Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3493
Vragen van de leden Bergkamp en Sjoerdsma (beiden D66) aan de Ministers
van Veiligheid en Justitie en van Buitenlandse Zaken over de brief van een
Nederlandse politieliaison in Thailand aan de Thaise autoriteiten getiteld
«Request for initiating an investigation in Thailand» in de zaak-Van Laarhoven
van 14 juli 2014 (ingezonden 14 juni 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie), mede namens
de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 13 september 2016)Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3457
Vraag 1
Kent u het bericht «Zonder geld ben je niets in een Thaise gevangenis»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 5
Bent u van mening dat de Thaise detentieomstandigheden, waarin de heer
Van Laarhoven verkeert en zoals beschreven in het bericht «Zonder geld ben
je niets in een Thaise gevangenis»,2 voldoen aan de vereisten om de rechten
van gedetineerden zoveel mogelijk te waarborgen, zoals vastgelegd in het
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM)? Zo ja, kunt u dat onderbouwen? Zo nee,
waarom niet?
Bent u van mening dat Nederland de omgang van Nederlandse gedetineerden in het buitenland zou moeten relateren aan de in het EVRM beschreven
rechten van gedetineerden en alles in het werk zou moeten stellen deze
rechten voor Nederlandse gedetineerden in het buitenland te waarborgen? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, op welke manier wordt deze taak in het geval van
Van Laarhoven uitgevoerd?
Klopt het dat u bevoegd bent dit verzoek aan de Thaise autoriteiten te
richten? Zo ja, bent u voornemens alles waar u bij machte bent hiertoe te
ondernemen, ook gezien de zorgwekkende medische toestand van de heer

1

http://www.volkskrant.nl/buitenland/zonder-geld-ben-je-niets-in-een-thaisegevangenis~a4282280/
2
http://www.volkskrant.nl/buitenland/zonder-geld-ben-je-niets-in-een-thaisegevangenis~a4282280/

ah-tk-20152016-3493
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Van Laarhoven? Welke acties onderneemt u hiertoe momenteel? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2, 3 en 5
In landen waar de detentieomstandigheden zwaar zijn, ontvangen Nederlandse gedetineerden die dat nodig hebben en wensen een uitgebreidere, op
maat gesneden consulaire bijstand dan in andere landen. Onder de uitgebreidere consulaire bijstand vallen vervolgbezoeken door medewerkers van
Buitenlandse Zaken, sociale, maatschappelijke of geestelijke zorg van één van
de subsidiepartners in de gedetineerdenbegeleiding, een maandelijkse gift (in
geld of natura) en medicijnen.
Thailand behoort tot de landen waarin het Ministerie van Buitenlandse Zaken
aan Nederlandse gedetineerden de uitgebreidere consulaire bijstand verleent.
Over het beleid inzake de consulaire bijstand aan Nederlandse gedetineerden
in buitenlandse gevangenschap en onder meer de zogenoemde «landenlijst»
is uw Kamer geïnformeerd met de brief van 10 oktober 2014 (Kamerstuk
30 010, nr. 21).
Het monitoren van de detentieomstandigheden in een individueel geval
maakt onderdeel uit van de consulaire bijstand. Nederland spreekt de
autoriteiten van landen aan op misstanden en bij problemen. Vooral wanneer
duidelijk is dat Nederlandse gedetineerden slechter worden behandeld dan de
andere gedetineerden in dezelfde omstandigheden, spreekt Nederland de
autoriteiten hierop aan. Dit betreft voor de gedetineerde zaken zoals de
medische zorg, het kunnen voeren van telefoongesprekken en het kunnen
ontvangen van bezoek, vitamines, post en lectuur. De Nederlandse ambassade in Bangkok onderhoudt over deze onderwerpen regelmatig contact met
de heer Van Laarhoven en met de penitentiaire inrichting waar hij verblijft.
Thailand is als niet-lid van het EVRM niet aan dit verdrag gebonden. Thailand
heeft in 2007 het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of
onterende straftoepassingen geratificeerd. Nederland vraagt onder meer in
EU-verband aandacht voor de Thaise detentieomstandigheden.
Vraag 4
Ziet u inmiddels mogelijkheden de heer Van Laarhoven naar Nederland te
halen door middel van een tijdelijke overbrenging in het kader van het in
Nederland lopende strafrechtelijk onderzoek tegen betrokkene wegens
mogelijke belastingontduiking en witwassen, zoals u stelt in uw brief van
26 april 2016 aan de advocaat van de heer Van Laarhoven?
Antwoord 4
Het Openbaar Ministerie (OM) bepaalt welke instrumenten het wanneer nodig
acht in het kader van een lopend strafrechtelijk onderzoek.
Vraag 6
Kunt u zich uw antwoord op eerdere vragen herinneren, waarin u stelt: «(a)lle
feiten waarvoor de heer Van Laarhoven veroordeeld is, hebben betrekking op
overtredingen die strafbaar zijn gesteld volgens de Thaise Anti-witwaswet»
en «(d)e rechtbank benadrukt hierbij dat het niet gaat om vervolging voor de
drugsdelicten maar om witwassen van drugsgelden»?3
Antwoord 6
Ja.
Vraag 7
Kunt u concreet toelichten wat in Thailand precies verstaan wordt onder het
witwassen van drugsgeld?
Antwoord 7
De Thaise rechtbank verwijst in haar vonnis tegen de heer Van Laarhoven
naar de Wet Voorkoming en Bestrijding van Witwassen. Als ik het vonnis
goed begrijp wordt daarin bepaald dat een strafbaar feit betreffende drugs,
een gronddelict is voor witwassen. Daarnaast staat in het vonnis dat met een
gronddelict mede bedoeld wordt een strafbaar feit, begaan in het buitenland
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2218

