Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

761
Vragen het lid Boucke (D66) aan de Minister voor Klimaat en Energie over de
voorbereidingen op de boycot op Russische olie (ingezonden 5 oktober 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 17 november
2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 541.
Vraag 1
Welke voorbereidingen treft en heeft Nederland getroffen ter voorbereiding
op de boycot op Russische olie?
Antwoord 1
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 5 t/m 9.
Vraag 2
Voorziet u problemen bij de invoering, handhaving en toezicht van dit
boycot?
Antwoord 2
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 2.
Vraag 3
Voorziet u een tekort aan olie in Nederland vanaf de effectuering van de
boycot?
Antwoord 3
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 3 t/m 5.
Vraag 4
Wat is de actuele stand van zaken van de Nederlandse strategische voorraad
olie?
Antwoord 4
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 6 en 7.

ah-tk-20222023-761
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 5
Kunt u ingaan op productie- en import percentages van Nederland met
betrekking tot olie?
Antwoord 5
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland. Het Centraal Bureau
voor de Statistiek houdt de invoer en export van producten bij. In 2021 heeft
Nederland 1,1 miljoen ton olie gewonnen, 100 miljoen ton olie ingevoerd,
45 ton olie uitgevoerd en 90 miljoen ton aardolieproducten geproduceerd.1
Vraag 6 en 7
Hoeveel daarvan is bestemd voor Europese doorvoer?
Uit welke landen importeert Nederland olie?
Antwoord 6 en 7
Oliestromen zijn niet te traceren van import tot en met uitvoer. Wel is een
uitsplitsing per land aan zowel de import- als de exportkant.2 In 2021 waren
Noorwegen, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten landen
waaruit door Nederland veel olie werd geïmporteerd.
Ongeveer de helft van de aardoliegrondstoffen (o.a. ruwe aardolie) die in
2021 naar Nederland werd aangevoerd had het label voor wederuitvoer. Voor
aardolieproducten was dit 38%. België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk
zijn landen waarnaar Nederland veel olie en aardolieproducten heeft
uitgevoerd in 2021.3
In 2021 ging meer dan 99% van de weder uitgevoerde aardoliegrondstoffen
naar Europa, voor olieproducten was dit 34%.
Vraag 8
Kunt u ingaan op de percentages van het gebruik per sector van olie?
Antwoord 8
Olie(producten) zitten overal in de Nederlandse economie verweven en zijn
een belangrijke grondstof voor veel maatschappelijke functies. Wegtransport,
waarvoor benzine en diesel gebruikt wordt, betreft slechts een deel (circa
25%) van de in Nederland gebruikte olie(producten). Een groter deel betreft
bunkerbrandstoffen voor de internationale zeevaart (circa 29%) en internationale luchtvaart (circa 10%). Daarnaast is er ook energetisch ofwel eigen
verbruik van olie(producten) door de chemie en raffinage sectoren (circa
11%). Het niet-energetisch gebruik van olie(producten) als grondstof voor o.a.
de chemie betreft eveneens een aanzienlijk deel (circa 16%). Dit worden
niet-energetische producten zoals plastics, cosmetica, PET-flessen, bouw- en
isolatiematerialen, medische hulp- en beschermmiddelen, kleding, etc.
Vervolgens is er nog een heel scala aan speciale olieproducten die op
uiteenlopende wijze worden geconsumeerd (circa 9%). Hierbij kan worden
gedacht aan bijvoorbeeld bitumen voor asfalt, smeermiddelen voor motoren,
terpentine voor verf, handgels etc. Het is niet alleen economisch maar ook
maatschappelijk ontwrichtend als alledaagse producten en diensten plotseling
niet meer beschikbaar zijn.
Vraag 9
Welke lessen trekt u uit de gascrisis en het bijbehorend instrumentarium voor
de realisatie en handhaving van een eventueel kort aan olie?
Antwoord 9
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 8.
De import van gas is gericht op binnenlands gebruik. De import van olie in
Nederland betreft grotendeels doorvoer naar Europese lidstaten (circa twee
derde) en verwerking in de raffinaderijen (circa een derde). Olie wordt in de

