Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 017 (R1884)

Regeling van taken en bevoegdheden van het
Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba,
Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (Rijkswet Gemeenschappelijk
Hof van Justitie)

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 3 december 2009
De vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal
hebben beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over
dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
I ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
2. Voorbereiding en grondslag van het wetsvoorstel
3. De inrichting van de rechterlijke organisatie voor het Caribisch deel
van het Koninkrijk
5. Benoeming en ontslag van rechters
7. De Beheerraad
9. Bekostiging
10. Evaluatie en wijziging van deze wet

1
1
3
4
5
7
7
7

1

Samenstelling:
Leden: Van Beek (VVD), voorzitter, Van Gent
(GL), Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP),
Blok (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Remkes
(VVD), Van Bochove (CDA), Van Velzen (SP),
Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), ondervoorzitter,
Van Hijum (CDA), Griffith (VVD), Boelhouwer
(PvdA), Schinkelshoek (CDA), Ortega-Martijn
(CU), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van
Raak (SP), Gill’ard (PvdA), Lempens (SP),
Ouwehand (PvdD), Kuiken (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en De Rouwe (CDA).
Plv. leden: Ten Broeke (VVD), Halsema (GL),
Van Leeuwen (SP), Van der Vlies (SGP), Zijlstra
(VVD), Wolbert (PvdA), Weekers (VVD), De
Nerée tot Babberich (CDA), Poppe (SP), Vacature (CDA), Blom (PvdA), Vacature (CDA), Van
Miltenburg (VVD), Spekman (PvdA), Vacature
(CDA), Voordewind (CU), Graus (PVV), Koşer
Kaya (D66), Vacature (SP), Bouchibti (PvdA),
Van Dijk (SP), Thieme (PvdD), Kalma (PvdA),
Van Vroonhoven-Kok (CDA) en Vacature
(CDA).

KST138349
0910tkkst32017R1884-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

8

I ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel zoals het nu, uiteindelijk, aan de Kamer is voorgelegd. Het voortraject heeft genoemde leden enigszins teleurgesteld. Het
is met name de positie die Aruba in het overleg over het voorstel heeft
ingenomen, die zij met toenemende bezorgdheid hebben gevolgd. Met
leedwezen hebben zij kennisgenomen van het besluit van de Koninkrijksregering om uiteindelijk in te grijpen. Dat was nodig, gelet op de Statutaire taak om de verwezenlijking van fundamentele mensenrechten en
vrijheden, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van bestuur in het
gehele Koninkrijk te waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

