Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer
containers met gevaarlijke gassen
Rapportage van de samenwerkende inspecties

Datum
Status

20 januari 2010
Definitief

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Colofon

VROM-Inspectie
Directie Uitvoering
Programma Milieugevaarlijke Stoffen
Rijnstraat 8
Postbus 16191
2500 BD Den Haag
Deze publicatie is te downloaden via
www.vrominspectie.nl
Publicatienummer: 9318
Datum publicatie: januari 2010

Pagina 2 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Inhoud

Inleiding........................................................................................................................ 4
1

Werkwijze ......................................................................................................... 6

1.1

Selectie van containers ........................................................................................................ 6

1.2

Controle van de containers ................................................................................................... 6

1.3

Uitgasprocedure (vanaf 1 mei 2009) ..................................................................................... 7

1.4

Vervolgacties AI en VWA ...................................................................................................... 8

1.5

Vastlegging gegevens .......................................................................................................... 8

2

Resultaten havencontroles .................................................................................. 9

2.1

Aantallen containers en overschrijdingen grenswaarde ............................................................ 9

2.2

Onderscheid actief gegast versus uitdampend gas ................................................................. 10

2.3

Herkomst van de containers ............................................................................................... 11

2.4

Samenvatting resultaten .................................................................................................... 11

3

Ondernomen acties .......................................................................................... 12

3.1

Algemeen......................................................................................................................... 12

3.2

Arbeidsveiligheid ............................................................................................................... 12

3.3

Consumentenveiligheid ...................................................................................................... 13

4

Samenvatting resultaten en ondernomen acties................................................... 15

Bijlage 1
Bijlage 2

Procedure controle containers
Wet- en regelgeving

Pagina 3 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Inleiding

In de praktijk blijkt dat een deel van de containers die aankomen in de Nederlandse
havens gasvormige stoffen bevatten. Soms doen deze gasvormige stoffen zich voor
in concentraties die uitstijgen boven de (wettelijke) grenswaarden1 voor de
beroepsbevolking, hierna genoemd: grenswaarde. Deze gasvormige stoffen
bevinden zich in de containerlucht tussen en in de getransporteerde goederen. Het
zou daarom beter zijn om te spreken over “stoffen in de containerlucht”, maar
omwille van de leesbaarheid wordt aangesloten bij de meer gangbare aanduiding
“gevaarlijke gassen in containers”.
Het gaat enerzijds om stoffen die bewust zijn toegevoegd om te voorkomen dat
insecten en andere organismen via materialen worden ingevoerd in Europa (actief
gegast) en anderzijds om stoffen die uit de daarin vervoerde producten uitdampen
(niet actief gegast). Bij de bewust toegevoegde stoffen gaat het om
bestrijdingsmiddelen zoals bijvoorbeeld methylbromide en fosfine. In sommige
gevallen worden deze bestrijdingsmiddelen toegevoegd om tegemoet te komen aan
internationale fytosanitaire eisen of aan eisen van afnemers. Bij de stoffen die
afkomstig zijn uit de producten in de container gaat het bijvoorbeeld om
oplosmiddelen, zoals methyleenchloride, benzeen en tolueen die zijn achtergebleven
na het productieproces en tijdens het transport vrijkomen in de container.
De risico‟s van containers die gevaarlijke gassen bevatten betreffen vooral risico‟s
voor werknemers bij het openen van de containers en risico‟s voor consumenten bij
gebruik van de vervoerde producten. Om deze risico‟s te beheersen moeten de
juiste voorzorgmaatregelen worden getroffen aan het einde van de keten,
bijvoorbeeld bij het openen van een container.
Naar aanleiding van incidenten die hebben plaatsgevonden bij het onvoorbereid
openen van containers zijn Kamervragen gesteld en is er een motie ingediend door
de Kamerleden Poppe en Boelhouwer. Deze motie is door de Kamer gesteund. De
motie heeft onder andere als doel “het inrichten van een samenwerkend
handhavingsteam bestaande uit de VROM-Inspectie en andere handhavende
inspecties met als taak per jaar gericht minimaal 1.000 containers te controleren op
gassingen met bestrijdingsmiddelen.” Door de regering is toegezegd deze motie uit
te voeren.
Al vóór de uitvoering van de motie is door de Arbeidsinspectie (AI),
Belastingdienst/Douane, Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW), Voedsel en Waren
Autoriteit (VWA) en de VROM-Inspectie (VI) een „Convenant inzake samenwerking
bij de controle van gevaarlijke gassen in importcontainers‟ afgesloten. De in dit
convenant afgesproken samenwerking heeft tot doel een grotere effectiviteit en
efficiëntie van het toezicht op de naleving van regelgeving voor gevaarlijke gassen
in importcontainers te realiseren.
Op 20 mei 2009 is in een tussenrapportage over het eerste deel van de 1.000
controles (523) gerapporteerd aan de Tweede Kamer.
Deze rapportage van de samenwerkende inspectiediensten en de Douane is een
rapportage over het totaal van de 1.053 controles uitgevoerd in de periode van 1
oktober 2008 tot 1 oktober 2009.

