B ij la ge 1

Overgangsrecht voor
MBO- en Inservice-verpleegkundigen
Een verkennend onderzoek
Eindrapport
-

)

V

Sonja van der Kemp, Simone van den Heuvel (Panteia)
Marleen de Kleijn (Beleidsadvies in de zorg)
Zoetermeer , 14 maart 2018
De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of
teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan
mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke
vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na
schriftelijke toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor
drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

The responsibility for the contents of this report lies with Panteia. Quoting numbers or
text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned.
No part of this publication may be copied and/or published in any form or by any means,
or stored in a retrieval system, without the prior written permission of Panteia. Panteia
does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

Inhoudsopgave

C12071

1

Onderzoeksverantwoording

5

1.1
1.2
1.3

Introductie
Onderzoeksvragen
Onderzoeksaanpak

5
5
6

2

Type opleidingen

9

2.1
2.2

Initiële opleidingen
Vervolgopleidingen

9
11

3

Visies op overgangsrecht

17

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

Beroepsorganisatie
Brancheorganisaties
Opleiders: MBO-raad, LOOV, CZO
Vakbonden
Chief Nursing Officer
EVC-traject
Mogelijkheden voor een verkorte HBO-opleiding
Samenvatting en conclusie

17
17
19
19
20
21
21
22

4

Partijen die opleidingen beoordelen

23

4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8

CZO
Nationaal Coördinatiepunt NLQF
CPION
V&VN
NVAO
Hogescholen
CBGV
Onafhankelijke commissie

23
24
26
27
28
29
30
30

5

Conclusies en scenario’s

31

5.1
5.2

Conclusies
Scenario’s

31
35

Bijlage 1 Overzicht scholingen

38

B1.1 CZO erkende opleidingen
B1.2 Opleidingen van brancheopleidingsinstituten
B1.3 Opleidingen van hogescholen
B1.4 Opleidingen van overige opleidingsinstituten

38
40
49
57

Bijlage 2 NLQF niveau 4 en niveau 6

59

Bijlage 3 Format aanvraag CPION

61

Bijlage 4 Overzicht respondenten interviews

64

Bijlage 5 Checklist interviews

65

3

4

C12071

1
1.1

Onderzoeksverantwoording
Introductie
Momenteel is het Ministerie van VWS bezig met het wetsontwerp met betrekking tot
beroepenregulering in de gezondheidszorg. Met dit wetstraject wordt beoogd om
onderscheid te maken tussen de MBO- en HBO-opgeleide verpleegkundige. Het maken
van dit onderscheid wordt wenselijk geacht om verpleegkundigen in te zetten op
datgene waarvoor zij zijn opgeleid en om goed tegemoet te komen aan de
veranderende zorgvraag. Met de Wet-BIG II wordt beoogd onderscheid te maken
tussen de verpleegkundige (MBO-opgeleid) en de regieverpleegkundige (HBOopgeleid).
Dit wetstraject heeft ook invloed op de huidige groep BIG-geregistreerde
verpleegkundigen. Het ministerie van VWS wil recht doen aan de kennis en
vaardigheden van reeds BIG-geregistreerde verpleegkundigen. In het overgangsrecht
zal worden vormgegeven dat een deel van de huidige BIG-geregistreerde
verpleegkundigen zich kunnen laten registreren als regieverpleegkundige. Beoogd
wordt om twee groepen BIG-geregistreerde verpleegkundigen deze mogelijkheid te
bieden:


Verpleegkundigen met een oud HBO-diploma, met een opleidingsprofiel dat van
toepassing was voor de invoering van de Bachelor Nursing 2020.



Verpleegkundigen met een oud MBO-V of Inservice-diploma met aantoonbare
aanvullende gecertificeerde scholing. Dit onderzoek richt zicht op deze groep.

Doel van dit verkennende onderzoek is om in kaart te brengen door wie en op welke
manier beoordeeld kan worden welke aanvullende scholing voor MBO-opgeleide
verpleegkundigen qua niveau en inhoud gelijkwaardig zijn aan het voormalige HBOprofiel, en waarmee registratie als regieverpleegkundige zou kunnen volgen. Dit
onderzoek moet ook meer inzicht opleveren in de doelgroep van MBO-opgeleide
verpleegkundigen die aanvullende scholing hebben gevolgd.
Het gaat in dit onderzoek om het overgangsrecht voor verpleegkundigen met een
MBO- of inservice-diploma, die een aanvullende opleiding hebben gevolgd. Het
onderzoek richt zich op uitsluitend op vervolgopleidingen en niet op werkervaring.

1.2

Onderzoeksvragen
De hoofdvraag van dit onderzoek luidt:
Hoe is vast te stellen welke aanvullende opleidingen/scholing qua niveau en
inhoud gelijk kunnen worden gesteld aan de opleiding voor HBO-opgeleide
verpleegkundige?

C12071

5

Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden, zijn de volgende deelvragen
onderscheiden:

1.3

1.

Hoe ziet de huidige doelgroep van MBO- en Inservice opgeleide verpleegkundigen
eruit? Op welk niveau van het NLQF-raamwerk opereren zij?

2.

Aan de hand van welke criteria kan worden beoordeeld of de opleiding of
aanvullende scholing van hetzelfde niveau is als het oude HBO-profiel?
a. Is er verschil tussen oude HBO-profielen? Welk HBO-profiel zou als
uitgangspunt genomen moeten worden?

3.

