering hiervan.
g. Verhoog de contactfrequenties tijdens het toezicht, zodat de minimale
normen voor de meldplicht en het huisbezoek worden gehaald.
h. Leg afspraken vast met RN Arnhem over het projectbankbeheer en de
controlerende taken op het gebied van de vereisten aan de projectplaats
en de goedkeuring van het OM.
i. Draag ervoor zorg dat alle cliënten direct na ontvangst van de opdracht
worden opgeroepen voor het voeren van een intakegesprek.
j. Laat projecten direct, doch uiterlijk dezelfde dag, contact leggen met de
reclasseringswerker werkstraf als een cliënt niet op de projectplaats
verschijnt. Laat een afmelding van de cliënt altijd ten minste bij de
reclasseringswerker werkstraf plaatsvinden.

2

14

De volledige lijst met aanbevelingen is opgenomen in bijlage 2.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 15

1
Inleiding

16

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

1.1 Aanleiding en doel
De Inspectie Veiligheid en Justitie houdt onder meer toezicht op de
sanctietoepassing in Nederland. Zij doet dit ook door reclasseringsinstellingen met een zekere regelmaat op hun functioneren te beoordelen.
De Inspectie heeft de reclasseringsafdeling van IrisZorg eerder in 2009
doorgelicht. Naar aanleiding van deze doorlichting is een vervolgonderzoek
aangekondigd. In verband met vernieuwingen in het toetsingskader is
echter besloten om een geheel nieuwe doorlichting uit te voeren.
Het doel van de inspectie is, net als in 2009, te beoordelen hoe het bij de
reclasseringsafdeling van IrisZorg is gesteld met de aspecten rechtspositie
van reclasseringscliënten, maatschappelijke reïntegratie, maatschappijbeveiliging, veiligheid en de daarmee samenhangende organisatieaspecten.
Aan de hand van haar oordeel doet de Inspectie verbetervoorstellen in de
vorm van aanbevelingen.

1.2 Reikwijdte van de doorlichting
IrisZorg is een organisatie die zich specialiseert in preventie, behandeling
en begeleiding van mensen met verslavingsproblematiek. Eén van de
clusters binnen IrisZorg is het cluster ‘Behandeling en Reclassering’. In het
arrondissement Arnhem bevinden zich twee locaties van IrisZorg
Reclassering, namelijk in Arnhem en in Nijmegen. Het werkgebied van deze
locaties beslaat het gehele arrondissement Arnhem. Recent zijn de
arrondissementsparketten Arnhem en Zutphen samengevoegd. Daarmee is
ook één reclasseringsbalie Arnhem/Zutphen gevormd. Beide locaties voeren
de taakspecialismen advies, toezicht, werkstraf en gedragsinterventie uit.
De reclassering van IrisZorg behoort tevens tot de landelijke Stichting
Verslavingsreclassering GGz (SVG).
In het vervolg van het rapport zal daar waar over IrisZorg wordt geschreven,
de reclassering van IrisZorg worden bedoeld.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

17

1.3 Toetsingskader
Het toetsingskader dat de Inspectie bij doorlichtingen van reclasseringsinstellingen hanteert, is gebaseerd op (inter)nationale wet- en regelgeving en
uitvoeringsbeleid.3 Het toetsingskader wordt periodiek aangepast aan
ontwikkelingen in regelgeving en uitvoeringsbeleid.
De Inspectie toetst op basis van de aspecten rechtspositie, maatschappelijke
reïntegratie, maatschappijbeveiliging, interne veiligheid en personeel &
organisatie hoe de instelling de reclasseringstaken uitvoert. Het toetsingskader bestaat uit vijf modules waarin deze aspecten, indien van toepassing,
aan de orde komen. De basismodule bestaat uit de toetsingscriteria die voor
het gehele reclasseringsproces gelden en dus niet specifiek op een reclasseringstaak van toepassing zijn. De overige vier modules beslaan de vier
taakspecialismen: advies, toezicht, werkstraf en gedragsinterventie. In
onderstaande tabel is een overzicht weergegeven in welke module welk
aspect wordt behandeld:
Tabel 1

Overzicht toetsingskader
Rechtspositie

Basismodule

Maatschappijbeveiliging

Maatschappelijke
reïntegratie

X

Interne
Veiligheid

Personeel &
Organisatie

X

X

Module 1:
Advies

X

X

X

Module 2:
Toezicht

X

X

X

X

X

X

X

Module 3:
Werkstraf
Module 4:
Gedragsinterventie

X

X

X

X

De Inspectie past de modules toe voor zover de te inspecteren reclasseringsorganisatie de desbetreffende taak uitvoert. Bij IrisZorg worden alle taken
uitgevoerd.

3

18

Zie voor het volledige toetsingskader de website van de Inspectie (www.ist.nl), waar
het als bijlage bij het inspectierapport is gevoegd.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Per module zijn de genoemde toetsingsaspecten opgedeeld in criteria die de
Inspectie beoordeelt op de dimensies uitvoering, beleid en check op de
uitvoering. De Inspectie komt aan de hand van elk criterium tot een oordeel
op deze dimensies:
• bij de dimensie uitvoering stelt de Inspectie vast in hoeverre de uitvoering voldoet;
• bij de dimensie beleid beziet de Inspectie of in de inrichting ten aanzien
van een te toetsen criterium (vastgelegd) beleid beschikbaar is dat voldoet
aan geldende wet- en regelgeving;
• bij de dimensie check op de uitvoering gaat de Inspectie na in hoeverre
op handelingsniveau de toepassing van het beleid is zeker gesteld.
De Inspectie geeft haar oordeel weer in de volgende vier waarderingen:
Voldoet niet aan de relevante normen en verwachtingen.
Voldoet in beperkte mate aan de relevante normen en verwachtingen.
Voldoet overwegend maar niet volledig aan de relevante normen en verwachtingen.
Voldoet aan de relevante normen en verwachtingen. Strekt tot voorbeeld voor andere inrichtingen.

1.4 Opzet
Methode
De methode voor het uitvoeren van de doorlichting bestaat uit het
verzamelen van gegevens uit documenten, dossiers en interviews. De
Inspectie heeft in het dossieronderzoek tien adviesproducten, tien
toezichten, twee gedragsinterventies en zeven werkstraffen bekeken. Het
doel van het dossieronderzoek is om een indruk te krijgen van de werkwijze
van de reclasseringsafdeling van IrisZorg. De selectie van dossiers beoogt
geen representatieve steekproef te zijn. De Inspectie houdt interviews met
medewerkers, leidinggevenden, cliënten4 en met lokale opdrachtgevers en
ketenpartners. In dit geval vertegenwoordigers van de Penitentiaire
Inrichting (PI) Arnhem, het Coördinatie Bureau Terugdringen Recidive
(CBTR) te Arnhem, het Openbaar Ministerie (OM) te Arnhem, het
Veiligheidshuis Arnhem en medewerkers van de reclasseringsbalie.
Daarnaast bracht de Inspectie een bezoek aan twee projectplaatsen waar
werkstraffen worden uitgevoerd. In bijlage 5 is het inspectieprogramma
opgenomen.

4

De Inspectie interviewt, vanwege de beperkte mogelijkheden om cliënten te spreken,
relatief weinig van hen in verhouding tot de gehele cliëntengroep.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 19

Om een goede indruk te krijgen van de reclasseringsactiviteiten in de regio
Arnhem-Nijmegen, heeft de Inspectie achtereenvolgens een bezoek
gebracht aan de reclasseringsunits van Leger des Heils (LdH) Arnhem,
Reclassering Nederland (RN) Arnhem-Nijmegen en de verslavingsreclassering van IrisZorg te Arnhem-Nijmegen. Zodoende heeft de Inspectie zicht op
de onderlinge samenwerking van deze reclasseringsorganisaties. Maar
tegelijkertijd krijgt de Inspectie ook een beeld van de samenwerking met en
de waardering van de opdrachtgevers ten aanzien van de
reclasseringsorganisaties.
Al deze informatie zet de Inspectie af tegen het gehanteerde toetsingskader
(zie paragraaf 1.3). Dit leidt tot een oordeel van de te toetsen criteria op de
dimensies uitvoering, beleid en check op de uitvoering.

Tijdsbestek
De Inspectie heeft de doorlichting op 11 januari 2012 aangekondigd. Het
onderzoek is uitgevoerd in de periode van 24 april 2012 tot en met 26 april
2012, waarbij de Inspectie al op 13 en 21 februari 2012 een bezoek heeft
gebracht aan de ketenpartners. Het concept-inspectierapport is op 31 mei
2012 voor wederhoor aangeboden aan de afdelingsmanager van de
reclasseringsafdeling van IrisZorg. Het hoofd van de Inspectie Veiligheid en
Justitie heeft op 5 juli 2012 het inspectierapport vastgesteld en aangeboden
aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

1.5 Objectbeschrijving
IrisZorg bestaat uit twee locaties: Arnhem en Nijmegen. Er is één afdelingsmanager die de beide locaties aanstuurt. Zowel in Arnhem als in Nijmegen
worden adviesproducten, toezichten, werkstraffen en gedragsinterventies
gerealiseerd. Verspreid over de regio bevinden zich meerdere
groepswerkplaatsen.
In Arnhem werken 23 reclasseringswerkers (18,99 fte). In Nijmegen werken
20 reclasseringswerkers (15,82 fte). Hiertoe behoren tevens de medewerkers
werkstraf, waarvan beide locaties één medewerker tot hun beschikking
hebben. Elke locatie wordt aangestuurd door een teamleider. Verder zijn er
in totaal drie werkbegeleiders (2,42 fte). Meer informatie over de bezetting
komt aan bod in paragraaf 7.1.
Tabel 2 geeft een overzicht van de productie van de reclasseringsafdeling van
IrisZorg Arnhem-Nijmegen.

20

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Tabel 2

Geleverde reclasseringsproducten 2011

Reclasseringproduct

Aantal

Advies
Reclasseringsadvies

218

Reclasseringsadvies PIJ/tbs5

16

Reclasseringsadviezen beknopt

234

Reclasseringsadvies beknopt (zonder diagnose)

112

Reclasseringsadviezen met verdiepingsdiagnostiek

100

Toezicht
Niveau 1

180

Niveau 2
Niveau 2 met opslag PP6

451
18

Niveau 3

45

Werkstraffen
Werkstraffen individueel

67

Werkstraffen groepsproject

156

Gedragsinterventie
Korte Leefstijltraining

9

1.6 Recent onderzoek
In 2009 heeft de Inspectie de reclasseringsafdeling van IrisZorg doorgelicht.
IrisZorg had op dat moment een moeilijke periode achter de rug, met veel
managementwisselingen en een zeer hoge doorstroom van personeel.
Hierdoor kon IrisZorg niet aan de afspraken en verwachtingen van de
opdrachtgevers voldoen. Tegelijkertijd zag de Inspectie ook dat IrisZorg
nieuwe medewerkers aantrok en de basisvoorwaarden voor de organisatie
op orde aan het maken was. Op het moment van de inspectie was de
kwaliteit echter nog onvoldoende ten aanzien van de afspraken met de
opdrachtgevers en de zorginstellingen. Hetzelfde gold voor de protocollen
van haar processen, alsmede de borging hiervan. Ook de veiligheid en de
methodische werkwijze, waaronder het werken met plannen van aanpak en
het beheersen van risico’s, was onder de maat.

5
6

PIJ staat voor Plaatsing In Jeugdinrichting. Tbs staat voor ter beschikking stelling.
PP staat voor Penitentiair Programma.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 21

Op de resultaten van dit onderzoek komt de Inspectie in de volgende
hoofdstukken terug en zet dit af tegen de huidige bevindingen. Overige
onderzoeken die de organisatie zelf heeft uitgevoerd komen tevens in de
hiernavolgende hoofdstukken aan bod.

1.7 Leeswijzer
In het eerste hoofdstuk komt de rechtspositie van de cliënt aan bod. De
volgende vier hoofdstukken beslaan de taakspecialismen advies, toezicht,
werkstraf en gedragsinterventie. In het daarop volgende hoofdstuk komen
de organisatieaspecten aan bod die het gehele reclasseringsproces aangaan,
evenals de veiligheid.
De toetsing op een criterium start met een korte samenvatting van de
normen en verwachtingen bij het betreffende toetsingscriterium. Dan
volgen een beschrijving van de bevindingen, het oordeel en eventuele
aanbevelingen. De aanbevelingen zijn gericht aan de reclasseringsafdeling
van IrisZorg, tenzij anders is aangegeven.
Elk hoofdstuk besluit met een conclusie over de toetsingsaspecten die in dat
hoofdstuk aan bod zijn gekomen.

22 | IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

23

2
Rechtspositie en omgang

24 | IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Met betrekking tot het aspect rechtspositie onderscheidt de Inspectie vijf
criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de orde komen:
identiteitsvaststelling van de cliënt (2.1), informatieverstrekking aan de
cliënt over zijn rechten en plichten (2.2), het functioneren van de beklagregeling (2.3), de wijze waarop de organisatie omgaat met de privacy van de
cliënt (2.4) en de omgangsvormen van de reclasseringswerker met de cliënt
(2.5). Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaf
beschrijft die de Inspectie hanteert. Daarna volgen haar bevindingen,
oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen.
Het hoofdstuk sluit af met een conclusie over de criteria ten aanzien van de
rechtspositie en de omgang (2.6).

2.1 Identiteitsvaststelling
Criterium
De vaststelling van de identiteit met biometrie wordt conform de Wet
identiteitsvaststelling verdachten, veroordeelden en getuigen (WIVVG)
uitgevoerd. Deze identiteitsvaststelling vindt plaats bij een eerste contact
met de reclassering en bij elk nieuw reclasseringsproduct met een andere
reclasseringswerker. De organisatie beschikt over werkinstructies wie op
welk moment de identiteit verifieert, hoe te handelen bij weigering van de
cliënt, bij onduidelijkheid omtrent de identiteit en bij vermoedens van
identiteitsfraude. De organisatie checkt of de identiteitsvaststelling op de
juiste wijze plaatsvindt, conform de WIVVG en de eigen werkinstructies.

Bevindingen
De reclasseringswerkers maken tijdens het eerste gesprek een kopie van het
identiteitsbewijs. Hierbij kijken zij naar de geldigheid van het document.
Het controleren van de foto vindt in mindere mate plaats omdat cliënten
snel veranderen. Heel soms bekijken ze een foto op de SKDB
identiteitstaat.7
De locatie IrisZorg Arnhem beschikt over een verificatiestation ten behoeve
van de biometrische identiteitsvaststelling, maar wegens problemen met de
verbinding naar de SKDB database is het nog niet mogelijk het verificatiestation te gebruiken. IrisZorg Nijmegen heeft dit station nog niet. Een
landelijk 3RO-breed8 document beschrijft hoe te handelen bij vaststelling
7

8

SKDB staat voor strafrechtsketendatabank. Hierin worden de administratieve
persoonsgegevens van een justitiabele opgeslagen. Eén van de belangrijkste
functionaliteiten die de SKDB biedt, is een overzicht van de (identiteits-)gegevens
van een persoon, de zogenaamde identiteitsstaat.
3RO staat voor 3 Reclasseringsorganisaties: Reclassering Nederland (RN), Leger des
Heils Jeugdzorg en reclassering (LdH) en Stichting Verslavingsreclassering (SVG).

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

25

van de identiteit, bij weigering van medewerking van de cliënt of bij
vermoedens van identiteitsfraude.
De administratie checkt bij het afsluiten van de casus of de identiteitsgegevens in het dossier aanwezig zijn.
Identiteit
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet overwegend. Het beleid en de check op de uitvoering
voldoen volledig aan de normen en verwachtingen van de Inspectie. De
reclasseringswerkers controleren op de juiste momenten de identiteitsgegevens, er zijn actuele en volledige werkinstructies en er vindt een check
plaats. Reclasseringswerkers controleren echter niet voldoende of de cliënt
lijkt op de persoon, zoals afgebeeld op het identiteitsbewijs.

2.2 Informatieverstrekking
Criterium
De organisatie informeert de cliënt bij het eerste contact begrijpelijk over
zijn rechten en plichten. Hieronder worden in elk geval verstaan de
beklagregeling, het privacyreglement, het recht op inzage in zijn dossier, de
gedragsregels waar de cliënt aan moet voldoen en de consequenties bij
overtreding daarvan. Ten behoeve hiervan beschikt de organisatie over
werkinstructies hoe en op welk moment de cliënt hierover wordt ingelicht.
De organisatie checkt of de cliënt op de hoogte is gesteld van zijn rechten en
plichten.

Bevindingen
Uitvoering
In 2009 adviseerde de Inspectie dat IrisZorg de cliënten tijdens het eerste
gesprek goed moet inlichten. Dit moest in beleid zijn vastgelegd en
controleerbaar zijn. IrisZorg heeft tegenwoordig folders die de cliënten
informeren over hun rechten en plichten. Er bestaat een algemene folder
op het gebied van klachten en privacy. Daarnaast bestaan er specifieke
folders met uitleg over de opdracht tot advies of toezicht en het volgen van
een gedragsinterventie. Folders over de uitvoering van een werkstraf
ontbreken omdat de cliënten de ’20 standaardregels voor de taakstraf
krijgen’.
Afgesproken is dat cliënten bij de eerste uitnodiging voor het opstellen van
een reclasseringsadvies of voor aanvang van het reclasseringstoezicht de
benodigde folders krijgen opgestuurd. Uit de interviews blijkt dat de
administratie altijd folders verstuurt naar de cliënten waarover een
reclasseringsadvies geschreven moet worden. Adviseurs nemen echter geen
folders mee naar de PI. Toezichthouders versturen zelf de uitnodigingen en

26

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

blijken daarbij niet altijd de folders toe te voegen. De folders staan tevens
niet ter inzage in de wachtruimtes. De reclasseringswerkers gaan er van uit
dat cliënten de folders hebben gelezen voordat zij op de eerste afspraak
verschijnen. Tijdens het eerste gesprek komen niet alle reclasseringswerkers
standaard terug op de informatie uit de folders. Velen doen dit alleen als de
cliënt daarom vraagt. Vooral het actief uitdragen van het recht op inzage in
het dossier ontbreekt bij vele reclasseringswerkers. Ook komen sommige
adviseurs tijdens het eerste gesprek minder expliciet terug op de beklagregeling. Zij attenderen de cliënt hier wel op wanneer er bij de cliënt sprake is
van onvrede. De geïnterviewde cliënten zijn niet op de hoogte van het
bestaan van folders.
Tijdens het eerste gesprek, of snel daarna, laten de reclasseringswerkers de
‘Verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke gegevens’
ondertekenen door de cliënt. Door de uitleg over deze verklaring zijn de
cliënten op de hoogte gebracht wat wel en niet mag in het kader van
privacy.
De gedragsregels en de consequenties bij overtreding worden duidelijk
gemaakt bij de start van het toezicht of het tekenen van de toezichtovereenkomst en - in het geval van de werkstraf - bij de intake (zie paragraaf 5.3.1).
In de gedragsregels van het toezicht en de standaardregels voor de taakstraf
is de mogelijkheid tot het indienen van een klacht opgenomen, evenals de
privacy van de cliënt. De cliënt ondertekent deze regels en krijgt hier een
kopie van. Bij het opstellen van een reclasseringsadvies ontbreken deze
regels. Wel leggen de adviseurs het doel van het reclasseringsadvis en de
werkwijze omtrent de privacy en de ‘Verklaring omtrent inwinnen en
verstekken van persoonlijke gegevens’ uit.
De huisregels hangen in de wachtruimtes en beschrijven welk gedrag
cliënten niet in het pand mogen vertonen. Cliënten geven aan dat zij
voldoende zijn geïnformeerd over deze regels.

Beleid
Door de inhoud van de gedragsregels van het toezicht is het voor de
toezichthouders duidelijk waarover zij de cliënt horen in te lichten. Er is
geen werkinstructie voor de adviseurs. Vooral tijdens de inwerkperiode is
aandacht voor het informeren van de cliënten.

Check op de uitvoering
Er vindt geen check plaats op het overhandigen van folders in de PI of het
verzenden van folders door de toezichthouder. Wel is er een check of de
toezichthouder de cliënt op de hoogte heeft gesteld van zijn rechten en
plichten, namelijk de controle of er een getekende versie van de gedragsre-

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

27

gels aanwezig is in het dossier. Bij de adviseurs is dit niet van toepassing. De
werkbegeleiders gaan niet mee naar cliëntgesprekken, tenzij er sprake is van
een probleem met de cliënt. Op basis hiervan krijgt de werkbegeleider geen
indruk of de reclasseringswerkers de cliënten voldoende informeren over
hun rechten en plichten.
IrisZorg Reclassering heeft in 2011 de resultaten gepresenteerd van de
Cliëntenthermometer IrisZorg Reclassering. Hier hebben echter slechts 14
van de 200 cliënten een respons op gegeven. Daarom wordt in het rapport
gesteld dat de respons te laag is om betrouwbare uitspraken te doen over de
gemeten tevredenheid. Uit dit cliëntonderzoek blijkt wel dat 93 tot 100
procent van de cliënten aangeeft dat ze voldoende informatie hebben
gekregen over de begeleidingsmogelijkheden, de aanpak van het reclasseringstraject en het te verwachten resultaat.
Informatie
Uitvoering

Beleid

Check

28

Oordeel
De uitvoering voldoet beperkt, het beleid voldoet overwegend en de check
op de uitvoering voldoet beperkt aan de normen en verwachtingen van de
Inspectie.
In tegenstelling tot in 2009, bestaan er tegenwoordig folders die cliënten
inlichten over hun rechtspositie. De administratie stuurt aan de cliënten
deze folders met algemene informatie over de rechten en plichten en een
specifieke folder over het reclasseringsadvies. Indien de toezichthouders de
uitnodiging versturen, worden de folders echter niet altijd meegestuurd.
Tevens komt het voor dat adviseurs de folders niet overhandigen in de PI.
Ook zijn geen folders beschikbaar in de wachtruimtes van IrisZorg. Tijdens
het eerste gesprek komen de reclasseringswerkers niet altijd terug op de
inhoud van de folders.
Voor de adviseurs zijn er, in tegenstelling tot het taakspecialisme toezicht,
geen duidelijke instructies waar zij een cliënt van op de hoogte moeten
brengen bij een eerste kennismaking. Door de verstrekking van de folders is
dit echter grotendeels gewaarborgd. Daarmee voldoet het beleid
overwegend.
Er is geen check op de verzending van folders door toezichthouders, of op
het overhandigen van folders aan cliënten in de PI. Bij het taakspecialisme
toezicht is er een check of de cliënt daadwerkelijk informatie verstrekt krijgt
door middel van een ondertekende versie van de gedragsregels in het
fysieke dossier, bij adviseurs ontbreekt deze check. Daarnaast is er in
beperkte mate zicht op de wijze van informatieverstrekking door de
reclasseringswerkers aan de cliënten. Positief is daarentegen wel dat
IrisZorg cliëntonderzoek afneemt waarvan de informatieverstrekking
onderdeel is.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Aanbevelingen
• Zorg ervoor dat alle cliënten schriftelijk geïnformeerd worden over hun
rechten en plichten. Zie er op toe dat, indien toezichthouders de
uitnodiging versturen, zij folders meesturen, of als adviseurs de cliënt in
de PI bezoeken, zij folders overhandigen. Stel folders ook beschikbaar in
de wachtruimtes.
• Zorg ervoor dat de werkbegeleider minimaal jaarlijks meegaat naar een
eerste gesprek, zodat er zicht is op de wijze van informatieverstrekking.

2.3 Functioneren beklagregeling
Criterium
De cliënten en medewerkers zijn op de hoogte van het bestaan van de
klachtenprocedure. De klachten worden binnen een redelijk termijn en
conform de klachtenprocedure afgehandeld. Er is een heldere beklagregeling die naar behoren functioneert. Hierin is opgenomen waarover en op
welke wijze de cliënt een klacht kan indienen. De reclassering stelt cliënten
op de hoogte van het feit dat zij zich in een klachtenprocedure door een
derde kunnen laten bijstaan. Er is een regeling met betrekking tot de
werkwijze van bemiddeling en klachtafhandeling op unitniveau. De
organisatie registreert de klachten en hun afhandeling en checkt of de
klachten op de juiste wijze worden afgehandeld.

Bevindingen
Uitvoering
In 2009 adviseerde de Inspectie om duidelijk te maken aan de cliënten
welke beklagregeling van toepassing is: de beklagregeling van de overkoepelende organisatie IrisZorg of van de reclassering. Door de verspreiding
van folders met daarin de mogelijkheid tot het indienen van een klacht en
bij welke klachtencommissie dit kan, is dit gerealiseerd.
Reclasseringswerkers brengen de cliënt tijdens het gesprek niet standaard
op de hoogte van de mogelijkheid om een klacht in te dienen. Wel wijzen zij
op de mogelijkheid tot het indienen van een klacht als de cliënt ontevreden
is. De cliënten die de Inspectie heeft gesproken waren wisselend geïnformeerd door de reclasseringswerker over de mogelijkheid tot het indienen
van een klacht. Eén cliënt zei in het geheel niet geïnformeerd te zijn, bij een
tweede cliënt was dit tijdens het eerste gesprek en een derde cliënt was
geïnformeerd na onvrede over het contact.
Wanneer er een klacht is, gaat de teamleider, eventueel samen met de
reclasseringswerker, in gesprek met de cliënt. De klachtencommissie stuurt
hier ook op aan. Het doel is om de onvrede bij de cliënt weg te nemen, en

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

29

tot een oplossing te komen. Als dit niet lukt, attendeert de teamleider de
cliënt erop dat de klacht voortgezet kan worden bij de klachtencommissie.
De reclasseringswerkers zijn op de hoogte van de werkwijze van de
beklagregeling en zij zien dat de teamleider de klachten snel oppakt. Als het
niet lukt om de klacht binnen de termijn af te handelen, dan laten de
teamleiders dit aan de cliënt weten.
Sinds 2009 zijn er negen klachten ingediend, waarvan vijf in 2011. Enkele
klachten zijn door de klachtencommissie behandeld, maar niet gegrond
verklaard. De periode van het indienen van een klacht tot afhandeling
duurde variërend van een week tot een jaar. Uit inzage van de klachten
blijken overschrijdingen van de termijn veelal aan het laat of niet reageren
van de cliënt te liggen.

Beleid
IrisZorg maakt gebruik van het Klachtenreglement Reclassering (1995) van
Reclassering Nederland. Dit reglement geeft aan waartegen en op welke
wijze een cliënt een klacht kan indienen. De mogelijkheid tot bemiddeling
is hier onder andere onderdeel van. In het klachtenreglement is opgenomen dat de cliënt zich kan laten bijstaan door een derde. De folders die een
cliënt bij een eerste uitnodiging krijgt thuisgestuurd maken melding van
het klachtenreglement en vatten de belangrijkste onderwerpen samen.

Check op de uitvoering
De teamleiders handelen intern de klachten af. De teamsecretaresse
verzamelt de klachten in een map. Deze map bevat onder andere de klacht,
de correspondentie met de cliënt over de klacht, de inhoud van de interne
bespreking, eventuele correspondentie van de klachtencommissie en de
wijze van afhandeling. In paragraaf 7.5 komt de evaluatie van de klachtenafhandeling aan bod.
Beklag
Uitvoering

Beleid

Check

30

Oordeel
De uitvoering van de klachtenafhandeling voldoet overwegend, het beleid
en de check op de uitvoering voldoen volledig aan de normen en verwachtingen van de Inspectie. Cliënten worden via een folder geïnformeerd over
de mogelijkheid een klacht in te dienen. Reclasseringswerkers lichten
cliënten niet standaard in over de mogelijkheid een klacht in te dienen.
Aangezien niet alle cliënten een folder overhandigd krijgen of lezen is dit
wel nodig. Daarnaast zijn er van de klachten die tussen 2009 en 2011 zijn
binnen gekomen, enkele niet binnen de gestelde termijn afgehandeld. Dit
lag met name aan het te laat of niet reageren van de cliënt. Er is een
volledige klachtenprocedure waardoor het beleid voldoet. De teamleiders
zijn verantwoordelijk voor de afhandeling van klachten, de teamsecretaresse verzamelt de gegevens voor registratie van de klachtenafhandeling.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Aanbeveling
Zorg dat alle cliënten direct geïnformeerd worden over de mogelijkheid een
klacht in te dienen.

2.4 Privacy
Criterium
In het cliëntdossier opgenomen gegevens worden slechts bekend gemaakt
aan personen/instellingen die hiertoe bevoegd zijn. De cliënt geeft
schriftelijke toestemming voor het raadplegen van referenten en voor het
geven van informatie aan derden, anders dan justitiële partners. Ten
behoeve hiervan is er een document ‘Verklaring van geen bezwaar’. Verder
is de cliënt op de hoogte van de mogelijkheid om het dossier in te zien. De
organisatie heeft een privacyreglement waarin is opgenomen dat cliëntgegevens slechts bekend worden gemaakt aan personen die hiertoe bevoegd
zijn. Deze gegevens dienen voor de desbetreffende autoriteit noodzakelijk
te zijn om haar werk te kunnen doen. Ook is in het privacyreglement
opgenomen dat de cliënt zich kan laten informeren over de inhoud van zijn
eigen dossier. Omgaan met privacygevoelige informatie is onderdeel van
een gedragscode, interne training en inwerkprogramma. De organisatie
checkt in hoeverre de medewerkers handelen volgens het privacyreglement.

Bevindingen
Uitvoering
IrisZorg beschikt over een format voor een ‘Verklaring omtrent inwinnen en
verstrekken van persoonlijke gegevens’. De reclasseringswerkers laten de
cliënten deze verklaring ondertekenen indien zij gegevens willen inwinnen
dan wel delen met personen of instellingen. Ook laten zij deze verklaring
ondertekenen als toestemming voor het opstellen van een advies.
De cliënten hebben de indruk dat de reclasseringswerkers zorgvuldig met
hun gegevens omgaan. Zij hebben niet meegemaakt dat er gegevens werden
gedeeld met mensen die niet op de verklaring stonden.
Uit het dossieronderzoek van de Inspectie blijkt dat in zowel de advies- als
toezichtfase de verklaring in alle gevallen aanwezig, ondertekend en op de
juiste wijze is gebruikt qua uitwisseling van gegevens. Indien (kort) na het
opstellen van een advies een toezicht start, stellen toezichthouders een
nieuwe ‘Verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke
gegevens’ op. Gedurende het toezicht vullen de toezichthouders de
verklaring aan met actuele contactgegevens wat het document dynamisch
maakt. De Inspectie is enkele dossiers tegengekomen waarbij de verklaring
ook in IRIS was opgeslagen.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

31

Sinds de invoering van het nieuwe digitale cliëntsysteem IRIS moeten
reclasseringswerkers aangeven waarom zij het digitale dossier van een
cliënt, dat geen onderdeel van hun eigen caseload is, willen inzien.
Cliënten maken geen gebruik van hun recht om hun dossier in te zien. Wel
verzoeken cliënten soms een document in te zien dat recent verstuurd is,
bijvoorbeeld een advies Ten Uitvoer Legging (TUL).

Beleid
IrisZorg maakt gebruik van het ‘Privacyreglement Reclassering Nederland:
Bescherming en uitwisseling cliëntgegevens’ (2007) waarin is opgenomen
dat er enkel aan instellingen e.d. informatie mag worden verstrekt waar de
cliënt schriftelijk toestemming voor heeft gegeven en die noodzakelijk is
voor de uitvoering van het werk. Dit houdt in dat, wanneer de cliënt de
verklaring niet ondertekent, de reclasseringswerker alleen informatie kan
verstrekken aan justitiële partners voor zover deze de gegevens nodig
hebben en deze een aanvulling zijn op de gegevens die zij verwerken. Dit is
ook vermeld op de ‘Verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van
persoonlijke gegevens’. Er is een ‘Beslisboom Gegevensuitwisseling’, die
reclasseringswerkers ondersteunt in hun beslissing om gegevens uit te
wisselen.
In de ‘Gedragscode voor medewerkers van IrisZorg’ staat onder andere dat
de medewerker gebonden is aan de geheimhoudingsplicht. Het lezen van
het privacyreglement is onderdeel van het inwerkprogramma. Verder is er
de ‘Notitie E-werken Reclassering IrisZorg’ (december 2011) waarin onder
andere is opgenomen hoe reclasseringswerkers documenten met privacygevoelige informatie moeten vervoeren.
Dat een cliënt recht heeft op inzage in zijn dossier staat in diverse folders.
IrisZorg houdt geen registratie bij van inzage van dossiers door cliënten,
maar weet dat dit in 2011 niet aan de orde is geweest.

Check op de uitvoering
De administratie checkt bij afronding van een opdracht of er een getekende
verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke gegevens
aanwezig is.
Er vindt geen check plaats of gegevensuitwisseling op de juiste wijze
plaatsvindt. Wel zijn de richtlijnen van de gedragscode en het privacyreglement onderwerp van gesprek, zowel tijdens overlegvormen als op de
werkvloer. Verder overleggen de werkbegeleider en de reclasseringswerker
regelmatig waardoor er zicht is op de wijze waarop reclasseringswerkers
omgaan met de privacy van de cliënten.

32

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Informatie
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering, het beleid en de check op de uitvoering voldoen volledig aan
de normen en verwachtingen van de Inspectie. De reclasseringswerkers
gebruiken de ‘Verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke
gegevens’ consequent voor het inwinnen en delen van informatie. De
richtlijnen betreffende de privacy zijn volledig vastgelegd en dit onderwerp
komt aan bod tijdens overlegvormen. Tijdens de afsluiting van het
reclasseringsproduct vindt er een administratieve check plaats op de
gegevensuitwisseling.

2.5 Omgangsvormen
Criterium
Reclasseringswerkers bejegenen de cliënten respectvol, waarbij er inzicht is
in de verschillende culturele achtergronden. Motiverende gespreksvoering,
of soortgelijke methodes, behoren tot het handelingsrepertoire van de
reclasseringswerkers.
De organisatie dient een vastgelegde visie op de bejegening van cliënten te
hanteren. Er is beleid gericht op het voorkomen van discriminatie en op het
betrekken van algemene kennis over de culturele achtergrond van cliënten
bij diagnostiek en bejegening. De kwaliteit van de omgangsvormen met
cliënten en de gedragscode zijn onderdeel van teamoverleg, intervisie en
functioneringsgesprekken.

Bevindingen
Uitvoering
De cliënten waarmee de Inspectie heeft gesproken, zijn positief over de
wijze waarop de reclasseringswerkers met hen omgaan en hen aanspreken.
De training ‘Motiverende Gespreksvoering’ is onderdeel van het opleidingsaanbod. Tenminste twaalf reclasseringswerkers hebben een cursus gevolgd
in de periode dat zij voor IrisZorg werkten voor het toepassen van de
gespreksmethodiek ‘Motiverende Gespreksvoering in het reclasseringswerk’, waarvan één de opfriscursus. Ook wordt het zijdelings besproken
tijdens casuïstiekbesprekingen en de agressietraining. Uit de interviews
blijkt dat de reclasseringswerkers wel nog meer aandacht voor de uitvoering
van Motiverende Gespreksvoering wenselijk zouden vinden, evenals een
opfriscursus.
De reclasseringswerkers geven aan zich bewust te zijn van het omgaan met
andere culturen. Dit is onderwerp van gesprek tijdens de casuïstiekbespreking. Ook zijn recent een paar medewerkers naar een symposium over
eerwraak geweest.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

33

Deze medewerkers hebben de informatie teruggekoppeld in het teamoverleg. Sommige geïnterviewde reclasseringswerkers geven echter aan over
meer kennis te willen beschikken om in te kunnen spelen op de culturele
diversiteit van de cliënten.

Beleid
In 2009 adviseerde de Inspectie om beleid te formuleren met betrekking tot
interculturele aspecten. Dit is niet gerealiseerd. Wel beschikt IrisZorg over
een ‘Gedragscode voor medewerkers van IrisZorg’ waarin is opgenomen dat
medewerkers moeten handelen met respect voor de culturele integriteit.

Check op de uitvoering
Zoals al in paragraaf 2.2 is beschreven, gaan werkbegeleiders alleen bij
uitzondering mee naar gesprekken van reclasseringswerkers. Wel is er
sprake van veel dialoog tussen de werkbegeleiders en de reclasseringswerkers, hierdoor is er zicht op de wijze waarop reclasseringswerkers omgaan
met cliënten. De werkbegeleiders proberen door vragen te stellen er achter
te komen hoe de reclasseringswerker heeft gehandeld. Daarnaast is er sinds
twee jaar intervisie waarbij eenmaal het onderwerp gesprekstechnieken aan
bod gekomen is.
Van de respondenten die aan de Cliëntenthermometer (2011) hebben
deelgenomen, hebben allen aangegeven dat de reclasseringswerker
respectvol met hen omgaat en deze voldoende geïnteresseerd is en naar
hun mening vraagt. Ook gaven alle respondenten aan dat ze de reclasseringswerker voldoende konden vertrouwen. In paragraaf 2.2 is aangegeven
dat aan dit cliëntonderzoek onvoldoende cliënten hebben deelgenomen
om hier betrouwbare uitspraken over te doen.
Informatie
Uitvoering

Beleid

Check

34

Oordeel
De uitvoering ten aanzien van de omgangsvormen voldoet overwegend, het
beleid volledig en de check op de uitvoering voldoet beperkt aan de normen
en verwachtingen van de Inspectie. De reclasseringswerkers lijken zich
bewust van de omgangsvormen die zij hebben met de cliënten. De meeste
medewerkers hebben de training Motiverende Gespreksvoering gevolgd.
Motiverende gespreksvoering komt ook aan bod tijdens casuïstiekbesprekingen. De culturele diversiteit van de doelgroep krijgt, net als in 2009, niet
systematisch aandacht tijdens overleggen. Sommige reclasseringswerkers
vinden dat zij over onvoldoende kennis van andere culturen beschikken om
het werken met de doelgroep goed uit te voeren. Richtlijnen over de
omgangsvormen van de medewerkers met de cliënten zijn beschreven in de
gedragscode en er is beleid ter voorkoming van discriminatie. Alhoewel het
omgaan met cliënten aan bod komt tijdens besprekingen, heeft de
werkbegeleider weinig tot geen zicht op de wijze waarop medewerkers

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

omgaan met de cliënten. Positief is daarentegen wel dat IrisZorg cliëntonderzoek afneemt waarvan de omgangsvormen onderdeel is.