1

Voorheen MAC-waarde.
Pagina 4 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Vanaf 1 mei 2009 is de uitvoering van de motie Poppe/Boelhouwer aangescherpt,
zoals minister Cramer heeft toegezegd in de brief aan de Tweede Kamer van 27
februari 2009 (kenmerk RB2009017176, TK22343, nr. 224). De aangescherpte
werkwijze is in deze rapportage beschreven.

In bijlage 1 is de procedure voor de controle van containers door de
Inspectiediensten opgenomen.
De relevante wet- en regelgeving op basis waarvan inspecties van containers plaats
vinden, is opgenomen in bijlage 2 van deze rapportage.

Pagina 5 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

1

Werkwijze

1.1

Selectie van containers
Voor de selectie van de containers worden vier selectiemethoden gebruikt.
1. Een aselecte steekproef (250 stuks).
2. Een selectie op basis van de vervoersregelgeving voor gevaarlijke stoffen (150
stuks).
3. Een selectie op basis van douaneregelgeving én op basis van goederensoorten
en landen van herkomst (500 stuks).
4. Een selectie uitsluitend op basis van goederensoorten en landen van herkomst
(100 stuks).
Op deze wijze worden ten minste 1.000 containers geselecteerd die vervolgens
worden gecontroleerd op de aanwezigheid van gevaarlijke gassen.
In de periode van 1 oktober 2008 tot 1 oktober 2009 zijn volgens selectiemethode 1
iets meer dan 250 containers geselecteerd. Met selectiemethode 2 is minder dan de
helft van het voorgenomen aantal geselecteerd (ruim 40%). In selectiemethode 3 is
ongeveer 90% van het voorgenomen aantal containercontroles geselecteerd. De
geringere aantallen geselecteerde containers in de selectiemethoden 2 en 3 zijn
gecorrigeerd doordat binnen selectiemethode 4 bijna drie keer zoveel containers zijn
geselecteerd. De verschillen tussen voorgenomen en gerealiseerde aantallen hebben
geen nadelige gevolgen gehad voor de kwaliteit van de uitvoering.
In 2008 is door de samenwerkende diensten begonnen met een risicoanalyse om
systematisch kennis van het probleem te krijgen. Voor de controles tussen 1 oktober
2008 en 1 oktober 2009 was er echter nog geen sterke relatie gevonden tussen het
soort goederen en de concentraties gassen. Ook een relatie met de landen van
herkomst was nog moeilijk te leggen. Er waren slechts drie indicaties van relaties:
voedingsmiddelen lijken meer gegast te zijn, kleding en schoenen uit Zuidoost Azië
lijken meer industriële chemicaliën uit te dampen en Azië heeft een belangrijk
aandeel in de totale containerstroom.
Door het ontbreken van een duidelijke relatie tussen de soorten goederen en de
concentraties gassen, is de selectie voor een belangrijk deel (zie bovengenoemde
beschrijving van methoden) gericht op goederen waarmee consumenten intensief
en/of langdurig contact hebben, zoals schoenen, matrassen, kleding, voeding,
tabak, speelgoed en medicijnen. Door het belangrijke aandeel van Azië in de totale
containerstroom hebben de meeste geselecteerde containers Azië als herkomst.

1.2

Controle van de containers
De geselecteerde containers zijn in de periode van 1 oktober 2008 tot 1 oktober
2009 gecontroleerd volgens een vooraf vastgestelde procedure die is vastgelegd in
het plan van aanpak „Operatie Tegengas‟ voor de periode tot 1 mei 2009 en in het
plan van aanpak „Operatie Tegengas II‟ voor de periode na 1 mei 2009. In het plan
van aanpak „Operatie Tegengas II‟ is de aangescherpte werkwijze is opgenomen.
De procedure is samengevat weergegeven in bijlage 1 van deze rapportage.
De hoofdlijn van de procedure is dat eerst een indicatieve meting wordt uitgevoerd.
Als deze meting positief uitvalt (dat wil zeggen dat één of meerdere gevaarlijke
Pagina 6 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

gassen in de containerlucht worden gemeten), dan wordt een luchtmonster
genomen en geanalyseerd in een laboratorium.
Wanneer het resultaat van de laboratoriumanalyse boven de grenswaarde voor de
beroepsbevolking uit blijkt te komen, informeren de diensten die de metingen in de
haven (laten) uitvoeren (IVW, Douane en VI) de AI conform de vastgelegde
procedure. De VWA wordt geïnformeerd bij een concentratie gevaarlijk gas dat zich
boven tienmaal de grenswaarde bevindt. Zie voor een toelichting hierop de
beantwoording van vragen van de Kamerleden Poppe, Boelhouwer en Neppérus
(ingezonden 4 februari 2009, Kamervragen met antwoord 2008-2009, nr. 1745,
Tweede Kamer).
Vanaf 1 mei 2009 is de werkwijze gehanteerd dat containers waarbij een gevaarlijk
gas boven de grenswaarde is gemeten, de haven pas mogen verlaten nadat deze
gasvrij zijn gemaakt (concentratie gevaarlijke gassen onder grenswaarde)2. Hiertoe
dient een uitgasprocedure te worden gevolgd zoals in paragraaf 1.3 is beschreven
(zie ook stroomschema 2 van bijlage 1).

