Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 962

Wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek
en enige andere wetten in verband met de
implementatie van Richtlijn (EU) 2019/1152 van
het Europees parlement en de Raad van 20 juni
2019 betreffende transparante en voorspelbare
arbeidsvoorwaarden in de Europese Unie (PbEU
2019, L 186) (Wet implementatie EU-richtlijn
transparante en voorspelbare
arbeidsvoorwaarden)

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 15 september 2021 en het nader rapport d.d. 5
november 2021, aangeboden aan de Koning door de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mede namens de minister voor
Rechtsbescherming. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad
van State is cursief afgedrukt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 15 juli 2021,
no. 2021001424, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 15 september 2021, no.W12.21.0215/III, bied ik U
hierbij, mede namens de Minister voor Rechtsbescherming, aan.
De tekst van het advies treft u hieronder cursief aan, voorzien van mijn
reactie.
Bij Kabinetsmissive van 15 juli 2021, no. 2021001424, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
mede namens de Minister voor Rechtsbescherming, bij de Afdeling
advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het
voorstel van wet tot wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en
enige andere wetten in verband met de implementatie van Richtlijn (EU)
2019/1152 van het Europees parlement en de Raad van 20 juni 2019
betreffende transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in de
Europese Unie (PbEU 2019, L 186) (Wet implementatie EU-richtlijn
transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden), met memorie van
toelichting.
1

kst-35962-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 962, nr. 4

1

Het voorstel implementeert de Europese richtlijn betreffende transparante
en voorspelbare arbeidsvoorwaarden (Richtlijn (EU) 2019/1152). De
schriftelijke informatieplicht van de werkgever wordt thans geregeld in
Richtlijn 91/553/EEG. Richtlijn (EU) 2019/1152 vervangt Richtlijn
91/553/EEG en bevat verduidelijkingen en aanscherpingen van de rechten
van werknemers. Dit betreft onder meer de voorspelbaarheid van het
werk, de overgang naar andere vormen van werk en de bekostiging van
verplichte scholing.
De Afdeling advisering van de Raad van State maakt opmerkingen over de
uitzonderingen voor werkgevers van huishoudelijk personeel op het
gebied van kosteloze scholing en verzoeken om meer voorspelbare en
zekere arbeidsvoorwaarden. Daarnaast maakt de Afdeling een opmerking
over de ruime beslistermijn voor kleine werkgevers op verzoeken om
meer voorspelbare en zekere arbeidsvoorwaarden. Ten slotte maakt de
Afdeling opmerkingen bij de wijze van implementatie voor zeevarenden
en zeevissers. In verband daarmee is aanpassing wenselijk van de
toelichting en zo nodig van het wetsvoorstel.
1. Uitzonderingen voor huishoudelijk personeel
a. Scholing
Artikel 13 van Richtlijn (EU) 2019/1152 (de Richtlijn) regelt dat werkgevers
verplichte scholing op grond van het Unierecht, het nationale recht of
collectieve overeenkomst verstrekken aan werknemers. De scholing wordt
kosteloos aangeboden, wordt als arbeidstijd beschouwd en voor zover
mogelijk vindt de scholing plaats tijdens werkuren. Artikel 1, zevende lid,
van de Richtlijn biedt lidstaten de mogelijkheid om een uitzondering te
maken voor werkgevers van huishoudelijk personeel.
De regering stelt voor om van de mogelijkheid gebruik te maken om de
uitzondering toe te passen.2 Volgens de toelichting is hiervoor gekozen
om aan te sluiten bij het verlichte arbeidsrechtregime dat voor huishoudelijk personeel geldt. Verder wordt verwezen naar de motie Smeulders
en Bruins3 waarin is opgeroepen om te onderzoeken welke opties er zijn
om de positie van huishoudelijke hulpen te verbeteren. De regering heeft
nog geen standpunt ingenomen over de wijze waarop de positie van
huishoudelijk personeel kan worden verbeterd.4
Gelet hierop is ervoor gekozen om bij de implementatie van de Richtlijn
geen wijzigingen door te voeren in het verlichte arbeidsrechtregime.5
Tevens stelt de toelichting dat er op dit moment geen scholing bekend is
die specifiek ziet op werkzaamheden die worden verricht door huishoudelijk personeel.6 De regering verwacht niet dat natuurlijke personen, die
werkgevers zijn van huishoudelijk personeel, misbruik maken van de
ondergeschikte positie van huishoudelijk personeel door de scholingskosten in rekening te brengen.
De Afdeling constateert dat in de systematiek van het Nederlandse
arbeidsrecht in beginsel het volledige arbeidsrecht van toepassing is op
huishoudelijk personeel, behoudens specifieke afwijkingen. Het verlichte
arbeidsrechtregime is bedoeld ter stimulering van de markt voor
2