Welke aanvullende scholingen en opleidingen komen qua niveau en inhoud in
aanmerking voor gelijkstelling aan het oude HBO-profiel?
a. Hoeveel aanvullende scholingen en opleidingen zijn er? Is er een clustering
mogelijk, zoals in type, duur, certificering of niveau van de aanvullende
scholing?
b. Is het mogelijk om meerdere (smalle) aanvullende opleidingen, die
afzonderlijk niet gelijkgesteld kunnen worden, gezamenlijk als gelijkwaardig
aan het HBO-profiel te stellen?
c. Wat te doen als de (aanvullende) opleiding niet meer bestaat? Welke
oplossingen zijn er?

4.

Welke instantie is het meest geschikt om het niveau van de opleiding en vast te
stellen?

5.

Hoe ziet de procedure van beoordeling van de aanvullende opleidingen eruit?
a. Wat zijn de doorlooptijden?
b. Welke bewijsstukken moeten ingediend worden door de aanvrager?
c. Wat gebeurt er als een aanvullende opleiding zich niet kan vinden in het
besluit? Kan desbetreffende opleiding bijvoorbeeld bezwaar maken en zo ja,
bij wie?
d. Wat zijn de kosten van het vaststellen van het niveau per aanvullende
scholing/opleiding?

6.

Welke alternatieven zijn er voor vaststelling van het niveau van opleidingen door
een instantie?
a. Is een onafhankelijke commissie een optie?
b. Of zijn er andere suggesties ten aanzien van het overgangsrecht van de MBOopgeleide verpleegkundige?

Onderzoeksaanpak
Het onderzoek bestond uit deskresearch in combinatie met interviews met relevante
partijen. In de volgende alinea’s volgt een beschrijving van de aanpak.
Deskresearch
In de beginfase van het onderzoek had de deskresearch tot doel een eerste beeld te
vormen van het scholingsaanbod en van de historie van het opleidingsstelsel voor
verpleegkundigen.
In een latere fase van het onderzoek is meer systematisch in kaart gebracht hoe het
scholingsaanbod voor MBO-Verpleegkundigen eruit ziet. Hierbij zijn de volgende
bronnen/websites geraadpleegd (naast de uitvraag in de interviews):

6



CZO opleidingen



Scholingsagenda van Kwaliteitsregister V&VN



CPION register



Verpleegkundige vervolgopleidingen van alle leden van de VBG

C12071



Verpleegkundige vervolgopleidingen van alle leden van LOOV



Capabel Hogeschool



YouChooz



Grow work



Beroepenlijst CIBG

De opleidingen die voldeden aan de volgende criteria zijn opgenomen in het overzicht:


Instroomeis: BIG geregistreerd verpleegkundige



Opleiding is toegankelijk voor verpleegkundigen met MBO-V- of Inservice-diploma



De opleiding geeft toegang tot een andere verpleegkundige functietitel

In de scholingsagenda van het kwaliteitsregister van V&VN staan 1.476 opleidingen
die minder dan 100 accreditatiepunten hebben (1 punt staat voor 1 uur bijscholing).
De meeste van deze opleidingen leiden niet tot een andere v erpleegkundige functie en
zijn dus niet meegenomen in het overzicht in bijlage 1.
Voorbeelden van opleidingen tussen de 50 en 100 accreditatiepunten (n=23) zijn:
Mindfulness basisopleiding, Leergang De Kunst van het loslaten, Cardiologie cursus
voor cardiologie verpleegkundigen, Opleiding tot provocatief coach/psycholoog en
Operational Readiness Aeromedical Course.
Voorbeelden van opleidingen tussen de 0 en 50 accreditatiepunten (n=1.453) zijn:
Insulinetherapie, Diabetische voet nascholing, COPD Spreekuur, Omgaan met
ongewenst gedrag en Urodynamisch onderzoek.
Opleidingsinstituten hanteren verschillende manieren om de toelatingseisen en
studieomvang te beschrijven. Daardoor mist er eenduidigheid die nodig is om de
opleidingen op deze punten goed te kunnen vergelijken. Zo vermeldt niet iedere
opleiding welke mogelijkheden er zijn voor mensen die niet voldoen aan de
ingangseisen van bijvoorbeeld het hebben van een HBO-diploma. Ook wordt bij
studieomvang op sommige websites het aantal contacturen genoemd en op andere het
aantal maanden waarin de opleiding afgerond kan zijn. Wel is een clustering mogelijk
naar het type aanbieder van de opleiding, zoals brancheopleidingsinstituten,
hogescholen en overige opleidingsinstituten.
Het bleek niet mogelijk te zijn om via de interviews en deskresearch informatie te
verzamelen over niet meer bestaande opleidingen. Respondenten (CZO, V&VN) zeggen
weliswaar dat volgens hen de aard van het aanbod in het verleden niet sterk anders
was dan het huidige aanbod.
Interviews
Tevens zijn er interviews gehouden met diverse partijen, waaronder branche- en
beroepsorganisaties, partijen die het niveau van opleidingen bepalen en (koepels van)
opleidingsinstituten. De gesprekken waren gericht op het verkrijgen van inzicht in de
aanvullende opleidingen en in (on)mogelijkheden voor het vaststellen of deze
opleidingen gelijk gesteld kunnen worden aan het HBO-niveau.
Er zijn interviews afgenomen met de volgende partijen:

C12071



Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)



Brancheorganisaties Zorg (BoZ)



ActiZ



GGZ-Nederland



Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN)



Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)

7



Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)



Chief Nursing Officer (CNO)



FNV



NU’91



College Zorg Opleidingen (CZO)



Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV)



MBO-raad



Nationaal Coördinatiepunt NLQF (NCP NLQF)



Centrum Post-Initieel Onderwijs Nederland (CPION)



Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)



Vereniging Branche-Opleidingsinstituten Gezondheidszorg (VBG)



Capabel Hogeschool (via de Nederlandse Raad voor Training en Opleiding NRTO)



SBB / Calibris



CIBG



Commissie Buitenslands Gediplomeerden Volksgezondheid (CBGV)

Daarnaast is er contact geweest met een studieadviseur van een individueel algemeen
ziekenhuis, gericht op het krijgen van inzicht in het type aanvullende opleidingen dat
door verpleegkundigen wordt gevolgd. Ook is er per e-mail contact geweest met DUO
en Nuffic.
In bijlage 4 is een overzicht te vinden van alle respondenten. Sommige partijen zijn
meerdere keren benaderd. In bijlage 5 is de checklist van de interviews te vinden.

