TER BESLISSING
Datum
27 oktober 2022

Aan
Van

Minister CC stas
HBJZ

Aanbieding Ministerraad voor voorhang plus doorgeleiding
naar Raad van State van het ontwerp-Uitvoeringsbesluit
verordening hergebruik stedelijk afvalwater

Onze referentie
IenW/BSK-2022/242856
Opgesteld door
Hoofddirectie Bestuurlijke &
Juridische Zaken
T
Beslistermijn
4 november 2022
Bijlage(n)
8

Aanleiding
Ter uitvoering van Verordening (EU) nr. 2020/741 inzake minimumeisen voor
hergebruik van water (PbEU 2020, L 177) is een ontwerpbesluit opgesteld dat op
26 juni 2023 in werking moet treden.
Bijgaand wordt u ten behoeve van:
a. behandeling in de ministerraad van 18 november a.s.,
b. toezending aan de beide kamers in het kader van de voorhangprocedure
na behandeling door de ministerraad, en
c. toezending aan de Koning voor advisering door de Raad van State als in
het ontwerpbesluit door de voorhang geen ingrijpende wijzigingen zijn
aangebracht,
toegezonden:
1. een ontwerp van het Uitvoeringsbesluit verordening hergebruik stedelijk
afvalwater inclusief de nota van toelichting,
2. het aanbiedingsformulier voor de ministerraad,
3. de adviesnota voor de ministerraad,
4. de voorpublicatie voor in de Staatscourant,
5. de brieven aan de Tweede en Eerste Kamer,
6. onderliggende besluitvormende nota’s over het Uitvoeringsbesluit
verordening hergebruik stedelijk afvalwater,
7. de voordracht aan de Koning.
Geadviseerd besluit
Akkoord gaan met toezending aan de ministerraad, voorhangen bij beide Kamers
en daarna doorgeleiding aan de Koning van het ontwerpbesluit (mits geen
ingrijpende wijzigingen tussentijds) en akkoord gaan met voorpublicatie van het
ontwerpbesluit en openbaarmaking van onderliggende besluitvormende nota’s
over het ontwerpbesluit bij aanvang van de voorhang.
Indien u akkoord bent wordt u verzocht de volgende stukken te ondertekenen:
- het aanbiedingsformulier voor de ministerraad,
- de brieven aan de Tweede en Eerste Kamer,
- de voordracht aan de Koning met het verzoek tot voorlegging aan de Raad van
State, en
- de nota van toelichting (niet: de artikelen) bij het ontwerpbesluit.

TOETSPOOL AKKOORD 22-9-2022

Pagina 1 van 4

Beslistermijn
Graag uiterlijk 4 november in verband met behandeling door de ministerraad van
18 november 2022.

Datum
27 oktober 2022

Kernpunten
Met dit besluit worden regels gesteld ter uitvoering van Verordening (EU) nr.
2020/741 inzake minimumeisen voor hergebruik van water (PbEU 2020, L
177) (hierna: de verordening). Deze verordening stelt
minimumkwaliteitseisen voor het hergebruik van effluent van
rioolwaterzuiveringsinstallaties voor de irrigatie van landbouwgewassen.
Naast de minimumeisen bevat de verordening een tweetal kerninstrumenten
die met elkaar samenhangen: een vergunning en een risicobeheerplan.

Bijlage(n)
Divers

-

De verordening geldt rechtstreeks, bij het opstellen van het uitvoeringsbesluit
is slechts beperkt ruimte geweest voor het maken van afwegingen:
1. Een lidstaat kan besluiten dat het in één of meer van zijn
stroomgebiedsdistricten of delen daarvan niet passend is water voor
landbouwirrigatie te hergebruiken. In het besluit is opgenomen dat deze
gebieden bij ministeriële regeling kunnen worden aangewezen.
2. Gedeputeerde staten zijn aangewezen als de bevoegde autoriteit. Zij
verlenen de vergunning, controleren de naleving, en kunnen de verordening
buiten toepassing verklaren bij onderzoeks- en proefprojecten.
3. Lidstaten kunnen in plaats van één vergunning voor het produceren en
leveren van teruggewonnen water ook een vergunning eisen voor de opslag,
de distributie en het gebruik van teruggewonnen water. Hier is geen gebruik
van gemaakt. Een specifieke vergunning voor de opslag, distributie en het
gebruik van teruggewonnen water wordt niet als zinvol en onnodig
complicerend gezien.
4. Lidstaten kunnen voorlichtingscampagnes opzetten en deze aanpassen aan
de schaal waarop hergebruik van water plaatsvindt.