1

De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben daarbij enkele vragen.
De leden van de fractie van de SP hebben met gemengde gevoelens
kennisgenomen van het voorstel van rijkswet. Zij constateren dat dit voorstel niet beoogt te komen tot een ingrijpende hervorming of herziening
van de rechterlijke macht in het Caribische deel van het Koninkrijk, maar
de huidige rechterlijke organisatie van de Nederlandse Antillen als
uitgangspunt neemt. Hoewel het niet de rechterlijke organisatie in Nederland is die model heeft gestaan voor dit Gemeenschappelijk Hof van
Justitie, zijn de leden niettemin van mening dat waar mogelijk bezien
moet worden of zaken goed zijn geregeld of beter kunnen. Tegelijkertijd
hebben deze leden begrip voor het feit dat juist wegens de bijzondere
eigenschappen van het Caribische deel van het Koninkrijk, zoals de kleine
schaal van de eilanden, niet exact dezelfde eisen kunnen worden gesteld
als aan de organisatie van de rechtspraak in Nederland. Deze leden achten
het van belang dat de reacties op de consultatieronde positief luidden,
maar hebben toch nog verschillende vragen en opmerkingen.
Zij vragen daarbij of de regering kan reageren op het feit dat de eenvormigheid in de wetgeving tussen de eilanden niet langer zal bestaan, en de
zorg dat de verschillen in wetgeving tussen de eilanden voor het Gemeenschappelijk Hof van Justitie voor problemen zal zorgen. Zijn er bijvoorbeeld problemen te verwachten als gevolg van verschillen in procesrecht
tussen Aruba en de andere eilanden?
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling van onderhavig
wetsvoorstel kennisgenomen. Zij onderschrijven nadrukkelijk het
uitgangspunt van de regering dat een in alle opzichten – dus ook van de
politiek – onafhankelijke rechtspraak een absolute voorwaarde is voor het
rechtstatelijk functioneren van landen. Zij kunnen zich in principe ook
vinden in één rechterlijke organisatie voor het Caribische deel van het
Koninkrijk en de instelling van een Beheerraad, en zich verenigen met het
afzien van ingrijpende herziening door aansluiting te zoeken bij de huidige
rechtelijke organisatie van de Nederlandse Antillen en Aruba.
Echter, de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is in dit opzicht
niet volledig duidelijk. De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie
van toelichting dat de organisatie van de griffie in de toekomst zal
afwijken van de huidige situatie (centrale griffiefunctie voor het Hof en elk
van de Gerechten in eerste aanleg). Op een andere plaats in de memorie
van toelichting staat dat de organisatie in de nieuwe situatie praktisch
goed vergelijkbaar zal zijn met de huidige situatie. De leden van de
VVD-fractie zouden een verduidelijking op prijs stellen. Als er geen of
nauwelijks praktische veranderingen zijn, waarom wordt dan toch
gekozen voor een meer centrale organisatie en welke doelen worden
daarbij nagestreefd, zo vragen zij. Zij vragen ook hoe dit voorstel beoordeeld moet worden tegen de achtergrond van steeds meer autonomie en
uiteenlopende regelgeving in de toekomst, in ieder geval tussen enerzijds
de BES-eilanden met steeds meer op Nederlandse leest geschoeide regelgeving en anderzijds Aruba en de andere delen van de Nederlandse
Antillen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel van
rijkswet voor een Gemeenschappelijk Hof van Justitie.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van voorliggend wetsvoorstel, dat voorziet in één onafhankelijke rechterlijke organisatie voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten,
alsmede Bonaire, Saba en Sint Eustatius.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

