Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 129

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 29 mei 2015
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 27 januari 2015 over
het plan van aanpak bewegingsonderwijs (Kamerstuk 30 234, nr. 120).
De vragen en opmerkingen zijn op 16 februari 2015 aan de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van
27 mei 2015 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
De adjunct-griffier van de commissie,
Boeve

kst-30234-129
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

1

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het plan van aanpak bewegingsonderwijs. Deze leden onderschrijven ten
zeerste het belang van voldoende kwalitatief bewegingsonderwijs voor
alle leerlingen in het primair onderwijs. Deze leden hebben een aantal
vragen naar aanleiding van het plan.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het plan van aanpak bewegingsonderwijs. Deze leden zijn verheugd
dat de Staatssecretaris hiermee gehoor geeft aan de motie van de leden
Van Veen en Ypma1, waarin zij op minstens twee uur bewegingsonderwijs
aandringen. De leden van deze fractie hebben over het plan van aanpak
enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het plan van aanpak bewegingsonderwijs. De genoemde leden
steunen het streven van de Staatssecretaris naar goed bewegingsonderwijs. Het is belangrijk dat het bewegingsonderwijs onze aandacht
heeft. De laatste jaren is de fysieke inactiviteit onder jongeren sterk
toegenomen. Dit leidt tot negatieve gevolgen voor de motorische
ontwikkeling en de gezondheid van onze jeugd. Ook de sociale participatie
en de cognitieve ontwikkeling komen, zo menen deze leden, hierdoor
onder druk te staan. De leden zien aanleiding tot het stellen van enkele
vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het plan van aanpak bewegingsonderwijs. De leden vinden het belang van
kwalitatief goed en voldoende bewegingsonderwijs zeer groot. Met
gymles op school krijg je álle kinderen in beweging, ongeacht achtergrond of sociaal-economische klasse. De leden vinden dat erg waardevol.
Uit onderzoeken blijkt dat extra uren gym waarschijnlijk een positief effect
hebben op de schoolprestaties. Door kinderen te enthousiasmeren voor
sport en bewegen, is bovendien de kans groter dat ze op latere leeftijd
(blijven) sporten, en dragen we bij aan een gezondere samenleving. Deelt
de Staatssecretaris dit uitgangspunt, zo vragen deze leden.
2. Vragen en opmerkingen naar aanleiding van het plan van
aanpak bewegingsonderwijs
2.1 Samenvatting
De leden van de VVD-fractie lezen in de samenvatting dat de discussie
over het curriculum, en de uitkomsten daarvan, betrokken worden bij de
aanpak rondom het bewegingsonderwijs. Kan de Staatssecretaris dit punt
nader toelichten, zo vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie vragen de aandacht van de Staatssecretaris
voor innovatie in bewegingsonderwijs. In het Onderwijsblad van
24 januari jl. staat het voorbeeld van gymdocent Wytze Koop van het
Groningse Gomarus College die een app heeft ontwikkeld om gymles
aantrekkelijker te maken voor leerlingen en eenvoudiger voor docenten. Is
de Staatssecretaris bereid om dit soort innovatieve initiatieven mee te
nemen in het plan van aanpak? Voorts vragen deze leden de staatsecretaris toe te lichten waarom ervoor is gekozen een plan van aanpak voor
bewegingsonderwijs op te stellen, terwijl de Onderwijs2032-discussie nog
1

Kamerstuk 30 234, nr. 102.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

2

lopende is. Kan de Staatssecretaris toelichten waarom bijvoorbeeld geen
plan van aanpak voor het verbeteren van digitale vaardigheden en
programmeren is opgesteld, zo vragen deze leden.
2.2 Inleiding en doelstelling
De leden van de VVD-fractie wijzen op een passage in de inleiding waar
wordt gemeld dat een extern bureau onderzoek gaat doen naar de
belemmeringen die scholen ervan weerhouden om voldoende kwalitatief
bewegingsonderwijs in te voeren. Deze leden zijn benieuwd op welke
termijn de resultaten worden verwacht en willen de Staatssecretaris
vragen om de conclusies met de Kamer te delen.
Voorts merken de leden op dat de PO-Raad ongeveer 875 schoolbesturen,
oftewel 77% van de schoolbesturen (en 92% van de leerlingen) vertegenwoordigt. De leden van deze fractie vragen of de verschillende afspraken
uit het plan van aanpak betrekking hebben op alle scholen, of dat er een
onderscheid is tussen scholen die lid zijn, en scholen die niet lid zijn van
de PO-Raad. Als er onderscheid wordt gemaakt, op welke terreinen is dat
het geval, willen de leden weten. Welke consequenties heeft het onderscheid tussen leden en niet-leden bijvoorbeeld voor de volledigheid van
de Vensters PO, waarin ouders in de toekomst kunnen zien hoeveel uur
bewegingsonderwijs scholen aanbieden, zo vragen zij ten slotte.
De leden van de SP-fractie wijzen op een recent onderzoek van Health
Consumer Powerhouse2, waarin Nederland wordt genoemd als een land
met een tekort aan lichaamsbeweging op scholen. Is de Staatssecretaris
het met deze leden eens dat dit zeer onwenselijk is? Zo ja, wat is de
Staatssecretaris van plan te doen om hier verandering in te brengen? Ook
vragen de leden of ooit al eens is becijferd of ingeschat wat de omvang is
van de besparing op zorgkosten als kinderen op de basisschool beter en
meer leren bewegen. Zo niet, is de Staatssecretaris bereid een dergelijk
onderzoek te starten?
De leden stellen vast dat over bewegingsonderwijs al heel erg lang wordt
gesproken. Ze roepen de motie Rijpstra3 in herinnering uit 2004. Diverse
regeerakkoorden beloofden meer gymles, maar concrete vooruitgang
werd niet of nauwelijks bereikt. Op grond waarvan heeft de Staatssecretaris nu het vertrouwen dat dit met dit plan wel gaat slagen, zo vragen
deze leden. De leden stellen vast dat het plan van aanpak bewegingsonderwijs in hun ogen niet ambitieus genoeg en te vrijblijvend is. Niet
ambitieus genoeg, omdat de status quo (twee uur gymles per week op de
basisschool) uitgangspunt en doelstelling is. En te vrijblijvend, omdat er
geen verplichtingen worden geïntroduceerd. Alles moet komen van
overtuiging, verleiding en het delen van best practices. De leden
vernemen graag een reactie van de Staatssecretaris op deze kritiek. Ook
willen zij weten of de Staatssecretaris een wetswijziging overweegt als
blijkt dat de doelstelling van meer en beter bewegingsonderwijs onvoldoende wordt gerealiseerd.
De leden hebben daarnaast een aantal vragen over de financiële kant van
het plan. Om hoeveel extra geld gaat het nu totaal? Jaarlijks is drie
miljoen euro beschikbaar voor bevoegde leerkrachten. Wie kan daar nu
precies aanspraak op maken? Ook is jaarlijks vijf miljoen euro beschikbaar
voor bewegingsonderwijs. Kan worden toegelicht hoe, en op basis
waarvan, dit geld nu verdeeld gaat worden, zo vragen de leden.

