Rapportenbundel Staat van
de Veiligheid Brzo-bedrijven
2019

Inhoudsopgave
1. Brief aan de Staatssecretaris IenW van IPO inzake IPO-reactie op de
Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2019
2. Aanbiedingsbrief aan de Staatssecretaris van IenW van Bureau BRZO
Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2019
3. Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2019
4. Factsheet stand van zaken bedrijfsbrandweer Brzo-bedrijven 2019
5. Factsheet meldingen Brzo-bedrijven 2019 van ILT
6. Jaarverslag Stichting Veiligheid Voorop 2019

Herengracht 23
2511 EG Den Haag
telefoon (070) 888 12 12
www.ipo.nl

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
T.a.v. mevrouw drs. S. van Veldhoven-van der Meer
Postbus 20901
2500 EX 's-G RAVENHAGE

Interprovinciaal Overleg

uw brief van

uw kenmerk

ons kenmerk

datum

MTH 10461/2020

9juni 2020

onderwerp

Reactie op de Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2019

Geachte mevrouw Van Veldhoven,
Met interesse hebben de provincies kennisgenomen van de 'Monitor naleving en handhaving Brzo
bedrijven 2019' (verder te noemen: de monitor), opgesteld door BRZO+ (bijlage). Met deze brief
geven wij namens de gezamenlijke provincies onze reactie op de monitor, vanuit onze rol als
bevoegd gezag Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) bij het Besluit risico zware
ongevallen bedrijven (Brzo-bedrijven). In het kader van de bestuurlijke agenda MTH van de
gezamenlijke provincies, die wij eind vorig jaar aan u hebben aangeboden, is één van onze
speerpunten om met de Brzo-Omgevingsdiensten te excelleren in de uitvoering van de VTH-taken.
Proactief inzetten op toezicht en handhaving van complexe risicovolle bedrijven maakt hier
onderdeel vanuit en draagt bij aan de doorontwikkeling van het VTH-stelsel.
Vanuit deze verantwoordelijkheid zetten de provincies zich door middel van een programmatische
aanpak in om toezicht en handhaving bij Brzo-bedrijven te verbeteren. De
belangrijke informatie om

onze

inzet

en

aandachtsgebieden

te

monitor

bepalen

en

geeft

ons

daarmee

informatiegestuurd en risicogericht te kunnen werken. In samenwerking met onze Brzo toezicht- en
handhavingspartners (verder te noemen: partners) zullen wij hier invulling aan geven.
Over de gehele lijn laat de monitor 2019 zien dat het naleefgedrag door de bedrijven achterblijft bij
voorgaande jaren. Op een aantal onderdelen gaan wij hier specifiek in:
•

Wij zien tot ons ongenoegen ten opzichte van voorgaande jaren een toename van het
aantal overtredingen in de zwaarste categorie 1 (zware overtreding) en categorie 2
(middelzware overtreding). De categorie 1 overtredingen betreffen allen arbeidsveiligheid,
waar Inspectie SZW toezicht op houdt. Ook de afname van het aantal bedrijven zonder
overtredingen baart ons zorgen. Een mogelijke verklaring van de toename is de extra aandacht
voor de thema's ageing en explosieveiligheid (ATEX) in 2019.
Wij vragen BRZO+ een verkenning uit te voeren naar de stijging van het aantal categorie 2

Inlichtingen bij
Email
Bijlagen

1

- 2-

overtredingen voor zover dit de Wabo -aspecten raakt. We zullen BRZO+ ook vragen om
het resultaat van deze verkenning te delen met onze partners en met het ministerie van
IenW. De resultaten van deze verkenning worden daar waar mogelijk gebruikt voor het
toekomstige toezicht en opgenomen in de inspectieplannen.
•

Wij constateren ook dat het totaal aantal bedrijven met categorie 1 en 2 overtredingen is
gestegen (+10%) ten opzichte van de rapportage over 2018. Dit baart ons zorgen en wij
zullen (samen met onze partners) met het georganiseerd bedrijfsleven om tafel gaan zitten
om deze negatieve ontwikkeling te bespreken. De initiatieven van de bedrijven zouden
moeten leiden tot een vermindering van het aantal overtredingen. Wij zullen tevens de
intensiteit van de inspecties bij bedrijven met meerdere ernstige overtredingen verhogen.

•

Verhoudingsgewijs zijn de meeste overtredingen geconstateerd in de branches Handel &
distributie, Fijnchemie en Bulkchemie. Wij zullen deze constatering laten doorwerken in de
uitvoering van Brzo-inspecties in 2020. Dit past binnen de afspraak met onze partners om
bij achterblijvende bedrijven meer toezicht te houden.

Graag blijven wij met u in gesprek over het verhogen van de veiligheid en een heldere en
transparante informatievoorziening rondom de naleving en handhaving bij Brzo-bedrijven.
Met vriendelijke groet,

MTH 10461/ 2020 d.d. 9 juni 2020

1
> Retouradres Lange Kleiweg 34, 2288 GK Rijswijk
Bureau BRZO+

Ministerie van IenW
Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
Mevrouw S. van Veldhoven
Postbus 20901
2500 EX DEN HAAG

Lange Kleiweg 34
2288 GK Rijswijk
Postbus 2232
3500 GE Utrecht
www.brzoplus.nl
Contactpersoon
bureaubrzo@rws.nl
Ons kenmerk
BRZO20-27
Uw kenm erk
-

Datum
Betreft

14 mei 2020
Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2019

Bijlage(n) 2
Brzo-monitor: rapportage
Brzo-monitor: in vogelvlucht

Geachte mevrouw Van Veldhoven,

Namens het BRZO+ samenwerkingsverband bied ik u hierbij de ‘Monitor naleving en
handhaving Brzo-bedrijven 2019’ aan. Deze negende monitor beschrijft de resultaten
van de Brzo-inspecties die in 2019 zijn uitgevoerd. De monitor geeft een beeld hoe de
bedrijven het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo 2015) naleven.
Resultaten
Uit de analyse van de resultaten blijkt dat het aantal bedrijven met overtredingen is
toegenomen met 10% ten opzichte van 2018. Bij 33% van de bedrijven zijn geen
overtredingen geconstateerd.
Er zijn in totaal 813 overtredingen vastgesteld. Ten opzichte van 2018 is dat aantal
gestegen (dit was 755).
Het aantal lichte overtredingen is in totaliteit en naar verhouding afgenomen. Lichte
overtredingen vormen 72% van alle geconstateerde overtredingen.
Het aantal middelzware en zware overtredingen is in 2019 toegenomen. Bij
middelzware overtredingen is geen sprake van onmiddellijke dreiging van een zwaar
ongeval. Bij zware overtredingen is dit wel het geval.
Er zijn acht zware overtredingen geconstateerd in vergelijking met één overtreding in
2018 en twee overtredingen in 2017. Toezichthouders hebben de geconstateerde
gevaarlijke situaties direct laten beëindigen. In zeven van de acht gevallen betrof het
overtredingen op het gebied van explosieveiligheid (ATEX).
Veiligheidssituatie
De toename van overtredingen in 2019 wil niet per se zeggen dat de veiligheidssituatie
bij de Brzo-bedrijven is verslechterd. Door betere risicosturing en een meer thematische
aanpak controleren onze toezichthouders gerichter en diepgaander. Ook zijn in lijn met
het advies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid meer op fysieke maatregelen gerichte
(thema) inspecties uitgevoerd. Dit leidt doorgaans tot het constateren van meer
afzonderlijke overtredingen dan wanneer voornamelijk op het veiligheidsbeheersysteem
wordt gecontroleerd.
a

Pagina 1 van 2

Datum

Vooral op het thema ageing en het onderwerp explosieveiligheid is een toename te zien 14-5-2020
Ons kenmerk
van het aantal geconstateerde middelzware en zware overtredingen. Het niet naleven
BRZO20-27
van de regels voor explosieveiligheid en het niet goed opereren van verouderde
installaties, vergroten de risico’s op het ontstaan van een zwaar ongeval.
Ageing en explosieveiligheid
De inspectieresultaten van 2019 onderstrepen het belang van blijvend extra aandacht
vanuit de bedrijven voor ageingaspecten en duurzaam assetmanagement, zoals dat ook
door de chemische industrie wordt ontwikkeld en gepromoot.
Het BRZO+ samenwerkingsverband zal in 2020 een nadere analyse uitvoeren en een
rapportage opstellen over het themaproject ageing. Vervolgens zal nader overleg
plaatsvinden met de industrie over de bevindingen en de wijze waarop de industrie tot
een betere beheersing van ageingaspecten kan komen. Ageing blijft vooralsnog de
komende jaren een aandachtspunt bij de Brzo-inspecties.
De inspectieresultaten geven verder een indicatie dat bedrijven de
veiligheidsmaatregelen binnen explosieve zones serieuzer moeten nemen. In 2019 is hier
incidenteel naar gekeken tijdens de Brzo-inspecties. In 2020 zal Inspectie SZW hier door
middel van thema-inspecties extra aandacht aan besteden.
Samenwerkingsverband
Binnen het BRZO+ samenwerkingsverband werken de Brzo-omgevingsdiensten,
veiligheidsregio’s, Inspectie SZW, waterkwaliteitsbeheerders, Inspectie Leefomgeving
en Transport en het Openbaar Ministerie samen aan de vergunningverlening-,
toezichts- en handhavingstaken bij de meest risicovolle bedrijven in Nederland. Dit
gebeurt onder andere door het uitvoeren van gezamenlijke Brzo-inspecties.

Met vriendelijke groet,

Pagina 2 van 2

Monitor naleving
en handhaving
Brzo-bedrijven
2019

1

Inhoudsopgave
BRZO+ Monitor 2019 in beeld

3

Samenvatting

4

1. Inleiding
1.1 Aanleiding
1.2 Brzo 2015 en Rrzo
1.3 Brzo-inspectiepraktijk en handhaving
1.4 Reikwijdte en beperkingen monitor 2019
1.5 Leeswijzer

6
6
6
6
6
7

2. Algemene gegevens en inspecties
2.1 Aantal actieve Brzo-bedrijven
2.2 Geografische verdeling van de Brzo-bedrijven en verdeling over de branches
2.3 Aantal geïnspecteerde bedrijven
2.4 Aantal inspecties per regio en per toezichthouder

8
8
8
10
10

3. Naleving Brzo-bedrijven
3.1 Naleving door de bedrijven
3.2 Bedrijven met overtredingen
3.3 Indeling bedrijven naar ernst van de overtredingen
3.4 Overtredingen in relatie tot de bedrijvigheid
3.5 Aantal en ernst van de overtredingen
3.6 Overtredingen per inspectieonderwerp

13
13
13
14
15
15
16

4. Handhaving door de toezichthouders
4.1 Bestuursrechtelijke handhaving
4.2 Strafrechtelijke handhaving

18
18
18

Bijlage 1: Begrippen en afkortingen

20

Bijlage 2: Brzo 2015 en Rrzo

23

Bijlage 3: Inspectiepraktijk en handhaving

24

2

BRZO+ Monitor 2019 in beeld

405 actieve Brzo-bedrijven
• 261 hogedrempelbedrijve n

•144 la gedrempelbedrijven

BEDRIJVEN

381 Brzo-bedrijven
geïnspecteerd

254 Brzo-bedrijven met
overtredingen

• 254 m et overtre dingen
• 127 zonder overtredingen

•144 m et lichte overtredingen
•102 m et lichte en m iddelzware
ove rtre dingen
• 8 m e t zware overtreding

Stand op 1 maart 2020
• bij 77 bedrijven alle
overtredingen opgeheven
• b ij 177 bedrijven
handhaving in uitvoering

INSPECTIES

484 Brzo-inspecties
uitgevoerd

813 Totaal aantal
overtredingen

•329 aangekondigd
•63 de els aangekondigd
•92 onaangekondigd

• 588 lichte overtre dingen
• 217 m iddelzwa re overtredingen
• 8 zwa re ove rtreding

3

Stand op 1 maart 2020
•326 ove rtredingen opgeheven
•487 ove rtredingen; handhaving
in uitvoe ring

Samenvatting
Dit is de negende editie van de Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven, gebaseerd op de
resultaten van Brzo-inspecties uit 2019.
De monitor presenteert de resultaten van Brzo-inspecties. Een Brzo-inspectie is een
veiligheidsinspectie bij een Brzo-bedrijf. Tijdens de Brzo-inspectie worden in een steekproef
het veiligheidsmanagementsysteem van het bedrijf en de genomen maatregelen doorgelicht
en gecontroleerd of hiermee de veiligheid wordt gewaarborgd. De regels zijn vastgelegd in
het Besluit risico's zware ongevallen 2015 (Brzo 2015).
De Brzo-inspectie wordt in de meeste gevallen uitgevoerd door toezichthouders van Brzoomgevingsdiensten, Inspectie SZW en de veiligheidsregio’s. Maar ook waterkwaliteitsbeheerders en
Staatstoezicht op de Mijnen voeren Brzo-inspecties uit. De Brzo-toezichthouders werken samen binnen
het landelijk samenwerkingsverband BRZO+.
In 2019 waren in Nederland 405 Brzo-bedrijven actief. Het aantal is in vergelijking met 2018 licht
gestegen. De toename is vooral te zien in het aantal lagedrempelbedrijven.
Van de hogedrempelbedrijven is 97% tenminste één keer geïnspecteerd. Alle niet geïnspecteerde
bedrijven zijn met een geoorloofde reden niet bezocht. Voor alle lagedrempelbedrijven is aan de
wettelijke verplichting voldaan om minimaal eens per drie jaar te worden geïnspecteerd. Bij de Brzobedrijven zijn in totaal 484 inspecties uitgevoerd. 81% van alle inspecties werd vooraf aangekondigd bij
de bedrijven. Daarvan had 13% ook een onaangekondigd inspectiedeel. 19% werd niet aangekondigd.
Er zijn 381 Brzo-bedrijven geïnspecteerd. Bij 33% van deze bedrijven (127) zijn geen overtredingen
geconstateerd. Ten opzichte van 2018 zien we 10% toename van bedrijven met overtredingen. Bij 38%
van de geïnspecteerde bedrijven (144) zijn uitsluitend overtredingen van de lichtste categorie
geconstateerd. Dat betekent dat er in totaal bij 71% van de geïnspecteerde bedrijven geen of lichte
overtredingen zijn geconstateerd. Ten opzichte van 2018 is dit percentage gedaald (dit was 81%). Bij
27% van de geïnspecteerde bedrijven (102) zijn middelzware overtredingen geconstateerd en bij acht
bedrijven (2%) een zware overtreding.
Er zijn in totaal 813 overtredingen vastgesteld. Ten opzichte van 2018 is dat aantal gestegen (dit was
755). De toename is te zien in de categorieën van middelzware (van 147 naar 217) en zware
overtredingen (van 1 naar 8). De lichte overtredingen betroffen 72% van alle geconstateerde
overtredingen. De acht zware overtredingen zijn geconstateerd op het gebied van arbeidsveiligheid,
vooral explosieveiligheid. Bij deze overtredingen is door Inspectie SZW direct ingegrepen waarmee het
onmiddellijke gevaar werd weggenomen.
De toename van het aantal (bedrijven met) overtredingen in 2019 wil niet per se zeggen dat de
veiligheidssituatie bij de Brzo-bedrijven is verslechterd. Door betere risicosturing en een meer
thematische aanpak controleren de toezichthouders gerichter en diepgaander. Vooral op het thema
ageing en het onderwerp explosieveiligheid is een toename te zien van het aantal geconstateerde
middelzware en zware overtredingen.
De inspectieresultaten van 2019 onderstrepen het belang van blijvend extra aandacht vanuit de
bedrijven voor ageingaspecten en duurzaam assetmanagement, zoals dat ook door de chemische
industrie wordt ontwikkeld en gepromoot. Ageing blijft vooralsnog de komende jaren een aandachtspunt
bij de Brzo-inspecties.
De resultaten geven verder een indicatie dat bedrijven de veiligheidsmaatregelen binnen explosieve
zones serieuzer moeten nemen. In 2019 is hier incidenteel naar gekeken tijdens de Brzo-inspecties.
Vanaf 2020 zal Inspectie SZW hier door middel van thema-inspecties extra aandacht aan besteden.

4

Op 1 maart 2020 was 40% van de 813 overtredingen opgeheven. Voor 60% van de overtredingen is het
handhavingstraject in uitvoering. Een deel van deze overtredingen kan in de praktijk al beëindigd zijn,
maar een hercontrole moet nog plaatsvinden om dit te bevestigen. Het Wabo bevoegd gezag en
Inspectie SZW traden het meest op als handhavend toezichthouder.
In 2019 zijn bij het Openbaar Ministerie tien processen-verbaal ingediend waarbij het betreffende bedrijf
verdacht werd van het overtreden van het Brzo 2015. Alle processen-verbaal zijn opgesteld naar
aanleiding van een incident/ongewoon voorval in de periode 2014-2018. In de meeste zaken is een
Brzo-omgevingsdienst de opsporingsinstantie, verder ook Inspectie SZW en de politie. Vier zaken zijn
afgehandeld. Drie keer hebben de bedrijven een door het OM aangeboden transactie betaald en van
één zaak is de vervolging gestaakt door gebrek aan bewijs.