1.3

Uitgasprocedure (vanaf 1 mei 2009)
Bij de uitgasprocedure wordt onderscheid gemaakt in twee ‟typen‟
containerstromen, namelijk:

Containers die actief zijn gegast en zijn voorzien van een waarschuwingssticker.

Overige containers zonder waarschuwingssticker.
Actief gegaste container met een waarschuwingssticker
Na selectie wordt de container door de ladingbelanghebbende aangeboden aan de
inspectiedienst voor een indicatieve meting. Als de gemeten concentratie lager is
dan de grenswaarde, wordt de container doorgelaten. Bij overschrijding van de
grenswaarde, wordt de betreffende container vastgehouden totdat vaststaat dat de
eindontvanger hiermee verantwoord om zal gaan.
Overige containers, zonder waarschuwingssticker
Dit betreffen zowel containers die actief gegast zijn als containers waarin gas
aanwezig is in een concentratie boven de grenswaarde als gevolg van het uitdampen
van middelen uit producten (niet actief gegast).
De ladingbelanghebbende krijgt de opdracht om de container in de haven (in het
daarvoor bestemde gasvak) te ontgassen. Na ontgassing, gevolgd door een
wachttijd van 48 uur, wordt de container door de ladingbelanghebbende
aangeboden aan de inspectiedienst voor een indicatieve meting. De genoemde
wachttijd is bedoeld om vast te kunnen stellen of de concentratie in de container
weer is opgelopen tot boven de grenswaarde. Als dat het geval is, wordt de
container niet vrijgegeven en dient de ladingbelanghebbende de eigen procedure
van ontgassen inclusief wachttijd opnieuw uit te voeren. Daarna wordt de container
opnieuw aangeboden aan de inspectiedienst die weer een meting uitvoert. Dit
proces wordt zonodig herhaald totdat de concentratie in de container voldoende laag
is (onder de grenswaarde). Pas dan mag de container worden doorgestuurd.
Om het geheel niet onwerkbaar te maken en containers niet onnodig lang in het
gasvak op te houden, is een maximale termijn van twee maanden aangehouden
voor de procedure van ontgassen, meten en zonodig opnieuw ontgassen. Indien de
container dan nog steeds gas bevat, wordt met de ladingbelanghebbende een
afspraak gemaakt hoe deze container en de inhoud ervan in het verdere traject zal
worden aangepakt. De ladingbelanghebbende kan er ook voor kiezen de container

2

Waarbij de uitgasprocedure maximaal twee maanden duurt (zie voor verdere uitleg paragraaf 1.3 en
bijlage 1).
Pagina 7 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

binnen de termijn van twee maanden terug te sturen naar het land van herkomst of
de inhoud te laten vernietigen.

1.4

Vervolgacties AI en VWA
De AI neemt naar aanleiding van de ontvangen informatie contact op met het bedrijf
waarop de informatie betrekking heeft en zal de eindontvanger (het bedrijf waar de
container feitelijk geopend en gelost wordt) erop wijzen dat de betrokken container
pas geopend mag worden wanneer voldaan is aan de arboregelgeving. Dit houdt in
dat het bedrijf preventieve maatregelen moet nemen om blootstelling van
werknemers aan gevaarlijke stoffen te voorkomen. De AI controleert vervolgens of
het betreffende bedrijf de arboregelgeving op dit gebied naleeft.
De VWA voert naar aanleiding van de ontvangen informatie in de meeste gevallen3
een controle uit bij het bedrijf waarop de informatie betrekking heeft. Hierbij wordt
gecontroleerd of het betreffende bedrijf maatregelen heeft genomen voor het veilig
op de markt brengen van het product als zodanig of na verwerking tot eindproduct.
Als het veilig op de markt brengen niet mogelijk is, wordt gecontroleerd of het
product is teruggestuurd of vernietigd. Eigen monsteronderzoek door de VWA kan
onderdeel zijn van de controle.