2
3

Euro Health Consumer Index (EHCI) 2014, http://www.healthpowerhouse.com.
Kamerstuk 29 800 XVI, nr. 88.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

3

2.3 Werkwijze
De leden van de SP-fractie vernemen graag wat er wordt bedoeld met de
opmerking op pagina 6 om de werkwijze zo nodig «tussentijds» bij te
stellen. Wanneer kan dat moment aan de orde zijn en op basis waarvan
wordt dit besloten, zo willen deze leden weten.
2.4 Uren
De leden van de VVD-fractie lezen in het plan van aanpak dat het
Ministerie van OCW en de PO-Raad binnen de G37 op schoolniveau
gegevens gaan verzamelen over het aantal uren bewegingsonderwijs en
over het aantal lessen bewegingsonderwijs gegeven door een bevoegde
(vak)leerkracht. Aan de hand van de gegevens worden de belangrijkste
knelpunten in beeld gebracht; de regio’s waar een extra stap gezet moet
worden, krijgen extra aandacht van het Ministerie van OCW, de PO-Raad
en NOC*NSF4. De leden vragen waarom de knelpunten voor de kleine
gemeenten niet in kaart worden gebracht. De leden zijn van mening dat
juist in kleine gemeenten een verbeterslag gemaakt kan worden. Hoe kijkt
de Staatssecretaris daar tegenaan? Ook zijn de leden benieuwd of kleine
gemeenten door deze beleidskeuze buiten de boot vallen wat betreft de
extra aandacht van het Ministerie van OCW, de PO-Raad en NOC*NSF.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat twintig procent van de
scholen slechts één uur gym per week biedt. De leden vragen hoe deze
scholen specifiek aangesproken zullen worden in de werkwijze zoals
beschreven in het plan. Wordt de kopgroep van regio’s, die een voortrekkersrol zullen vervullen, zo samengesteld dat een groot deel van de
scholen die één uur bieden in deze regio’s liggen? Welke rol speelt de
Inspectie van het Onderwijs (hierna: inspectie) in het opschroeven van het
aantal uren van één naar twee uur?
De Koninklijke Vereniging voor Lichamelijk Opvoeding (KVLO) heeft in
reactie op het plan van aanpak aangegeven scholen graag te willen
helpen om minimaal twee uur bewegingsonderwijs te realiseren. De leden
vragen de Staatssecretaris of hij bereid is in te gaan op dit aanbod. Zo ja,
kan hij uiteen zetten hoe hij de KVLO nadrukkelijker zal betrekken? Zo nee,
kan hij uitleggen waarom hij de KVLO niet betrekt, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat scholen via de Prestatieboxmiddelen vijf miljoen euro per jaar verkrijgen om meer lesuren
bewegingsonderwijs te realiseren. Zij vragen de Staatssecretaris toe te
lichten waarom de primaire focus op het aantal lesuren ligt, in plaats van
op de kwaliteit van de lesuren. De leden constateren dat er in totaal 6.541
basisscholen in Nederland zijn. Ongeveer 1.300 scholen bieden slechts
één uur bewegingsonderwijs per week aan. De Staatssecretaris stelt dat
hij voornemens is om tot 2017 jaarlijks vijf miljoen euro uit te trekken voor
bewegingsonderwijs. Dit betekent dat per school ongeveer 4.000 euro
extra geld beschikbaar zou zijn om meer en beter bewegingsonderwijs
aan te bieden. Toch ligt in de toelichting vooral de nadruk op het
verzamelen van gegevens en het monitoren van de voortgang. De leden
vragen de Staatssecretaris een nadere toelichting te geven op de wijze
waarop genoemde extra middelen daadwerkelijk zullen leiden tot meer
uren bewegingsonderwijs. Kan de Staatssecretaris de verdeling van het
budget specificeren? Kan het volledige bedrag aangewend worden voor
de realisatie van extra uren bewegingsonderwijs? Is het bedrag genoeg
om 1.300 scholen wekelijks een uur meer bewegingsonderwijs aan te
laten bieden, zo vragen deze leden.

4

Nederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

4

De leden van de SP-fractie wijzen de Staatssecretaris op de volgende
passage uit het regeerakkoord: «Daarnaast worden middelen aangewend,
onder andere ter financiering van de wens om tenminste 3 uur per week
gymnastiek in het primair onderwijs te geven binnen de bestaande
onderwijsuren.» Is drie uur per week gymnastiek op de basisschool nu
wel of niet een harde doelstelling van de regering, gelet op de vage
formulering in het plan van aanpak? Kunt u daarbij een duidelijk «ja» of
«nee» aangeven en uw antwoord toelichten? Hoeveel middelen zijn
hiervoor vrijgemaakt, zo willen deze leden weten.
De leden begrijpen niet goed hoe het kan dat 20 procent van de scholen in
het primair onderwijs slechts één uur gymles per week aanbiedt. Hoe
wordt er nu voor gezorgd dat niet meer voorkomt, dat een school zo
weinig aan bewegingsonderwijs doet? Het betreft hier toch gewoon
deugdelijkheidseisen, die nageleefd moeten worden? Wat heeft de
inspectie en het Ministerie van OCW in voorliggende gevallen concreet
ondernomen ten aanzien van deze scholen? En heeft dat wel of niet
gewerkt? Graag zien zij een uitgebreide toelichting, waarbij duidelijk
wordt gemaakt welke maatregelen, waarschuwingen en/of negatieve
beoordelingen voor concreet effect hebben gehad.
2.5 Bevoegde leerkrachten
De leden van de VVD-fractie zijn een groot voorstander van het inzetten
van vakleraren met een ALO-diploma5 bewegingsonderwijs en van het
beter «matchen» van de vraag en aanbod van vakleraren bewegingsonderwijs. In de door de Kamer aangenomen motie van het lid Van Veen6
roept de Kamer de Staatssecretaris op om zich hiervoor in te zetten en om
hiervoor middelen uit de post Lerarenbeurs aan te wenden. In het plan
lezen de leden helaas niet terug hoe de Staatssecretaris uitvoering geeft
aan deze motie. De leden willen de Staatssecretaris graag vragen hoe hij
concreet uitvoering gaat geven aan deze motie, waarbij werkloze
ALO-leraren voor de klas komen te staan en de werkloosheid wordt
aangepakt.
Tijdens de bestuurlijke ronde langs de wethouders Onderwijs en Sport
van de G37 wordt de inzet van buurtsportcoaches besproken, in combinatie met het niet bevoegd zijn van leerkrachten. Hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen de inzet van buurtsportcoaches als docent bewegingsonderwijs in het basisonderwijs en vindt hij dat gezien de financiering van
de buurtsportcoaches vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport een logische keuze, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat één van de drie speerpunten
in het plan is het toevoegen van een hoofdstuk aan de Lerarenbeurs,
waardoor groepsleerkrachten een vergoeding kunnen krijgen voor het
halen van de bevoegdheid bewegingsonderwijs. Gezien het feit dat er
meer vakleerkrachten van de ALO-opleiding komen dan er banen zijn voor
vakleerkrachten, zoals beschreven in het plan van aanpak, vragen deze
leden of het openstellen van de Lerarenbeurs ertoe zal leiden dat meer
vakleerkrachten thuis komen te zitten. Hoe gaat de Staatssecretaris
voorkomen, zo vragen deze leden, dat het openstellen van de Lerarenbeurs voor groepsleerkrachten die een bewegingsonderwijs bevoegdheid
willen halen zal leiden tot toenemende werkloosheid onder vakleerkrachten. Is hij bereid vakleerkrachten te prioriteren?
Deze leden stellen vast dat in het plan van aanpak groepsleerkrachten
gestimuleerd worden om een bevoegdheid gym te halen, terwijl de
vakleerkrachten gym buiten beschouwing blijven wat betreft het geven
van de extra uren gym zoals beoogd in dit plan (minstens twee uren op
5
6