8

C12071

2

Type opleidingen
Ten eerste beschrijven we in dit hoofdstuk de kenmerken van de initiële opleidingen
en vervolgopleidingen die tot de doelgroep van het onderzoek behoren. Bij de initiële
opleidingen gaan we in op de waardering van het niveau van de opleidingen. In
paragraaf 2.2 komen de vervolgopleidingen aan de orde waar het overgangsrecht
betrekking op kan hebben.

2.1

Initiële opleidingen
BIG-geregistreerde verpleegkundigen hebben als vooropleiding: MBO Verpleegkunde
(MBO-V), HBO Verpleegkunde (HBO-V) of Inservice A, B en Z 1.
Niveau Inservice-opleidingen
Inservice-opleidingen waren opleidingen waarin het praktijkgedeelte in de
zorgorganisatie waar men in dienst was werd gevolgd, en het theoriegedeelte bij een
onderwijsinstelling. De opleidingen bestonden sinds de jaren ’50 tot 1997. In de loop
der jaren hebben wel een aantal veranderingen plaatsgevonden in vooropleidingseisen
en wettelijke eisen omtrent de inhoud. 2
Inservice A leidde op tot verpleegkundige in de ziekenhuissector. Inservice B en Z
hebben leidden respectievelijk op tot verpleegkundige in de psychiatrie en de
gehandicaptenzorg. De A-opleiding duurde 3 jaar en 10 maanden, de B- en de Zopleiding 3 jaar en 4 maanden.
De instroomeisen waren:


Leeftijd: 17 jaar en 7 maanden



Diploma: Mavo 4 (met gemiddelde van een 7) of een INAS opleiding 3 of een
diploma Ziekenverzorging (vooropleiding Huishoudschool en/of INAS).

De wijze van toetsing van het niveau bij toelating tot de opleiding was niet uniform .
Zo werd er soms wel naar een cijfer gemiddelde gevraagd en soms niet.
Respondenten (GGZ Nederland, CZO) merken op dat het feitelijke instroomniveau van
de Inservice-opleiding A en B relatief hoog was: merendeels HAVO. In de praktijk is
het vaak zo dat Inservice-opgeleide verpleegkundigen zijn doorgestroomd naar
functies als gespecialiseerd verpleegkundige (in een hogere salarisschaal).
De Inservice-opleidingen A, B en Z zijn door Calibris vastgesteld op MBO-4 niveau.
Naast de inhoudelijke component (kennis en vaardigheden) speelde ook het aantal
studie-uren / omvang van de opleiding een rol hierbij.
In mei 2017 is er een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer met daarin de oproep
het Inservice A diploma te erkennen op HBO-niveau. De petitie is ruim 20.000 maal
ondertekend.
De Inservice-opleidingen zijn niet ingeschaald door het National Coördinatiepunt
NLQF. De NLQF-inschaling werd immers pas in Nederland geïntroduceerd, lang nadat
1

Inservice A is de opleiding tot algemeen verpleegkundige, Inservice B de opleiding tot verpleegkundige in de
geestelijke gezondheidszorg en Inservice Z de opleiding tot verpleegkundige in de gehandicaptenzorg.
2
Duivesteijn-Ockeloen, K. Op zoek naar de ‘totale mens’. Taak, verantwoordelijkheid en identiteit van
de verpleegkunde in Nederland 1955-1988. Rotterdam, 2016.
3
INAS staat voor Inrichtings Assistente. Deze opleiding was bedoeld voor mensen die de zorg in wilden
maar nog niet zeker wisten welke kant ze op wilden gaan.

C12071

9

de Inservice-opleidingen afgeschaft waren. Volgens de niveau-indeling van NLQF staat
een MBO-4 diploma gelijk aan NLQF niveau 4.
MBO Verpleegkunde
In 2011 heeft de MBO-raad een onderzoek laten uitvoeren van MBO-4 kwalificaties die
vermoedelijk voldoen aan NLQF niveau 5. Dit is ook voor het MBO-V diploma gedaan,
waarbij de conclusie van het onderzoek inderdaad was dat inschaling op NLQF niveau
5 passend zou zijn. Er is door Calibris ook een herzieningsverzoek ingediend bij NCP
NLQF om het MBO-V diploma ingeschaald te krijgen op NLQF niveau 5. Het ministerie
van OCW heeft de mogelijkheid om herzieningsverzoeken in te dienen bij het NCP
NLQF echter stopgezet. Het ministerie achtte het niet wenselijk om kwalificaties uit
het MBO op andere NLQF niveaus in te schalen dan het niveau dat na de generieke
inschaling was afgegeven. De volgende argumentatie lag daaraan volgens het NCP ten
grondslag:


Inhoudelijk kan het het geval zijn dat een bepaald MBO-kwalificatiedossier op een
hoger niveau kan worden ingedeeld, maar dan kan ook het argument gelden dat
ook andere opleidingen in alle sectoren (bijvoorbeeld de exacte vakken in het
hoger onderwijs) hoger zouden kunnen worden ingeschaald.