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

wat ook in Thailand bestraft zou kunnen worden indien dat feit in Thailand
had plaatsgevonden.
Vraag 8
Voor welke overtredingen, die strafbaar zijn gesteld volgens de Thaise
antiwitwaswetgeving, is Van Laarhoven precies veroordeeld?
Antwoord 8
De vertaling van het vonnis die ik tot mijn beschikking heb, stelt dat de
verdachten schuldig zijn bevonden aan overtreding van de Wet Voorkoming
en Bestrijding van Witwassen. Deze wet stelt strafbaar de gebruikmaking van
Thailand om vermogen van criminele herkomst om te zetten in een wettig
vermogen, aldus de Thaise rechtbank in haar motivering.
Vraag 9 en 10
Wat bedoelt u in het verlengde van vraag 5 met uw uitspraak in uw antwoord
op de eerdere vragen (vragen 6 en, te weten «(h)et gronddelict betreft
volgens de rechtbank een drugsdelict dat strafbaar is in Thailand»?4
Over welk gronddelict heeft u het hier precies? Klopt het dat het gaat om het
gronddelict zoals is omschreven in (de vertaling van) het Thaise vonnis,
namelijk: «[...] dat verdachte 1 verschillende coffeeshops in Nederland had
waar cannabis werd verkocht [...]» (blad 58), althans «[...] dat verdachte 1
cannabis verkocht en in bezit had in Nederland [...]» (blad 60) en dat dit gaat
om «daden buiten het koninkrijk [Thailand, opm. vragenstellers] gepleegd»
(blad 62)? Zo nee, kunt u dit uitgebreid toelichten?
Antwoord 9 en 10
Ik neem aan dat u hiermee doelt op mijn antwoord op vraag 4 in uw eerdere
vragen van 24 februari 20165. In antwoord op uw vraag of de Thaise rechter
de verkoop van cannabis ten grondslag legt aan de herkomst van het geld
dat in Thailand zou zijn witgewassen, heb ik hiermee aangegeven wat de
vertaling van het vonnis welke ik tot mijn beschikking heb, stelt over de
relatie tussen witwassen en drugs.
In de mij ter beschikking staande vertaling van het vonnis staat dat de Thaise
rechtbank overweegt dat de verdachten niet direct voor een drugsdelict
worden vervolgd, maar voor witwassen. De rechtbank heeft in dat kader,
blijkens het vonnis, beoordeeld of het feit, ook al is het begaan in een ander
land, in Thailand een gronddelict zou zijn. Het gronddelict voor witwassen
betreft volgens de rechtbank een in Thailand strafbaar feit betreffende drugs.
Vaststaat dat het gronddelict in het buitenland heeft plaatsgevonden, zo staat
in het vonnis.
Vraag 11 en 13
Kunt u uitsluiten dat het in Thailand uitgeven van vermogen, dat Van
Laarhoven in Nederland op legale wijze met de verkoop van cannabis binnen
het Nederlandse gedoogbeleid heeft verdiend, een rol heeft gespeeld in de
veroordeling Van Laarhoven door de Thaise rechter? Zo ja, voor het uitgeven
van welk drugsgeld is Van Laarhoven dan wel veroordeeld volgens de Thaise
rechter? Zo nee, hoe duidt u deze gang van zaken gezien het feit dat, zoals u
zelf stelt in uw antwoord op de eerdere vragen (vragen 6 en 11), The Grass
Company op gedoogde wijze cannabis verkocht?6
Kunt u uitsluiten dat de gedoogconstructie in Nederland waarbinnen de heer
Van Laarhoven zijn geld heeft verdiend, een rol heeft gespeeld in de
veroordeling van Van Laarhoven voor de Thaise rechter?
Antwoord 11 en 13
In de mij ter beschikking staande vertaling van het vonnis blijkt dat de Thaise
rechtbank heeft overwogen dat de verdachten niet hebben aangetoond welk
gedeelte van hun inkomsten legaal was verkregen en hoe dit geld naar
Thailand is overgemaakt. Ten aanzien van de gang van zaken verwijs ik naar
de gerechtelijke procedure waarin de handelwijze van de Nederlandse Staat