Industriegebied Pernis bij Rotterdam

© DCMR Milieudienst Rijnmond

5

1. Inleiding
1.1 Aanleiding
Het samenwerkingsverband BRZO+ presenteert jaarlijks de Monitor naleving en handhaving Brzobedrijven1 over de naleving van de Brzo-regelgeving bij Brzo-bedrijven op grond van toezichts- en
handhavingsinformatie. Het is het negende jaar dat de naleving en handhaving op landelijke schaal in
beeld wordt gebracht. De monitor is opgesteld door het projectteam Brzo-monitor onder
verantwoordelijkheid en in opdracht van BRZO+.
Binnen het landelijk samenwerkingsverband BRZO+ werken toezichthouders samen. Dat zijn de zes
Brzo-omgevingsdiensten (in opdracht van het provinciaal bevoegd gezag Wet algemene bepalingen
Omgevingsrecht (Wabo)), de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW), de
veiligheidsregio’s (VR’s), de waterschappen en Rijkswaterstaat (RWS). Ook de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT) en het Openbaar Ministerie (OM) maken deel uit van BRZO+. Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM) is eveneens betrokken. Meer informatie over BRZO+ is te vinden op de website
www.brzoplus.nl.
1.2 Brzo 2015 en Rrzo
Het Besluit risico's zware ongevallen 2015 (Brzo 2015) en de Regeling risico’s zware ongevallen (Rrzo)
hebben als doel het voorkomen en beheersen van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen. Het Brzo
2015 is de implementatie van de Europese Seveso III-richtlijn (2012/18/EU). In het Rrzo zijn onderdelen
van het Brzo 2015 verder uitgewerkt. Het besluit stelt eisen aan de meest risicovolle bedrijven in
Nederland. Het regelt de wijze waarop de overheid daarop moet toezien en brengt wet- en regelgeving
op het gebied van arbeidsveiligheid, omgevingsveiligheid en rampbestrijding samen in één juridisch
kader. Meer informatie over Brzo 2015 is te vinden in bijlage 2 van deze monitor en op www.brzoplus.nl.
1.3 Brzo-inspectiepraktijk en handhaving
Het inspectieproces is gericht op de naleving van de Brzo-wetgeving en vormt een cyclus. In figuur 1 is
te zien hoe het BRZO+ samenwerkingsverband het plannen en uitvoeren van een Brzo-inspectie en het
optreden tegen geconstateerde overtredingen (handhaving) georganiseerd heeft. Het proces is verder
toegelicht in bijlage 3 en geeft de context weer van de gegevens in deze monitor.
1.4 Reikwijdte en beperkingen monitor 2019
De monitor presenteert de resultaten van Brzo-inspecties. Een Brzo-inspectie is een
veiligheidsinspectie bij een Brzo-bedrijf. Tijdens de Brzo-inspectie worden in een steekproef het
veiligheidsmanagementsysteem van het bedrijf en de genomen maatregelen doorgelicht en
gecontroleerd of hiermee de veiligheid wordt gewaarborgd.
Een Brzo-inspectie is altijd een steekproef en een momentopname. De inspectieresultaten geven dus
een beeld van de veiligheidsbeheersing van een bedrijf op een bepaald onderdeel op dat moment.
Alle geconstateerde overtredingen bij deze inspecties worden in het inspectierapport opgenomen.
De monitor richt zich op de Brzo-bedrijven die in het kalenderjaar 2019 actief waren. Actief betekent dat
er op enig moment in 2019 Brzo-gerelateerde werkzaamheden werden verricht door het bedrijf.
Bedrijven die bijvoorbeeld in oprichting waren in afwachting van een vergunning vallen buiten de scope
van deze monitor.
In de monitor maken we een vergelijking van de resultaten over meerdere jaren. Het landelijk
samenwerkingsverband BRZO+ werkt aan het verder bevorderen van de uniformiteit van de
inspectiepraktijk. Daardoor blijft de monitor in ontwikkeling. Op basis van voortschrijdend inzicht maakt
BRZO+ jaarlijks nieuwe keuzes, waardoor een aantal gegevens niet zonder meer over de jaren heen
kan worden vergeleken.

1

Op basis van de wetgeving is “Brzo-inrichting” de officiële benaming. Omwille van de leesbaarheid wordt in de
monitor de term “Brzo-bedrijf” gebruikt.

6

De monitor is gebaseerd op gegevens zoals die in de landelijke online inspectiedatabase
Gemeenschappelijke Inspectie Ruimte (GIR) zijn geregistreerd. Ook hier werkt BRZO+ aan verdere
uniformering van afspraken over de registratie. Aan de hand van de gegevens uit 2019 zoals die op 1
maart 2020 beschikbaar waren in de GIR, zijn de inspectieresultaten en de overtredingen in kaart
gebracht. De peildatum 1 maart 2020 is gekozen om ook de resultaten van de inspecties uitgevoerd in
november en december 2019 en eventuele opvolging daarvan, zo veel mogelijk in de monitor mee te
kunnen nemen.
Figuur 1: Brzo-inspectieproces

1.5 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 gaat over de algemene gegevens en inspecties. Hierin is informatie opgenomen over het
aantal geïnspecteerde bedrijven en de aantallen inspecties per regio en per toezichthouder.
Hoofdstuk 3 beschrijft de naleving van het Brzo 2015 door de bedrijven. Het hoofdstuk bevat informatie
over het aantal, de aard en ernst van de overtredingen die geconstateerd zijn.
Hoofdstuk 4 geeft inzicht in de handhaving door de toezichthouders, waarbij wordt ingegaan op de
bestuursrechtelijke opvolging van de in 2019 geconstateerde overtredingen en wordt de inzet van
strafrechtelijke handhaving bij Brzo-bedrijven in 2019 toegelicht.

7

2. Algemene gegevens en inspecties
In dit hoofdstuk staan de algemene gegevens over het aantal Brzo-bedrijven en de branche-indeling.
Er is een paragraaf over de aantallen inspecties per regio. Daarnaast is de deelname van de
toezichthouders aan de in het inspectieprogramma ingeplande Brzo-inspecties opgenomen.
2.1 Aantal actieve Brzo-bedrijven
De aard en de hoeveelheid gevaarlijke stoffen bepalen of een bedrijf onder de werkingssfeer van het
Brzo 2015 valt en of het een hogedrempel- of lagedrempelbedrijf is. Door wijzigingen in de
bedrijfsvoering kan een bedrijf onder of boven de drempelwaarde(n) komen te vallen. Daarnaast
fluctueert het aantal bedrijven door de oprichting van nieuwe bedrijven en door bedrijven die stoppen.
Figuur 2: Aantal Brzo-bedrijven in Nederland in 2015-2019

In figuur 2 is het totaal aantal actieve Brzo-bedrijven in 2015 tot en met 2019 weergegeven, uitgesplitst
in hogedrempel- en lagedrempelbedrijven. De figuur laat zien dat het aantal actieve Brzo-bedrijven in
2019 in vergelijking met 2018 licht is gestegen (405 in 2019 ten opzichte van 396 in 2018). De toename
is vooral te zien in het aantal lagedrempelbedrijven. Het betreft allemaal nieuwe Brzo-bedrijven.
2.2 Geografische verdeling van de Brzo-bedrijven en verdeling over de branches
Tabel 1 geeft de verdeling van de Brzo-bedrijven over de Brzo-regio’s weer en de aard van de
voornaamste activiteiten bij deze bedrijven. Groepen van bedrijven die dezelfde aard van bedrijvigheid
hebben, worden in deze monitor omschreven als branches. Dit is gebaseerd op de indeling van Major
Accident Reporting System (MARS) van het Europese systeem voor het melden van grote incidenten
(eMARS).
Hierbij dient de kanttekening te worden gemaakt dat eind 2019 is gestart met een landelijke
uniformering van indeling in MARS-codering voor alle Brzo-bedrijven in Nederland. Dit traject wordt pas
in de loop van 2020 afgerond. Dit betekent dat het aantal bedrijven per branche ten opzichte van 2018
inmiddels fors is gewijzigd en de laatste wijzigingen nog in de loop van 2020 worden doorgevoerd.
Hierdoor kunnen de branchegegevens uit 2019 niet zonder meer worden vergeleken met voorgaande
jaren.

8

Tabel 1: Aantal actieve Brzo-bedrijven in 2019 met indeling naar branche en regio2

Regio
Limburg
Noord-Brabant
Zuid-Holland/Zeeland
Gelderland/Overijssel
Groningen/Drenthe/Friesland
Noord-Holland/Utrecht/Flevoland

Totaal

Handel en distributie

Fijnchemie

Overslag en transport

Bulkchemie

Rubber en Kunststof

Energie

Afval

Metaal

Petrochemie

Overig

Bedrijvigheid (Marscodering)

40
71
140
50
43
54

8
17
60
20
6
19

6
19
4
15
17
2

7 3
13 0
10 41
7 0
10 2
13 10

9
7
4
0
0
0

0
0
3
2
6
1

3
6
3
2
1
3

1
4
1
4
1
2

1
1
6
0
0
1

2
4
8
0
0
3

Staatstoezicht op de Mijnen
Totaal

7
405

0
0 0 0 0 7 0 0 0 0
130 63 60 56 20 19 18 13 9 17

Figuur 3: Landelijke indeling Brzo-bedrijven naar bedrijvigheid in 2019

Tabel 1 en figuur 3 laten zien dat er grote verschillen zijn in omvang van de branches. Bijna een derde
van alle Brzo-bedrijven bevindt zich in de branche Handel en distributie. De branches Fijnchemie,
Overslag en transport en Bulkchemie behoren tot de middelgrote Brzo-branches. De kleine Brzobranches zijn Rubber en kunststof, Energie, Afval, Metaal en Petrochemie.

2 Onder categorie Overig vallen onder andere de volgende bedrijfstakken: Keramiek, Elektronica, Landbouw,

Farmaceutische Industrie, Onderzoek en Onderwijs, Voedselindustrie en Houtbewerking.
Brzo-bedrijven die onder toezicht van Staatstoezicht op de Mijnen vallen, worden om praktische r edenen vermeld
als aparte regio. Deze bedrijven zijn gelegen in de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel en Noord -Holland.

9

2.3 Aantal geïnspecteerde bedrijven
De keuze om wel of niet te inspecteren en welke inspectiedienst aan de inspectie deelneemt , wordt
bepaald op basis van aanwijzing van het bedrijf (hogedrempel- of lagedrempelbedrijf), de risico’s van
het bedrijf, het naleefgedrag van voorgaande jaren en verder gemaakte keuzes door de
inspectiediensten.
In bijlage 3 is in hoofdlijnen beschreven hoe de keuze tot het aantal te inspecteren bedrijven tot stand
komt.
Tabel 2: Aantal hogedrempel- en lagedrempelbedrijven per Brzo-regio en percentage geïnspecteerde bedrijven
Aantal geïnspecteerde
bedrijven

Percentage
geïnspecteerde
bedrijven

Aantal niet
geïnspecteerde
bedrijven

Aantal bedrijven

Aantal in 2019
geïnspecteerde
bedrijven

Aantal bedrijven
minimaal 1x per 3 jaar
geïnspecteerd

Aantal bedrijven dat
niet is geïnspecteerd in
periode 2017-2019

Totaal aantal bedrijven

Totaal aantal
geïnspecteerde
bedrijven

Regio
Limburg
Noord-Brabant
Zuid-Holland/Zeeland
Gelderland/Overijssel
Groningen/Drenthe/Friesland
NoordHolland/Utrecht/Flevoland
Staatstoezicht op de Mijnen
Totaal

Lagedrempelbedrijven

Aantal bedrijven

Hogedrempelbedrijven

26
42
109
29
21
28

25
42
108
29
21
23

96%
100%
99%
100%
100%
82%

1
0
1
0
0
5

14
29
31
21
22
26

8
29
31
18
19
21

13
29
31
20
22
24

1
0
0
1
0
2

40
71
140
50
43
54

33
71
139
47
40
44

6
261

6
254

100%
97%

0
7

1
144

1
127

1
140

0
4

7
405

7
381

Tabel 2 laat per regio zien bij hoeveel Brzo-bedrijven er in 2019 minimaal één Brzo-inspectie is
uitgevoerd. Er is een uitsplitsing gemaakt naar de hogedrempel- en lagedrempelbedrijven.
In 2019 zijn bij 381 van de in totaal 405 Brzo-bedrijven inspecties uitgevoerd (254 van de 261
hogedrempel- en 127 van de 144 lagedrempelbedrijven). Van het totale aantal bedrijven is in 2019 97%
geïnspecteerd.
Inspecties hogedrempelbedrijven
De hogedrempelbedrijven moeten jaarlijks geïnspecteerd worden tenzij de toezichthouders op basis
van een risico-analyse het inspectieprogramma aanpassen. In alle regio’s zijn nagenoeg alle
hogedrempelbedrijven in 2019 geïnspecteerd. Zoals tabel 2 laat zien is bij zeven hogedrempelbedrijven
geen inspectie uitgevoerd.
In de regio Limburg is één hogedrempelbedrijf niet geïnspecteerd omdat in het eerste kwartaal van
2019 alle bedrijfsactiviteiten bij dit Brzo-bedrijf zijn beëindigd. In de regio Zuid-Holland/Zeeland is bij één
hogedrempelbedrijf de in januari 2019 uitgevoerde inspectie gecombineerd met een onaangekondigde
controle in december 2018. Hierdoor is deze inspectie geregistreerd als uitgevoerd in 2018.
In de regio Noord-Holland/Utrecht/Flevoland zijn vijf hogedrempelbedrijven niet geïnspecteerd. Bij vier
van de bedrijven is op basis van de vergunningwijziging of Wabo-inspectie vastgesteld dat de
aanwezige hoeveelheid gevaarlijke stoffen niet meer de drempelwaarden overschrijdt. Hierdoor zijn
deze bedrijven niet meer Brzo-plichtig. Bij één bedrijf is op basis van de risicoanalyse besloten het
bedrijf om het jaar te inspecteren. Het bedrijf wordt in 2020 geïnspecteerd.
Inspecties lagedrempelbedrijven
Lagedrempelbedrijven moeten wettelijk minimaal eens per drie jaar worden geïnspecteerd. Zoals tabel
2 laat zien zijn 140 lagedrempelbedrijven in die periode geïnspecteerd. Hiermee is aan de wettelijke eis
voldaan. Vier bedrijven zijn in deze periode niet geïnspecteerd. Het betreft nieuwe Brzo-bedrijven waar
de initiële inspectie in 2020 staat ingepland.
2.4 Aantal inspecties per regio en per toezichthouder
In elke regio stellen de Brzo-toezichthouders gezamenlijk voor elk Brzo-bedrijf een
meerjareninspectieprogramma op. Uit dit programma blijkt hoe de inspecties afgelopen jaren én in 2019
voor het Brzo-bedrijf waren ingericht. Het programma bevat informatie over zowel de
inspectiefrequentie als de inhoud van de verschillende inspectieonderwerpen. Daarnaast wordt jaarlijks
in een zogenaamd regionaal planningsgesprek bepaald of een bedrijf (deels) aangekondigd of ook
onaangekondigd wordt geïnspecteerd. De onaangekondigde (deel)inspecties worden geprogrammeerd
op basis van een risico-analyse. De aanleiding is bijvoorbeeld slechte prestaties op het gebied van
veiligheidsmanagementsysteem, technische integriteit of veiligheidscultuur, incidenten, ongevallen of
ernstige klachten.
10

De aangekondigde Brzo-inspecties vormen het merendeel van alle inspecties. Dit zijn diepgaande
inspecties van het veiligheidsbeheerssysteem van een bedrijf. Er wordt een inspectieagenda
voorafgaand aan de inspectie aan het bedrijf toegestuurd. Hiermee is geborgd dat de gewenste
functionarissen geïnterviewd kunnen worden, noodzakelijke procedures en rapportages klaarliggen en
de gekozen inspectieonderwerpen kunnen worden beoordeeld. Tijdens deze inspecties worden ook de
fysieke maatregelen gecontroleerd.
De onaangekondigde Brzo-inspecties vinden in principe binnen kantooruren plaats. Echter, in
voorkomende gevallen kunnen onaangekondigde inspecties ook plaatsvinden buiten kantooruren. De
onaangekondigde Brzo-inspecties zijn korter en veelal gericht op operationele aspecten (een rondgang
door het bedrijf en inspectie van de op dat moment in uitvoering zijnde veiligheidskritische
werkzaamheden binnen het bedrijf).
Bij een deels aangekondigde inspectie worden tijdens een aangekondigde inspectie ook onderdelen
van het bedrijf of inspectieonderwerpen gecontroleerd die niet vooraf aan het bedrijf zijn meegedeeld.
Het tijdstip van het onaangekondigde deel van de inspectie wordt niet vooraf aan het bedrijf kenbaar
gemaakt. Soms worden aangekondigde en onaangekondigde inspecties kort achter elkaar uitgevoerd
(bijvoorbeeld binnen een maand). Deze inspecties worden in de regel als één deels aangekondigde
inspectie geregistreerd en in één inspectie-rapportage vastgelegd.
Tabel 3: Aantal aangekondigde, deels aangekondigde en onaangekondigde inspecties per regio
Regio

Aantal aangekondigde
inspeties

Aantal deels
aangekondigde
inspectes

Aantal
onaagekondigde
inspecties

Limburg

30

8

1

Noord-Brabant

35

38

23

Zuid-Holland/Zeeland

135

4

42

Gelderland/Overijssel

43

5

5

Groningen/Drenthe/Friesland

42

0

9

Noord-Holland/Utrecht/Flevoland

36

8

12

Staatstoezicht op de Mijnen

8

0

0

Totaal

329

63

92

In tabel 3 is per regio te zien hoeveel aangekondigde, deels aangekondigde en onaangekondigde
inspecties er zijn uitgevoerd.
In 2019 zijn bij 381 Brzo-bedrijven 484 inspecties uitgevoerd. Bij een aantal bedrijven zijn dus meerdere
inspecties uitgevoerd. Van de 484 inspecties waren er 392 (deels) aangekondigd en 92
onaangekondigd. De in tabel 3 deels aangekondigde inspecties in Noord-Brabant zijn in feite kort achter
elkaar uitgevoerde aangekondigde en onaangekondigde inspecties die als één inspectie worden
gerapporteerd.
De meeste onaangekondigde inspecties zijn uitgevoerd in Zuid-Holland/Zeeland en Noord-Brabant. In
de regio Noord-Brabant heeft het provinciale bevoegd gezag opdracht gegeven om alle bedrijven
aangekondigd én onaangekondigd te bezoeken.
Tabel 4: Percentage deelname toezichthouder aan routinematige inspecties per regio3
Regio
Limburg
Noord-Brabant
Zuid-Holland/Zeeland
Gelderland/Overijssel
Groningen/Drenthe/Friesland
Noord-Holland/Utrecht/Flevoland
Staatstoezicht op de Mijnen 3
Totaal

Wabo bevoegd
gezag

ISZW

Veiligheidsregio

Waterkwaliteits
beheerder

100%
100%
100%
100%
100%
100%
88%
100%

78%
70%
66%
69%
70%
75%
88%
70%

100%
94%
88%
100%
94%
98%
88%
93%

14%
14%
21%
17%
21%
30%
50%
20%

3

SodM is voor een aantal Brzo-bedrijven aangewezen als toezichthouder voor de Wabo en mede aangewezen als
toezichthouder voor de Arbowet. Dat betekent dat SodM bij deze bedrijven zowel op externe veiligheid als arbeidsveiligheid
inspecteert.
Zowel SodM als de Veiligheidsregio hebben één Brzo -inspectie uitgevoerd zonder deelname van de andere inspectiepartner.