Een MBO-4 opleiding geeft toegang tot Associate Degree gepositioneerd op
NLQF/EQF niveau 5. Een MBO 4 opleiding op hetzelfde niveau plaatsen als het
Associate Degree bevordert niet de transparantie van het stelsel. Dit komt ook
niet ten goede aan het doel van EQF, namelijk internationale helderheid over
elkaars onderwijsstelsels. 4

HBO Verpleegkunde
Hieronder volgt ten eerste een toelichting op het NLQF-niveau van de opleiding HBOverpleegkunde. Vervolgens komen de verschillende HBO-profielen aan de orde.
NLQF-niveau
In de verpleging en verzorging worden vijf deskundigheidsniveau s onderscheiden:
1. Assisterende
2. Helpende
3. Verzorgende (IG)
4. MBO verpleegkundige
5. HBO verpleegkundige.
Naast het onderscheid in deskundigheidsniveaus wordt sinds 2012 de niveau inschaling van NLQF gehanteerd voor het opleidingsniveau. In het inschalingssysteem
van het NLQF zijn alle HBO-bachelor opleidingen ingeschaald in niveau 6. Doordat de
deskundigheidsniveaus en de niveau-inschaling van NLQF soms door elkaar gehaald
werden, ontstond het foutieve beeld dat HBO-verpleegkundigen van niveau 5 naar
niveau 6 waren ‘opgeschaald’. Hierbij werd dan een verband gelegd met het
vernieuwen van het opleidingsprofiel van HBO-V. Dit is geen correct beeld.
HBO-profielen
Belangrijke verschillen van het nieuwe profiel BN2020 met voorgaande profielen zijn
het accent op generalistische beroepsuitoefening en het versterken van het
onderzoekend vermogen van de verpleegkundige. 5
Elke opleiding had zijn eigen opleidingsprofiel wat gebaseerd was op het rapport
Gekwalificeerd voor de Toekomst uit 1996 en het Beroepsprofiel van 1988 en de
herziening van dit Beroepsprofiel in 1999 en 2012. Het rapport Gekwalificeerd voor de
4
5

10

Bron: NCP NLQF, http://www.nlqf.nl/veelgestelde-vragen.
http://www.loov2020.nl/bn-2020/

C12071

Toekomst is gebruikt voor een gezamenlijk project van de HBO-V’s:
Beroepscompetenties hbo-verpleegkundige. Daaruit is het boek Pool A., Met het oog
op de toekomst, Beroepscompetenties van de hbo-verpleegkundigen (2001)
voortgekomen. Dit boek heeft als leidraad gediend voor alle curricula van de HBO -V’s. 6

2.2

Vervolgopleidingen
In dit onderzoek zijn 137 vervolgopleidingen in kaart gebracht die (onder
voorwaarden) toegankelijk zijn voor verpleegkundigen met een MBO-diploma en/of
Inservice-diploma. In sommige gevallen is de opleiding primair gericht op
verpleegkundigen met een HBO-diploma, maar is er voor deze doelgroep met een
MBO- en/of Inservice-diploma in de toelatingsprocedure voor de opleiding sprake van
een assessment om te bepalen of men het gewenste niveau heeft.
We hebben ons beperkt tot opleidingen die (mogelijk) leiden tot een andere
verpleegkundige functie. Daarmee blijven veel bijscholingen buiten beschouwing. In
paragraaf 1.3 is uitgebreider beschreven welke werkwijze is gevolgd en welke
afbakening is gehanteerd.
In deze paragraaf onderscheiden we de CZO-erkende opleidingen en de overige
opleidingen.

2.2.1 CZO
Het College Zorg Opleidingen (CZO) houdt toezicht op de kwaliteit van
zorgopleidingen. CZO erkent diverse opleidingen in de zorg en geeft CZO erkende
diploma's af. De zorgopleidingen zijn brancheopleidingen waarbij de
praktijkcomponent van de opleiding wordt verzorgd door de zorginstelling en de
theoriecomponent door het opleidingsinstituut waarmee de zorginstelling samenwerkt
(in veel gevallen een UMC). Studenten zijn in dienst van de zorginstelling die de
praktijkcomponent verzorgt. CZO erkent onder meer verpleegkundige
vervolgopleidingen. Deze opleidingen staan open voor alle BIG-geregistreerde
verpleegkundigen. Er is nu geen verschil van instroom in CZO opleidingen voor MBO/Inservice-/HBO-opgeleiden. Ongeacht het instroomniveau bereikt de verpleegkundige
hetzelfde erkende CZO-opleidingsniveau.
CZO is opgericht in 2003 en richtte zich voorheen alleen op opleidingen in de
ziekenhuissector. Het doel was meer uniformiteit aan te brengen in de opleidingen in
de ziekenhuizen. De verpleegkundige opleidingen voor a lle belangrijke domeinen in de
ziekenhuiszorg zijn ondergebracht bij CZO, behalve diabetes, long, reuma en
stomazorg.
Inmiddels zijn er ook opleidingen in de sectoren ambulancezorg en medische kindzorg
erkend. Ook worden niet verpleegkundige opleidingen in de VVT-sector en de
geboortezorg erkend (deze opleidingen richten zich op verzorgenden en niet op
verpleegkundigen). Met de GGD- en GGZ-sector vinden gesprekken plaats over
erkenningen in deze sectoren.