2

2. Voorbereiding en grondslag van het wetsvoorstel
De leden van de PvdA-fractie menen te begrijpen dat met betrekking tot
Aruba op grond van artikel 43, tweede lid, juncto artikel 14 van het Statuut
in een Gemeenschappelijk Hof wordt voorzien, alsmede dat dit Hof alleen
voor Aruba wordt gekwalificeerd als Koninkrijksaangelegenheid, terwijl
hetzelfde Hof ten aanzien van de andere landen is aangemerkt als landsaangelegenheid. Begrijpen deze leden dit goed? Zo ja, wordt artikel 43,
tweede lid, Statuut dan niet oneigenlijk toegepast door het aan te wenden
als grondslag voor een rijkswet, dan wel door het alleen ten opzichte van
Aruba als grondslag te laten gelden? Zo nee, wat begrijpen deze leden
dan niet goed? Bestaan er meer voorbeelden van een dubbele grondslag,
waarbij ten aanzien van één land een onderwerp is aangemerkt als
Koninkrijksaangelegenheid, terwijl het ten aanzien van de andere landen
is aangemerkt als landsaangelegenheid? Zo ja, welke zijn dat? In hoeverre
kan een beslissing tot vastleggen van een onderlinge regeling (zoals het
Gemeenschappelijk Hof) in een wettelijke maatregel worden genomen,
indien daaromtrent geen overeenstemming tussen de landen bestaat?
Begrijpen deze leden het goed dat wanneer de landen niet tot overeenstemming komen over het bij rijkswet vastleggen van een onderlinge
regeling op grond van artikel 38, tweede lid, het onderwerp niet alsnog
(ten aanzien van één van de landen) kan worden afgedwongen door
middel van artikel 43, tweede lid, van het Statuut? Zo ja, waarom wordt dit
dan toch in voorliggende regeling voorgesteld? Zo nee, wat begrijpen de
leden van de PvdA-fractie dan niet goed?
Naar de mening van deze leden dient het aanmerken van een onderwerp
als Koninkrijksaangelegenheid slechts te geschieden als uiterste oplossing, omdat het uitgangspunt van artikel 43 van het Statuut is dat de
verwezenlijking van onder andere de rechtszekerheid primair de verantwoordelijkheid van ieder land afzonderlijk is. Deelt de regering deze
mening? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts in hoeverre een risico wordt
gelopen door voor Aruba de mogelijkheden te laten van een eigen
Gerecht in eerste aanleg, los van de rechtspersoon Hof, en van een eigen
landsgriffie. Deze leden duiden op de kleinschaligheid van de afzonderlijke
landen, het risico dat niet de vereiste expertise kan worden samengebracht en dat de druk vanuit de samenleving op die kleine groepjes rechters ontoelaatbare vormen aanneemt waardoor de onafhankelijke en
onpartijdige rechtspraak in gevaar komt. Deelt de regering de mening van
deze leden dat met het mogelijke overlaten van de rechterlijke organisatie
aan Aruba los van de samenwerking in het Gemeenschappelijk Hof van
Justitie afbreuk zal worden gedaan aan de onafhankelijkheid van de rechtspraak? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vragen de regering toe te lichten waarom er
wel belang wordt gehecht aan één Gemeenschappelijk Hof van Justitie
voor het Caribische deel van het Koninkrijk, maar de afspraken over politie
en openbaar ministerie geen betrekking hebben op Aruba. In aansluiting
hierop vragen deze leden toelichting op de gebrekkige samenwerking met
Aruba in de voorbereiding van dit wetsvoorstel. Begrijpen zij het goed dat
Aruba niet akkoord is met dit voorstel van rijkswet, en dat aan de eisen en
voorwaarden die Aruba stelde niet is tegemoetgekomen? Deze leden
delen met de regering de mening dat één Gemeenschappelijk Hof van
Justitie voor het hele Caribische deel van het Koninkrijk, inclusief Aruba,
van groot belang is, maar wat zijn nu de gevolgen van het niet instemmen
van Aruba met dit voorstel van rijkswet? Wat zullen hiervan de praktische
gevolgen zijn? Welke problemen kunnen tegemoet worden gezien?
De leden van de VVD-fractie kunnen zich er in vinden dat niet is ingegaan
op de Arubaanse eis dat «uiterlijk binnen drie jaar na de ontmanteling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