11

In het samenwerkingsverband BRZO+ is het uitgangspunt dat de in het inspectieprogramma ingeplande
inspecties (de zogenaamde routinematige inspecties) door de toezichthouders zoveel mogelijk
gezamenlijk, dan wel door minimaal twee toezichthouders worden uitgevoerd. In tabel 4 is de deelname
aan de routinematige inspecties inzichtelijk gemaakt per toezichthouder en per regio.
Het Wabo bevoegd gezag is bij alle ingeplande inspecties aanwezig geweest. De deelname van de
Inspectie SZW ligt per regio tussen de 66% en 88%, van de veiligheidsregio’s tussen de 88% en 100%
en van de waterkwaliteitsbeheerders tussen de 14% en 50%.
Inspectie SZW combineert een risicoanalyse op naleving van wet- en regelgeving per branche met de
capaciteit en beschikbaarheid van haar inspecteurs. Deze analyse bepaalt de hoeveelheid inspecties
en bij welke bedrijven Inspectie SZW deze zal uitvoeren. Toezicht wordt vooral daar ingezet waar
knelpunten op het gebied van werknemersveiligheid en –gezondheid verwacht worden en het
verwachte effect het grootst is. Deze risicogerichte aanpak kan regionaal tot verschillen leiden in het
aantal Brzo-inspecties waar ISZW aan deelneemt. Verder zijn de inspecteurs van Inspectie SZW
buitengewoon opsporingsambtenaar. Zij hebben de mogelijkheid om overtredingen via het strafrecht
aan te pakken en hebben een rol in het verrichten van incidentonderzoek bij Brzo-bedrijven. Dit laatste
staat soms op gespannen voet met geplande activiteiten in het kader van Brzo-inspecties, omdat
capaciteit die ingezet wordt voor incidentenonderzoek op dat moment niet beschikbaar is voor
gezamenlijke (geplande) inspecties.
De waterkwaliteitsbeheerders hebben een adviserende rol en inspecteren op basis van de
aanwezigheid van risico’s voor de kwaliteit van het oppervlaktewater én de aanwezigheid van risico’s
voor de in beheer zijnde rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI ‘s). De waterkwaliteitsbeheerders
plannen risicogestuurd op basis van waterrelevantie en maken ieder jaar op basis van beschikbare
capaciteit keuzes aan welke Brzo-inspecties zij deelnemen. Daarbij is afgesproken dat zij minimaal één
keer per vijf jaar deelnemen aan een Brzo-inspectie bij een bedrijf. Bij een hoger risico voor het
oppervlaktewater of de RWZI wordt minimaal twee keer per vijf jaar deelgenomen. Dit leidt tot een
relatief laag deelnemingspercentage (gemiddeld 20%).

Brzo-inspectie

© DCMR Milieudienst Rijnmond

12

3. Naleving Brzo-bedrijven
Dit hoofdstuk bevat informatie over het aantal, de soort en de ernst van de overtredingen die
geconstateerd zijn bij de Brzo-bedrijven.
3.1 Naleving door de bedrijven
In 2019 is bij 33% van het totaal aantal geïnspecteerde Brzo-bedrijven geen overtreding geconstateerd.
Van deze bedrijven is vastgesteld dat zij de regelgeving naleven op die onderdelen die tijdens de
inspectie zijn gecontroleerd.
Figuur 4: Percentage bedrijven zonder overtredingen in 2015-2019

Figuur 4 geeft het percentage weer van bedrijven zonder overtredingen in 2019, met daarnaast de
percentages uit de monitor van de vier voorgaande jaren. Het aandeel bedrijven zonder overtredingen
is in de afgelopen twee jaar afgenomen. Ten opzichte van 2018 zien we in 2019 een afname van 10%
bij bedrijven zonder overtredingen. Dit wordt verder toegelicht in paragraaf 3.6.
3.2 Bedrijven met overtredingen
Van de 381 in 2019 geïnspecteerde Brzo-bedrijven hebben er 254 (67%) één of meer overtredingen
begaan. In tabel 5 is per regio aangegeven hoeveel bedrijven er geïnspecteerd zijn en bij hoeveel van
deze bedrijven er een of meerdere overtredingen zijn geconstateerd, uitgesplitst in hogedrempel- en
lagedrempelbedrijven. Ook is het percentage bedrijven met overtredingen per regio aangegeven. Van
het aantal geïnspecteerde hogedrempelbedrijven (254) heeft 70% overtredingen en van het aantal
geïnspecteerde lagedrempelbedrijven (127) is dat 61%.

13

Tabel 5: Aantal geïnspecteerde bedrijven per regio, het aantal hogedrempel- en lagedrempelbedrijven waar
overtredingen zijn geconstateerd, en het percentage bedrijven met overtredingen

Regio
Limburg
Noord-Brabant
Zuid-Holland/Zeeland
Gelderland/Overijssel
Groningen/Drenthe/Friesland
Noord-Holland/Utrecht/Flevoland
Staatstoezicht op de Mijnen
Totaal

Aantal
geïnspecteerde
bedrijven
33
71
139
47
40
44
7
381

Aantal bedrijven met
overtredingen
Hogedrempel Lagedrempel
bedrijf
bedrijf
14
4
35
23
78
21
15
9
14
10
19
10
2
0
177
77

Percentage
bedrijven
met
overtreding
55%
82%
71%
51%
60%
66%
29%
67%

3.3 Indeling bedrijven naar ernst van de overtredingen
Wanneer tijdens een Brzo-inspectie een overtreding wordt vastgesteld, beoordeelt de toezichthouder de
ernst van de overtreding. Dit gebeurt op basis van de richtlijnen uit de landelijke handhavingstrategie
Brzo (zie ook bijlage 3). Deze kent drie categorieën waarmee onderscheid wordt gemaakt naar ernst
van de overtredingen. De overtredingen worden ingedeeld naar risico’s op een zwaar ongeval en
escalatie van scenario’s.
Het betreft de volgende drie categorieën (voor meer toelichting en voorbeelden zie bijlage 1).
Categorie 1: Zwaar (onmiddellijke dreiging van een zwaar ongeval)
Categorie 2: Middelzwaar (geen onmiddellijke dreiging van een zwaar ongeval)
Categorie 3: Licht (zeer geringe dreiging van een zwaar ongeval)
Figuur 5: Indeling van geïnspecteerde bedrijven naar zwaarte van de geconstateerde overtredingen

14

Figuur 5 geeft inzicht in de verdeling van de overtredingen over de bedrijven op basis van de ernst,
aangevuld met de bedrijven waar bij de inspectie geen overtredingen zijn vastgesteld.
In 2019 zijn bij 33% van de bedrijven (127) geen overtredingen aangetroffen. Bij 38% van de
geïnspecteerde bedrijven (144) zijn uitsluitend categorie 3 overtredingen geconstateerd. Dat betekent
dat in totaal bij 71% van de geïnspecteerde bedrijven geen of lichte overtredingen zijn geconstateerd.
Bij 27% van de geïnspecteerde bedrijven (102) zijn overtredingen van categorie 2 of categorie 2 en 3
geconstateerd. Bij 2% van de bedrijven (8) zijn tenminste overtredingen in categorie 1 geconstateerd.
3.4 Overtredingen in relatie tot de bedrijvigheid
In tabel 6 is per branche te zien hoeveel overtredingen er bij de Brzo-bedrijven zijn geconstateerd en in
welke categorie.
De meeste overtredingen zijn geconstateerd in de branche Handel en distributie. In deze branche is ook
het gemiddelde aantal overtredingen per bedrijf het hoogst; in de branches Energie en Petrochemie het
laagst. In 2019 is landelijk een branche-herindeling gestart en deze wordt in 2020 afgerond. Hierdoor
kunnen deze resultaten niet zonder meer worden vergeleken met de voorgaande jaren.
Tabel 6: Aantal (bedrijven met) overtredingen per branche

Bedri j vi g hei d
Bulkchemie
Handel en distributie
Overslag en transport
Afval
Energie
Rubber en Kunststof
Fijnchemie
Petrochemie
Metaal
Overig
Tota a l

Aa nta l
Aa nta l
g eï ns pecteerde bedri j ven m et
bedri j ven
overtredi ng en
56
42
55
37
124
70
17
15
15
6
17
9
60
44
8
6
13
11
16
14
381
254

Tota a l
a a nta l
overtredi ng en
136
233
123
66
11
17
139
11
41
36
813

Aa nta l overtredi ng en na a r erns t
CAT 1
CAT 2
CAT 3
0
46
90
1
45
187
0
40
83
0
21
45
0
5
6
0
3
14
3
47
89
0
2
9
2
6
33
2
2
32
8
217
588

3.5 Aantal en ernst van de overtredingen
In 2019 zijn in totaal 813 overtredingen geconstateerd. Tabel 7 geeft het aantal geconstateerde
overtredingen weer per categorie over de jaren 2015-2019.
Het totaal aantal overtredingen in 2019 is gestegen ten opzichte van 2018 terwijl het aantal inspecties
nagenoeg gelijk is gebleven. Zoals ook figuur 6 laat zien betreft het een toename van zwaardere
overtredingen van categorie 2 en 1 en afname van lichte overtredingen van categorie 3. Dit wordt
verder toegelicht in paragraaf 3.6.
Het gemiddeld aantal geconstateerde overtredingen bij (deels) aangekondigde inspecties is hoger dan
bij onaangekondigde inspecties. Dat ligt in lijn der verwachting omdat (deels) aangekondigde inspecties
langer duren, meer onderwerpen omvatten en meer diepgang hebben dan onaangekondigde
inspecties. De kans op het constateren van overtredingen neemt daardoor toe.
Tabel 7: Ernst van de overtredingen in 2015-2019
Categorie
1: Onmiddellijke dreiging zwaar ongeval
2: Geen onmiddellijke dreiging zwaar ongeval
3: Zeer geringe dreiging zwaar ongeval
Totaal

2015
10
188
417
615

15

Aantal overtredingen
2016
2017
2018
4
2
1
181
164
147
497
499
607
682
665
755

2019
8
217
588
813

Figuur 6: Ernst van de overtredingen in 2015-2019

De acht categorie 1 overtredingen zijn geconstateerd bij acht bedrijven (2% van geïnspecteerde
bedrijven) verspreid over de regio’s Noord-Brabant, Noord-Holland/Utrecht/Flevoland en
Groningen/Drenthe/Friesland.
Bij alle categorie 1 overtredingen is door de Inspectie SZW en het bedrijf direct ingegrepen waarmee
het acute risico op een zwaar ongeval kon worden weggenomen. De Inspectie SZW maakt daarbij
onderscheid in situaties waarbij gewerkt wordt en situaties waarbij op het moment van constateren niet
gewerkt wordt. In het eerste geval volgt stillegging plus een bestuurlijke boete, of stillegging plus een
proces-verbaal (in overleg met het Openbaar Ministerie). In het tweede geval worden de
werkzaamheden, de apparatuur of (een deel van) het bedrijf preventief stilgelegd.
De aard van de categorie 1 overtredingen is als volgt:
- In zeven van de acht overtredingen betrof het niet-explosieveilige (mobiele) apparatuur in een
gezoneerd gebied voor explosieve atmosferen. Dergelijk apparatuur is in zo’n gezoneerd
gebied een potentiele ontstekingsbron die een explosie kan veroorzaken. In alle gevallen zijn
de werkzaamheden door Inspectie SZW direct stilgelegd, waarmee het onmiddellijke gevaar
kon worden weggenomen.
- In één van de acht overtredingen betrof het een niet gekeurde en tevens lekkende gasleiding.
De gasdoorvoer in de leiding is binnen de kortst mogelijk termijn veilig uit gebruik genomen,
waarmee het onmiddellijke gevaar kon worden weggenomen.
De toename van categorie 1 overtredingen ten opzichte van 2018 wil niet per se zeggen dat de
veiligheidssituatie bij de Brzo-bedrijven is verslechterd. Wel is het een indicatie dat bedrijven de
veiligheidsmaatregelen binnen explosieve zones serieuzer moeten nemen. In 2019 is hier incidenteel
naar gekeken tijdens de Brzo-inspecties. In 2020 zal Inspectie SZW hier door middel van themainspecties extra aandacht aan besteden.
De overtreding met betrekking tot de lekke gasleiding illustreert het belang van blijvend extra aandacht
vanuit de bedrijven voor ageingaspecten en duurzaam assetmanagement, zoals ook door de
chemische industrie wordt ontwikkeld en gepromoot. Ageing blijft vooralsnog de komende jaren een
aandachtspunt bij de Brzo-inspecties.
3.6 Overtredingen per inspectieonderwerp
Voorafgaand aan iedere inspectie kiest het inspectieteam een aantal inspectieonderwerpen waarop een
bedrijf wordt beoordeeld (zie ook bijlage 3). Over deze onderwerpen (meestal elementen van het
veiligheidsbeheerssysteem (VBS)) worden na inspectie “beoordelingen” in de GIR geregistreerd. In
figuur 7 is een selectie van de beoordeelde inspectieonderwerpen en de overtredingen weergegeven.
Deze selectie betreft de inspectieonderwerpen waarop de meeste overtredingen zijn geconstateerd. Zie
bijlage 1 voor een uitleg van de VBS-elementen.

16

In 2019 is bij de Brzo-inspecties extra aandacht besteed aan het thema ageing als vervolg op het
project in 2017. Binnen dit landelijk project hebben de samenwerkende toezichthouders gekozen voor
het inspecteren op de volgende drie onderdelen:
1. faalmechanisme – vermoeiing (fatigue);
2. passieve brandbeveiliging;
3. drukapparatuur.
Figuur 7: Beoordeelde inspectieonderwerpen en overtredingen

Figuur 7 laat zien dat in 2019, net als in de afgelopen jaren, het onderwerp controle op de exploitatie
(VBS-iii) het meest beoordeeld is. Op dit veelomvattende onderwerp zijn ook de meeste overtredingen
geconstateerd. In relatie tot het aantal beoordelingen zijn de meeste overtredingen geconstateerd op de
onderwerpen ATEX (explosieveiligheid) en maatregelen (om zware ongevallen te voorkomen). Op deze
onderwerpen zijn per beoordeling meerdere overtredingen geconstateerd. Relatief gezien zijn de minste
overtredingen geconstateerd op de onderwerpen faalmechanisme–vermoeiing (fatigue) en passieve
brandbeveiliging van het thema ageing.
Zoals in paragraaf 3.5 aangegeven is het totaal aantal overtredingen in 2019 ten opzichte van 2018
toegenomen. Hoewel het aantal inspecties nagenoeg gelijk is gebleven, is het aantal beoordelingen
flink gestegen. De toezichthouders hebben tijdens de inspecties in 2019 totaal bijna 1.850
beoordelingen geregistreerd, dit in vergelijking met ongeveer 1.500 beoordelingen in 2018. De toename
van het aantal beoordelingen heeft voor een groot deel te maken met het inspectiethema ageing. De
drie ageing-thema’s zijn tijdens de inspecties 531 keer beoordeeld, waarbij 143 overtredingen zijn
geconstateerd.
Relatief veel overtredingen van categorie 2 zijn geconstateerd op het onderwerp drukapparatuur van
het thema ageing en op het onderwerp maatregelen. Daarnaast heeft er bij de VBS-elementen een
verschuiving plaatsgevonden van overtredingen categorie 3 naar overtredingen categorie 2.
Zoals in paragraaf 3.2 aangegeven, zien we in 2019 ten opzichte van 2018 een afname van 10% van
bedrijven zonder overtredingen. Van het totaal aantal bedrijven met overtredingen heeft 34%
overtredingen begaan op slechts één onderwerp, met name op het gebied van ageing, controle op
exploitatie en ATEX (explosieveiligheid).
In 2020 zal het BRZO+ samenwerkingsverband een nadere analyse uitvoeren en een rapportage
opstellen over het themaproject ageing.