ALO: Academie Lichamelijke Opvoeding.
Kamerstuk 30 234, nr. 103.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

5

alle scholen). Deze leden vragen of de Staatssecretaris het van belang
acht dat vakleerkrachten een significant aandeel blijven houden in de
groep leraren die bewegingsonderwijs geeft. Onderschrijft u met deze
leden het oordeel van Cees Vervoorn, lector topsport en onderwijs aan de
Hogeschool van Amsterdam, dat «vakleerkrachten een grotere invloed
hebben op de kwaliteit van het bewegingsonderwijs dan docenten die een
kunstje geleerd hebben»7, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat er drie miljoen euro via een
aanvullend hoofdstuk van de Lerarenbeurs beschikbaar komt voor de
bijscholing van groepsleerkrachten tot bevoegd docent bewegingsonderwijs. In de praktijk betekent dit een extra belasting op het al zo
uitgebreide takenpakket van de groepsleerkracht en vraagt bijscholing om
een grote tijdsinvestering. Kan de Staatssecretaris aangeven waarom
gekozen is voor het bijscholen van groepsleerkrachten in plaats van het
aantrekken en inzetten van extra vakdocenten, zo vragen de leden van de
genoemde fractie.
De leden van de SP-fractie vinden het belangrijk dat gymles gegeven
wordt door een vakleerkracht. In dit plan lezen zij echter dat met name
ingezet zal worden op het bevoegd maken van groepsleerkrachten.
Daarvoor is geld vrijgemaakt. Waarom wordt er niet veel meer ingezet op
het aan het werk helpen van werkzoekende gymleraren? Is de Staatssecretaris het eens met deze leden dat dit een kwalitatieve keuze is, die op
langere termijn grote voordelen gaat opleveren? Wat is de visie van de
Staatssecretaris op dit punt? Wat vindt hij een wenselijke situatie, en hoe
gaan we dat bereiken, zo vragen de voornoemde leden.
2.6 Accommodaties
De leden van de VVD-fractie merken op dat het NOC*NSF binnen de G37
ingezet wordt om de samenwerking tussen scholen, gemeenten,
sportverenigingen en andere (on)georganiseerde sporten te bevorderen.
Zo kan het gebrek aan geschikte accommodaties worden opgelost. Hierbij
gaat de aandacht uit naar regio’s waar extra inzet nodig is. De leden
onderschrijven het belang van samenwerking tussen scholen, gemeenten
en verenigingen bij het aanbieden van voldoende aantrekkelijk
bewegingsonderwijs op goed niveau. De leden hebben wel een aantal
vragen over de aanpak van de Staatssecretaris. Hoe groot is de inzet van
het NOC*NSF en hoe wordt dit gefinancierd? Waarom blijft de inzet
beperkt tot de G37, terwijl het goed denkbaar is dat de regio’s waar
landelijk gezien extra aandacht nodig is, juist buiten de steden liggen?
Welke verwachtingen heeft de Staatssecretaris concreet van deze aanpak,
en hoe wordt de voortgang gemeten, zo willen deze leden weten.
De leden van de D66-fractie lezen dat het derde punt in het plan van
aanpak het gebrek aan sportaccommodaties is. De leden vragen de
Staatssecretaris in te gaan op de reden achter het gebrek aan sportaccommodaties. Wat is de rol van gemeenten daarin? De Staatssecretaris wijst
vooral naar NOC*NSF in relatie tot de oplossing voor het probleem. Kan
de Staatssecretaris een verdere toelichting geven op de rol die NOC*NSF
in deze dient te gaan spelen, zo vragen de voornoemde leden.

7

http://www.hogeronderwijs.nu/2015/01/gymleraren-gepikeerd-over-plannen-voorbewegingsonderwijs/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

6

2.7 Verantwoording
De leden van de VVD-fractie lezen dat er in 2017 een eindmeting plaatsvindt. Hoe ziet deze eindmeting er precies uit? Worden alle scholen in
deze meting meegenomen? Vindt de Staatssecretaris het acceptabel als er
in 2017 nog scholen zijn in Nederland die minder dan twee uur
bewegingsonderwijs geven, en waar geen bevoegde docent voor de klas
staat, zo vragen de leden. Bij onvoldoende resultaat in 2017, is het een
reële optie om de middelen die redelijkerwijs aan het doel gekoppeld
kunnen worden, niet meer uit te keren, staat er in het plan. De leden
twijfelen aan de hardheid van deze maatregel: alle basisscholen
ontvangen immers al voldoende geld om twee uur bewegingsonderwijs
in te kunnen roosteren. De leden willen de Staatssecretaris uitdagen om
hardere maatregelen te presenteren, of juist om beleid te maken dat
scholen een grotere prikkel geeft om meer aandacht te geven aan
bewegingsonderwijs. Zou het meten van de motorische vaardigheden van
kinderen in groep 8 van het basisonderwijs in de vorm van een landelijke
eindtoets motorische vaardigheden een instrument zijn om de kwaliteit
van het bewegingsonderwijs in het basisonderwijs te meten en
afrekenbaar te maken? Hoe kijkt de Staatssecretaris hier tegenaan en is hij
bereid om deze mogelijkheid te verkennen?
In de ogen van deze leden zouden de scholen die slechts één uur
bewegingsonderwijs inroosteren (20%), de focusgroep van de Staatssecretaris moeten zijn. In algemene zin is het de leden opgevallen dat de
Staatssecretaris zich tot 2017 niet specifiek gaat richten op deze groep.
Deze leden zien hierin een rol voor de inspectie. Is de Staatssecretaris
bereid om dit op te nemen in het inspectiekader? Is de Staatssecretaris het
met de leden eens dat er in het beleid veel meer tijd en aandacht naar die
20% uit zou moeten gaan, dan hij nu voornemens is om te doen? Indien
ja, kan hij concreet toelichten hoe hij daar beleid op gaat voeren? De leden
willen de Staatssecretaris tot slot vragen om de Kamer twee keer per jaar
te informeren over de voortgang van de uitvoering van het plan van
aanpak en over de eventuele toename van het aantal uren bewegingsonderwijs.
De leden van de SP-fractie lezen op pagina 10 van het plan dat, indien de
doelen onverhoopt niet gehaald worden, het geld in de toekomst niet
meer uitgekeerd zal worden. Bedoelt de Staatssecretaris daarmee, dat hij
het dan maar opgeeft? Moet dit gelezen worden als een exit-strategie?
Houdt de Staatssecretaris nu al rekening met het falen van dit plan, willen
de leden weten. Hoe garandeert de Staatssecretaris dat het geld wordt
besteed voor meer en beter gymles? Ook vragen de leden de Staatssecretaris concreet aan te geven hoe we voorkomen, dat we straks opnieuw
moeten constateren dat we geen idee hebben, waar het geld is gebleven,
zoals eerder met de onderwijsgelden uit het Herfstakkoord is gebeurd.
II Reactie van de Staatssecretaris
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het plan van aanpak bewegingsonderwijs. Deze leden onderschrijven ten
zeerste het belang van voldoende kwalitatief bewegingsonderwijs voor
alle leerlingen in het primair onderwijs. Deze leden hebben een aantal
vragen naar aanleiding van het plan.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het plan van aanpak bewegingsonderwijs. Deze leden zijn verheugd
dat de Staatssecretaris hiermee gehoor geeft aan de motie van de leden
Van Veen en Ypma, waarin zij op minstens twee uur bewegingsonderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