6

C12071

Bron: LOOV

11

CZO toetst op basis van de volgende criteria of een opleiding CZO-erkend wordt:


De opleiding is een zorgopleiding.



De opleiding leidt op tot een functie die in brede zin essentieel is voor
zorginstellingen.



De opleiding leidt op tot een functie die een belangrijke toegevoegde waarde in
het zorgproces ten aanzien van de kwaliteit en/of veiligheid en/of doelmatigheid
van de zorg heeft.



De opleiding leidt op voor een cruciale zorgfunctie. Dat wil zeggen de functionaris
is niet direct vervangbaar door anders opgeleiden.



De opleiding overlapt niet met andere, reeds toegelaten opleidingen. Indien er wel
sprake is van overlapping, dan kan gekeken worden in hoeverre de opleiding
ondergebracht kan worden bij een andere opleiding, bijvoorbeeld als
uitstroomprofiel.



De opleiding heeft zijn waarde al bewezen en er is al praktijkervaring met de
opleiding opgedaan. Een beroeps(deel)profiel bestaat.



De duur van de opleiding is zodanig dat het een essentiële opleiding betreft. Het
betreft dus geen bij- of nascholing of verdergaande kortdurende specialisatie.

CZO maakt onderscheid in initiële opleidingen en vervolgopleidingen. De instroomeis
voor vervolgopleidingen is een BIG registratie als verpleegkundigen. Initiële
opleidingen kunnen na de middelbare school gevolgd worden (de duale en HBO-VT
opleidingen hebben afwijkende instroomeisen). In de praktijk is het mogelijk dat
verpleegkundigen na hun MBO-V of Inservice-opleiding nog een initiële opleiding
volgen.
Initiële opleidingen:


Ambulancechauffeur



Anesthesiemedewerker



Duale MBRT Radiodiagnostisch Laborant



Duale MBRT Radiotherapeutisch Laborant



HBO-VT Anesthesiemedewerker



HBO-VT Operatieassistent



Medewerker Operatieve Zorg



Operatieassistent



Radiodiagnostisch Laborant



Radiotherapeutisch Laborant

Vervolgopleidingen:

12



Ambulanceverpleegkundige cardiaccare tranche*



Ambulanceverpleegkundige korte tranche*



Cardiaccareverpleegkundige



Deskundige Infectiepreventie



Dialyseverpleegkundige



Endoscopieverpleegkundige



Geriatrieverpleegkundige



Gipsverbandmeester



Intensivecare-kinderverpleegkundige



Intensivecare-neonatologieverpleegkundige



Intensivecareverpleegkundige



Kinderverpleegkundige



Kinderverpleegkundige extramurale zorg



Klinisch Perfusionist

C12071



Mediumcareverpleegkundige



Neuroverpleegkundige



Obstetrieverpleegkundige



Oncologieverpleegkundige



Oncologieverpleegkundige, uitstroom kinderen*



Recoveryverpleegkundige



Sedatiepraktijkspecialist



Spoedeisendehulpverpleegkundige



Verpleegkundig Centralist Meldkamer Ambulancezorg



Verpleegkundig endoscopist*

In sommige gevallen gaat het om een vervolg op een vervolgopleiding, en moet
iemand dus reeds in bezit zijn van een diploma van de vervolgopleiding om te kunnen
instromen. Deze opleidingen zijn hierboven met een * gemarkeerd. Zie bijlage 1 voor
een exact overzicht van de instroomeisen.
Drie vervolgopleidingen zijn niet in het overzicht in bijlage 1 opgenomen omd at
hiervoor een afwijkende instroomeis geldt (anders dan BIG registratie als
verpleegkundige):


Deskundige infectiepreventie (HBO bachelor in de richting gezondheidszorg)



Klinisch perfusionist (HBO-diploma)



Sedatiepraktijkspecialist (CZO-diploma anesthesiemedewerker)

Het CZO biedt de opleidingen aan voor inschaling bij NLQF. Op dit moment (peildatum
12 december 2017) zijn er negen opleidingen ingeschaald (twee initiële opleidingen en
zeven vervolgopleidingen), allen op NLQF niveau-6 (=HBO-niveau). Het gaat om de
volgende opleidingen:


Anesthesiemedewerker



Dialyseverpleegkundige



Operatie-assistent



Intensivecareverpleegkundige



Recoveryverpleegkundige



Mediumcareverpleegkundige



Cardiaccareverpleegkundige



Spoedeisendehulpverpleegkundige



Ambulanceverpleegkundige

CZO verwacht dat eind 2019 alle verpleegkundige vervolgopleidingen die onder het
CZO ressorteren zijn ingeschaald op NLQF-6.
2 . 2 . 2 O ve r i ge o p le i d in ge n
De overige opleidingen die vallen binnen de afbakening van dit onderzoek worden
aangeboden door brancheopleidingsinstituten, hogescholen of andere (particuliere)
opleidingsinstituten. Een overzicht van deze opleidingen is opgenomen in bijlage 1.
Brancheopleidingsinstituten
We brachten 61 opleidingen van 7 branche-opleidingsinstituten 7 in kaart. Dit zijn
partijen die ook CZO-opleidingen aanbieden en zijn verbonden aan (universitaire)
ziekenhuizen. Sommige opleidingen hebben bij verschillende opleidingsinstituten
dezelfde titel, maar zijn niet identiek in toelatingscriteria en/of studie-omvang.
7

Educatie Zorgsector LUMC, Erasmus MC zorgacademie, Radboudumc Health Academy, St. Antonius Academie,
UMC Utrecht Academie, VUMC Amstel Academie, Wenckebach Instituut UMCG. De meeste van deze
opleidingsinstituten zijn lid van de Vereniging Brancheopleidingsinstituten Gezondheidszorg (VBG).