17

4. Handhaving door de toezichthouders
Dit hoofdstuk geeft inzicht in de bestuursrechtelijke opvolging van de in 2019 geconstateerde
overtredingen. Daarnaast is de inzet van strafrechtelijke handhaving bij Brzo-bedrijven in 2019
toegelicht.
4.1 Bestuursrechtelijke handhaving
Naar aanleiding van de vastgestelde overtredingen heeft het bevoegd gezag handhavend opgetreden.
In figuur 8 is de handhavingsstatus te zien van de overtredingen in 2019 op de peildatum 1 maart 2020.
Figuur 8: Status van alle overtredingen uit 2019 op 1 maart 2020

Figuur 8 laat zien dat op 1 maart 2020 40% van alle overtredingen was opgeheven (bij 77 van de 254
bedrijven). Voor 60% van de overtredingen is het handhavingstraject in uitvoering. Een deel van deze
overtredingen kan in de praktijk ook al beëindigd zijn, maar een hercontrole moet nog plaatsvinden om
dit te bevestigen.
Het Wabo bevoegd gezag en Inspectie SZW traden net als in 2018 het meest op als handhavend
toezichthouder. Veiligheidsregio’s traden slechts enkele keren op als handhavend toezichthouder omdat
ze beperkte wettelijke mogelijkheden hebben om handhavend op te treden. Afhankelijk van de ernst
van de overtreding heeft de handhavende toezichthouder verschillende handhavingsinstrumenten
ingezet.
Voor de categorie 1 overtredingen is het instrument stillegging ingezet. Bij overtredingen van categorie
2 is eis ter naleving het meest opgelegd, gevolgd door (voornemen) last onder dwangsom en
waarschuwing. Bij categorie 3 overtredingen is het instrument waarschuwing het meest gebruikt,
gevolgd door eis ter naleving.
Een overzicht van de in te zetten instrumenten volgens de Brzo-handhavingsstrategie staat in bijlage 3.
4.2 Strafrechtelijke handhaving
Uit de beschikbare gegevens van het Functioneel Parket (FP) van het Openbaar Ministerie blijkt dat in
2019 tien processen-verbaal zijn ingediend waarbij het betreffende bedrijf verdacht werd van het
overtreden van het Brzo 2015. Alle processen-verbaal zijn opgesteld naar aanleiding van een
incident/ongewoon voorval in 2014 (één zaak), 2016 (één zaak), 2017 (drie zaken) en 2018 (vijf zaken).
In zeven van deze zaken is een Brzo-omgevingsdienst de opsporingsinstantie. Twee zaken zijn
aangeleverd door de Inspectie SZW en één zaak door de politie.

18

In drie zaken hebben de verdachten een door het FP aangeboden transactie betaald van € 5.000,
€15.000 en € 25.000. In één zaak is de verdachte gedagvaard om voor de meervoudig economische
kamer te verschijnen. Bij deze zaak is nog een andere zaak gevoegd. In één andere zaak (die is
gevoegd met twee andere zaken), is eveneens een verdachte gedagvaard. De behandeldatum voor die
zaak is nog niet bekend. Van één zaak is de vervolging gestaakt door gebrek aan wettig bewijs. Tot slot
wacht één zaak nog op een beoordeling.

Brandweertest bij opslagterminal

© Jan Meinster (LEC BrandweerBRZO)

19

Bijlage 1: Begrippen en afkortingen
Ageing

Ageing is het effect w aarbij een component lijdt aan een vorm van materiaal
verslechtering en beschadiging (meestal, maar niet noodzakelijkerw ijs,
geassocieerd met tijd in bedrijf) met een toenemende kans op falen gedurende
de levensduur. Ageing gaat niet over hoe oud het equipment is; het gaat over de
staat, en hoe die verandert in de tijd.

ATEX-richtlijnen

ATEX is een Franse afkorting: ATmosphères EXplosibles. Volgens de ATEXrichtlijnen moeten bedrijven maatregelen nemen om gas - en stofexplosies te
voorkomen en ervoor zorgen dat w erknemers geen gevaar lopen.

Beoordeling
(in het kader van de
inspectie)

Bevindingen w orden beoordeeld. Bij de beoordeling kunnen naar keuze van het
inspectieteam de drie beoordelingsgrondslagen (gedocumenteerd, geschikt en
geïmplementeerd) w orden gehanteerd. Op elke grondslag w ordt de w aardering
met de vierpuntsschaal (goed, redelijk, matig of slecht) toegepast. De uitkomst
van de beoordeling kan leiden tot het kenmerken van de bevinding als een
overtreding of niet.
In de inspectiemethode w orden drie beoordelingsgrondslagen onderscheiden:

Beoordelingsgrondslagen






gedocumenteerd; er is sprake van een deugdelijke en volledige
beschrijving:
- deugdelijk: helder, inzichtelijk, goed leesbaar, actueel;
- volledig: alle relevante aspecten zijn benoemd.
geschikt (passend); technische onderdelen voldoen aan de stand van de
veiligheidstechniek (voor zover dat redelijkerw ijze verlangd kan w orden)
en zijn passend voor de aangetroffen situatie;
geïmplementeerd; er w ordt gew erkt zoals beschreven is. Er is sprake
van een goed functionerende managementloop en verbeteractiviteiten
op alle onderdelen zijn structureel en onlosmakelijk met de
bedrijfsvoering verbonden.

Gebaseerd op toelichting T12 ‘Uitw erking w aarderingsschaal’ van BRZO+
Bevinding

Een bevinding is een geheel aan w aarnemingen die ten aanzien van een bepaald
onderw erp van onderzoek tijdens een inspectie w ordt gedaan. Bevindingen
kunnen na beoordeling ervan leiden tot de kw alificatie w el of geen overtreding.

Bevoegd gezag

Bestuursorgaan als bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht.

Brzo 2015

Besluit risico’s zw are ongevallen 2015

Brzo-bedrijf

Bedrijf dat onder de w erkingssfeer van het Brzo 2015 valt.

BRZO+

BRZO+ is een samenw erkingsverband van Inspectie SZW, Brzoomgevingsdiensten, veiligheidsregio’s, w aterbeheerders, ILT en OM. Het
samenw erkingsverband BRZO+ regelt de uniforme en integrale aanpak van VTHtaken op het gebied van interne en externe veiligheid met als doel het voorkomen
van zw are ongevallen bij alle Brzo-bedrijven en bedrijven met een IPPCcategorie 4 installatie.

Close out meeting

Afsluitend overleg aan het einde van de inspectie w aarin het inspectieteam aan
het bedrijf verslag doet van de uitgevoerde inspectie. Bij dit overleg komt het
verloop van de inspectie aan de orde, w orden op hoofdlijnen de bevindingen
teruggekoppeld en w ordt, voor zover dat op dat moment al mogelijk is, al
aangegeven w at de vervolgacties vanuit de afzonderlijke toezichthouders zullen
zijn. Hierbij komen op zijn minst mogelijke handhavingszaken aan de orde. Van
de eventuele handhavingszaken w ordt daarbij aangegeven dat de terugkoppeling
in deze fase nog niet volledig kan zijn.

FP

Functioneel Parket, een specialistisch, landelijk opererend onderdeel van het
Openbaar Ministerie, dat zich toelegt op de bestrijding van complexe fraude en
milieucriminaliteit.
Stof of mengsel opgenomen in bijlage I (deel 1 of 2) van de Seveso-richtlijn

Gevaarlijke stof

20

Gemeenschappelijke
InspectieRuimte (GIR)

De Gemeenschappelijke InspectieRuimte (GIR) is een online inspectiedatabase
w aarmee inspectieteams gezamenlijk een inspectie kunnen voorbereiden,
inspectieresultaten kunnen vastleggen en afronden met een gezamenlijk
inspectierapport.

Hogedrempelbedr ijf

Bedrijf dat de hoge drempelw aarde voor de aanw ezige hoeveelheid gevaarlijke
stoffen en mengsels uit bijlage I van de Seveso III-richtlijn overschrijdt.

Inspectierapport

Rapport van een inspectie w aarin de informatie tot op een zodanig niveau is
opgenomen dat het kan dienen als verslag van de inspectie onder andere ten
behoeve van komende vervolg- en initiële inspecties bij het bedrijf. Het rapport
dient tevens om het bedrijf te voorzien van informatie over het verloop van de
inspectie en over de resultaten ervan in de zin van bevindingen en overtredingen
en dient om aan te geven w at de voor het bedrijf eventuele vervolgprocess en
(zoals handhaving) zullen zijn.

ILT

Inspectie Leefomgeving en Transport

Inspectieteam

De inspecties w orden uitgevoerd door een team van inspecteurs, overw egend
bestaande uit inspecteurs afkomstig van het Wabo bevoegd gezag, de Inspectie
SZW en het bevoegd gezag Wet veiligheidsregio’s.

ISZW

Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Kennisgeving

Bedrijf moet op basis van het Brzo 2015 het bevoegd gezag een kennisgeving
zenden w aarin onder andere w ordt vermeld:
de gegevens die nodig zijn om de gevaarlijke stoffen en de categorie
van stoffen te identificeren die in het bedrijf aanw ezig (kunnen) zijn;
een lijst met de hoeveelheden, aard en fysische vormen van de
gevaarlijke stoffen die aanw ezig kunnen zijn in het bedrijf; en
informatie over de onmiddellijke omgeving van het bedrijf en de factoren
die een zw aar ongeval kunnen veroorzaken of de gevolgen ervan
ernstiger kunnen maken.

Lagedrempelbedrijf

Bedrijf dat alleen de lage drempelw aarde voor de aanw ezige hoeveelheid
gevaarlijke stoffen en mengsels uit bijlage I van de Seveso III-richtlijn
overschrijdt.

Mars-codering

Major Accident Reporting System (MARS). Systeem van de Europese
Commissie, in beheer bij het Joint Research Centre (Ispra, Italië). Hier w ordt de
ongevalsinformatie verzameld die conform de Seveso-richtlijn door de lidstaten
verstrekt moet w orden w anneer op hun grondgebied een ramp of zw aar ongeval
plaatsvindt. Criteria voor een zw aar ongeval zijn opgenomen in bijlage VI van de
Seveso-richtlijn.

NIM

Nieuw e Inspectiemethodiek

OM

Openbaar Ministerie

PBZO

Preventiebeleid voor zw are ongevallen: die onderdelen van het algemene
beheerssysteem w aartoe de organisatorische structuur, de
verantw oordelijkheden, de gebruiken, de procedures, de proc edés en de
hulpmiddelen behoren w elke het mogelijk maken het beleid ter voorkoming van
zw are ongevallen te bepalen en uit te voeren.

PGS29

Richtlijn PGS 29 richt zich op de opslag van brandstoffen in bovengrondse
verticale cilindrische tanks.

PV

Proces Verbaal, kan w orden opgemaakt bij geconstateerde overtreding(en).

Rrzo

Regeling risico’s zw are ongevallen, geeft aanvullende regels op het Brzo 2015. In
w erking getreden op 4 maart 2016.

RWS

Rijksw aterstaat

SodM

Staatstoezicht op de Mijnen

Toezichthouder

Door het bevoegd gezag daartoe aangew ezen personen, de toezichthouder,
bedoeld in artikel 1, derde lid, onderdeel d, van de Arbeidsomstandighedenw et,
of de op basis van artikel 61, eerste lid, van de Wet veiligheidsregio’s
aangew ezen personen.

VBS

Veiligheidsbeheerssysteem dat dient ter uitvoering en ter vaststelling van het
preventiebeleid voor zw are ongevallen.
Het VBS bestaat uit zeven elementen (VBS i t/m vii) en een onderdeel w aarin de
koppeling w ordt beschreven tussen het algemene beheerssysteem, het VBS en
het preventiebeleid voor zw are ongevallen.

VBS-elementen

21

VBS-i

De organisatie en het personeel: de taken en verantw oordelijkheden van het
personeel dat op alle organisatorische niveaus bij het beheersen van de gevaren
van zw are ongevallen w ordt betrokken, samen met de maatregelen die w erden
genomen om het bew ustzijn te doen toenemen dat voortdurende verbetering
nodig is. Het onderkennen van de behoeften aan opleiding van dit personeel en
het organiseren van die opleiding. De deelneming van het personeel en
eventueel van de (onder) aannemers die in het bedrijf w erken en die vanuit
veiligheidsopzicht belangrijk zijn.

VBS-ii

De identificatie en beoordeling van de gevaren van zw are ongevallen:
aanneming en toepassing van procedures voor de systematische identificatie van
de gevaren van zw are ongevallen die zich bij normale of abnormale w erking
kunnen voordoen, in voorkomend geval met inbegrip van in onderaanneming
verrichte activiteiten, alsook de beoordeling van de w aarschijnlijkheid en de ernst
van die ongevallen.

VBS-iii

De controle op de exploitatie: aanneming en toepassing van procedures en
instructies voor veilige w erking, ook met betrekking tot het onderhoud, van de
installatie, de processen en de apparatuur, en voor het alarmbeheer en tijdelijke
onderbrekingen; rekening houdend met de beschikbare informatie betreffende
beste praktijken op het vlak van monitoring en controle met het oog op de
vermindering van het risico op systeemfalen; beheer en controle van de risico's
die samenhangen met verouderende apparatuur die geïnstalleerd is in het bedrijf
en corrosie; inventarisatie van de apparatuur in het bedrijf, strategie en
methodologie voor het houden van toezicht op en de controle van de staat van de
apparatuur; passende follow -upmaatregelen en noodzakelijke tegenmaatregelen.

VBS-iv

De w ijze w aarop w ordt gehandeld bij w ijzigingen: aanneming en toepassing
van procedures voor de planning van w ijzigingen aan bestaande installaties of
opslagplaatsen, dan w el voor het ontw erpen van een nieuw procedé of een
nieuw e installatie of opslagplaats.

VBS-v

De planning voor noodsituaties: aanneming en toepassing van procedures om
door een systematische analyse de voorzienbare noodsituaties te onderkennen
en om de noodplannen voor dergelijke noodsituaties uit te w erken, te beproeven
en te toetsen, en om specifieke opleiding voor het betrokken personeel te
verzorgen. Dergelijke opleiding w ordt gegeven aan al het personeel dat in de
installatie w erkt, inclusief eventuele onderaannemers.

VBS-vi

Het toezicht op de prestaties: aanneming en toepassing van procedures voor
een permanente beoordeling van de inachtneming van de doelstellingen die door
de exploitant zijn bepaald als onderdeel van het preventiebeleid voor zw are
ongevallen en van het veiligheidsbeheerssysteem, en invoering van regelingen
voor onderzoek en correctie bij niet-inachtneming. Tot deze procedures moet
behoren het systeem voor de melding van zw are ongevallen of bijna-ongevallen,
met name die w aarbij de beschermende maatregelen hebben gefaald, alsook het
onderzoek daarnaar en de follow -up, een en ander op basis van de ervaringen uit
het verleden. Tot de procedures kunnen ook prestatie-indicatoren behoren zoals
veiligheidsprestatie-indicatoren (safety performance indicators, SPIs) en/of
andere relevante indicatoren.

VBS-vii

Controle en analyse: aanneming en toepassing van procedures om het
preventiebeleid voor zw are ongevallen en de doeltreffendheid en de
deugdelijkheid van het veiligheidsbeheerssysteem systematisch periodiek te
beoordelen. De met documenten gestaafde analyse door de directie van de
resultaten van het gevoerde beleid, van het veiligheidsbeheerssysteem en van de
bijw erking daarvan, inclusief het overw egen en opnemen van noodzakelijke
w ijzigingen die door de controle en analyse aangegeven w orden.

VR

Veiligheidsregio

Waarderingsschaal

De w aarderingsschaal verbindt het oordeel goed, redelijk, matig of slecht aan de
beoordelingsgrondslagen gedocumenteerd, geschikt en geïmplementeerd. Voor
technische zaken is er een andere w aarderingsschaal dan voor organisatorische
zaken.

Wabo

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

Wvr

Wet veiligheidsregio’s

22

Bijlage 2: Brzo 2015 en Rrzo
Doelstelling van het Brzo 2015 (Besluit risico's zware ongevallen 2015) is het voorkomen en beheersen
van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn. Het Brzo 2015 stelt eisen aan de meest
risicovolle bedrijven in Nederland. Ook regelt het besluit de wijze waarop de overheid daarop moet
toezien. In de Rrzo (Regeling risico's zware ongevallen) wordt de inhoud van het besluit verder
uitgewerkt. Het Brzo 2015 integreert wet- en regelgeving op het gebied van arbeidsveiligheid,
omgevingsveiligheid en rampbestrijding in één juridisch kader.
Het Brzo 2015 implementeert de Europese Seveso III-richtlijn. In het Brzo 2015 wordt rechtstreeks
verwezen naar de bijlagen van Seveso III richtlijn. Brzo 2015 is in juli 2015 in werking getreden. Met de
wijzigingen is aangesloten bij de nieuwe systematiek voor het indelen, etiketteren en verpakken van
stoffen en mengsels in Europa (CLP-verordening). Bovendien is het besluit vanwege de Seveso IIIrichtlijn aangepast op onderdelen als openbaarheid van informatie, inspecties en de uitwisseling van
informatie met de Commissie.
Het doel van de Seveso III-richtlijn en het Brzo met bijbehorende regeling is:
- de preventie van zware ongevallen bij bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen
aanwezig zijn;
- het milieu en de gezondheid en veiligheid van werknemers en de bevolking te beschermen
tegen rampen en zware ongevallen;
- de gevolgen voor de menselijke gezondheid en het milieu te beperken als zich een zwaar
ongeval voordoet;
- lering trekken uit zware ongevallen;
- internationale uitwisseling van informatie over zware ongevallen die aanleiding kunnen geven
tot verbeteringen van de uitvoering en eventueel tot aanpassing van de richtlijn.
De drempelwaarden voor de aanwezige hoeveelheid gevaarlijke stoffen en mengsels (bijlage I van
Seveso III-richtlijn) bepalen of een bedrijf onder het Brzo 2015 valt. Ook volgt uit de bijlage of het gaat
om lage- of hogedrempelbedrijven:


Lagedrempelbedrijven:
Bedrijven die alleen de lage drempelwaarde uit bijlage I van de Seveso III-richtlijn overschrijden
worden als lagedrempelbedrijven aangemerkt. Deze bedrijven moeten alle maatregelen treffen
die nodig zijn om zware ongevallen te voorkomen en de gevolgen daarvan voor mens en milieu
te beperken, een Preventiebeleid Zware Ongevallen (PBZO) opstellen en voor de uitvoering en
bepaling daarvan een veiligheidsbeheerssysteem (VBS) implementeren.