7

aandringen. De leden van deze fractie hebben over het plan van aanpak
enkele vragen en opmerkingen.8
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het plan van aanpak bewegingsonderwijs. De genoemde leden
steunen het streven van de Staatssecretaris naar goed bewegingsonderwijs. Het is belangrijk dat het bewegingsonderwijs onze aandacht
heeft. De laatste jaren is de fysieke inactiviteit onder jongeren sterk
toegenomen. Dit leidt tot negatieve gevolgen voor de motorische
ontwikkeling en de gezondheid van onze jeugd. Ook de sociale participatie
en de cognitieve ontwikkeling komen, zo menen deze leden, hierdoor
onder druk te staan. De leden zien aanleiding tot het stellen van enkele
vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het plan van aanpak bewegingsonderwijs. De leden vinden het belang van
kwalitatief goed en voldoende bewegingsonderwijs zeer groot. Met
gymles op school krijg je álle kinderen in beweging, ongeacht achtergrond of sociaal-economische klasse. De leden vinden dat erg waardevol.
Uit onderzoeken blijkt dat extra uren gym waarschijnlijk een positief effect
hebben op de schoolprestaties. Door kinderen te enthousiasmeren voor
sport en bewegen, is bovendien de kans groter dat ze op latere leeftijd
(blijven) sporten, en dragen we bij aan een gezondere samenleving. Deelt
de Staatssecretaris dit uitgangspunt, zo vragen deze leden.
Ik deel het uitgangspunt van de SP-fractie.
2. Vragen en opmerkingen naar aanleiding van het plan van
aanpak bewegingsonderwijs
2.1 Samenvatting
De leden van de VVD-fractie lezen in de samenvatting dat de discussie
over het curriculum, en de uitkomsten daarvan, betrokken worden bij de
aanpak rondom het bewegingsonderwijs. Kan de Staatssecretaris dit punt
nader toelichten, zo vragen deze leden.
De uitkomsten van het curriculumtraject kunnen van invloed zijn op het
gehele curriculumbeleid, dus ook op bewegingsonderwijs. Zodra de
uitkomsten bekend zijn, zal ik beoordelen wat de invloed hiervan is op het
plan van aanpak bewegingsonderwijs.
De leden van de D66-fractie vragen de aandacht van de Staatssecretaris
voor innovatie in bewegingsonderwijs. In het Onderwijsblad van
24 januari jl. staat het voorbeeld van gymdocent Wytze Koop van het
Groningse Gomarus College die een app heeft ontwikkeld om gymles
aantrekkelijker te maken voor leerlingen en eenvoudiger voor docenten. Is
de Staatssecretaris bereid om dit soort innovatieve initiatieven mee te
nemen in het plan van aanpak?
In het plan van aanpak is opgenomen dat we goede voorbeelden gaan
verzamelen en verspreiden. Innovatieve initiatieven zoals de app van
Wytze Koop kunnen daarbinnen een plek krijgen.
Voorts vragen deze leden de staatsecretaris toe te lichten waarom ervoor
is gekozen een plan van aanpak voor bewegingsonderwijs op te stellen,
terwijl de Onderwijs2032-discussie nog lopende is. Kan de Staatssecretaris toelichten waarom bijvoorbeeld geen plan van aanpak voor het
verbeteren van digitale vaardigheden en programmeren is opgesteld, zo
vragen deze leden.

8

Kamerstuk 30 234, nr. 102.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

8

De discussie over het curriculum betekent niet dat het gehele lopende
curriculumbeleid wordt stopgezet. Het plan is opgesteld om de kwaliteit
en kwantiteit van bewegingsonderwijs te verbeteren, omdat er groeiende
wetenschappelijke evidentie is dat dit een positief effect heeft op
leerprestaties en de gezondheid van kinderen. Het lopende curriculumbeleid richt zich op verbetering van de huidige opdracht van de school,
zoals opgenomen in de kerndoelen. Bewegingsonderwijs maakt hier
onderdeel van uit, digitale vaardigheden en programmeren niet. In het
kader van #Onderwijs2032 zal worden beoordeeld wat in de toekomst tot
de opdracht van de school moet worden gerekend.
2.2 Inleiding en doelstelling
De leden van de VVD-fractie wijzen op een passage in de inleiding waar
wordt gemeld dat een extern bureau onderzoek gaat doen naar de
belemmeringen die scholen ervan weerhouden om voldoende kwalitatief
bewegingsonderwijs in te voeren. Deze leden zijn benieuwd op welke
termijn de resultaten worden verwacht en willen de Staatssecretaris
vragen om de conclusies met de Kamer te delen.
Ik verwacht uw Kamer de resultaten in het najaar van 2015 te doen
toekomen.
Voorts merken de leden op dat de PO-Raad ongeveer 875 schoolbesturen,
oftewel 77 procent van de schoolbesturen (en 92 procent van de
leerlingen) vertegenwoordigt. De leden van deze fractie vragen of de
verschillende afspraken uit het plan van aanpak betrekking hebben op alle
scholen, of dat er een onderscheid is tussen scholen die lid zijn, en
scholen die niet lid zijn van de PO-Raad. Als er onderscheid wordt
gemaakt, op welke terreinen is dat het geval, willen de leden weten. Welke
consequenties heeft het onderscheid tussen leden en niet-leden bijvoorbeeld voor de volledigheid van de Vensters PO, waarin ouders in de
toekomst kunnen zien hoeveel uur bewegingsonderwijs scholen
aanbieden, zo vragen zij ten slotte.
Het bestuursakkoord heeft betrekking op de hele sector primair onderwijs.
Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen scholen die wel en scholen
die niet bij de PO-Raad zijn aangesloten.
De leden van de SP-fractie wijzen op een recent onderzoek van Health
Consumer Powerhouse, waarin Nederland wordt genoemd als een land
met een tekort aan lichaamsbeweging op scholen.9 Is de Staatssecretaris
het met deze leden eens dat dit zeer onwenselijk is? Zo ja, wat is de
Staatssecretaris van plan te doen om hier verandering in te brengen? Ook
vragen de leden of ooit al eens is becijferd of ingeschat wat de omvang is
van de besparing op zorgkosten als kinderen op de basisschool beter en
meer leren bewegen. Zo niet, is de Staatssecretaris bereid een dergelijk
onderzoek te starten?
De Euro Health Consumer Index is opgebouwd uit een samenstelling van
indicatoren. Nederland scoort over de gehele linie goed. Op de indicator
die de SP aanhaalt, scoort Nederland inderdaad slecht. De onderzoekers
van Health Consumer Powerhouse geven aan dat de «ruis» bij deze
indicator behoorlijk hoog is. Dat laat onverlet dat het wenselijk is de
kwantiteit en de kwaliteit van het bewegingsonderwijs te vergroten. Juist
daarom zetten wij in op meer en beter bewegingsonderwijs en is met de
PO-Raad afgesproken dat onze doelstelling in 2017 behaald moet worden.
In het plan van aanpak is uiteengezet wat de verschillende acties zijn om
dit doel te bereiken.
Daarnaast vraagt de SP-fractie of er reeds een onderzoek gedaan is naar
de omvang van de besparing op zorgkosten indien kinderen op de
9

Euro Health Consumer Index (EHCI) 2014, http://www.healthpowerhouse.com.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