Aanbevelingen
• Biedt meer informatieverstrekking en/of trainingen aan om de kennis
over culturele diversiteit in het reclasseringswerk te vergroten.
• Zorg er voor dat de werkbegeleiders minimaal jaarlijks meegaan naar
gesprekken zodat er zicht ontstaat op de kwaliteit van bejegening van
cliënten door medewerkers.

2.6 Conclusie
De rechtspositie van de cliënt is voor een deel gewaarborgd. De aanbevelingen die de Inspectie in 2009 gaf heeft IrisZorg opgevolgd. Desondanks
komen er nog enkele aandachtspunten naar voren.
De identiteitsvaststelling verloopt overwegend goed, al is er niet altijd
voldoende aandacht voor het vergelijken van de cliënt met de afbeelding op
het identiteitsbewijs.
Hoewel veel cliënten folders ontvangen over hun rechten en plichten op het
gebied van hun privacy en de mogelijkheid tot het indienen van een klacht,
behoeft de wijze van informatieverstrekking verbetering. Ten eerste dienen
alle cliënten deze folders te ontvangen. Ten tweede dient de inhoud van de
folders standaard besproken te worden aan het begin van het reclasseringscontact en ten derde dient er een check uitgevoerd te worden op de wijze
van informatieverstrekking.
Positief is de Inspectie over de wijze waarmee IrisZorg omgaat met de
privacy van de cliënt. Reclasseringswerkers gebruiken de ‘Verklaring
omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke gegevens’ consequent
voor het inwinnen en delen van informatie en actualiseren de verklaring bij
een nieuw product en bij nieuwe contacten in het netwerk.
De Inspectie adviseert IrisZorg om meer zicht te krijgen op de wijze waarop
reclasseringswerkers hun taken met betrekking tot de rechtspositie
uitvoeren. Positief is wel dat de rechtspositie van de cliënt onderdeel is van
cliënttevredenheidsonderzoek dat IrisZorg heeft uitgevoerd.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

35

3
Advies

36

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

In het hoofdstuk Advies komen de aspecten maatschappelijke reïntegratie
(3.1), maatschappijbeveiliging (3.2) en de organisatieaspecten (3.3) aan bod.
Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaf beschrijft
die de Inspectie hanteert. Daarna volgen haar bevindingen, oordeel en
eventuele verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen. In de laatste
paragraaf van dit hoofdstuk (3.4) volgt een conclusie over de drie aspecten
ten aanzien van het taakspecialisme advies.

3.1 Maatschappelijke reïntegratie
Met betrekking tot het aspect maatschappelijke reïntegratie onderscheidt
de Inspectie twee criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de
orde komen: de bijdrage van het adviesproduct aan de maatschappelijke
reïntegratie van de cliënt en de samenwerking met de netwerkpartners
tijdens de adviesfase.

3.1.1

Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie

Criterium
De interventies die het advies voorstelt, zijn onderbouwd met een gevalideerd instrument zoals RISc of Quickscan.9 Indien het advies afwijkt van de
uitkomst van het gebruikte instrument, is dit helder onderbouwd en
vastgelegd in het dossier.
Reclasseringsadviezen stellen bijzondere voorwaarden voor die reïntegratie
van de cliënt en/of voorkoming van herhaling van delictgedrag tot doel
hebben. Er vindt controle plaats of de reclasseringsadviezen hieraan
voldoen. Er zijn heldere instructies voor het gebruik van de gevalideerde
diagnose-instrumenten en het opstellen van de reclasseringsadviezen.

Bevindingen
Onderbouwing van de geadviseerde interventies
Het uitgangspunt is dat alle reclasseringsadviezen onderbouwd zijn met een
RISc of QuickScan. Welk instrument adviseurs moeten gebruiken, hangt af
van de opdracht en de beslissing op de reclasseringsbalie. Op basis van een
QuickScan wordt een reclasseringsadvies (beknopt) geschreven en op basis
van een RISc een reclasseringsadvies. Vanwege de doelgroep is het uitgangs9

RISc (Recidive Inschattings Schalen) is een instrument dat op basis van criminogene
factoren het recidiverisico, mogelijkheden voor gedragsbeïnvloeding en de geschikte
gedragsinterventies bepaalt.
De Quickscan is een selectie-instrument om in de eerste fase van het strafproces een
inschatting te maken of een afname van de RISc wenselijk is en of de vervolgactiviteiten moeten worden ingezet.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

37

punt dat er in principe bij iedere cliënt met een RISc een MateCrimi10 wordt
afgenomen. Een uitzondering is onder andere cliënten met een slechte
beheersing van de Nederlandse taal waardoor er een tolk nodig is. Of
cliënten waarbij sprake is van een ernstige verstandelijke beperking,
psychiatrische problematiek, of er nog een recente MateCrimi voorhanden
is. De enige bijkomstigheid is dat een cliënt wel gemotiveerd moet zijn om
mee te werken aan de afname van een MateCrimi. Wanneer de reclasseringswerker twijfelt over de inzet van het juiste diagnose-instrument, vindt er
overleg plaats met de werkbegeleider. Uit het dossieronderzoek komt naar
voren dat alle dossiers een diagnose met een QuickScan of RISc bevatten.
De RISc geeft de eerste indicatie voor het benodigde controle- en zorgaanbod. Het uitgangspunt is dat deze indicatie niet leidend is, maar een
richtlijn. Wanneer de adviseur wil afwijken van deze indicatie, lopen de
werkbegeleider en de adviseur samen de RISc na om te bezien of er op de
juiste wijze is gescoord in de RISc. Als de afwijking stand houdt, beargumenteert de adviseur dit in de RISc. De werkbegeleider geeft aan dat het
beargumenteren van deze afwijking nog verbeterd kan worden, maar hier
hebben de werkbegeleiders wel aandacht voor. Uit het dossieronderzoek
komt naar voren dat afwijkingen overwegend goed zijn beargumenteerd.
Deze argumentatie in de RISc gaat voornamelijk over het afwijken van
geïndiceerde gedragsinterventies en daarvoor in de plaats de cliënt toe te
leiden naar zorg (zie paragraaf 3.1.2).
Als er een toezicht geïndiceerd is, gaat dit samen met bijzondere voorwaarden, die zijn gericht op gedragsverandering en voorkoming van recidive. Dit is
vaak noodzakelijk vanwege de multiproblematiek van de IrisZorg cliënten.

Beleid
De reclasseringsbalie bepaalt aan de hand van een beslisboom welke
diagnose ten grondslag moet liggen aan een reclasseringsadvies.
IrisZorg maakt gebruik van het digitale ‘Handboek Reclassering 3RO’ waarin
instructies staan hoe een reclasseringswerker de RISc en de QuickScan
invult, en wat er gedaan moet worden bij een overstap van de QuickScan
naar de RISc.
Voor beide soorten reclasseringsadviezen bestaan formats. Daarnaast zijn er
landelijke criteria waaraan een rapport inhoudelijk moet voldoen. Deze
criteria zijn vastgelegd in de ‘Ketenafspraken Advies’ (2009). IrisZorg heeft
zelf ook aanvullende instructies opgesteld over hoe de adviseur een
‘samenvattend beeld’ moet formuleren in het reclasseringsadvies.
10

38

De MateCrimi bepaalt de ernst van de verslavingsproblematiek, de samenhang met
psychische stoornissen en welke behandeling is geïndiceerd.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Check op de uitvoering
De werkbegeleider controleert de reclasseringsadviezen en let er op of het
juiste diagnose-instrument is gebruikt en of de inhoud van het reclasseringsadvies overeenkomt met de eerdere besluiten tijdens de bespreking
van de RISc. Tevens verwacht de werkbegeleider dat de inhoud van het
rapport een logisch consistent en onderbouwd verhaal is. Daarnaast is er
een tekstuele controle. De teamleider is minimaal betrokken bij de check
op de uitvoering.
Bijdrage aan
reïntegratie
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet overwegend, het beleid voldoet volledig en de check
op de uitvoering voldoet overwegend aan de normen en verwachtingen van
de Inspectie. De reclasseringsadviezen zijn onderbouwd met diagnoseinstrumenten en vaak ook met verdiepingsdiagnostiek. Bij afwijkingen op
de indicatie uit de RISc zoeken de adviseur en de werkbegeleider samen uit
waar dit aan ligt, en is er aandacht voor het beargumenteren van deze
afwijking. IrisZorg heeft naast de landelijke instructies nog nadere instructies geformuleerd om conclusies beter te formuleren. De werkbegeleider
checkt de reclasseringsadviezen tekstueel en op inhoud.
De afdelingsmanager is inhoudelijk verantwoordelijk voor de uitgebrachte
adviezen en ondertekent deze gezamenlijk met de rapporteur. De werkbegeleider en de teamleider hebben hier beide een gedelegeerde deelverantwoordelijkheid in; op respectievelijk inhoud en proces. De Inspectie merkt
op dat de teamleider niet inhoudelijk verantwoordelijk is voor de
reclasseringsadviezen.

3.1.2 Samenwerking met netwerkpartners
Criterium
Bij de advisering maakt de reclassering gebruik van informatie of medewerking van instanties die kunnen bijdragen aan gedragsverandering en
reïntegratie. Wanneer dat geïndiceerd is, vindt verwijzing plaats naar deze
instanties, zoals maatschappelijke opvang of begeleiding, behandelinstellingen, (schuld-) hulpverlening, werk- of uitkeringsinstanties etc. Bij deze
verwijzing wordt, indien nodig, gebruik gemaakt van een indicatiestelling
forensische zorg. De reclasseringswerkers zijn op de hoogte van het
zorgaanbod in hun regio en de heersende afspraken met de instellingen. De
reclassering heeft, afgestemd op de doelgroep, afspraken gemaakt met
lokale instellingen, bijvoorbeeld in de vorm van convenanten. Er vindt een
check plaats of reclasseringswerkers de juiste afweging maken tussen
toeleiden naar zorg of interne gedragsinterventies.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

39

Bevindingen
Toeleiden naar zorg
In het Ifzo11 is het zorgaanbod dat door justitie is ingekocht digitaal terug te
vinden. Voor indicatiestelling en toeleiding naar (niet-klinische) zorg in het
kader van een vonnis gebruiken de reclasseringswerkers dit systeem. Ifzo
geeft aan welke zorginstelling de passende zorg biedt. Er is geen overzicht
van de overige instanties, zoals werk-, schuld-, of uitkeringsinstanties. Wel
hebben IrisZorg locatie Arnhem en locatie Nijmegen een kast met folders
over de diverse instanties in de omgeving en hun aanbod. Daarnaast
wisselen de reclasseringswerkers hun kennis op het zorggebied uit via de
e-mail, tijdens overleggen of in de wandelgangen. Voor nieuwe medewerkers is er tijdens de inwerkperiode aandacht voor het zorgaanbod. Zij leggen
onder andere informatieve bezoeken af bij instanties. Eén van de werkbegeleiders houdt zich ook deels bezig met kwaliteitsontwikkeling forensische
zorg en de samenwerking met de reclassering. Hierdoor zijn de lijnen naar
het veld kort, en komen ontwikkelingen in het zorgaanbod snel bij IrisZorg
terecht.
Uit het dossieronderzoek komt naar voren dat in alle reclasseringsadviezen
contact is met een zorginstantie. Vaak vindt er ook verwijzing plaats naar
een instantie voor behandeling. De cliënten waarmee de Inspectie heeft
gesproken, bevestigen dat zij door IrisZorg in contact zijn gekomen met
verscheidene instanties die aansluiten bij de hulpvraag.
Uit de interviews blijkt daarentegen dat de adviseurs in verhouding weinig
gedragsinterventies indiceren. Zij merken in de praktijk dat de gedragsinterventies vaak niet toereikend zijn voor de multiproblematiek van de
doelgroep. Daarnaast hebben deze cliënten regelmatig al een behandelcontact. Hierdoor is het efficiënter om het behandelaanbod bij dezelfde
contactpersoon te houden en te integreren in één behandelplan, dan een
nieuw zorgtraject op te starten. Het verwijzen naar gedragsinterventies heeft
desalniettemin wel de aandacht van de adviseurs, mede door de inzet van de
gedragsinterventietrainer van IrisZorg. Ook is er informatieverstrekking
vanuit de andere reclasseringsorganisaties over het aanbod van de
gedragsinterventies.
Voor ambulante zorg kunnen de adviseurs cliënten zelf aanmelden.
Hiervoor gebruiken zij sinds 1 januari 2011 het digitale indicatie-instrument
Ifzo. Over het werken met dit systeem zijn veel klachten, desondanks lijken
11

40

Het informatiesysteem Ifzo ondersteunt de hele keten van forensische zorg, van
indicatiestelling tot en met facturatie. Het ondersteunt de indicatiestelling met een
indicatiestellingsformat dat de indicerende organisaties kunnen invullen. Wanneer
Ifzo de geschikte instelling aangeeft, impliceert dit ook dat de cliënt geschikt is voor
de instelling en zij de cliënt moeten accepteren.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

de adviseurs hier inmiddels redelijk hun weg in gevonden te hebben. Voor
klinische behandeling is een indicatie van de Indicatiestelling Forensische
Zorg (IFZ) nodig. De adviseurs hebben moeite met de administratieve last en
de idee dat de IFZ de indicatie enkel ‘vanaf het papier beoordeelt’.
Desalniettemin ervaren zij wel dat de IFZ bijna altijd de aanvraag accepteert.
Om een vlot verloop van dit proces te bemoedigen, onderhouden de
adviseurs proactief contact met de IFZ zodat de indicatie rond is voor de
zittingsdatum. Toch ervaart IrisZorg dat de IFZ vaak vier tot zes weken nodig
heeft om een indicatie af te geven, in plaats van de afgesproken twee tot
drie weken.

Voorloopaanleiding
Een voorloopaanleiding is een manier om het reclasseringstoezicht te
starten zonder dat er een opdracht is ontvangen. Dit kunnen reclasseringswerkers gebruiken om het gat tussen het uitbrengen van het advies en het
starten van het toezicht voor ontvangst van een opdracht te verkleinen.
Adviseurs geven aan eigenlijk nooit gebruik te maken van een voorloopaanleiding. Indien een cliënt zorg nodig heeft tijdens of na het opstellen van
een advies, verwijst de adviseur vaak door naar vrijwillige zorg. De adviseur
blijft dan wel de contactpersoon voor die instelling. De adviseurs zeggen dit
soms als een belasting te ervaren, mede omdat de cliënt hen nog vaak kan
benaderen.

Beleid
Er zijn vastgelegde afspraken over de samenwerking tussen de reclassering
en de behandeling door de overkoepelende organisatie IrisZorg, onder
andere ten behoeve van de adviesfase. Hierdoor wordt duidelijk tussen wie
er contact is in de fase van aanmelding en tijdens de behandeling, maar ook
wanneer er informatie-uitwisseling moet en mag plaatsvinden.
Ook zijn er meer algemene afspraken en convenanten met instanties over
de samenwerking, zoals de samenwerkingsovereenkomsten met de
Veiligheidshuizen en het privacyreglement voor het casusoverleg in het
Veiligheidshuis. Daarnaast zijn er convenanten die meer van toepassing zijn
tijdens de uitvoering van het reclasseringstoezicht (paragraaf 4.1.2).
De Inspectie constateerde in 2009 dat IrisZorg met verschillende instellingen afspraken had over de samenwerking, maar dat de verwachtingen over
en weer niet altijd helder waren vastgelegd. IrisZorg heeft nu heldere
convenanten afgesloten met ketenpartners en Veiligheidshuizen van
Arnhem, Nijmegen, Tiel en Ede.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 41

Check op de uitvoering
Tijdens de RISc-bespreking komt de indicatie aan bod, waaronder de
afweging tussen toeleiden naar zorg of aanmelden voor een gedragsinterventie. Daarnaast is dit onderwerp van gesprek tijdens de casuïstiekbespreking. Zodoende hebben de werkbegeleiders ook zicht op de kennis van de
reclasseringswerkers over het zorgaanbod. Door de inzet van een werkbegeleider ten behoeve van het behoud en de ontwikkeling van de kwaliteit van
de samenwerking tussen de forensische zorg en de reclassering, speelt
IrisZorg hier een actieve rol in.
Netwerkpartners
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering en het beleid voldoen overwegend aan de normen en
verwachtingen van de Inspectie, de check op de uitvoering voldoet volledig.
IrisZorg gebruikt het Ifzo voor indicatiestelling naar passende vormen van
ambulante zorg en/of beschermd wonen. Er is geen zorgkaart voor overige
instanties met contactpersonen en hun aanbod, zoals bijvoorbeeld werk-,
schuld-, of uitkeringsinstanties. IrisZorg heeft intern specifieke afspraken
gemaakt over de samenwerking tussen de reclassering en de overige
afdelingen. Met andere instanties en de Veiligheidshuizen zijn meer
algemene afspraken die gelden voor het gehele reclasseringsproces. Positief
is dat een werkbegeleider actief is ingezet om de samenwerking met de
forensische zorg te optimaliseren, zodoende zijn de lijnen met het veld
kort. De afweging tussen toeleiden naar zorg of het aanmelden voor
gedragsinterventies toetsen de werkbegeleiders bij de adviseurs tijdens de
RISc-bespreking.

Aanbeveling
Leg een (fysiek of digitaal) overzicht aan met daarop het aanbod aan
instanties voor de cliënten, opdat ook voor nieuwe medewerkers duidelijk
is wat het (zorg-)aanbod is en wie de contactpersonen zijn.

3.2 Maatschappijbeveiliging
Met betrekking tot het aspect maatschappijbeveiliging onderscheidt de
Inspectie twee criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de orde
komen: bijdrage aan de strafrechtketen tijdens de adviesfase en de
risico-identificatie en -beheersing met het adviesproduct.

42

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

3.2.1 Bijdrage aan de strafrechtketen
Criterium
Prioriteitstelling vindt in overleg met de opdrachtgevers plaats en wanneer
de adviseur niet kan voldoen aan de oplevertermijn, wordt de opdrachtgever tijdig volgens de afspraken op de hoogte gebracht. De reclasseringsadviezen beschrijven een reële en adequate sanctiemodaliteit, zij voldoen aan
de inhoudelijke criteria en worden, afhankelijk van het doel en de opdracht,
binnen de daarvoor gestelde termijn opgeleverd. De opdrachtgevers zijn
tevreden over de inhoud van de reclasseringsadviezen. De reclassering
maakt afspraken ten aanzien van de (tijdige) oplevering van de reclasseringsadviezen en vertaalt dit in werkinstructies. Er zijn vastgestelde criteria
voor prioriteitstelling van de adviesopdrachten, ook voor de fase van
inverzekeringstelling. De reclasseringsbalie beschikt over werkinstructies
voor de verdeling van de adviesopdrachten aan de drie reclasseringsorganisaties. De reclassering checkt of de leveringstermijnen aan de opdrachtgever
worden gehaald, evenals of de reclasseringsadviezen voldoen aan de
inhoudelijke criteria.

Bevindingen
Verdeling en prioritering
De meldingen inverzekeringstelling voor de vroeghulpbezoeken krijgt de
reclasseringsbalie per fax van de politie binnen. De reclasseringsbalie beslist
welke cliënten bezocht moeten worden door de reclassering. Prioritering
vindt in deze fase plaats op basis van de doelgroepen uit het Veiligheidshuis,
waartoe plegers van huiselijk geweld en veelplegers behoren.
Ook de adviesopdrachten komen binnen bij de reclasseringsbalie. Ten
behoeve hiervan zijn zogenaamde ‘verdeelpercentages’ opgesteld, opdat
elke organisatie een juiste instroom heeft naar gelang de bezetting en
productie. In Arnhem geldt voor de RN 66 procent, voor IrisZorg 22,5
procent en voor het LdH 11,5 procent. Inhoudelijk kijken de medewerkers
op de reclasseringsbalie naar de reclasseringsgeschiedenis van de cliënt en
of er al een reclasseringstoezicht loopt. De dak- en thuisloze cliënten gaan
naar het LdH, evenals de meeste jeugd en multiproblematische cliënten.
Cliënten met verslavingsproblematiek of die het delict onder invloed van
drugs of alcohol hebben gepleegd, gaan naar IrisZorg. De reclasseringsbalie
streeft naar dagelijkse verdeling van de adviesopdrachten, waarbij zij zoveel
mogelijk uitgaan van verdeling op basis van de inhoud. Mede doordat de
nieuwe digitale systemen meer tijd vergen en er aan het begin van de week
meer instroom is van opdrachten dan aan het einde van de week, lukt het
de reclasseringsbalie niet altijd om op dezelfde dag de opdracht toe te delen
aan een reclasseringsorganisatie. Desalniettemin geven de geïnterviewden

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

43

aan dat adviesopdrachten uiterlijk aan het einde van dezelfde week van
binnenkomst zijn verwerkt.
IrisZorg beschikt over een planningsbureau voor de reclasseringsadviezen.
Het planningsbureau fungeert voor beide locaties en is verantwoordelijk
voor de prioritering en verdeling van de reclasseringsadviezen. Het
planningsbureau maakt een overzicht van de binnengekomen opdrachten
en adviseren de teamleiders tijdens de wekelijkse verdeelvergadering over
deze verdeling. De teamleider houdt in de gaten of de adviseurs voldoende
cliënten hebben, alsmede een evenwichtige en diverse caseload ten aanzien
van de ernst en het soort delict. De werkbegeleider is hier ook bij
betrokken.
Indien er een wachtlijst is voor de reclasseringsadviezen, krijgen de
opdrachten van Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI ) prioriteit. Daarnaast
vindt prioritering plaats op basis van leverdatum, veelplegers en de zwaarte
van het delict.
Het planningsbureau nodigt in overleg met de adviseur de cliënt uit.
Wanneer een cliënt niet reageert op de eerste uitnodiging, voert de
administratie een adresverificatie uit en stuurt een herhaling van de eerste
uitnodiging naar de cliënt. Als het adres bij de eerste uitnodiging juist was,
is dit ook direct de laatste uitnodiging.
Als er spoedopdrachten binnenkomen, stuurt het planningsbureau deze
opdracht naar het team. Als er binnen twee dagen geen reactie is van één
van de adviseurs, deelt de teamleider de opdracht toe aan een adviseur.

Termijnen
De richtlijn is dat de reclassering zes weken de tijd heeft om een reclasseringsadvies voor het OM op te stellen. Bij zaken die dienen voor de
politierechter dient het reclasseringsadvies vervolgens minimaal vier weken
voor de zitting aanwezig te zijn bij het OM, bij zaken voor de meervoudige
kamer minimaal vijf weken voor de zitting. De zitting wordt dan ook in
principe niet eerder dan tien, respectievelijk elf weken gepland na de
aanvraag van het reclasseringsadvies.
In het kader van Justitiële Voorwaarden12 is het levermoment voor de zitting
regiobreed aangepast naar uiterlijk twee weken voor de zittingsdatum.
IrisZorg heeft de afspraak gemaakt dat zij de levertermijn van zes weken
aanhoudt, zelfs als dit betekent dat het reclasseringsadvies meer dan twee
weken voor de zitting wordt aangeleverd. Voorts is de afspraak dat het

12

44

Justitiële Voorwaarden is een beleidsprogramma van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie. Het uitgangspunt van dit beleid is dat korte vrijheidsstraffen beter kunnen
worden vervangen door het meer opleggen van voorwaardelijke straffen met
bijzondere voorwaarden.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

planningsbureau contact opneemt met het OM als de adviseur van de
leverdatum wil afwijken. Het arrondissement Arnhem heeft hiervoor, uniek
in Nederland, een ‘rapportageblok’ binnen het OM, die deze informatie
administratief verwerkt. Dit is een loketfunctie tussen het OM en de 3RO ten
behoeve van één aanspreekpunt voor de reclasseringsadviezen.
Aan een besluit over Binnen Beginnen (BB), Penitentiair Programma (PP),
voorwaardelijke invrijheidsstelling (v.i.) en regimegebonden verlof moet
een reclasseringsadvies (risico-indicatie) ten grondslag liggen. Een
selectiefunctionaris dient deze risico-indicatie te hebben om (mede) op
basis hiervan een plaatsing met regimeverbonden verlof af te kunnen
geven. Dit zorgt voor problemen wanneer een reclasseringsorganisatie zegt
dat het hen niet lukt om op tijd (binnen 28 dagen) te leveren.
De termijn van 28 dagen voor de levering van deze opdrachten is voor de
adviseurs krap. Een adviesopdracht gaat altijd langs verschillende schijven,
waardoor er enige tijd overheen gaat voordat de opdracht daadwerkelijk bij
de adviseur terecht komt. Indien een opdracht van de PI niet binnen de
termijn wordt gehaald, neemt het planningsbureau contact op met het
CBTR.
De levertermijn binnen de regio van CBTR Arnhem wordt gemiddeld bij
vijftig procent gehaald (paragraaf 7.5). Hierin scoort arrondissement
Arnhem ten opzichte van de andere arrondissementen het best. Doordat
enkel de helft van de reclasseringsadviezen binnen de termijn worden
opgeleverd, ontstaat er binnen PI Arnhem beklag vanuit de gedetineerden;
de fasering van de gedetineerden kan niet plaatsvinden.
Ook ten aanzien van de PI geldt dat de reclassering overlegt met het CBTR
als een leverdatum niet gehaald kan worden.
Volgens de adviseurs lukt het meestal wel om een reclasseringsadvies tijdig
op te leveren. Het blijkt echter voor de reclassering lastig te zijn om de
levertermijn te halen als het NIFP (Nederlands Instituut voor Forensische
Psychiatrie en Psychologie) ook rapporteert. De ervaring leert dat het NIFP
vaak langer nodig heeft om een rapport op te stellen dan de zes weken die
de reclassering heeft. De afspraak binnen IrisZorg is dat de adviseur
conform de levertermijn het rapport oplevert, en eventueel aanvullend
rapporteert wanneer het NIFP het rapport af heeft. Als IrisZorg toch wil
wachten op het rapport van het NIFP, voordat zij zelf het reclasseringsadvies
oplevert, is er overleg met de opdrachtgever.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de leverdatum niet altijd wordt gehaald.
Als dit het geval is, is er wel altijd registratie van overleg met de opdrachtgever. Wanneer de leverdatum niet wordt gehaald, maar er is wel een

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

45

zittingsdatum bekend, dan is het reclasseringsadvies in de meeste gevallen
twee weken voor de zittingsdatum opgeleverd.
Uit cijfers die IrisZorg heeft aangeleverd, blijkt dat zij in 2011 van de 376
aangevraagde reclasseringsadviezen er veertig retour hebben gezonden. Van
de 336 uitgebrachte reclasseringsadviezen zijn er 127 (38 procent) na de
beoogde realisatiedatum uitgebracht. Bij twintig opdrachten hiervan was
het reclasseringsadvies wel nog steeds twee weken voor de zitting aangeleverd, bij 76 opdrachten was na oplevering nog geen zittingsdatum bekend.
Bij de overige 32 reclasseringsadviezen (8,5 procent) was er sprake van
levering na de termijn van twee weken voor de zitting.
Dit jaar zal in het arrondissement Arnhem-Zutphen ZSM13 worden opgestart.
Dit betekent dat een zaak via selectietafels wordt ingedeeld, waarbij wordt
bezien of zij via de ZSM-methode afgehandeld kan worden. De ZSM-zaken
worden sneller op zitting geplaatst met als gevolg dat de reclassering ook
sneller de reclasseringsadviezen moet gaan opleveren. Nadere afstemming
hierover moet nog plaatsvinden.

Kwaliteit reclasseringadvies
Het OM geeft in de opdracht aan wat de strafverwachting is. Dit is voor
IrisZorg een indicatie of er een mogelijkheid bestaat op een onvoorwaardelijke straf en hoe zwaar het plan van aanpak kan zijn. Uit de interviews komt
naar voren dat een cliënt soms een grotere hulpbehoefte heeft dan de ernst
van het delict in feite toelaat, bijvoorbeeld behoefte aan klinische behandeling, terwijl de cliënt een licht vermogensdelict heeft gepleegd. IrisZorg
heeft overleg met de opdrachtgever of dat advies haalbaar is. Als een
dergelijke inzet niet haalbaar is, zetten de adviseurs hun zorgen en hun
indicatie uiteen in het reclasseringsadvies opdat de problematiek en de
zorgbehoefte inzichtelijk blijft, maar zij adviseren dan wel conform de
strafverwachting.
De adviseur en de werkbegeleider overleggen tijdens de RISc-bespreking of
het advies reëel is, gegeven de ernst van het feit en de persoonlijke
omstandigheden. De RISc geeft hiervan al een eerste indicatie. Tevens is er
tijdens de casuïstiekbespreking ruimte voor het advies.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de reclasseringsadviezen overwegend
aan de criteria voldoen. Het rapport is onder andere besproken met de
cliënt of er is beargumenteerd waarom dit niet is gebeurd. Er is sprake van

13

46

ZSM wordt in 2012 een landelijke werkwijze om het proces van beoordelen, straffen
en uitvoeren in elkaar te schuiven. In de ZSM-werkwijze wordt na aanhouding van de
verdachte zo spoedig mogelijk een beslissing genomen over het afdoeningstraject.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

onderbouwde adviezen en er is aangegeven op basis van welke informatie
het rapport is geschreven. Daarnaast maken de adviseurs gebruik van
referenten en diverse diagnostische instrumenten. De adviseurs proberen
vaak contact te krijgen met behandelcontacten uit het verleden. Dit omdat
zij in het verleden al langer met de cliënt hebben gewerkt en daardoor goed
zicht hebben of, en op welke wijze, een cliënt een traject volhoudt.
Opvallend is dat de uitvoerbaarheid van de interventie, of de fase van
aanmelding/intake niet altijd is beschreven. Dit is door de komst van Ifzo
ook niet altijd noodzakelijk, omdat Ifzo in feite impliceert dat een cliënt
geschikt is voor de geïndiceerde instantie (paragraaf 3.1.2).
Zowel het OM als PI Arnhem zijn tevreden over de kwaliteit van de reclasseringsadviezen. Het OM neemt bijna altijd de adviezen van de reclassering
over.
In 2011 heeft een kwaliteitsonderzoek plaatsgevonden naar de tevredenheid
van de opdrachtgevers over de adviesproducten. Uit deze gegevens blijkt dat
de opdrachtgevers de reclasseringsadviezen van IrisZorg (7,7) in het
arrondissement Arnhem boven de regionale (7,2) en landelijke gemiddelden (7,1) beoordelen. Als enige reclasseringsorganisatie in Arnhem zijn van
IrisZorg alle reclasseringsadviezen voldoende beoordeeld.
Ook hebben reclasseringsorganisaties onderling de kwaliteit van de
reclasseringsadviezen en diagnose-instrumenten beoordeeld. Nadat in 2010
een eerste ronde met kwaliteitsonderzoek naar reclasseringsadviezen heeft
plaatsgevonden, is er eind 2011 bij IrisZorg voor beide locaties opnieuw een
interne kwaliteitstoets geweest. Hierbij zijn 3RO-breed de twee typen
reclasseringsadviezen beoordeeld op een aantal kwaliteitscriteria, maar ook
de kwaliteit van de RISc en de QuickScan. Regiomanagers, unitmanagers,
beleidsmedewerkers, werkbegeleiders en reclasseringswerkers uit
Rotterdam/Dordrecht hebben de reclasseringsadviezen van Utrecht/Arnhem
beoordeeld en andersom.
Locatie Arnhem scoort onder andere goed op de kwaliteit van de integrale
conclusie in de RISc, de broninformatie in de reclasseringsadviezen en de
inhoud van de reclasseringsadviezen. Verbeterpunten betreffen onder
andere de vermelding van de uitvoerbaarheid van een interventie, onderbouwing van afwijkingen en de tijdige levering van reclasseringsadviezen.
De reclasseringsadviezen en reclasseringsadviezen (beknopt) krijgen
respectievelijk gemiddeld een 6,8 en een 6,9. Dit is hoger dan het gemiddelde van alle negentien arrondissementen.
Locatie Nijmegen scoort goed op de broninformatie in de reclasseringsadviezen, de uitwerking van de indicaties op risicomanagement in de RISc, en
de aansluiting en uitwerking van de reclasseringsadviezen (beknopt).
Locatie Nijmegen heeft, naast nog enkele andere punten, dezelfde
verbeterpunten als hierboven zijn genoemd voor locatie Arnhem. De

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

47

reclasseringsadviezen en reclasseringsadviezen (beknopt) krijgen respectievelijk gemiddeld een 6,2 en een 7,4. Hier geldt dat alleen de reclasseringsadviezen (beknopt) hoger worden beoordeeld dan het gemiddelde van alle
negentien arrondissementen.
In paragraaf 7.5 wordt verder ingegaan op deze evaluaties.
De Inspectie heeft in 2009 aanbevolen dat IrisZorg de kwaliteit van de
reclasseringsadviezen moest verbeteren door daarin plannen van aanpak
met heldere concrete doelstellingen op te nemen. De huidige formats van
de reclasseringsadviezen dwingen de adviseurs om plannen van aanpak op
te stellen. De reclasseringsadviezen bevatten nu dan ook, indien geïndiceerd, een plan van aanpak.

Beleid
De reclasseringsbalie krijgt de adviesopdrachten binnen en verdeelt deze
opdrachten over de drie reclasseringsorganisaties. In de ‘Spelregels
instroomverdeling 3RO’ staat dat de ‘Bilthovencriteria 1995’14 en de
productieplanning leidend zijn.
In 2009 constateerde de Inspectie dat er geen eenduidige afspraken waren
met het OM over levertermijnen van reclasseringsadviezen. Zowel door de
landelijke ontwikkelingen als de regionale afspraken op dit gebied, is hier
nu wel duidelijkheid over. De landelijke afspraken op basis van het
programma Justitiële Voorwaarden, zijn namelijk regionaal aangepast in
het ‘Afsprakenregister Regio Arnhem-Zutphen’ (28-12-2011). Een regionale
aanpassing is dat de 3RO de reclasseringsadviezen uiterlijk twee weken voor
de zitting mogen opleveren. Sinds 1 januari 2012 is het ook de afspraak dat
het OM enkel een reclasseringsadvies aanvraagt wanneer een zittingsdatum
bekend is. Alle partijen zijn hier tevreden over. Daarnaast staan in het
Afsprakenregister zowel de termijnen voor de fase van inverzekeringstelling
als de termijnen voor de overige reclasseringsadviezen, maar ook de
richtlijnen voor prioriteitstelling.
In het 3RO-brede Handboek Reclassering staan instructies voor het
opstellen van de diverse reclasseringsadviezen.

Check op de uitvoering
In 2009 constateerde de Inspectie dat IrisZorg onvoldoende de levertermijnen monitorde. Het planningsbureau en de teamleider hebben nu zicht op
de leverdata. Desalniettemin ligt de verantwoordelijkheid om op tijd het
reclasseringadvies te leveren bij de adviseur. Er komt vanuit het CJIB een
14

48

In de Bilthovencriteria is geregeld hoe een zaak verdeeld moet worden naar een van
de drie reclasseringsorganisaties die het best aansluit bij de problematiek van de
cliënt.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

rappèl als de leverdatum nadert en het reclasseringsadvies nog niet in
JD-online is geplaatst. Het CBTR houdt ook de termijnen in de gaten.
Inhoudelijk is er zelden overleg met de teamleider. De besluitvorming ligt
voornamelijk bij de adviseur en de werkbegeleider. De werkbegeleider doet,
zoals eerder is beschreven, een inhoudelijke check op de kwaliteit van het
reclasseringsadvies. De werkbegeleider stuurt ook aan op het gebruik van
referenten. Voordat de administratie het reclasseringsadvies in JD-online
plaatst, checken zij het reclasseringsadvies op grammatica en stijlfouten.
Bijdrage
strafrechtketen
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering en de check op de uitvoering voldoen overwegend aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. Het beleid voldoet volledig.
Positief is dat IrisZorg een planningsbureau heeft voor de juiste prioritering
en verdeling van de adviesopdrachten. Voor hen is ook een rol weggelegd in
het spoedig uitnodigen van de cliënt en het monitoren van de levertermijnen. Ook de teamleider vervult ten aanzien van laatstgenoemde een rol. De
werkbegeleider is met name inhoudelijk verantwoordelijk voor de
reclasseringsadviezen. De reclasseringsadviezen voldoen meestal aan de
criteria. Een aandachtspunt betreft het vermelden van de fase van aanmelding bij een instelling zodat dit tijdens de zitting ook inzichtelijk is.
Daarnaast adviseert de Inspectie aan IrisZorg om het percentage op tijd
geleverde reclasseringsadviezen op peil te krijgen en te blijven monitoren
opdat levertermijnen minder vaak worden overschreden.

Aanbevelingen
• Benoem de fase van aanmelding van een cliënt bij een organisatie opdat
dit tijdens de zitting ook inzichtelijk is.
• Zorg voor het behalen van de levertermijnen van de adviesopdrachten.