3

de Nederlandse Antillen het Hof in Aruba zetelt» en dat voor Aruba artikel
43, tweede lid, van het Statuut de grondslag voor deze rijkswet vormt. Zij
hebben wel met verbazing kennisgenomen van de voorgenomen instelling van een koninkrijksbrede commissie «die de mogelijkheid van een
samenhangende regeling voor de rechtspositie van de zittende en staande
magistratuur voor het gehele Koninkrijk onderzoekt». Voor welke
problemen moet deze commissie een oplossing zoeken, zo vragen zij. Is
deze commissie al ingesteld en, zo ja, wat is de samenstelling daarvan?
Zal Aruba ook aan de commissie deelnemen?
Deze leden krijgen ook graag een toelichting op de volgende passage uit
het nader rapport: «Wat de Arubaanse griffie betreft is al eerder geconstateerd dat deze niet steeds zorgt voor een adequate en loyale ondersteuning van de rechterlijke macht». Welke concrete constateringen betreft het
en wat zijn daarvan de oorzaken, zo vragen zij. Mogen zij er ook vanuit
gaan dat mede om deze reden niet ingegaan zal worden op de uiteindelijke Arubaanse wens tot behoud van een eigen landsgriffie en een eigen
zelfstandig Gerecht in eerste aanleg?
De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat ter zake van
de zetelkwestie geen overeenstemming is bereikt tussen de betrokken
landen. De regering heeft het advies van de Raad van State om hieromtrent een passage op te nemen in de considerans alsmede een aanvullende bepaling niet overgenomen. De leden van de fractie van de
ChristenUnie verzoeken de regering deze keuze toe te lichten. Behoudens
de ene bepaling inzake zetel van het Hof is immers wel sprake van
consensus tussen de landen. Met de keuze van de regering voor een
andere grondslag worden de verhoudingen op scherp gezet, terwijl de
suggestie van de Raad van State de charme heeft dat (meer) tijd wordt
gevonden om de ontstane impasse te doorbreken. Wat ziet de regering als
een volgende stap, wanneer Aruba onverhoopt blijft weigeren om de
Statuutwijziging mede te ondertekenen? Gaat de regering alsdan gebruikmaken van artikel 43 of artikel 51 van het Statuut? Naar de mening van
deze leden verdient het aanbeveling de jarenlange goede samenwerking
bij het Hof te continueren en in het kader van de onderlinge samenwerking te blijven trachten er gezamenlijk uit te komen.
3. De inrichting van de rechterlijke organisatie voor het Caribisch
deel van het Koninkrijk
Momenteel wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd over de vraag of het
wenselijk is om een officier van justitie die in eerste aanleg een zaak voor
de rechter heeft gebracht, ook in hoger beroep bij de behandeling van de
strafzaak te betrekken. Is de regering voornemens om hieraan ook
aandacht te besteden ten aanzien van het hoger beroep voor het Gemeenschappelijk Hof van Justitie, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Deze leden maken zich verder zorgen over het feit dat het Gemeenschappelijk Hof zowel in eerste aanleg over de zaak zijn oordeel uitspreekt, als
beroepsinstantie fungeert, en voorts na cassatie bij de Hoge Raad zaken
weer terugverwezen worden naar het Gemeenschappelijk Hof. Deze
beoordeling in drie instanties van een geschil door één en dezelfde organisatie staat op gespannen voet met de objectieve onpartijdigheid van
artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Welke maatregelen worden
genomen om deze spanning te elimineren, zo vragen genoemde leden.
De leden van de SP-fractie constateren dat de gerechten in eerste aanleg
en het Hof organisatorisch verweven zijn, en dat de leden en plaatsvervangende leden van het Hof tevens als rechter in eerste aanleg kunnen
optreden. Dit brengt risico’s met zich mee, zo menen de leden van de
SP-fractie. Ook al is vastgelegd dat een rechter die betrokken was in eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

