Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 282

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

Nr. 366

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2019
U heeft mij gevraagd te reageren op de petitie die u in ontvangst heeft
genomen van FNV Zorg en Welzijn «Beter vergoeding van wachtdiensten
in de kraamzorg». Daarnaast vraagt u een reactie op het artikel
verschenen in Zorgvisie «Kraamzorg zit vast in vicieuze cirkel». De
onderwerpen genoemd in de stukken zijn mij bekend. Ik kan me goed
voorstellen dat deze berichten onrust met zich meebrengen. Ik heb
hierover ook gesproken met de sector.
Ik zal in deze brief een inhoudelijke reactie geven op beide stukken en zal
ook aangeven welke acties op dit moment al zijn of worden ingezet.
Petitie FNV en artikel Zorgvisie
Ruim 6.000 mensen hebben de petitie van de FNV voor betere vergoeding
van de wachtdiensten in de kraamzorg ondertekend. Hiermee geeft een
groot deel van de kraamverzorgenden aan bezorgd te zijn. Het gaat om
zorgen over de werkdruk en zorgen over de beloning.
Met deze petitie wordt de nadruk gelegd op de roostering en het aantal
uren – de betaling ervan – van de wachtdiensten. Met de beantwoording
van de Kamervragen van het lid Ploumen (PvdA) op 3 april heb ik u reeds
een reactie doen toekomen.1 De petitie zelf heb ik op 13 maart, als
onderdeel van een gesprek met de FNV en een groep kraamverzorgenden,
in ontvangst genomen.
In het artikel verschenen in Zorgvisie geeft de brancheorganisatie van de
kraamzorg, Bo geboortezorg, aan dat uit een eigen onderzoek is gebleken
dat de financiële situatie van de onderzochte kraamzorgbureau ‘s niet
rooskleurig is. In het artikel wordt een aantal thema’s genoemd dat
samenhangt met punten genoemd in de petitie van de FNV: het opleiden

1

kst-29282-366
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Vragen van het lid Ploumen (PvdA) dat kraamverzorgenden achterblijven in salaris, Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2167

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 282, nr. 366

1

van personeel, tarieven die niet toereikend zijn en de uitwisseling van
gegevens.
Wachtdiensten
Wachtdiensten zijn onderdeel van het werk van kraamverzorgenden. Het
laat zich immers lastig voorspellen wanneer een baby precies geboren
gaat worden. Je moet – als dit nodig is – als kraamverzorgende bovendien
snel ter plaatse kunnen zijn. Dat betekent ook dat kraamverzorgenden
tijdens wachtdiensten in de buurt moeten zijn van de werklocatie. Dit is
waar, volgens de indieners van de petitie, de schoen wringt. Ze geven
daarbij aan dat wachtdiensten lang kunnen duren, en deels vergoed
worden.
De vergoeding van de wachtdiensten is al langer een vraagstuk voor de
sector en was – naast een loonsverhoging – onderdeel van de huidige cao
voor de geboortezorg. Toen hebben werkgevers en werknemers
afgesproken verder onderzoek te doen naar de vraag hoe de wachtdienstregeling beter ingevuld kan worden, waardoor deze beter aansluit bij de
kraamzorg en de balans tussen werk en privé. Momenteel voert de
branchevereniging Bo Geboortezorg dit onderzoek samen met de
vakbonden uit. Dit jaar nog zullen de werkgevers en de vakbonden starten
met de onderhandelingen voor een cao vanaf 2020.
Tarieven
De kraamverzorgenden geven met de petitie ook aan dat ze de maximum
tarieven voor de kraamzorg te laag te vinden. Bo geboortezorg sluit zich
hierbij aan zoals ook blijkt uit het artikel uit Zorgvisie. De Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) (die de taak heeft om redelijkerwijs kostendekkende
tarieven en prestatiebeschrijvingen vast te stellen) heeft aangegeven een
kostenonderzoek kraamzorg uit te zullen gaan voeren. De NZa betrekt het
veld bij de vormgeving en uitvoering van het onderzoek en informeert het
veld over de eventueel daaruit voortvloeiende tariefherijking. Ook kijkt de
NZa daarin naar de opzet en de resultaten van het door Bo geboortezorg
uitgevoerde kostenonderzoek. Op dit moment is de NZa al in gesprek met
de veldpartijen ter voorbereiding op het kostenonderzoek. Als uit het
kostenonderzoek blijkt dat de tarieven kraamzorg herijkt moeten worden
dan worden de nieuwe tarieven voor 1 juli 2020 vastgesteld. De tarieven
kraamzorg gaan dan gelden per 1 januari 2021. Verder wil ik nog
aangeven dat de beleidsregel de mogelijkheid biedt van een max-max
tarief.2
Personeel
In het artikel in Zorgvisie en petitie FNV wordt aangegeven dat er
capaciteitsproblemen bestaan. De krappe arbeidsmarkt geldt niet alleen
voor de kraamzorg, maar in de gehele zorgsector is het moeilijk om
voldoende personeel te vinden. Daarom is van belang om ervoor te
zorgen dat zorgmedewerkers, inclusief kraamverzorgenden, ook in de zorg
willen blijven werken. Dit is veel meer dan een financieel vraagstuk. Het
gaat ook over goed werkgeverschap. Daar werk ik aan samen met de
Minister en Staatssecretaris van VWS via het Actieprogramma Werken in
de Zorg. Over de voortgang van dit programma hebben wij u op 22 mei j.l
geïnformeerd3.
2