3.2.2 Risico-identificatie en –beheersing
Criterium
De reclassering beschrijft in haar adviezen de ernst en aard van de recidiverisico’s en, indien geïndiceerd, controlemiddelen waarmee recidiverisico’s
beheerst kunnen worden. Als er geen bijzondere voorwaarden worden
geadviseerd, is dit gemotiveerd beschreven in het reclasseringsadvies.
Reclasseringswerkers zijn bekend met de mogelijkheden en de contra-indicaties van het inzetten van elektronische controle. Er zijn heldere instructies
voor het beschrijven van recidiverisico’s, en indien nodig voor het toepassen van controlemiddelen, alsmede voor de inzet van elektronische
controle. De organisatie controleert of de risico-inschatting en de toepassing van controlemiddelen volgens de instructies plaatsvinden.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 49

Bevindingen
Inzet van controlemiddelen
Uit het dossieronderzoek komt naar voren dat de adviseurs het recidiverisico beschrijven in het reclasseringsadvies, evenals het risico op letselschade en het risico op onttrekken aan de voorwaarden.
Volgens de geïnterviewden komt het nooit voor dat een reclasseringstoezicht wordt geadviseerd zonder bijzondere voorwaarden. De meldplicht
maakt namelijk altijd onderdeel uit van een reclasseringstoezicht. Dit blijkt
ook uit het dossieronderzoek. Het controlemiddel urinecontrole zetten de
adviseurs in als het voor de cliënt haalbaar is om schoon te blijven van
alcohol en drugs. Soms is iemand dusdanig verslaafd, dat urinecontrole
enkel wordt ingezet om zicht te houden op het gebruik. Het inzetten van
een alcohol- of drugsverbod is voor de doelgroep van IrisZorg vaak niet
haalbaar.

Elektronische controle
RN Arnhem voert het controlegedeelte uit van de elektronische controle.
Als IrisZorg elektronische controle overweegt, betekent dit dat RN Arnhem
het vooronderzoek hiervoor uitvoert, en IrisZorg dit advies aan hun
reclasseringsadvies toevoegt. Ondanks deze regeling, vraagt IrisZorg bijna
nooit een vooronderzoek aan en adviseert IrisZorg dan ook zelden elektronische controle als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijke straf met
reclasseringstoezicht. Dit komt volgens de adviseurs mede doordat de
cliënten van IrisZorg vaak ongeschikt zijn voor elektronische controle,
bijvoorbeeld door afwezigheid van een vaste verblijfplaats. De geïnterviewden geven aan dat de inzet van elektronische controle een aandachtspunt is.
Een huidige ontwikkeling is dat de SVG in 2012 zelf het vooronderzoek wil
gaan doen, maar ook de controle wil gaan uitvoeren tijdens het
reclasseringstoezicht.
Een medewerker van RN Arnhem-Nijmegen heeft recent voorlichting
gegeven over elektronische controle bij IrisZorg Nijmegen. Hierdoor is de
mogelijkheid tot het adviseren van elektronische controle onder de
aandacht gebracht bij de adviseurs.

Beleid
De Inspectie constateerde in 2009 dat er geen beleid was hoe IrisZorg de
inzet van controlemiddelen afstemde op het recidiverisico en dit kon
opnemen in het advies. Door de landelijke ontwikkelingen ten aanzien van
het format van de RISc en het reclasseringsadvies, wordt de adviseur nu
gedwongen om bij advisering van een reclasseringstoezicht controlemiddelen in te zetten die passend zijn bij het recidiverisico. Ook is concreet
geformuleerd wanneer welke controlemiddelen toegestaan zijn.

50 | IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

De RISc geeft een eerste indicatie van het recidiverisico en van de inzet van
controlemiddelen. Verder stimuleert de RISc de adviseurs om het recidiverisico en de in te zetten controlemiddelen gemotiveerd te beschrijven. Dit
wordt automatisch overgenomen in het reclasseringsadvies. In het
3RO-brede ‘Ontwerp Toezicht’ (2009) en in de ‘Gebruikershandleiding
Ontwerp Toezicht’ (2009) zijn gedetailleerde instructies gegeven met
betrekking tot de inzet van controlemiddelen.

Check op de uitvoering
De inzet van controlemiddelen gaat altijd in overleg met de werkbegeleider
en komt ook ter sprake tijdens de RISc-bespreking. Ook de inschatting van
het recidiverisico is hier onderwerp van gesprek. Leidraad hiervoor zijn de
criminogene en de delictgerelateerde factoren. De werkbegeleider controleert tijdens het lezen van het reclasseringsadvies nogmaals de consistentie
van het advies.
Risicoidentificatie/
-beheersing
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering en het beleid voldoen volledig aan de normen en verwachtingen van de Inspectie. De check op de uitvoering voldoet overwegend.
Elektronische controle wordt nog in geringe mate geadviseerd, enerzijds
omdat de doelgroep vaak ongeschikt is, anderzijds omdat deze mogelijkheid, ondanks de voorlichting, minder leeft onder de medewerkers.
Mogelijk dat hier door de introductie van elektronische controle binnen de
SVG verandering in komt. Er zijn diverse documenten waarin de inzet van
controlemiddelen is beschreven.
De inzet van controlemiddelen en de inschatting van het recidiverisico is
onderwerp van gesprek tijdens de RISc-bespreking. Daarnaast is er nog een
controlemoment bij de oplevering van het reclasseringsadvies.

3.3 Organisatieaspecten
Met betrekking tot de organisatieaspecten zijn hier ten aanzien van het
taakspecialisme advies aanvullingen terug te vinden op de criteria die in
hoofdstuk 7 aan bod zullen komen. De aanvullingen aangaande het
taakspecialisme advies vallen onder het criterium personeelsvereisten.

3.3.1 Personeelsvereisten
Criterium
De uitvoerders van de RISc en de QuickScan zijn in het bezit van een recente
licentie om deze instrumenten toe te passen. Hetzelfde geldt voor de
gebruikers van instrumenten ten behoeve van verdiepingsdiagnostiek, zoals

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 51

MateCrimi en Static9915. Het geldt als een vereiste dat uitsluitend medewerkers met een licentie deze instrumenten mogen toepassen. Er is een
registratiesysteem waarmee wordt bijgehouden of de uitvoerders van de
diagnostische instrumenten in het bezit zijn van een geldige licentie.

Bevindingen
Alle adviseurs krijgen snel na hun aanstelling een cursus om de RISc en
QuickScan af te mogen nemen. Ook de toezichthouders zijn RIScgecertificeerd (paragraaf 4.2.1). Ondanks het feit dat er onder de doelgroep
van IrisZorg weinig zedendelicten voorkomen en zij deze cliënten dus
weinig krijgen toebedeeld, beschikken bijna alle adviseurs over een licentie
om Static99 af te nemen.
Zoals eerder is aangegeven (paragraaf 3.1.1), is het uitgangspunt van IrisZorg
dat bij alle cliënten een MateCrimi wordt afgenomen. Alle adviseurs
beschikken dan ook over een licentie voor het instrument MateCrimi.
De administratie zorgt voor de aanmelding van medewerkers voor de
cursussen voor het afnemen van de diagnose-instrumenten. Als een
reclasseringswerker te weinig RISc-en afneemt, krijgt de administratie van
het hoofdkantoor van de SVG een melding. De administratie besluit
vervolgens of de licentie wordt ingetrokken of voortgezet. Dit zal echter
eerder aan de orde zijn bij toezichthouders dan bij adviseurs.
Personeelsvereisten
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering, het beleid, en de check op de uitvoering voldoen aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. De medewerkers zijn gecertificeerd voor diagnose-instrumenten. In positieve zin valt het op dat het
afnemen van verdiepingsdiagnostiek is ingebed in de werkwijze van
IrisZorg. Daarnaast is er door de administratie zicht op de geldigheid van de
licenties.

15

52

Static99 is een risicotaxatie-instrument om het recidiverisico van zedendelinquenten
te bepalen.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

3.4 Conclusie
Binnen het taakspecialisme advies voldoet IrisZorg op alle criteria van de
aspecten maatschappelijke reïntegratie en maatschappijbeveiliging, evenals
op de criteria van de organisatieaspecten, overwegend of volledig aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. Met name vanwege landelijke
ontwikkelingen zijn alle aanbevelingen die de Inspectie in 2009 op het
taakspecialisme advies gaf opgevolgd.
De reclasseringsadviezen dragen bij aan maatschappelijke reïntegratie,
doordat zij gebaseerd zijn op diagnostische instrumenten en veelal ook met
verdiepingsdiagnostiek. IrisZorg is actief in het zoeken naar het juiste
interventieaanbod, waarbij er met name toegeleid wordt naar zorginstellingen of andere hulpverleningsorganisaties, en in mindere mate naar intern
beschikbare gedragsinterventies. IrisZorg gebruikt het Ifzo voor indicatiestelling naar passende vormen van ambulante zorg en/of beschermd
wonen. Er is geen zorgkaart voor overige instanties met contactpersonen en
hun aanbod, zoals bijvoorbeeld werk-, schuld-, of uitkeringsinstanties. De
afdelingsmanager is inhoudelijk verantwoordelijk voor de uitgebrachte
adviezen en ondertekent deze gezamenlijk met de rapporteur. De werkbegeleider en de teamleider hebben beide een gedelegeerde deelverantwoordelijkheid; op respectievelijk inhoud en proces. De Inspectie merkt op dat de
teamleider niet inhoudelijk verantwoordelijk is voor de
reclasseringsadviezen.
Ten aanzien van de maatschappijbeveiliging is de Inspectie positief over het
planningsbureau dat IrisZorg heeft voor de juiste prioritering en verdeling
van de adviesopdrachten. De reclasseringsadviezen voldoen overwegend
aan de criteria en er is voldoende aandacht voor het inzetten van controlemiddelen en de inschatting van het recidiverisico. De reclasseringsadviezen
worden zowel door de opdrachtgevers, als door andere reclasseringsorganisaties, als voldoende beoordeeld. De Inspectie adviseert IrisZorg de fase van
aanmelding van een cliënt bij een organisatie te vermelden in het reclasseringsadvies, opdat dit tijdens de zitting ook inzichtelijk is. Daarnaast beveelt
de Inspectie IrisZorg aan om de termijnen waarbinnen de reclasseringsadviezen geleverd worden nauwlettend te monitoren, zodat deze termijnen
minder worden overschreden.
De personeelsvereisten binnen het taakspecialisme advies zijn op orde.
Adviseurs beschikken over de juiste licenties en het is in positieve zin
opvallend dat het afnemen van verdiepingsdiagnostiek onderdeel is van de
werkwijze van IrisZorg.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

53

4
Toezicht

54

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

In het hoofdstuk Toezicht komen de aspecten maatschappelijke reïntegratie
(4.1) en maatschappijbeveiliging (4.2) aan bod. Elke paragraaf opent met
een standaardtekst die kort de maatstaf beschrijft die de Inspectie hanteert.
Daarna volgen haar bevindingen, oordeel en eventuele verbetervoorstellen
in de vorm van aanbevelingen. In de laatste paragraaf van dit hoofdstuk
(4.3) volgt een conclusie over de twee aspecten ten aanzien van het
taakspecialisme toezicht.

4.1 Maatschappelijke reïntegratie
Met betrekking tot het aspect maatschappelijke reïntegratie onderscheidt
de Inspectie twee criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de
orde komen: de inhoud van het reclasseringscontact en de samenwerking
met de netwerk- en ketenpartners tijdens het toezicht.

4.1.1

Inhoud van het reclasseringscontact

Criterium
De invulling van het toezicht is gebaseerd op bijzondere voorwaarden,
indien deze zijn opgelegd door de rechter. Het toezicht is onderbouwd met
een RISc. Verder is er een aantoonbare overdracht van degene die het
reclasseringsadvies heeft opgesteld aan de toezichthouder. Tijdens het
toezicht is er naast controle ook ruimte voor begeleiding. De wijze waarop
het toezicht bijdraagt aan gedragsverandering, recidivevermindering en
reïntegratie van de cliënt is vastgelegd in beleid en vertaald naar procesbeschrijvingen of instructies. Er vindt controle plaats of het toezicht conform
de procesbeschrijving een bijdrage levert aan gedragsverandering, recidivevermindering en reïntegratie van de cliënt, waarbij er sprake is van een
recente diagnose, bijzondere voorwaarden en een balans tussen controle en
begeleiding.

Bevindingen
Onderbouwing van het toezicht
De bijzondere voorwaarden die in het vonnis zijn vermeld, vormen de basis
voor de uitvoering van het toezicht. In IRIS is het vonnis met vermelding
van de bijzondere voorwaarden opgenomen. Uit het dossieronderzoek
blijkt verder dat de toezichten altijd onderbouwd zijn met een RIScdiagnose. In de meeste gevallen is deze diagnose niet ouder dan een jaar op
het moment van de start van het toezicht.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

55

Invulling van het toezicht
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de overdracht van een cliënt van de adviseur
aan de toezichthouder niet beschreven staat in IRIS. De reclasseringswerkers
geven aan dat overleg meestal wel voorkomt, maar er is geen sprake van een
formeel overdrachtsmoment. De teamleider in Nijmegen vertelt bij de
verdeling van de zaak aan de toezichthouder wie de adviseur is geweest, zodat
beide partijen elkaar snel kunnen vinden. Registratie van overleg vindt niet
plaats, tenzij er specifieke afspraken worden gemaakt. De reclasseringswerkers
zijn positief over het onderlinge contact, wat met name komt doordat zij met
meerdere collega’s, zowel adviseurs als toezichthouders, op een kamer werken.
Ook is er sprake van overleg tussen de reclasseringswerker werkstraf en de
toezichthouder als een cliënt een werkstraf moet uitvoeren. Tevens is er
overleg tussen de trainer en de toezichthouder als de cliënt een gedragsinterventie volgt (paragraaf 6.1.2).
Uit het dossieronderzoek blijken toezichten zowel uit begeleiding als
controle van de toezichthouder te bestaan. Soms zijn er specifieke aandachtspunten voor de begeleiding geformuleerd. Toezichthouders helpen
cliënten met aanmeldingen bij instanties, bemiddelen in de thuissituatie,
motiveren cliënten voor behandeling. Daarnaast oefenen zij ook controle uit
door bijvoorbeeld huisbezoeken af te leggen. Toezichthouders geven aan dat
zij in de uitvoering van het toezicht moeite hebben om een goede balans te
vinden tussen controleren en begeleiden. Zij vinden dat de uitvoering van de
toezichten erg is geprotocolleerd en dat er weinig ruimte is om naar eigen
inzicht te handelen. Zij ervaren dat het computersysteem IRIS leidend is, en
niet de cliënt. De geïnterviewde cliënten ervaren dit niet zo.

Beleid
Het uitgangspunt voor de uitvoering van het reclasseringstoezicht is het
3RO-brede Ontwerp Toezicht uit 2009. Dit document en de bijbehorende
gebruikershandleiding (2009) geven heldere instructies over de uitvoering
van het toezicht. Hierin staat onder andere beschreven dat er een diagnose
aan het toezicht ten grondslag moet liggen. De reclasseringswerkers maken
daarnaast gebruik van het 3RO-brede Handboek Reclassering.
In 2009 adviseerde de Inspectie om instructies op te stellen voor de
overdracht van een adviseur aan een toezichthouder. Hoewel in het
Ontwerp Toezicht en de bijbehorende gebruikershandleiding is opgenomen
dat adviseurs en toezichthouders goed op de hoogte moeten zijn van
elkaars werk, is niet vastgelegd hoe dit vormgegeven moet worden.16
16

56

Sinds de herziening van het Toetsingskader Reclassering (2011), legt de Inspectie de
nadruk op de uitvoering en registratie van de overdracht en niet langer op de
aanwezigheid van instructies hierover.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Check op de uitvoering
De verantwoordelijkheid om te checken of de toezichthouder het reclasseringstoezicht op de juiste wijze uitvoert, ligt bij de werkbegeleiders. De
inrichting van het toezicht komt aan bod tijdens het opmaken van de
toezichtovereenkomst (paragraaf 4.2.1). De werkbegeleider kijkt of de
toezichthouders voldoende inzetten op recidivevermindering en gedragsverandering. Ook is de balans tussen begeleiden en controleren een
gespreksonderwerp tijdens de casuïstiekbespreking of de
caseloadbespreking.
Reclasseringscontract
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet overwegend aan de normen en verwachtingen van de
Inspectie. Het beleid en de check op de uitvoering voldoen volledig.
De toezichthouders geven conform de opdracht invulling aan het reclasseringstoezicht. Tijdens het toezicht is er aandacht voor begeleiding en
controle, alhoewel toezichthouders vinden dat de nadruk ligt op controle.
Er is geen standaardoverdracht van cliënten van de adviseur naar de
toezichthouder. Indien er wel sprake is van een overdracht dan leggen
reclasseringswerkers dit niet vast in het dossier, tenzij er specifieke
afspraken worden gemaakt.
Er liggen duidelijke werkinstructies ten grondslag aan de invulling van het
reclasseringscontact. De werkbegeleider heeft de verantwoordelijkheid over
de inhoudelijke uitvoering van het reclasseringstoezicht.

Aanbeveling
Realiseer een standaard overdracht tussen adviseur en toezichthouder om
bijzonderheden over te dragen. Draag zorg voor registratie, opdat inzichtelijk is wat er besproken is.

4.1.2 Samenwerking
Criterium
Tijdens het reclasseringstoezicht vindt er samenwerking plaats met de
politie en relevante instellingen die een bijdrage kunnen leveren aan de
controle op en de begeleiding van de cliënt. Onder de reclasseringswerkers
is bekend wat de desbetreffende afspraken hieromtrent zijn. De organisatie
heeft ten behoeve hiervan afspraken gemaakt met lokale instellingen en de
politie. Er vindt controle plaats of reclasseringswerkers voldoende kennis
hebben omtrent het zorgaanbod en, indien geïndiceerd, de cliënt toeleiden
naar zorg en gebruik maken van het aanbod van zorginstellingen.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

57

Bevindingen
Uitvoering
In paragraaf 3.1.2 is beschreven hoe adviseurs op de hoogte blijven van en
omgaan met het zorgaanbod in de regio. Dit komt grotendeels overeen met
de toezichthouders. De toezichthouders wisselen onderling informatie uit
over (zorg)instellingen tijdens de casuïstiekbespreking of in de wandelgangen. Ook ontvangen zij per e-mail regelmatig informatie over instellingen.
De toezichthouders zijn voldoende op de hoogte van het zorgaanbod.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de toezichthouders met diverse
instellingen contact hebben. Bij alle bekeken toezichten ontvangt de cliënt
behandeling of begeleiding van een (zorg-)instelling waarmee de toezichthouder contact onderhoudt. Dit overleg wordt in IRIS geregistreerd.
Indien nodig, stellen de toezichthouders een indicatie op door middel van
Ifzo.
IrisZorg heeft overleg met de politie wanneer dit nodig is. Dit gebeurt op
casusniveau, maar ook tijdens ketenoverleggen op het Veiligheidshuis
(paragraaf 7.2).

Beleid
In 2009 adviseerde de Inspectie om vast te leggen met welke instanties
samenwerkingsafspraken gemaakt moesten worden. Hieraan heeft IrisZorg
gehoor gegeven door afspraken vast te leggen met diverse instanties.
Specifiek voor de uitvoering van het toezicht is er in 2011 een samenwerkingsovereenkomst op landelijk niveau afgesloten met de politie, de drie
reclasseringsorganisaties en het OM in het kader van toezicht op de
naleving van bijzondere voorwaarden. Hierin gaat het zowel om de
informatie-uitwisseling als eenduidige afspraken over hoe de verschillende
partijen moeten handelen bij overtreding door de cliënt van de bijzondere
voorwaarden.
Daarnaast beschikt IrisZorg over een ‘Afsprakenregister Justitiële
Voorwaarden regio Arnhem-Zutphen’ (2011) en een aanvulling hierop in
verband met de wetswijziging per 1 april 2012. Deze documenten zijn
afgeleid van de landelijke richtlijnen Justitiële Voorwaarden en regionaal
aangepast. Een voorbeeld hiervan is de wijze waarop OM en ZM (Zittende
Magistratuur) de bijzondere voorwaarden moet overnemen uit het
reclasseringsadvies. In het kader van justitiële voorwaarden is de afspraak
vastgelegd dat politie (wijkagent) en toezichthouder bij de start van elk
toezicht met vrijheidsbeperkende voorwaarden contact hebben. Hier
bestaan instructies over voor de toezichthouder.

58

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Ten behoeve van de informatie-uitwisseling over tbs-gestelden en zedendelinquenten is er een convenant opgesteld tussen de 3RO in Arnhem, het OM
en de politie Gelderland-Midden en Gelderland-Zuid. Het doel hiervan is
om de politie meer inzicht te geven in de cliënten en de trajecten die zij
doorlopen, evenals het realiseren van aanspreekpunten binnen de politie
voor de 3RO en het uitwisselen van informatie over de aanpak/het begeleidingsplan en het gedrag van de cliënten. Daarnaast is in dit convenant
opgenomen welke gegevens de partijen mogen uitwisselen.
Zoals al in paragraaf 3.1.2 is genoemd, zijn er voor het algemene reclasseringsproces samenwerkingsafspraken gemaakt tussen de reclassering en
behandeling binnen IrisZorg (2011). Ook zijn er samenwerkingsovereenkomsten en een privacyreglement opgesteld met betrekking tot deelname
aan casusoverleg in Veiligheidshuizen.

Check op de uitvoering
De afdelingsmanager neemt deel aan verschillende overlegvormen waarin
onder andere de samenwerking tussen de reclasseringsafdeling en de
andere partijen aan bod komt (paragraaf 7.2). Ook de kwaliteit van
informatie-uitwisseling is hierin onderwerp van gesprek. De werkbegeleider, en dan specifiek de werkbegeleider die belast is met de portefeuille
zorg, houdt het zorgaanbod onder de aandacht bij de medewerkers. Verder
houdt de werkbegeleider zicht op de kennis van het zorgaanbod tijdens
casuïstiek- en andere overleggen.
Samenwerking
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering van de samenwerking voldoet volledig, het beleid overwegend en de check op de uitvoering voldoet volledig aan de normen en
verwachtingen van de Inspectie.
Toezichthouders zijn goed op de hoogte van het zorgaanbod in de regio. In
de casuïstiekbespreking en tijdens informeel overleg bespreken medewerkers met welke organisaties zij samenwerken. IrisZorg beschikt over diverse
convenanten en protocollen waarin de samenwerking en informatie-uitwisseling met instanties en ketenpartners is beschreven. IrisZorg gebruikt het
Ifzo voor indicatiestelling naar passende vormen van ambulante zorg en/of
beschermd wonen. Er is geen zorgkaart voor overige instanties met
contactpersonen en hun aanbod, zoals bijvoorbeeld werk-, schuld-, of
uitkeringsinstanties. Tijdens interne overlegvormen is er aandacht voor het
op niveau houden van de kennis van het zorgaanbod. De afdelingsmanager
bewaakt de kwaliteit van de samenwerking in externe overlegvormen.

Aanbeveling
Zie aanbeveling paragraaf 3.1.2.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

59

4.2 Maatschappijbeveiliging
Met betrekking tot het aspect maatschappijbeveiliging onderscheidt de
Inspectie twee criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de orde
komen. Ten eerste de bijdrage aan de strafrechtketen tijdens het toezicht en
de risico-identificatie. Ten tweede de risicobeheersing tijdens het toezicht.

4.2.1 Bijdrage aan de strafrechtketen en risico-identificatie
Criterium
Opdrachten voor reclasseringstoezicht worden, afhankelijk van de modaliteit, binnen de vastgestelde termijnen in uitvoering genomen. De uitvoering van toezichten vindt in het geval van krappe capaciteit plaats volgens
een afgesproken prioriteitstelling. Binnen zes weken na aanvang van het
toezicht heeft de cliënt de standaardgedragsregels, evenals de toezichtovereenkomst, ondertekend.
De doelen in de toezichtovereenkomst zijn SMART17 geformuleerd en dragen
bij aan gedragsverandering, reïntegratie en recidivevermindering van de
cliënt. De uitvoering van het toezicht sluit vervolgens aan op het opgestelde
plan van aanpak of het reïntegratieplan voor gedetineerden en/of op de
inhoud van en de bepalingen in het vonnis of in de schorsing van de
voorlopige hechtenis. Bij de uitvoering van het toezicht wordt gebruik
gemaakt van controlemiddelen die, afhankelijk van het toezichtniveau,
landelijk zijn voorgeschreven.18 Deze controlemiddelen staan in verhouding
tot het toezichtniveau. Indien een toezicht aanvangt terwijl er nog geen
RISc voorhanden is, wordt die zo snel mogelijk uitgevoerd om gericht
invulling te kunnen geven aan het toezicht. De reclassering rapporteert op
de daarvoor vastgestelde momenten aan de opdrachtgever en aan andere
betrokken partijen. Deze evaluaties en rapportages voldoen aan de daarvoor
gestelde kwaliteitscriteria. Hierin komen in ieder geval de vorderingen van
de cliënt aan bod op de leefgebieden die zijn aangemerkt als criminogene
factor. Bij voortijdige (positieve) beëindiging van het toezicht, wanneer het
toezicht niet tot stand is gekomen, indien er sprake is van overtreding van
de bijzondere voorwaarde of als een toezicht niet tijdig kan aanvangen,
vindt overleg met de opdrachtgever plaats. Dit gebeurt ook bij (dreigende)
onbeheersbaarheid van de risico’s. Naast de eerder genoemde vormen van
beëindiging, krijgt de opdrachtgever eveneens bij het verstrijken van de

17
18

60

SMART staat voor Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden.
Het reclasseringstoezicht bestaat uit 3 niveaus van toezichthouden. Niveau 3
toezichten betreffen de zaken met een hoog recidiverisico en hebben daardoor de
hoogste intensiteit van toezichthouden. Niveau 1 toezichten betreffen de zaken met
het laagste recidiverisico en de minste intensiteit van toezichthouden.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

proeftijd een afsluitbericht van het toezicht. De cliënt heeft recht op inzage
in de verscheidene rapportages.
Het bovenstaande is vastgelegd in instructies en er wordt gecheckt of de
uitvoering conform die instructies plaatsvindt.

Bevindingen
Voorloopaanleidingen
In paragraaf 3.1.2 is aan bod gekomen hoe adviseurs omgaan met cliënten
die zorg nodig hebben, maar waarvoor nog geen toezichtopdracht is
ontvangen. Toezichthouders geven aan dat zij een voorloopaanleiding
toepassen, indien er gedurende een lopend toezicht een nieuw vonnis is
uitgesproken maar de opdracht nog niet is ontvangen. Doorgaans vertelt de
cliënt of de reclasseringsbalie over deze veroordeling. Volgens de toezichthouders mag een voorloopaanleiding alleen worden toegepast als er een
uitspraak is geweest tot een toezicht, maar de opdracht nog niet ontvangen
is. Het management geeft aan dat een voorloopaanleiding ook mogelijk is
als er nog geen vonnis is uitgesproken.
Binnen IrisZorg Nijmegen wordt gebruik gemaakt van gemeentelijk
casemanagement waarbij een toezichthouder een cliënt, meestal een
veelpleger, begeleidt op vrijwillige basis. De gemeente financiert het
toezicht.

Prioritering
Het planningsbureau van de adviseurs houdt ook de binnengekomen
toezichtopdrachten bij. Er is momenteel geen wachtlijst voor toezichten.
Eén keer per week is er een verdeelvergadering waarbij alle opdrachten
worden verdeeld. De administratie mailt spoedopdrachten aan alle
toezichthouders van de desbetreffende locatie. Er komt bijna altijd een
reactie van een toezichthouder die de opdracht wil oppakken, zo niet, dan
grijpt de teamleider in.
Tot begin 2012 is er wel sprake geweest van een wachtlijst voor toezichten.
Alle bijzondere toezichten werden meteen gestart, zoals hoog risico zaken,
schorsingen, opdrachten uit de PI of veelplegers. De wachtlijst is vooral
teruggedrongen door nieuw personeel aan te nemen, er zijn in 2011 acht
nieuwe medewerkers gestart.
De wachtlijst is daarnaast afgenomen doordat goed lopende toezichten op
een ‘laag pitje’ zijn gezet of voortijdig positief zijn afgerond.
IrisZorg Arnhem is van plan op kort termijn aan te vangen met een
piketdienst voor het starten van nieuw binnengekomen toezichten. Een
cliënt zal dan het eerste contact met een soort intakemedewerker hebben
waarna het toezicht verdeeld wordt aan een vaste toezichthouder. Door
middel van de piketdienst hoopt IrisZorg ook cliënten met een ‘zelf-meld-

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 61

plicht’19 beter op te kunnen vangen. Het instellen van een piketdienst is
nodig wegens de ‘Dadelijke uitvoerbaarheid van voorwaarden en toezicht’
(DUT)20, zoals vastgelegd in Justitiële Voorwaarden.

Starttermijnen
Er bestaan landelijke richtlijnen waarin is vastgelegd binnen welke termijn
toezichten moeten starten.21 Eind 2010 (Arnhem) en begin 2011 (Nijmegen)
heeft een 3RO-brede audit van het reclasseringstoezicht plaatsgevonden.
Het tijdig starten van toezichten, ongeacht de modaliteit, was een punt van
aandacht, dat hieruit naar voren kwam. Toen bleek 86 procent (Arnhem) en
70 procent (Nijmegen) van alle toezichten na de maximaal toegestane
starttermijn te beginnen. In 2011 zijn deze cijfers van Arnhem en Nijmegen
gezamenlijk verbeterd: 30 procent van de voorwaardelijke veroordelingen
zijn te laat gestart en 4 procent van de voorwaardelijke schorsingen
preventieve hechtenis. Dit beeld wordt bevestigd door het
dossieronderzoek.
Zoals beschreven kunnen tegenwoordig alle toezichten snel na binnenkomst verdeeld worden en is er geen wachtlijst meer. Naast het hebben van
een wachtlijst, werd te laat starten ook veroorzaakt door het niet tijdig
aangeleverd krijgen van de opdrachten. Soms ontvangt IrisZorg vonnissen
die een jaar oud zijn. Uit het dossieronderzoek blijkt ook dat enkele
opdrachten binnen zijn gekomen nadat de maximaal toegestane starttermijn overschreden is. IrisZorg geeft aan dat opdrachten tot toezicht vanuit
de PI (zoals PP, v.i.) soms binnenkomen op het moment dat alle toezichten
net verdeeld zijn. De toezichthouders hebben dan een volle caseload en het
behalen van de starttermijn van binnen een week is dan vaak niet meer
haalbaar. De teamleider zoekt geen contact met de opdrachtgever als de
starttermijn niet behaald wordt.

Start van het toezicht
Na verdeling van de opdracht start de toezichthouder zo spoedig mogelijk
met het toezicht. De wijze waarop het eerste contact met de cliënt tot stand
komt verschilt, meestal is er sprake van het maken van een telefonische
afspraak waarna een schriftelijke bevestiging wordt verstuurd.
19

20

21

62

Het komt voor dat er in het vonnis een datum is opgenomen dat cliënten zich bij de
reclassering moeten melden. Dit wordt een ‘zelf-meldplicht’ genoemd.
Bij gewelds- en zedendelicten met een verhoogde kans op recidive kunnen de door
de rechter opgelegde bijzondere voorwaarden direct van toepassing zijn. Hoger
beroep heeft geen schorsende werking meer.
Een schorsingstoezicht moet volgens deze richtlijnen binnen een week na de
schorsingsbeschikking starten, een regulier reclasseringstoezicht binnen een maand
nadat het vonnis onherroepelijk is. In het geval van TR/BB of v.i. dient het toezicht
direct na detentie aan te vangen.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

In sommige vonnissen is een ‘zelf-meldplicht’ opgenomen, een datum en
tijdstip waarop een cliënt zich moet melden bij de reclassering. Uit de
praktijk blijkt dat de meeste cliënten niet zelf de verantwoordelijkheid
nemen om bij een opgelegd toezicht zich te melden. Als de cliënt zich wel
zelf meldt, zoekt de administratie een beschikbare toezichthouder of
schrijft de administratie de contactgegevens op zodat een toezichthouder
later contact kan leggen. Dit eerste contact met de administratie valt niet
onder het eerste face-to-face contact.

Toezichtovereenkomst
De toezichtovereenkomst geeft onder andere een overzicht van de bijzondere voorwaarden, het toezichtniveau, de fase van het niveau, aanwijzingen, afspraken, aandachtspunten, en de meldplicht-/huisbezoekfrequentie.
De toezichtovereenkomst wordt automatisch opgesteld aan de hand van de
inrichting van het toezicht door de toezichthouder in IRIS. Na goedkeuring
van de werkbegeleider laat de toezichthouder de overeenkomst ondertekenen door de cliënt. Toezichthouders geven aan dat de getekende versie van
de toezichtovereenkomst aan de administratie moet worden gegeven, zij
scannen deze versie dan in voor IRIS.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat bij alle bekeken toezichten een
toezichtovereenkomst aanwezig is en dat deze compleet is. De toezichtovereenkomst wordt opnieuw gemaakt als er een nieuwe opdracht binnenkomt
gedurende een lopend toezicht, of bijvoorbeeld als een toezicht bij
schorsing wordt omgezet naar een toezicht bij voorwaardelijke
veroordeling.
De overeenkomsten worden veelal niet binnen zes weken na het eerste
face-to-face contact door de cliënt ondertekend. Uit het dossieronderzoek
bleek dat dit oploopt tot acht maanden. Toezichthouders geven aan dat zij
er wel naar streven dit binnen zes weken te realiseren, maar dat dit vaak niet
haalbaar is, bijvoorbeeld omdat er geen RISc beschikbaar is bij de start van
het toezicht. Soms stellen de toezichthouders een voorlopige toezichtovereenkomst op met daarin alleen de contactgegevens, de bijzondere
voorwaarden en controlemiddelen, maar meestal wachten de toezichthouders tot de overeenkomst compleet ingevuld kan worden.
De geïnterviewde toezichthouders geven aan de toezichtovereenkomst te
gebruiken als een dynamisch document gedurende het toezicht en
veranderingen door te voeren in de overeenkomst. Uit het dossieronderzoek blijkt dat het voorkomt dat de toezichthouders één overeenkomst voor
het gehele toezicht maken, wat inhoudt dat zij de overeenkomst niet
aanpassen als er doelen zijn behaald of controlemiddelen niet meer nodig
zijn.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

63

In 2009 adviseerde de Inspectie om doelen SMART te formuleren met
daarbij toe te passen controlemiddelen, activiteiten en een tijdspad. Dit is
tegenwoordig onderdeel van de toezichtovereenkomst. Toezichthouders
moeten de doelen SMART, concreet en positief formuleren en daarnaast
operationaliseren. Gedurende het casusoverleg bespreken zij dit onderwerp. Toezichthouders vinden het soms lastig om dit op deze manier uit te
voeren, vooral indien er nog weinig cliëntcontact geweest is. Cliënten geven
aan dat de hoofdlijnen van de toezichtovereenkomst werden uitgezet door
de toezichthouder, maar dat zij wel inspraak hadden in de doelen, zoals het
samen beslissen of doelen te behalen zijn. Uit het dossieronderzoek blijkt
dat de toezichthouders de doelen overwegend SMART formuleren en dat de
eindsituatie van het te bereiken doel goed beschreven is. Met name bij
toezichten in het kader van tbs is de formulering van de doelstellingen erg
uitgebreid.

Inhoud van het toezicht
Uit het dossieronderzoek en de interviews blijkt dat de toezichten altijd
aansluiten op de opdracht. De toezichthouders nemen de bijzondere
voorwaarden en de duur van de proeftijd over. Als toezichthouders willen
afwijken van de bijzondere voorwaarden, benadert de werkbegeleider de
ketenprocesmedewerker van het OM.
Voor de inrichting van het toezicht is de RISc leidend in de bepaling van het
toezichtniveau. Wanneer er bij aanvang van het reclasseringstoezicht nog
geen RISc is opgesteld, plaatsen de toezichthouders de cliënt standaard in
niveau 2 als het om een schorsingstoezicht gaat. Bij andere toezichten
zonder RISc wordt gekeken naar de ernst van het delict en de geschiedenis
van de cliënt: mogelijk is er een oude RISc aanwezig waarop het niveau
gebaseerd kan worden. Indien de toezichthouder kiest voor een toezichtniveau 3 zonder een actuele RISc, moet in IRIS worden vastgelegd waarom
daartoe is besloten.
Het maken van een RISc na de start van het toezicht wordt uitgevoerd door
andere toezichthouders dan aan wie de zaak is toebedeeld. Ook al zijn alle
toezichthouders RISC gecertificeerd, het is lastig een RISc te plannen en uit
te voeren wegens de hoge werkdruk. Na een periode van een lange
wachtlijst, bestaat de wachtlijst voor afname van de RISc tegenwoordig uit
ongeveer vijf cliënten in Arnhem, in Nijmegen zijn dit er minder. Om de
wachtlijst te verkleinen laten de werkbegeleiders sinds kort het maken van
de RISc over aan de adviseurs. Het planningsbureau verdeelt de opdrachten.
Het aantal cliënten op de wachtlijst loopt terug, hetzelfde geldt voor het
aantal maanden dat cliënten op de wachtlijst staan.
Binnen IrisZorg geldt de richtlijn om negen tot twaalf maanden na de start
van het toezicht een herdiagnose van de RISc uit te voeren. Het is de

64

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

bedoeling dat dit ook in de inrichting van het toezicht in IRIS wordt
vastgelegd en gepland. In Nijmegen wordt hier actief aan gewerkt,
momenteel is dit in Arnhem niet haalbaar wegens de wachtlijst met
cliënten waarbij nog geen RISc-diagnose is uitgevoerd.