4

aanleg niet mag optreden als beroepsrechter, hoe wordt er op toegezien
dat de leden en plaatsvervangende leden ook werkelijk de discipline
opbrengen om niet met elkaar over een bepaalde zaak te spreken? Dat is
toch niet uit te sluiten wanneer mensen elkaar dagelijks tegenkomen
binnen dezelfde organisatie? Is hier geen andere oplossing voor te
vinden?
De leden van de SP-fractie constateren verder dat wordt voorgesteld dat
ook leken-leden benoemd kunnen worden tot rechters, omdat zo van
bijzondere expertise van deskundigen gebruik kan worden gemaakt.
Waarom is er niet voor gekozen in deze gevallen deskundigen in bepaalde
zaken te raadplegen, zoals ook in het Europese deel van het Koninkrijk
gebeurt?
Het voorstel de mogelijkheid te openen leken-leden aan te stellen heeft de
leden van de VVD-fractie enigszins verbaasd. Kan een nadere onderbouwing van dit voorstel worden gegeven? Waarom is het «voorstelbaar» dat
er in het Caribische deel van het Koninkrijk meer behoefte aan deze mogelijkheid bestaat dan in het Europese deel? Zijn er ervaringen mee? Behoort
hieraan niet een meer principiële en diepgaandere discussie ten grondslag te liggen dan een enkele verwijzing naar de relatief beperkte omvang
van de organisatie?
Met betrekking tot de aanstelling van lekenrechters vragen de leden van
de ChristenUnie-fractie in welke mate momenteel van die reeds bestaande
mogelijkheid gebruik gemaakt wordt. Mag uit het voorstel worden geconcludeerd dat die mogelijk inderdaad wordt benut en naar tevredenheid
functioneert? Welke deskundigheid wordt in de praktijk benut voor deze
mogelijkheid? Graag ontvangen deze leden nadere informatie op dit punt.
5. Benoeming en ontslag van rechters
In de memorie van toelichting staat onder het kopje «Caribisering van het
Hof» dat het beleid om meer leden van het Hof afkomstig te laten zijn uit
het Caribische deel van het Koninkrijk zal worden voortgezet. De leden
van de CDA-fractie vragen wat in dezen het eindperspectief is. Deze vraag
klemt temeer daar ervoor gekozen is de rechtspraak op Bonaire, Sint
Eustatius en Saba onder te brengen bij de rechterlijke organisatie van de
overige landen van het Koninkrijk in de Cariben. De rechtseenheid binnen
het land Nederland kan hierdoor in gevaar komen. Hieraan wordt weliswaar expliciet aandacht besteed (cassatie bij de Hoge Raad als rechtseenheidvoorziening) maar veel zaken zullen de Hoge Raad nimmer bereiken.
Hierdoor kan het nadeel van uiteenlopende jurisprudentie binnen Nederland lastig worden ondervangen. In dat licht is de zinsnede «daarnaast
mag worden verwacht dat rechters in het Europese deel van Nederland en
het Caribische deel van Nederland kennis zullen blijven nemen van
elkaars uitspraken», naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie een
magere oplossing. Zouden uitwisselingsprogramma’s en permanente
educatie ter bevordering van professionaliteit geen waardevolle aanvulling kunnen zijn, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie lezen niet dat er in het voorstel een bepaling
is voorzien voor het opnemen van een register van nevenbetrekkingen,
zoals die in de Nederlandse Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren wel
is opgenomen. De leden van deze fractie verwijzen in dit verband ook naar
artikel 8 van het voorstel van rijkswet over de Raad voor de rechtshandhaving (TK 2008–2009, 32 020, nr. 2), op grond waarvan de nevenfuncties
van leden van de Raad voor de rechtshandhaving openbaar worden
gemaakt. Waarom is er niet voorzien in een dergelijk register dan wel in
openbaarmaking van nevenfuncties voor leden van het Hof?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