4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1615
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2218
6
Idem
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

door de rechtbank en het gerechtshof Den Haag als rechtmatig is geoordeeld.
De voorzieningenrechter overwoog dat het hier een verdenking betreft ter
zake van overtreding van niet alleen de Opiumwet, maar dat het om
meerdere verdenkingen gaat.
Vraag 12
Kunt u aangeven of en zo ja, waar, uit het Thaise vonnis volgt dat het geld
dat zou zijn witgewassen een andere herkomst heeft dan de (gedoogde)
verkoop van cannabis in de shops van The Grass Company?
Antwoord 12
Uit het Thaise vonnis volgt dat opbrengsten uit coffeeshops in Nederland de
herkomst vormen van het witgewassen geld.
Vraag 14, 15 en 16
Kunt u zich uw antwoord op vraag 17 van de eerdere vragen herinneren,
waarin u stelt dat in zijn algemeenheid «het investeren van wederrechtelijk
verkregen vermogen in een ander land een zeker risico met zich meebrengt
om in dat land te worden vervolgd»?7
Over welk «wederrechtelijk verkregen vermogen» heeft u het precies?
Klopt het dat het «wederrechtelijk verkregen vermogen» dat Van Laarhoven in
een ander land, in dit geval Thailand, heeft geïnvesteerd het vermogen is dat
hij verdiend heeft met de gereguleerde verkoop van cannabis binnen het
Nederlandse gedoogbeleid?
Antwoord 14, 15 en 16
De heer Van Laarhoven is blijkens het Thaise vonnis veroordeeld voor
witwasdelicten gepleegd in Thailand. Volgens de Thaise rechter was er sprake
van wederrechtelijk verkregen vermogen. Het vermogen is verkregen uit een
drugsdelict (het onder antwoord 7. genoemde gronddelict) gepleegd buiten
Thailand, zo staat in het vonnis.
Vraag 17, 18, 19, 20 en 21
Acht u het wenselijk dat wanneer iemand in Nederland op legale wijze
vermogen verkrijgt en dit in een ander land uitgeeft, het risico loopt
buitenproportionele straffen opgelegd te krijgen, zoals Van Laarhoven in dit
geval?
Kunt u concreet stellen welke risico’s u in zijn algemeenheid voor Nederlandse coffeeshopeigenaren ziet, die hun in Nederland binnen het gedoogbeleid verdiende vermogen in het buitenland uitgeven?
Bent u het er mee eens dat dit risico door de Nederlandse overheid in de
hand wordt gewerkt met het bestaande gedoogbeleid rondom coffeeshops?
Kunt u aangeven op welke wijze deze Nederlandse ondernemers op dit risico
attent worden gemaakt?
Hoe bent u van plan in de toekomst de risico’s die deze ondernemers in het
buitenland lopen te verminderen?
Antwoord 17, 18, 19, 20 en 21
Het OM verdenkt de heer Van Laarhoven van overtreding van de Opiumwet,
valsheid in geschrift, het leiding geven en deelnemen aan een criminele
organisatie en het plegen van fiscale fraude. Dat het hier gaat om iemand die
in Nederland zijn vermogen op legale wijze heeft verkregen, is een stelling
die ik vooralsnog dan ook niet kan onderschrijven. Voor zover het gaat om
vermogen dat werd verkregen door middel van activiteiten die vallen onder
het Nederlandse gedoogbeleid, merk ik op dat het algemeen bekend is dat
het Nederlandse gedoogbeleid met betrekking tot de verkoop van softdrugs
in coffeeshops een uitzondering vormt in de wereld. Hiervan zijn ook de
Nederlandse coffeeshopondernemers op de hoogte. In het overgrote deel van
de landen is de verkoop van cannabis verboden. De wetgeving (inclusief de
hoogte van de straffen) van andere landen behoort tot de soevereiniteit van
die landen. Ik kan niet uitsluiten dat aan het uitgeven van onder het gedoogbeleid verdiend vermogen in het buitenland risico’s verbonden zijn.