Hogedrempelbedrijven:
Bedrijven die tevens de hoge drempelwaarde uit bijlage I van de Seveso III-richtlijn
overschrijden worden aangemerkt als hogedrempelbedrijven. Deze bedrijven moeten, naast de
verplichtingen voor de lagedrempelbedrijven, een veiligheidsrapport indienen, waarmee wordt
aangetoond dat de preventie en de beheersing van de gevaren van zware ongevallen in orde
zijn.

23

Bijlage 3: Inspectiepraktijk en handhaving
Het inspectieproces is gericht op de naleving van de Brzo-wetgeving en vormt een cyclus. In deze
bijlage wordt beschreven hoe het BRZO+ samenwerkingsverband het plannen en uitvoeren van een
Brzo-inspectie en het optreden tegen geconstateerde overtredingen (handhaving) georganiseerd heeft.
Planning
In elke regio stellen de Brzo-toezichthouders gezamenlijk voor elk Brzo-bedrijf een
meerjareninspectieprogramma op. Uit dit programma blijkt hoe de inspecties afgelopen jaren én in 2019
voor het Brzo-bedrijf waren ingericht. Het programma bevat informatie over zowel de
inspectiefrequentie als de inhoud van de verschillende inspectieonderwerpen. Daarnaast wordt jaarlijks
in een zogenaamd regionaal planningsgesprek bepaald of een bedrijf (deels) aangekondigd of ook
onaangekondigd wordt geïnspecteerd. De onaangekondigde (deel)inspecties worden geprogrammeerd
op basis van een risico-analyse. De aanleiding is bijvoorbeeld slechte prestaties op het gebied van
veiligheidsmanagementsysteem, technische integriteit of veiligheidscultuur, incidenten, ongevallen of
ernstige klachten.
Het inspectieprogramma wordt gedurende de looptijd regelmatig door de toezichthouders bezien en
indien nodig bijgewerkt; het inspectieprogramma kan veranderen onder andere door landelijke
inspectiethema’s, resultaten van vervolginspecties, beleidswijzigingen, gevallen van niet -naleven,
ernstige klachten, bijna-ongevallen, ernstige ongevallen, incidenten of nieuwe (dan wel verbeterde)
technieken.
De mate van toezicht op een bedrijf is landelijk vastgelegd in het toezichtmodel. Met het toezichtmodel
wordt per bedrijf de inspectielast bepaald op basis van de grootte, complexiteit en aanwezige risico’s, in
combinatie met de beoordeling van het functioneren van het veiligheidsbeheerssysteem uit de laatste
inspectie. De inspectielast wordt weergegeven in het aantal Brzo-inspectiedagen per jaar bij het bedrijf.
Krijgt het bedrijf een goede beoordeling dan zal de inspectielast minder worden en bij een minder goede
beoordeling wordt het meer. In het Brzo 2015 staat dat bij hogedrempelbedrijven jaarlijks een inspectie
wordt gehouden, bij lagedrempelbedrijven tenminste één keer per drie jaar, tenzij het bevoegd gezag op
grond van een systematische evaluatie van de gevaren het inspectieprogramma aanpast. Het
uitvoeringsbeleid van de provinciale opdrachtgevers en lokaal bestuur bevat de bestuurlijke afweging
hoe vaak de Brzo-omgevingsdiensten en de veiligheidsregio’s de Brzo-bedrijven inspecteren. Inspectie
SZW past een risicomethodiek toe om per bedrijf de toezichtlast in inspectiedagen te bepalen.
De inspectieprogramma’s van alle Brzo-bedrijven samen vormen met elkaar het gezamenlijke
inspectieprogramma van de toezichthouders.
Brzo-inspectie
Een Brzo-inspectie is een veiligheidsinspectie bij een Brzo-bedrijf. Tijdens de Brzo-inspectie worden in
een steekproef het veiligheidsmanagementsysteem van het bedrijf en de genomen maatregelen
doorgelicht en gecontroleerd of hiermee de veiligheid wordt gewaarborgd. De regels zijn vastgelegd in
het Besluit risico's zware ongevallen 2015 (Brzo 2015). Als tijdens een inspectie tekortkomingen worden
geconstateerd op andere gerelateerde gebieden, zullen de toezichthouders ook op de voorschriften van
andere wetten binnen hun domein handhaven (bijvoorbeeld Inspectie SZW op Arbowet, Wabo-bevoegd
gezag op Wet algemene bepalingen omgevingsrecht of veiligheidsregio op de Wet veiligheidsregio’s).
Inspectieteam
Het samenwerkingsverband BRZO+ streeft ernaar haar taakuitvoering zodanig verder te
professionaliseren dat de drie toezichthouders integraal en gezamenlijk toezicht houden en, indien
nodig, handhavingsacties uitvoeren die zijn afgestemd tussen de verschillende overheidsinstanties.
De Brzo-inspectie wordt uitgevoerd door een inspectieteam, bestaande uit een aantal inspecteurs
afkomstig van het Wabo bevoegd gezag (uitgevoerd door Brzo-omgevingsdiensten), Inspectie SZW of
de veiligheidsregio. Het Wabo bevoegd gezag is verantwoordelijk voor de coördinatie. Het Wabo
bevoegd gezag kan versterkt worden door een inspecteur van Rijkswaterstaat of de waterschappen als
er risico’s zijn ten aanzien van de kwaliteit van het oppervlaktewater. Een aantal Brzo-bedrijven valt
onder het bevoegd gezag van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Voor deze bedrijven
is SodM aangewezen als toezichthouder voor de Wabo en mede aangewezen als toezichthouder voor
24

de Arbowet. Dat betekent dat SodM bij deze bedrijven zowel op externe veiligheid als arbeidsveiligheid
inspecteert.
Het inspectieteam werkt samen in de voorbereiding (maken van agenda en voorstel voor de te houden
interviews), uitvoering (bedrijfsbezoek met visuele controle van de technische en organisatorische
maatregelen, veiligheidsbeheerssysteem, rapporten, vervolgdocumenten), delen van de bevindingen
met het bedrijf (close-out meeting), afronding met eventueel handhaving en verslaglegging van de
inspectie (inspectierapport en openbare samenvatting).
Typen inspecties
In het Brzo 2015 wordt onderscheid gemaakt tussen routinematige en niet-routinematige inspecties. De
routinematige inspecties zijn vooraf in het inspectieprogramma ingeplande inspecties. Deze inspecties
worden door toezichthouders van of namens minimaal twee verschillende bevoegde gezagen
uitgevoerd.
De niet-routinematige inspecties zijn niet vooraf gepland. Ze hebben in veel gevallen betrekking op ad
hoc situaties van slecht of niet naleven, een incident of ongeval. In dit soort situaties is onderzoek nodig
om er op toe te zien dat de wetgeving wordt nageleefd en de eventuele onveilige situatie wordt
opgeheven. Ook kunnen deze inspecties betrekking hebben op een verdiepingsinspectie naar
aanleiding van een eerder uitgevoerde routinematige inspectie. Niet-routinematige inspecties kunnen
ook in afstemming door één toezichthouder worden uitgevoerd. Afhankelijk van het onderwerp besluiten
de toezichthouders of zij aan een niet-routinematige inspectie deelnemen. In het inspectieprogramma
wordt op basis van ervaringen uit voorgaande jaren, rekening gehouden met de omstandigheid dat in
voorkomende gevallen niet-routinematige inspecties kunnen plaatsvinden.
Beide type inspecties kunnen aangekondigd, onaangekondigd en aangekondigd met een deel
onaangekondigd plaatsvinden:
-

De aangekondigde Brzo-inspecties vormen het merendeel van alle inspecties. Dit zijn
diepgaande inspecties van het veiligheidsbeheerssysteem van een bedrijf. Hiertoe wordt een
inspectieagenda voorafgaand aan de inspectie aan het bedrijf toegestuurd. Hiermee is geborgd
dat de gewenste functionarissen geïnterviewd kunnen worden, noodzakelijke procedures en
rapportages klaarliggen en de gekozen inspectieonderwerpen kunnen worden beoordeeld.
Tijdens deze inspecties worden ook de fysieke maatregelen gecontroleerd.

-

De onaangekondigde Brzo-inspecties vinden in principe binnen kantooruren plaats. Echter, in
voorkomende gevallen kunnen onaangekondigde inspecties ook plaatsvinden buiten
kantooruren. De onaangekondigde Brzo-inspecties zijn korter en veelal gericht op operationele
aspecten (een rondgang door het bedrijf en inspectie van de op dat moment in uitvoering zijnde
veiligheidskritische werkzaamheden binnen het bedrijf).

-

Bij een deels aangekondigde inspectie worden tijdens een aangekondigde inspectie ook
onderdelen van het bedrijf of inspectieonderwerpen gecontroleerd die niet vooraf aan het bedrijf
zijn meegedeeld. Het tijdstip van het onaangekondigde deel van de inspectie wordt niet vooraf
aan het bedrijf kenbaar gemaakt. Soms worden aangekondigde en onaangekondigde
inspecties kort achter elkaar uitgevoerd (bijvoorbeeld binnen een maand). Deze inspecties
worden in de regel als één deels aangekondigde inspectie geregistreerd en in één inspectierapportage vastgelegd.

Inspectiemethodiek
De Brzo-inspectie wordt uitgevoerd aan de hand van een landelijk uniforme inspectiemethodiek voor het
Brzo-toezicht (zogenaamde NIM) om een gelijk speelveld voor de bedrijven te creëren. Alle inspecteurs
die een Brzo-inspectie uitvoeren zijn op dezelfde wijze opgeleid om de NIM te volgen. De
inspectiemethodiek omvat de hoofdlijnen voor een inspectie-uitvoering, zowel voor het proces als de
inhoud. Hierbij gaat het om een objectief en gemotiveerd oordeel over het door het bedrijf gevoerde
preventiebeleid ter voorkoming van zware ongevallen en over het veiligheidsbeheerssysteem (VBS).
Het VBS bestaat uit zeven elementen VBS-i t/m VBS-vii, zoals beschreven in de Seveso III-richtlijn en
in bijlage 1.

25

Het inspectieteam heeft als leidend kader bij de inspecties vijf hoofdvragen:
1. Zijn de juiste gevaren en de daaruit voortkomende risico’s onderkend?
2. Zijn de juiste maatregelen getroffen?
3. Worden de maatregelen goed onderhouden?
4. Is er een deugdelijk beheerssysteem waarmee het onderkennen van gevaren en risico’s, het
treffen van de juiste maatregelen en het onderhouden van die maatregelen is geborgd?
5. Voert het bedrijf, alles overziend, het juiste preventiebeleid?
Bij de voorbereiding van een inspectie kiest het inspectieteam welke thema’s en daarbij behorende
inspectieonderwerpen worden geïnspecteerd en tegen welke beoordelingsgrondslagen. De keuze van
de thema’s wordt voor ieder bedrijf afzonderlijk gemaakt op grond van de nalevinggeschiedenis van het
bedrijf en de aspecten die bij een vorige inspectie zijn beoordeeld. Inspectiethema’s kunnen ook
gekozen worden naar aanleiding van landelijk afgesproken thema's. Per bedrijf en per jaar kan
diepgang en breedte van de inspecties variëren. Kortom de Brzo-inspecties verschillen van elkaar op de
inhoud.
Het inspectieproces verloopt van waarneming, bevinding naar beoordeling en conclusie. De
inspectiemethodiek beoogt een gelijke waardering in vergelijkbare situaties. Daarom is een
waarderingsschaal opgesteld, die de inspecteurs bij hun beoordeling toepassen.
Integraal beeld van de veiligheid bij bedrijven
Tijdens de Brzo-inspectie wordt gecontroleerd op het preventiebeleid en het functionerende
veiligheidsbeheerssysteem (software) van het bedrijf. Naast de inspectie op het systeem besteedt het
inspectieteam ook aandacht aan het veilig functioneren van techniek (hardware). Ageing (veroudering)
is een belangrijk element daarvan.
Naast de technische integriteit van installaties en het veiligheidsmanagementsysteem is
veiligheidscultuur (mindware) een belangrijk element voor de veiligheid. Uit diverse (ongevals -)
onderzoeken blijkt dat een juiste veiligheidscultuur een voorwaarde is om een acceptabel
veiligheidsniveau te bereiken. Veiligheidscultuur heeft geen wettelijk kader, maar wordt algemeen
aanvaard als een “zachte” indicator voor de beheersing van de veiligheid door een bedrijf. Tijdens de
inspectie wordt de veiligheidscultuur ingeschat door het inspectieteam aan de hand van een vragenlijst.
De resultaten van de veiligheidscultuurinschatting worden gebruikt als onderdeel van risico-gestuurd
toezicht.
Figuur 1: Veiligheidsprestatie in relatie met techniek, managementsysteem en cultuur

Inspectierapportage
Na afloop van de inspectie legt het inspectieteam gezamenlijk het hele procesverloop vast in de GIR.
Met behulp van de GIR wordt het inspectierapport en de openbare samenvatting opgesteld. De
openbare samenvattingen van de aangekondigde Brzo-inspecties worden sinds 2014 op de website
van BRZO+ gepubliceerd. In deze samenvatting worden de inspectieonderwerpen, de resultaten van de
inspectie en indien er overtredingen zijn geconstateerd, het soort, het aantal en de ernst van de
overtredingen vermeld. Sinds 2015 wordt de bedrijven de mogelijkheid geboden bij de publicatie van
openbare samenvattingen een link naar hun website op te nemen. Via deze link kan worden nagelezen
welke acties het bedrijf onderneemt naar aanleiding van de resultaten van de inspectie.

26

Volledigheidsbeoordeling veiligheidsrapport
Het veiligheidsrapport is een uitgebreide beschrijving van alle relevante veiligheidsrisico's van
bedrijfsactiviteiten. Het bedrijf moet het veiligheidsrapport tenminste iedere vijf jaar bezien en zo nodig
bijwerken. De plicht om het veiligheidsrapport op te stellen geldt alleen voor de hogedrempelbedrijven.
Het Wabo bevoegd gezag, Inspectie SZW en de veiligheidsregio beoordelen ieder de volledigheid van
het ingediende veiligheidsrapport. De toezichthouder Wabo kan versterkt worden door een inspecteur
van Rijkswaterstaat of de waterschappen als er risico’s zijn ten aanzien van de kwaliteit van het
oppervlaktewater. De verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de beoordeling ligt bij de
toezichthouder Wabo.
Tijdens reguliere Brzo-inspecties controleren de inspectieteams of wat beschreven is in het
veiligheidsrapport overeenstemt met de situatie binnen het bedrijf.
Handhaving
Tijdens een inspectie of beoordeling van het veiligheidsrapport kan een overtreding geconstateerd
worden. Afhankelijk van de uitkomsten wordt een handhavingstraject ingezet.
Er zijn drie categorieën van overtredingen, gerangschikt van zwaar en middelzwaar naar licht:
Categorie 1: Zwaar; er is sprake van een onmiddellijke dreiging van een zwaar ongeval. Er is dus een
ernstig gevaar voor de werknemers en/of directe omgeving van het bedrijf. Enkele voorbeelden van
categorie 1 overtreding zijn:
Gebruik van een niet geschikt apparaat, potentiële ontstekingsbron, in een zone met
explosieve atmosfeer.
Het onvoldoende onderzoek doen naar en het niet nemen van maatregelen als gevolge
van een aantal vergelijkbare incidenten.
Tijdens afwezigheid van operators is niet geborgd dat de sprinklerinstallatie in werking
treedt.
Categorie 2: Middelzwaar; er is geen sprake van onmiddellijke dreiging voor de veiligheid
van werknemers en/of directe omgeving; wel is vastgesteld dat het bedrijf onvoldoende maatregelen
heeft getroffen. Enkele algemene voorbeelden van categorie 2 overtredingen zijn:
Een vlamdover is sinds de ingebruikname niet geïnspecteerd. Volgens de manual moet de
vlamdover periodiek worden onderhouden.
Een procedure Brzo-audits waarin het bedrijf aangeeft periodiek audits uit te voeren wordt
niet opgevolgd. De audit is of niet uitgevoerd of is onvoldoende gericht op het functioneren
van het veiligheidsbeheerssysteem.
De vulgraden van de tanks die steekproefsgewijs zijn getoetst, komen niet overeen met de
uitgangspunten uit de risicoanalyse.
Categorie 3: Licht (zeer geringe dreiging): betreffen lichtere tekortkomingen, waarvoor een lichtere
sanctie met een redelijke hersteltermijn wordt opgelegd. Ook hier is geen sprake van onmiddellijke
dreiging voor de veiligheid van werknemers of directe omgeving. Enkele algemene voorbeelden van
categorie 3 overtredingen zijn:
- De identificatie van de gevaren en beoordeling van de risico's tijdens uitvoering van de
onderhoudswerkzaamheden zijn onvoldoende beschreven.
- Effectiviteit van bepaalde maatregelen is niet goed beschreven.
- Brandwerende deuren buiten productiezone sluiten onvoldoende.
Afhankelijk van de ernst van de overtreding wordt een passend vervolgtraject ingezet. Bij categorie 2 en
- 3 overtredingen wordt het bedrijf middels een hersteltermijn in de gelegenheid gesteld de overtreding
ongedaan te maken of te herstellen. Dan zal handhaving achterwege blijven. Is dit niet het geval of is de
overtreding ernstig van aard, dan worden er handhavingsinstrumenten ingezet. Het inspectieteam
bepaalt, afhankelijk van de aard en de ernst van de geconstateerde overtredingen en de
naleefgeschiedenis van het bedrijf, welke sancties uit de handhavingsstrategie worden ingezet.
Afhankelijk van het onderwerp van de overtreding en de wettelijke mogelijkheden die het bevoegd
gezag ter beschikking heeft, bepaalt het inspectieteam welke toezichthouder de handhaving inzet. Het
Wabo bevoegd gezag en Inspectie SZW hebben juridisch gezien de meeste mogelijkheden om
handhavend op te treden. Per overtreding kunnen meerdere instrumenten worden ingezet. Bij categorie
1 overtredingen wordt direct ingegrepen om de overtreding te beëindigen. Er kan desgewenst met
bestuursrecht, strafrecht of een combinatie van beiden worden gehandhaafd.
27

Na afloop van de gestelde hersteltermijn wordt een hercontrole uitgevoerd om te controleren of de
overtreding is opgeheven. Indien dit niet zo is worden extra maatregelen getroffen om dit alsnog te
realiseren. Bijvoorbeeld door de inzet van zwaardere sancties.
In de praktijk handhaven bevoegde instanties direct op het besluit of op de onderliggende regelgeving
dan wel op de vergunning. In tabel 1 staan de categorieën van overtredingen en de in te zetten sancties
(handhavingsinstrumenten) volgens de landelijke handhavingstrategie Brzo, die s inds 2014 wordt
gevolgd. Het doel van de handhavingsstrategie is op een adequate en uniforme wijze sanctionerend op
te treden.
Naast deze wettelijke instrumenten zetten de toezichthouders ook niet-wettelijke instrumenten in die de
naleving van de Brzo-bedrijven bevorderen. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van management gesprek,
informeren van (inter)nationaal hoofdkantoor of veiligheidscultuur beoordeling, Dit wordt per
afzonderlijke situatie bepaald.
Tabel 1: Handhavingsinstrumenten volgens Landelijke Brzo handhavingsstrategie
Categorie

Sanctie

Sanctie na hercontrole

1. Onmiddellijke
dreiging

Stillegging (art. 28 Arbow et) +
proces verbaal

Bij negeren PV 4 (misdrijf),
eventueel bestuursdw ang en
eventueel inschakelen FP5

Inspectie SZW

N.v.t.