5

De leden van de SP-fractie begrijpen dat het opleidingstraject van een
rechterlijk ambtenaar in opleiding wel wordt genoemd als mogelijk
vereiste, maar zien het vereiste van de RAIO-opleiding niet terug in artikel
24. Kan dit worden toegelicht?
Deze leden vragen of het alleen is toegestaan een niet-jurist te benoemen
als rechter-plaatsvervanger als er geen jurist beschikbaar is wegens de
kleine schaal van de eilanden, nu steeds moet worden gemotiveerd
wanneer er gekozen wordt voor het aanstellen van een niet-jurist.
Deze leden hebben verder in de memorie van toelichting gelezen dat het
algemene verbod voor leden van het Hof op vervulling van een andere
functie als hoofdbetrekking niet is gehandhaafd. Er bestond dus een
verbod. Functioneerde dit niet goed in de praktijk? Waarom is er voor
gekozen dit verbod af te schaffen?
De leden van de SP-fractie constateren voorts dat een van de gronden
voor ontslag is «bij gebleken ongeschiktheid voor zijn functie, anders dan
wegens ziekte». Wat houdt deze ontslaggrond in? Wat houdt de ontslaggrond in artikel 32 ,onder c, in, «wegens handelen of nalaten, dat ernstig
nadeel toebrengt aan de goede gang van zaken bij de rechtspraak of aan
het in haar te stellen vertrouwen»? In hoeverre en op welke punten wijken
deze gronden voor ontslag af van de in het Europese deel van het Koninkrijk geldende gronden?
De leden van de VVD-fractie menen dat op goede gronden is gekozen
voor een ruime lijst met onverenigbare betrekkingen. Tegen die achtergrond zijn zij er echter nog niet van overtuigd dat die niet van toepassing
zullen zijn voor plaatsvervangende leden en voor plaatsvervangende
rechters in eerste aanleg. Op grond van welke overwegingen is voor leden
van het Hof niet voorzien in een register als bedoeld in artikel 44, derde
lid, Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren, dan wel in openbaarmaking
van de nevenfuncties conform artikel 8, van het voorstel van rijkswet
omtrent de Raad voor de rechtshandhaving (TK 2008–2009, 32 020, nr. 2)?
Kan ook nader worden beargumenteerd waarom de mogelijkheid moet
worden gehandhaafd leden van de Raad van State te benoemen tot
plaatsvervangend lid van het Hof? Vormt dit de enige overweging voor de
keuze de onverenigbare betrekkingen niet van toepassing te doen zijn
voor plaatsvervangers?
Ook stemmen deze leden in met de bepaling inzake verboden familiebetrekkingen. Zij vragen in dit verband wel of er ook een regeling zal komen
voor wraking van rechters, dit ter voorkoming dat rechters moeten
oordelen over zaken waar familieleden bij betrokken zijn.
Alle benoemingen bij koninklijk besluit zullen geschieden «op voorstel van
de vier Ministers van Justitie gezamenlijk». De leden van de VVD-fractie
vragen wat de escalatieprocedure zal zijn als er geen overeenstemming
tussen de vier ministers wordt bereikt. Zij hebben een soortgelijke vraag
bij artikel 57 waarin ook sprake is van gezamenlijk overleg over de hoogte
van het bedrag dat elk van de ministers op zijn begroting zal opnemen.
Wat zal de procedure zijn als er geen overeenstemming wordt bereikt of
als betaling achterwege blijft? Deze leden krijgen ook graag antwoord op
de vraag welke indicatieve kostenverdeling tussen de vier landen als
redelijk wordt beoordeeld.
De leden van de PVV-fractie vernemen graag van de regering hoe zij denkt
over een algeheel verbod op nevenfuncties in plaats van dat het nog
steeds mogelijk blijft voor rechters om een nevenfunctie te hebben.
Ten aanzien van de onverenigbare betrekkingen constateren de leden van
de ChristenUnie-fractie dat de in artikel 26, eerste lid, genoemde eisen niet
(lijken te) gelden voor de plaatsvervangende leden van het Hof. In de
memorie van toelichting wordt – overeenkomstig het advies van het
Gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

6

Aruba – ruimte gelaten om bijvoorbeeld een advocaat bij wijze van oriëntatie op een overstap naar de rechterlijke macht tijdelijk als plaatsvervangend lid op te laten treden. Verder acht de regering het wenselijk leden
van de Raad van State te kunnen benoemen als plaatsvervangend lid.
Deze twee voorbeelden laat naar de mening van de leden van de
ChristenUnie-fractie onverlet dat het grootste deel van de lijst van de in
artikel 26 genoemde onverenigbare functies ook bij plaatsvervangende
leden van het Hof zou dienen te gelden. Anders dan de regering in de
memorie van toelichting op bladzijde 12 stelt, is daarbij geen sprake van
het creëren van onverenigbare betrekkingen, maar van het wettelijk vastleggen van incompatibiliteiten, die niet kunstmatig via een zittingsrooster
vermeden dienen te worden (bijvoorbeeld bij de combinatie van rechterplaatsvervanger en lid van een bestuurscollege of ambtenaar). Deelt de
regering de mening van deze leden op dit punt?
7. De Beheerraad
De leden van de PVV-fractie vragen of de Beheerraad gezien zijn zeer
bescheiden takenomvang wel echt noodzakelijk is. De argumenten,
genoemd in de memorie van toelichting, overtuigen hen niet.
Deze leden zijn geen voorstander van het feit dat de voorzitter van de
Beheerraad door de leden van die raad zelf wordt gekozen. Is het niet
mogelijk om deze voorzitter te laten benoemen door de minister zelf?
9. Bekostiging
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de voorstellen ten aanzien van
het Gemeenschappelijk Hof extra aan kosten en arbeidsplaatsen
meebrengen ten opzichte van de huidige situatie.
De leden van de SP-fractie vragen hoeveel Nederlandse rechters werkzaam zijn voor het Gemeenschappelijk Hof van Justitie. Zijn dit steeds
tijdelijke aanstellingen, vanuit het oogpunt van het delen van kennis en
ervaring? Deze leden vragen de regering voorts of het wenselijk zou zijn
het aantal Nederlandse rechters dat werkzaam is in het Caribische deel
van het Koninkrijk te verhogen, mede vanwege het feit dat uit de memorie
van toelichting de indruk ontstaat dat niet steeds voldoende geschoolde
juristen voorhanden zijn; dit gelet op het benoemen van leken-leden, het
niet verplicht voorschrijven van de RAIO-opleiding, en de verwevenheid
tussen de gerechten in eerste aanleg en het Hof. Een al dan niet tijdelijke
aanstelling van Nederlandse rechters in het Caribische deel van het
Koninkrijk kan wellicht tot wederzijds voordeel leiden. De leden van de
SP-fractie krijgen graag een reactie op dit voorstel.
10. Evaluatie en wijziging van deze wet
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben bij eerdere wetsvoorstellen inzake de nieuwe staatkundige structuur (namelijk bij de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, TK 2008–2009, 31 957, nr.
2, en de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba, TK 2008–2009, 31 958, nr. 2) aangegeven het te betreuren dat er niet
voor gekozen is om een horizonbepaling in die wetsvoorstellen op te
nemen, maar is volstaan met een evaluatiebepaling. Een evaluatie is naar
de mening van deze leden van een ander kaliber dan een horizonbepaling
en houdt minder druk op de ketel om te bezien hoe de tijdelijke structuur
zo spoedig mogelijk omgezet kan worden in een effectieve en constitutioneel zuiverder vaste structuur. Zij vragen ook hier om een toelichting op
het niet opnemen van een horizonbepaling en in te gaan op hun bovenstaande overweging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