Artikel I, onderdeel A, derde lid, van de Wet implementatie EU-richtlijn transparante en
voorspelbare arbeidsvoorwaarden (artikel 7:611a, derde lid, van het BW (nieuw)).
3
Kamerstukken II 2020/21, 33 570-XV, nr. 37.
4
Kamerstukken II 2020/21, 29 544, nr. 1047.
5
Memorie van toelichting, algemeen, paragraaf 7.
6
Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting, artikel 611a, derde lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 962, nr. 4

2

persoonlijke dienstverlening.7 Dit wordt bereikt door de werkgeverslasten
te verminderen, met name door het wegnemen van de verplichting tot
premiebetaling voor werknemersverzekeringen, inhouding van loonbelastingen en wegnemen van preventief toezicht op ontslag.
De Afdeling merkt op dat de motivering voor de afwijking bij deze nieuwe
regel niet vermeldt waarom deze afwijking voor de vergoeding van kosten
van verplichte scholing specifiek nodig zou zijn. Evenmin lijkt deze
uitbreiding van verschillen in rechtspositie tussen huishoudelijk personeel
en andere werknemers in lijn met de gedachte achter de aangenomen
motie. De sociale partners en de Raad voor de rechtspraak oordelen de
afwijking niet gewenst.
De Afdeling adviseert de noodzaak van deze afwijking inhoudelijk te
motiveren.
b. Voorspelbare en zekere arbeidsvoorwaarden
Ingevolge artikel 12 van de Richtlijn zorgen lidstaten ervoor dat een
werknemer een verzoek kan doen bij de werkgever om een vorm van werk
met meer voorspelbare en zekere arbeidsvoorwaarden. De werknemer
ontvangt vervolgens een gemotiveerd schriftelijk antwoord van de
werkgever op dat verzoek.
Artikel 1, zevende lid, van de Richtlijn geeft lidstaten ook hierbij de
mogelijkheid om huishoudelijk personeel uit te zonderen van deze
regeling. Het wetsvoorstel maakt ook van deze mogelijkheid tot uitzondering gebruik, zonder dat de toelichting hiervoor specifieke redenen
geeft.8
De Afdeling adviseert het wetvoorstel ook op dit punt nader te motiveren.
Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State (hierna: de
Afdeling) onder a en b heeft betrekking op de mogelijkheid die de Richtlijn
biedt om werkgevers van huishoudelijk personeel uit te zonderen van a)
de verplichting om door de werkgever geen kosten door te berekenen aan
de werknemer voor opleidingen die de werkgever volgens nationale recht
of collectieve overeenkomst verplicht is te verstrekken en b) uit te
zonderen van de mogelijkheid te verzoeken om een vorm van werk met
meer voorspelbare arbeidsvoorwaarden. In lijn met het advies van de
Afdeling is in de artikelsgewijze toelichting, bij artikel 611a, derde lid, van
de memorie van toelichting nader gemotiveerd dat deze uitzondering
aansluit bij het verlichte arbeidsrechtelijk regime dat, ter stimulering van
de markt voor persoonlijke dienstverlening, geldt. De uitzondering sluit
hiermee aan bij de overige maatregelen die zorgen voor het verlichte
arbeidsrechtelijke regime, zoals een vermindering van de werkgeverslasten en het wegnemen van preventief toezicht op ontslag. Daarnaast zou
dit potentieel een (administratieve) lasten verzwaring kunnen zijn voor de
werkgevers, waardoor de markt van persoonlijke dienstverlening minder
aantrekkelijk wordt.
In de memorie van toelichting is overeenkomstig het advies van de
Afdeling, in het algemene deel en de artikelsgewijze toelichting, bij artikel
2b van de Wet flexibel werken, eveneens nader toegelicht waarom gebruik
is gemaakt is van de mogelijkheid huishoudelijk personeel uit te zonderen
7