Wabo BG/VR

2. Geen
onmiddellijke
dreiging

Bestuursdw ang (art. 122
Provinciew et, art. 125
Gemeentew et, art. 48 en art.
63 Wvr) + aangifte
Exploitatieverbod onder last
onder dw angsom + procesverbaal

Bij negeren:
verbeuren dw angsom
bestuursdw ang en eventueel
inschakelen FP

Inspectie SZW

Bestuurlijke boete + zo nodig
last onder dw angsom (of
bestuursdw ang)

verhoogde boete
verbeuren dw angsom
bestuursdw ang
inschakelen FP
Bestuurlijke boete en zo nodig
dw angsom (of bestuursdw ang)
Inning en/of verhogen
dw angsom + PV

Inspectie SZW

Waarschuw ingsbrief

Dw angsom

Wabo BG/VR

Waarschuw ingsbrief of eis, art.
27 Arbow et

Boeterapport

Inspectie SZW

Eis ter naleving (art. 27
Arbow et) of w aarschuwing
Dw angsom

3. Zeer geringe
dreiging

4 PV is Proces Verbaal
5

FP is Functioneel Parket

28

Toezichthouder

Inspectie SZW
Wabo BG/VR

Colofon
Bureau BRZO+

www.brzoplus.nl
BureauBRZO@rws.nl
Rijswijk, 2020
29

Stand van zaken bedrijfsbrandweer Brzo-bedrijven 1 april 2020
o.b.v. input van 25 veiligheidsregio’s
t.b.v. de Staat van de Veiligheid 2019
8 juni 2020, v. 1.1
Onderstaande tekst is de bijdrage vanuit het LEC BrandweerBRZO 1 voor de “Staat van de Veiligheid 2019”.
De gegevens zijn door de 6 Brzo veiligheidsregio samenwerkingsverbanden (op verzoek) aangeleverd bij het LEC
BrandweerBRZO.

“Voorbereiding op de rampenbestrijding”
Context
De Seveso-richtlijn stelt eisen aan bedrijven en aan de overheid op het gebied van de voorbereiding
op zware ongevallen. In Nederland is de voorbereiding op ongevallen, branden en rampen op grond
van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) een taak van de veiligheidsregio’s. Daartoe behoren het
opstellen, op basis van de veiligheidsrapporten, van rampenbestrijdingsplannen voor de
hogedrempelinrichtingen en het inspecteren van deze bedrijven.
Verder kunnen op grond van artikel 31 van de Wvr Brzo-bedrijven, vervoersgebonden inrichtingen,
spoorwegemplacementen en bepaalde bedrijven die onder de Kernenergiewet vallen worden
aangewezen als bedrijfsbrandweerplichtig. Dit kan indien zij naar het oordeel van de veiligheidsregio
in geval van brand of ongeval een bijzonder gevaar voor de openbare veiligheid vormen. Op basis van
een beoordeling door de veiligheidsregio van de door het Brzo-bedrijf (op verzoek van de
veiligheidsregio) aangeleverde gegevens, wordt bepaald of tot een bedrijfsbrandweeraanwijzing
moet worden overgegaan. Hierbij zijn de blusvoorzieningen van het bedrijf, de capaciteit van de
overheidsbrandweer en kenmerken van de omgeving om het bedrijf bepalend. De bedrijfsbrandweer
moet bestaan uit mensen en middelen (waaronder vaak één of meerdere blusvoertuigen met
bemensing) om de bedrijfsbrandweerscenario’s te kunnen bestrijden. Samenvattend is een
bedrijfsbrandweer nodig als er sprake is van een bijzonder gevaar voor de openbare veiligheid, er
onvoldoende stationaire blus- en koelvoorzieningen aanwezig zijn en het verschil kan maken op het
verloop van het scenario.
Stand van zaken aanwijzingen bedrijfsbrandweer
Het Landelijk Expertisecentrum (LEC) BrandweerBRZO heeft in opdracht van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid een overzicht opgesteld van de stand van zaken met betrekking tot de
bedrijfsbrandweeraanwijzingen bij Brzo-bedrijven. Hierbij is gebruik gemaakt van de bedrijvenlijst
van BRZO+ die ook de basis vormt voor de ‘Monitor naleving en handhaving Brzo-bedrijven 2019’.
De status van de bedrijfsbrandweeraanwijzingen en –procedures is opgenomen in de onderstaande
tabel. Voor 335 Brzo-bedrijven is een beoordeling uitgevoerd. Dit heeft geleid tot 95 aanwijzingen en
241 besluiten dat er geen bedrijfsbrandweer nodig is. Van de aangewezen bedrijven is 91% een
hogedrempelinrichting.
Tijdens de momentopname (op 1 april 2020) zijn er 58 bedrijven waar een bedrijfsbrandweer
procedure loopt of nog opgestart moet worden. Deels betreft dit nieuwe Brzo-bedrijven. De
verantwoordelijke veiligheidsregio’s verwachten dat het overgrote deel van deze (lopende of nog te
starten) procedures niet zal leiden tot een bedrijfsbrandweeraanwijzing. Over het algemeen
proberen de veiligheidsregio’s via de omgevingsvergunning milieu te regelen dat stationaire
(automatische) voorzieningen worden voorgeschreven. Dit heeft veelal de voorkeur boven personele
1 Het LEC BrandweerBRZO is een samenwerkingsverband tussen het Instituut Fysieke Veiligheid en de Veiligheidsregio

Rotterdam Rijnmond. Het LEC BrandweerBRZO ondersteunt, adviseert en vertegenwoordigt de 25 Veiligheidsregio's bij de
uitvoering van Brzo-taken. Info: http://www.brandweerbrzo.nl

inzet van een bedrijfsbrandweer. Dit is in een aantal gevallen tevens de reden dat trajecten nog niet
zijn afgerond.
Bij geen van de bedrijven is sprake van acuut gevaar in verband met het nog ontbreken van de
beoordeling of een bedrijfsbrandweer nodig is. Van slechts 7 bedrijven wordt verwacht dat de
procedure tot een aanwijzing zal leiden. Elf bedrijven in de categorie ’overige bedrijven’ zijn geen
Brzo-bedrijf meer waardoor geen bedrijfsbrandweertraject nodig is.
Tabel 1: gegevens Staat van de Veiligheid 2019, stand van zaken 1 april 2020
Aantal bedrijven Aantal
dat mogelijk in
beoordeeld
aanmerking komt
voor een
aanwijzing
261 (64%)
213 (82%)

Aantal
aangewezen
bedrijven

Bedrijven
waar geen
bedrijfsbrandweer nodig is

86 (33%)

127 (49%)

Overige
bedrijven (in
behandeling /
nog niet
gestart)
482 (18%)

Lage
drempelinrichtingen

144 (36%)

123 (85%)

9 (6%)

114 (79%)

213 (15%)

Totaal

405

336 (83%)

95 (23%)

241 (60%)

69 (17%)

Hoge
drempelinrichtingen

Toezicht bedrijfsbrandweer
De veiligheidsregio voert inspecties uit op de bedrijfsbrandweer en de organisatie daarvan door het
bedrijf. De uitvoering hiervan kan plaatsvinden tijdens de reguliere Brzo-inspectie of door middel van
zelfstandige bedrijfsbrandweerinspecties. Dit kunnen zowel aangekondigde als onaangekondigde
inspecties zijn. Daarnaast voert de veiligheidsregio toezicht uit op het oefenbeleid middels het
bijwonen van een geselecteerd aantal oefeningen. Deze oefeningen zijn opgenomen in het
oefenprogramma dat de aangewezen bedrijven jaarlijks indienen bij de veiligheidsregio.

2

Hiervan 30 bedrijven in behandeling, 10 bedrijven nog niet gestart. Bij 5 bedrijven wordt een aanwijzing
verwacht, bij 32 bedrijven wordt geen aanwijzing verwacht. Van 3 bedrijven kon geen inschatting worden
gegeven. 8 bedrijven waren volgens gegevens van de veiligheidsregio’s geen Brzo-bedrijf (meer).
3
Hiervan 13 bedrijven in behandeling, 5 bedrijven nog niet gestart. Bij 2 bedrijven wordt een aanwijzing
verwacht, bij 16 bedrijven wordt geen aanwijzing verwacht. 3 bedrijven waren volgens gegevens van de
veiligheidsregio’s geen Brzo-bedrijf (meer).

Logo gebied

Factsheet

Meldingen BRZO-bedrijven 2019
Nederland kent ongeveer vierhonderd bedrijven die vanwege het Besluit risico’s zware
ongevallen 2015 (BRZO) ongewone voorvallen (incidenten) moeten melden aan hun
bevoegd gezag. In 2019 is het percentage BRZO-bedrijven dat meldingen deed met 51%
vrijwel gelijk gebleven met 2018. Het aantal bedrijven dat geen melding doet, is
daarmee nog steeds fors. In 2019 werden in totaal 2.324 ongewone voorvallen gemeld.
Ongewone voorvallen zijn incidenten met
mogelijk verregaande gevolgen voor het
milieu en de omgeving. Voorbeelden zijn
brand of lekkages van gevaarlijke stoffen. De
ILT registreert en analyseert deze meldingen
samen met de 6 BRZO-omgevingsdiensten
(BRZO-OD’s). Ook doen zij onderzoek om de
oorzaak te achterhalen en om het risico op
nieuwe incidenten te verkleinen. De
overheden gebruiken de informatie ook voor
hun toezichtstaak.
Meldplicht ongewoon voorval BRZO
Bedrijven moeten een incident op grond van
artikel 17.2 Wet milieubeheer (Wm) melden
aan de provincie of de gemeente (het bevoegd
gezag). Afhankelijk van de aard en omvang
van het voorval kunnen zij een onderzoek
instellen. De inspectie ontvangt alle meldingen
aan het bevoegde gezag via de BRZO-OD’s.
Meldingen BRZO-bedrijven
Sinds 2015 is het aantal bedrijven waarvan
een melding is geregistreerd bij de ILT
toegenomen van 35% naar 51% in 2019
(figuur 1). Daarnaast is ook het aantal
ontvangen en geregistreerde meldingen van
BRZO-bedrijven gestegen. De BRZO-OD’s
stimuleerden in 2018 bedrijven om incidenten
te melden. Daarbij vroegen zij bedrijven ook
om de kwaliteit van de meldingen te
verbeteren. In 2019 is dit beleid voortgezet.
Ondanks verbeteringen die de actieve
benadering door BRZO-OD’s opleverde,
voldoen de meldingen nog niet altijd aan de
eisen en is het niet mogelijk een goede
analyse uit te voeren. De BRZO-OD’s en de

ILT hebben een analysemodel ontwikkeld voor
meer inzicht in type voorvallen en trends.
Figuur 1 geeft inzicht in de ontwikkeling van
het percentage BRZO-bedrijven met
geregistreerde meldingen.

35%

43%

37%

52%

51%

2015

2016

2017

2018

2019

Figuur 1: Aandeel BRZO-bedrijven met één of meer
geregistreerde meldingen. (ILT: cijfers 2015-2018.
BRZO-OD’s: cijfers 2019).

Geregistreerde meldingen
In 2018 gebruikten de BRZO-OD’s een
informatiemodel, dat samen met de ILT is
gerealiseerd, voor het uniform en compleet
melden. In 2019 is dit model verder
aangepast zodat het nog beter bijdraagt aan
een landelijk dekkend uniforme registratie van
ongewone voorvallen bij BRZO-bedrijven. De
verkregen informatie uit het model heeft
onder andere geleid tot verbetering van de
analysemogelijkheden.
Bevorderen meldingen in 2020
Omdat een fors aantal bedrijven geen melding
doet, blijven de ILT en de BRZO-OD’s in 2020
het melden van ongewone voorvallen bij
BRZO-bedrijven stimuleren. Alle BRZO-OD’s

Pagina 1 van 2

Soorten voorvallen
lekkage/emissie naar lucht (23%)
lekkage/emissie naar bodem (16%)
lekkage /emissie naar opp.water (4%)
lekkage /emissie naar riool (2%)
ongeplande installatiestop (13%)
geplande installatiestop (0,5%
gepland onderhoud met milieurisico (4%)
ongepland onderhoud met milieurisico (4%)
fakkelen (12%)
stoom afblazen (0,6%)
brand (6%)
Arbo ongeval (0,4%)
anders (20%)

Figuur 2: Soorten incidenten in 2019 bij BRZObedrijven. (Cijfers BRZO-OD’s, betreft reguliere
meldingen).

brengen de meldingen in hun regio in beeld en
gaan onderzoeken wat de reden is van het
niet melden. Met behulp van een
informatiekaart wordt dit onderwerp in 2020
door toezichthouders besproken met de
BRZO- bedrijven. In 2020 maken de BRZOOD’s een leidraad voor het doen van
meldingen. In deze leidraad staan ook de
gevolgen van de invoering van de
Omgevingswet, waarbij bedrijven alleen
‘significante’ ongewone voorvallen moeten
melden.
Indicatie meldingen
In figuur 2 zijn de in 2019 geregistreerde
incidenten bij BRZO-bedrijven per soort
voorval weergegeven. In totaal gaat het om
2.324 reguliere meldingen bij BRZO-bedrijven.
Meer informatie
Webpagina: Melden ongewone voorvallen

Dit is een uitgave van
Inspectie Leefomgeving en Transport
Postbus 16191 | 2500 BD Den Haag
T 088 489 00 00
www.ilent.nl
Mei 2020

Pagina 2 van 2

Veiligheid Voorop

VEILIGHEID VOOROP
JAARVERSLAG

2 0 19 | 22 mei 2020
1

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

Inhoudsopgave
VOORWOORD...................................................................................................................3
1.

Stichting Veiligheid Voorop ........................................................................................4
1.1 Algemeen.............................................................................................................................. 4
1.2 Structuur en organisatie ...................................................................................................... 4
1.3 Prestatie indicatoren ............................................................................................................ 5

2.

Resultaten ...................................................................................................................6
2.1 Aansluitgraad bij Veiligheid Voorop ................................................................................... 6
2.2 Aantal rapporterende BRZO-inrichtingen .......................................................................... 7
2.3 Ongevallen met verzuim ...................................................................................................... 7
2.4 Procesveiligheidsincidenten ................................................................................................. 8
2.5 Betrokken leiderschap ......................................................................................................... 8
2.6 Excellente veiligheid beheerssysteem (VBS) ........................................................................ 9
2.7 Veiligheid in de keten ......................................................................................................... 10

3.

Regionale Veiligheids Netwerken (RVN) ................................................................... 10

4.

Safety Deals .............................................................................................................. 11

5.

Veiligheidsdag........................................................................................................... 12

6.