Controlemiddelen
Uit de interviews blijkt dat in elk toezicht sprake is van het controlemiddel
meldplicht. Daarnaast maken toezichthouders regelmatig gebruik van
urinecontroles en blaastesten. In Arnhem nemen de toezichthouders zelf de
blaastesten af. In Nijmegen doen medewerkers van de ambulante zorg dit,
maar dit verloopt niet soepel omdat deze medewerkers dit niet onder hun
taken vinden vallen. In Tiel is het mogelijk deze controles uit te laten voeren
door medewerkers van de polikliniek. Dit verloopt zeer goed. De samenwerking met de polikliniek voor urinecontroles en blaastesten is in Nijmegen
minder dan in Arnhem en Tiel.
Het locatieverbod/-gebod, komt in veel mindere mate voor. Zoals al in de
paragrafen 3.2.2 en 4.1.2 is beschreven, voert RN Arnhem de elektronische
controle uit, maar is het voornemen van de SVG om dit zelf te gaan doen.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat urinecontroles regelmatig in IRIS bij
controlemiddelen zijn geregistreerd, maar niet zijn uitgevoerd. Ook blijkt
dat de uiteindelijke inzet van controlemiddelen passend is bij het toezichtniveau, maar de Inspectie heeft ook het voornemen tot urinecontroles
waargenomen bij een niveau 1 toezicht.

Evaluatie en contact met opdrachtgever
Er zijn vastgestelde momenten waarop een opdrachtgever via een voortgangsverslag informatie hoort te krijgen over het verloop van het toezicht.
Dit is bij niveau 3 toezichten vastgesteld op elke drie maanden. Ook buiten
deze vastgestelde momenten kan de opdrachtgever worden geïnformeerd,
bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een rechtszitting, een incident of een
voorgeleiding.
Uit het dossieronderzoek kwamen slechts enkele toezichten naar voren
waarbij er een voortgangsverslag hoorde. Het blijkt dat bij één van deze
toezichten geen voortgangsverslagen zijn uitgebracht op de momenten dat
dit hoorde, maar dat er per zes maanden in plaats van elke drie maanden
werd gerapporteerd. Bij enkele andere toezichten zag de Inspectie daarentegen veel voortgangsverslagen, bij één PP-toezicht zelfs elke maand. Ook zag
de Inspectie dat voortgangsverslagen zijn geschreven over het verloop van
het toezicht na afwijzing van een TUL-advies.
Toezichthouders houden zelf bij wanneer het tijd is om een voortgangsverslag te versturen. De werkbegeleider, of IRIS, bewaakt deze termijn niet.
Werkbegeleiders checken de inhoud van het voortgangsverslag voordat deze
aan de opdrachtgever wordt verstuurd. Toezichthouders bespreken niet

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

65

altijd de voortgangsverslagen met de cliënt. Uit het dossieronderzoek blijkt
dat de geschreven voortgangsverslagen uitgebreid zijn.
Behalve de voortgangsrapportages kan de toezichthouder ook een zogenaamde evaluatie schrijven. Deze evaluaties zijn voor intern gebruik en zijn
bedoeld om de voortgang en de kwaliteit van het toezicht te toetsen en waar
nodig bij te sturen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde bij het afronden van een
doel, of bij faseverandering binnen het toezichtniveau. In tegenstelling tot
de voortgangsverslagen zijn er geen vastgestelde evaluatiemomenten. De
toezichthouder kan dit wel vooruit plannen en opnemen in de toezichtovereenkomst. Hoewel de toezichthouders zeggen dat zij dit plannen in IRIS,
blijkt dit bij veel dossiers niet het geval te zijn. Daarnaast is de Inspectie
dossiers tegengekomen waarbij een evaluatie wel gepland was, maar niet
gerealiseerd. Uit IRIS blijkt dat er in veel toezichten geen evaluaties zijn
opgesteld. Indien er wel sprake is van een evaluatie ziet de Inspectie dat
deze uitgebreid is. Soms is de overlap tussen de toezichtovereenkomst en de
eerste evaluatie groot, maar bevat de evaluatie een toelichting over de stand
van zaken en het verloop van het contact.
Toezichthouders geven aan dat de eerste evaluatie vaak al erg snel na het
opstellen van de toezichtovereenkomst moet plaatsvinden. Niet altijd
hebben zij dan de indruk dat er al zaken te evalueren zijn. Uit IRIS blijkt niet
dat de evaluaties met de cliënten zijn besproken.
Het OM geeft aan dat IrisZorg de voortgangsverslagen in het kader van een
zitting uiterlijk twee weken voor de zitting aanlevert. Binnen PI Arnhem
houdt de administratie bij op welke momenten de rapportages binnen
moeten zijn. Het komt wel eens voor dat zij een rappel naar de reclassering
moeten sturen. Zowel het OM als PI Arnhem zijn tevreden over de oplevering en de kwaliteit van de verslagen, hoewel PI Arnhem soms achteraf
ervaart dat er gegevens ontbreken in de rapportages. De PI kan niet
specificeren bij welke reclasseringsorganisatie dit voorkomt. Dit komt soms
aan het licht bij incidenten. PI Arnhem spreekt hierdoor twijfel uit hoe het
komt dat dergelijke informatie over risico’s niet eerder bekend was.
In 2009 adviseerde de Inspectie om SMART doelstellingen op te nemen
zodat te monitoren is in hoeverre een cliënt vorderingen maakt tijdens een
toezicht. Zoals al eerder is beschreven gebruikt IrisZorg grotendeels SMART
doelstellingen. Er is echter slechts beperkt sprake van het monitoren van
vorderingen.

Informeren opdrachtgever
De toezichthouders van IrisZorg geven aan dat zij bij dreigende onbeheersbaarheid van de risico’s intern overleggen met de werkbegeleider. Ook komt

66

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

het voor dat het incidententeam van de SVG op de hoogte wordt gebracht.
Dit laatste heeft de Inspectie niet aangetroffen bij het dossieronderzoek. Uit
het dossieronderzoek blijkt dat in een tbs-casus zeer gedetailleerd is
beschreven wat risicosignalen zijn, in overige toezichten is dit vaak niet het
geval.

Afsluiten
In 2011 heeft IrisZorg 213 toezichten afgesloten. Hiervan waren 75 toezichten
(35%) voortijdig negatief beëindigd. Bij het voornemen tot voortijdig
negatieve beëindiging overleggen de toezichthouders met de werkbegeleider. De werkbegeleider bespreekt dit vooraf met de ketenprocesmedewerker. Indien deze toestemming geeft sturen de toezichthouders een
TUL-advies. Tijdens het dossieronderzoek zijn enkele TUL-adviezen
bekeken. Deze waren uitgebreid en goed beargumenteerd. Ook heeft de
Inspectie een ‘advies verdere vervolging’ bij het einde van een v.i. gezien.
Dit rapport was van goede kwaliteit en besproken met de cliënt. In de
bekeken dossiers is contact met de opdrachtgever beschreven.
In 2009 adviseerde de Inspectie aan IrisZorg om deel te nemen aan het
stopzettingsoverleg, waarbij casussen aan het OM kunnen worden voorgelegd ter retournering. Door de komst van de ketenprocesmedewerker is de
communicatie met het OM verbeterd en zijn de lijnen korter.
Om tot voortijdig positieve beëindiging over te gaan dient de cliënt eerst in
toezichtniveau 1 geplaatst te zijn. Vervolgens kan de toezichthouder, met
toestemming van de werkbegeleider en de ketenprocesmedewerker, een
schriftelijk verzoek tot voortijdig positieve afsluiting voorleggen aan het
OM. Uit de interviews blijkt dat de medewerkers de ervaring hebben dat
voortijdig positief beëindigen van een toezicht weinig voorkomt. Dit ligt
enerzijds aan het type cliënt, maar ook omdat de werkbegeleiders dit niet
stimuleren vanwege de lage instroom van nieuwe toezichten. De afdelingsmanager en de teamleiders geven aan onbekend te zijn met dit gedachtegoed. In 2011 zijn er desalniettemin toch nog 25 toezichten (12 procent)
voortijdig positief afgesloten.
Toezichthouders schrijven een afloopbericht ‘termijn voltooid toezicht
afgerond’ aan de opdrachtgever als het toezicht positief is afgesloten. Er
bestaat ook een afloopbericht ‘voortijdig negatieve beëindiging’, wat
toezichthouders sturen na toestemming van de opdrachtgever om te mogen
stoppen met het toezicht. Uit dossieronderzoek blijkt dat cliënten soms op
de hoogte zijn gebracht van de inhoud van deze documenten. Verder blijkt
dat deze documenten een goede inhoud hebben. In één bericht over het

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

67

einde van de toezichttermijn is genoemd dat begeleiding en behandeling
nodig blijft.
Toezichthouders geven aan over een afgesloten toezicht een eindverslag te
schrijven. De wijze waarop zij hier invulling aan geven is wisselend: soms is
het een evaluatie in combinatie met een afloopbericht, soms is het alleen
een afloopbericht. De Inspectie is geen eindevaluatie in IRIS
tegengekomen.

Beleid
In het 3RO-brede ‘Ontwerp Toezicht’ en de daarbij behorende gebruikershandleiding staan instructies beschreven met betrekking tot het gebruik
van de voorloopaanleiding en het toepassen van maatwerk. Bovendien is
hier in vastgelegd hoe het toezicht ingericht en uitgevoerd moet worden.
Ook staat beschreven hoe de toezichthouder het toezichtniveau moet
bepalen en is er per toezichtniveau aangegeven welke controlemiddelen
toezichthouders mogen inzetten. De instructies over het opstellen en laten
tekenen van de toezichtovereenkomst en gedragsregels komen hier in
terug. De toezichthouders gebruiken vaste formats voor de toezichtovereenkomst, de gedragsregels en de diverse rapportages in het kader van een
reclasseringstoezicht. In de gebruikershandleiding staat tevens beschreven
hoe het proces verloopt bij positief of negatief afsluiten van een toezicht.
In de gebruikershandleiding is opgenomen wat het doel is van het
uitbrengen van een voortgangsverslag, evaluatie en (voortijdig) afronden
van toezichten. Er zijn echter geen inhoudelijke eisen geformuleerd voor
deze documenten. In 2009 adviseerde de Inspectie om, in overleg met de
opdrachtgevers, eisen te formuleren aan het afloopbericht. Dit is niet
gerealiseerd.
De maximale starttermijnen van toezichten zijn onder andere vastgelegd in
het ‘Afsprakenregister Regio Arnhem-Zutphen’ (2011). Hierin zijn, in
aanvulling op de landelijke richtlijnen, regionale afspraken opgenomen.
De SVG heeft ook een ‘Handreiking toezichtovereenkomst SVG’ ontwikkeld.
Deze model-toezichtovereenkomst dient als handreiking voor toezichthouders om de toezichtovereenkomst volgens de SVG-kwaliteitsstandaard op te
stellen.

Check op de uitvoering
De werkbegeleider en de teamleider hebben hierin een controlerende en
sturende rol. De teamleider en/of werkbegeleider houden onder meer zicht
op de caseload door diverse ingebouwde controlemomenten, zoals
goedkeuring toezichtovereenkomst of evaluaties. Daarnaast beschikt
IrisZorg over zogenaamde signaallijsten. Deze lijsten geven diverse items

68

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

aan voor de hele afdeling, voor een unit of voor een medewerker. De items
zijn productiviteit, caseloadzwaarte, welke cliënten al voor een eerste
face-to-face contact gezien zijn, welke cliënten nog geen toezichtovereenkomst hebben, welke adviezen aan een opdrachtgever nog niet afgehandeld
zijn, of de meldplicht en huisbezoek conform de norm is, of evaluaties zijn
gemaakt, of casuïstiek is vastgelegd en of er sprake is van maatwerk. Deze
overzichten worden door de teamleider, de werkbegeleider, de IRISondersteuner of een combinatie van deze functionarissen met de toezichthouders besproken.
De werkbegeleiders geven aan dat er frequent overleg is met de toezichthouder, maar in Arnhem spreekt de werkbegeleider niet periodiek de gehele
caseload met alle toezichthouders door.
De werkbegeleider beslist of een voorloopaanleiding noodzakelijk is en de
teamleiders houden zicht op de starttermijnen en de toezichten die
verdeeld moet worden. Zoals al eerder is beschreven, controleert de
werkbegeleider de inhoud van de toezichtovereenkomst voordat de cliënt
deze ondertekent. De werkbegeleider kijkt niet of de bijzondere voorwaarden in de overeenkomst gelijk zijn met het vonnis. De administratie
controleert aan het eind van het toezicht of de toezichtovereenkomst
aanwezig is. De teamleider voert aan de hand van de signaallijst een check
uit op het tijdig laten ondertekenen van de toezichtovereenkomst en de
standaard gedragsregels. Volgens de werkbegeleiders is er aandacht voor het
dynamisch gebruiken van de toezichtovereenkomst, maar leeft dit nog
onvoldoende bij de toezichthouders.
De toezichthouder en de werkbegeleiders checken of er aan het toezicht een
RISc ten grondslag ligt. Indien dit niet het geval is, plaatsen zij de cliënt op
een wachtlijst voor een RISc-afname. In overleg met de werkbegeleider mag
een toezichthouder afwijken van het toezichtniveau.
De toezichthouders kunnen zelf aan de hand van de instructies over de
uitvoering van toezichten zien welke inzet van controlemiddelen mogelijk
is per toezichtniveau. De werkbegeleider controleert vervolgens de
toezichtovereenkomst, waarin de controlemiddelen zijn opgenomen. Aan
de hand van evaluaties controleert de werkbegeleider of de geplande
controlemiddelen zijn ingezet.
Toezichthouders moeten in de toezichtovereenkomst opnemen wanneer zij
van plan zijn te gaan evalueren of een voortgangsverslag uit te brengen.
Vervolgens moeten zij zich aan deze planning houden, maar controle op
deze planning ontbreekt. Aan de hand van de signaallijsten vindt er wel
enige sturing plaats op het realiseren van deze documenten, omdat

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

69

zichtbaar is wanneer de laatste evaluatie plaats heeft gevonden. De
werkbegeleiders lezen de evaluaties en de voortgangsverslagen.
De werkbegeleider controleert de documenten, zoals het TUL-advies en het
bericht bij einde toezicht, voordat de administratie deze verstuurt aan de
opdrachtgever.
Bijdrage
strafrechtketen en
risico-identificatie
Uitvoering

Beleid

Check

70

Oordeel
De uitvoering van de toezichten voldoet beperkt aan de normen en
verwachtingen van de Inspectie, evenals de check op de uitvoering. Het
beleid voldoet overwegend.
Na ontvangst van de opdrachten nodigen toezichthouders de cliënten snel
uit voor het eerste gesprek. IrisZorg prioriteert de toezichten en richt ze in
conform de opdracht. Er is geen wachtlijst. De opdrachtgevers zijn
overwegend tevreden over de levertermijnen en de kwaliteit van de
rapporten. Er is sprake van overleg met de opdrachtgevers als er de intentie
is om het toezicht voortijdig te staken.
De Inspectie constateert ook knelpunten. IrisZorg gebruikt de voorloopaanleiding sporadisch en er is nog geen bureau- of piketdienst die snel kan
inspringen als een cliënt zich zelf meldt. IrisZorg heeft wel de intentie om
een piketdienst op te starten.
Hoewel de starttermijnen zijn verbeterd ten opzichte van 2011, starten
toezichten nog te laat. Daarnaast duurt het lang voordat de toezichtovereenkomsten zijn opgesteld. Hoewel de toezichtovereenkomsten over het
algemeen van goede kwaliteit zijn, zijn zij vaak niet dynamisch. De
daadwerkelijke inzet van controlemiddelen blijft soms achter op de
planning, zoals opgenomen in de toezichtovereenkomst. Bij IrisZorg is er
sprake van weinig inzet van elektronische controle, maar binnen de SVG is
de intentie om dit in eigen beheer te gaan uitvoeren.
Indien een toezicht start zonder een RISc-diagnose, duurt het lang voordat
deze gerealiseerd is. Sinds kort wordt het planningsbureau van advies
ingezet om de RISc-diagnoses te verdelen. Daarnaast is het realiseren van
herdiagnoses nog niet van de grond gekomen. Ook evaluaties en voortgangsverslagen worden te weinig gepland en uitgevoerd. De inhoud van de
gerealiseerde evaluaties en voortgangsverslagen zijn van goede kwaliteit. Er
zijn echter geen inhoudelijke eisen geformuleerd voor de verschillende
rapporten die de reclassering in het kader van een toezicht moet opstellen.
Het valt de Inspectie op dat er verschillende beeldvorming is over de
mogelijkheid tot voortijdig positief afsluiten van een toezicht.
Sturing geschiedt op basis van signaallijsten. De Inspectie constateert wel
dat hiermee alleen zicht is op zaken die niet goed gaan. Aan de hand
hiervan vinden gesprekken plaats met de toezichthouder. Het verschilt per
locatie of er ook zicht is op caseloads die niet uit deze signaallijsten naar

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

voren komen. De Inspectie attendeert IrisZorg er op dat het van belang is
om in algemene zin het verloop van een toezicht te monitoren, opdat er
ook een goed verlopend toezicht in beeld is bij de werkbegeleider en er
sprake is van behoud van een professionele standaard. De check op het
volgens de planning uitvoeren van evaluaties en voortgangsverslagen krijgt
momenteel nog onvoldoende aandacht.

Aanbevelingen
• Vergroot de mogelijkheid tot inzet van voorloopaanleidingen en zorg
voor een helderheid over het beleid hierin.
• Realiseer de voornemens tot het instellen van een piketdienst, zodat
cliënten met een ‘zelf-meldplicht’ direct hun eerste face-to-face contact
kunnen hebben.
• Stel de toezichtovereenkomst binnen de daarvoor gestelde termijn op.
Zorg ervoor dat deze overeenkomst actueel blijft.
• Voer een controlemiddel dat is opgenomen in de inrichting van het
toezicht ook uit, of motiveer waarom dit niet gebeurt.
• Houdt de mogelijkheid tot het voortijdig positief afsluiten van toezichten
open, ongeacht de instroom van toezichten.
• Formuleer (inhoudelijke) criteria voor evaluaties, voortgangsverslagen en
afsluitberichten, opdat het effect van het toezicht duidelijker is.
• Stuur aan op het vooruit plannen en daadwerkelijk uitvoeren van
evaluaties en voortgangsverslagen. Stuur aan op het bespreken van deze
documenten met de cliënt zodat voor hem/haar ook duidelijk is hoe het
toezicht verloopt.

4.2.2 Risicobeheersing toezicht
Criterium
Naast de vaste toezichthouder is er bij wijze van achtervang een tweede
toezichthouder aangesteld. Bij toezichtniveau 3 is er sprake van een volledig
duobegeleiderschap. De feitelijke contactfrequentie tussen de toezichthouder en de cliënt is afhankelijk van het toezichtniveau, met uitzondering van
gevallen waarin sprake is van zogenaamd ‘maatwerk’. Verder wordt tijdens
het toezicht voldoende gebruik gemaakt van het (in)formele netwerk.
Wijziging van het toezichtniveau of de bijzondere voorwaarden geschiedt
volgens de uitgangspunten van het toezicht en vindt enkel plaats op basis
van fiattering van de leidinggevende en indien nodig de opdrachtgever. Er
vindt dan herdiagnostiek plaats, zodat de invulling van het toezicht aansluit
bij de ontwikkelingen van de cliënt. Wanneer er sprake is van overtreding
van de voorwaarden, handelt de toezichthouder volgens de vastgelegde
afspraken binnen het toezicht en adviseert/rapporteert hij zo nodig aan de
opdrachtgever. Medewerkers zijn bekend met het ‘Incidentenprotocol

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

71

SVG’22 en incidenten die hieronder vallen worden op de voorgeschreven
wijze gemeld.
Er zijn vastgelegde processen met betrekking tot het beheersen van risico’s
tijdens het toezicht en er is sprake van controle of het toezicht wel volgens
de voorschriften verloopt.

Bevindingen
Toezichthouders
Uit het dossieronderzoek blijkt niet bij alle toezichten een tweede toezichthouder of duobegeleider geregistreerd te zijn. Indien er wel een tweede
toezichthouder of duobegeleider geregistreerd is, blijkt uit IRIS niet wat zijn
betrokkenheid is. Soms vindt registratie van een tweede toezichthouder pas
een half jaar na de start van het toezicht plaats.
Bij de tbs-toezichten wordt invulling gegeven aan het duobegeleiderschap.
Uit de interviews blijkt dat toezichthouders van de andere niveau 3
toezichten, wanneer het niet gaat om tbs- of PIJ-toezichten, geen invulling
geven aan het duobegeleiderschap. Eén toezichthouder voert het toezicht
uit, de ander volgt het toezicht, waarbij er geen sprake is van gezamenlijke
begeleiding. De werkbegeleiders geven aan dat er bij toezichten in het kader
van tbs sprake is van duobegeleiderschap. De duobegeleider hoeft niet altijd
mee op huisbezoek, maar moet wel betrokken zijn.
Tijdens de gesprekken met de toezichthouders blijkt bij niveau 1 en 2
toezichten er standaard een tweede toezichthouder te zijn aangewezen,
maar hier wordt geen invulling aan gegeven, tenzij er sprake is van vakantie
of ziekte. Er is geen bureaudienst die in nood bijspringt.
Cliënten geven aan dat afspraken worden afgebeld als de toezichthouder
afwezig is. In nood krijgt de cliënt dan de mogelijkheid een andere
toezichthouder te spreken. Zij hebben niet de ervaring dat er tijdens
vakanties vaste vervangers zijn.
Bij een eerste huisbezoek gaat als het kan de tweede toezichthouder mee,
bij verdere huisbezoeken wordt met de werkbegeleider besproken of er een
tweede toezichthouder meegaat. Vervolgens wordt besloten of er niemand
meegaat of een andere willekeurige collega, in Nijmegen vaak de stagiair.

Contactfrequentie
De toezichthouders van IrisZorg kunnen meldplichtgesprekken voeren in
hun eigen vestigingen in Arnhem en Nijmegen of gebruik maken van de
spreekkamers van de polikliniek van IrisZorg in Tiel en Ede. Uit de interviews blijkt dat afspraken worden vastgelegd op een afsprakenkaartje en in
de agenda van de cliënten. Toezichthouders zeggen dat zij de cliënten vaak
meerdere malen aan de afspraak moeten herinneren, bijvoorbeeld door te
22

72

Dit document is gebaseerd op het Incidentenprotocol Reclassering.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

bellen of te sms’en. Toezichthouders plannen afspraken doorgaans niet ver
vooruit, en maken de volgende afspraak aan het eind van een gesprek. Een
enkele cliënt komt op een vaste dag met een vaste tijd.
Indien afspraken niet doorgaan, bijvoorbeeld wegens afwezigheid van de
cliënt, dan plannen toezichthouders geen ‘inhaalafspraak’. De teamleiders
van IrisZorg houden via de signaallijsten de meldplicht- en huisbezoekfrequentie in de gaten. Zij spreken de toezichthouders er op aan als zij de
frequentie niet halen. Vaak blijkt er sprake te zijn van een goede reden die
echter niet in IRIS is geregistreerd. De afdelingsmanager geeft aan het
onduidelijk te vinden met welke cijfers gerekend wordt, en vraagt zich
bijvoorbeeld af of een cliënt, waarbij gedurende ‘naleving’ de frequentie
niet behaald wordt, meetelt.
Tijdens de 3RO-brede audit van het reclasseringstoezicht (eind 2010 Arnhem
en begin 2011 Nijmegen) bleek in Arnhem 38 procent van de toezichten aan
de meldplichtnorm te voldoen en in Nijmegen 33 procent. De cijfers van de
huisbezoeken die waren uitgevoerd bij toezichtniveau 2 en 3 waren
respectievelijk 28 procent en 11 procent.
Op basis van de signaallijst blijkt in de periode december 2011 tot en met
februari 2012 de meldplicht gestegen23 te zijn naar 39 procent in Arnhem en
41 procent in Nijmegen. De huisbezoeken (bij toezichten die langer lopen
dan twee maanden) voldoen voor 24 procent in Arnhem en voor 31 procent
in Nijmegen.24
Uit het dossieronderzoek blijkt dat enkele toezichten aan de contactfrequentie norm voldoen, enkele toezichten voldoen net niet. De Inspectie is
geen toezichten tegengekomen waarbij sprake is van een grof tekort aan
cliëntcontact.
Toezichthouders kunnen tijdelijk maatwerk25 aanvragen bij de werkbegeleider als er sprake is van een goede reden. Indien een TUL-advies is geschreven plaatsen de toezichthouders de cliënten in afwachting van de zitting
(vier tot zes weken) in maatwerk. Op deze manier maken toezichthouders
duidelijk waarom zij de norm niet behalen.
23

24

25

De Inspectie heeft voor zowel meldplicht als huisbezoek de cijfers aangehouden
rekening houdend met detentie en maatwerk.
Vanwege de overgang van CVS naar IRIS heerst er op landelijk niveau binnen de 3RO
discussie over de juistheid van de cijfers. Derhalve moeten deze cijfers met enige
voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Uit de wederhoorreactie blijkt dat IrisZorg
derhalve geen verklaring heeft voor de daling van het percentage huisbezoeken in
Arnhem die voldoen aan de norm.
Maatwerk kan in IRIS worden aangemaakt zodat van de contactfrequentie, behorend
bij het toezichtniveau, kan worden afgeweken.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

73

Contact met netwerk
Toezichthouders geven aan dat zij, indien aanwezig en de cliënt toestemming geeft, contact opnemen met het informele netwerk van de cliënt,
zoals met ouders, vrienden of de partner. Ook contact met het formele
netwerk, bijvoorbeeld de behandelaar, komt veel voor gedurende het
toezicht. Vooral in Arnhem wordt vanuit het management gestuurd op
contact opnemen met de wijkagent. In het geval van tbs- en zedenzaken is
er standaard sprake van informatie-uitwisseling.
Uit de interviews blijkt dat de toezichthouders zich niet bewust zijn van
richtlijnen die landelijk zijn geformuleerd over hoe vaak er contact moet
plaatsvinden met het (in)formele netwerk. Uit het dossieronderzoek blijkt
echter dat, op één niveau 1 toezicht na, allen voldoen aan de landelijke
richtlijnen. Bij meerdere toezichten is sprake van (veel) meer contact met
het netwerk dan de minimale norm. De registratie is over het algemeen van
goede kwaliteit.
De cliënten waarmee de Inspectie heeft gesproken, bevestigen dat hun
toezichthouders contact hebben met familie, behandelaars of begeleiders
en de politie.

Wijzigen toezichtniveau26
Bij opschaling naar niveau 3, of afschaling van niveau 3 naar niveau 2, hoort
de organisatie contact op te nemen met de opdrachtgever. Iriszorg heeft
vooraf geen overleg met de opdrachtgever om. Het management van
IrisZorg is van mening dat de bepaling van het toezichtniveau tot het
professionele domein van de reclassering hoort en niet tot de verantwoordelijkheid van het OM, tenzij dit expliciet in een vonnis opgenomen zou
zijn. Aangezien hier geen klachten van de opdrachtgever over zijn ontvangen, gaat IrisZorg ervan uit dat dit akkoord is.
Tijdens het dossieronderzoek zijn enkele toezichten bekeken waarbij sprake
was van een wijziging in toezichtniveau. Over het algemeen werd vastgelegd
waarom hiertoe besloten was.
Het veranderingen van fase binnen een toezichtniveau kunnen de toezichthouders zelf uitvoeren zonder tussenkomst van een leidinggevende. De
werkbegeleider is hier wel bij betrokken. Een evaluatie is hiervoor niet
noodzakelijk.

Wijzigen bijzondere voorwaarden
Als toezichthouders willen afwijken van de bijzondere voorwaarden,
benadert de werkbegeleider de ketenprocesmedewerker. Toezichthouders
geven aan regelmatig een wijziging in bijzonder voorwaarden mee te
26

74

Binnen de verschillende toezichtniveaus werkt de reclassering met een fase 1
(beginfase) en een fase 2.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

maken, voornamelijk als er een drugsverbod is opgelegd aan een verslaafde
cliënt. Volgens de toezichthouders zijn er regelmatig in het vonnis
bijzondere voorwaarden opgenomen waarbij is aangegeven ‘als de
reclassering het nodig acht’. Hierdoor voelen de toezichthouders vrijheid bij
het al dan niet uitvoeren van deze voorwaarden.
Uit het dossieronderzoek van de Inspectie blijkt in één toezicht sprake te
zijn van een wijziging van de bijzondere voorwaarden. Hier heeft de
opdrachtgever over besloten. Dit is duidelijk in IRIS geregistreerd.

Naleving27
Wanneer een cliënt zich niet aan de afspraken houdt, dient de toezichthouder op te treden. De toezichthouders zeggen in het interview rekening te
houden met de situatie en de problematiek van de cliënt om de mate van
verwijtbaarheid te bepalen. Niet alle toezichthouders registreren de stappen
die zij nemen in het kader van het niet houden aan afspraken of aanwijzingen onder ‘naleving’ in IRIS. Sommige registreren, bijvoorbeeld, een
berisping onder meldplichtcontact. De toezichthouders hebben bij elke
stap die zij nemen in het nalevingsproces overleg met de werkbegeleider.
Documenten aan de opdrachtgever of de cliënt met betrekking tot naleving,
zoals een waarschuwing, beoordeelt de werkbegeleider voor verzending.
Uit het dossieronderzoek komen enkele toezichten naar voren waarin
cliënten zich niet aan de aanwijzingen en afspraken houden. Vervolgens
gaan toezichthouders hier verschillend mee om: soms is de reactie van de
toezichthouder duidelijk en consequent met een nalevingsgesprek en bij
herhaling een waarschuwing. Soms ontbreekt echter (een geregistreerde)
actie.

Incidenten met betrekking tot overtreding van de bijzondere voorwaarden
In 2009 adviseerde de Inspectie om overtredingen van bijzondere voorwaarden te melden aan de opdrachtgever. IrisZorg voert dit nu uit.
Bij incidenten, waarbij sprake is van overtreding van de bijzondere
voorwaarden of problemen met mediagevoelige zaken, vindt er een
melding plaats aan het landelijk kantoor van de SVG. IrisZorg is bekend met
het Incidentenprotocol Reclassering. In februari 2012 was het de laatste keer
dat IrisZorg een incident had dat zij volgens dit protocol moest melden. De
toezichthouder heeft, in overleg met de teamleider en de afdelingsmanager,
deze melding gedaan.

27

Tijdens het reclasseringstoezicht is er sprake van naleving als de cliënt de afspraken
en/of bijzondere voorwaarden niet nakomt.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

75

Beleid
In het 3RO-brede ‘Ontwerp Toezicht’ (2009) en de bijbehorende gebruikershandleiding staat gedetailleerd beschreven hoe toezichthouders invulling
moeten geven aan het toezicht. Hier is echter niet in opgenomen wat de
taken zijn van de tweede toezichthouder en de duobegeleider. Wel is hierin
vastgelegd hoe vaak, afhankelijk van het toezichtniveau, de toezichthouder
minimaal contact moet hebben met de cliënt en het netwerk. Verder staat
hierin het proces van niveauwijziging evenals het wijzigen van bijzondere
voorwaarden. Ook het nalevingsproces staat hier gedetailleerd in beschreven evenals wanneer er overleg moet zijn met de opdrachtgever. Deze
instructies staan ook uitgewerkt in het ‘Afsprakenregister Regio ArnhemZutphen’ (2011). Voor de afhandeling van incidenten is er het
‘Incidentenprotocol Reclassering’.
In aanvulling op de 3RO-brede instructies, heeft de SVG een werkwijze
beschreven hoe toezichthouders om moeten gaan met het signaleren en
inrichten van hoog risicozaken: ‘Handreiking risicobeheersing SVG’ (2011).
Ook is er een ‘Handreiking contactregistratie toezicht SVG’ waarin wordt
ingegaan op hoe de toezichthouders in IRIS de contactmomenten moeten
registreren in ‘voortgang’ en ‘naleving’.

Check op de uitvoering
IrisZorg stuurt de toezichthouders aan op basis van signaallijsten. In
Nijmegen heeft de werkbegeleider daarnaast ook caseloadgesprekken met
de toezichthouder. Tijdens de caseloadgesprekken controleren de werkbegeleiders of aan de hand van de signaallijst de wijze waarop de reclasseringswerker invulling geeft aan het toezicht. De werkbegeleider richt zich niet op
controle van de registratie en betrokkenheid van een tweede toezichthouder of duobegeleider.
De cijfers van de meldplicht en het huisbezoek blijken ook uit de signaallijst. Deze resultaten en de achterliggende verklaringen worden besproken.
Verder blijkt uit de indicatoren van IRIS met welke frequentie er contact is
opgenomen met het netwerk. De werkbegeleiders spreken toezichthouders
hierover aan. De inhoud van het contact heeft minder de aandacht van de
werkbegeleiders.
Het wijzigen van een toezichtniveau is niet toegestaan zonder het eerst
besproken te hebben met de werkbegeleider. Het bespreken van voorgenomen wijzigingen in de bijzondere voorwaarden met de ketenprocesmedewerker ligt bij de werkbegeleider. Daarnaast leest de werkbegeleider het
verzoek tot wijzigen van de bijzondere voorwaarden voordat dit verzonden
wordt aan de opdrachtgever.
Indien er sprake is van naleving wil de werkbegeleider daarover geïnformeerd worden door de toezichthouder en alle stappen in het nalevingsproces moet de toezichthouder met de werkbegeleider bespreken. Brieven aan

76

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

de opdrachtgever of de cliënt, zoals een waarschuwing, leest de werkbegeleider voor versturing. In Nijmegen komt in het caseloadgesprek aan bod of
het nalevingsproces goed verloopt. In Arnhem is dat niet het geval. De
werkbegeleider meldt aan de opdrachtgever indien er sprake is van
overtreding van de bijzondere voorwaarden.
Het melden van incidenten gaat in overleg met de werkbegeleider, de
teamleider of de afdelingsleider.
Risicobeheersing
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet beperkt, het beleid en de check op de uitvoering
voldoen overwegend en aan de normen en verwachtingen van de Inspectie.
Positief is de frequentie waarmee toezichthouders contact hebben met het
formele en informele netwerk. Ook het wijzigen van bijzondere voorwaarden verloopt goed. Bij beiden is er sprake van een goede registratie.
IrisZorg geeft enkel bij de tbs-toezichten invulling aan het duobegeleiderschap, hiervan is geen sprake bij de overige niveau 3 toezichten. Zowel bij
deze niveau 3 toezichten, als bij de niveau 1 en 2 toezichten, is er geen
sprake van gezamenlijke uitvoering van het toezicht. Hoewel een tweede
toezichthouder wel in IRIS is geregistreerd, ontbreekt in de praktijk een
invulling van zijn rol. Daarnaast voldoet de meldplicht- en huisbezoekfrequentie niet aan de norm, deze is te laag. Toezichthouders plannen vaak
niet verder vooruit dan één afspraak. Meerdere afspraken zou, bij uitval van
de toezichthouder, de continuïteit zeker stellen omdat het dan duidelijk is
wanneer een collega moet invallen.
Bij het wijzigen van een niveau 3 toezicht naar een niveau 2 toezicht is er
geen overleg met de opdrachtgever. Ten aanzien van het nalevingsproces
nemen de toezichthouders voldoende de situatie van de cliënt in ogenschouw. Echter, uit dossieronderzoek blijkt dat toezichthouders soms niet
optreden bij het niet nakomen van afspraken of aanwijzingen of dat
registratie hiervan ontbreekt.
Incidenten met betrekking tot het overtreden van bijzondere voorwaarden
of mediagevoelige zaken worden gemeld bij het landelijk kantoor van de
SVG.
Het beleid is in meerdere documenten beschreven, maar voornamelijk in
het 3RO-brede Ontwerp Toezicht (2009) en de bijbehorende gebruikershandleiding. Er ontbreken instructies over de taken van de tweede toezichthouder en de duobegeleider.
De werkbegeleider voert de check op de uitvoering uit. Er is meer controle
nodig op de betrokkenheid van de duobegeleider en de invulling van
naleving.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

77

Aanbevelingen
• Operationaliseer de taken van de duobegeleider bij toezichtniveau 3 en
geef meer vorm aan taken van de tweede toezichthouder. Realiseer een
check op de uitvoering hiervan.
• Verhoog de contactfrequenties tijdens het toezicht, zodat de minimale
normen voor de meldplicht en het huisbezoek worden gehaald.
• Vraag toestemming aan de opdrachtgever om een niveau 3 toezicht te
wijzigen naar niveau 2.
• Zorg voor volledige verslaglegging van de besluitvorming in het nalevingsproces. Streef ook naar een controlemoment in IRIS.