1.5

Vastlegging gegevens
De verkregen informatie uit de controles is door de Inspectie Verkeer en Waterstaat
vastgelegd in een centrale databank. De volgende gegevens worden vastgelegd:

























3

Selectiemethode
Volgnummer/aantal
Containernummer
Scheepsnaam
Rederij/scheepslijn
Route schip
Afzender
Herkomst/oorsprong van de zending
Ontbieder/ontvanger/importeur
Type lading
Verpakkingsmiddel
Buitentemperatuur
Controlerende dienst/indicatieve meting door ….
Datum/ tijd indicatieve meting + resultaten
Nameting (indicatief) IVW/VI ja/nee; datum/tijd + resultaten
Datum/tijd luchtmonsterneming
Datum/tijd ontvangst van analyseresultaten + resultaten
Actieve stof en concentratie (indien van toepassing)
Vaststelling: 1 niets aangetroffen, 2 niets aangetroffen maar wel etiket, 3
gevaarlijke atmosfeer, niet zijnde gegast, 4 gegast met etiket en 5 gegast
zonder etiket
Doorgegeven aan AI/VWA; datum/tijd
Terugkoppeling AI en VWA (ondernomen acties en resultaten daarvan)
Genomen handhavingsmaatregelen door uitvoeringsteam in de haven
Datum vrijgave of overname van blokkade

In gevallen dat er nog een bewerking van het product plaatsvindt (bijvoorbeeld het branden van noten),
informeert de VWA het bedrijf over de meting die heeft plaatsgevonden.
Pagina 8 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

2

Resultaten havencontroles

2.1

Aantallen containers en overschrijdingen grenswaarde
Totaal zijn 1.053 containers onderzocht tussen 1 oktober 2008 en 1 oktober 2009
in het kader van de motie Poppe/Boelhouwer.
In grafiek 1 is weergegeven hoe dit aantal is verdeeld over de verschillende soorten
lading. In deze grafiek is ook aangegeven in hoeveel gevallen een overschrijding van
de grenswaarde is aangetroffen.
Grafiek 1: Aantal containers en aantal boven grenswaarde
aantal onderzocht

aantal boven grenswaarde

300
265

250

237

200
168

150
122

100

80
64

58
48

50
27

1 0

6

0

5

0

5

12

5

0

3 0

e

3

er
ig

1 1

ak

7

di
er

ov

4

ta
b

0

n
vo
e
m
de
le
eu
ge
rs
b
el
on
ve
ge
rv
re
oe
in
r
ig
de
kl
ed
ve
in
rp
g
ak
le
ki
ve
ng
ns
en
m
id
de
le
m
n
at
ra
m
ss
et
en
m
al
ed
en
ic
pa
(h
ijn
al
pi
en
f
er
fa
,k
br
i
ar
ka
to
te
n,
n)
dr
uk
we
rk
sc
ho
en
en
sp
ee
lg
oe
d

d

al
ie

gr
in

m
ic

en

en

de
l

nd

za

n

in
bo

ed

el
se

ria
le

at
e

uw
m
bo

5

n,

en

di
ng

te
n

st
rij

uc

be

pr
od
e
ra
ris
ch
ag

1 0

sm
id

gr
an

en

0

1

20
5

ch
e

5

In vergelijking met de tussenrapportage eerder dit jaar zijn de ladingsoorten verder
uitgesplitst. Toegevoegd zijn de ladingsoorten diervoerders, matrassen, medicijnen,
schoenen, speelgoed en tabak. In de tussenrapportage waren deze ladingsoorten
ondergebracht bij de categorie „overige‟.

Pagina 9 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

In grafiek 2 is per soort container weergegeven hoe vaak welke gassen zijn
aangetroffen met een concentratie boven de grenswaarde. In totaal waren dat 106
containers (circa 10% van het aantal onderzochte containers). In zestien gevallen
was de gemeten concentratie groter dan tienmaal de grenswaarde. Voor de
resultaten en ondernomen acties wordt verwezen naar de paragrafen 3.2.
(arbeidsveiligheid) en 3.3. (consumentenveiligheid).
Grafiek 2: Aantal malen dat een gevaarlijk gas is aangetroffen boven de grenswaarde

60

50

tolueen (35)
benzeen (22)

40

1,2 dichloorethaan (17)
methylbromide (14)
fosfine (10)

30

formaldehyde (7)
chloorpicrine (2)

20

dichloormethaan (0)
sulfurylfluoride (0)
kooldisulfide (0)

10

bo
uw

ag
ra
ris
ch
e

pr
od
uc
t
m bes en
at
e
t
e r ri jd n g
ia
le i ng ran
n, sm en
z a id
nd de
in
en l en
bo
ed
ch gr
el
em i nd
sdi ic a
le
e
e
n
ge
m rv o li en
on
eu e
ge
be de
re
l v rs
er
in
ig
vo
de
e
v e kl e r
rp din
le
v e ak k g
ns i ng
m
e
id n
m del
m
at en
et
ra
a
ss
pa l en
m
e
pi
e
(
er ha di c n
, k lff
i
j
ar a b ne
to ri k n
n,
a
dr ten
uk )
sc we r
ho k
e
sp ne
ee n
lg
oe
d
ta
ba
ov k
er
ig
e