Advies commissie Dienstverlening aan huis (2014), «Dienstverlening aan huis: wie betaalt de
rekening?», bijlage bij Kamerstukken II 2013/14, 29 544, nr. 507.
8
Artikel II, vijfde lid, van de Wet implementatie EU-richtlijn transparante en voorspelbare
arbeidsvoorwaarden (artikel 2b, vijfde lid, van de Wet flexibel werken (nieuw)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 962, nr. 4

3

van de mogelijkheid te verzoeken om een vorm van werk met meer
voorspelbare arbeidsvoorwaarden. Toegelicht is dat het rechtvaardig
wordt geacht huishoudelijk werknemers uit te sluiten. De reden daarvoor
is dat de gevolgen groot zijn wanneer de particuliere werkgever niet tijdig
reageert op het verzoek van een huishoudelijk werknemer. Dit laat
onverlet het dat voor huishoudelijk personeel altijd mogelijk is een
dergelijk verzoek te doen.
2. Beslistermijn kleine werkgevers
Artikel 12, tweede lid, van de Richtlijn bepaalt dat een werkgever binnen
een maand gemotiveerd schriftelijk antwoordt op een verzoek van een
werknemer om een vorm van werk met meer voorspelbare en zekere
arbeidsvoorwaarden. De lidstaten hebben de mogelijkheid om die termijn
te verlengen tot maximaal drie maanden voor natuurlijke personen die
handelen als werkgever, en kleine, middelgrote en microondernemingen.9 Het wetsvoorstel voorziet hierin door werkgevers die
minder dan tien werknemers hebben de gelegenheid te bieden om binnen
drie maanden op het verzoek te beslissen.10
De Afdeling heeft begrip voor de gedachte dat kleine werkgevers waar
mogelijk moeten worden ontzien bij het opleggen van administratieve
verplichtingen. De toelichting gaat echter niet in op de reden waarom in
het concrete geval deze verlengde beslistermijn voor kleine werkgevers
verlichting van administratieve verplichtingen meebrengt. Voor
werknemers die een dergelijk verzoek doen kan het immers van belang
zijn om snel uitsluitsel te krijgen op hun verzoek. De Afdeling adviseert
om de keuze voor een beslistermijn van drie maanden voor kleine
werkgevers nader te motiveren.
In lijn met het advies van de Afdeling zijn voor dit punt de overwegingen
die aan deze uitzondering ten grondslag liggen nader toegelicht in de
memorie van toelichting. In de artikelsgewijze toelichting bij artikel 2b van
de Wet flexibel werken wordt toegelicht dat het voor kleine werkgevers
overwegend moeilijker zal zijn binnen korte termijn op een verzoek te
reageren. Daarnaast is het voor kleine werkgevers mogelijk wenselijk om
extern advies in te winnen alvorens zij op het verzoek van de werknemer
kunnen reageren. Door werkgevers een langere termijn te geven om op
het verzoek van de werknemer te reageren krijgt deze werkgever meer tijd
om te onderzoeken of en hoe de organisatie aangepast kan worden aan
het verzoek van de werknemer. Daarnaast kunnen de gevolgen voor kleine
werkgevers groot zijn indien niet tijdig op het verzoek van de werknemer
wordt gereageerd.
3. Positie zeevarenden en zeevissers
Artikel 4, tweede lid, onder m en o, en de artikelen 7, 9, 10 en 12 van de
Richtlijn gelden niet voor zeevarenden of zeevissers.11 Door de wijze van
implementatie van deze bepalingen in artikel 7:655, eerste lid, onderdeel s
9