De maximumtarieven kunnen met maximaal 10% worden verhoogd, indien hier een schriftelijke overeenkomst tussen de zorgverzekeraar en zorgaanbieder aan ten grondslag ligt (zie de
beleidsregel Kraamzorg BR-CU 7149).
3
Kamerstuk 29 282, nr. 361

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 282, nr. 366

2

Specifiek voor het opleiden van kraamverzorgende brengt Bo geboortezorg via het artikel in Zorgvisie naar voren dat hiervoor niet voldoende
middelen beschikbaar zijn. Het betreft hier specifiek middelen voor de
private opleiding tot kraamverzorgende die de sector heeft ontwikkeld.
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bekostigt de
reguliere opleiding tot verzorgende IG met specialisatie kraamzorg.
Daarnaast komen instellingen die voor deze opleiding stageplaatsen
aanbieden en realiseren, in aanvulling daarop in aanmerking voor een
vergoeding uit het Stagefonds. Verder investeert VWS, vanwege de grote
arbeidsmarktopgave, extra in het opleiden van zorgprofessionals met de
tijdelijke subsidieregeling Sectorplanplus, als onderdeel van het
programma Werken in de Zorg. Iedere werkgever uit de sector zorg en
welzijn kan hierop een beroep doen mits ze zich verbindt aan een
regionaal actieplan tegen tekorten op de arbeidsmarkt. Deze middelen
kunnen ook ingezet worden voor brancheopleidingen. Tot slot wil ik
wijzen op de mogelijkheid dat het opleiden van kraamverzorgenden als
bespreekpunt terug kan komen in de contracteergesprekken tussen
zorgverzekeraars en kraamzorgorganisaties. Zorgverzekeraars kunnen
hierover in de tarieven afspraken maken met zorgaanbieders.
Gegevensuitwisseling
Bo geboortezorg geeft in het artikel aan dat kraamzorgbureau’s geen
digitale middelen hebben voor het uitwisselen van gegevens. Om de
informatie-uitwisseling in het netwerk van zorgprofessionals en met de
zwangere te stimuleren heb ik middelen beschikbaar gesteld. Vanaf 1 juli
2019 is het voor regio’s mogelijk om hiervoor een subsidie aan te vragen
(Babyconnect). Ik ben me er van bewust dat dit ook een investering vraagt
van de kraamzorg en de andere zorgverleners, zowel incidenteel als
structureel. Hier zal gedurende de looptijd van het programma aandacht
voor zijn. Ook gaan we met elkaar het gesprek aan wat dit structureel
betekent om de stappen die gezet zijn te borgen.
Tot slot
Ik herken de genoemde problemen. Daarmee zijn we met de sector aan de
slag. In deze brief noemde in al het kostenonderzoek van de NZa, het
Actieprogramma Werken in de Zorg (Kamerstuk 29 282, nr. 303) en het
programma Babyconnect. Ik blijf daarnaast samen met de sector
aanvullende maatregelen verkennen om kwalitatief hoge kraamzorg te
kunnen borgen.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 282, nr. 366

3