0

2.2

Onderscheid actief gegast versus uitdampend gas
Om vast te stellen of sprake is van een actief gegaste container, kan niet alleen naar
de soorten gas worden gekeken die worden gebruikt als bestrijdingsmiddel. Ook
andere aspecten moeten worden beoordeeld. Relevante aspecten zijn of sprake is
van een relatie tussen het aangetroffen gas en de lading in de container of dat er
zichtbare aanwijzingen zijn, zoals afgeplakte ventilatieopeningen, informatie op de
ladingdocumenten, een gassingsverklaring en verpakkingen van
bestrijdingsmiddelen in de container.
Op basis van de hiervoor beschreven aspecten, is vastgesteld dat zeventien van de
106 containers met een concentratie boven de grenswaarde actief waren gegast.
Ten opzichte van het totale aantal onderzochte containers (1.053) is dat minder dan
2%.
Van de zeventien actief gegaste containers was slechts één container voorzien van
een waarschuwingssticker. Op de overige zestien containers ontbrak de
waarschuwingssticker en was in de documentatie ook niet aangegeven dat de
container gegast was.

Pagina 10 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

2.3

Herkomst van de containers
Het merendeel van de gecontroleerde containers is afkomstig uit China (58%),
Indonesië (8%) en India (8%). In grafiek 3 is de selectie van gecontroleerde
containers weergegeven gerelateerd aan het land van herkomst. De landen uit de
categorie „overige‟ zijn: Argentinië, Bosnië-Herzegovina, Cambodja, Egypte,
Frankrijk, Ierland, Japan, Malta, Mexico, Nederland, Panama, Philipijnen, Portugal,
Rusland, Sierra Leone, Turkije, Verenigde Arabische Emiraten, Zuid Korea en Zuid
Afrika.
Grafiek 3: Landen van herkomst

Vietnam

Overige

Brazilië

V.S. van Amerika
Thailand
Taiwan
Sri Lanka
Singapore
Pakistan

Maleisië

Indonesië
China

India

2.4

Samenvatting resultaten
Van de onderzochte 1.053 containers is bij 106 containers (10%) een gevaarlijk gas
aangetroffen met een concentratie boven de grenswaarde. Bij zestien van de 106
containers was de concentratie groter dan tienmaal de grenswaarde.
Van de 106 containers waren zeventien containers actief gegast (2%) en bij de
overige 89 containers (8%) waren de gassen afkomstig uit de lading zelf. Van de
zeventien containers die actief zijn gegast met een bestrijdingsmiddel was één
container voorzien van de verplichte waarschuwingssticker. In grafiek 4 zijn de
verdelingen boven/onder grenswaarde en gegast/niet-actief weergegeven.
Grafiek 4: Verdeling van containers met gas boven/onder grenswaarde en
gegast/niet-gegast
8%
2%

Niets aangetroffen of concentratie kleiner dan grenswaarde
Actief gegast (concentratie boven de grenswaarde)
Niet actief gegast (concentratie boven de grenswaarde)

90%

Pagina 11 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

3

Ondernomen acties

3.1

Algemeen
Als gevolg van de opstartfase van de „Operatie Tegengas‟ zijn in het begin niet alle
containers met een te grote hoeveelheid gevaarlijk gas gemeld aan de AI en VWA en
konden niet alle gemelde containers door hen in behandeling worden genomen. De
oorzaken hiervoor waren de nog in ontwikkeling zijnde werkwijze en het onbedoeld
selecteren van containers die bestemd bleken te zijn voor buitenlandse ontvangers.
Begin 2009 is ervoor gezorgd dat de containers met een buitenlandse bestemming
niet meer in de selectie voorkomen, maar desondanks bleek een aantal containers
geselecteerde containers uiteindelijk toch bestemd te zijn voor de buitenlandse
markt.
Van de 106 containers met een concentratie boven de grenswaarde zijn 72
containers in behandeling genomen door de AI. Van de zestien containers met een
concentratie hoger dan tienmaal de grenswaarde zijn door de VWA twaalf containers
in behandeling genomen. De overige containers hadden een buitenlandse
bestemming.

3.2

Arbeidsveiligheid
De resultaten van de meldingen die de AI gedurende de looptijd van de operatie in
behandeling heeft genomen, zijn weergegeven in tabel 1 en grafiek 5.
Tabel 1: resultaten meldingen aan de Arbeidsinspectie

Resultaat
geen overtredingen
wel overtredingen, handhavingstraject
totaal in behandeling genomen

Aantal
43
29
72

Grafiek 5: resultaten meldingen aan de Arbeidsinspectie

29
geen overtredingen
wel overtredingen, handhavingstraject
43

Als gevolg van de acties is de bekendheid met het probleem van de gegaste
containers bij werkgevers verder toegenomen. Mede naar aanleiding van een aantal
incidenten is ook de bereidheid om maatregelen te treffen verhoogd. Behalve de
specifieke containers die in het kader van „Operatie Tegengas‟ zijn gecontroleerd,
zijn bij ontvangende bedrijven ook andere containers in beeld gekomen. Het effect is
dat door het bedrijfsleven vele tienduizenden containers gecontroleerd zullen
worden op de aanwezigheid van schadelijke gassen.