4.3 Conclusie
Ten opzichte van 2009 is binnen de uitvoering van het toezicht veel
veranderd. Zo is er landelijk beleid opgesteld waardoor toezichten meer
geprotocolleerd zijn. De meeste aanbevelingen uit 2009 zijn gerealiseerd.
Eén aanbeveling dient nog van een vervolg te worden voorzien, namelijk
het opstellen van eisen aan de inhoud van het afloopbericht. De Inspectie
beveelt aan om dit ook te formuleren voor de evaluaties en de
voortgangsverslagen.
De bijdrage van het toezicht aan de maatschappelijke reïntegratie voldoet
bij IrisZorg overwegend of volledig aan de normen en verwachtingen. De
toezichten worden conform de opdracht uitgevoerd. In de casuïstiekbespreking en tijdens informeel overleg bespreken zij het zorgaanbod en met
welke organisaties zij samenwerken. Een van de verbeterpunten is dat er
niet altijd sprake is van een overdracht tussen de adviseur en de
toezichthouder.
De uitvoering van de bijdrage van het toezicht aan de maatschappijbeveiliging voldoet beperkt aan de normen en verwachtingen van de Inspectie.
Enkele positieve punten die naar voren komen zijn, onder andere, dat de
toezichthouders veel contact hebben met het formele en informele netwerk
van de cliënt wat zij uitgebreid registeren. Ook het wijzigen van bijzondere
voorwaarden verloopt goed. Verder is er overleg met de opdrachtgever als er
de intentie is om het toezicht voortijdig te staken.
Er komen echter ook meerdere aandachtspunten naar voren. Ondanks dat
cliënten na ontvangst van de opdracht snel worden uitgenodigd, starten
veel toezichten niet binnen de gestelde maximale starttermijn. Daarnaast
zijn de toezichtovereenkomsten niet altijd binnen de termijn opgesteld en
zijn deze niet dynamisch. Verder voldoen de meldplicht- en huisbezoekfrequentie niet aan de gestelde minimumnormen. Indien cliënten zich niet

78

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

aan de afspraken of aanwijzingen houden, registreren toezichthouders niet
duidelijk in IRIS wat de consequenties daarvan zijn of waarom er wordt
afgezien van het verbinden van consequenties daaraan. De Inspectie heeft
geconstateerd dat een wijziging van het toezichtniveau niet wordt uitgevoerd, zoals is vastgelegd in de instructies.
Doordat plannen en realiseren toezichthouders te weinig evaluaties en
voortgangsverslagen. De check op het volgens de planning uitvoeren van
evaluaties en voortgangsverslagen krijgt momenteel nog onvoldoende
aandacht. Het valt de Inspectie op dat er verschillende beeldvorming is over
de mogelijkheid tot voortijdig positief afsluiten van een toezicht. Het
gebruiken van signaallijsten om de uitvoering van de toezichten te
monitoren is een goede ontwikkeling. De Inspectie constateert wel dat
hiermee alleen zicht is op zaken die niet goed gaan. Het verschilt per locatie
of er ook zicht is op caseloads die niet uit deze signaallijsten naar voren
komen. De Inspectie attendeert IrisZorg er op dat het van belang is om in
algemene zin het verloop van een toezicht te monitoren, zodat ook een
goed lopend toezicht in beeld is bij de werkbegeleider en er sprake is van
behoud van een professionele standaard.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

79

5
Werkstraf

80

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

In het hoofdstuk Werkstraf komen de aspecten maatschappelijke reïntegratie (5.1), maatschappijbeveiliging (5.2), rechtspositie (5.3) en veiligheid (5.4)
aan bod. Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaaf
beschrijft die de Inspectie hanteert. Daarna volgen haar bevindingen,
oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen.
In de laatste paragraaf van dit hoofdstuk (5.5) volgt een conclusie over deze
vier aspecten ten aanzien van het taakspecialisme werkstraf.

5.1 Maatschappelijke reïntegratie
Met betrekking tot het aspect maatschappelijke reïntegratie onderscheidt
de Inspectie twee criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de
orde komen: bijdrage van de werkstraf aan de maatschappelijke reïntegratie
van de cliënt en de projectplaatsvereisten.

5.1.1

Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie

Criterium
De organisatie houdt bij de plaatsing van een cliënt rekening met het
gepleegde delict, de capaciteiten, mogelijkheden en specifieke omstandigheden van de cliënt, evenals de reisafstand tot de projectplaats. Er zijn
voldoende projectplaatsen om alle cliënten te kunnen plaatsen en er is
voldoende variatie in beschikbare projectplaatsen om verschillende
doelgroepen te kunnen plaatsen. Er is een overzicht met werkstrafprojecten
waarvan de reclassering gebruik kan maken. Deze is per instelling of
organisatie voorzien van de naam, het doel en de aard van de werkzaamheden die kunnen worden verricht. Uit beleidsstukken, protocollen of
procesbeschrijvingen blijkt hoe uitvoering wordt gegeven aan de plaatsing
van cliënten en in welke mate er aandacht is voor de maatschappelijke
reïntegratie van de cliënt. De reclassering checkt of de wijze van plaatsing
passend is bij de persoon en het delict en of er rekening wordt gehouden
met reïntegratie. Verder controleert de organisatie of de kwantitatieve
beschikbaarheid van projectplaatsen nog voldoet.

Bevindingen
IrisZorg heeft de beschikking over twee reclasseringswerkers werkstraf. De
cliënten van IrisZorg kunnen de werkstraf ten eerste uitvoeren bij een
groepsproject van IrisZorg Werk & Activiteiten. Op deze groepsprojecten zijn
de cliënten vanuit de overkoepelende organisatie IrisZorg, die bijvoorbeeld
een behandeling volgen of woonbegeleiding ontvangen, gemengd met
cliënten die de werkstraf uitvoeren en dus een justitiële titel hebben. Ten
tweede kunnen cliënten van IrisZorg de werkstraf uitvoeren bij externe

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

81

projecten. Dit vindt plaats bij andere bedrijven of instellingen. In de
projectbank, die gedeeld wordt met RN Arnhem, staat een overzicht van alle
projectplaatsen. De meeste cliënten van IrisZorg gaan werken op het
groepsproject, omdat zij niet geschikt zijn voor de externe projecten. Er
staan dan ook meer externe projecten in de projectbank dan dat IrisZorg
gebruikt. De reclasseringswerkers werkstraf merken dat het aantal externe
projecten terugloopt, wat mogelijk te maken heeft met terughoudendheid
voor de doelgroep. Daarnaast is er sprake van schaalvergroting bij instellingen waar de cliënten kunnen werken, waardoor er soms minder menskracht
nodig is, bijvoorbeeld wanneer kleine keukens van instellingen worden
vervangen door centrale catering.
In Arnhem ontstaat er soms een tijdelijke wachtlijst voor plaatsing op een
groepsproject. Ook is er een gebrek aan projectplaatsen op de zaterdag. De
groepsprojecten zijn dan namelijk dicht. De reclasseringswerkers werkstraf
geven aan dat er in Nijmegen en Tiel genoeg projectplaatsen beschikbaar
zijn. De doelgroep is daar minder problematisch dan in Arnhem, waardoor
er meer gebruik kan worden gemaakt van externe projectplaatsen. Ook is er
in Nijmegen een groot groepsproject, waar alle soorten cliënten geplaatst
kunnen worden.
Vrouwelijke cliënten worden veelal op één van de groepsprojecten
geplaatst. Zowel in Arnhem als in Nijmegen zijn er weinig vrouwelijke
cliënten. Ook cliënten met een fysieke beperking kunnen terecht op de
groepsprojecten en daar bijvoorbeeld zittend werk uitvoeren. Cliënten
moeten hier echter wel zelfstandig kunnen komen.

Plaatsing
De reclasseringswerker werkstraf nodigt cliënten uit voor een gesprek nadat
het vonnis tot een werkstraf is opgelegd of een transactie is aangeboden.
Tijdens het intakegesprek onderzoekt één van de twee reclasseringswerkers
werkstraf de plaatsingsmogelijkheden. Hierbij kijken zij onder andere naar
het delict, vervoersmogelijkheden, middelengebruik, werkzaamheden, de
vaardigheden van de cliënt en de reistijd. Het komt zelden voor dat een
plaatsing niet lukt binnen de maximale reistijd van drie uur per dag.
Cliënten moeten zelf voor vervoer zorgen naar het werkstrafproject.
In de WSM28 bestaat een intakemodule om een goed beeld van de cliënt te
krijgen en zo een goede plaatsing te realiseren. De reclasseringswerkers
werkstraf maken gebruik van een eigen intakeformulier waarop meer items
staan dan in de standaard vragenlijst uit de WSM. De registratie van de
informatie uit het intakegesprek in de WSM vindt op een later moment
plaats. Indien de cliënt al bekend is met de uitvoering van een eerdere
28

82

WSM staat voor Werkstraf Module. WSM is een digitaal registratiesysteem.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

werkstraf via IrisZorg registreren de reclasseringswerkers werkstraf alleen de
hoognodige gegevens in de WSM.
Bij plaatsing van een cliënt op een groepsproject, kan de reclasseringswerker werkstraf de cliënt direct na de intake inlichten bij welk groepsproject
de cliënt gaat werken. Als de cliënt op een extern project gaat werken, belt
de reclasseringswerker werkstraf de cliënt op een later moment om aan te
geven op welke projectplaats de cliënt gaat werken. Bij groepsprojecten is
het voeren van een plaatsingsgesprek met het project niet standaard, maar
komt wel voor. Bij plaatsing op een extern project vindt altijd een plaatsingsgesprek plaats, tenzij de eerste werkdag op een zaterdag is.
De contra-indicaties voor projectplaatsen staan vermeld in de projectbank.
Bij projecten waarbij een zedendelict een contra-indicatie is, bekijken de
reclasseringswerkers werkstraf het UJD of de cliënt mogelijk in het verleden
een zedendelict heeft begaan.
De werkstraf mag een zorgtraject niet in de weg staan. Het doel van IrisZorg
is dan ook om met de uitvoering van een werkstraf zoveel mogelijk resultaat
te bereiken op het gebied van zorg. De uitvoering binnen een groepsproject
van IrisZorg kan bijvoorbeeld zorgen voor een goed contact tussen de cliënt
en IrisZorg. Mogelijk is de cliënt daardoor meer bereid op vrijwillige basis
zorg te accepteren, bijvoorbeeld in de vorm van wonen, verslavingsbehandeling of dagbesteding.

Beleid
In de ‘Basisnotitie werkstraffen IrisZorg’ (juni 2011) staat beschreven dat de
uitvoering van de werkstraf de zorgtrajecten niet mag doorkruisen en dat
het doel is om zorg en de uitvoering van de werkstraf te combineren. De
overige instructies met betrekking tot de plaatsing zijn opgenomen in de
‘Concept procesbeschrijving 3RO Uitvoeren werkstraf’ (2009).
In 2009 adviseerde de Inspectie aan IrisZorg om vast te leggen op welke
wijze de uitvoering van de werkstraf een bijdrage kan leveren aan de
maatschappelijke reïntegratie van de cliënt. In landelijk beleid is verwoord
dat de werkstraf niet nadelig mag zijn voor de maatschappelijke reïntegratie
van de cliënt. Verder heeft IrisZorg verwoord dat tijdens de werkstraf de
cliënt kennis kan maken met IrisZorg en mogelijk toegeleid kan worden
naar zorg.

Check op de uitvoering
De reclasseringswerker werkstraf deelt informatie met de contactpersoon
van het project over bijvoorbeeld het delict. Hierdoor kan de contactper-

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 83

soon controleren of de cliënt aan de eisen voldoet. De plaatsing van een
cliënt op een project wordt niet gecontroleerd door de werkbegeleider of de
teamleider.
Ook kan een reclasseringswerker werkstraf aan de werkbegeleider vragen of
deze mee wil kijken bij plaatsing. Tevens is er overleg tussen de werkbegeleider en de reclasseringswerker werkstraf. De werkbegeleider hamert er dan
op om cliënten te motiveren om zorg te ontvangen. Als de werkbegeleider
of de teamleider signalen opvangt dat er iets niet goed verloopt, gaan zij het
gesprek aan met de reclasseringswerker werkstraf. De werkstraffen zijn
echter slechts een heel klein onderdeel van de taken van IrisZorg en
daarnaast in afbouw, omdat per 2014 de uitvoering van de werkstraffen bij
de RN komt te liggen.
Bijdrage
reïntegratie
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering en het beleid voldoen volledig aan de normen en verwachtingen van de Inspectie, de check op de uitvoering voldoet beperkt.
De reclasseringswerker werkstraf houdt rekening met de omstandigheden
van de cliënt bij het plaatsen op een projectplaats. Het aantal en de variatie
in projectplaatsen is groot genoeg om alle cliënten snel te kunnen plaatsen.
Er is beleid waar de procedures rondom plaatsing in beschreven staan. Ook
is er een intakeformulier, waardoor de reclasseringswerker werkstraf weet
naar welke eigenschappen van een cliënt hij moet vragen. In de projectbank
is aangegeven wat de werkzaamheden behelzen en wat de contra-indicaties
zijn voor plaatsing.
De werkbegeleider en teamleider zijn beperkt betrokken bij de controle van
het werk van de reclasseringswerkers werkstraf. Er vindt door hen geen
controle plaats op de plaatsing van een cliënt op een project. Hoewel de
Inspectie heeft waargenomen dat IrisZorg zorgvuldig werkt, is het hierdoor
mogelijk dat een reclasseringswerker werkstraf een cliënt plaatst op een
project, terwijl de cliënt hiervoor een contra-indicatie heeft, en niemand dit
signaleert.

Aanbeveling
Zorg voor een vorm van controle op de plaatsing van cliënten op projectplaatsen (steekproefsgewijs).

5.1.2 Projectplaatsvereisten
Criterium
Alle projectplaatsen voldoen aan de gestelde voorwaarden en zijn goedgekeurd door het OM. Wanneer een projectplaats niet meer aan de gestelde
eisen voldoet, beëindigt de reclassering de samenwerking met de projectplaats. De organisatie heeft beleid, inclusief taak- en verantwoordelijk-

84

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

heidsverdeling, waarin is vastgelegd hoe de kwalitatieve beschikbaarheid
van projectplaatsen wordt gerealiseerd. De organisatie controleert of de
groeps- en individuele projectplaatsen nog aan de gestelde voorwaarden
voldoen en of de totale kwalitatieve beschikbaarheid van projectplaatsen
nog voldoet.

Bevindingen
Eisen aan de projectplaatsen
RN Arnhem beheert de projectbank. Daarmee gaat IrisZorg er van uit dat RN
Arnhem zorgt voor controle op de eisen van de projectplaatsen. De
reclasseringswerkers werkstraf van IrisZorg nemen aan dat de projecten
waar zij op plaatsen goedgekeurd zijn.
De reclasseringswerkers werkstraf komen ook zelf op de projectplaatsen,
zodoende houden zij ook een beeld van de kwaliteit van de projectplaatsen.
Deze bezoeken registreren zij niet in de WSM.
Tijdens de bezoeken van de Inspectie aan twee projectplaatsen blijkt dat het
te verrichten werk additioneel is, er geen sprake is van het bezetten van
arbeidsplaatsen die anders ter beschikking zouden komen van de reguliere
arbeidsmarkt en het werk zo veel mogelijk een publiek doel heeft.
Daarnaast zijn de werkzaamheden op de projectplaats zinvol en in voldoende mate aanwezig. Op de bezochte externe projectplaats voeren de cliënten
bijvoorbeeld schoonmaak- en schilderwerkzaamheden uit op een camping.
Op het groepsproject werken cliënten onder andere in de groenvoorziening, houtbewerking of zij voeren inpakwerkzaamheden uit.
Als een nieuw project zich aandient bij IrisZorg, verwijzen de reclasseringswerkers werkstraf het project naar RN Arnhem, omdat de aanmelding van
nieuwe projecten daar wordt afgehandeld. Medewerkers van IrisZorg geven
aan dat zij vaak niets terughoren van RN Arnhem over de instellingen die zij
doorverwijzen, noch vragen zij om een terugkoppeling. Soms melden
cliënten ook zelf een werkplek aan. De medewerkers zijn echter terughoudend als het gaat om de (betalende) werkgever van de cliënt.
De reclasseringswerkers werkstraf geven aan dat het voorkomt dat er opeens
een project, waar IrisZorg wel gebruik van maakt, uit de projectbank is
verdwenen. RN Arnhem kan deze echter weer activeren.

Goedkeuring OM
In 2009 adviseerde de Inspectie dat alle projecten door het OM moesten zijn
goedgekeurd. De reclasseringswerkers werkstraf van IrisZorg gaan er van uit
dat de projecten die in de projectbank zijn opgenomen, de goedkeuring van
het OM hebben ontvangen. IrisZorg heeft geen bemoeienis met de
procedure van toestemming vragen aan het OM met betrekking tot nieuwe
projecten, omdat het beheer van de projectbank bij RN Arnhem ligt.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 85

Beleid
In 2009 adviseerde de Inspectie om voorwaarden aan projectplaatsen vast te
leggen. De eisen waar een projectplaats aan moet voldoen, zijn vastgelegd
in de ‘Wettelijke selectiecriteria werkstrafprojecten’ (2011). De RN sluit een
overeenkomst af met de betreffende projectplaats. In deze overeenkomst is
opgenomen dat de projectplaats werkgever is in de zin van de Arbo-wet.
In 2009 adviseerde de Inspectie ook om aan te geven hoe de kwalitatieve en
kwantitatieve beschikbaarheid, inclusief taak en verantwoordelijkheidsverdeling, gerealiseerd wordt. Dit is niet in beleid verwoord.
IrisZorg heeft geen afspraken met RN Arnhem vastgelegd over het beheren
van de projectbank. Het is niet vastgelegd welke taken onder het beheer
vallen.

Check op de uitvoering
In 2009 adviseerde de Inspectie dat IrisZorg moest evalueren of projecten
wel aan de vereisten voldoen. Ook toen lag de verantwoordelijkheid van de
projectbank bij RN Arnhem en had IrisZorg weinig zicht op het voldoen aan
de eisen. Uit de huidige interviews blijkt dat IrisZorg er ook nu van uit gaat
dat RN Arnhem de controles juist uitvoert en de projecten aan de eisen
voldoen. Echter, er is geen sprake van informatie-uitwisseling of terugkoppeling naar aanleiding van deze controles. IrisZorg is niet op de hoogte van
de inhoud of het daadwerkelijk plaatsvinden van controles.
Projectplaatsvereisten
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering, het beleid en de check op de uitvoering voldoen beperkt aan
de normen en verwachtingen van de Inspectie. IrisZorg gaat er van uit dat
RN Arnhem de projectplaatsen controleert en dat alle projectplaatsen in de
projectenbank zijn goedgekeurd door het OM. Zekerheid hierover ontbreekt
echter. Verder heeft IrisZorg geen schriftelijke afspraken gemaakt met RN
Arnhem over welke verantwoordelijkheden onder het projectbankbeheer
vallen. Tevens vergewist IrisZorg zich niet van de inhoud van de controles
die op de projectplaatsen zijn uitgevoerd.

Aanbevelingen
• Leg afspraken vast met RN Arnhem over het projectbankbeheer en de
controlerende taken op het gebied van de vereisten aan de projectplaats
en de goedkeuring van het OM.
• Maak afspraken met RN Arnhem dat zij de reclasseringswerkers werkstraf
op de hoogte stellen van de conclusies die blijken uit de controles die zijn
uitgevoerd bij projecten waar IrisZorg cliënten plaatst.

86

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

5.2 Maatschappijbeveiliging
Met betrekking tot het aspect maatschappijbeveiliging komt ten aanzien
van het taakspecialisme werkstraf één criterium aan bod, namelijk de
bijdrage aan de strafrechtketen tijdens de uitvoering van de werkstraf.

5.2.1 Bijdrage aan de strafrechtketen
Criterium
De cliënt wordt na ontvangst van het vonnis binnen twee weken opgeroepen, waarna de werkstraf binnen een half jaar (transactie) of een jaar
(rechterlijk vonnis) ten uitvoer wordt gelegd. In geval van onvoorziene
omstandigheden wordt eenmalig, tijdig en met opgaaf van redenen, om
uitstel gevraagd. De uitvoering van de werkstraf geschiedt volgens het
opgelegde urenschema. Binnen twee weken na afronding van de werkstraf
stelt de reclassering het OM, door tussenkomst van het CJIB, op de hoogte
door middel van een afloopbericht. De reclassering legt in elk arrondissement ten minste eenmaal per jaar verantwoording aan het OM af over het
gevoerde beleid inzake de tenuitvoerlegging van werkstraffen, waaronder
de begeleiding, het toezicht, de genomen beslissingen en de afhandeling
van klachten. Er zijn werkinstructies om te waarborgen dat de werkstraf
conform de wettelijke kaders wordt uitgevoerd. Tevens is er een werkinstructie hoe om te gaan met cliënten die niet reageren op een oproep of de
werkstraf niet naar behoren uitvoeren. De reclassering hanteert een
duidelijk controlesysteem waarmee zij controleert of de cliënt het volledige
aantal uren opgelegde werkstraf uitvoert. De reclassering controleert verder
de uitvoeringstermijn van de werkstraffen.

Bevindingen
Start en termijnen
Als een cliënt een werkstraf krijgt opgelegd, geeft het OM dit door aan het
CJIB. De opdracht voor de uitvoering van de werkstraf gaat vervolgens
rechtstreeks van het CJIB naar het verdeelpunt van RN Arnhem waar zaken
aan IrisZorg moeten worden toebedeeld. Dit gaat niet via de reclasseringsbalie. IrisZorg is niet tevreden over de inhoudelijke verdeling van deze
zaken en merkt bijvoorbeeld dat cliënten met een lopend toezicht bij
IrisZorg, aan RN Arnhem zijn toebedeeld voor de uitvoering van de
werkstraf.
Over het algemeen zijn de reclasseringswerkers werkstraf tevreden over de
snelheid waarmee de opdrachten binnenkomen, politierechtervonnissen
blijken daarbij het snelst te zijn. Door de betrokkenheid van het CJIB krijgen
de reclasseringswerkers werkstraf veel extra informatie binnen, zoals het

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 87

juiste adres van de cliënt of verblijf in detentie. Na ontvangst van het vonnis
heeft IrisZorg twee weken de tijd om de cliënt op te roepen. In de praktijk
blijkt het langer te duren voordat het eerste contact tussen de reclassering
en de cliënt is gelegd. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat het lang duurt
voordat de opdracht bij IrisZorg binnen is, vaak gaan hier minimaal twee
weken overheen. Dit blijkt ook uit het dossieronderzoek: tussen de datum
beslissing en de datum van binnenkomst opdracht zit vijftien dagen tot een
maand.
Als IrisZorg de opdracht ontvangt, controleren de reclasseringswerkers
werkstraf of er sprake is van een lopend contact binnen IrisZorg. Indien dit
het geval is, nemen de reclasseringswerkers werkstraf contact op met de
collega waarbij het contact loopt: dit kan een ambulant contact zijn, of een
reclasseringstoezicht. Indien dit het geval is, vragen de reclasseringswerkers
werkstraf aan de collega om de cliënt te berichten over de werkstraf. In
Nijmegen verstuurt de reclasseringswerker werkstraf, na binnenkomst van
de opdracht, vaak nog dezelfde dag een uitnodiging voor een intakegesprek. In Arnhem is er sprake van een langere tijd tussen binnenkomst
vonnis en het versturen van een uitnodiging voor een intakegesprek. Zodra
er plekken beschikbaar zijn op het groepsproject, verstuurt de reclasseringswerker werkstraf uit Arnhem de uitnodiging, met als doel de tijd tussen
intake en plaatsing zo kort mogelijk te houden.
De medewerkers geven aan tussen de uitnodiging voor de intake en de
daadwerkelijke intake vaak twee tot drie weken aan te houden, zodat een
cliënt eventuele andere afspraken kan afzeggen. Als een cliënt niet op het
intakegesprek verschijnt, voert de reclasseringswerker werkstraf een
adresverificatie uit. Indien het adres juist blijkt, dan wachten de reclasseringswerkers nog twee tot drie weken om de cliënt de kans te geven te
reageren. Mocht het adres veranderd zijn, dan versturen zij een nieuwe
uitnodiging.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de periode tussen binnenkomst van de
opdracht en de datum waarop de uitnodiging voor de intake wordt
verstuurd, varieert tussen de vijf dagen tot drie en een halve maand. Verder
blijkt uit het dossieronderzoek meerdere malen dat de uitnodiging voor de
intake is gemaakt nadat de intake plaats heeft gevonden. Dit komt doordat
de reclasseringswerker werkstraf soms geen uitnodiging verstuurt, maar de
cliënt aanspreekt tijdens een bezoek aan IrisZorg. In die gevallen vindt het
aanmaken van de uitnodiging in de WSM achteraf plaats, omdat het systeem
de registratie van een uitnodiging noodzakelijk acht.
Nadat het intakegesprek heeft plaatsgevonden met de reclasseringswerker
werkstraf, volgt het eventuele plaatsingsgesprek. De plaatsing op het

88

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

project vindt snel hierna plaats. Vervolgens moet de werkstraf binnen een
half jaar (transactie) of een jaar (rechterlijk vonnis) ten uitvoer worden
gelegd. In 2011 zijn er 77 verzoeken tot verlenging ingediend. Indien de
verlenging inhoudelijk goed beargumenteerd is door de reclasseringswerker
werkstraf , honoreert het OM deze meestal. Uit de interviews blijkt dat
afronding van de werkstraf in dat geval binnen de verlenging plaatsvindt.
Als het OM het verlengingsverzoek niet honoreert, schrijven de reclasseringswerkers een rapport voor retourzending.
Van de in 2011 binnengekomen werkstraffen vindt bij tien procent geen
intake plaats. Vijf procent van de cliënten start na de intake niet met de
werkstraf.

Uren
De reclasseringswerker werkstraf maakt samen met de cliënt de afspraken
over werkdagen en tijden. Deze afspraken worden doorgegeven aan de
projectplaats. In de standaardregels is opgenomen dat bij ziekte of
afwezigheid de cliënt de reclasseringswerker werkstraf daarover in moet
lichten. In Arnhem is dit echter niet het geval en mag de cliënt volstaan met
het melden van de afwezigheid aan de projectplaats. Ook hoeven de
projectplaatsen de reclasseringswerker werkstraf in Arnhem niet dezelfde
dag in te lichten als de cliënt te laat of helemaal niet komt. De projectplaatsen melden bijvoorbeeld een dag later of aan het einde van de week dat een
cliënt niet verschenen is. Aan de reclasseringswerkers werkstraf in Nijmegen
wordt wel direct teruggekoppeld.
Elke projectplaats heeft een fysieke urenlijst in bezit. Bij alle projecten
tekent zowel de cliënt als een medewerker van de projectplaats aan het
einde van een werkdag de urenlijst. Dit blijkt ook tijdens een bezoek van de
Inspectie aan de projectplaatsen. De reclasseringswerker werkstraf bekijkt
deze lijsten tijdens een bezoek aan het project. Soms zijn deze bezoeken
onaangekondigd.
Na het behalen van de benodigde uren versturen de medewerkers van de
projecten de urenlijsten naar het kantoor van IrisZorg of overhandigen dit
aan de reclasseringswerker werkstraf als die aanwezig is.

Afronding
Zodra een werkstraf is afgerond, en de reclasseringswerker werkstraf de
complete urenlijst heeft ontvangen, stelt IrisZorg het OM hiervan op de
hoogte. Uit de interviews blijkt dat zij dit binnen een week, maar vaak nog
binnen een dag, afhandelen.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat tussen de afronding van de werkstraf en
het opstellen van het afloopbericht over het algemeen een periode van zes

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 89

dagen tot twee weken zit. Opvallend is dat het afloopbericht tussen de één
en dertien dagen goedgekeurd wordt in de WSM. Het komt dan dus ook
voor dat de opdrachtgever niet binnen twee weken na afronding op de
hoogte wordt gebracht van het voltooien van de werkstraf.

Verantwoording aan het OM
In 2009 adviseerde de Inspectie jaarlijkse verantwoording aan het OM over
het gevoerde beleid met betrekking tot de werkstraffen. Dit is gerealiseerd.
Er is jaarlijks overleg tussen het CJIB, het OM, IrisZorg en de RN over hoe de
uitvoering van de werkstraffen verloopt in het arrondissement. Het CJIB
levert data aan en de aanwezigen bespreken dit. Zij bespreken onder andere
de duur van de werkstraffen, de doorlooptijden, het opleggen van vonnis of
transactie etc. Klachten en incidenten komen hier niet aan bod. Er zijn geen
notulen van dit overleg.

Beleid
In de ‘Concept procesbeschrijving 3RO Uitvoeren werkstraf’ (2009) is
beschreven hoe de reclasseringswerker werkstraf moet handelen in de
uitnodiging- en intakefase. Tevens is hierin opgenomen wat de reclasseringswerkers werkstraf moeten doen als cliënten niet op de uitnodiging
reageren of hun werkstraf niet naar behoren uitvoeren. Ondanks dat dit
document in 2009 is opgesteld, is dit een concept waarin vragen zijn
geformuleerd die beantwoord moeten worden voordat deze procesbeschrijving vastgesteld kan worden. In ‘Werk maken van straf’ (2007) is vastgelegd
hoe de urenregistratie verloopt en binnen welke termijn de werkstraf moet
worden uitgevoerd.
In de ‘Basisnotitie werkstraffen IrisZorg’ (2011) staat gedetailleerd beschreven hoe de reclasseringswerker werkstraf en de groepsprojecten met elkaar
samenwerken en bij wie welke verantwoordelijkheid ligt. Hierin is onder
andere opgenomen dat de projectplaats dagelijks het gewerkte aantal uren
noteert en dat één of twee maal per week de projectplaats overleg voert met
de reclasseringswerker werkstraf over de voortgang van alle cliënten. Ook
bevat dit document instructies voor de reclasseringswerker werkstraf met
betrekking tot het niet nakomen van afspraken door de cliënt.

Check op de uitvoering
In 2009 adviseerde de Inspectie om zorg te dragen voor controle op het
werkproces door bijvoorbeeld taakscheiding, collegiale uitwisseling en
monitorinformatie. De verantwoordelijkheid met betrekking tot de
uitvoering van de werkstraf ligt bij de reclasseringswerker werkstraf. De
teamleiders geven aan zicht te hebben op het werk van de reclasseringswerker werkstraf, maar geven geen sturing.

90

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

De reclasseringswerkers werkstraf houden de termijnen voor de uitvoering
van de werkstraf in de gaten. Het CJIB stuurt ruim voor het verstrijken van
de termijn een herinnering aan IrisZorg. Op de overige termijnen (de
periode tussen vonnis/transactie en binnenkomst opdracht of binnenkomst
opdracht en intake) vindt geen controle plaats.
De urenlijst ligt bij de projectplaats. Tijdens een bezoek van de reclasseringswerker werkstraf aan een projectplaats is er inzage in de urenlijsten,
om op die manier te controleren wat de voortgang van de werkstraf is en of
de projectplaats een goede administratie voert. Er vindt geen registratie van
deze inzage plaats. Er vindt geen verdere sturing plaats op de controle van
urenregistratie.
Indien een werkstraf is voltooid, schrijven de reclasseringswerkers werkstraf
een afloopbericht werkstraf. Dit leest de teamleider voor versturing naar de
opdrachtgever. Er is geen controle op het spoedig opleveren van de
afloopberichten.
Bijdrage
strafrechtketen
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet beperkt, het beleid voldoet overwegend en de check
op de uitvoering voldoet eveneens beperkt aan de normen en verwachtingen van de Inspectie. In de meeste gevallen vindt de plaatsing op een
project snel na het intakegesprek plaats. Ook ronden de meeste cliënten
hun werkstraf binnen de termijn af. IrisZorg heeft jaarlijks overleg met het
OM en het CJIB over de uitvoering van de werkstraffen in het arrondissement en legt zo verantwoording af over het gevoerde beleid.
De Inspectie constateert echter ook verbeterpunten. Tussen binnenkomst
van de opdracht en het eerst face-to-face contact kan een te lange periode
zitten. Verder is er niet altijd snelle terugkoppeling door het project aan de
reclasseringswerker werkstraf als een cliënt niet volgens afspraak verschijnt.
Tevens ontbreekt het soms aan een afmelding door de cliënt aan de
reclasseringswerker werkstraf als hij niet op de afspraak kan komen.
Daarnaast duurt het soms lang na het voltooien van de werkstraf voordat de
opdrachtgever op de hoogte wordt gesteld.
Er bestaan schriftelijke en digitale instructies over de uitvoering van de
werkstraf. Deze zijn niet allemaal actueel.
Er is sprake van een zeer summiere check op de uitvoering. De teamleider is
betrokken bij de fase van afronding: hij keurt het afloopbericht voor
verzending. Er vindt echter geen check plaats op de termijnen of de
realisatie van uren. Tevens is er geen zicht op de wijze waarop reclasseringswerkers werkstraf omgaan met de afwezigheid van de cliënten op de
projectplaats.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 91

Aanbevelingen
• Draag ervoor zorg dat alle cliënten direct na ontvangst van de opdracht
worden opgeroepen voor het voeren van een intakegesprek.
• Laat projecten direct, doch uiterlijk dezelfde dag, contact leggen met de
reclasseringswerker werkstraf als een cliënt niet op de projectplaats
verschijnt. Laat een afmelding van de cliënt altijd ten minste bij de
reclasseringswerker werkstraf plaatsvinden.
• Informeer het OM tijdig over het voltooien van de werkstraf. Doe dit
onder meer door sneller de afloopberichten in de WSM goed te keuren.
• Voer een check op de uitvoering in ten aanzien van de starttermijnen, de
controle op gewerkte uren van cliënten, en het tijdig afronden van een
werkstraf in de WSM.

5.3 Rechtspositie
Met betrekking tot het aspect rechtspositie volgt ten aanzien van het
taakspecialisme werkstraf een aanvulling op het criterium informatieverstrekking dat al in hoofdstuk 2 aan bod is gekomen.

5.3.1 Informatieverstrekking
Criterium
Voor aanvang van de werkstraf stelt de organisatie de cliënt op de hoogte
van zijn rechten en plichten, de huisregels en het karakter van de te
verrichten werkzaamheden. De beslissing tot plaatsing is schriftelijk
vastgelegd en voor akkoord getekend door de cliënt. Bij voortijdige
beëindiging van de werkstraf wordt de cliënt op een voor hem begrijpelijke
manier geïnformeerd over het voorgenomen en het definitieve besluit tot
voortijdige beëindiging. Er zijn werkinstructies waarin staat beschreven
waarover en op welke wijze de cliënt wordt geïnformeerd. Tevens zijn er
formats aanwezig voor de accordering van de plaatsing van de cliënt. De
organisatie checkt of de informatievoorziening aan de cliënt en accordering
door de cliënt op de juiste wijze geschiedt.

Bevindingen
Regels
Zoals al in paragraaf 5.2.1 is beschreven, stuurt de reclasseringswerker
werkstraf een uitnodiging naar de cliënten voor het intakegesprek. De brief
is vergezeld door de ‘20 standaardregels voor de taakstraf’. Tijdens het
intakegesprek bespreekt de reclasseringswerker werkstraf in grote lijnen de
standaardregels, met name het contact opnemen met de reclassering bij
afwezigheid, de gedragsregels voor op de projectplaats en het informeren

92

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

indien er sprake is van een adresverandering. De cliënten ondertekenen
vervolgens de regels.
Tijdens het intakegesprek laten de reclasseringswerkers werkstraf ook een
’Verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke gegevens’
tekenen, zodat zij eventuele hulpverleners kunnen raadplegen.
Na ondertekening van de standaardregels volgt bijna altijd een plaatsingsgesprek op de projectplaats. Hierbij komen de regels nog een keer aan de
orde.

Plaatsingsovereenkomst en werkzaamheden
De cliënt tekent de plaatsingsovereenkomst voordat hij start met de
werkzaamheden. Indien de cliënt gaat werken op een extern project, tekent
hij de plaatsingsovereenkomst tijdens het plaatsingsgesprek. Bij werkzaamheden op een groepsproject tekent de cliënt de overeenkomst op kantoor.
Zowel de cliënt, de reclasseringswerker werkstraf, als de medewerker van
het project tekent de overeenkomst.
De getekende plaatsingsovereenkomst wordt bewaard in het dossier van de
cliënt op het kantoor.
De taken van een cliënt op de projectplaats worden niet schriftelijk
medegedeeld aan de cliënt. In Nijmegen bestaat een uitleg over de
werkzaamheden op het groepsproject vaak uit een rondleiding op het
project. Bij plaatsing op de overige projecten licht de reclasseringswerker
werkstraf de cliënten mondeling in over de werkzaamheden.
Tijdens het intakegesprek of het plaatsingsgesprek zal een formulier worden
ingevuld, waarop de gemaakte afspraken zijn vastgelegd met betrekking tot
de startdatum, de werkdagen en werktijden, de einddatum, wat te doen bij
ziekte of verhindering en wat de gevolgen van verzuim kunnen zijn. De
cliënt ondertekent dit formulier en ontvangt een exemplaar hiervan. Indien
er sprake is van plaatsing op een groepsproject ontvangt de cliënt ook een
formulier met de huisregels, zoals dat zij op het project nuchter moeten
zijn, op tijd moeten komen en geen geweld mogen gebruiken.

Voortijdige beëindiging
Van de werkstraffen die gestart zijn, is zeven procent voortijdig beëindigd
(op verzoek van het OM of door IrisZorg). Het slagingspercentage is 79
procent.
De reclasseringswerkers werkstraf geven aan dat vanwege de doelgroep van
IrisZorg het soms moeilijk is om een cliënt een werkstraf te laten voltooien.
Daarom zal een eerste keer te laat komen of afwezig zijn ook niet altijd
direct tot een waarschuwing leiden. Wanneer de uitvoering van de werkstraf
niet voorspoedig verloopt, heeft de reclasseringswerker werkstraf vaak

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

93

face-to-face contact met de cliënt op kantoor of op de projectplaats. Indien
dit stagnatiegesprek geen effect heeft volgt een officiële waarschuwing.
Mocht ook dit niet tot resultaat leiden dan gaat de opdracht retour. Indien
de aanleiding ernstig is, kan de reclassering ook tot directe stopzetting
beslissen, zonder waarschuwing vooraf.
De reclasseringswerker werkstraf licht de cliënt in wanneer er een retourmelding zal plaatsvinden. Indien er contact met de cliënt mogelijk is dan
stellen zij de cliënt telefonisch op de hoogte, anders gaat deze mededeling
per post. Dat laatste is meestal het geval. De reclasseringswerkers werkstraf
geven aan dat cliënten vaak goed weten dat de grens bereikt is.
De beslissing tot beëindiging neemt de reclasseringswerker werkstraf in
overleg met de werkbegeleider. De werkbegeleider leest het negatieve
afloopbericht voor versturing. Als de cliënt bij het OM bezwaar maakt tegen
de stopzetting van de werkstraf volgt er een ‘bezwaar omzetten taakstraf’
zitting (bezot-zitting). De reclasseringswerkers werkstraf zijn altijd aanwezig
op deze zitting.