-

Het besluit bevat regels die voorafgaand aan de inwerkingtreding van de
Omgevingswet gelden en wijzigt ook het Besluit activiteiten leefomgeving, het
Besluit kwaliteit leefomgeving en het Omgevingsbesluit
(uitvoeringsregelgeving onder de Omgevingswet). Het uitvoeringsbesluit moet
op 26 juni 2023 in werking treden (vanaf dat moment is de verordening van
toepassing). Naar de meest recente stand van zaken treedt de Omgevingswet
op 1 juli 2023 in werking en zullen de regels onder de nu geldende wetgeving
dus slechts enkele dagen gelden.

Onze referentie
IenW/BSK-2022/242856

Aan
Minister
Van
HBJZ

Krachtenveld
Krachtenveld – Het ontwerpbesluit is in overleg met provincies en waterschappen
tot stand gekomen. Het ministerie van LNV heeft zelf geen inspraak geleverd op
het ontwerpbesluit, maar de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en
Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) gevraagd mee te denken over de
invulling van het risicobeheerplan. In een laat stadium heeft de NVWA daarnaast
ambtelijk meegelezen op het ontwerpbesluit. Het ontwerpbesluit is in het voorjaar
van 2022 geconsulteerd. De VEWIN maakt zich zorgen om de ‘vergrijzing’ van het
grondwater en daarmee de veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening.
Er is op de internetconsultatie geen reactie gekomen op het conceptbesluit vanuit
de agrarische sector.

Pagina 2 van 4

Maatschappelijke context – Er is één casus bekend waarin als pilot effluent van
rioolwaterzuiveringsinstallaties wordt hergebruikt. De vraag naar gezuiverd water
kan toenemen door veranderende klimatologische omstandigheden.

Datum
27 oktober 2022

Uitvoerbaarheid – Het IPO heeft aangegeven dat het lastig is toezicht te houden
op de verplichtingen die gelden ten aanzien van de eindgebruiker van het water
die geen aanvrager is van de vergunning. Voor de ondersteuning in de uitvoering
zijn op Europees niveau richtsnoeren opgesteld. Daarnaast wordt een nationale
handreiking voor het risicobeheerplan opgesteld die kan worden gebruikt bij de
beoordeling van vergunningaanvragen en heeft het RIVM opdracht gekregen een
aanvullend normenkader vast te stellen.

Bijlage(n)
Divers

Onze referentie
IenW/BSK-2022/242856

Aan
Minister
Van
HBJZ

Afstemming:
In het Bestuurlijk Omgevingsberaad (BOb) van 23 maart 2022 zijn afspraken
gemaakt over taakverdeling en de invulling van die taken. Provincies worden
aangewezen als het bevoegd gezag. Enkele taken die bij de provincie zijn
belegd worden door Omgevingsdiensten uitgevoerd.
Het ontwerpbesluit is niet voorgelegd in een ambtelijk voorportaal, omdat
voorstellen die uitsluitend strekken tot implementatie van EU-regelingen
rechtstreeks in de MR kunnen worden geagendeerd.
Juridisch:
Het besluit bevat regels die voorafgaand aan de inwerkingtreding van de
Omgevingswet gelden en wijzigt ook uitvoeringsregelgeving onder de
Omgevingswet. Wijzigingen aan uitvoeringsregelgeving zijn afgestemd met
Bzk.
De verordening werkt rechtstreeks en hoeft niet worden omgezet. Met het
ontwerpbesluit wordt slechts uitvoering gegeven aan de verordening. Als de
verordening niet (tijdig) wordt omgezet kan een inbreukprocedure worden
gestart of kunnen nationale procedures volgen van burgers die rechtstreeks
door rechten of plichten van de verordening worden geraakt.
Financieel:
Financiering van de provincies gebeurt in principe via een decentrale
uitkering. Na een beginperiode van maximaal 5 jaar zullen de kosten worden
gedekt door leges/heffingen.
Het Adviescollege toetsing regeldruk heeft aangegeven dat de
regeldrukeffecten in beeld moeten worden gebracht. Het is lastig een
inschatting te maken van toekomstig gebruik.
Communicatie – Voorlichting over de kwantiteit en kwaliteit van het water en de
resultaten van nalevingscontroles vindt plaats via IPLO.nl.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