C12071

13

Redenen dat opleidingen niet CZO-erkend zijn, zijn bijvoorbeeld omdat ze te kort zijn
of erg lijken op een opleiding die al CZO-erkend is. In deze categorie vallen
bijvoorbeeld ook opleidingen met minder dan 10 lesdagen.
De opleidingen die de brancheopleidingsinstituten aanbieden zijn vrijwel allemaal
gericht op een specialisme binnen de verpleegkunde in het ziekenhuis. Voorbeelden
van opleidingen zijn: obstetrieverpleegkundige, high care kinderverpleegkundige en
ziekenhuispsychiatrie verpleegkundige. Uitzonderingen zijn de opleidingen
‘casemanager’, ‘researchmedewerker’, ‘research coördinator’ en ‘aandachtsvelder
kwetsbare ouderen’.
Hogescholen
We brachten 42 vervolgopleidingen in kaart van 13 hogescholen 8. Dit zijn in veel
gevallen opleidingen met een duur van circa een half jaar tot twee jaar en tussen de
10 en 50 lesdagen. Sommige opleidingen worden onder de noemer post -HBO
aangeboden, maar niet alle organisaties hanteren die term.
In totaal zijn 13 van deze opleidingen (bij één of meer hogescholen) zonder
aanvullende opleiding of assessment toegankelijk voor verpleegkundigen met een
MBO- of Inservice-opleiding:


Maag Darm Lever verpleegkundige (MDL)



Palliatieve zorg verpleegkundige



Praktijkondersteuner (huisartsenzorg)



Praktijkondersteuner GGZ



Praktijkondersteuner somatiek



Praktijkverpleegkundige



Transferverpleegkundige



Urologie continentie stoma verpleegkundige



Verpleegkundige complementaire zorg



Verpleegkundige gerontologie en geriatrie

Soms gelden voor een vergelijkbare opleiding bij een andere hogeschool andere eisen.
Het verschilt per hogeschool hoeveel ruimte (op papier) wordt geboden voor
verpleegkundigen met een MBO- of Inservice-diploma om deel te nemen aan de
opleiding. Er zijn 16 opleidingen in kaart gebracht waarbij wordt aangegeven dat
verpleegkundigen met een MBO- of Inservice-opleiding met aanvullende opleiding en
werkervaring (op HBO-niveau) toegelaten kunnen worden. Bij 13 andere opleidingen,
die HBO-V als toelatingseis stellen, wordt aangegeven dat toelating via een
assessment mogelijk is.
Bij ruim de helft van de opleidingen is vermeld dat accreditatie heeft plaatsgevonden
(of is aangevraagd) door het kwaliteitsregister van V&VN. Een klein deel van de postHBO opleidingen (8 opleidingen) is geregistreerd als registeropleiding door de
Stichting Post Hoger Beroeps Onderwijs Nederland (onderdeel CPION).
'Registeropleiding' is een beschermd predicaat, dat alleen door de Stichting P HBO
Nederland kan worden verleend. 9 De term ‘post-HBO’ is echter geen beschermd

8

Avans Plus, Breederode Hogeschool, Capabel Hogeschool, Christelijke Hogeschool Ede, Fontys, Hogeschool
Arnhem en Nijmegen, Hanzehogeschool Groningen, Hogeschool Leiden, Hogeschool Utrecht, InHolland,
Noordelijke Hogeschool Leeuwarden, Saxion, Hogeschool VIAA. De meeste van deze hogescholen zijn lid van het
LOOV.
9
https://www.registeropleidingen.nl/wat-zijn-registeropleidingen

14

C12071

predicaat en kan voor opleidingen met uiteenlopende toelatingscriteria en
studiebelasting worden gehanteerd.
In de interviews hebben enkele respondenten (CNO, Capabel Hogeschool) aangegeven
dat het mogelijk zou zijn om voor de overgangsregeling te kijken naar gevolgde postHBO opleidingen. Gedachtegang hierbij is dat deelnemers aan de opleidingen op
voorhand hebben moeten aantonen op HBO-niveau te functioneren. Naast het gegeven
dat post-HBO geen beschermd predicaat is, is daarbij een knelpunt dat de wijze van
toetsing van het niveau bij toelating tot de opleiding niet uniform is.
V&VN benoemt dat de volgende oude HBO-opleidingen (als vervolgopleiding na een
verpleegkundige opleiding) ook in aanmerking kunnen komen voor de
overgangsregeling 10:
MGZ-GGZ 11: de voorloper van de huidige SPV-opleiding 12. Destijds een tweejarige



HBO-opleiding. De opleiding bestaat niet meer als separate opleiding.
MGZ-AGZ 13: de opleiding tot wijkverpleegkundige. Deze tweejarige HBO-opleiding



is later ingedaald in de huidige HBO-V en bestaat niet meer als separate opleiding.
Overige opleidingsinstituten
Ten slotte leverde de inventarisatie 13 opleidingen van 8 andere opleidingsinstituten.
De meeste opleidingen bestaan uit minimaal 10 lesdagen en zijn geaccrediteerd door
het kwaliteitsregister van V&VN. Verder zijn het zeer uiteenlopende opleidingen.
Onderstaande tabel geeft de opleidingstitels en opleidingsinstituten weer. In bijlage 1
is meer informatie opgenomen over de toelatingscriteria en omvang van de
opleidingen.
Naam opleiding