Beleid
Een groot deel van de informatievoorziening aan cliënten gebeurt door de ‘20
standaardregels voor de taakstraf’ die bij de eerste uitnodiging zijn bijgevoegd. Hierin staat bijvoorbeeld dat de cliënt één keer een waarschuwing kan
krijgen en dat daarna de werkstraf direct kan worden gestopt. Bij ernstige
overtreding kan de reclassering de werkstraf direct stoppen. De cliënt dient
deze regels te ondertekenen voordat de werkstraf kan aanvangen.
Omdat al veel zaken zijn opgenomen in de ’20 standaardregels’ bestaat er
geen folder met informatie over de uitvoering van de werkstraf.
Werkstrafcliënten krijgen ook niet de algemene folder van de reclassering
toegestuurd of overhandigd. Hierdoor worden cliënten minder of niet op de
hoogte van hun rechten zoals privacy, inzage in dossier en waar zij een
klacht kunnen indienen.
Er is een format voor de plaatsingsovereenkomst. De reclasseringswerkers
werkstraf gebruiken dit format.
In de Basisnotitie werkstraffen IrisZorg (31a) staat wat er in het intakegesprek wordt besproken en wat de cliënt moet ondertekenen. Tevens zijn
hierin instructies opgenomen hoe de reclasseringswerkers werkstraf moet
handelen als de cliënt de afspraken niet nakomt.

Check op de uitvoering
Omdat cliënten de ‘20 standaardregels voor de taakstraf’ thuisgestuurd
krijgen, is de veronderstelling dat cliënten op de hoogte zijn van hun rechten
en plichten voordat de intake plaatsvindt. Zoals eerder is beschreven, komen
de reclasseringswerkers werkstraf enkel terug op de praktische zaken.

94

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

De administratie controleert bij het afsluiten van het dossier of aan de
productie-eisen is voldaan. Dan kijken zij onder andere of de plaatsingsovereenkomst en de getekende versie van de ‘20 standaardregels’ aanwezig
zijn. Dit gebeurt bij afsluiting van de werkstraf.
Voortijdige beëindiging van de werkstraf gaat in overleg met de werkbegeleider. Deze leest het afloopbericht voor versturing.
De teamleider of de werkbegeleider schuift niet steekproefsgewijs aan bij
intakegesprekken om te checken of reclasseringswerkers werkstraf de
cliënten goed inlichten.
Informatieverstrekking
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering, het beleid en de check op de uitvoering voldoen overwegend
aan de normen en verwachtingen van de Inspectie. Cliënten ontvangen de
‘20 standaardregels’ en de reclasseringswerkers werkstraf bespreken enkele
onderdelen daarvan met hen. De reclasseringswerkers werkstraf laten deze
standaardregels en de plaatsingsovereenkomst tekenen. Er zijn geen folders
voor cliënten die een werkstraf uitvoeren. Indien van toepassing gaan de
medewerkers goed om met voortijdige beëindiging van de werkstraf.
Er bestaan instructies met betrekking tot de intake- en plaatsingsprocedure
en het voortijdig beëindigen van de werkstraf. De plaatsingsovereenkomst
is een standaard format. Er ontbreken werkinstructies over het inlichten van
cliënten over hun rechten. De check op de uitvoering bestaat uit een
controle op de aanwezigheid van de getekende standaardregels en
plaatsingsovereenkomst. Dit wordt echter pas bij het afsluiten van het
dossier gecontroleerd. Er is geen sturing of zicht op de wijze van bespreken
van regels.

5.4 Veiligheid
In deze paragraaf komt enkel de veiligheid ten aanzien van de projectplaatsen van de werkstraf aan bod. In paragraaf 7.4 komen de overige criteria van
het aspect veiligheid aan bod, namelijk het voorkomen van intimidatie en
agressie, en de wijze waarop de organisatie met incidenten omgaat.

5.4.1 Veiligheid projectplaatsen
Criterium
De projectplaats dient te voldoen aan de gezondheids- en veiligheidsvoorschriften en er dient een recente RI&E (Risico Inventarisatie & Evaluatie) te
hebben plaatsgevonden. De projectplaats houdt zelf voldoende toezicht op
de cliënten gedurende de uitvoering van de werkstraf. De wijze van begeleiding van de cliënt is vastgelegd en een verklaring aangaande de bereidheid

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

95

van de instelling of organisatie om controlerende taken uit te voeren is
getekend. De reclassering bezoekt regelmatig, ook onaangekondigd, de
projectplaats op momenten dat er cliënten aanwezig zijn. De organisatie
registreert incidenten en ‘bijna-incidenten’ op het gebied van veiligheid op
de projectplaatsen. De cliënten zijn tijdens de uitvoering van de werkstraf
verzekerd in het geval zich een ongeval of een incident voordoet. Er dient in
beleid en in schriftelijke afspraken met projectplaatsen vastgelegd te zijn hoe
het eerstelijns toezicht door de projectplaats op de cliënt wordt uitgeoefend,
alsmede hoe het tweedelijns toezicht door de reclassering op de projectplaats is vormgegeven. De organisatie controleert of er voldoende en
kwalitatief goed toezicht is op de veiligheid van de projectplaatsen en of deze
projectplaatsen voldoen aan de gezondheids- en veiligheidsregelgeving.

Bevindingen
Veiligheid
Bij het bezochte groepsproject zijn nooduitgangen aangegeven, is blusmateriaal aanwezig en dragen de cliënten – indien nodig – veiligheidskleding.
Er zijn voor cliënten geen kluisjes aanwezig. Als cliënten waardevolle zaken
bij zich hebben kunnen zij deze afgeven bij een personeelslid. De personeelsleden van de groepsprojecten zijn opgeleid in BHV en EHBO. Dit
project is eind april 2012 geopend. Er is nog geen RI&E opgesteld, maar de
arbo- en brandweercontrole zijn gepland voor mei 2012.
De externe projecten dienen een veilige werkplek te bieden. Bij het
bezochte externe project mogen cliënten niet met elektrische apparaten
werken. Het opstellen van een RI&E valt hier niet onder de verantwoordelijkheid van IrisZorg.
De reclasseringswerkers werkstraf letten tijdens een bezoek op de veiligheid. Deze verantwoordelijkheid ligt verder echter bij RN Arnhem,
aangezien zij de projectbank beheren, waartoe ook het toetsen van de
veiligheidssituatie op de projectplaatsen behoort.

Toezicht
Er zijn op de groepsprojecten één tot drie werkmeesters die toezicht houden
op de cliënten. Op externe projecten is er één medewerker van de desbetreffende locatie die toezicht houdt op de cliënt. Bij externe projecten is er
minder toezicht dan bij het groepsproject.
Naast dit eerstelijns toezicht is er ook tweedelijns toezicht. Zoals al eerder is
beschreven, bezoeken de reclasseringswerkers werkstraf de projectplaatsen.
Minimaal één of twee keer per jaar is er sprake van een (onaangekondigd)
bezoek. Een van de punten waar de reclasseringswerkers werkstraf op
letten, is de aanwezigheid van toezicht en controle op de cliënt. Naast de
bezoeken die de reclasseringswerkers werkstraf afleggen, is er frequent
telefonisch of per e-mail overleg met de projectplaats.

96

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

RN Arnhem voert, in het kader van het projectbankbeheer, ook (onaangekondigde) controles op het toezicht uit.

Incidenten
Incidenten met betrekking tot de veiligheid komen zelden voor. Wel is er
soms sprake van agressie of verbale bedreiging als cliënten het niet eens zijn
met een beslissing. Indien zich een incident voordoet, maken de medewerkers daar een melding van.
Wanneer zich incidenten voordoen op een project, zoals diefstal, agressie of
geweld dan moet de cliënt het project verlaten. De reclasseringswerker
werkstraf neemt vervolgens de beslissing om de uitvoering van de werkstraf
stop te zetten en het OM krijgt hiervan een bericht dat IrisZorg adviseert de
werkstraf om te zetten in de voorwaardelijke hechtenis.
Cliënten zijn via de reclassering WA-verzekerd tijdens de uitvoering van de
werkstraf.

Beleid
Het beleid met betrekking tot veiligheid, aan welke eisen de projecten
moeten voldoen en het toezicht op de werkstraf zijn vastgelegd. Het beleid
bestaat uit de ‘Arbo Bijlage Toetsing Projectplaats’ en de overeenkomst die
RN Arnhem met projecten afsluit in het kader van het beheer van de
projectbank. In deze overeenkomst is vastgelegd dat de projectplaatsen
toezicht houden op de cliënten en verantwoordelijkheid dragen voor (de
kwaliteit van) de uit te voeren werkzaamheden. Op de groepsprojecten zijn
incidentenprotocollen aanwezig. Sommige externe projecten hebben
incidentenprocedures, maar deze zijn niet specifiek gericht op reclasseringcliënten en beschrijven bijvoorbeeld niet wat te doen bij agressie door een
cliënt.
In 2009 adviseerde de Inspectie om beleid te realiseren met betrekking tot
eerstelijns en tweedelijns toezicht op de projectplaatsen. Richtlijnen voor
eerstelijns toezicht, dus van de projectplaats op de cliënt, zijn vastgelegd.
Hierin is geen specifieke aandacht voor intimidatie en integriteit.
Richtlijnen voor tweedelijns toezicht, van de reclassering op de projectplaats, zijn alleen voor de groepsprojecten gerealiseerd.
De directies van de 3RO hebben besloten dat het beheer van de projectbank
bij de RN ligt. IrisZorg heeft hiervoor geen autorisaties.

Check op de uitvoering
Doordat het beheer van de projectbank bij RN Arnhem ligt, voert IrisZorg
maar beperkte controles uit op de veiligheid en het toezicht op de project-

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

97

plaatsen. Er vindt geen terugkoppeling plaats over de conclusies van deze
controles en of deze daadwerkelijk hebben plaatsgevonden. De controles
die de eigen reclasseringswerkers werkstraf bij een project uitvoeren tijdens
een bezoek worden niet in de WSM geregistreerd. Er vindt geen sturing
plaats op de reclasseringswerkers werkstraf met betrekking tot veiligheid of
toezicht. De werkbegeleider of teamleider is betrokken indien er signalen
zijn van de reclasseringswerker werkstraf of wanneer er sprake is van een
incident. In dat geval is er sprake van overleg tussen het management met
de projectplaats over deze onderwerpen.
Veiligheid
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering op het gebied van veiligheid van de projectplaatsen voldoet
overwegend aan de normen en verwachtingen van de Inspectie. Het beleid
en de check op de uitvoering voldoen beperkt. Het beheer van de projectbank is op grond van besluitvorming van de landelijke directies van de 3RO
belegd bij de RN. IrisZorg is niet geautoriseerd om de projectbank bij te
houden. IrisZorg ontvangt geen terugkoppeling van RN Arnhem over
uitgevoerde controles. Hierdoor heeft IrisZorg geen zicht in hoeverre de RN
daadwerkelijk controles uitvoert. De reclasseringswerkers werkstraf van
IrisZorg bezoeken de projectplaatsen waarbij zij onder andere letten op de
veiligheid en het toezicht. Er is geen sprake van registratie van deze
bezoeken. De wijze waarop de reclasseringswerkers werkstraf incidenten
moeten afhandelen die zich op de projectplaats afspelen, is niet vastgelegd.

Aanbevelingen
• Registreer het contact dat de reclasseringswerker werkstraf met de
projectplaats heeft, zoals telefonische gesprekken en bezoeken.
• Inventariseer de afspraken die met de RN zijn gemaakt op het gebied van
het beheer van de projectbank met betrekking tot het uitvoeren van
controles op de gebied van veiligheid en het toezicht.
• Creëer afspraken over het terugkoppelen van controles die zijn uitgevoerd bij projecten waar IrisZorg cliënten plaatst.
• Leg afspraken met projectplaatsen over de afhandeling van incidenten
vast.

5.5 Conclusie
In het arrondissement Arnhem heeft IrisZorg een relatief klein aandeel in de
ten uitvoerlegging van de werkstraf. Binnen IrisZorg is de aandacht voor de
uitvoering van de werkstraf gering. De reclasseringswerkers werkstraf
opereren vrijwel zelfstandig. De Inspectie ziet een beperkte betrokkenheid
van leidinggevenden in hun aansturende en controlerende taken. De

98

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie doet hier diverse aanbevelingen over. Ook in 2009 deed de
Inspectie daar een aanbeveling over.
Het valt de Inspectie op dat het lang duurt voordat een cliënt een intakegesprek heeft, maar positief is dat cliënten na de intake snel met de uitvoering
van de werkstraf kunnen aanvangen.
De Inspectie is kritisch over de wijze waarop IrisZorg zicht heeft op de
projectplaatsvereisten, de veiligheid en het toezicht op deze projectplaatsen. IrisZorg gaat er van uit dat RN Arnhem de projectplaatsen controleert,
maar heeft geen zicht op het daadwerkelijk plaatsvinden en de conclusies
van deze controles.
De Inspectie ziet dat met de aanpak van IrisZorg cliënten met verslavingsproblematiek in staat zijn hun werkstraf uit te voeren. Zij krijgen veel
kansen. De cliënten maken bij aanvang van de werkstraf afspraken over de
uitvoering van de werkstraf en wanneer zij aanwezig moeten zijn. Bij
afwezigheid van de cliënt of te laat komen, verwacht de Inspectie dat de
organisatie de afspraak met de cliënt maakt dat de cliënt zelf het project en
de reclasseringswerker werkstraf belt, en de projecten nog op dezelfde dag
een terugmelding aan de reclasseringswerkers werkstraf doen. Dit gebeurt
nu niet altijd. Ondanks dat de Inspectie begrip kan opbrengen voor de
ruimte die IrisZorg vanwege de doelgroep neemt tijdens het verloop van een
werkstraf, verwacht de Inspectie ook dat IrisZorg ervoor waakt dat het
strafkarakter behouden blijft.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

99

6
Gedragsinterventie

100

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

In het hoofdstuk Gedragsinterventie komen de aspecten maatschappelijke
reïntegratie (6.1), maatschappijbeveiliging (6.2) en organisatieaspecten (6.3)
aan bod. Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort de maatstaf
beschrijft die de Inspectie hanteert. Daarna volgen haar bevindingen,
oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen. In
de laatste paragraaf van dit hoofdstuk (6.4) volgt een conclusie over de drie
aspecten ten aanzien van het taakspecialisme gedragsinterventie.

6.1 Maatschappelijke reïntegratie
Met betrekking tot het aspect maatschappelijke reïntegratie onderscheidt
de Inspectie twee criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de
orde komen: bijdrage van de gedragsinterventie aan de maatschappelijke
reïntegratie van de cliënt en de samenwerking met directe betrokkenen
tijdens de gedragsinterventie.

6.1.1

Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie

Criterium
De gedragsinterventies die de organisatie aanbiedt, zijn goedgekeurd door
de Erkenningscommissie Gedragsinterventies.29 De groepsgrootte, het
aantal, de duur, de inhoud en de uitvoering van de trainingssessies zijn
conform de richtlijnen van de Erkenningscommissie. De accommodatie en
de gebruikte materialen dienen geschikt te zijn voor het geven van de
gedragsinterventie. De onderbouwing voor deelname aan een gedragsinterventie is gebaseerd op een RISc of een ander met wetenschappelijk
onderzoek onderbouwd instrument. Er zijn bij de deelnemers geen
contra-indicaties aanwezig voor het uitvoeren van de gedragsinterventie,
tenzij onderbouwd en besproken tussen afnemers van de RISc en de
gedragsinterventietrainer. De organisatie beschikt over beleid waarin is
vastgelegd wat de instroomcriteria, de contra-indicaties en de doelgroepen
zijn voor de aangeboden gedragsinterventies. Ook zijn er richtlijnen ten
behoeve van de uitvoering van de gedragsinterventies en het behoud van de
programma-integriteit.
Er is een systeem van monitoring waarmee wordt vastgesteld of de kwaliteit
en de programma-integriteit is gewaarborgd. Hierbij is onder andere
aandacht voor de kwaliteit van de trainer.

29

In de praktijk kan het voorkomen dat gedragsinterventies worden gegeven die nog
niet zijn goedgekeurd omdat er een verzoek hiertoe bij de Erkenningscommissie
loopt, of ter overbrugging tot een nieuwe interventie is goedgekeurd.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 101

Bevindingen
Uitvoering
IrisZorg heeft één opgeleide gedragsinterventietrainer. Omdat de trainingen
altijd in duo’s worden gegeven, is IrisZorg afhankelijk van de beschikbaarheid van trainers van de verslavingsreclassering Maliebaan te Utrecht. Op
het moment van de inspectie wordt een tweede trainer van IrisZorg
opgeleid.
IrisZorg kan drie erkende gedragsinterventies uitvoeren. De eerste gedragsinterventie die IrisZorg aanbiedt is de Training Alcohol & Geweld. De
gedragsinterventietrainer van IrisZorg is hier in 2011 voor opgeleid. Voor de
training Alcohol & Geweld zijn op het moment van de inspectie vijf
kandidaten aangemeld. Bij aanmelding van zes kandidaten kan de training
starten, deze start zal naar verwachting rond september 2012 zijn. De tweede
interventie, de Leefstijltraining, wordt op het moment van de inspectie niet
gegeven. De derde interventie, de korte Leefstijltraining, vindt daarentegen
frequenter doorgang. Deze training wordt op het moment van de inspectie
extramuraal gegeven aan negen deelnemers op het hoofdkantoor van
IrisZorg in Arnhem. Dit voorjaar start er in de PI ook intramuraal een korte
Leefstijltraining.
In 2011 zijn er twee intramurale en een extramurale korte Leefstijltraining
gegeven.
De trainer checkt de aanmelding van de cliënt, dat houdt in dat de trainer
tevens controleert of de aanmelding op basis van een RISc is gedaan.
Op de reclasseringslocatie van Arnhem worden geen trainingen gegeven,
omdat daar de faciliteiten niet voor zijn. De trainingen vinden dan ook
plaats in het hoofdkantoor van IrisZorg te Arnhem. Cliënten van locatie
Nijmegen komen voor hun training naar Arnhem. De trainer geeft aan dat
het aantal cliënten van locatie Nijmegen ver weg woont dusdanig gering is,
dat er is besloten de trainingen in Arnhem te centraliseren. Nijmegen
beschikt wel over de trainingsfaciliteiten. Deze kunnen worden ingezet als
het aantal cliënten uit de regio Nijmegen toeneemt.
In PI Arnhem komt het voor dat er in de trainingsruimte vlak voorafgaand
aan de training of daarna andere activiteiten zijn gepland. Om niet in de
knel te komen met de voorbereiding of afronding van de training, boekt de
trainer de ruimte langer dan de training duurt.

Beleid
De erkende gedragsinterventies zijn volledig geprotocolleerd. Daarnaast
zijn de inclusie- en exclusiecriteria grotendeels in de RISc opgenomen,
zodat op basis van de RISc-score automatisch een voorstel voor deze
gedragsinterventies wordt gedaan.

102

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Check op de uitvoering
Het systeem van monitoring wordt geregeld door het landelijk Facilitair
Interventie Team (FIT).30 Het FIT draagt de verantwoordelijkheid voor de
kwaliteit van de training. Het FIT gebruikt hiertoe onder andere evaluatieverslagen en video-opnames. Verder is er een regionale interventiecoach
van het FIT die gesprekken voert met de trainers.
De interventiecoach neemt door middel van een vragenlijst een voormeting
af voorafgaand aan de training, en een nameting na afloop. De interventiecoach vergelijkt deze resultaten om zo de toegevoegde waarde van de
training vast te stellen.
De trainers maken video-opnames van alle trainingen die zij uitvoeren. Per
trainingsreeks bekijkt de interventiecoach een aantal sessies. Naar aanleiding van de bekeken video-opnames vindt een coachingsgesprek plaats met
de trainer. Verder schrijven de twee trainers die de training samen geven een
beoordeling over elkaar. Zij geven tevens aan of zij zijn afgeweken van het
programma.
Bijdrage
reïntegratie
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet overwegend aan de normen en verwachtingen van de
Inspectie, het beleid en de check op de uitvoering voldoen volledig. IrisZorg
heeft op het moment van de Inspectie één opgeleide trainer, voor de
doorgang van de trainingen is het daarom een goede ontwikkeling dat er
binnen IrisZorg nog een trainer wordt opgeleid. De drie gedragsinterventies
die IrisZorg kan aanbieden, zijn volledig geprotocolleerd en de interventiecoach heeft een positieve rol in het behoud van de programma-integriteit
en de coaching van de trainer. De instroom van deelnemers voor de
trainingen is redelijk.

6.1.2 Samenwerking
Criterium
De inhoudelijke relatie tussen de gedragsinterventie en het reclasseringstoezicht of de trajectbegeleiding van een cliënt is in een plan van
aanpak of reïntegratieplan beschreven. Deze documenten zijn aanwezig in
het dossier. De communicatie en informatieoverdracht tussen de toezichthouder/trajectbegeleider enerzijds en de trainer en de interventiecoach
anderzijds, is vastgelegd in het dossier in de vorm van een tussenverslag of
een eindverslag. Er vindt overleg plaats tussen deze personen en schrifte30

Het FIT informeert, adviseert en ondersteunt de regio en waarborgt dat de
gedragsinterventies op de juiste wijze worden uitgevoerd (programma-integriteit).
Het FIT is gevestigd in het hoofdkantoor van Reclassering Nederland te Utrecht.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

103

lijke vastlegging indien er sprake is van een afwijkende score, contra-indicaties of beperkte motivatie van de cliënt voor deelname. De organisatie
beschikt zowel over werkinstructies op welke wijze de gedragsinterventie
onderdeel is van het toezicht, als hoe de overdracht en communicatie
tussen de trajectbegeleider/toezichthouder, de trainer en de interventiecoach moet verlopen. De organisatie checkt in verslagen of de gedragsinterventie is opgenomen in een plan van aanpak/reïntegratieplan, of er
motivering van de cliënt plaatsvindt en hoe de samenwerking tussen de
betrokken werknemers verloopt.

Bevindingen
Uitvoering
De trainer van IrisZorg is tevens aangewezen als regiocoördinator voor de
trainingen die IrisZorg verzorgt. Dit houdt in dat zij het trainingsaanbod
zowel intern, als bij de andere reclasseringsorganisaties in de regio onder de
aandacht brengt door middel van presentaties of e-mails over de opzet en
het doel van de gedragsinterventies. Daarnaast houdt zij samen met de
interventiecoach voorlichtingsbijeenkomsten bij het OM en de PI.
Uit de interviews komt naar voren dat de trainer er belang aan hecht dat er
overleg is tussen de toezichthouder en de trainer, met name opdat het voor
de toezichthouder inzichtelijk is waar de cliënt mee bezig is. De trainer geeft
aan dat wanneer haar collega eveneens is opgeleid om trainingen te geven,
zij met elkaar meer willen investeren in vaste overlegmomenten met de
toezichthouder en zodoende de toezichthouder nog meer te betrekken bij
de training. De trainer koppelt het verloop van de gedragsinterventie ook
terug aan de trajectbegeleider in de PI.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat er overleg is tussen de toezichthouder en
de trainer. Uit de verslaglegging hiervan blijkt dat dit in een geval aan de
orde was omdat de toezichthouder de cliënt moest motiveren voor
deelname, een andere keer omdat de cliënt zich moest melden bij de politie
en daardoor voortzetting van de training mogelijk niet haalbaar was. In de
gespreksverslagen van de meldplichtcontacten is ook terug te vinden dat de
toezichthouder het verloop van de training bespreekbaar maakt. Daarnaast
is er geregistreerd dat de toezichthouder aanwezig is bij de intake van de
training.
De trainer legt een overlegmoment met de toezichthouder of trajectbegeleider niet vast in IRIS. De trainer ziet dit als een verantwoordelijkheid van de
toezichthouder. Dit betekent dat de overlegmomenten tussen de trainer en
de trajectbegeleider helemaal niet worden vastgelegd.

104

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Uit de interviews blijkt dat de reclasseringswerkers contact opnemen met de
trainer als er twijfel is bij de aanmelding over de haalbaarheid van deelname
aan een gedragsinterventie. De trainer heeft op haar beurt overleg met de
interventiecoach als er twijfel is over de capaciteiten en groepsgeschiktheid
van de cliënt.

Beleid
In het 3RO-brede Ontwerp Toezicht (2009) en de daarbij horende gebruikershandleiding is vastgelegd dat de uitvoering van een gedragsinterventie
geen onderdeel is van het toezicht zelf. Het toezicht ziet er uitsluitend op
toe dat de gedragsinterventies daadwerkelijk en binnen de termijn
plaatsvinden. Verder staat hier in dat de trainer en toezichthouder veel
moeten communiceren. De trainer moet leereffecten en vorderingen
doorgeven aan de toezichthouder, de toezichthouder moet de trainer
informeren over mogelijke absentie van de deelnemer, ontwikkelingen die
deelname en leerrendement kunnen belemmeren en geconstateerde
leereffecten van de training of behandeling.

Check op de uitvoering
Bij de trainingen horen een tussentijdse evaluatie en een eindevaluatie. Op
deze wijze informeert de trainer, naast het mondelinge overleg, de
toezichthouder / trajectbegeleider. De werkbegeleider checkt deze evaluaties, maar heeft geen zicht op de tussentijdse overlegmomenten.
Samenwerking
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering en de check op de uitvoering voldoen overwegend aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie, het beleid voldoet volledig. Er
is sprake van informatie-uitwisseling tussen de trainer en de toezichthouder
of de trajectbegeleider. Positief is dat IrisZorg het aanbod en de kennis over
de gedragsinterventies zowel intern als extern uitdraagt. Binnen de
reclassering is er sprake van vastlegging van de informatie die de toezichthouder en de trainer uitwisselen. Dit is echter niet het geval bij informatieuitwisseling met de trajectbegeleider in de PI. De mate van samenwerking is
vastgelegd in instructies. De werkbegeleider heeft zicht op de evaluaties van
de training, maar minder of de training volledig geïntegreerd is in het
toezicht en of overleg daadwerkelijk plaatsvindt tussen de trainer en de
toezichthouder/trajectbegeleider.

Aanbeveling
Zorg voor vastlegging van de informatie-uitwisseling tussen de toezichthouder en/of trajectbegeleider en de trainer, opdat voor iedereen duidelijk is
hoe de training verloopt.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

105

6.2 Maatschappijbeveiliging
Met betrekking tot het aspect maatschappijbeveiliging onderscheidt de
Inspectie één criterium aangaande de uitvoering van de gedragsinterventies,
namelijk de bijdrage aan de strafrechtketen tijdens de gedragsinterventie.

6.2.1 Bijdrage aan de strafrechtketen
Criterium
De gedragsinterventies worden tijdig en volledig uitgevoerd. Tevens gebeurt dit
conform de afspraken en in overleg met de ketenpartners. De organisatie heeft
afspraken met het gevangeniswezen over het aantal uit te voeren gedragsinterventies en checkt of de uitvoering conform de ketenafspraken plaatsvindt.

Bevindingen
Uitvoering
Zowel uit de interviews als uit het dossieronderzoek blijkt dat cliënten de
gedragsinterventies binnen de toezichttermijn kunnen volgen en afronden.
Vanwege de hoge doorstroom in de PI is het lastiger om gedetineerden deel
te laten nemen.

Afspraken met ketenpartners
IrisZorg heeft vanwege de wisselende instroom geen concrete afspraken
gemaakt met de opdrachtgevers over het aantal uit te voeren gedragsinterventies. IrisZorg heeft wel afspraken met DJI gemaakt dat twee medewerkers
worden opgeleid om te ondersteunen bij de uitvoering van de intramurale
Terugkeeractiviteiten (TRA). Dit wordt vanuit DJI geïnitieerd.

Check op de uitvoering
Er zijn maandelijkse overzichten over het aantal aangevraagde en uitgevoerde
reclasseringsproducten in PI Arnhem. Hierop zijn ook de gedragsinterventies
aangegeven die de reclasseringsorganisaties in PI Arnhem geven. Op deze
wijze heeft IrisZorg zicht op openstaande aanvragen uit PI Arnhem als
opdrachtgever en de uiteindelijke realisatie.
Bijdrage
strafrechtketen
Uitvoering

Beleid

Check

106

Oordeel
De uitvoering en de check op de uitvoering voldoen volledig aan de normen
en verwachtingen van de Inspectie. Het beleid voldoet overwegend. IrisZorg
heeft vanwege de wisselende instroom geen afspraken met de opdrachtgevers over het aantal uit te voeren gedragsinterventies. Doordat de instroom
aan deelnemers echter lijkt toe te nemen, adviseert de Inspectie om toch
afspraken te maken met de opdrachtgevers opdat de verwachtingen over en

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

weer duidelijk zijn. IrisZorg zorgt er wel voor de gedragsinterventies tijdens
het reclasseringstoezicht volbracht kunnen worden.

Aanbeveling
Maak met de opdrachtgevers afspraken over de jaarlijks uit te voeren
gedragsinterventies.

6.3 Organisatieaspecten
Met betrekking tot de organisatieaspecten volgen hieronder ten aanzien van
het taakspecialisme gedragsinterventies aanvullingen op de criteria die in
paragraaf 7.1 aan bod zullen komen. Deze aanvullingen aangaande het
taakspecialisme gedragsinterventies vallen onder het criterium
personeelsvereisten.

6.3.1 Personeelsvereisten
Criterium
De trainers van de gedragsinterventies zijn in het bezit van een recente
licentie om de trainingen uit te voeren (maximaal één jaar oud). De trainers
voldoen derhalve aan de eisen die gesteld worden in de programmahandleiding die is ingediend bij de goedkeurde aanvraag aan de
Erkenningscommissie Gedragsinterventies.
Er is een werkend systeem (administratie / landelijk Facilitair Interventie
Team) waarmee gemonitord kan worden of de trainers in het bezit zijn van
een recente licentie. Tevens wordt de kwaliteit van de trainers gecontroleerd
waarbij gebruik wordt gemaakt van video-opnames van de training.

Bevindingen
Uitvoering
IrisZorg heeft de beschikking over één trainer. Een tweede trainer wordt
opgeleid.
De SVG houdt een overzicht bij van alle trainers van de SVG-instellingen.
Trainers die bij de SVG staan geregistreerd beschikken over de vereiste
basisopleidingen en zijn aan een interventiecoach gekoppeld.

Beleid
Het beleid is dat de trainer haar licentie behoudt door regelmatig de
gedragsinterventies te geven en zich hierop door middel van video-opnames te laten coachen door de interventiecoach. Per gedragsinterventie heeft
de trainer twee coachingsgesprekken. Ook wordt er van de trainer verwacht
dat zij zich leerbaar op blijft stellen.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

107

Check op de uitvoering
De interventiecoach houdt per trainer scoringsformulieren bij over de
goede vaardigheden en de leerpunten. De SVG verzamelt deze scores opdat
zij dit centraal kunnen monitoren en digitaliseren. De bewaking van de
kwaliteit van de trainers is gebaseerd op de eisen die zijn vastgesteld in de
theoretische handleiding van de erkende gedragsinterventies.
Personeelsvereisten
Uitvoering

Beleid

Oordeel
De uitvoering, het beleid en de check op de uitvoering voldoen aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. Er is een intensieve samenwerking met de interventiecoach waardoor de kwaliteit van de trainer wordt
bewaakt en verbeterd. Het landelijk bureau van de SVG houdt tevens
overzichten van de licenties en het functioneren van haar trainers bij.

Check

6.4 Conclusie
In 2009 is het taakspecialisme gedragsinterventie niet meegenomen in de
doorlichting, omdat IrisZorg nog geen erkende gedragsinterventies
uitvoerde. Momenteel heeft IrisZorg een aanbod van drie erkende gedragsinterventies, deze worden echter niet allemaal gegeven wegens het beperkte
aantal cliënten dat hiervoor in aanmerking komt. IrisZorg investeert in de
uitvoering van haar gedragsinterventies, onder andere door meer trainers
op te leiden. Het taakspecialisme gedragsinterventie voldoet op alle criteria
overwegend of volledig aan de normen en verwachtingen van de Inspectie.
Ten aanzien van de maatschappelijke reïntegratie constateert de Inspectie
dat er sprake is van informatie-uitwisseling tussen de trainer en de
toezichthouder of de trajectbegeleider. Wel behoeft de registratie van deze
overlegmomenten aandacht.
Ten aanzien van de maatschappijbeveiliging adviseert de Inspectie aan
IrisZorg om samen met de opdrachtgevers afspraken te maken over het
aantal uit te voeren gedragsinterventies nu de instroom van deelnemers
lijkt toe te nemen.
De personeelsvereisten ten aanzien van het taakspecialisme gedragsinterventie voldoen volledig. Positief is de Inspectie onder andere over de
intensieve samenwerking met de interventiecoach waardoor de kwaliteit
van de trainer wordt bewaakt en verbeterd.

108

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 109

7
Organisatieaspecten

110

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Met betrekking tot de organisatieaspecten onderscheidt de Inspectie vijf
criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de orde komen:
personeelsvereisten (7.1), communicatie (7.2), integriteit (7.3), veiligheid
(7.4) en evaluatie (7.5). Elke paragraaf opent met een standaardtekst die kort
de maatstaf beschrijft die de Inspectie hanteert. Daarna volgen haar
bevindingen, oordeel en eventuele verbetervoorstellen in de vorm van
aanbevelingen. In de laatste paragraaf van dit hoofdstuk (7.6) volgt een
conclusie ten aanzien van de organisatieaspecten.

7.1 Personeelsvereisten
Criterium
Het functioneel welbevinden en de ontwikkeling van medewerkers zijn
belangrijke voorwaarden, die zich onder meer manifesteren in voldoende
(bij-)scholing en minimaal jaarlijkse functioneringsgesprekken. Ook dienen
reclasseringswerkers beëdigd te zijn, een Verklaring Omtrent Gedrag te
kunnen overhandigen en over het juiste opleidingsniveau te beschikken.
Leidinggevenden stellen zich actief coachend op naar de medewerkers. De
organisatie beschikt over een personeelsformatieplan dat overeenkomt met
de geplande productie, een (jaarlijks) opleidingsplan voor medewerkers en
competentieprofielen voor alle functies.
Er vindt registratie en controle plaats of functioneringsgesprekken worden
gehouden. Daarnaast vindt er controle plaats of overhandiging van de
Verklaring Omtrent Gedrag en beëdiging heeft plaatsgevonden en of de
planformatie kloppend is met de beoogde productie.

Bevindingen
Personeelsbezetting
Locatie Arnhem beschikt over 18,99 fte aan uitvoerende medewerkers,
bestaande uit drie tbs-medewerkers, zes adviseurs, twaalf toezichthouders
en een reclasseringswerker werkstraf.
Locatie Nijmegen is met 15,85 fte iets kleiner dan Arnhem. Zij hebben de
beschikking over vijf adviseurs, dertien toezichthouders en ook een
reclasseringswerker werkstraf. IrisZorg heeft daarnaast een tbs-contactfunctionaris die voor de 3RO werkt. Het managementteam (6,22 fte) bestaat uit
drie werkbegeleiders, een teamsecretaresse, twee teamleiders en de
afdelingsmanager. De administratie, inclusief het planningsbureau, bestaat
uit vijf medewerkers (4,78 fte).
Diverse medewerkers hebben naast hun specialisme ook werkzaamheden
op de reclasseringsbalie, in de Veiligheidshuizen, zijn trainer van gedragsinterventies of projectleider zorg.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 111

De personeelsbezetting is op het moment van de inspectie in overeenstemming met de formatie. Desalniettemin staat er wel een vacature open. De
reden hiervoor is dat het management beter wil kunnen inspelen op de
fluctuerende instroom van opdrachten of het vertrek van een medewerker.
Wel is er sprake geweest van een aantal langdurig afwezige medewerkers.
Uit de interviews blijkt dat de werkdruk hier, onder andere door de
uitbreiding, niet echt onder lijdt en deze nu wordt omschreven als ‘redelijk
hard werken, maar te behappen’. Uit het jaarverslag van 2011 blijkt dat er in
Arnhem sprake was van 4,8 procent verzuim, in Nijmegen 6,0 procent. De
doelstelling van IrisZorg is een verzuimpercentage van maximaal 5,3
procent.
Het management houdt de caseloads van de toezichthouders, en daarmee
ook de werkdruk, in de gaten met behulp van ‘signaallijsten’. Op de
signaallijst is de productiviteit van adviseurs opgenomen. De productiviteit
is gebaseerd op het aantal en de aard van de rapportages die adviseurs
hebben geleverd.

Personeelsvereisten
Uit de interviews blijkt dat de medewerkers snel na hun aanstelling zijn
beëdigd en iedereen een Verklaring Omtrent Gedrag heeft moeten inleveren. IrisZorg beschikt over functiebeschrijvingen voor de verschillende
functies.

(Interne) Opleidingen
De opleidingsbehoeften komen onder andere aan bod tijdens de functioneringsgesprekken. De teamleider informeert hier ook de werkbegeleider
over. Gedurende het jaar inventariseren en stimuleren werkbegeleiders het
volgen van een opleiding bij de reclasseringswerkers. Uit de interviews blijkt
dat de medewerkers het opleidingsaanbod als voldoende en divers ervaren.
Recent is onder andere de agressietraining en de opleiding tot getuigedeskundige gevolgd, en is er een informatiemiddag over psychopathologie
georganiseerd. Zoals in paragraaf 2.5 al aan de orde kwam, zijn enkele
medewerkers naar een symposium over eerwraak geweest. Deze medewerkers hebben de informatie teruggekoppeld in het teamoverleg. Sommige
geïnterviewde reclasseringswerkers geven desalniettemin aan over meer
kennis van de culturele diversiteit te willen beschikken om hierop in te
kunnen spelen bij de cliënten.
In tegenstelling tot de bevindingen die de Inspectie in 2009 deed, beschikt
IrisZorg nu over diverse documenten aangaande het opleidingsaanbod en –
beleid. Er zijn 3RO-brede documenten met de opleidingsprofielen van de
taakspecialismen. In het Opleidingenbeleid IrisZorg (2010-2012) is vastge-

112

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

legd wat er van het management wordt verwacht ten aanzien van de
ontwikkeling van personeel, met daarin tevens een overzicht van het
cursusaanbod. Dit is gericht op al het personeel van IrisZorg, en niet
specifiek voor IrisZorg Reclassering.
De SVG heeft een inwerkprogramma waarin staat wat een nieuwe reclasseringswerker in de eerste 26 weken moet doen en wie daarin een rol speelt.
IrisZorg heeft daarnaast ook zelf een inwerkprogramma voor de reclasseringswerkers (2009) en evaluatiecriteria opgesteld op basis waarvan de
inwerkperiode geëvalueerd kan worden. Het 3RO-brede ‘Opleidingshuis’
moet nog geïntegreerd worden met het inwerk- en opleidingsprogramma
van IrisZorg. Iedere nieuwe medewerker krijgt wel al een mentor
aangewezen.
Het management van de reclassering houdt een overzicht bij van de
gevolgde cursussen van de medewerkers. Dit betreffen zowel cursussen die
3RO breed door de RN worden aangeboden, zoals de RISc, maar ook interne
opleidingen vanuit IrisZorg, zoals forensische verslavingszorg.