Ontwikkelingen ......................................................................................................... 13

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

2

VOORWOORD
Toen ik dit voorwoord schreef, had ik niet kunnen bedenken dat de wereld met het uitbreken van de
Covid-19 pandemie volledig op zijn kop zou staan. Alle verworven zekerheden lijken weg. Wat gisteren
nog belangrijk was, haalt morgen de krant niet meer. En iedereen is bezig om datgene te doen wat nodig
is om deze crisis zo snel als mogelijk onder controle te krijgen.
Mijn aandacht en medeleven gaan uit naar hen die in de persoonlijke sfeer of zakelijk hard door deze
crisis zijn getroffen. Hartverwarmend zijn de vele initiatieven in alle sectoren van onze maatschappij
om elkaar in deze moeilijke periode te steunen en gezamenlijk de schouders er onder te zetten. Dit geldt
ook voor de bedrijven in onze sector, waar medewerkers en contractors alles uit de kast hebben gehaald
om de bedrijfsvoering op verantwoorde wijze te continueren, en zich ook hebben ingezet voor het
grotere maatschappelijk belang. Veel, veel dank daarvoor!
Als bestuurder van een groot chemisch bedrijf weet ik uit eigen ervaring hoe belangrijk veiligheid,
gezondheid en milieu zijn voor een bedrijf. Voor mij staat de menselijke factor centraal. Risico’s
blijven er altijd; die zo klein mogelijk maken, dat is de uitdaging. Door te innoveren, kennis te delen,
samen te werken, er aandacht aan te geven, door betrokken leiderschap te tonen. Want je hebt te
maken met mensen die gezond naar huis willen en veilig willen wonen. Ik zie daarin geen enkel
compromis. Veiligheid moet nummer één zijn.”
Vanuit deze passie voor veiligheid heb ik als nieuwe voorzitter van de Stichting Veiligheid Voorop het
stokje van Anton van Beek overgenomen, die deze rol een groot aantal jaren met verve heeft vervuld.
Ik ben begonnen met kennismakingsbezoeken aan de branches en regionale veiligheidsnetwerken die
bij Veiligheid Voorop zijn aangesloten om te horen wat er leeft en wat wij gezamenlijk kunnen doen
om de veiligheid binnen onze sector op een nog hoger plan te brengen. Het contact met de achterban
acht ik zeer waardevol. Naast het coördineren en aanbieden van programma’s aan bedrijven die een
aantoonbare bijdrage kunnen leveren om veiligheid op de werkplek te verbeteren, zal het delen van
kennis centraal staan. Ik zal mij als voorzitter van de Stichting Veiligheid Voorop het komende jaar dan
ook met veel energie inzetten om de effecten van onze gemeenschappelijke inspanningen te intensiveren
maar ook breder uit te dragen, met focus op de menselijke factor.
Ook in het afgelopen jaar heeft de Stichting Veiligheid Voorop zich ingezet voor een veiligere
(petro)chemische industrie. In dit rapport doen wij verslag van de activiteiten en de resultaten over 2019.
De resultaten over 2019 laten een wisselend beeld zien. Naast enkele positieve feiten is met name de
stijging in het aantal ongevallen met verzuim en de stabilisatie van het aantal
procesveiligheidsincidenten teleurstellend. Het bestuur is voornemens om hierover in overleg te gaan
met de brancheorganisaties en regionale veiligheidsnetwerken om te bespreken welke concrete acties er
genomen kunnen worden om de veiligheidsprestatie bij de aangesloten bedrijven te verbeteren.
2019 stond in het teken van diverse veranderingen zoals wisselingen in het bestuur en het programma
management, wat heeft geleid tot een herijking van het programma. Belangrijk om te noemen is het
initiatief om in 2020 te komen tot de oprichting van Safety Delta Nederland. De Stichting Veiligheid
Voorop ondersteunt dit initiatief van harte en heeft zich gecommitteerd om een voortrekkersrol te
vervullen in de oprichting van het SDN-kenniscentrum, dat een van de pijlers vormt van SDN. Een
mijns inziens logische keuze omdat er veel kennis zit in onze bedrijven, waarmee andere bedrijven
verder geholpen kunnen worden om hun veiligheidsprestatie te verbeteren. U zult over dit nieuwe
initiatief ongetwijfeld in de komende periode meer gaan horen.
Wij hopen u te mogen ontmoeten als actieve deelnemer aan de Stichting Veiligheid Voorop en het SDNkenniscentrum.
Voorzitter Veiligheid Voorop

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

3

1. Stichting Veiligheid Voorop
1.1 Algemeen
Sinds januari 2018 is de Stichting Veiligheid Voorop het uitvoerend orgaan van het gelijknamige
programma. Het is een gemeenschappelijk initiatief waarin achttien brancheorganisaties en
vakverenigingen, en zes regionale veiligheidsnetwerken actief samenwerken.
Het doel van Veiligheid Voorop is het bevorderen van de veiligheidscultuur en de veiligheidsprestaties
van de BRZO-bedrijven in de (petro)chemische industrie en haar ketenpartners. Andere BRZObedrijven en overige ondernemingen die werken met gevaarlijke stoffen zijn eveneens van harte welkom
om deel te nemen aan de activiteiten die door Veiligheid Voorop via de branches en de regionale
veiligheidsnetwerken worden georganiseerd.
Het programma van Veiligheid Voorop, dat al sinds 2011 bestaat, leunt op 4 pijlers die richtinggevend
zijn voor de strategische koers van de activiteiten:
• Betrokken leiderschap - betrokken leiderschap is op alle niveaus binnen de BRZOinrichtingen een voorwaarde voor het bevorderen van een open veiligheidscultuur en het continu
verbeteren van de veiligheidsprestatie.
• Excellente veiligheidsbeheersystemen – deze beheerssystemen vormen het fundament van het
veiligheidsbeleid van BRZO-inrichtingen, waarin de kernprocessen, regels en procedures om
veiligheid te managen zijn vastgelegd.
• Veiligheid in de keten – goed veiligheidsmanagement betekent dat bedrijven die grootschalig
omgaan met gevaarlijke stoffen niet alleen zelf bezig moeten zijn met veiligheid, maar dit ook
moeten vragen van bedrijven waarmee zij in de keten werken, zoals toeleveranciers en
aannemers en dienstverleners. Het ligt immers voor de hand dat een bedrijf dat veiligheid
belangrijk vindt, deze houding ook wil aantreffen bij de bedrijven waarmee het zaken doet. Op
deze manier ontstaat er een effect van bedrijven in de keten die aan elkaar hoge eisen stellen
met betrekking tot veiligheid.
• Regionale Veiligheidsnetwerken - Naast de brancheorganisaties in de (petro)chemische sector
zijn met name de regionale veiligheidsnetwerken een belangrijke partner voor de implementatie
van het programma van Veiligheid Voorop. Via deze netwerken worden de BRZO-inrichtingen
met elkaar in contact gebracht om hun kennis, ervaring en goede praktijken op het gebied van
veiligheid te bespreken en te delen.
In dit jaarverslag worden de activiteiten en resultaten van de Stichting Veiligheid Voorop en de
aangesloten BRZO-inrichtingen over 2019 weergegeven.

1.2 Structuur en organisatie
De structuur en organisatie van de Stichting Veiligheid Voorop omvat achttien brancheorganisaties en
vakverenigingen, en zes regionale veiligheidsnetwerken. Dit is schematisch weergegeven in figuur 1.
De brancheorganisaties en de 6 regionale veiligheidsnetwerken vertegenwoordigen meer dan 80% van
de BRZO-inrichtingen in de (petro)chemische sector in Nederland.
Het bestuur van de Stichting Veiligheid Voorop werd in 2019 gevormd door de directeuren van de
VNCI, VNPI, VOTOB, VNCW en VHCP, en de voorzitter en secretaris van de werkgroep Externe
Veiligheid namens VNO-NCW. Het bestuur wordt ondersteund door 2 programma managers.
In 2019 nam Jurgen Hoekstra, Vice President BASF Benelux en Managing Director BASF Nederland,
de voorzittershamer over van Anton van Beek en werd Colette Alma in het bestuur opgevolgd door
Manon Bloemer, de nieuwe directeur van de VNCI. Anne Verbeeck werd in haar rol als programma
manager opgevolgd door Leantine Mulder en Paul Rocchi, die beiden deze rol part-time vervullen
(tezamen 1 fte).

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

4

Figuur 1 - Structuur en organisatie Stichting Veiligheid Voorop

5

1.3 Prestatie indicatoren
Voor de genoemde 4 pijlers zijn een aantal prestatie indicatoren benoemd, die jaarlijks opgevraagd
worden via de brancheorganisaties en regionale veiligheidsnetwerken bij de aangesloten BRZObedrijven. Deze prestatie indicatoren zijn weergeven in figuur 2. Een uitgevoerde kwaliteitscheck van
de gegevens van 2018 heeft in sommige gevallen geleid tot een aanpassing van de gegevens van het
vorige verslagjaar, wat met voetnoten in de tekst is aangeven.
Naast de bestuursvergaderingen, vinden er ook regelmatig bijeenkomsten plaats met de directeuren van
de brancheorganisaties en (sub-)verenigingen. Op deze bijeenkomsten worden er behalve de bestuurlijke
zaken ook inhoudelijke onderwerpen besproken. In 2019 werd hierbij aandacht besteed aan ‘Leren van
incidenten’ met een voordracht door Ira Helsloot van Crisislab, gaf de Stichting ION een bijdrage over
de risico's en beheersmaatregelen van het omgaan met gevaarlijke stoffen in hun branche, is er een
uitwisseling geweest over de ontwikkeling van het Seveso Top Leadership curriculum en over de
ontwikkeling van een vertrouwensraad, en heeft de Stichting Samen voor Veiligheid toegelicht hoe zij
beter kan voldoen aan de behoefte van de sector door meer nadruk te leggen op benodigde kennis en
vaardigheden. Meerwaarde van deze bijeenkomsten is de discussie onderling waarin verschillende
standpunten worden uitgewisseld en nieuwe inzichten worden verkregen.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

Figuur 2 – Prestatie indicatoren

Algemeen

Aansluitgraad
Ongevallen met verzuim (LTI)

Pijler

Betrokken
Leiderschap

Excellente
Veiligheidsbeheersystemen

Regionale
Veiligheidsnetwerken

Keten
Veiligheid

Indicator

Procesveiligheidsincidenten (PSE)

Aantal inspecties hoogst
leidinggevende en aantal
self-assessments
veiligheidscultuur

Aantal self-assessments
veiligheidsbeheersysteem
(SAQ)

BRZO inrichtingen lid van
branche en/of RVN

Implementatie Leverancier
Beoordelingsysteem (LBS)

Figuur 3 – Aansluitgraad bij Veiligheid Voorop

2. Resultaten
2.1 Aansluitgraad bij Veiligheid Voorop
Voor dit verslagjaar werd de aansluitgraad bij Veiligheid Voorop vastgesteld op basis van de BRZO+
lijst van december 2019 en de verstrekte gegevens van de brancheorganisaties en de regionale
veiligheidsnetwerken. Het verloop van de
Aansluitgraad %
aansluitgraad over de periode 2014 – 2019 is
BRZO inrichtingen (petro)chemie - lid Veiligheid Voorop
weergegeven in figuur 3. Eind 2019 bedroeg
het aantal BRZO-inrichtingen in Nederland
391 (ref. BRZO+). Hiervan hebben er 308 een
(petro)chemische kwalificatie. De inrichtingen
met deze aanduiding zijn betrokken bij de
raffinage en verwerking van olie en
olieproducten, de fabricage en verwerking van
chemische producten, de opslag en transport
van (petro)chemische producten en de
afvalverwerking. Van de inrichtingen met een
petrochemische kwalificatie zijn er 268
Figuur 3 – Aansluitgraad bij Veiligheid Voorop
aangesloten bij Veiligheid Voorop via een
lidmaatschap bij een van de brancheorganisaties en/of deelname aan een van de regionale
veiligheidsnetwerken. De aansluitgraad – gedefinieerd als de procentuele verhouding tussen het aantal
inrichtingen dat is aangesloten bij Veiligheid Voorop en het aantal (petro)chemische BRZO-inrichtingen
– bedroeg in 2019 87%, wat een lichte stijging betekent ten opzichte van 2018 (85%1).
82%

75%

70%

2014

2015

85%

87%

71%

2016

2017

2018

2019

Naast de genoemde BRZO-inrichtingen met een (petro)chemische kwalificatie waren er in 2019 nog 47
BRZO-inrichtingen buiten de (petro)chemische sector aangesloten bij Veiligheid Voorop. Het totale
aantal BRZO-inrichtingen dat bij Veiligheid Voorop is aangesloten komt hiermee op 315. Op het totaal
van 391 BRZO-inrichtingen vormt dit een aansluitgraad van 81%.

1

De aansluitgraad voor 2018 is gecorrigeerd van 93% naar 85%.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

6

2.2 Aantal rapporterende BRZO-inrichtingen
Om inzicht te krijgen in het collectief veiligheidsniveau van de sector worden via de branche
organisaties en de regionale veiligheidsnetwerken jaarlijks gegevens opgevraagd bij de aangesloten
inrichtingen. Figuur 4 geeft het aantal
Aantal rapporterende BRZO inrichtingen
inrichtingen weer dat vanaf 2014 mee heeft
gedaan aan deze rapportage. In 2019 zijn de
resultaten gebaseerd op de cijfers van 197
bedrijven. Dit is circa 74% van de aangesloten
leden en een stijging van 7% ten opzichte van
2018, toen 1842 bedrijven aan de rapportage
hebben meegedaan. Met uitzondering van twee
regionale veiligheidsnetwerken hebben alle
gevraagde partijen aan deze rapportage
meegewerkt. Positief is het gegeven dat er door
de jaren heen een stijgende trend is van aantal
rapporterende BRZO bedrijven. Het bestuur zal
Figuur 4 – Aantal rapporterende BRZO inrichtingen
zich blijven inspannen om deze trend vast te
houden en het aantal bedrijven dat aan de rapportage deelneemt verder te verhogen om op deze wijze
een zo volledig mogelijk beeld van de sector te krijgen.
197

184

145

135

119

103

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2.3 Ongevallen met verzuim
Figuur 5 geeft het aantal ongevallen met verzuim weer per 200.000 gewerkte uren (eigen werknemers
en contractors). De ongeval gegevens zoals
Ongevallen met verzuim (LTI rate)
gerapporteerd door de VNCW zijn hierin
niet verdisconteerd, omdat deze branche
geen onderscheid maakt tussen ongevallen
met en zonder verzuim.
0,35

0,29

0,25

0,24

0,21

Overall is ten opzichte van 2018 het aantal
ongevallen met verzuim gestegen met
54% van 127 (2018) naar 195 (2019).
Voor de LTI rate betekent dit een stijging
van 46% van 0.24 (2018) naar 0.35 (2019).
Voor een gedeelte wordt deze stijging
verklaard door de rapportage van het
Figuur 5 – Aantal ongevallen met verzuim (per 200.000 gewerkte
regionale veiligheidsnetwerk MVM, die
uren)
54 ongevallen met verzuim hebben
gerapporteerd ten opzichte van 2 ongevallen in 2018. Van deze 54 ongevallen waren er 46 ongevallen
afkomstig van één bedrijf, dat in 2018 nog geen deel uitmaakte van het veiligheidsnetwerk. MVM heeft
toegezegd zich in te spannen om in overleg met het betreffende bedrijf de ongevallen te analyseren en
maatregelen te treffen het aantal ongevallen te verlagen. Indien deze uitschieter buiten beschouwing
wordt gelaten, is de LTI rate (0.27) circa 13% hoger ten opzichte van 2018. De uitdaging is om hier een
stepchange te maken naar een verdere verlaging van de LTI. Het bestuur is voornemens om hierover in
gesprek te gaan met de aangesloten brancheorganisaties en regionale veiligheidsnetwerken om te
bespreken welke concrete acties er genomen kunnen worden om deze negatieve spiraal over de laatste
3 jaar te doorbreken.
0,18

2014

2

2015

2016

2017

2018

2019

Het aantal rapporterende bedrijven is voor 2018 gecorrigeerd van 178 naar 184.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

7

2.4 Procesveiligheidsincidenten

LoPC

2014

2015

2016

2017

PSE

Voor de rapportage van het aantal procesveiligheidsincidenten (PSE) wordt sinds 2018 de definitie
gevolgd zoals vermeld in de ‘CEFIC guidance for reporting on the ICCA globally harmonised process
safety metric’ (juni 2016). In de periode daarvoor werd het aantal lekkages gerapporteerd (Loss of
Primary Containment - LoPC) volgens de
Procesveiligheidsincidenten (PSE rate)
toen geldende definitie van Cefic. Figuur 6
geeft het aantal LoPC en PSE incidenten
1,22
weer, genormaliseerd per 200.000 gewerkte
1,03
uren (eigen werknemers en contractors).
Hierin ontbreken de gegevens van de
VNCW, die deze gegevens niet registreert,
en de gegevens van VOTOB, die wel het
0,51
0,42
aantal
LoPC incidenten registreert maar niet
0,32
0,31
het aantal PSE’s. Ten opzichte van vorig
verslagjaar is het aantal PSE incidenten
gestegen van 160 naar 165. De PSE rate is
in 2019 (0.32) nagenoeg onveranderd ten
Figuur 6 – Aantal procesveiligheidsincidenten (per 200.000 gewerkte
opzichte
van 20183 (0.31). Ook ten aanzien
uren)
van deze indicator geldt dat het bestuur niet
tevreden is met het resultaat en verder overleg wil voeren met de aangesloten brancheorganisaties en
regionale veiligheidsnetwerken over welke acties er genomen zouden kunnen worden voor een
stepchange en verdere verlaging van het aantal incidenten. Benchmark data voor de (petro)chemische
sector zijn niet voorhanden. Een vergelijking met de data van IOGP (International Organisation of Oil
& Gas Producers) over 2018 laat zien de PSE rate van de VV leden in 2019 ongeveer een factor 10
hoger ligt.
2018

2019

8

2.5 Betrokken leiderschap
Betrokken leiderschap wordt beoordeeld naar het aantal inspecties uitgevoerd door de hoogst
operationeel leidinggevende van de BRZO-locatie en door het aantal uitgevoerde self-assessments naar
de veiligheidscultuur. De hoogst operationeel leidinggevende op de BRZO-locatie betreft degene die
verantwoordelijk is voor de operationele productie/opslag op een BRZO-locatie, zoals bijvoorbeeld de
plant manager, site manager, terminal
manager of locatie directeur.
Aantal inspecties door locatie management
(per 200.000 gewerkte uren)

De gegevens over 2019 geven aan dat
inspecties door het locatie management
22
werden uitgevoerd in 191 van de 197
18
17
bedrijven (97%) die aan deze rapportage
hebben meegedaan. Het gemiddelde aantal
uitgevoerde inspecties door het locatie
management, genormaliseerd voor het
aantal gewerkte uren (200.000), is
weergegeven in figuur 7. Ten opzichte van
2018 (17) is dit gemiddelde aantal in 2019
Figuur 7 – Aantal inspecties door het locatie management (per
(18) met ongeveer 6% gestegen. In absolute
200.000 gewerkte uren)
aantallen bedroeg het aantal inspecties in
2019 10.998, wat een stijging betekent van 13% ten opzichte van 20184 met 9722 uitgevoerde
inspecties. Gemiddeld werden er in 2019 58 inspecties per bedrijf uitgevoerd, wat neerkomt op een
frequentie van ~ 1 inspectie door het locatie management per week. Het aantal uitgevoerde inspecties
met een gemiddelde van 1 per week per bedrijf is zondermeer aan te duiden als een bevredigend
resultaat.
25

2014

3
4

26

24

2015

2016

2017

2018

2019

De PSE rate in 2018 is gecorrigeerd van 0.28 naar 0.31.
Het aantal inspecties per 200.000 gewerkte uren in 2018 is gecorrigeerd van 33 naar 17.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

De beoordeling van de veiligheidscultuur betreft een zelfbeoordeling, die kan worden uitgevoerd met
de cultuurmodule van de Self Assessment Questionnnaire (SAQ) van Veiligheid Voorop of een
vergelijkbaar instrument. Het aantal locaties waar een self-assessment naar de veiligheidscultuur is
uitgevoerd, is weergeven in Figuur 8. Uit deze gegevens valt af te leiden dat in 2019 in 70% van de
bedrijven een self-assessment naar de veiligheidscultuur werd uitgevoerd. Verder blijkt dat het aantal
bedrijven waar een dergelijke beoordeling van de veiligheidscultuur heeft plaatsgevonden in 2019 is
gestegen van 1145 (2018) naar 138 (2019), wat overeenkomt met een stijging van 21%.