1

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/84596NED/table?dl=71F1B.
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37448/table?dl=71F1C
3
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37448/table?dl=71F1D
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

havens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen voor het grootste deel
overgeslagen en over weg en water geëxporteerd.
De oliemarkt is, zoals in de brief aangegeven, niet gereguleerd. Raffinaderijen
(commerciële partijen) kopen olie in op de wereldmarkt. De Nederlandse
overheid heeft een strategische olie- en olieproductenvoorraad. Inzet van de
strategische olievoorraad in situaties van schaarste of tekort wordt op dit
moment verder uitgewerkt in het Landelijk Crisisplan Olie (LPC-O).
Vraag 10
Bent u het eens dat het instrumentarium niet uitsluitend uit moet gaan van
een fysiek tekort aan olie (zoals bijvoorbeeld het Bescherm en Herstelplan
Gas), maar ook toegerust moet zijn op maatschappelijke en markteffecten als
gevolg van hoge prijzen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Het Landelijk Crisisplan Olie (LCP-O) geeft op hoofdlijnen inzicht in en een
overzicht van de bestaande afspraken op Europees, nationaal, regionaal en
lokaal niveau, gericht op de beheersing van (dreigende) crises als gevolg van
schaarste of een tekort aan aardolie en aardolieproducten met aanzienlijke
maatschappelijke gevolgen. Het plan is een leidraad en beschrijft op
hoofdlijnen de crisisaanpak op rijksniveau, de samenwerking en aansluiting
met betrokken publieke en private partners en netwerken op internationaal en
regionaal niveau. Het plan is daarmee een uitwerking van de generieke
aanpak van crises door het Rijk zoals beschreven in het Instellingsbesluit
Ministeriële Commissie Crisisbeheersing en het Nationaal Handboek
Crisisbesluitvorming.
Vraag 11
Bent u het eens dat oplossingen die bijdragen aan het reduceren van olie en
de duurzame transitie versnellen onderdeel moeten zijn van het instrumentarium bij een eventueel tekort aan olie?
Antwoord 11
Voor de maatregelen op het gebied van verduurzaming van de energievoorziening, mobiliteit en de gebouwde omgeving verwijs ik u naar de Kamerbrief
Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 9.
Zoals uit eerdere studies van het Internationaal Energie Agentschap gebleken
is, is men nog geruime tijd afhankelijk van fossiele brandstoffen. Een
duurzame transitie kan niet in een zeer korte tijd worden verwezenlijkt, zonder
afbreuk te doen aan de huidige afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.
Zolang de maatschappij voor het grootste deel is ingesteld op fossiele
brandstoffen, zal iedere radicale omwenteling ernstige ontwrichting teweeg
brengen op onze maatschappij.
Daarnaast vragen maatregelen voor de energietransitie grote investeringen
en deze hebben een lange implementatietermijn. Bij een acuut tekort aan olie
of olieproducten werken alleen vraagbeperkende maatregelen snel genoeg.
Dit kan bijvoorbeeld door met maatregelen brandstofgebruik voor transport,
bijvoorbeeld het wegvervoer, te ontmoedigen. Deze maatregelen leiden tot
minder brandstofverbruik en dus minder CO2-uitstoot, maar hebben ook een
grote economische impact.
Het bijmengen van biodiesel is een voorgestelde maatregel in het LPC-Olie
met positief milieueffect. De beschikbaarheid van biodiesel is echter beperkt.
Daarnaast is biodiesel duurder dan diesel en niet in alle situaties bruikbaar.
Vraag 12
Kunt u ingaan op eventuele keteneffecten, zoals bijvoorbeeld (tekorten aan)
bijproducten van raffinage of op olie gebaseerde bedrijfsprocessen?
Antwoord 12
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 2 t/m 5.
Vraag 13
Welke instrumenten worden op Europees niveau ingezet ten behoeve van een
eventueel tekort, coördinatie en bijvoorbeeld gezamenlijke inkoop?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 13
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de Kamerbrief Nederlandse voorbereiding op oliesancties tegen Rusland, pagina 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4