Opleidingsinstituut

Acute opname/zorg verpleegkundige

CIVO

Brede basis Gezin en Kind zorg

CIVO

Complete competente zorg

BRUG Training en Coaching in de Zorg

Gespecialiseerd Verzorgende Psychogeriatrie

Bureau G&D

Praktijkondersteuner GGZ opleiding 5 modules

Forta Opleidingen

Psychosociale Basiskennis

Con Amore

Toekomstbestendige ouderenzorg voor

Albeda College

verpleegkundigen (TOvV)
Vaattoegangverpleegkundige

Albeda College

Verpleegkundige Maatschappij en Gezondheid:

NSPOH

Algemene Gezondheidszorg
Verpleegkundige Maatschappij en Gezondheid:

NSPOH

Jeugdverpleegkundige
(Kwaliteits)verpleegkundige in het verpleeghuis

10

Growwork

Het betreft HBO opleidingen met beperkte bevoegdheid: HBO maar bevoegd binnen het werkveld

waarvoor is opgeleid.
11

MGZ-GGZ = Maatschappelijke Gezondheidszorg – Geestelijke gezondheidszorg
SPV = Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundige
13
MGZ-AGZ = Maatschappelijke Gezondheidszorg – Algemene Gezondheidszorg
12

C12071

15

Wijkverpleegkundige, Regisseur van

Growwork

wijkzorg/Verpleegkundige in de wijk

Wijkverpleegkundige, Regisseur van

Growwork

wijkzorg/Verpleegkundige in de wijk
Daarnaast is er een breed scala aan bijscholingen beschikbaar bij deze en andere
opleiders, maar deze bijscholingen leiden volgens de geïnterviewde personen niet tot
een andere verpleegkundige functie. Dit wordt bevestigd door een globale screening
van het type opleidingen en scholingen waar het om gaat (zie ook paragraaf 1.3).
Toelatingscriteria
Uit het overzicht van de opleidingen (bijlage 1) blijkt dat i n de praktijk door sommige
hogescholen en opleidingsinstituten in de toelatingscriteria voor opleidingen een
onderscheid wordt gemaakt tussen een MBO-diploma en Inservice-diploma. Voor
sommige opleidingen die gericht zijn op verpleegkundigen met een HBO-diploma,
geldt dat verpleegkundigen met een Inservice-opleiding via een assessment wel
toegelaten kunnen worden en verpleegkundigen met een MBO-opleiding niet. De CZOopleidingen zijn voor beide groepen toegankelijk. Er wordt in de instroomeisen geen
onderscheid gemaakt tussen MBO-V, Inservice of HBO-V.

16

C12071

3

Visies op overgangsrecht
Uit de interviews bleek dat de ideeën over en gepercipieerde mogelijkheden voor een
overgangsrecht op basis van aanvullende scholing sterk werden bepaald door de visie
van de partijen op de criteria die moeten gelden voor een regieverpleegkundige. In dit
hoofdstuk geven we een overzicht van de meningen die van invloed zijn op de
gepercipieerde mogelijkheden.

3.1

Beroepsorganisatie
V&VN staat op het standpunt dat de volgende diploma’s direct toegang kunnen geven
tot registratie als regieverpleegkundige: HBO-V, of MBO-V/Inservice-opleiding mét
aanvullende verpleegkundige vervolgopleiding die qua inhoud en niveau gelijk zijn aan
NLQF 6. Er is een wens tot heldere afbakening tussen mbo - en hbo niveau.
Verpleegkundigen met een andere opleiding en die opteren voor het beroep
regieverpleegkundige zouden door middel van een EVC traject (zie paragraaf 3.6) of
toetsing kunnen aantonen of zij over de competenties van het nieuwe beroepsprofiel
beschikken. Daarnaast pleit V&VN ervoor dat zij desgewenst in staat gesteld worden
alsnog een HBO-V-diploma te halen, en dat daarvoor een goed systeem wordt
ingericht met vrijstellingen op basis van opleiding en ervaring waar mogelijk. Tevens
benadrukt V&VN dat ook HBO-V verpleegkundigen bij zichzelf nagaan of zij opteren
voor het beroep van regieverpleegkundige en zo ja, of er nog aanvullende scholing
gevolgd moet worden om aan de competenties van het nieuwe beroepsprofiel te
voldoen.
Een aantal huidige CZO-opleidingen zijn gecertificeerd op NLQF 6 niveau en een aantal
andere opleidingen zal naar verwachting deze certificering krijgen. Als deze vallen
onder de voorgestelde overgangsregeling, gaat het om bevoegdheid binnen het
specialisme, en is er geen sprake van een civiel effect naar andere werkvelden of
specialisaties. Voor de oude CZO-opleidingen zouden verpleegkundigen met een
diploma van die opleidingen, door bewijsstukken moeten kunnen aantonen dat zij over
de competenties beschikken die bij het beroepsprofiel van de regieverpleegkundige
behoren. Het gaat daarbij om de volgende elementen: indiceren van zorg, regisseren
van zorg, klinisch redeneren, evidence based practice en praktijkgericht onderzoek.

3.2

Brancheorganisaties 14
De brancheorganisaties stellen in de interviews als algemene lijn dat registratie als
regieverpleegkundige alleen met een HBO-V diploma mogelijk zou moeten zijn.
Argumenten die daarbij een rol spelen zijn:


De brancheorganisaties streven naar breed opgeleide verpleegkundigen in verband
met toenemende complexiteit en comorbiditeit. De functiegerichte CZOopleidingen zijn qua niveau gelijk aan HBO-V, maar niet qua omvang en inhoud,
zo stellen zij. Ook verschillen de CZO-opleidingen aanzienlijk van elkaar qua
omvang en vereisten.