7

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2218

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

De reisadviezen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken wijzen alle
Nederlanders in algemene zin op de toepasselijkheid van andere wetten,
zeden en gewoonten in het buitenland. Ik acht het geen overheidstaak om
ondernemers op verdere specifieke risico’s in het buitenland te attenderen.
Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 1 van de vragen van 24 februari
20168 is zowel mondeling als schriftelijk informatie verstrekt aan de Thaise
autoriteiten over het Nederlandse gedoogbeleid.
Vraag 22
Kunt u uw antwoord op van eerdere vragen (vraag 1) herinneren, waarin u
stelt dat u van mening bent dat de informatie over het gedoogbeleid door het
Openbaar Ministerie aan de Thaise autoriteiten in de Thaise strafzaak tegen
de heer Van Laarhoven «voldoende representatief, onafhankelijk en deskundig is geweest»?9
Antwoord 22
Ja.
Vraag 23
Kunt u aangeven op welke wijze de betrokken verbalisanten de verstrekking
van deze informatie hebben geverbaliseerd, een en ander conform hun
verbaliseringsplicht, zoals die volgt uit artikel 152 van het Wetboek van
Strafvordering?
Antwoord 23
Zoals reeds aangegeven in het antwoord op vraag 1 van de Kamervragen van
de leden Bergkamp en Sjoerdsma van 24 februari 201610 is op diverse
momenten uitleg gegeven over het gedoogbeleid. De daar genoemde
gevallen vallen niet onder de verbaliseringsplicht van art. 152 Sv.
Vraag 24
Waarom is in de door u bijgevoegde PowerPointpresentatie en brief aan de
Thaise autoriteiten bijvoorbeeld niet vermeld dat in Nederland strafzaken
tegen coffeeshopeigenaren steeds vaker geseponeerd worden of afgedaan
volgens artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht?
Antwoord 24
Het Nederlandse onderzoek richt zich niet alleen op overtreding van de
Opiumwet. Er is ook sprake van een verdenking van witwassen, valsheid in
geschrift, fiscale fraude en deelneming aan een criminele organisatie.
Vraag 25
Bent u desondanks van mening dat de informatievoorziening in de zaak-Van
Laarhoven afdoende is geweest? Zo ja, waarom?
Antwoord 25
Ja. Zie hiervoor ook mijn antwoord op vraag 1 van uw eerdere Kamervragen
van 24 februari 201611.
Vraag 26
Kunt u zich uw antwoord op vraag 8 van eerdere vragen herinneren, waarin u
stelt dat uit het oogpunt van zorgvuldigheid besloten is de zaken die in
behandeling waren bij de betreffende officier van justitie Van Delft, nader te
laten bezien op eventuele onvolkomenheden en tot op heden geen «wezenlijke onvolkomenheden aan het licht (zijn) gekomen die van invloed zijn
geweest op deze strafzaak»?12
Antwoord 26
Ja.