Aansturing
De huidige afdelingsmanager van de reclassering is sinds september 2010 in
dienst bij IrisZorg. Daarvoor is er sprake geweest van een turbulente periode
met extreme doorstroom van medewerkers (60 tot 75 procent), ziekte en
managementwisselingen. Uit de interviews blijkt dat alle geledingen
positief zijn over de ontwikkelingen die IrisZorg sindsdien heeft doorgemaakt, zowel qua aansturing als qua professionalisering. Typeringen die
worden gegeven voor de afdelingsmanager zijn ‘betrouwbaar en professioneel betrokken bij de uitvoering’. Ook de teamleiders worden beschreven
als ‘direct en coachend’ in de aansturing.
De teamleiders voeren jaarlijks functioneringsgesprekken met de reclasseringswerkers. Naast de opleidingsbehoeften komen onder andere ook de
productie en het functioneren in het algemeen aan bod. IrisZorg beschikt
over het document ‘Jaargesprekken IrisZorg’ waarin staat dat de gesprekken
jaarlijks moeten plaatsvinden. Ook bevat het document een checklist voor
het gesprek.

Registratie
De afdeling HRM (Human Resource Management) van IrisZorg initieert en
registreert de aanvraag van beëdiging en Verklaring Omtrent Gedrag.
IrisZorg beschikt ten behoeve hiervan over het document ‘Procedure
Verklaring Omtrent Gedrag’ (2011).

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 113

Personeelsvereisten
Uitvoering

Beleid

Oordeel
De uitvoering, het beleid, en de check op de uitvoering voldoen aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. IrisZorg heeft zich sinds de
inspectie in 2009 qua personele bezetting en aansturing gestabiliseerd. Er is
nu ook voldoende aandacht voor functioneringsgesprekken en opleidingsbehoeften. De uitvoering hiervan is geprotocolleerd en registratie vindt plaats.

Check

7.2 Communicatie
Criterium
Er vinden op regelmatige basis teamoverleg en intervisie/casuïstiekbesprekingen plaats en er is regelmatig overleg tussen de direct leidinggevende, de
werkbegeleider en de reclasseringswerker. Hierin is tevens ruimte voor
supervisie of werkbegeleiding. De medewerkers zijn tevreden over de
verticale en horizontale communicatie binnen de organisatie en zij worden
betrokken bij (nieuwe) ontwikkelingen binnen de organisatie. Verder is er
een tbs-casusoverleg (TCO) waarbij de tbs-contactfunctionaris en een
psycholoog of psychiater aanwezig zijn. Daarnaast neemt de organisatie
deel aan overleg over de kwaliteit van de informatie-uitwisseling ten
behoeve van de indicatiestelling forensische zorg. De organisatie is
vertegenwoordigd in het Veiligheidshuis en op de reclasseringsbalie. Zowel
tijdens overlegvormen op voornoemde twee locaties, als tijdens overleggen
met het Openbaar Ministerie en het gevangeniswezen, hebben zij een
actieve deelname. Daarnaast vindt er informatie-uitwisseling met de politie
plaats. De ketenpartners waarderen de bereikbaarheid, de kwaliteit van de
inhoudelijke overdracht van de informatie en de deelname aan overlegvormen van de organisatie. De communicatiestructuur dient te zijn vastgelegd
en naar behoren te functioneren. Met behulp van verschillende media
informeert de organisatie medewerkers en externe partners over de gang
van zaken binnen de organisatie. De organisatie checkt de deelname aan en
het doorgaan van de diverse overlegvormen.

Bevindingen
Algemeen
IrisZorg beschikt over een overzicht van de overleg- en communicatiestructuur (2012).
De medewerkers zijn tevreden over de interne communicatie. Nieuwe
ontwikkelingen worden voornamelijk via e-mail bekend gemaakt.
Daarnaast komen ontwikkelingen aan de orde tijdens het maandelijkse
teamoverleg. IrisZorg ontvangt ook presentaties over het zorgaanbod van
andere instanties of van de andere reclasseringsorganisaties over hun
specialismen, zoals elektronische controle.

114

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Zowel in Arnhem als in Nijmegen is er sprake van veel ad hoc overleg tussen
de werkbegeleider en de reclasseringwerker. In Nijmegen hebben de
toezichthouders daarnaast caseloadoverleg met de werkbegeleider. In
Arnhem gaan de teamleider en een medewerker van de administratie in IRIS
gericht op zoek naar knelpunten en op basis hiervan spreken zij de
reclasseringswerker aan.
Op beide locaties is de werkbegeleider vooral het aanspreekpunt voor
inhoudelijke kwesties en het opstellen van rapportages. De teamleider is
met name het aanspreekpunt voor organisatorische vraagstukken, de
productie en het welzijn van de medewerker. De reclasseringswerkers
ervaren zowel de werkbegeleiders als de teamleiders als toegankelijk. Ook
ervaren zij een plezierige samenwerking tussen de reclasseringswerkers
onderling.
De SVG organiseert eens in de twee maanden een landelijke bijeenkomst
voor de werkbegeleiders. Hier komt nieuw beleid aan bod, maar er worden
ook thema’s besproken.

Teamoverleg en casuïstiekbespreking
Zowel in Arnhem als in Nijmegen vindt maandelijks een teamoverleg plaats.
Hierin staan onder andere de productie, ontwikkelingen en de samenwerking centraal. Op onregelmatige basis is er ook afdelingsoverleg waar beide
locaties bij aanwezig zijn. De afdelingsmanager bespreekt op deze wijze
overkoepelende zaken die te maken hebben met de visie en missie en een
impact hebben op de gehele reclasseringsafdeling. Ook worden dan
regionale en landelijke ontwikkelingen besproken.
In 2009 adviseerde de Inspectie aan IrisZorg om meer te investeren in de
kwaliteit van medewerkers door onder andere meer ruimte te maken voor
intervisie. IrisZorg heeft hier door casuïstiekbesprekingen en intervisie
invulling aan gegeven.
Eens in de twee weken hebben zowel de adviseurs als de toezichthouders op
hun eigen locatie casuïstiekbespreking met de werkbegeleider. Deze
besprekingen kennen een vast stramien met een agenda en de reclasseringswerkers rouleren voor de inbreng van casussen. Reclasseringswerkers horen
bespreking van hun casus vast te leggen in IRIS. Hier is door middel van de
signaallijsten zicht op. Hier is echter geen controle op. Tijdens de casuïstiekbespreking met de toezichthouders worden de niveau 3 zaken standaard
ingebracht. Uit het dossieronderzoek blijkt echter dat vastlegging van
casuïstiekbespreking bij niveau 3 zaken niet altijd in IRIS gebeurt. Naast
deze vorm van casuïstiekbespreking hebben de adviseurs en de toezichthouders eenmaal per maand een gezamenlijke casuïstiekbespreking. Deze

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

115

bijeenkomst kent een vrijwillige inbreng en is met name gericht op de
samenwerking met elkaar en afstemming op de cliënt.
De reclasseringswerkers werkstraf nemen niet deel aan casuïstiekbespreking.
Zij geven aan dit niet te missen, omdat er onderling voldoende overleg is.
Op beide locaties is er eens in de acht weken gemengd intervisie tussen de
adviseurs en de toezichthouders.
Tijdens de interne overleggen is aanwezigheid in principe verplicht. Het
komt voor dat medewerkers deze bijeenkomst overslaan als het werk het
niet toelaat, ook zijn er medewerkers die hier helemaal niet bij aanwezig
zijn. Medewerkers die niet aanwezig zijn kunnen de besproken onderwerpen teruglezen in de notulen. Uit de interviews komt naar voren dat zowel
de adviseurs, de toezichthouders, als de werkbegeleiders tevreden zijn over
het verloop van de casuïstiekbesprekingen, de intervisie en de
teamoverleggen.

Tbs
De 3RO hebben een tbs-contactfunctionaris voor de Pompekliniek in
Nijmegen. De tbs-contactfunctionaris is vanaf drie maanden voorafgaand
aan een opdracht tot proefverlof of voorwaardelijke beëindiging betrokken
bij overleggen in de kliniek over de desbetreffende cliënt. De tbs-contactfunctionaris brengt deze cliënten vanaf dat moment in tijdens het
3RO-brede TCO. De deelnemers van IrisZorg nemen zowel aan het TCO in
Arnhem als het TCO in Nijmegen deel. De afdelingsmanager van IrisZorg is
de voorzitter van dit overleg. Naast de tbs-contactfunctionaris neemt er ook
een psychiater van het NIFP deel aan het TCO. Van dit TCO worden notulen
gemaakt. Naast het TCO komen de tbs-medewerkers van IrisZorg om de
week bij elkaar voor interne casuïstiekbespreking onder leiding van de
werkbegeleider.
Uit de interviews en het dossieronderzoek blijkt dat registratie van de
bespreking van de casuïstiek uit het TCO in IRIS nog niet altijd consequent
gebeurt.

Veiligheidshuis
IrisZorg is sinds de oprichting van het Veiligheidshuis Arnhem hierin
vertegenwoordigd.31 IrisZorg neemt daarnaast deel aan de overleggen in de
Veiligheidshuizen van Tiel, Nijmegen en Ede. Andere partijen die deelnemen
aan deze overleggen zijn onder andere de gemeente, de politie en het OM.
De reclasseringswerkers hebben geen vaste werkplekken in de
Veiligheidshuizen en zijn daar dus enkel voor het bijwonen van de casusover31

116

Samenwerkingsverband van gemeenten, Provincie Gelderland, Openbaar Ministerie,
politie en instellingen op het gebied van zorg, welzijn, veiligheid en justitie.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

leggen. Uit de interviews blijkt dat de reclasseringswerkers hun collega’s in
het Veiligheidshuis weten te vinden. De Veiligheidshuismedewerkers
versturen overzichten naar de reclasseringswerkers welke cliënten er die
week worden besproken. Zodoende kan de reclasseringswerker zijn collega
benaderen voor informatie-uitwisseling. Er vindt overleg plaats op
casusniveau.
De manager van het Veiligheidshuis Arnhem ervaart een plezierige
samenwerking met de reclasseringsafdeling van IrisZorg. IrisZorg is
vertegenwoordigd tijdens de verschillende casusoverleggen en brengt
volgens de manager van het Veiligheidshuis Arnhem kwalitatief goede
informatie in. De manager van het Veiligheidshuis heeft periodiek overleg
met de voorzitters van de casusoverleggen. Hier worden eventueel ook
knelpunten van de deelnemende partijen besproken.

Reclasseringsbalie
IrisZorg is anderhalve dag per week vertegenwoordigd op de reclasseringsbalie. Het OM is tevreden over de bereikbaarheid van de reclasseringsbalie.
Ook uit de interviews met IrisZorg komt naar voren dat de adviseurs en de
administratie tevreden zijn over de samenwerking. Wel hebben zij de indruk
dat de toenemende werkdruk op de reclasseringsbalie de bereikbaarheid
niet ten goede komt. Periodiek heeft het OM met de 3RO overleg over de
reclasseringsbalie.

Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en psychologie (NIFP)
Tijdens de adviesfase ten behoeve van de rechtszitting verloopt het contact
met het NIFP goed en vindt er overleg plaats om de adviezen af te stemmen.
Een knelpunt in deze samenwerking is de lange doorlooptijd van de
NIFP-rapportages die tot vertraging van de reclasseringsadviezen kan leiden.
IrisZorg houdt zich aan de eigen levertermijnen, en stelt na afronding van
het NIFP-rapport een aanvullend reclasseringsadvies op. De afdelingsmanager brengt deze problemen onder de aandacht in het Cogras-overleg32
waarin het NIFP ook is vertegenwoordigd. Daarnaast heeft de afdelingsmanager eens in de twee maanden overleg met het NIFP / IFZ over de indicatiestellig klinische zorg.
Tweemaal per jaar komt er een afvaardiging van het NIFP bij IrisZorg langs
om met de reclasseringswerkers de samenwerking of organisatorische
veranderingen te bespreken. Ook kunnen hier casussen aan bod komen
waarin deze samenwerking minder goed of juist heel goed verliep.

32

Coördinatiegroep alternatieve sancties. Deelnemers zijn OM, 3RO, ZM, NIFP, DJI en
advocatuur.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 117

Gevangeniswezen
In 2009 constateerde de Inspectie dat er onvoldoende afspraken waren over
de samenwerking en de communicatie. Nu blijkt dat er diverse overlegvormen plaatsvinden. Er vinden per kwartaal meerdere overleggen plaats
waarin de samenwerking met het gevangeniswezen en hun visie op de
kwaliteit van de reclasseringsproducten aan bod komt. Er is een strategisch
overleg tussen de vestigingsdirectie van PI Arnhem, de regiomanagers van
de 3RO en de leiding van het CBTR. Daarnaast is er tactisch overleg tussen de
unitmanagers van de 3RO en het CBTR. Ook is er per kwartaal een regionaal
afstemmingsoverleg tussen de reclasseringswerkers en de trajectbegeleiders
van Binnen Beginnen. Ten behoeve van de gedragsinterventies vindt er een
overleg plaats tussen de interventiecoaches van de 3RO, de trainers en de
leiding van het CBTR. Eenmaal per zes weken heeft PI Arnhem het Regionaal
Overleg PP met de managers van de 3RO, dit overleg is op casusniveau.
Hierin komen casussen aan bod waarin bijvoorbeeld een cliënt de bijzondere voorwaarden heeft overschreden.
PI Arnhem ervaart een plezierige samenwerking met IrisZorg. De reclasseringsafdeling is goed bereikbaar en de lijnen naar de afdelingsmanager zijn
kort. Zij geven ook aan dat de samenwerking de laatste jaren sterk is
verbeterd. Kritische en 3RO-brede punten van de kant van PI Arnhem zijn de
doorlooptijden van de reclasseringsadviezen, de communicatie op hoger
niveau waarbij er een betere vertaling kan zijn van beleid naar de uitvoerders, en een snellere verdeling van de opdrachten op de reclasseringsbalie.
Deze onderwerpen komen ook aan de orde tijdens de verschillende
overleggen.

Openbaar Ministerie
Het OM Arnhem is tevreden over de samenwerking met IrisZorg en de
producten die zij opleveren. Ook het OM geeft aan dat de samenwerking
met IrisZorg de laatste jaren is verbeterd. Het OM heeft met de managers
van de 3RO periodiek overleg over de reclasseringsbalie. Daarnaast treft het
OM de reclassering frequent tijdens de overleggen in het Veiligheidshuis.
Doordat het OM in samenwerking met onder andere de 3RO het
‘Afsprakenregister Justitiële Voorwaarden’ heeft opgesteld als regionale
aanvulling op de landelijke richtlijnen, is het voor alle partijen duidelijk wat
er van elkaar wordt verwacht. IrisZorg is ook tevreden over de samenwerking met het OM. Met name de korte lijnen en de snelle afhandeling van
vragen en rapporten door de ketenprocesmedewerker worden hierin
genoemd. Zoals in paragraaf 3.2.1 al aan bod kwam, draagt het ‘rapportageblok’ van het OM als aanspreekpunt voor de reclasseringsadviezen hier ook
aan bij.

118

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Communicatie
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering van de communicatie voldoet overwegend aan de normen en
verwachtingen van de Inspectie, net als de check op de uitvoering. Het
beleid voldoet volledig. Er is een document met een overzicht van de
communicatiestructuur en wie daaraan deelneemt. IrisZorg neemt deel aan
diverse externe overleggen met de (keten)partners waardoor de samenwerking en de communicatie sinds 2009 is verbeterd. Ook intern is er overleg,
met veel ruimte voor casuïstiekbespreking en intervisie. De medewerkers
zijn tevreden over de wijze waarop de communicatie plaatsvindt. De
Inspectie merkt wel op dat er, ondanks de signaallijsten en de (TCO-)
notulen, meer aandacht en controle moet zijn voor verslaglegging in IRIS
van de besluitvorming tijdens de casuïstiekbespreking, met name van het
TCO.

Aanbeveling
Leg de bevindingen van de casuïstiekbespreking vast en controleer of dit
ook gebeurt.

7.3 Integriteit
Criterium
De organisatie heeft een integriteitsbeleid waar het management actief
invulling aan geeft. Het integriteitsbeleid omvat minimaal een gedragscode
en voorziet in de beschikbaarheid van een vertrouwenspersoon. De
medewerkers zijn hiermee bekend. Het management betracht zoveel
mogelijk transparant te zijn ten aanzien van de aanpak en afhandeling van
integriteitsschendingen. Het integriteitsbewustzijn wordt getoetst tijdens
geformaliseerd overleg.

Bevindingen
In 2009 constateerde de Inspectie dat IrisZorg meer systematisch en
pro-actief aandacht kon besteden aan het integriteitsonderwerp. Integriteit
is nu onderwerp van gesprek tijdens diverse overlegvormen. Ook komt dit
frequent aan de orde wanneer cliënten bijvoorbeeld cadeaus aanbieden of
er een reclasseringswerker moeite heeft met de ‘afstand-nabijheid’ van een
cliënt.
De reclasseringsafdeling van IrisZorg heeft de laatste jaren niet te maken
gehad met integriteitsschendingen.
IrisZorg heeft een gedragscode (2009) en een vertrouwenspersoon voor de
medewerkers van alle clusters. De medewerkers van de reclassering zijn
hiermee bekend. De gedragscode gaat onder andere in op respectvol

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

119

handelen, privacy en geheimhouding, middelengebruik en het ontvangen
van cadeaus. Verder bevat de gedragscode instructies over de relatie tussen
medewerker en cliënt, maar ook de relatie tussen de medewerkers onderling. IrisZorg beschikt tevens over een ‘Klachtenregeling ongewenst gedrag
IrisZorg’ (2009). Deze klachtenregeling is bedoeld voor ongewenst gedrag
bij medewerkers onderling. De Raad van Bestuur is belast met het toezicht
op de toepassing van de klachtenregeling.
Integriteit
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering, het beleid en de check op de uitvoering voldoen volledig aan
de normen en verwachtingen van de Inspectie. Er zijn de afgelopen jaren
geen integriteitsschendingen geweest, waardoor de kwaliteit van de
afhandeling niet te beoordelen is. De Inspectie is van mening dat het
onderwerp integriteit bij medewerkers voldoende leeft. Er is beleid in de
vorm van een gedragscode.

7.4 Veiligheid
Met betrekking tot het aspect veiligheid onderscheidt de Inspectie twee
criteria die achtereenvolgens in deze paragraaf aan de orde komen: het
voorkomen van intimidatie en agressie, en de wijze waarop de organisatie
met incidenten omgaat. Zoals al in paragraaf 5.4 is aangegeven, is de
veiligheid op de projectplaatsen van de werkstraf opgenomen in het
hoofdstuk Werkstraf en wordt dat hier buiten beschouwing gelaten.

7.4.1 Voorkomen intimidatie en agressie
Criterium
Veiligheidsinstructies ten aanzien van intimiderende of agressieve cliënten,
huisbezoek of andere contactmomenten zijn bij de medewerkers bekend en
worden nageleefd. Ten behoeve hiervan zijn er fysieke veiligheidsvoorzieningen zoals toezicht op spreekkamers of alarmknoppen en beschikken
medewerkers over voldoende opleiding en training om adequaat te
reageren op risicovolle situaties. Veiligheidsrisico’s zijn onderwerp van
gesprek op individueel en unitniveau.
Er zijn huisregels over ongewenst gedrag van bezoekers en cliënten. Deze
zijn zichtbaar aanwezig en bij hen bekend. Er dienen veiligheidsinstructies
te zijn hoe om te gaan met de veiligheidsvoorzieningen, maar tevens ten
aanzien van risico’s bij huisbezoek, ontvangst van cliënten in het gebouw
en ten aanzien van agressieve of intimiderende cliënten. De organisatie
checkt of de veiligheidsinstructies worden nageleefd en de voorzieningen
operationeel zijn.

120

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Bevindingen
Gebouw
Zowel in Arnhem als in Nijmegen is de reclassering gehuisvest in een
gebouw van de polikliniek van IrisZorg. De baliemedewerkers zijn medewerkers van de overkoepelende organisatie IrisZorg en de reclassering is van
hen afhankelijk voor de veiligheidsvoorzieningen. Voor beide locaties geldt
dat de reclassering geen gebruik maakt van de avondopenstelling.
Locatie Arnhem heeft de beschikking over drie spreekkamers op de begane
grond, de kantoorruimten bevinden zich op de hoger gelegen etages. Het
aantal spreekkamers is soms niet toereikend, in die gevallen voeren
medewerkers gesprekken met cliënten op de eerste etage. Dit doen de
reclasseringswerkers alleen met cliënten die al langer bekend zijn bij de
reclassering en die geen agressieve indruk maken. Op deze ruimte is echter
geen toezicht en medewerkers moeten hier naar toe met de lift of de trap.
Locatie Arnhem heeft nergens in het pand cameratoezicht. Bij de receptie
liggen draagbare piepers, deze geven een stil alarm af. De piepers zijn
gekoppeld aan een verdieping en niet aan een kamer. Voor de kamers boven
zijn dus andere piepers nodig dan voor de kamers beneden. Deze nemen de
reclasseringswerkers niet altijd mee.
Vier medewerkers van IrisZorg zijn ontvanger voor dit signaal. In de
spreekkamers zijn geen vaste alarmknoppen. De afspraak is dat de cliënt het
verst bij de deur vandaan zit. De deuren van de spreekkamers zijn voorzien
van een glazen ruit. De spreekkamers zijn desondanks uit het zicht van de
receptie. In de gang achter de spreekkamers zitten nog werkruimtes van de
polikliniek. De gang wordt hier gescheiden door een deur, er is echter geen
passysteem om de deur te vergrendelen.
De Inspectie oordeelde in 2009 zeer kritisch over de veiligheid van de locatie
Arnhem. De veiligheid is door middel van glas in de deuren en een beter
werkend alarmsysteem verbeterd, maar het management erkent dat de
veiligheid nog steeds niet optimaal is. Mede daarom verhuist de reclasseringsafdeling van IrisZorg locatie Arnhem in 2012 naar het kantoor van RN
Arnhem. Die locatie grenst aan het pand van IrisZorg. Voor de spreekkamers
gaan zij gebruik maken van de faciliteiten van RN Arnhem.
Ook op locatie Nijmegen maken de reclasseringswerkers gebruik van de
spreekkamers op de begane grond. De kantoorruimte is op de bovengelegen etage en gescheiden door een deur met passysteem. Er zijn vier
spreekkamers direct in het zicht van de ontvangstbalie, deze moeten de
reclasseringswerkers gebruiken. De overige spreekkamers zijn voor de
polikliniek. De reclasseringswerkers tekenen in voor het gebruik van een
spreekkamer. Zowel hierdoor, als door het ruime aantal spreekkamers, is er
altijd plek.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

121

Ook in de deuren van deze spreekkamers zit glas, zodat inkijken mogelijk is.
De spreekkamers hebben twee deuren, één aan de kant van de centrale hal,
en één aan de kant van de gang naar de kantoorruimte. De reclasseringswerkers gaan hier het verst weg zitten van de centrale hal. Op deze manier kan
de reclasseringswerker in geval van nood via de gang naar de kantoorruimte
weglopen. Deze deur zit echter standaard op slot en de reclasseringswerker
moet de deur voor aanvang van het gesprek ontgrendelen.
Alle spreekkamers zijn voorzien van een alarmknop onder de tafel. De
reclasseringswerkers hebben geen draagbare piepers. Bij een alarm klinkt er
een luid signaal bij de administratie en door heel het gebouw. Omdat er
ontevredenheid is over de huidige afspraken, namelijk dat iedereen op het
alarm afgaat en het niet duidelijk is wie dan de leiding neemt, worden deze
afspraken op het moment van de inspectie geëvalueerd. IrisZorg heeft de
intentie om nieuwe afspraken op korte termijn vast te leggen. Tot hierover
een beslissing genomen is gaat iedereen op dit alarm af: zowel medewerkers van de polikliniek als van de reclassering.
Bij binnenkomst houdt de receptie de bezoekers in de gaten en waarschuwt
de reclasseringswerker of teamleider als een cliënt zich vreemd gedraagt.
Van cliënten die een pandverbod hebben hangen foto’s achter de balie van
de receptie.

Veiligheidsgevoelens
Uit de interviews blijkt dat de reclasseringswerkers zich zelden onveilig
hebben gevoeld op de locaties. Desalniettemin vinden de reclasseringswerkers uit Arnhem de verhuizing naar RN Arnhem een positieve ontwikkeling.

Huisbezoek
In Arnhem gelden dezelfde regels voor de uitvoering van het huisbezoek
dan in Nijmegen. Hier wordt op beide locaties echter anders uitvoering aan
gegeven. In Nijmegen gaan de reclasseringswerkers altijd met zijn tweeën
op huisbezoek. In Arnhem gebeurt dit in eerste instantie ook, maar
reclasseringswerkers kunnen hier met toestemming van de werkbegeleider
van afwijken.

Agressietraining
De training in het omgaan met en voorkomen van agressie is onderdeel van
het inwerkprogramma. De medewerkers van IrisZorg herhalen vervolgens
om de twee jaar deze training. Ook de teamleiders volgen deze training. De
administratie van de reclassering volgt deze training niet, omdat zij geen
direct cliëntcontact hebben. Wel krijgen zij een telefoontraining.
De medewerkers zijn erg positief over de opzet van de training waarin een
acteur hen bewust maakt van gespreks- en deëscalatietechnieken en het
herkennen van signalen. Deze training is met tweemaal twee dagen intensief.

122

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Beleid
IrisZorg beschikt over een ‘Raamregeling huisregels, cluster behandeling &
reclassering IrisZorg’ (2012). Deze raamregeling biedt een kader voor het
opstellen van huisregels voor cliënten met daarin wat er van hen wordt
verwacht en datgene wat niet mag. Daarnaast biedt het een kader voor het
opstellen van procedures ten aanzien van de consequenties bij overtreding
van de huisregels. De reclassering heeft huisregels en de consequenties bij
overtreding opgesteld. Deze huisregels hangen op beide locaties in de
wachtruimte.
IrisZorg beschikt over een ‘Protocol Huisbezoek Reclassering IrisZorg’
(2011). Hierin staat dat het huisbezoek door twee medewerkers wordt
uitgevoerd. Dit geldt zonder uitzondering voor het eerste huisbezoek. Ook
staat hierin vermeld met welke afweging, in overleg met de werkbegeleider,
van deze regeling kan worden afgeweken. In dit protocol is niet opgenomen
of de medewerker die alleen op huisbezoek gaat de aanvang en de afloop
van het toezicht meldt, opdat er controle is dat het huisbezoek veilig
verloopt.
IrisZorg beschikt over diverse protocollen voor de kliniek, die grotendeels
ook gelden voor de reclassering. Hierin staat onder andere beschreven hoe
men om moet gaan met agressie, welke veiligheidsmaatregelen er preventief worden genomen en richtlijnen voor het management om het
veiligheidsbeleid voor de eigen afdeling in te richten. In Arnhem zijn er
handelingsprotocollen voor het piepersysteem. In Nijmegen ontbreken
deze richtlijnen.
Locatie Arnhem beschikt over een ‘QuickScan agressiebeheersmaatregelen
IrisZorg’ (2009). Dit betreft een inventarisatie van de veiligheidsaspecten in
het pand. Op basis hiervan is een ‘Plan van Aanpak Safe Secure en
Compliance’ opgesteld (2010).

Check op de uitvoering
Veiligheidsrisico’s zijn onderwerp van gesprek op individueel niveau, maar
ook tijdens de casuïstiekbespreking. Veiligheid staat tijdens de maandelijkse teamvergadering op de agenda.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 123

Voorkomen
agressie
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering in het voorkomen van agressie voldoet overwegend aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. Het beleid voldoet in beperkte
mate, de check op de uitvoering voldoet volledig. Locatie Arnhem heeft
sinds de laatste inspectie maatregelen doorgevoerd om de veiligheid te
optimaliseren. Desalniettemin zijn de spreekkamers onvoldoende in het
zicht van de receptie en is het een onwenselijke situatie dat medewerkers de
cliënten in andere ruimten spreken dan de spreekkamers, soms zelfs zonder
pieper. De Inspectie ziet het dan ook als een positieve ontwikkeling dat
locatie Arnhem verhuist naar het gebouw van RN Arnhem. Locatie
Nijmegen is beter geoutilleerd op het terrein van veiligheid. De Inspectie
spoort IrisZorg echter wel aan om het voorgenomen besluit om richtlijnen
te formuleren hoe er gehandeld moet worden bij een alarm, te realiseren.
Binnen IrisZorg is er voldoende aandacht om agressie te voorkomen.
Medewerkers gaan op training en het is frequent onderwerp van gesprek.
De Inspectie merkt op dat er in Nijmegen strikter wordt omgegaan met de
richtlijnen voor huisbezoek. De Inspectie mist instructies voor medewerkers
die alleen op huisbezoek gaan.

Aanbevelingen
• Voer in Arnhem enkel gesprekken in de daarvoor bestemde spreekkamers
op de begane grond. Stel zo nodig intakelijsten op om de planning van de
spreekkamers te verbeteren.
• Realiseer in Nijmegen het voorgenomen besluit om richtlijnen te
formuleren hoe en wie er handelt bij het afgaan van een alarm.
• Stel instructies op voor medewerkers die alleen op huisbezoek gaan en
zorg dat er belafspraken voorafgaand en na afloop zijn.

7.4.2 Omgang met incidenten
Criterium
De organisatie beschikt over een actuele Risico Inventarisatie & Evaluatie
(RI&E) waarvan zij de verbeterpunten oppakt. Daarnaast is er een incidentenen een nazorgprotocol. Deze zijn bekend onder de medewerkers en zij
handelen daarnaar. Incidenten worden vastgelegd en beschreven, deze worden
volgens het protocol gemeld en naar aanleiding hiervan vinden er evaluaties
plaats en worden verbeteracties geformuleerd. De organisatie checkt of de
incidenten- en nazorgprocedures daadwerkelijk worden nageleefd.

Bevindingen
RI&E
Zowel locatie Arnhem als locatie Nijmegen hebben een RI&E die in 2007 is
opgesteld. Beide versies zijn in 2008 en 2011 op de aandachtspunten

124

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

geëvalueerd. Knelpunten die hieruit naar voren kwamen zijn opgelost. Een
aantal punten, zoals de werkdruk, zijn nog aangemerkt als aandachtspunten. Tijdens deze evaluaties is echter niet opnieuw naar alle onderdelen van
een RI&E gekeken.

Incidenten
De werkbegeleider signaleert tijdens gesprekken met de reclasseringswerker
of zich incidenten hebben voorgedaan, opdat agressie van cliënten
inzichtelijk wordt. Dit dient ook ter voorkoming dat reclasseringswerkers
incidenten bagatelliseren en hier geen actie op ondernemen. Wanneer een
incident zich voordoet, vangt de teamleider de reclasseringswerker op. Het
incident bespreken en de impact op de reclasseringswerker inschatten staat
tijdens dit gesprek centraal. In het kader van de nazorg kan er contact op
worden genomen met het Bedrijfsopvang team (BOT) van IrisZorg.
Vervolgens besluit de teamleider of het noodzakelijk is om een andere
reclasseringswerker aan de cliënt toe te wijzen en of er sancties moeten
plaatsvinden tegen de cliënt. Wanneer er sprake is van agressie tegen een
medewerker of tegen goederen volgt aangifte bij de politie. De teamleider
doet dat namens de organisatie.
De reclasseringswerker meldt een incident via een MIP-melding (Melding
Incidenten Patiëntenregeling). Deze MIP-melding gaat door de werkwijze
van het meldingssysteem rechtstreeks naar de overkoepelende organisatie
IrisZorg, zonder dat de afdelingsmanager hier inzage in heeft. Zij geven
geen terugkoppeling aan de reclassering over de afhandeling of evaluatie
van deze MIP-meldingen. De afspraak is nu dat de betrokken teamleider de
melding ook bij de afdelingsmanager inlevert, zodat hij op de hoogte is wat
er is gebeurd.

Beleid
In 2009 constateerde de Inspectie dat incident- en nazorgprotocollen
onvoldoende actueel en bekend waren onder de medewerkers. De Inspectie
constateert nu dat dit op orde is.
IrisZorg beschikt over een ‘Overeenkomst Protocol Geweld tegen
Medewerkers met een Publieke Functie’ (2010). Dit betreft een document
dat in het Arrondissementaal Justitieel Beraad (AJB) Arnhem is opgesteld,
met als doel dat er eenduidig wordt gehandeld bij incidenten tegen
medewerkers die tot de organisaties van het AJB behoren. Maar ook dat er
registratie en evaluatie van de incidenten is. IrisZorg heeft ook een
nazorgprotocol ‘Bedrijfsopvang binnen IrisZorg’ (2009). Deze bedrijfsopvang bestaat uit speciaal daarvoor opgeleide medewerkers. Tevens is er een
folder voor het slachtoffer met informatie over de bedrijfsopvang.
Daarnaast is er een procedure ‘Prikaccidenten IrisZorg’ (2008) en ‘Beleid
Infectieziekten IrisZorg’ (2008).

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 125

Check op de uitvoering
De incidenten worden ter lering en ter voorkoming van herhaling in het
managementteam geëvalueerd. IrisZorg registreert de MIP-meldingen. In
2011 hebben zich vijf incidenten voorgedaan, in 2010 negen incidenten en
in 2009 twee incidenten. De incidenten betreffen voornamelijk vernieling
of het gooien met spullen.
Incidenten
Uitvoering

Beleid

Check

Oordeel
De uitvoering voldoet overwegend aan de normen en verwachtingen van de
Inspectie. Het beleid voldoet volledig en de check op de uitvoering voldoet
overwegend. Beide locaties beschikken over een verouderde RI&E die enkel
op de knelpunten is geëvalueerd. IrisZorg gaat op een adequate wijze om
met incidenten, werkwijzen zijn geprotocolleerd, er is aandacht voor het
slachtoffer, er wordt melding gemaakt van het incident en er is een interne
evaluatie. De MIP-meldingen gaan naar de overkoepelende organisatie
IrisZorg, waar ook een evaluatie plaatsvindt. Daarnaast evalueert de
reclassering intern het incident. Er is geen afstemming en terugkoppeling
over deze evaluatiemomenten.

Aanbeveling
Realiseer een nieuwe RI&E voor locatie Nijmegen, en na verhuizing ook van
locatie Arnhem.

Aanbeveling aan de overkoepelende organisatie IrisZorg
Betrek de afdelingsmanager in het evalueren van een MIP-melding.

7.5 Evaluatie
Criterium
De Inspectie verwacht dat de algemene werkprocessen die voor het gehele
reclasseringsproces gelden worden geëvalueerd, zoals de rechtspositie en de
veiligheid. Netwerk-, ketenpartner-, werknemers- en cliënttevredenheidsonderzoeken zijn hier onderdeel van. Onder andere de evaluatie van de werking
van de adviesproducten, het reclasseringstoezicht, de controlemiddelen en de
gedragsinterventies, betreffen meer een vraagstuk voor landelijk onderzoek
en effectmetingen. Wel verwacht de Inspectie dat de organisatie aangaande de
taakspecialismen advies en toezicht minimaal aandacht heeft voor het
evalueren van de tevredenheid van de netwerkpartners over de samenwerking. Hetzelfde geldt voor de tevredenheid van de opdrachtgevers ten aanzien
van de tijdigheid van aanleveren en de kwaliteit van de adviesproducten, de
uitvoering van en de verantwoording over het verloop van de toezichten,
maar ook de uitvoering van de gedragsinterventies. Daarnaast dient de

126

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

organisatie zowel de wijze waarop de risico-identificatie plaatsvindt te
evalueren, evenals het verloop van de toezichten en het aantal vroegtijdige
positieve en negatieve beëindigingen van het reclasseringstoezicht.
Met betrekking tot de werkstraf verwacht de Inspectie dat de verscheidene
werkprocessen die voor de werkstraf gelden worden geëvalueerd. Hierin dienen
in ieder geval de werkrelatie met, of klanttevredenheid van de projectplaatsen
aan bod te komen, maar ook de geregistreerde (bijna-)incidenten.
Tevens verwacht de Inspectie dat de organisatie aandacht heeft voor het
evalueren van de ervaringen van de cliënt ten aanzien van de verscheidene
reclasseringsproducten.
Indien nodig stelt de organisatie op basis van de bevindingen haar werkwijze
en het beleid bij.

Bevindingen
Aanbevelingen inspectie 2009
In 2009 gaf de Inspectie een aantal aanbevelingen met betrekking tot het
uitvoeren van evaluaties. Deze aanbevelingen zijn nu meer vraagstukken
voor landelijk onderzoek en effectmetingen, die dan ook op deze wijze
worden opgepakt. Dit maakt dan ook geen onderdeel meer uit van het
huidige toetsingskader. Daarom neemt de Inspectie deze aanbevelingen
niet meer op in de huidige doorlichting van IrisZorg.