Pagina 12 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Hieronder worden de resultaten nader beschreven.
Geen overtredingen
Bij achttien meldingen is tijdens een controle vastgesteld dat er sprake was van
adequate naleving.
Bij 25 meldingen was een bedrijf reeds eerder (in het kader van een recent
inspectieproject of melding) door de Arbeidsinspectie op dit specifieke onderwerp
geïnspecteerd en was er in dat kader handhavend opgetreden. Deze bedrijven
beschikten zodoende over de juiste procedures zodat de meldingen door de
inspecteurs telefonisch konden worden afgehandeld. In twee van deze meldingen is
een inspecteur van de Arbeidsinspectie daadwerkelijk bij de lossing van goederen uit
een container aanwezig geweest, omdat na twee maanden ontgassingsprocedure de
grenswaarde nog werd overschreden. In één geval leidden de ladinggegevens alleen
naar een factuuradres en kon geen verdere inspectie worden uitgevoerd.
Wel overtredingen, handhavingstraject
Het handhavingstraject dat als gevolg van 29 meldingen werd gestart, richtte zich
voornamelijk op het voorkomen van blootstelling van werknemers aan voor de
gezondheid schadelijke concentraties van gevaarlijke stoffen. Werkgevers moeten in
het bezit zijn van procedures om te voorkomen dat werknemers schade aan hun
gezondheid kunnen oplopen. In deze procedures moeten maatregelen zijn
opgenomen die beschrijven hoe blootstelling moet worden voorkomen.
Binnenkomende containerstromen moeten in kaart worden gebracht en op basis van
die informatie moeten maatregelen worden genomen.

3.3

Consumentenveiligheid
De resultaten van de meldingen die de VWA gedurende de looptijd van de operatie
in behandeling heeft genomen, zijn weergegeven in tabel 2 en grafiek 6.
Tabel 2: resultaten meldingen aan de Voedsel en Waren Autoriteit

Resultaat
product veilig op de markt gebracht
lading teruggestuurd
lading vernietigd, handhavingstraject
totaal in behandeling genomen

Aantal
9
1
2
12

Grafiek 6: resultaten meldingen aan de Voedsel en Waren Autoriteit
2

1

product veilig op de markt gebracht
lading teruggestuurd
lading vernietigd, handhavingstraject

9

Hieronder worden de resultaten nader beschreven.
Product veilig op de markt gebracht/geen actie
De 9 containers waarvan de inhoud veilig op de markt zijn gebracht, danwel waar
door de VWA geen verdere actie op is ondernomen, zijn in onderstaand overzicht
weergegeven.
Pagina 13 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

1

Schoenen

2

Schoenen

3

Gember

4

Rijst

5

Cashewnoten

6

Rieten tuinschermen

7

Plafondlampen,
fotolijstjes en
keramische messen

8

Damesschoenen

9

Cashewnoten

Gasvrij gemaakt in opdracht van de eindontvanger,
waarna het bedrijf een monster van de partij heeft
genomen voor aanvullende analyse en risicobeoordeling.
Het bedrijf heeft aangetoond dat de gemeten concentratie
in het product geen risico meer vormde voor de
consument, waarna de partij is vrijgegeven voor verkoop.
De importeur heeft het product laten onderzoeken door
een extern laboratorium, waarbij een zeer lage
concentratie is gemeten en is vastgesteld dat er geen
risico meer is voor de volksgezondheid. De resultaten van
het onderzoek zijn bevestigd door onderzoek in eigen
laboratorium van de VWA.
Gasvrij gemaakt in opdracht van de eindontvanger. De
goederen zijn behandeld conform de Algemene
levensmiddelenverordening (178/2002/EG).
Uit onderzoek dat de importeur bij het uitladen heeft laten
uitvoeren bleek dat de grenswaarde niet werd
overschreden. Bij onderzoek van een productmonster zijn
geen residuen van bestrijdingsmiddelen aangetroffen.
Lading ontgast, waarna de noten zijn gebrand. Daarmee
zijn al de overgebleven gassen verdwenen uit het product
en kon het verder worden verhandeld.
Door het bedrijf in de buitenlucht gelost vóór actie van
VWA en was niet meer te traceren.
Het betreft niet-poreuze producten, waarvan het risico
zeer laag is. Vanwege een te late melding, waardoor deze
artikelen al op de markt waren gekomen, is gelet op het
verwaarloosbare risico verder geen onderzoek ingesteld.
De importeur heeft de schoenen laten onderzoeken door
een laboratorium, waarbij bleek dat er geen benzeen en
tolueen meer in de schoenen aanwezig was. Dit is
bevestigd door onderzoek in eigen laboratorium van de
VWA.
Lading ontgast, waarna de noten zijn gebrand. Daarmee
zijn al de overgebleven gassen verdwenen uit het product
en kon het verder worden verhandeld.