9

basisschool beter en meer leren bewegen. Dat onderzoek is nog niet
uitgevoerd, en ik ben niet voornemens om een dergelijk onderzoek te
starten. Een onderzoek naar de omvang van de besparing op zorgkosten
bestaat uit meer facetten dan alleen bewegen. Bewegen op de basisschool kan niet als het enige facet voor een reductie op zorgkosten
zorgen. Het gaat bijvoorbeeld ook om voeding, het aantal uren slaap dat
een kind krijgt en besteding van vrije tijd.
De leden stellen vast dat over bewegingsonderwijs al heel erg lang wordt
gesproken. Ze roepen de motie Rijpstra in herinnering uit 2004. Diverse
regeerakkoorden beloofden meer gymles, maar concrete vooruitgang
werd niet of nauwelijks bereikt.10 Op grond waarvan heeft de Staatssecretaris nu het vertrouwen dat dit met dit plan wel gaat slagen, zo vragen
deze leden. De leden stellen vast dat het plan van aanpak bewegingsonderwijs in hun ogen niet ambitieus genoeg en te vrijblijvend is. Niet
ambitieus genoeg, omdat de status quo (twee uur gymles per week op de
basisschool) uitgangspunt en doelstelling is. En te vrijblijvend, omdat er
geen verplichtingen worden geïntroduceerd. Alles moet komen van
overtuiging, verleiding en het delen van best practices. De leden
vernemen graag een reactie van de Staatssecretaris op deze kritiek. Ook
willen zij weten of de Staatssecretaris een wetswijziging overweegt als
blijkt dat de doelstelling van meer en beter bewegingsonderwijs onvoldoende wordt gerealiseerd.
Aan dit plan van aanpak ligt een harde afspraak in het bestuursakkoord
ten grondslag waar ik de schoolbesturen aan zal houden. De afspraak
houdt in dat alle po-scholen in 2017 minimaal twee lesuren bewegingsonderwijs aanbieden, gegeven door een bevoegde leerkracht. Bij het
behalen van die doelstelling zal ik schoolbesturen stimuleren en ondersteunen. Het is voor het eerst dat er een harde afspraak met de sector
gemaakt is. De kritiek van de SP-fractie deel ik dan ook niet. Samen met
de PO-Raad ga ik ervoor zorgen dat de laatste 20 procent van de scholen
ook aan de norm voldoet. Het plan van aanpak richt zich daarnaast op het
streven naar drie lesuren bewegingsonderwijs, wat een hogere ambitie
inhoudt.
De SP-fractie vraagt of ik een wetswijziging overweeg. Voor andere
vakken in het primair onderwijs bestaat geen wetgeving op het gebied
van het aantal lesuren. Voor bewegingsonderwijs maak ik geen uitzondering.
De leden hebben daarnaast een aantal vragen over de financiële kant van
het plan. Om hoeveel extra geld gaat het nu totaal? Jaarlijks is drie
miljoen euro beschikbaar voor bevoegde leerkrachten. Wie kan daar nu
precies aanspraak op maken? Ook is jaarlijks vijf miljoen euro beschikbaar
voor bewegingsonderwijs. Kan worden toegelicht hoe, en op basis
waarvan, dit geld nu verdeeld gaat worden, zo vragen de leden.
Bij de doelstelling in het bestuursakkoord is een beperkte financiële
stimulering overeengekomen. Voor de jaren 2015, 2016 en 2017 is er
jaarlijks € 5 miljoen beschikbaar in de prestatiebox voor scholen (in totaal
dus € 15 miljoen) en vanaf 1 april 2015 tot en met schooljaar 2017/2018 is
er jaarlijks € 3 miljoen beschikbaar via een apart hoofdstuk in de regeling
Lerarenbeurs. Deze beurs is beschikbaar voor groepsleerkrachten die nog
geen aantekening bewegingsonderwijs hebben behaald. De € 5 miljoen
wordt naar rato van het aantal leerlingen uitgekeerd en toegevoegd aan
de prestatiebox.

10

Kamerstuk 29 800 XVI, nr. 88.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

10

2.3 Werkwijze
De leden van de SP-fractie vernemen graag wat er wordt bedoeld met de
opmerking op pagina 6 om de werkwijze zo nodig «tussentijds» bij te
stellen. Wanneer kan dat moment aan de orde zijn en op basis waarvan
wordt dit besloten, zo willen deze leden weten.
Hiermee wordt bedoeld dat we van een generieke aanpak naar een
specifieke en proportionele aanpak gaan: daar waar de knelpunten het
grootst zijn, zal de meeste aandacht uitgaan om het beoogde resultaat te
behalen.
2.4 Uren
De leden van de VVD-fractie lezen in het plan van aanpak dat het
Ministerie van OCW en de PO-Raad binnen de G37 op schoolniveau
gegevens gaan verzamelen over het aantal uren bewegingsonderwijs en
over het aantal lessen bewegingsonderwijs gegeven door een bevoegde
(vak)leerkracht. Aan de hand van de gegevens worden de belangrijkste
knelpunten in beeld gebracht; de regio’s waar een extra stap gezet moet
worden, krijgen extra aandacht van het Ministerie van OCW, de PO-Raad
en NOC*NSF.11 De leden vragen waarom de knelpunten voor de kleine
gemeenten niet in kaart worden gebracht. De leden zijn van mening dat
juist in kleine gemeenten een verbeterslag gemaakt kan worden. Hoe kijkt
de Staatssecretaris daar tegenaan? Ook zijn de leden benieuwd of kleine
gemeenten door deze beleidskeuze buiten de boot vallen wat betreft de
extra aandacht van het Ministerie van OCW, de PO-Raad en NOC*NSF.
Ook de knelpunten in de kleine gemeenten worden in kaart gebracht. In
het gesprek met de G37 komen ook de knelpunten in de omringende
gemeenten aan de orde. In het plan staat dat als dit onvoldoende
informatie oplevert, aanvullend onderzoek wordt gedaan.
Waar een verbeterslag nodig is, kan ik (nog) niet onderbouwen met feiten.
De Nulmeting Bewegingsonderwijs heeft geen onderscheid gemaakt naar
gemeenten. Het verzamelen van deze gegevens is een van de belangrijke
onderdelen van het plan van aanpak, zodat we onze aandacht kunnen
richten op die scholen en die regio’s waar verbeterslagen moeten worden
gemaakt.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat twintig procent van de
scholen slechts één uur gym per week biedt. De leden vragen hoe deze
scholen specifiek aangesproken zullen worden in de werkwijze zoals
beschreven in het plan.
Naar aanleiding van de dataverzameling die nu wordt opgebouwd,
worden scholen gericht aangesproken en kunnen hun specifieke
knelpunten weggenomen worden. Het Ministerie van OCW trekt hierin
samen op met PO-Raad, wethouders onderwijs en sport en NOC*NSF.
Wordt de kopgroep van regio’s, die een voortrekkersrol zullen vervullen,
zo samengesteld dat een groot deel van de scholen die één uur bieden in
deze regio’s liggen?
Bij de kopgroep van regio’s gaat het om het verspreiden van goede
voorbeelden waar andere scholen hun voordeel mee kunnen doen. Bij
deze indeling wordt geen rekening gehouden met het aantal scholen met
één lesuur bewegingsonderwijs. Deze informatie is op schoolniveau ook
nog niet bekend.

