Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

189
Vragen van het lid Jan Vos (PvdA) aan de Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking over de misstanden op en rondom Indiase
theeplantages (ingezonden 10 september 2015).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 5 oktober 2015).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de schrijnende conclusies uit het onderzoek «The
bitter stories behind the UK national drink», die door het Britse BBC News en
Radio 4’s File on Four op 8 september jl. zijn gepubliceerd?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van de misstanden op en rondom de theeplantages in
het noordoosten van India, waar onder andere Unilever inkoopt? Zo ja, sinds
wanneer?
Antwoord 2
Ja, sinds de publicatie van verschillende artikelen over het bovengenoemde
onderzoek.
Vraag 3
Wat is uw oordeel over de reactie van Unilever op het onderzoek, dat
ondanks de door Unilever doorgevoerde verbeteringen er nog veel moet
gebeuren?
Antwoord 3
Unilever erkent de problemen en het feit dat het langdurige processen zijn
om, in nauwe samenwerking met haar partners in de keten, verbeteringen
door te voeren en te laten beklijven. Unilever heeft laten zien met toewijding
en lange adem te werken aan het tegengaan van misstanden in hun
1

Nieuwsbericht NU.nl, http://www.nu.nl/economie/4121721/misstanden-bij-theeleveranciersunilever.html
2
Onderzoeksrapport BBC News en Radio 4»s File on Four, http://www.bbc.com/news/world-asiaindia-34173532

ah-tk-20152016-189
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

toeleveringsketen. Dit soort onderzoeken houdt Unilever en andere bedrijven
scherp. Certificering door vrijwillige duurzaamheidsstandaarden zoals Rain
Forest Alliance, kan echter geen 100% zekerheid bieden voor uitsluiting van
misstanden. Binnen ISEAL-verband werken keurmerken zoals Rain Forest
Alliance aan continue verbetering van hun standaard en verificatie. Het feit
dat onlangs een groot keurmerk de certificering van een aantal grote Indiase
plantages heeft ingetrokken laat zien dat dit zelfcorrigerende mechanisme
werkt.
Vraag 4
Op welke wijze kunt u met multinationals als Unilever dergelijke mensonterende misstanden, waaronder kinderarbeid, gebrek aan hygiëne en het
ontbreken van een leefbaar loon, aanpakken? Kunt u daarbij, zoals uw beleid
voorschrijft aan de hand van de OESO-richtlijnen, toelichten waar volgens u
de verantwoordelijkheid van het bedrijf en die van de Nederlandse overheid
elkaar raken?
Antwoord 4
Ondernemingen en overheden hebben verschillende verantwoordelijkheden
op basis van de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en de
UN Guiding Principles on Business and Human Rights. Wanneer een
onderneming een risico op het veroorzaken van een ongunstig effect in de
context van haar toeleveringsketen identificeert behoort zij de noodzakelijke
stappen te ondernemen om dat effect af te wenden of te voorkomen.
Overheden hebben de verantwoordelijkheid bescherming te bieden tegen
mensenrechtenschendingen door derde partijen binnen het eigen territorium
en jurisdictie. De Nederlandse overheid kan andere overheden op deze
verantwoordelijkheid aanspreken.
Om misstanden in internationale productieketens aan te pakken streeft de
Nederlandse overheid naar IMVO-convenanten binnen de Nederlandse
sectoren met grote IMVO-risico’s in de productieketen. De voedingsmiddelensector is één van deze sectoren. Deze sector zet momenteel de eerste stappen
om, aanvullend op bestaande duurzaamheidsinitiatieven in de sector, in
samenwerking met IDH en in dialoog met relevante stakeholders, een
overkoepelend convenant op te stellen waarin belangrijke sociale en
ecologische thema’s worden uitgewerkt.
De structurele problemen in de Indiase theesector hebben verschillende
oorzaken. Om deze problemen effectief te kunnen aanpakken is samenwerking tussen alle relevante partijen, te weten de Indiase overheid, theeproducenten, het (internationale) bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties,
vereist. Het IMVO-convenant van de voedingsmiddelensector kan daaraan
mogelijk bijdragen.
Vraag 5
Welke rol en verantwoordelijkheid hebben lokale spelers, waaronder de
Indiase overheid wiens wet volgens het onderzoek wordt ondermijnd?
Antwoord 5
Lokale spelers hebben vanzelfsprekend een grote rol. Zo hebben lokale
werkgevers de plicht te zorgen voor goede arbeidsomstandigheden voor hun
werknemers en heeft de lokale overheid de plicht te zorgen voor een goede
naleving van wetgeving op dit terrein. In de praktijk ontbreekt het echter vaak
aan voldoende implementatie en naleving van wetgeving.
Vraag 6
Vindt u dat de Nederlandse overheid afdoende zicht heeft op de mate waarin
Nederlandse multinationals de OESO-richtlijnen naleven in hun productieketens? Zo nee, welke stappen gaat u nemen om daar meer inzicht in te
krijgen?
Antwoord 6
Nederlandse multinationals kunnen nog stappen zetten ten aanzien van
transparantie over de naleving van de OESO-richtlijnen. Vanuit de overheid
wordt dit via verschillende maatregelen gestimuleerd. De overheid zet zich in
voor de eerder genoemde IMVO-convenanten. Binnen deze convenanten
maken bedrijfssectoren in multi-stakeholderverband afspraken over hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

IMVO-risico’s aangepakt en voorkomen kunnen worden. Hierbij wordt het
SER advies «IMVO-convenanten» gevolgd, dit advies stelt dat transparantie
één van de kernelementen is voor een effectief IMVO-convenant.
Verder stimuleert de overheid transparantie over MVO met de Transparantiebenchmark. Deze meet jaarlijks de transparantie in (maatschappelijke)
verslaggeving van circa 500 van de grootste in Nederland actieve bedrijven.
Hieraan is de Kristalprijs gekoppeld, die in samenwerking met de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) wordt uitgereikt voor het
beste verslag. Uit de evaluatie (2013) is gebleken dat de Transparantiebenchmark een effectief en kostenefficiënt instrument is dat bijdraagt aan een
toename van de transparantie in maatschappelijk verslaglegging en bij de
helft van de onderzochte bedrijven bijdraagt aan een beter MVO-beleid.
Tot slot zal de EU-richtlijn over de bekendmaking van niet-financiële
informatie (richtlijn 2014/95/EU) grote organisaties van openbaar belang
(beursvennootschappen, banken en verzekeraars) met meer dan 500
werknemers verplichten (volgens het pas toe of leg uit principe) te rapporteren over hun beleid ten aanzien van milieu, mensenrechten, sociaal beleid,
corruptie en omkoping. Zij kunnen hierbij gebruik maken van de OESOrichtlijnen. Uiterlijk 6 december 2016 moet deze EU-richtlijn zijn uitgewerkt in
nationale regelgeving. Naar schatting zullen circa 115 Nederlandse organisaties onder deze verplichting vallen.
Daarnaast heeft de Nederlandse overheid overeenkomstig de OESOrichtlijnen een Nationaal Contactpunt (NCP) ingesteld waar personen,
maatschappelijke organisaties of bedrijven terecht kunnen met meldingen
over de toepassing van deze richtlijnen. Wanneer een melding ontvankelijk
wordt verklaard, helpt het NCP bij het vinden van een oplossing. De uitkomst
van een procedure wordt openbaar gemaakt. Op die manier wordt ook via dit
kanaal bijgedragen aan inzicht over naleving van de OESO-richtlijnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3