Lading teruggestuurd
Eén container (beeldjes van epoxyhars) is naar het moederbedrijf in de VS
verscheept voor nader onderzoek.
Lading vernietigd, handhavingstraject
Bij een container met speelgoed bleek de importeur de inhoud van de container al te
hebben verhandeld, ondanks de waarschuwingsbrief van het handhavingsteam. De
importeur heeft op last van de VWA alle producten uit de betreffende container
teruggehaald uit de handelsketen. De VWA heeft twee boeterapporten opgelegd
voor de producten waarin de te hoge concentraties gevaarlijk gas zijn aangetroffen.
Een schriftelijke waarschuwing is gegeven voor het niet opvolgen van de regels van
de Richtlijn algemene productveiligheid, omdat de ondernemer heeft nagelaten om
na te gaan of de producten wel voldoende veilig waren. De producten met de te
hoge concentraties gevaarlijk gas zijn vernietigd. De overige producten heeft het
bedrijf laten onderzoeken door een onderzoeksbureau. Op basis van de uitkomsten
daarvan (geen gevaarlijke gassen aanwezig) zijn deze overige producten opnieuw in
de handel gebracht.
Bij een container met boeddhabeeldjes bleek dat de producten niet gasvrij te krijgen
waren. De ondernemer heeft deze lading laten vernietigen.

Pagina 14 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

4

Samenvatting resultaten en ondernomen acties

Resultaten

Van 1 oktober 2008 tot 1 oktober 2009 zijn 1.053 containers door het
uitvoeringsteam in de haven gecontroleerd.

Het merendeel van de gecontroleerde containers komt uit China (58%).

Er zijn in 106 containers (10%) gevaarlijke gassen boven de grenswaarde
aangetroffen. Dit percentage van 10% lijkt laag, maar past nog wel binnen de
bandbreedte die de afgelopen jaren is geconstateerd (zie RIVM-rapport
Trendanalyse uit 2007; rapportnummer 609321001/2007).

Zeventien containers (2%) bleken actief gegast met een bestrijdingsmiddel,
waarvan één container was voorzien van de verplichte waarschuwingssticker. Bij
de overige 89 containers (8%) waren de gassen afkomstig uit de lading zelf.

Bij zestien containers is een gevaarlijk gas aangetroffen boven tienmaal de
grenswaarde (2%).

De gevaarlijke gassen die het meest zijn aangetroffen zijn in afnemend aantal
van voorkomen tolueen, benzeen, 1,2-dichloorethaan, methylbromide, fosfine,
formaldehyde en chloorpicrine.
Ondernomen acties

De AI heeft 72 meldingen/containers in behandeling genomen. Bij 29
meldingen/containers is een handhavingstraject gestart. Bij 18
meldingen/containers heeft de AI de gemelde zaken in orde bevonden. Bij 25
meldingen/containers betrof het bedrijven waar reeds in een eerder stadium
door de Arbeidsinspectie op dit specifieke onderwerp was geïnspecteerd en
gehandhaafd. Deze bedrijven beschikten zodoende reeds over adequate
procdures waardoor de meldingen telefonisch konden worden afgehandeld.

De VWA heeft 12 containers in behandeling genomen. Bij 9 containers is de
lading veilig op de markt gebracht. Bij één container is een deel van de lading
vernietigd en is het andere deel veilig op de markt gebracht. Bij een andere
container is de gehele lading vernietigd. In één geval is de container voor nader
onderzoek naar het moederbedrijf in Amerika verscheept.

Pagina 15 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

BIJLAGE 1: Procedure controle containers

Stroomschema 1: van selectie tot uitgasprocedure/doorlaten

Pagina 16 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Stroomschema 2: uitgasprocedure (vanaf 1 mei 2009)