7

II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 5
In artikel 5 staat dat de zittingen op straffe van nietigheid openbaar zijn
(eerste lid), maar dat om gewichtige redenen het onderzoek ter zitting
geheel of gedeeltelijk achter gesloten deuren kan plaatsvinden. De leden
van de CDA-fractie vragen wat dit betekent voor de zittingen in jeugdzaken. Worden deze nu wel of niet achter gesloten deuren behandeld, zo
vragen zij.
De leden van de SP-fractie begrijpen niet goed waarom in artikel 5, vijfde
lid, is opgenomen dat beslissingen moeten worden genomen met het
voorgeschreven aantal leken-leden. Waarom is dit verplicht op straffe van
nietigheid?
Artikel 6
De leden van de CDA-fractie hebben een vraag ten aanzien van het
verschoningsrecht. Zou het niet verstandig zijn om in artikel 6, mede
gezien de kleinschaligheid van de eilanden, een tweede lid op te nemen
waarin expliciet tot uitdrukking komt dat een rechter of rechterlijke ambtenaar in opleiding zich kan verschonen?
Artikel 15
Uit artikel 15, derde lid, blijkt dat het Hof ook zitting gaat houden op Sint
Eustatius en Saba. De leden van de VVD-fractie vragen of dit wel is te
realiseren voor het geringe aantal hoger beroepszaken.
Artikel 17
De leden van de SP-fractie vragen in welke soort zaken de mogelijkheid
zal worden benut het Hof als gerecht in eerste en enige aanleg aan te
wijzen. Waarom zou men van deze mogelijkheid gebruikmaken? Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie of artikel 17 niet kan worden
aangescherpt om nog duidelijker tot uitdrukking te brengen dat de rechters die in eerste aanleg van een zaak hebben kennisgenomen zich op
geen enkele manier mogen inlaten met dezelfde zaak in hoger beroep, ook
niet in informele gesprekken met andere beroepsrechters. De leden van
de SP-fractie krijgen hierop graag een reactie van de regering.
Artikel 26
In het wetsvoorstel staat in artikel 1 dat onder het begrip rechter wordt
verstaan: lid of plaatsvervangend lid van het Hof. In artikel 26, eerste lid,
onder a tot en met j, worden van het lidmaatschap van het Hof uitgesloten
bijvoorbeeld de gouverneurs, ministers en staatssecretarissen. De leden
van de CDA-fractie vragen of de regering het mogelijk acht dat een
minister plaatsvervangend lid is van het Hof. Dezelfde vraag rijst ten
aanzien van de overige functies genoemd onder artikel 26, eerste lid,
onder a tot en met i. Zou het niet beter zijn wanneer in de aanhef van
artikel 26, eerste lid, wordt gesproken over een rechter van het Hof, zo
vragen genoemde leden. Dan zou voor artikel 26, eerste lid, onder j, een
afwijkende regeling kunnen worden getroffen. Deze leden kunnen zich
namelijk wel indenken dat de functie van rechter-plaatsvervanger wordt
gecombineerd met die van advocaat, notaris of andere rechtshulpverlener.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