Pagina 3 van 4

1

Uitvoeringsbesluit verordening
hergebruik stedelijk afvalwater
IENW/BSK-2022/242673

Ontwerpbesluit inclusief nota
van toelichting

Aanbiedingsformulier
ministerraad
IENW/BSK-2022/242696

Aanbiedingsformulier met
informatie over het
ontwerpbesluit

3

Advies ministerraad
IENW/BSK-2022/243031

Advies aan ministerraad

4

Voorpublicatie
IENW/BSK-2022/244893

Ontwerpbesluit inclusief nota
van toelichting tbv
voorpublicatie in de
Staatscourant.

5

Voorhangbrief Tweede Kamer
IENW/BSK-2022/242875

Aanbieding aan de Tweede
Kamer ivm verplichte
voorhangprocedure

6

Voorhangbrief Eerste Kamer
IENW/BSK-2022/242877

Aanbieding Eerste Kamer ivm
de verplichte
voorhangprocedure

7

Openbaarmaking onderliggende Openbaarmaking onderliggende
nota’s
besluitvormende nota:
IENW/BSK-2022/245983
IenW/BSK-2022/53066

8

Voordracht Koning
IENW/BSK-2022/243132

2

Datum
27 oktober 2022
Onze referentie
IenW/BSK-2022/242856
Bijlage(n)
Divers
Aan
Minister
Van
HBJZ

Voordracht aan de Koning met
het verzoek het voorstel voor
advies voor te leggen aan de
Raad van State

Pagina 4 van 4

•

•

reikwijdte van de vergunningplicht, de regels voor onderzoeksprojecten,
en de aanvullende eisen ter bescherming van de waterkwaliteit van het
teruggewonnen water. Hierop is ook inspraak mogelijk.

Datum
15 februari 2022

De verordening draagt de lidstaten op om een bevoegd gezag aan te
wijzen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). In het
voortraject is met de bestuurlijke koepels (IPO, VNG en UvW) afgestemd
waar de VTH-taken het beste belegd kunnen worden. Hieruit is gebleken
dat de provincies het meest geschikt zijn. Het IPO en IenW hebben een
kader opgesteld met de afspraken waaronder de provincies als bevoegd
gezag optreden (Bijlage 2).

Uiterlijk bij
16 maart 2022

Onze referentie

Bijlage(n)
1
Aan
Minister
Van

IPO heeft verzocht om dit kader bestuurlijk vast te leggen in het
Bestuurlijk Omgevingsberaad (BoB, voorgezeten door de Staatssecretaris)
of de Stuurgroep Water (SGW, voorgezeten door de Minister). Voorgesteld
wordt om het vast te leggen in het BoB en het ter informatie aan te
bieden aan de SGW. Deze keuze is gemaakt omdat het een VTH-taak
betreft. In december is een brief naar de kamer gegaan over het beleggen
van nieuwe VTH-taken. Hierin staat beschreven dat de beslissing over het
beleggen van de nieuwe taak ter informatie of besluit moet worden
voorgelegd aan het BoB 1.

Financiële Consequenties
Uit artikel 2 van de Financiële Verhoudingswet volgt dat het Rijk met de
provincies afspraken maakt hoe de extra kosten gefinancierd worden 2. Om de
kosten in beeld te brengen, hebben IenW en IPO een onderzoek laten uitvoeren.
Op basis hiervan is het voorstel om de eerste 5 jaar een vergoeding van EUR
250,000 per jaar aan de provincies te verlenen, via een decentralisatie-uitkering.
Na deze vijf jaar zullen de kosten via leges worden gecompenseerd. De reden
voor deze splitsing is dat in de eerste jaren nog weinig aanvragen verwacht
worden, terwijl de capaciteit om vergunningen te beoordelen wel al moet worden
opgebouwd. De kosten worden gedekt uit hoofdstuk 12 artikel 11. Er is voldoende
financiële ruimte op dit artikel en er is daarom geen mutatie nodig in de
voorjaarsnota. Zie toelichting voor details over de financiële uitwerking.
Uitvoering
Om initiatiefnemers en vergunningverleners te ondersteunen, wordt momenteel
een onderzoek uitgevoerd wat moet duidelijk maken hoe hergebruik van
gezuiverd afvalwater veilig kan plaatsvinden voor milieu, mens en dier in de
Nederlandse context. Dit onderzoek wordt gecoördineerd door STOWA (Stichting
voor toegepast onderzoek waterbeheer). De uitkomsten van dit onderzoek
worden verwerkt in een losstaand kader voor vergunningverleners.
Politieke context
Er zijn geen gevoeligheden rond dit onderwerp. Wel heeft VEWIN aangedrongen
op het belang van grondwaterbescherming. Dit wordt meegenomen in het STOWA
onderzoek.
Duurzaamheid
Hergebruik van gezuiverd afvalwater wordt gezien als een belangrijke strategie
1
2