11

Nederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

11

Welke rol vragen deze leden, speelt de Inspectie van het Onderwijs
(hierna: inspectie) in het opschroeven van het aantal uren van één naar
twee uur?
De inspectie voert in schooljaar 2016/2017 een peiling uit, waarbij zij ook
het aantal lesuren bewegingsonderwijs en het percentage van de lessen
dat bevoegd dan wel onbevoegd wordt gegeven in kaart brengt.
De Koninklijke Vereniging voor Lichamelijk Opvoeding (KVLO) heeft in
reactie op het plan van aanpak aangegeven scholen graag te willen
helpen om minimaal twee uur bewegingsonderwijs te realiseren. De leden
vragen de Staatssecretaris of hij bereid is in te gaan op dit aanbod. Zo ja,
kan hij uiteen zetten hoe hij de KVLO nadrukkelijker zal betrekken? Zo nee,
kan hij uitleggen waarom hij de KVLO niet betrekt, zo vragen de leden.
Het Ministerie van OCW voert regelmatig overleg met de KVLO. De KVLO
is mede daarom als een van de partners opgenomen in het plan van
aanpak.
De leden van de D66-fractie lezen dat scholen via de Prestatieboxmiddelen vijf miljoen euro per jaar verkrijgen om meer lesuren
bewegingsonderwijs te realiseren. Zij vragen de Staatssecretaris toe te
lichten waarom de primaire focus op het aantal lesuren ligt, in plaats van
op de kwaliteit van de lesuren.
De focus ligt niet primair op het aantal lesuren maar ook op de kwaliteit
van het bewegingsonderwijs. Met de PO-Raad heb ik afgesproken dat
minimaal twee lesuren bewegingsonderwijs door een bevoegde (vak)leerkracht gegeven worden.
De leden constateren dat er in totaal 6.541 basisscholen in Nederland zijn.
Ongeveer 1.300 scholen bieden slechts één uur bewegingsonderwijs per
week aan. De Staatssecretaris stelt dat hij voornemens is om tot 2017
jaarlijks vijf miljoen euro uit te trekken voor bewegingsonderwijs. Dit
betekent dat per school ongeveer 4.000 euro extra geld beschikbaar zou
zijn om meer en beter bewegingsonderwijs aan te bieden. Toch ligt in de
toelichting vooral de nadruk op het verzamelen van gegevens en het
monitoren van de voortgang. De leden van D66 vragen de Staatssecretaris
een nadere toelichting te geven op de wijze waarop genoemde extra
middelen daadwerkelijk zullen leiden tot meer uren bewegingsonderwijs.
Kan de Staatssecretaris de verdeling van het budget specificeren? Kan het
volledige bedrag aangewend worden voor de realisatie van extra uren
bewegingsonderwijs? Is het bedrag genoeg om 1.300 scholen wekelijks
een uur meer bewegingsonderwijs aan te laten bieden, zo vragen deze
leden.
In de vragen van de SP-fractie bij de inleiding en doelstelling, ben ik
ingegaan op de specificering van het budget. De extra middelen zijn een
beperkte financiële stimulering. Daarnaast kunnen schoolbesturen de
reguliere middelen uit de lumpsum aanwenden.
De leden van de SP-fractie wijzen de Staatssecretaris op de volgende
passage uit het regeerakkoord: «Daarnaast worden middelen aangewend,
onder andere ter financiering van de wens om tenminste 3 uur per week
gymnastiek in het primair onderwijs te geven binnen de bestaande
onderwijsuren.» Is drie uur per week gymnastiek op de basisschool nu
wel of niet een harde doelstelling van de regering, gelet op de vage
formulering in het plan van aanpak? Kunt u daarbij een duidelijk «ja» of
«nee» aangeven en uw antwoord toelichten? Hoeveel middelen zijn
hiervoor vrijgemaakt, zo willen deze leden weten.
Drie lesuren bewegingsonderwijs in het primair onderwijs realiseren is
een streven, maar geen harde doelstelling. Het antwoord is dus nee. Ik wil
eerst alle scholen op minimaal twee lesuren bewegingsonderwijs met een
bevoegde (vak)leerkracht hebben. Voor de specificering van de vrijge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

12

maakte middelen verwijs ik naar mijn reactie op de vragen van uw fractie
in de inleiding en doelstelling.
De leden begrijpen niet goed hoe het kan dat 20 procent van de scholen in
het primair onderwijs slechts één uur gymles per week aanbiedt. Hoe
wordt er nu voor gezorgd dat niet meer voorkomt, dat een school zo
weinig aan bewegingsonderwijs doet? Het betreft hier toch gewoon
deugdelijkheidseisen, die nageleefd moeten worden? Wat heeft de
inspectie en het Ministerie van OCW in voorliggende gevallen concreet
ondernomen ten aanzien van deze scholen? En heeft dat wel of niet
gewerkt? Graag zien zij een uitgebreide toelichting, waarbij duidelijk
wordt gemaakt welke maatregelen, waarschuwingen en/of negatieve
beoordelingen voor concreet effect hebben gehad.
Het gaat hier niet om deugdelijkheidseisen. Het aantal lesuren bewegingsonderwijs is geen wettelijke verplichting. De inspectie en het ministerie
hebben in het verleden geen gerichte actie ondernomen in de richting van
scholen die slechts één lesuur bewegingsonderwijs aanbieden.
2.5 Bevoegde leerkrachten
De leden van de VVD-fractie zijn een groot voorstander van het inzetten
van vakleraren met een ALO-diploma bewegingsonderwijs en van het
beter «matchen» van de vraag en aanbod van vakleraren bewegingsonderwijs.12 In de door de Kamer aangenomen motie van het lid Van Veen
roept de Kamer de Staatssecretaris op om zich hiervoor in te zetten en om
hiervoor middelen uit de post Lerarenbeurs aan te wenden.13 In het plan
lezen de leden helaas niet terug hoe de Staatssecretaris uitvoering geeft
aan deze motie. De leden willen de Staatssecretaris graag vragen hoe hij
concreet uitvoering gaat geven aan deze motie, waarbij werkloze
ALO-leraren voor de klas komen te staan en de werkloosheid wordt
aangepakt. In het plan van aanpak heb ik opgenomen dat het Arbeidsmarktplatform PO een inventarisatie uitvoert naar het aantal reacties per
vacature. Bij het oplossen van specifieke regionale problemen verbinden
het Landelijk Transfercentrum en de regionale transfercentra werkloze
vakleerkrachten aan scholen die geen vakleerkracht kunnen vinden. Om
vraag en aanbod beter te matchen wordt de Lerarenbeurs ingezet om
leerkrachten de mogelijkheid te bieden om de leergang vakbekwaamheid
bewegingsonderwijs te behalen. Dit is afgesproken met de PO-raad in het
bestuursakkoord. Ik zet voor het matchen van ALO-leraren geen middelen
uit de Lerarenbeurs in.
Tijdens de bestuurlijke ronde langs de wethouders Onderwijs en Sport
van de G37 wordt de inzet van buurtsportcoaches besproken, in combinatie met het niet bevoegd zijn van leerkrachten. Hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen de inzet van buurtsportcoaches als docent bewegingsonderwijs in het basisonderwijs en vindt hij dat gezien de financiering van
de buurtsportcoaches vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport een logische keuze, zo vragen deze leden.
Indien de buurtsportcoaches voldoen aan de bevoegdheidseisen kunnen
zij ingezet worden als leerkracht bewegingsonderwijs. In een aantal
gemeenten gebeurt dit ook al. De lesuren bewegingsonderwijs die een
bevoegde buurtsportcoach verzorgt, vallen buiten de financiering van
buurtsportcoaches. Het zal in dit geval om een duale aanstelling moeten
gaan.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat één van de drie speerpunten
in het plan is het toevoegen van een hoofdstuk aan de Lerarenbeurs,
12
13