Overweging 48 van de Richtlijn vermeldt het volgende: «Bij de uitvoering van deze richtlijn
moeten de lidstaten vermijden zodanige administratieve, financiële en juridische verplichtingen
op te leggen dat de oprichting en ontwikkeling van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen daardoor zou kunnen worden belemmerd. De lidstaten wordt dan ook verzocht het
effect van hun omzettingswetgeving op kleine en middelgrote ondernemingen te beoordelen,
om ervoor te zorgen dat zij niet onevenredig worden getroffen, en daarbij bijzondere aandacht
te schenken aan micro-ondernemingen en aan administratieve lasten, en de resultaten van die
beoordeling bekend te maken.»
10
Artikel II, tweede lid, van de Wet implementatie EU-richtlijn transparante en voorspelbare
arbeidsvoorwaarden (artikel 2b, tweede lid, van de Wet flexibel werken (nieuw).
11
Artikel 1, achtste lid, van de Richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 962, nr. 4

4

van het Burgerlijk Wetboek (BW), artikel 7:628b, tweede en derde lid, van
het BW en artikel 2b van de Wet flexibel werken gelden deze bepalingen
echter ook voor zeevarenden en zeevissers. In deze gevallen gaat het
wetsvoorstel derhalve verder dan de Richtlijn eist.
De Afdeling merkt in de eerste plaats op dat het de vraag is of de Richtlijn
deze ruimere implementatie toelaat. Enerzijds bepaalt de Richtlijn dat de
betreffende bepalingen «niet gelden» voor deze doelgroep. Anderzijds
betreft het een minimumrichtlijn die afwijking ten gunste van werknemers
toelaat. De Afdeling adviseert om daarom nader toe te lichten of deze
ruimere implementatie mogelijk is.
Daarnaast betreft de ruimere implementatie in elk geval een zogeheten
«nationale kop». Een dergelijke kop is in beginsel geen beleid. De Afdeling
onderkent dat anderzijds in de systematiek van titel 7.10 BW zeevarenden
en zeevissers gelijk worden behandeld met andere werknemers,
behoudens specifieke afwijkingen, zodat de vraag kan worden gesteld of
voor hen ook in dit geval naar Nederlands recht dezelfde regels zouden
kunnen gelden.
De Afdeling adviseert in de toelichting nader in te gaan op het
voorgaande en het voorstel zo nodig aan te passen.
Ten aanzien van de wijze van implementeren van de bepalingen uit de
richtlijn die de positie van zeevarenden en zeevissers regelen zijn
abusievelijk een aantal verwijzingen verkeerd vormgegeven alsmede een
aantal in de richtlijn opgenomen uitzonderingen niet goed in het
wetsvoorstel verwerkt. Het was en is niet de bedoeling van de regering
om in het wetsvoorstel verder te gaan dan de minimumbepalingen van de
richtlijn. Een nationale kop is derhalve niet beoogd. In het bijgestelde
wetsvoorstel zijn de verwijzingen gecorrigeerd en zijn, conform de
richtlijn, de uitzonderingen voor zeevarenden en zeevissers opgenomen.
Ook is de memorie van toelichting ten aanzien van de positie van
zeevarenden en zeevissers en de daarbij geldende uitzonderingen
uitgebreid.
4. De Afdeling verwijst naar de bij dit advies behorende redactionele
bijlage.
De redactionele opmerkingen van de Afdeling zijn overgenomen.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat
het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
De vice-president van de Raad van State,
Th.C. de Graaf
Ik verzoek U, mede namens mijn ambtgenoot de Minister voor Rechtsbescherming, het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 962, nr. 4

5

Redactionele bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van
de Raad van State betreffende no. W12.21.0215/III
–
–

In artikel I, onderdeel D, elfde lid, de term «document» veranderen in
«schriftelijke of elektronische opgave».
Artikel 1, onderdeel D, elfde lid, in overeenstemming brengen met
artikel 6, eerste lid, van de Richtlijn door toe te voegen dat wijzigingen
in de gegevens «zo snel mogelijk» aan de werknemer worden
verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 962, nr. 4

6