8

Artikel 27
Hoewel de leden van de CDA-fractie zich van er van alles bij kunnen voorstellen dat het onwenselijk kan zijn dat leden van een en dezelfde familie
de rechtspraktijk volledig domineren, hebben zij toch vragen bij de regeling zoals voorgesteld in artikel 27. Deze regeling is naar het oordeel van
genoemde leden wel erg «absoluut». Zo is geen ontheffing mogelijk in
geval van een huwelijk. Wordt hierdoor niet in de hand gewerkt dat paren
niet huwen ten einde te voorkomen dat een van hen geen rechter kan
blijven, zo vragen genoemde leden. Moet het in alle gevallen apert onmogelijk zijn dat twee kinderen uit een gezin rechter worden?
Artikel 30
In artikel 30 wordt voorgesteld een rechter te ontslaan indien deze de
leeftijd van vijfenzestig jaar heeft bereikt. Is het niet verstandiger, gelet op
de actualiteit, te spreken in termen van «de pensioengerechtigde leeftijd»,
zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Kan, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, worden toegelicht waarom
een lid van het Hof niet op zeventigjarige maar op vijfenzestigjarige leeftijd wordt ontslagen zoals in Nederland het geval is? Klaarblijkelijk wil de
regering het Antilliaanse recht volgen. Maar waarom is er niet van de
gelegenheid gebruik gemaakt om de leeftijdsgrens gelijk te trekken aan de
in Nederland geldende grens – een en ander mede met het oog op de ook
thans al mogelijke detachering van rechters uit Nederland bij het Hof?
Ook de leden van de VVD-fractie vragen waarom in artikel 30, tweede lid,
van het wetsvoorstel de leeftijd van vijfenzestig jaar wordt aangehouden
en niet de leeftijd van zeventig, zoals in Nederland het geval is. Zij wijzen
erop dat ook de Raad van State hierover een opmerking heeft gemaakt.
Ten aanzien van de leeftijdsgrens voor ontslag (artikel 30, tweede lid)
vragen de leden van de ChristenUnie of in casu de regering het gekozen
uitgangspunt om zoveel mogelijk het Antilliaanse recht te volgen niet te
rigide hanteert. In dit verband rijst de vraag of bij de huidige leden van het
Hof bezwaren bestaan tegen de elders inmiddels gangbare ontslagleeftijd.
Is uit het oogpunt van voldoende bemensing van het Hof ter plaatse geen
behoefte aan verruiming van de aanstellingsduur? Verdient het geen
overweging om dit leeftijdsontslag niet dwingend voor te schrijven, maar
de leden gelegenheid te geven met vijfenzestig jaar te stoppen of door te
werken tot uiterlijk hun zeventigste levensjaar? De vraag naar de
ontslagleeftijd rijst mede in verband met de praktijk van het detacheren
van rechters uit Nederland. Verdient het in dat kader geen aanbeveling om
de leeftijdsgrens gelijk te trekken? Tenslotte attenderen de leden op dit
punt op het wetsvoorstel Rijkswet Raad voor de rechtshandhaving (TK
2008–2009, 32 020, nr. 2), waarin wel een ontslagleeftijd van zeventig jaar
wordt gehanteerd.
De voorzitter van de commissie,
Van Beek
De griffier van de commissie,
De Gier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 017 (R1884), nr. 6

9