ALO: Academie Lichamelijke Opvoeding.
Kamerstuk 30 234, nr. 103.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

13

waardoor groepsleerkrachten een vergoeding kunnen krijgen voor het
halen van de bevoegdheid bewegingsonderwijs. Gezien het feit dat er
meer vakleerkrachten van de ALO-opleiding komen dan er banen zijn voor
vakleerkrachten, zoals beschreven in het plan van aanpak, vragen deze
leden of het openstellen van de Lerarenbeurs ertoe zal leiden dat meer
vakleerkrachten thuis komen te zitten. Hoe gaat de Staatssecretaris
voorkomen, zo vragen deze leden, dat het openstellen van de Lerarenbeurs voor groepsleerkrachten die een bewegingsonderwijs bevoegdheid
willen halen zal leiden tot toenemende werkloosheid onder vakleerkrachten. Is hij bereid vakleerkrachten te prioriteren?
Uit de Nulmeting Bewegingsonderwijs van het Mulier Instituut blijkt dat
op een kwart van alle po-scholen ook door onbevoegde leerkrachten
bewegingsonderwijs wordt gegeven.14 Er worden daarnaast meer lesuren
bewegingsonderwijs gegeven om de kwantitatieve doelstelling te
behalen. Beide ontwikkelingen betekenen meer vraag naar bevoegde
leerkrachten. Om aan deze vraag te voldoen wordt zowel op vakleerkrachten als leerkrachten met een brede bevoegdheid ingezet. De
inschatting is dat beiden nodig zijn. Ik ben niet bereid vakleerkrachten te
prioriteren.
Deze leden stellen vast dat in het plan van aanpak groepsleerkrachten
gestimuleerd worden om een bevoegdheid gym te halen, terwijl de
vakleerkrachten gym buiten beschouwing blijven wat betreft het geven
van de extra uren gym zoals beoogd in dit plan (minstens twee uren op
alle scholen). Deze leden vragen of de Staatssecretaris het van belang
acht dat vakleerkrachten een significant aandeel blijven houden in de
groep leraren die bewegingsonderwijs geeft. Onderschrijft u met deze
leden het oordeel van Cees Vervoorn, lector topsport en onderwijs aan de
Hogeschool van Amsterdam, dat «vakleerkrachten een grotere invloed
hebben op de kwaliteit van het bewegingsonderwijs dan docenten die een
kunstje geleerd hebben», zo vragen de leden.15
Vakleerkrachten zijn en blijven van belang. De keuze tussen vakleerkrachten en bevoegde leerkrachten is aan de schoolbesturen. Beiden
kunnen lessen verzorgen van voldoende kwaliteit. Ik ben het daarom niet
eens met de uitspraak van de heer Vervoorn dat leraren geleerd hebben
een «kunstje te doen». Deze uitspraak doet geen recht aan de leraren die
de post-initiële leergang bewegingsonderwijs hebben afgerond.
De leden van de D66-fractie lezen dat er drie miljoen euro via een
aanvullend hoofdstuk van de Lerarenbeurs beschikbaar komt voor de
bijscholing van groepsleerkrachten tot bevoegd docent bewegingsonderwijs. In de praktijk betekent dit een extra belasting op het al zo
uitgebreide takenpakket van de groepsleerkracht en vraagt bijscholing om
een grote tijdsinvestering. Kan de Staatssecretaris aangeven waarom
gekozen is voor het bijscholen van groepsleerkrachten in plaats van het
aantrekken en inzetten van extra vakdocenten, zo vragen de leden van de
genoemde fractie.
In mijn reactie op de vragen van de VVD- en PvdA-fractie in deze
paragraaf ga ik hier op in.
De leden van de SP-fractie vinden het belangrijk dat gymles gegeven
wordt door een vakleerkracht. In dit plan lezen zij echter dat met name
ingezet zal worden op het bevoegd maken van groepsleerkrachten.
Daarvoor is geld vrijgemaakt. Waarom wordt er niet veel meer ingezet op
het aan het werk helpen van werkzoekende gymleraren? Is de Staatssecretaris het eens met deze leden dat dit een kwalitatieve keuze is, die op
14
15

Mulier Instituut (2013). Nulmeting bewegingsonderwijs, p.7.
http://www.hogeronderwijs.nu/2015/01/gymleraren-gepikeerd-over-plannen-voorbewegingsonderwijs/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

14

langere termijn grote voordelen gaat opleveren? Wat is de visie van de
Staatssecretaris op dit punt? Wat vindt hij een wenselijke situatie, en hoe
gaan we dat bereiken, zo vragen de voornoemde leden.
Zie mijn reactie op de vragen van de VVD- en PvdA-fractie eerder in deze
paragraaf.
2.6 Accommodaties
De leden van de VVD-fractie merken op dat het NOC*NSF binnen de G37
ingezet wordt om de samenwerking tussen scholen, gemeenten,
sportverenigingen en andere (on)georganiseerde sporten te bevorderen.
Zo kan het gebrek aan geschikte accommodaties worden opgelost. Hierbij
gaat de aandacht uit naar regio’s waar extra inzet nodig is. De leden
onderschrijven het belang van samenwerking tussen scholen, gemeenten
en verenigingen bij het aanbieden van voldoende aantrekkelijk
bewegingsonderwijs op goed niveau. De leden hebben wel een aantal
vragen over de aanpak van de Staatssecretaris. Hoe groot is de inzet van
het NOC*NSF en hoe wordt dit gefinancierd?
Vanuit haar kerntaak is NOC*NSF actief gericht op het verhogen van de
kwaliteit van sporten en bewegen door kinderen. Niet zo zeer op school
maar vooral naschools bij sportclubs. De kwaliteit en kwantiteit van
bewegingsonderwijs en de verbinding tussen scholen en sportclubs zijn
daarbij van groot belang. De bestaande activiteiten van NOC*NSF passen
uitstekend in het streven om kinderen meer te laten sporten en bewegen.
NOC*NSF brengt met name vanuit bestaande middelen kennis en inzet in.
Daarnaast geef ik met middelen van mijn ministerie een beperkte
financiële impuls om ervoor te zorgen dat de sport op een goede wijze
betrokken is bij het overleg met de G37.
Waarom blijft de inzet beperkt tot de G37, terwijl het goed denkbaar is dat
de regio’s waar landelijk gezien extra aandacht nodig is, juist buiten de
steden liggen? Welke verwachtingen heeft de Staatssecretaris concreet
van deze aanpak, en hoe wordt de voortgang gemeten, zo willen deze
leden weten.
De inzet blijft niet beperkt tot de G37. Tijdens de bestuurlijke ronde
verzoeken we wethouders om de doelstelling niet alleen op te nemen in
de Lokale Educatieve Agenda, maar ook in de Regionale Educatieve
Agenda. Op die manier worden ook de regio’s rondom de G37 betrokken
bij de afspraken. Daarnaast vullen alle schoolbesturen de Vensters PO
voor bewegingsonderwijs in, niet alleen schoolbesturen uit de G37. Op
die manier weten we van alle scholen hoe zij ervoor staan qua aantal
lesuren en de inzet van bevoegde leerkrachten voor bewegingsonderwijs.
De leden van de VVD vragen voorts naar mijn verwachtingen van de
aanpak en de manier waarop de voortgang gemeten wordt.
De verwachting is dat de doelen uit het bestuursakkoord worden gehaald.
De voortgang meten we via de gegevens in Vensters PO en door middel
van de gegevens die we van de G37 ontvangen over het aantal lesuren
bewegingsonderwijs en het aantal lesuren dat door een bevoegde
leerkracht gegeven wordt.
De leden van de D66-fractie lezen dat het derde punt in het plan van
aanpak het gebrek aan sportaccommodaties is. De leden vragen de
Staatssecretaris in te gaan op de reden achter het gebrek aan sportaccommodaties. Wat is de rol van gemeenten daarin? De Staatssecretaris wijst
vooral naar NOC*NSF in relatie tot de oplossing voor het probleem. Kan
de Staatssecretaris een verdere toelichting geven op de rol die NOC*NSF
in deze dient te gaan spelen, zo vragen de voornoemde leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