2.6 Excellente veiligheid beheerssysteem (VBS)
BRZO-bedrijven zijn wettelijk verplicht om een veiligheidsbeheersysteem (VBS) te hebben, waarin de
kernprocessen, regels en procedures om
veiligheid on het bedrijf te managen zijn
Aantal Self-Assessments
vastgelegd. Hierbij hoort ook een
160
periodieke check om vast te stellen of de
144
138
eigen regels en procedures worden
130
nageleefd en of er punten zijn die
114
113
verbetering behoeven. Figuur 8 geeft
93
88
naast het aantal locaties waar een selfassessment van de veiligheidscultuur is
uitgevoerd, ook het aantal locaties waar
een self-assessment is uitgevoerd naar het
veiligheidsbeheerssysteem. Dit betreft
een zelfbeoordeling (interne audit) van het
2016
2017
2018
2019
Veiligheidscultuur
VBS
VBS, uitgevoerd met behulp van de Self
Assessment Questionnnaire (SAQ) van
Figuur 8– Aantal locaties waar een Self-Assessment is uitgevoerd
Veiligheid Voorop of een vergelijkbaar
instrument.
De gegevens uit figuur 8 laten zien dat in 2019 gemiddeld genomen in 81% van de bedrijven een selfassessment naar het VBS is uitgevoerd. Het aantal locaties waar een beoordeling van het VBS is
uitgevoerd, is in 2019 gestegen met 11%, van 1446 (2018) naar 160 (2019).
De stijging van het aantal uitgevoerde self-assessments naar de veiligheidscultuur en het
veiligheidsbeheerssysteem in 2019 is zonder meer als positief te bestempelen. In 2020 wil het bestuur
een project initiëren om het bestaande SAQ instrument meer laagdrempelig te maken zodat het gebruik
ervan verder wordt gestimuleerd. Nog belangrijker is echter om verder na te denken op welke wijze
bedrijven onderling de resultaten van deze assessments kunnen bespreken en daarmee van elkaar kunnen
leren. Analyse van data op sector niveau kan helpen om algemene verbeterpunten te identificeren. Ook
deze punten zullen meegenomen worden in het genoemde verbeterproject.

5
6

Het aantal assessments in 2018 is gecorrigeerd van 107 naar 114.
Het aantal assessments in 2018 is gecorrigeerd van 137 naar 144.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

9

2.7 Veiligheid in de keten
Om de ‘veiligheid in de keten’ verder te versterken, wordt opdrachtgevers aanbevolen een systeem
in te voeren om opdrachtnemers te beoordelen op het gebied van hun veiligheidsprestaties en
veiligheidscultuur, voorafgaand aan het
% BRZO bedrijven met Leveranciers
verstrekken van de opdracht en tijdens de
Beoordelings Systeem
duur van de opdracht. Figuur 9 geeft het
89%
percentage BRZO bedrijven dat gebruikt
maakt
van
een
leveranciers
beoordelingssysteem
(LBS).
Het
85%
percentage
bedrijven
dat
dit
jaar
83%
82%
rapporteerde gebruik te maken van een
81%
LBS bedroeg 81%. In 20187 was dit
79%
83%.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Figuur 9 – % bedrijven met Leveranciers Beoordelings Systeem

Hoewel geen onverdienstelijk resultaat,
zou het bestuur toch graag zien dat alle
bedrijven die bij VV zijn aangesloten
uiteindelijk beschikken over een
leveranciers beoordelingssysteem.

3. Regionale Veiligheids Netwerken (RVN)
Voor het bereiken van een hoog veiligheidsniveau binnen de sector is het uitwisselen van kennis en
goede praktijken en het leren van (bijna) incidenten van groot belang. De regionale veiligheidsnetwerken
spelen een belangrijke rol om de BRZO-bedrijven met elkaar in contact te brengen, zodat kennis,
ervaring en goede praktijken op het gebied van veiligheid met elkaar besproken en uitgewisseld worden.
Naast het feit dat elke regio zijn eigen jaarprogramma kent met bijeenkomsten voor de aangesloten
bedrijven, vindt er ook overleg en afstemming plaats tussen de netwerken onderling. In 2019 heeft dit
gezamenlijk overleg tussen de netwerken 5 maal plaatsgevonden, waarbij diverse onderwerpen werden
besproken. Voorbeelden hiervan waren de ontwikkeling van het Seveso Top Leadership programma en
het project Leren van Incidenten.
Vanuit de netwerken zijn de volgende zaken vermeldenswaard:
• Deltalinqs – naast de reguliere trainingen en workshops werd veel aandacht besteed aan enkele
nieuwe initiatieven, zoals het werken in explosieve atmosferen (ATEX), cybersecurity en
biometrische informatiesystemen. In samenwerking met DCMR werd voorlichting gegeven aan
bedrijven over invulling van hun ‘Dominoverplichting’ en het aanvragen van een
omgevingsvergunning. Met de publiek-private sector is gewerkt aan een gerichte aanpak van
drugs-gerelateerde criminaliteit en aan de problematiek van alcohol-, drugs- en medicijngebruik
tijdens het werk. Tenslotte werd met Hogeschool Inholland samengewerkt om het curriculum
Integrale veiligheidskunde te versterken. Het is goed om te ervaren dat de leden van Deltalinqs
het onderwerp veiligheid onverminderd van groot belang vinden en dat zij er alles aan doen om
de Mainport Rotterdam de meest veilige haven van de wereld te maken.
• MVZO – voor MVZO stond 2019 in het teken van haar tienjarig bestaan met een symposium
georganiseerd rondom het thema ‘De complexiteit van verbetering Veiligheidsperformance’,
waaraan diverse sprekers hebben deelgenomen (Gerda van Dijk, Juni Daalmans, Anne
Kamphuis en Pol Deturck). Verder gaf Manon Bloemer als eigenaar van de Veiligheid Voorop
pijler regionale veiligheidsnetwerken een bijdrage over het belang van regionale
veiligheidsnetwerken. Verder werden er gedurende het jaar diverse bijeenkomsten en
workshops georganiseerd over uiteenlopende thema’s zoals blootstelling aan gevaarlijke
stoffen, betrokken leiderschap en het leren van incidenten. Vanuit het netwerk werd een actieve
7

Het percentage in 2018 is gecorrigeerd van 92% naar 83%.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

10

•

•

•

•

bijdrage geleverd aan de invulling van het curriculum Seveso Top Leadership en aan het project
‘Leren van Incidenten’ (zie ook paragraaf 4 Safety Deals - Leren van Incidenten).
MVM – in 2019 heeft de MVM gewerkt aan intensivering van de samenwerking met de oude
en nieuwe BRZO-bedrijven, de BRZO-directeuren en Omgevingsdienst Regio Nijmegen en de
Provincie Utrecht. De succesvolle workshop Omgaan met inspecties van overheden/Openheid
en Vertrouwensrelatie, georganiseerd in samenwerking met de ODRN is daar een mooi
voorbeeld van. Door de participatie van al deze partijen is de MVM uitgegroeid tot een
gerespecteerd netwerk in de regio midden Nederland. Klaar om samen met haar leden en
partners te werken aan een nog veiligere chemiesector.
NPAL – in 2019 werd wederom een geslaagde Dialoogmiddag met de overheid georganiseerd.
Tijdens deze middag gingen vertegenwoordigers van de inspectiediensten en VGM-managers
met elkaar in gesprek om te zorgen voor een betere samenwerking. De Dialoogmiddag is al
meerdere jaren georganiseerd. Waar in het begin voornamelijk ervaringen werden gedeeld, staat
nu samenwerking tussen partijen centraal met daaraan gekoppeld concrete afspraken. Verder is
er in 2019 een Safety Deal ingediend voor het project ‘De Veilige Plant’. In dit project werken
asset owners en contractors in drie pilots systematisch aan veiligere werkprocessen op plant
niveau en wordt een speciale ‘Veilige Plant-methodiek’ ontwikkeld die algemeen toepasbaar is.
Het project laat zien dat asset owners en contractors van de deelnemende bedrijven met elkaar
samenwerken aan een meer veilige industrie.
MCV – in 2019 heeft de Masterclass Veiligheid Zuidwest (MCV) weer diverse thema’s in
workshops uitgediept, zoals bijvoorbeeld de betekenis van de Nieuwe Omgevingswet voor
BRZO-bedrijven, ontwikkelingen in en goede werkpraktijken voor ATEX, en Chroom-VI in de
industrie. Ook werd de aftrap gegeven van de ketenworkshop ‘Leren van incidenten’
waarin de nieuwste inzichten op het effectief leren van incidenten werd getoetst en gedeeld (zie
ook paragraaf 4 Safety Deals - Leren van Incidenten).
ORAM – ‘Industrienetwerk’ is hét platform voor en door SHE-professionals (Safety, Health &
Environment) in de regio. Via dit platform wisselen de deelnemers op regelmatige basis best
practices uit en houden zij elkaar op de hoogte van wetswijzigingen en andere ontwikkelingen
op het gebied van veiligheid. Als onderdeel van de Gezamenlijke Brandweer Amsterdam (GBA)
werd een nieuwe industriële brandweerpost in het Westelijk Havengebied van Amsterdam
gerealiseerd. Dit betrof een publiek-private samenwerking van de Veiligheidsregio Amsterdam
Amstelland, Port of Amsterdam en private partijen (bedrijven) uit de haven, met ondersteuning
van ORAM in de stuurgroep.

4. Safety Deals
Het ministerie Infrastructuur en Waterstaat stelt sinds 2017 jaarlijks een bedrag ter beschikking waarmee
ze initiatieven ondersteunt die een bijdrage leveren aan een versterking van de omgevingsveiligheid in
relatie tot industriële activiteiten met gevaarlijke stoffen of risicovolle processen. Deze ‘Subsidie ter
Versterking van de Omgevingsveiligheid’ (SVO) staat bekend als een Safety Deal. Het betreft hier
industriële activiteiten met gevaarlijke stoffen of risicovolle processen. Informatie over deze
subsidieregeling en toegekende aanvragen (safety deals) kunt u vinden op de website van de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland.
Safety Deals waarbij Veiligheid Voorop als penvoerder optreedt en waarin in 2019 uitvoering is gegeven
betreffen de volgende projecten:
• Seveso Top Leadership – Seveso Top Leadership is de nieuwe naam voor het BRZO-rijbewijs
en gelanceerd door de RVN op de Veiligheidsdag in november 2019. Het project beoogt om te
komen tot een opleiding voor operationeel leidinggevenden van BRZO-locaties, om hen kennis
en inzicht te geven in het managen van veiligheidsaspecten waar zij als hoogste in rang
verantwoordelijk voor zijn. Het bestuur vindt namelijk dat een operationeel leidinggevende van
een BRZO-locatie een bepaalde kennis moet hebben over veiligheidsaspecten om het bedrijf op
verantwoorde wijze te leiden. Het eerste deel van het curriculum is in 2019 ontwikkeld en
specifiek gericht op ‘betrokken leiderschap’. In 2019 zijn twee pilot projecten gestart met
managers van BRZO bedrijven waarin het curriculum ‘betrokken leiderschap’ wordt getoetst.
De deelnemende cursisten vertegenwoordigen verschillende BRZO chemiebedrijven in
Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

11

•

•

Nederland. In de pilots wordt theorie behandeld over leiderschap en vertellen storytellers uit de
sector hun ervaringen. In de opleiding treffen de deelnemers hun collega’s waarmee zij hun
eigen dilemma’s in veiligheid kunnen bespreken. De opleiding is uniek en innovatief, met name
ook door het persoonlijke verbeterplan dat de deelnemers opstellen én uitvoeren. De feedback
van de cursisten over de opleiding is zeer positief en wordt gezien als een initiatief waar de
BRZO bedrijven in de (petro)chemiesector echt behoefte aan hebben. In 2020 zal de
ontwikkeling van de twee andere delen, gericht op wet- en regelgeving en proces technische
veiligheidsaspecten aan de orde komen. De ontwikkeling van het volledige curriculum Seveso
Top Management wordt naar verwachting in 2021 afgerond. Door wie en op welke wijze de
opleiding te zijner tijd zal worden aangeboden aan de BRZO bedrijven, is nog onderwerp van
nadere verkenning.
Leren van incidenten – Binnen de (petro)chemische industrie, staat ‘leren van (bijna-)
incidenten’ al jaren hoog op de agenda. Daarom heeft de VNCI samen met de regionale
veiligheidsnetwerken en Veiligheid Voorop het initiatief genomen om met een aantal BRZObedrijven via een Safety Deal een project ‘leren van incidenten’ op te starten. Onderzoeksbureau
Crisislab was uitvoerder van dit project. Het eindresultaat is een handreiking waarin op drie
niveaus (organisatie, individueel en sector) praktische ontwerpprincipes worden beschreven
voor het (beter) leren van incidenten. Deze ontwerpprincipes zijn afgeleid uit
een uitgebreide literatuurstudie, interviews met experts uit het veld en de opbrengsten van
enkele pilots en workshops. In het bij deze handreiking horende achtergronddocument wordt
een gedetailleerde verantwoording gegeven van de resultaten van het uitgevoerde onderzoek.
De ontwerpprincipes zijn gebruikt om een concreet stappenplan voor organisaties op te stellen.
Het concept stappenplan is gepresenteerd en getest op bruikbaarheid in de praktijk in een serie
masterclasses van de regionale veiligheidsnetwerken. De feedback uit deze sessies heeft geleid
tot de versie die in de handreiking is opgenomen. De handreiking en het achtergronddocument
zijn gepubliceerd op de website van Veiligheid Voorop. Voor de verdere implementatie zullen
in 2020 de regionale veiligheidsnetwerken specifieke aandacht aan dit onderwerp besteden
middels het organiseren van een estafette workshop in alle regio’s.
VBS Adapter – doel van dit project was het onderling lerend vermogen tussen bedrijven te
versterken en het leerproces tussen de bedrijven onderling te optimaliseren. Aangezien de
oorspronkelijke opzet en aanpak van dit project onvoldoende aansloot bij de behoefte van de
bedrijven, wordt thans gewerkt aan een wijzigingsvoorstel om de verstrekte subsidie te
gebruiken voor een update van het bestaande SAQ (Self Assessment Questionnaire) instrument
dat in 2015 door SVV werd ontwikkeld.

5. Veiligheidsdag
Op donderdag 7 november werd door Veiligheid Voorop de inmiddels achtste Veiligheidsdag
georganiseerd in samenwerking met Chemelot in Geleen. Onder de bezielende leiding van Bas van
Werven en met als hoofdgast voormalig autocoureur Robert Doornbos werden de circa 220 deelnemers
van brancheorganisaties, regionale veiligheidsnetwerken, BRZO-bedrijven en overheden, veilig door
het programma geloodst, dat bestond uit presentaties en een dertiental workshops over uiteenlopende
veiligheidsonderwerpen. Zowel het programma als de organisatie van deze dag werden met een ruime
voldoende beloond.

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020

12

6. Ontwikkelingen
Ontwikkelingen in 2020 die ongetwijfeld een impact
zullen hebben op de activiteiten van Veiligheid
Voorop is het initiatief voor oprichting van Safety
Delta
Nederland
(SDN).
SDN
is
een
samenwerkingsverband
waarin
overheden,
wetenschap, kennisinstellingen en (petro)chemische
industrie de samenwerking, die werd gestart met het
programma Duurzame Veiligheid 2030, structureel
willen voortzetten. Alle betrokken partijen zijn
overtuigd dat door een intensievere samenwerking de veiligheid in de sector nog verder verbeterd kan
worden.
SDN zal worden ingericht langs drie pijlers: kenniscentrum, innovatie en samenwerking.
Programmatisch is het de intentie om de focus in eerste instantie te leggen op menselijk handelen,
corrosie onder isolatie en te late lekdetectie. Veiligheid Voorop zal de (petro)chemische industrie in
SDN vertegenwoordigen en een voortrekkersrol nemen in de ontwikkeling van het kenniscentrum.
Naar de mening van het bestuur past de ontwikkeling van het kenniscentrum naadloos aan bij de
doelstellingen en ambities van Veiligheid Voorop en de overige 4 pijlers, die in de inleiding van dit
jaarverslag eerder zijn benoemd (betrokken leiderschap, excellente veiligheidsbeheerssystemen,
veiligheid in de keten en regionale veiligheidsnetwerken). In dit speelveld is de rol van de regionale
veiligheidsnetwerken essentieel als ‘leverancier’ en ‘afnemer’ van kennis, en zullen branches een
belangrijke rol vervullen als schakel tussen de bedrijven en overige SDN-partners.
13

Jaarverslag 2019

Stichting Veiligheid Voorop

22 mei 2020