Netwerk-/ketenpartnertevredenheid
In paragraaf 3.2.1 is al ingegaan op de resultaten die uit een landelijk
3RO-breed kwaliteitsonderzoek naar de tevredenheid van de opdrachtgevers
over de adviesproducten. Hierbij dienden de opdrachtgevers (rechters,
officieren van justitie en het gevangeniswezen) vragenlijsten in te vullen
over de reclasseringsadviezen. In tabel 3 zijn de rapportcijfers over de
verscheidene reclasseringsadviezen weergegeven.
Tabel 3

Rapportcijfers Arrondissement Arnhem
Gemiddeld
rapportcijfer
reclasseringsadvies

Gemiddeld
rapportcijfer
reclasseringsadvies (beknopt)

Gemiddeld
Gemiddeld
rapportcijfer
rapportcijfer
reclasseringsTotaal
advies (beknopt)
zonder diagnose

IrisZorg

7,7 (N=14)

-

-

7.7 (N=14)

Gemiddelde
Arrondissement
Arnhem

7,2 (N=65)

7,5 (N=2)

-

7,2 (N=67)

Gemiddelde
getoetste arrondissementen

7,1 (N=129)

7,1 (N=34)

7,5 (N=2)

7,1 (N=165)

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 127

Het CBTR levert maandelijks regionale overzichten aan, genaamd
‘Maandrapportage Samenwerkingsmodel GW-3RO, TR/ISD.’33 Deze overzichten zijn echter per regio en niet per reclasseringsorganisatie beschreven.
Hierop is de samenstelling van de doelgroep TR/ISD beschreven, evenals de
instroom- en uitvalaantallen. Ook zijn de doorlooptijden van de reclasseringsadviezen met een reïntegratieplan/verblijfsplan genoteerd. Het
overzicht van december 2011 laat zien dat het gevangeniswezen van de 3RO
in Arnhem vijftien reclasseringsadviezen binnen de norm van 28 kalenderdagen kreeg opgeleverd, acht reclasseringsadviezen tussen de 29 en 42
kalenderdagen en zestien reclasseringsadviezen later dan 42 kalenderdagen
kreeg opgeleverd. Ondanks dat nog geen vijftig procent binnen de termijn
wordt opgeleverd, blijkt uit dit overzicht dat de regio Arnhem hiermee nog
het best van alle arrondissementen is.
In 2009 adviseerde de Inspectie om met de justitiële autoriteiten te
evalueren of zij tevreden zijn over de kwaliteit en tijdigheid van meldingen
van overtredingen, de kwaliteit van het toezicht en de kwaliteit van de
rapportages van advies en toezicht. Ook adviseerde de Inspectie om meer
stelselmatig de bestaande afspraken met de netwerkpartners te onderzoeken of deze nog voldoen.
IrisZorg onderzoekt dit in het tevredenheidsonderzoek dat hiervoor is
beschreven. Daarnaast komt de tevredenheid over de reclasseringsproducten en de samenwerking met netwerk- en ketenpartners aan bod tijdens de
diverse overlegvormen.

Medewerkerstevredenheid
IrisZorg heeft onder haar medewerkers een tevredenheidsonderzoek
afgenomen (2011). Binnen de reclasseringsafdeling zijn de medewerkers
redelijk tevreden over hun werkgever. Knelpunten die onder andere naar
voren komen zijn de veiligheid en de doorgroei- en ontwikkelmogelijkheden. Uit de interviews blijkt dat er meer aandacht is gekomen voor
opleidingen en cursussen. Ook zijn er recent twee reclasseringswerkers
doorgegroeid tot werkbegeleider.

Cliënttevredenheid
In 2009 adviseerde de Inspectie om de kwaliteit van de bejegening van
cliënten te evalueren. Zoals al in meerdere paragrafen aan bod kwam, heeft
IrisZorg Reclassering in 2011 een tevredenheidsonderzoek bij haar cliënten
afgenomen. Ook de bejegening is onderdeel van dit tevredenheidsonderzoek. De respons onder de reclasseringscliënten is met zeven procent echter
33

128

GW-3RO, TR/ISD staat voor gevangeniswezen-3 reclasseringsorganisaties,
Terugdringen Recidive/Inrichting Stelselmatige Daders.

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

te laag (14 van de 200 cliënten) om betrouwbare uitspraken te doen. Het
gemiddeld gegeven cijfer dat uit het onderzoek is gekomen is een 8,3. Uit de
interviews blijkt dat IrisZorg met het onderzoeksbureau in overleg is hoe de
respons bij een volgend onderzoek hoger kan zijn.

Klachten
Er zijn de afgelopen twee jaar geen gegrond verklaarde klachten geweest.
De klachten die zich hebben voorgedaan zijn intern geëvalueerd; bijstelling
van het beleid bleek niet nodig te zijn.

Incidenten
De incidenten die zich hebben voorgedaan zijn intern geëvalueerd;
bijstelling van het beleid bleek niet nodig te zijn.
De oorspronkelijke RI&E is gedateerd (2007), maar wel in 2008 en 2011
geëvalueerd. De kritische punten die uit deze RI&E kwamen, zijn opgenomen in een plan van aanpak en zodoende ook opgepakt of houdt de
organisatie onder de aandacht.

Evaluatie advies
In paragraaf 3.2.1 is al aangegeven dat er een 3RO-breed onderzoek naar de
twee typen reclasseringsadviezen heeft plaatsgevonden. IrisZorg scoorde
hier over het algemeen zowel regionaal als landelijk bovengemiddeld.
Uit de interviews blijkt dat de werkbegeleiders samen met de reclasseringswerkers de beoordeelde reclasseringsadviezen hebben doorlopen. Hier is
toen nagegaan welke keuzes er zijn gemaakt en of hier leerpunten uit naar
voren komen.

Evaluatie toezicht
In 2009 adviseerde de Inspectie om te evalueren in hoeverre toezichten al
dan niet succesvol verlopen. IrisZorg houdt bij hoeveel toezichten (voortijdig) worden afgesloten (paragraaf 4.2.1). Op basis van deze informatie
onderneemt IrisZorg echter geen vervolgstappen.
De afgelopen jaren hebben er audits plaatsgevonden voor het taakspecialisme toezicht. De laatste 3RO-brede audits vonden plaats in december 2010
(Arnhem) en januari 2011 (Nijmegen). De aandachtspunten uit deze audits
zijn in augustus 2011 geëvalueerd en er is een ‘Verbeterplan contactfrequentie Reclassering IrisZorg’ opgesteld. Naast de in hoofdstuk 4 besproken
bevindingen uit deze audit, komen de volgende aandachtspunten naar
voren: er is onvoldoende monitoring van het toezichtproces en caseloadgesprekken ontbreken. IrisZorg heeft dit nu ondervangen met signaallijsten
die in het managementteam worden besproken. Ook worden deze lijsten
verstrekt aan de reclasseringswerkers. In Nijmegen worden daarnaast ook

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 129

nog caseloadgesprekken georganiseerd. Het registreren van de casuïstiekbespreking in IRIS is ook opgenomen in de signaallijst. Hier moet echter meer
op gestuurd worden.
Naast de registratie van de casuïstiekbespreking, was de registratie in IRIS in
het algemeen een ander aandachtspunt. De administratie ondersteunt de
reclasseringswerkers nu meer. Daarnaast zijn er meer medewerkers
aangenomen zodat de formatie beter aansluit bij het productieplan.

Evaluatie werkstraf
IrisZorg heeft jaarlijks met het OM overleg over de uitvoering van de
werkstraf. Hieraan nemen ook RN Arnhem en het CJIB deel. Het doel
hiervan is om inzicht te krijgen in de kwaliteit en kwantiteit van de
tenuitvoerlegging van de werkstraffen in het arrondissement. Volgens de
‘Basisnotitie Werkstraffen’ (2011) evalueren de werkmeester/plaatsingscoördinator en de reclasseringswerker werkstraf na afloop van een werkstraf kort
het verloop van het traject waarbij ook eventuele vervolgzorg wordt
besproken. Hier geven de medewerkers niet altijd uitvoering aan.

Evaluatie gedragsinterventie
De programmakwaliteit en -integriteit worden geëvalueerd door de
interventiecoach. Aan het einde van een training evalueren de cliënten
zowel de training als de trainers en welke bijdrage deze deelname voor
hen heeft betekend. Ook is er een nulmeting en een nameting
(paragraaf 6.1.1).

Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling Reclassering (HKR)
De SVG is bezig om, samen met de andere reclasseringsorganisaties, een
HKR op te zetten voor de reclassering. Dit is een kwaliteitssysteem waarmee
de organisatie kan monitoren en aantonen dat zij voldoet aan de basiscriteria voor een goede uitvoering van de reclasseringsactiviteit

Aanbeveling
Evalueer het verloop van toezichten die voortijdig worden afgesloten en stel
zo nodig de uitvoering bij.

7.6 Conclusie
In 2009 deed de Inspectie diverse aanbevelingen op het gebied van
organisatieaspecten. Positief is de Inspectie over de wijze waarop IrisZorg
omgaat met de personeelsvereisten en de integriteit. Hierin zijn veel
verbeteringen te zien ten opzichte van 2009. Ook verloopt de interne en
externe communicatie beter, en is er veel aandacht voor casuïstiekbespre-

130

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

king en intervisie. De Inspectie merkt wel op dat er meer aandacht moet zijn
voor de registratie van de casuïstiekbespreking in IRIS, voornamelijk het
TCO.
In 2009 was de Inspectie zeer kritisch over de veiligheid van locatie Arnhem.
IrisZorg heeft daar waar mogelijk verbeteringen doorgevoerd. De situatie is
echter nog niet optimaal. De Inspectie acht het onwenselijk dat reclasseringswerkers de cliënten spreken uit het zicht van de baliemedewerkers. De
Inspectie vindt het positief dat IrisZorg in 2012 naar het kantoorpand van RN
Arnhem verhuist dat betere voorzieningen heeft. Verder beveelt de Inspectie
locatie Nijmegen aan om het voorgenomen besluit om richtlijnen te
formuleren hoe en wie er handelt bij het afgaan van een alarm, zo snel
mogelijk te realiseren.
De Inspectie adviseerde in 2009 aandacht te schenken aan de incidentprocedures. IrisZorg gaat nu op adequate wijze om met de afhandeling van
incidenten. Doordat de MIP-meldingen naar de overkoepelende organisatie
IrisZorg gaan, beveelt de Inspectie aan om de afdelingsmanager te betrekken in het evaluatieproces. Ook adviseert de Inspectie om voor locatie
Nijmegen een nieuwe RI&E op te stellen.
De Inspectie heeft ook bezien in hoeverre de organisatie de verscheidene
reclasseringsprocessen en -producten evalueert. Op meerdere onderdelen
hebben evaluaties plaatsgevonden. Positief is dat IrisZorg investeert in een
representatief cliënttevredenheidsonderzoek.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 131

8
Slotbeschouwing

132

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Het doel van de doorlichting was om te bezien hoe het bij de reclasseringsafdeling van IrisZorg is gesteld met de rechtspositie van de cliënten, de wijze
waarop de organisatie invulling geeft aan maatschappelijke reïntegratie en
maatschappijbeveiliging, de veiligheid, en de daarmee samenhangende
organisatieaspecten.
De reclasseringsafdeling van IrisZorg voert de taakspecialismen advies,
toezicht, werkstraf en gedragsinterventie uit. Deze uitvoering vindt zowel
op een locatie in Arnhem als in Nijmegen plaats.
In 2009 heeft de Inspectie een doorlichting uitgevoerd bij IrisZorg. Destijds
had IrisZorg een turbulente periode achter de rug en waren zij bezig
verbeterslagen te maken. Desondanks oordeelde de Inspectie op veel
punten kritisch. Deze bevindingen zijn meegenomen in het huidige
onderzoek. Hieruit blijkt dat IrisZorg vrijwel alle aanbevelingen heeft
overgenomen. De Inspectie heeft waardering voor de wijze waarop
veranderingen in gang zijn gezet. De Inspectie trof nu namelijk een
reclasseringsafdeling aan die zichzelf heeft ontwikkeld, geprofessionaliseerd en beter op de kaart heeft gezet. Er is stabiliteit in het personeelsbestand en het personeel uit zich positief over de wijze waarop het management de reclasseringsafdeling aanstuurt en de uitvoering professionaliseert.
Desondanks constateert de Inspectie ook nog ruimte voor verbetering.
IrisZorg voldoet met betrekking tot de taakspecialismen advies en gedragsinterventie op alle criteria overwegend tot volledig aan de normen en
verwachtingen van de Inspectie. Ten aanzien van de uitvoering van het
toezicht en de werkstraf is de Inspectie kritischer. Hierover doet de Inspectie
dan ook de meeste aanbevelingen.
In Inspectie concludeert dat IrisZorg voldoende rekening houdt met de
rechtspositie van haar cliënten. Een aandachtspunt betreft het volledig en
direct informeren van de cliënten over zijn rechten en plichten.
Ten aanzien van de maatschappelijke reïntegratie valt op dat IrisZorg het
zorgaanbod goed betrekt tijdens de advies- en toezichtfase. Alleen op het
criterium projectplaatsvereisten voldoet IrisZorg in beperkte mate aan de
normen en verwachtingen van de Inspectie. De verantwoordelijkheid van
het projectbankbeheer ligt bij Reclassering Nederland. Desalniettemin is
het voor IrisZorg niet duidelijk hoe de controlewerkzaamheden op de
projectplaatsen worden uitgevoerd.
Op het aspect maatschappijbeveiliging komen meerdere aandachtspunten
naar voren. Dit aspect voldoet op de uitvoering van het toezicht en de
werkstraf in beperkte mate aan de normen en verwachtingen. Ten aanzien

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 133

van het toezicht liggen de aandachtspunten onder andere bij het opstellen
van evaluaties en voortgangsverslagen en het zich daarbij houden aan de
planning, en de termijnen voor het starten van de toezichten en het
opstellen van toezichtovereenkomsten. Positieve onderdelen zijn de
werking van het planningsbureau, de kwaliteit van de reclasseringsadviezen, het overleg met de opdrachtgever en de signaallijsten. De Inspectie is
ten aanzien van de uitvoering van de werkstraf kritisch over het melden van
de projectplaats aan de reclasseringswerker werkstraf dat de cliënt te laat
was of niet is gekomen. Dit dient snel, doch uiterlijk de zelfde dag, te
worden gedaan. Daarnaast verwacht de Inspectie dat cliënten zowel de
projectplaats als reclasseringswerker werkstraf op de hoogte stellen van zijn
voorgenomen afwezigheid.
De Inspectie was in 2009 erg kritisch over de veiligheid op de locatie
Arnhem. IrisZorg heeft hier voor zover mogelijk veranderingen doorgevoerd. Desalniettemin trekt IrisZorg op kort termijn in bij het kantoorpand
van RN Arnhem.
De overige organisatieaspecten voldoen overwegend of volledig aan de
normen en verwachtingen. IrisZorg heeft zich sinds de inspectie in 2009 qua
personele bezetting en aansturing gestabiliseerd. Er is nu ook voldoende
aandacht voor functioneringsgesprekken en opleidingsbehoeften. De
interne en externe communicatie is verbeterd en er is meer aandacht voor
casuïstiekbespreking en intervisie.

134

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 135

Bijlage 1
Oordeel

136

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Uitvoering

Beleid

Check

Rechtspositie en omgang
Identiteit
Informatie
Beklag
Privacy
Omgang
			

Advies
Bijdrage aan reïntegratie
Netwerkpartners
Bijdrage strafrechtketen
Risico-identificatie/-beheersing
Personeelsvereisten
			

Toezicht
Reclasseringscontact
Samenwerking
Bijdrage strafrechtketen en risico-identificatie
Risicobeheersing			

Werkstraf
Bijdrage reïntegratie
Projectplaatsvereisten
Bijdrage strafrechtketen
Informatieverstrekking
Veiligheid
			

Gedragsinterventie
Bijdrage reïntegratie
Samenwerking
Bijdrage strafrechtketen
Personeelsvereisten
			

Organisatieaspecten
Personeelsvereisten
Communicatie
Integriteit
Voorkomen agressie
Incidenten

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 137

Bijlage 2
Aanbevelingen

138

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

De Inspectie beveelt IrisZorg het volgende aan:
Rechtspositie en omgang
1 Zorg ervoor dat alle cliënten schriftelijk geïnformeerd worden over hun
rechten en plichten. Zie er op toe dat, indien toezichthouders de
uitnodiging versturen, zij folders meesturen, of als adviseurs de cliënt in
de PI bezoeken, zij folders overhandigen. Stel folders ook beschikbaar in
de wachtruimtes.
2 Zorg ervoor dat de werkbegeleider minimaal jaarlijks meegaat naar een
eerste gesprek, zodat er zicht is op de wijze van informatieverstrekking.
3 Zorg dat alle cliënten direct geïnformeerd worden over de mogelijkheid
een klacht in te dienen.
4 Biedt meer informatieverstrekking en/of trainingen aan om de kennis
over culturele diversiteit in het reclasseringswerk te vergroten.
5 Zorg er voor dat de werkbegeleiders minimaal jaarlijks meegaan naar
gesprekken zodat er zicht ontstaat op de kwaliteit van bejegening van
cliënten door medewerkers.

Advies
6 Leg een (fysiek of digitaal) overzicht aan met daarop het aanbod aan
instanties voor de cliënten, opdat ook voor nieuwe medewerkers
duidelijk is wat het (zorg-)aanbod is en wie de contactpersonen zijn.
7 Benoem de fase van aanmelding van een cliënt bij een organisatie opdat
dit tijdens de zitting ook inzichtelijk is.
8 Zorg voor het behalen van de levertermijnen van de adviesopdrachten.

Toezicht
9 Realiseer een standaard overdracht tussen adviseur en toezichthouder om
bijzonderheden over te dragen. Draag zorg voor registratie, opdat
inzichtelijk is wat er besproken is.
10 Vergroot de mogelijkheid tot inzet van voorloopaanleidingen en zorg
voor een helderheid over het beleid hierin.
11 Realiseer de voornemens tot het instellen van een piketdienst, zodat
cliënten met een ‘zelf-meldplicht’ direct hun eerste face-to-face contact
kunnen hebben.
12 Stel de toezichtovereenkomst binnen de daarvoor gestelde termijn op.
Zorg ervoor dat deze overeenkomst actueel blijft.
13 Voer een controlemiddel dat is opgenomen in de inrichting van het
toezicht ook uit, of motiveer waarom dit niet gebeurt.
14 Houdt de mogelijkheid tot het voortijdig positief afsluiten van toezichten
open, ongeacht de instroom van toezichten.
15 Formuleer (inhoudelijke) criteria voor evaluaties, voortgangsverslagen en
afsluitberichten, opdat het effect van het toezicht duidelijker is.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 139

16 Stuur aan op het vooruit plannen en daadwerkelijk uitvoeren van
evaluaties en voortgangsverslagen. Stuur aan op het bespreken van deze
documenten met de cliënt zodat voor hem/haar ook duidelijk is hoe het
toezicht verloopt.
17 Operationaliseer de taken van de duobegeleider bij toezichtniveau 3 en
geef meer vorm aan taken van de tweede toezichthouder. Realiseer een
check op de uitvoering hiervan.
18 Verhoog de contactfrequenties tijdens het toezicht, zodat de minimale
normen voor de meldplicht en het huisbezoek worden gehaald.
19 Vraag toestemming aan de opdrachtgever om een niveau 3 toezicht te
wijzigen naar niveau 2.
20 Zorg voor volledige verslaglegging van de besluitvorming in het
nalevingsproces. Streef ook naar een controlemoment in IRIS.

Werkstraf
21 Zorg voor een vorm van controle op de plaatsing van cliënten op
projectplaatsen (steekproefsgewijs).
22 Leg afspraken vast met RN Arnhem over het projectbankbeheer en de
controlerende taken op het gebied van de vereisten aan de projectplaats
en de goedkeuring van het OM.
23 Maak afspraken met RN Arnhem dat zij de reclasseringswerkers werkstraf
op de hoogte stellen van de conclusies die blijken uit de controles die
zijn uitgevoerd bij projecten waar IrisZorg cliënten plaatst.
24 Draag ervoor zorg dat alle cliënten direct na ontvangst van de opdracht
worden opgeroepen voor het voeren van een intakegesprek.
25 Laat projecten direct, doch uiterlijk dezelfde dag, contact leggen met de
reclasseringswerker werkstraf als een cliënt niet op de projectplaats
verschijnt. Laat een afmelding van de cliënt altijd ten minste bij de
reclasseringswerker werkstraf plaatsvinden.
26 Informeer het OM tijdig over het voltooien van de werkstraf. Doe dit
onder meer door sneller de afloopberichten in de WSM goed te keuren.
27 Voer een check op de uitvoering in ten aanzien van de starttermijnen, de
controle op gewerkte uren van cliënten, en het tijdig afronden van een
werkstraf in de WSM.
28 Registreer het contact dat de reclasseringswerker werkstraf met de
projectplaats heeft zoals telefonische gesprekken en bezoeken.
29 Inventariseer de afspraken die met de RN zijn gemaakt op het gebied van
het beheer van de projectbank met betrekking tot het uitvoeren van
controles op de gebied van veiligheid en het toezicht.
30 Creëer afspraken over het terugkoppelen van controles die zijn uitgevoerd bij projecten waar IrisZorg cliënten plaatst.
31 Leg afspraken met projectplaatsen over de afhandeling van incidenten
vast.

140

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Gedragsinterventie
32 Zorg voor vastlegging van de informatie-uitwisseling tussen de toezichthouder en/of trajectbegeleider en de trainer, opdat voor iedereen
duidelijk is hoe de training verloopt.
33 Maak met de opdrachtgevers afspraken over de jaarlijks uit te voeren
gedragsinterventies.

Organisatieaspecten
34 Leg de bevindingen van de casuïstiekbespreking vast en controleer of dit
ook gebeurt.
35 Voer in Arnhem enkel gesprekken in de daarvoor bestemde spreekkamers op de begane grond. Stel zo nodig intakelijsten op om de planning
van de spreekkamers te verbeteren.
36 Realiseer in Nijmegen het voorgenomen besluit om richtlijnen te
formuleren hoe en wie er handelt bij het afgaan van een alarm.
37 Stel instructies op voor medewerkers die alleen op huisbezoek gaan en
zorg dat er belafspraken voorafgaand en na afloop zijn.
38 Realiseer een nieuwe RI&E voor locatie Nijmegen, en na verhuizing ook
van locatie Arnhem.
39 Evalueer het verloop van toezichten die voortijdig worden afgesloten en
stel zo nodig de uitvoering bij.

Aanbeveling aan de overkoepelende organisatie IrisZorg
40 Betrek de afdelingsmanager in het evalueren van een MIP-melding.

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

141

Bijlage 3
Afkortingen

142

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

3RO
AJB
Arbo
BB
bezot
BHV
BOT
CBTR
CJIB
Cogras
CVS
DJI
DUT
EHBO
FIT
Fte
GGz
GW
HKR
HRM
IFZ
Ifzo
IRIS
ISD
LdH
MIP
NIFP
OM
PI
PIJ
PP
RI&E
RISc
RN
RT
SKDB
SMART
SVG
Tbs
TCO
TR

Inspectie Veiligheid en Justitie

De drie reclasseringsorganisaties (Reclassering Nederland,
Leger des Heils, Stichting Verslavingsreclassering GGz)
Arrondissementaal Justitieel Beraad
Arbeidsomstandigheden
Binnen Beginnen
bezwaar omzetten taakstraf
Bedrijfshulpverlening
Bedrijfsopvangteam
Coördinatie Bureau Terugdringen Recidive
Centraal Justitieel Incasso Bureau
Coördinatiegroep alternatieve sancties
Cliënt Volg Systeem
Dienst Justitiële Inrichtingen
Dadelijke uitvoerbaarheid van voorwaarden en toezicht
Eerste Hulp Bij Ongelukken
Facilitair Interventie Team
Full-time equivalent
Geestelijke Gezondheidszorg
Gevangeniswezen
Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling Reclassering
Human Resource Management
Indicatiestelling Forensische Zorg
Informatievoorziening forensische zorg
Integraal Reclassering Informatiesysteem
Inrichting Stelselmatige Daders
Leger des Heils
Melding Incidenten Patiëntenregeling
Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en
psychologie
Openbaar Ministerie
Penitentiaire Inrichting
Plaatsing In Jeugdinrichting
Penitentiair Programma
Risico Inventarisatie & Evaluatie
Recidive Inschattings Schalen
Reclassering Nederland				
Redesign Toezicht
Strafrechtsketendatabank
Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden
Stichting Verslavingsreclassering GGz
ter beschikking stelling
Tbs Casus Overleg
Terugdringen Recidive

IrisZorg Reclassering | 143

TRA
TUL
v.i.
WIVVG
WSM
ZSM

144

| IrisZorg Reclassering

Terugkeeractiviteit
Ten uitvoer legging
Voorwaardelijke invrijheidsstelling
Wet identiteitsvaststelling verdachten, veroordeelden en
getuigen
Werkstraf module
ZM Zittende Magistratuur
Zo Snel Mogelijk

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 145

Bijlage 4
Bronnen

146

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

• 3RO Auditrapportage SVG IrisZorg Arnhem toezichtunit (december 2010)
• 3RO Auditrapportage SVG IrisZorg Nijmegen toezichtunit (januari 2011)
• 3RO-brede gebruikershandleiding Ontwerp Toezicht (2009)
• 3RO-brede Ontwerp toezicht
• Aanvraagformulier onderzoek op gebruik van middelen
• Afsprakenregister Justitiële Voorwaarden regio Arnhem-Zutphen (2011) +
aanvulling i.v.m. wetswijziging 1 april 2012
• Agressievoorbeeldprotocol IrisZorg (2009)
• Agressievoorbeeldprotocol bespreken tijdens werkoverleg, format voor
leidinggevenden
• Algemene huisregels polikliniek Arnhem
• Arbo Bijlage Toetsingprojectplaats
• Artikel ‘Werkstraf en recidive’. H. Wermink, A. Blokland, P. Nieuwbeerta & N.
Tollenaar. Tijdschrift voor Criminologie 2009 (51) 3
• Basisnotitie werkstraffen IrisZorg (juni 2011)
• Bedrijfsopvang binnen IrisZorg (2009)
• Beleid infectieziekten IrisZorg (februari 2008)
• Beslisboom Gegevensuitwisseling Reclassering Nederland
• Bijlagen (4) bij Kwaliteitstoets Reclasseringsadvies
• Bilthovencriteria 1995
• Brief SVG aan Ministerie van Veiligheid en Justitie inzake verbeterplan
(28-06-2011)
• Brief van reclasseringsmanager IrisZorg aan Veiligheidshuis Arnhem
(07-07-2011)
• Casuïstiekbespreking – 4 perspectieven bij reflectie
• Cliëntenthermometer 2011 IrisZorg Reclassering (januari 2012)
• Concept Agressieprotocol Polikliniek Nijmegen
• Concept Algemeen privacyreglement casusoverleg Veiligheidshuis Arnhem
• Concept Jaarplan 2012 reclassering IrisZorg
• Concept Procesbeschrijving 3RO uitvoeren werkstraf (2009)
• Convenant Informatie-uitwisseling m.b.t. tbs-gestelden en zedendelinquenten
Gelderland-Zuid
• Convenant Informatie-uitwisseling m.b.t. tbs-gestelden en zedendelinquenten
Gelderland-Midden
• De 20 standaardregels voor de taakstraf
• Derde viermaandsrapportage 2011 reclassering IrisZorg t.b.v. SVG
• Dienstverleningsovereenkomst IrisZorg afdeling reclassering, en afdeling
werk en activiteiten (12-09-2011)
• Eerste viermaandsrapportage 2011 reclassering IrisZorg t.b.v. SVG
• Evaluatiecriteria Basisopleiding reclasseringswerk SVG
• Folder klachtenprocedure (januari 2012)
• Folder Reclassering Advies; informatie voor cliënten
• Folder Reclassering IrisZorg; algemene informatie voor cliënten

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 147

• Folder Reclassering Toezicht; informatie voor cliënten
• Functiebeschrijving reclasseringswerker 1 (25-03-2011)
• Functiebeschrijving reclasseringswerker 2 (25-03-2011)
• Functiebeschrijving werkbegeleider reclassering (25-03-2011)
• Gedragscode voor medewerkers van IrisZorg (2009)
• Gedragsregels Patiënten Vertrouwens Persoon (15-08-2005)
• Handboek reclassering (digitaal)
• Handreiking contactregistratie toezicht SVG
• Handreiking risicobeheersing SVG (augustus 2011)
• Handreiking toezichtovereenkomst SVG
• Incidentenprotocol SVG
• Informatiemap Basisopleiding reclasseringswerkers Advies en Toezicht
SVG (2011)
• Inwerkprogramma Reclassering IrisZorg 2009
• Inwerkprogramma SVG
• Jaargesprekken IrisZorg (25-05-2011)
• Jaarplan 2011 reclassering IrisZorg
• Jaarverslag 2011 IrisZorg
• Ketenafspraken advies (2009)
• Klachtenregeling ongewenst gedrag IrisZorg (2009)
• Klachtenreglement SRN (1995)
• Kwaliteitstoets Reclasseringsadvies en diagnostiek GGZ Arnhem Bijlage 1:
Resultaten alle Kwaliteitscriteria en toetsingscriteria
• Kwaliteitstoets Reclasseringsadvies en diagnostiek GGZ Nijmegen Bijlage 1:
Resultaten alle Kwaliteitscriteria en toetsingscriteria
• Kwaliteitsonderzoek Reclasseringsadvies - Door opdrachtgevers Arnhem
• Managementsamenvatting Ketenafspraken Advies (juli 2009)
• Medewerkertevredenheidsonderzoek IrisZorg (september-oktober 2011)
• Melding Incidenten Patiëntenregeling
• Mislukkingspercentages toezicht (2011)
• Mislukkingspercentages werkstraf (2011)
• Notitie E-werken Reclassering IrisZorg (december 2011)
• Organogram IrisZorg
• Organogram afdeling reclassering IrisZorg
• Opleidingenbeleid IrisZorg 2010-2012
• Opleidingsprofiel Reclasseringswerker advies SVG
• Opleidingsprofiel Reclasseringswerker toezicht SVG
• Overdracht frontoffice - backoffice (december 2011)
• Overeenkomst protocol geweld tegen medewerkers met publieke functie
(19-05-2010)
• Overzicht doorlooptijden reclasseringsadviezen (2011)
• Overzicht doorlooptijden werkstraf Arnhem (2011)
• Overzicht doorlooptijden werkstraf Nijmegen (2011)

148

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

• Overzicht formatie 2011 en 2012
• Overzicht gevolgde cursussen reclasseringswerkers
• Overzicht incidenten 2011-2012 gemeld aan SVG
• Overzicht inzet verantwoord van de genormeerde planproductie 2011
Arrondissement Arnhem
• Overzicht inzet verantwoord van de genormeerde planproductie 2011 IrisZorg
• Overzicht klachten cliënten 2009-2011
• Overzicht licentiehouders van RISc, QuickScan en Static99
• Overzicht licenties trainers gedragsinterventies
• Overzicht overleg- en communicatiestructuur voor de reclassering van
IrisZorg (2012)
• Overzicht reclasseringspashouders
• Overzicht reclasseringsproducten 01-03-2011 – 01-04-2012
• Overzicht tijdigheid toezichten (2011)
• Overzicht verbeteracties Reclassering IrisZorg n.a.v. SVG audit september 2010
• Overzicht verzuim medewerkers
• Overzicht werkstraffen
• Persoonlijk alarmsysteem en handelingsprotocol bij (dreigende) agressie
(Arnhem) (1 juni 2011)
• Plan van Aanpak Safe Secure and compliance W10 opgesteld (februari 2010)
• Planproductie 2011
• Planproductie 2012
• Privacyreglement Reclassering Nederland. Bescherming en uitwisseling
cliëntgegevens (2007)
• Procedure Prikaccidenten IrisZorg (augustus 2008)
• Procedure Verklaring omtrent Gedrag (18-10-2011)
• Protocol Huisbezoek Reclassering IrisZorg (2011)
• QuickScan agressiebeheersmaatregelen IrisZorg locatie W10 (december 2009)
• Raamregeling huisregels, cluster behandeling & reclassering IrisZorg (2012)
• Rapportage kwaliteitstoets reclasseringsadvies GGz IrisZorg unit Arnhem
(najaar 2010)
• Rapportage kwaliteitstoets reclasseringsadvies GGz IrisZorg unit
Nijmegen (najaar 2010)
• Rapportage kwaliteitstoets reclasseringsadvies en diagnostiek GGz
Arnhem (januari 2012)
• Rapportage kwaliteitstoets reclasseringsadvies en diagnostiek GGz
Nijmegen (januari 2012)
• Rapportageopzet SVG Totaal (04-11-2011)
• Rapport CQI-meting Totaal IrisZorg (december 2011)
• Registratie incidentmeldingen 2009-2011
• RI&E Plan van Aanpak Polikliniek verslavingszorg Arnhem (2007)
• RI&E Polikliniek Nijmegen (2007)
• Samenwerkingsafspraken Reclassering en Behandeling IrisZorg (2011)

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

149

• Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis regio Arnhem
• Samenwerkingsovereenkomst tussen de politie, de drie reclasseringsorganisaties en het openbaar ministerie in het kader van toezicht op de
naleving van bijzondere voorwaarden (20-05-2011)
• Signaallijsten overzicht reclasseringsproducten
• Spelregels Instroomverdeling 3RO
• Standaard gedragsregels
• Trendlijn RT Dashboard IrisZorg t/m oktober 2011. Overzicht reclasseringstoezicht (t/m september 2011)
• Tweede viermaandsrapportage 2011 reclassering IrisZorg t.b.v. SVG
• Uitnodiging OM jaarlijkse afspraak uitvoering werkstraf (03-01-2012)
• Verbeterplan contactfrequentie Reclassering IrisZorg (juni 2011)
• Verbeterplan IrisZorg n.a.v. audit toezichten april 2011 - stand van zaken
augustus 2011
• Verklaring omtrent inwinnen en verstrekken van persoonlijke gegevens
• Voortgangsrapportage IrisZorg reclassering (januari 2010)
• Werkinstructie 3RO ID verificatie (10-02-2012)
• Werk maken van straf (2007)
• Wettelijke Selectiecriteria Werkstrafprojecten

150

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering |

151

Bijlage 5
Inspectieprogramma

152

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

13 februari 2012
Tijd

Programma

13.00 - 14.30

Interview PI Arnhem

21 februari 2012
Tijd

Programma

11.00 - 12.30

OM Arnhem

13.00 - 14.30

Reclasseringsbalie Arnhem

15.30 - 17.00

Veiligheidshuis Arnhem

18 april 2012
Tijd

Programma

09.00 - 13.00

Dossieronderzoek

19 april 2012
Tijd

Programma

09.00 - 13.00

Dossieronderzoek

23 april 2012
Tijd

Programma

09.00 - 13.00

Dossieronderzoek

24 april 2012
Tijd

Programma (locatie Arnhem)

09.15 - 09.30

Korte kennismaking contactpersoon, installatie van de werkkamer

09.30 - 11.30

Interview met afdelingsmanager reclassering en teamleiders Arnhem &
Nijmegen

11.45 - 12.15

Rondleiding door het gebouw in Arnhem (gespreks-/trainingsruimtes,
beveiliging)

12.15 - 12.45

Lunch

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 153

12.45 - 14.45

Interview met drie medewerkers
advies, waarvan minimaal 1
werkzaam is in Nijmegen

12.45 - 13.30 Interview met twee
medewerkers administratie/
planningsbureau
13.30 - 14.45 Inzage fysieke dossiers
Arnhem + Nijmegen

15.00 - 17.00

Interview met drie medewerkers
toezicht, waarvan minimaal 1
werkzaam is in Nijmegen

15.00 - 17.00 Inzage fysieke dossiers
Arnhem + Nijmegen

25 april 2012
Tijd

Programma (locatie Nijmegen)

09.15 - 09.30

Korte kennismaking contactpersoon, installatie van de werkkamer

09.30 - 10.00

Rondleiding door het gebouw in Nijmegen (gespreks-/trainingsruimtes,
beveiliging)

10.00 - 11.00

Interview met de trainer

11.15 - 12.30

Interview met vier cliënten van Nijmegen

12.30 - 13.00

Lunch

13.00 - 15.00

Interview met de drie werkbegeleiders

26 april 2012

154

Tijd

Programma (locatie Arnhem)

09.00

Verzamelen

09.15 - 11.30

Bezoek aan twee werkstrafprojecten

11.45 - 13.00

Interview met twee medewerkers werkstraf

13.00 - 13.30

Lunch

13.30 - 14.30

Voorbereiding terugkoppeling

14.30 - 16.00

Terugkoppeling eerste bevindingen inspectie aan management

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 155

Bijlage 6
Geografische ligging locatie

156

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Inspectie Veiligheid en Justitie

IrisZorg Reclassering | 157

158

| IrisZorg Reclassering

Inspectie Veiligheid en Justitie

Missie Inspectie VenJ
“De Inspectie Veiligheid en Justitie houdt toezicht op
instellingen en organen die actief zijn op het terrein van
veiligheid en justitie.
Hierdoor draagt de Inspectie VenJ bij aan verbetering van de
kwaliteit van de taakuitvoering binnen haar toezichtdomein
en aan een veilige samenleving.”

Dit is een uitgave van:
Inspectie Veiligheid en Justitie
Kalvermarkt 53 | 2511 cb Den Haag
Postbus 20301 | 2500 eh Den Haag
www.ivenj.nl
Juli 2012 | Publicatie-nr. j-15085