15

De reistijd naar de accommodatie kan een belemmering zijn voor
scholen.16 In de rondgang langs de G37 hoop ik hier meer zicht op te
krijgen. De rol van NOC*NSF heb ik reeds toegelicht.
De leden van de fractie van D66 vragen naar de rol van gemeenten.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de accommodaties voor
bewegingsonderwijs en moeten in overleg met scholen de knelpunten
oplossen. De sport, vertegenwoordigd door NOC*NSF, kan een belangrijke rol spelen in het oplossen van accommodatieknelpunten. Sportaccommodaties kunnen worden ingezet voor lessen bewegingsonderwijs.
Met name bij buitensportaccommodaties is nog veel onbenutte capaciteit
onder schooltijd. NOC*NSF verbindt scholen, gemeenten en de (on)georganiseerde sport aan elkaar om meer accommodaties beschikbaar te
krijgen voor bewegingsonderwijs.
2.7 Verantwoording
De leden van de VVD-fractie lezen dat er in 2017 een eindmeting plaatsvindt. Hoe ziet deze eindmeting er precies uit? Worden alle scholen in
deze meting meegenomen?
De eindmeting bestaat uit een meting op school- en op stelselniveau. Op
schoolniveau bestaat de meting uit de gegevens uit Vensters PO (lesuren
bewegingsonderwijs en het aantal bevoegde leerkrachten) en de
gegevens van de G37 over het bewegingsonderwijs in hun gemeente.
Hierin worden alle scholen meegenomen. Op stelselniveau vindt een
peiling plaats naar aanleiding van de afspraken uit het bestuursakkoord
waarin het bewegingsonderwijs meegenomen wordt. Daarnaast voert de
inspectie een peiling uit naar het bewegingsonderwijs in schooljaar
2016/2017 waarin het aantal lesuren bewegingsonderwijs meegenomen
wordt.
Vindt de Staatssecretaris het acceptabel als er in 2017 nog scholen zijn in
Nederland die minder dan twee uur bewegingsonderwijs geven, en waar
geen bevoegde docent voor de klas staat, zo vragen de leden.
Het doel is glashelder: in 2017 krijgt iedere leerling in het primair
onderwijs minimaal twee lesuren bewegingsonderwijs per week, gegeven
door een bevoegde (vak)leerkracht. Ik vind het dus niet acceptabel als er
in 2017 nog scholen zijn die minder dan twee lesuren bewegingsonderwijs geven.
Bij onvoldoende resultaat in 2017, is het een reële optie om de middelen
die redelijkerwijs aan het doel gekoppeld kunnen worden, niet meer uit te
keren, staat er in het plan. De leden twijfelen aan de hardheid van deze
maatregel: alle basisscholen ontvangen immers al voldoende geld om
twee uur bewegingsonderwijs in te kunnen roosteren. De leden willen de
Staatssecretaris uitdagen om hardere maatregelen te presenteren, of juist
om beleid te maken dat scholen een grotere prikkel geeft om meer
aandacht te geven aan bewegingsonderwijs. Zou het meten van de
motorische vaardigheden van kinderen in groep 8 van het basisonderwijs
in de vorm van een landelijke eindtoets motorische vaardigheden een
instrument zijn om de kwaliteit van het bewegingsonderwijs in het
basisonderwijs te meten en afrekenbaar te maken? Hoe kijkt de Staatssecretaris hier tegenaan en is hij bereid om deze mogelijkheid te verkennen?
Dit lijkt me geen goed idee. Het gaat erom dat kinderen bewegen. De
prestaties zijn daarbij van ondergeschikt belang. De kwaliteit van het
bewegingsonderwijs waarborg ik door bevoegde leerkrachten als eis te
stellen.

16

Mulier Instituut (2013). Nulmeting bewegingsonderwijs, p.24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

16

In de ogen van deze leden zouden de scholen die slechts één uur
bewegingsonderwijs inroosteren (20 procent), de focusgroep van de
Staatssecretaris moeten zijn. In algemene zin is het de leden opgevallen
dat de Staatssecretaris zich tot 2017 niet specifiek gaat richten op deze
groep. Deze leden zien hierin een rol voor de inspectie. Is de Staatssecretaris bereid om dit op te nemen in het inspectiekader?
Zoals eerder toegelicht, onder andere in het AO bewegingsonderwijs van
24 september 2014, is het aantal lesuren bewegingsonderwijs geen
wettelijke verplichting. Voor andere vakken in het primair onderwijs
bestaat eveneens geen wettelijke verplichting ten aanzien van het aantal
lesuren. Het ligt dan ook niet in de rede om het aantal lesuren bewegingsonderwijs op te nemen in het inspectiekader.
Is de Staatssecretaris het met de leden eens dat er in het beleid veel meer
tijd en aandacht naar die 20 procent uit zou moeten gaan, dan hij nu
voornemens is om te doen? Indien ja, kan hij concreet toelichten hoe hij
daar beleid op gaat voeren? De leden willen de Staatssecretaris tot slot
vragen om de Kamer twee keer per jaar te informeren over de voortgang
van de uitvoering van het plan van aanpak en over de eventuele toename
van het aantal uren bewegingsonderwijs.
Zoals in het plan van aanpak benoemd brengen wij de komende maanden
in kaart in welke regio’s en op welke scholen de problemen het grootst
zijn. Vervolgens worden onze mankracht en middelen daar ingezet waar
de grootste stappen gezet moeten worden.
Zoals toegezegd informeer ik u jaarlijks, de eerste keer in het najaar van
2015 tijdens de rapportage over de voortgang van de afspraken uit het
gehele bestuursakkoord.
De leden van de SP-fractie lezen op pagina 10 van het plan dat, indien de
doelen onverhoopt niet gehaald worden, het geld in de toekomst niet
meer uitgekeerd zal worden. Bedoelt de Staatssecretaris daarmee, dat hij
het dan maar opgeeft? Moet dit gelezen worden als een exit-strategie?
Houdt de Staatssecretaris nu al rekening met het falen van dit plan, willen
de leden weten. Hoe garandeert de Staatssecretaris dat het geld wordt
besteed voor meer en betere gymles? Ook vragen de leden de Staatssecretaris concreet aan te geven hoe we voorkomen, dat we straks opnieuw
moeten constateren dat we geen idee hebben, waar het geld is gebleven,
zoals eerder met de onderwijsgelden uit het Herfstakkoord is gebeurd.
Ik heb er vertrouwen in dat de inspanning op grond van het plan van
aanpak en de afspraken die gemaakt zijn met de PO-Raad zullen worden
behaald. In dit geval zijn de extra financiële middelen beperkt ten opzichte
van het doel dat is overeengekomen. Schoolbesturen zullen de lumpsum
moeten inzetten om het doel te behalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 129

17