Pagina 17 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

BIJLAGE 2: Wet- en regelgeving

Algemeen
Het transport van goederen over de wereld leidt tot de wens om het transport van
schadelijke organismen of om bederf van de goederen te voorkomen. Er is geen
regelgeving die verplicht stelt dat containers met goederen in het algemeen behandeld
moeten worden om schadelijke organismen te doden. Sinds eind jaren 90 is een
4
Europese richtlijn van kracht, die onder andere voorschrijft dat stuwhout (pallets)
afkomstig uit bepaalde landen (met name China) behandeld moet zijn tegen insecten.
Ontsmetting van dit hout moet en mag plaatsvinden door verhitting of behandeling met
methylbromide. Eenmalige behandeling is voldoende voor levenslange ontsmetting.
Het gebruik van methylbromide voor ontsmetting van verpakkingshout is een
uitzondering van het verbod binnen de Europese Unie om methylbromide te gebruiken
(VROM, 2005). In het Protocol van Montreal (1987) is indertijd wereldwijd een verbod
op het gebruik van methylbromide per 2015 afgesproken.
Vervoersregelgeving
Er zijn internationale vervoersafspraken (IMDG-Code van de International Maritime
Organization, IMO) die voorschrijven dat containers die met een gasvormig
bestrijdingsmiddel zijn behandeld tijdens het overzeese transport aan de buitenkant
gemerkt moeten zijn en kenbaar gemaakt moeten zijn in transportdocumentatie. Deze
verplichtingen zijn via de Wet vervoer gevaarlijke stoffen van toepassing op vervoer per
spoor, over de weg en in de binnenvaart.
In de bestaande wet- en regelgeving voor het vervoer van gevaarlijke stoffen zijn naast
de transporteur ook de afzender, de belader en geadresseerde aangewezen als
verantwoordelijk voor een juiste etikettering van de containers. Ook in de nieuwe
Regeling vervoer gevaarlijke stoffen met zeeschepen is deze juridische basis
voldoende verankerd. In plaats van alleen de kapitein, zijn de agent, de
rompbevrachter, de afzender of diens agent of degene die verantwoordelijk is voor de
belading van een container die met een zeeschip wordt vervoerd, verantwoordelijk voor
een juiste etikettering.
Arbeidsveiligheid
Werkgevers die containers transporteren en ontvangen zijn op grond van de
Arbeidsomstandighedenregelgeving verplicht om hun werknemers te beschermen
tegen de risico’s die samenhangen met hun werkzaamheden. De regelgeving gaat uit
van de verantwoordelijkheid van werkgevers voor veilige en gezonde
arbeidsomstandigheden van de werknemers. Voordat een container wordt geopend,
moet de werkgever een onderzoek (bijvoorbeeld metingen) uitvoeren naar de risico’s
bij het openen en betreden van containers waarin zich mogelijke gevaarlijke gassen
bevinden. Op basis van het onderzoek dient de werkgever adequate maatregelen te
treffen die blootstelling van werknemers aan gevaarlijke stoffen voorkomt.
De Arbeidsinspectie ziet toe op naleving van de Arbeidsomstandighedenregelgeving.
De Arbeidsinspectie kan de werkgever en werknemer bindende aanwijzingen geven, in
de vorm van een waarschuwing met termijn van opheffing van de overtreding, het
stilleggen van werkzaamheden in situaties dat personen acuut gevaar lopen, het
opleggen van boetes en het opmaken van een proces-verbaal.

4 Richtlijn 2000/29/EG van de Raad van de Europese Unie van 8 mei 2000 betreffende de beschermende
maatregelen tegen het binnenbrengen en de verspreiding in de Gemeenschap van voor planten en voor
plantaardige producten schadelijke organismen.
Pagina 18 van 19

Definitief | Uitvoering motie Poppe/Boelhouwer containers met gevaarlijke gassen | 20 januari 2010

Consumentenveiligheid
De Voedsel en Waren Autoriteit houdt toezicht op de naleving van wetgeving over
voedselveiligheid, productveiligheid, dierziekten, dierenwelzijn, alcohol en tabak.
Belangrijk uitgangspunt van de veelal Europese wetgeving is, dat het bedrijfsleven
primair verantwoordelijk is voor het veilig produceren, importeren, verwerken,
distribueren en op de markt brengen van producten. In haar toezicht gaat de Voedsel
en Waren Autoriteit uit van vertrouwen dat het bedrijfsleven haar verantwoordelijkheid
hiervoor neemt.
De Voedsel en Waren Autoriteit zal niet op elke melding van gemeten hoge
concentratie van gevaarlijke gassen in een container reageren. Immers, een gemeten
hoge concentratie in de atmosfeer van een container betekent nog niet dat sprake is
van een aantoonbaar risico voor de volksgezondheid, omdat de gemeten waarden nog
niets zeggen over de concentraties van deze gassen in het product zelf op het moment
dat het de consument bereikt. In deze gevallen wordt de ladingbelanghebbende wel op
de hoogte gesteld en moet zijn verantwoordelijkheid nemen en de producten zonodig
voldoende ontgassen dat ze geen risico meer opleveren voor de consument dan wel
voldoen aan de Regeling residuen van bestrijdingsmiddelen Warenwet. De VWA houdt
hier selectief toezicht op.
De Voedsel en Waren Autoriteit is op basis van de Warenwet bevoegd om bedrijven en
hun waren te controleren en zo nodig op te treden tegen onveilige producten. Bij
overtredingen kan de Voedsel en Waren Autoriteit correctief en punitief (bestuurlijk en
strafrechtelijk) optreden. Mogelijke corrigerende maatregelen zijn, afhankelijk van de
aard van het product: het toestaan van aanpassing(en), het van de markt laten halen,
het laten wijzigen van het gebruiksdoel of het laten vernietigen van een product.
Milieu
In artikel 9.2.1.2 van de Wet milieubeheer (voorheen artikel 2 van de Wet
milieugevaarlijke stoffen), staat een zorgplicht. De VROM-Inspectie heeft hiermee de
bevoegdheid om de inhoud van containers te controleren. Op grond van de
toezichtsbepalingen uit de Algemene wet bestuursrecht kan de VROM-Inspectie
containers voor de duur van het onderzoek in de haven vasthouden.

Pagina 19 van 19