8

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2218
Idem
10
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2218
11
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2218
12
Idem
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5

Vraag 27
Hoe duidt u het feit dat de betreffende officier van justitie in een eerder
interview met NRC («Drugsofficier is nu zelf verdachte», 6 februari 2016)13, zei
dat Van Laarhoven «de belasting bedonderde», terwijl tot op heden nog geen
veroordeling uit de Nederlandse strafzaak tegen Van Laarhoven is geweest
wegens mogelijke belastingontduiking en witwassen?
Antwoord 27
Ik vind deze formulering ongelukkig, nu de heer Van Laarhoven zoals gezegd
verdachte is en nog niet is veroordeeld.
Vraag 28
Kunt u aan de hand van actief onderzoek, de uitlatingen in het NRC van de
betreffende officier van justitie in acht nemend, uitsluiten dat een gebrek aan
onafhankelijkheid of persoonlijke hetze van de betreffende officier van invloed
is geweest op de Nederlandse strafzaak tegen Van Laarhoven?
Antwoord 28
Ik beschik niet over aanwijzingen om te veronderstellen dat er sprake is van
een gebrek aan onafhankelijkheid of persoonlijke hetze van de betreffende
officier die van invloed is geweest op de Nederlandse strafzaak. Bovendien is
het onderzoek sinds januari 2015 in handen van meerdere officieren van
justitie.
Vraag 29
Klopt het dat momenteel in Nederland al enkele jaren een strafrechtelijk
onderzoek loopt tegen Van Laarhoven wegens mogelijke belastingontduiking
en witwassen, maar dat dit tot nog toe nog niet tot een veroordeling heeft
geleid?
Antwoord 29
De grondslag van de verdenking die het Nederlandse OM tegen de heer Van
Laarhoven heeft, omvat uiteenlopende strafbare feiten. Het klopt dat dit nog
niet tot een veroordeling in Nederland heeft geleid.
Vraag 30 en 31
Hoe duidt u het feit dat de straf voor witwassen in Nederland maximaal acht
jaar is en Van Laarhoven in Thailand veroordeeld is tot 103 jaar cel, terwijl hij
in Nederland (nog) niet voor mogelijke belastingontduiking en witwassen is
veroordeeld?
Deelt u de mening dat de Thaise veroordeling van Van Laarhoven tot 103 jaar
cel niet in proportie is met de maximale straf die hij in Nederland opgelegd
zou kunnen krijgen naar aanleiding van het lopende strafrechtelijk onderzoek?
Antwoord 30 en 31
De heer Van Laarhoven is in Thailand veroordeeld voor witwasdelicten en
niet in Nederland. De geldende wetgeving in Thailand behoort tot de
soevereiniteit van Thailand.
Vraag 32
Kent u het bericht «advocaat tipte officier van justitie Van Delft over mogelijke
liquidatie door Tilburgse onderwereld»14 en «Officier die valse bedreiging
meldde, wordt niet vervolgd»15?
Antwoord 32
Ja.

13

http://www.nrc.nl/next/2016/02/06/drugsofficier-is-nu-zelf-verdachte-1584072
http://www.bd.nl/regio/tilburg-e-o/tilburg/advocaat-tipte-officier-van-justitie-van-delft-overmogelijke-liquidatie-door-tilburgse-onderwereld-1.5839674
15
http://www.nrc.nl/handelsblad/2016/04/23/officier-die-valse-bedreiging-meldde-wordt-niet-v1611214
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

6

Vraag 33
Waarom zou u, zoals u stelt in de beantwoording van eerdere vragen (vraag
2, 3 4, en 5), geen oordeel kunnen geven over de uitspraak van een buitenlandse rechter?16
Antwoord 33
Het geeft in zijn algemeenheid geen pas te oordelen over rechterlijke
uitspraken. In het geval van buitenlandse rechterlijke uitspraken komt daarbij
dat deze behoren tot de soevereiniteit van dat land. Deze soevereiniteit geldt
andersom evenzeer. Buitenlandse ambassades mengen zich niet in de
rechtsgang van buitenlandse gedetineerden in Nederland. Zie o.a. de brief
aan uw Kamer over gedetineerdenbegeleiding buitenland van 18 november
2015, Kamerstuk 30 010, nr. 25.
Vraag 34
Kunt u dit relateren aan uitspraken van de Minister-President en de Minister
van Buitenlandse Zaken in de zaak-Ebru Umar?17
Antwoord 34
Ebru Umar heeft de gebruikelijke consulaire bijstand ontvangen. Nederland
heeft niet geïntervenieerd in de Turkse rechtsgang. Mevrouw Umar werd
daarin bijgestaan door een advocaat.
Verder voert Nederland in algemene zin een dialoog met Turkije over de
vrijheid van meningsuiting van journalisten en persvrijheid.

16
17

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1615
http://www.nrc.nl/next/2016/04/27/rutte-is-juist-luidruchtig-over-umar-1615478

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

7