Bijlage bij brief IenW/BSK-2021/291400
kamerbrief 35 570 B nr 8 d.d. 30 okt 2020
Pagina 2 van 6

•

•

•

Op initiatief van het IenW wordt gewerkt aan een helder kader waarop het
bevoegde gezag de te verlenen vergunningen, het toezicht en de handhaving
kan baseren en toetsen.
Na 3 jaar zal er een evaluatie plaatsvinden. Hierin worden in ieder geval het
aantal vergunningsaanvragen en de kosten per initiatief voor de
vergunningverlener geëvalueerd. Tevens wordt bezien of het vanuit de VTHuitvoering wenselijk is al vroegtijdig over te gaan op leges. In het
evaluatiemoment wordt ook de betrokkenheid van te raadplegen partijen
geëvalueerd.

Datum
15 februari 2022
Onze referentie
Uiterlijk bij
16 maart 2022
Bijlage(n)
1
Aan
Minister
Van

Een aantal onderdelen van de verordening kan het beste op nationaal niveau
worden geregeld en hiervan is afgesproken dat het Rijk dit voor haar rekening
neemt. Het gaat dan bijvoorbeeld om het informatievoorziening richting de EU
en internationale afstemming (artikel 8 van de verordening).

Financiële consequenties
Uit de Financiële Verhoudingswet volgt dat de provincies deze taak kostenneutraal
op zich nemen. Dit betekent dat er een afspraak met het Rijk moet worden
gemaakt over hoe de kosten worden gecompenseerd. Over de dekking en proces
is contact geweest met het ministerie van BZK waarbij is verwezen naar een
kamerbrief welke nadere duiding geeft over hoe artikel 2 uit de FinanciëleVerhoudingswet toe te passen 3. Hierin wordt aangegeven dat er kwantitatieve
onderbouwing van de kosten gemaakt moet worden en dat op basis hiervan
afspraken over de kosten worden gemaakt.
Om deze kwantitatieve onderbouwing van de VTH-kosten te geven is vorig jaar
een rapport opgesteld door Arcadis (Bijlage 3). In onderling overleg tussen IenW
en IPO is voorgesteld dat de provincies gedurende de eerste vijf jaar een
vergoeding van Rijk krijgen van EUR 250.000 per jaar. Arcadis heeft drie
verschillende scenario’s opgesteld voor kosten, en het overeengekomen bedrag
komt overeen met het laagste kostenscenario. Na vijf jaar worden de kosten via
leges gedekt. Een overweging die hierbij speelt is dat te hoge leges ertoe kunnen
leiden dat initiatieven lastig van de grond komen, terwijl hergebruik van RWZIeffluent wel als een effectief middel tegen verdroging wordt gezien (mits het veilig
gebeurt en water voldoende wordt gezuiverd). Daarnaast kan het bijdragen aan
een verbetering van oppervlaktewaterkwaliteit doordat effluent naar verwachting
extra gezuiverd zal worden om veilig hergebruik mogelijk te maken. Daarnaast
zullen in de eerste jaren de kosten relatief hoog zijn vanwege kennisontwikkeling
bij provincies om vergunningverlening goed vorm te geven.
De vereiste financiële middelen wordt gedekt uit hoofdstuk 12 artikel 11, WKKopdrachten (1211U04010001). De middelen worden op basis van advies van BZK
via een decentralisatie-uitkering aan het provinciefonds uitgekeerd.

3

kamerbrief 35 570 B nr 8 d.d. 30 okt 2020
Pagina 6 van 6