Er is behoefte aan een helder onderscheid tussen MBO- en HBO-verpleegkundigen.



Daarnaast wijzen de brancheorganisaties op de herregistratie: bij herregistratie
moeten regieverpleegkundigen kunnen aantonen dat zij op HBO-niveau werken.

14

Deze paragraaf geeft de meningen weer die in de interviews met vertegenwoordigers van de
brancheorganisaties eind 2017 zijn gegeven. De brancheorganisaties hebben daarnaast een bestuurlijke reactie
op het overgangsrecht in voorbereiding.

C12071

17

Als door een ruim overgangsrecht blijkt dat dit voor veel regieverpleegkundigen
niet geldt, zal dit tot veel onvrede leiden. Men acht het daarom beter om bij de
eerste registratie helder te zijn en het HBO-V diploma als eis te stellen.


Tot slot wordt een ruimer overgangsrecht niet rechtvaardig geacht jegens
verpleegkundigen die zich reeds hebben laten bijscholen om hun HBO-V diploma
te behalen.

Alleen ActiZ ziet bredere mogelijkheden, namelijk:


Inservice A-diploma + diploma Maatschappelijke Gezondheidzorg (HBO-opleiding
van twee jaar).



MBO-V + erkende post-HBO opleiding wijkverpleging, die in het Kwaliteitsregister
V&V staat. 15

EVC traject
De brancheorganisaties zijn er voorstander van om MBO-V en Inservice-opgeleide
verpleegkundigen de mogelijkheid te bieden om door middel van een onafh ankelijk
EVC-traject aan te tonen over welke competenties men al beschikt (vanuit werk,
aanvullende scholing of anderszins). Dit kan tot vrijstellingen leiden in de te volgen
HBO-V opleiding of direct toegang bieden tot de titel regieverpleegkundige als ie mand
geen aanvullende scholing nodig blijkt te hebben.
Verkorte HBO-opleiding
Bij de brancheorganisaties is er daarnaast ook draagvlak voor het vergemakkelijken
van de toegang tot het behalen van een HBO-V diploma voor MBO- en Inserviceopgeleide verpleegkundigen. In de praktijk duurt een verkort traject voor deze
doelgroep nu vaak tweeënhalf jaar. De brancheverenigingen zijn van mening dat dit
sneller moet kunnen: anderhalf jaar, of misschien zelfs één jaar.
Daarbij wil men graag een algemeen geldend systeem van vrijstellingen voor bepaalde
bekende en erkende opleidingen, zoals de CZO-opleidingen. Nu beoordeelt iedere
hogeschool zelf hoe het verkorte traject eruit komt te zien. Dit doen zij op basis van
een assessment (een toets waarin niveau en kennis worden vastgesteld) of een EVCprocedure (op basis van stukken aantonen over welke diploma’s en werkervaring men
beschikt). De brancheorganisaties opperen dat het beter zou zijn als er sprake is van
een onafhankelijke EVC-procedure. Ook is men voorstander van meer landelijke
gelijkheid in de verkorte trajecten. Bijvoorbeeld doordat iedere hogeschool dezelfde
modules aanbiedt, die ook los gevolgd kunnen worden. Deze modules zouden zich
moeten richten op zaken als klinisch redeneren, evidence based practice en
onderzoeksvaardigheden. Deze modules kunnen ook gevolgd worden door
verpleegkundigen met een oud HBO-V diploma, zodat ze beter toegerust zijn op het
vak van regieverpleegkundige.
Alternatieven
GGZ Nederland stelt als alternatief voor om de komende jaren drie registers te
hanteren: één voor alle verpleegkundigen met een MBO-V diploma, één voor alle
verpleegkundigen met een HBO-V diploma, en één voor alle overige verpleegkundigen.
15

In de eerdere overgangsregeling die is vastgesteld voor verpleegkundigen in de wijkverpleging voor de jaren
2015-2017 stond ActiZ ook al op het standpunt dat ook andere opleidingen dan HBO-V kunnen resulteren in
HBO-niveau. ActiZ, BTN en V&VN stellen in deze overgangsregeling dat de volgende opleidingswegen leiden tot
een inhoudelijk vergelijkbaar niveau met bachelor of master opgeleide verpleegkundige: • Verpleegkundigen die
de A-opleiding met de wijkaantekening hebben • Verpleegkundigen die staan opgenomen in het
deskundigheidsgebied wijkverpleegkundige in het Kwaliteitsregister V&V. Bron: ActiZ, BTN, V&VN, Toewerken
naar voldoende gekwalificeerde verpleegkundigen in de wijkverpleging. ‘Normen voor indiceren en organiseren
van verpleging en verzorging.’ Afspraken voor de overgangsperiode 2015, 2016 en 2017, oktober 2014,
Utrecht.

18

C12071

Deze verpleegkundigen krijgen gedurende de overgangstermijn de kans om via een
verkort traject een HBO-V diploma te behalen en zo in het register van
regieverpleegkundigen terecht te komen. Als zij op het einde van de overgangstermijn
dit niet gedaan hebben, worden zij automatisch toegevoegd aan het MBO-V register.

3.3

Opleiders: MBO-raad, LOOV, CZO
MBO-raad
De geraadpleegde vertegenwoordiger van de MBO-raad heeft als standpunt dat een
vervolgopleiding op NLQF 6 niveau (in de verpleegkunde) toegang zou moeten geven
tot het register voor regieverpleegkundige. Daarbij maakt hij nog wel het onderscheid
tussen een MBO-Vooropleiding en een Inservice-opleiding, waarbij een MBO-opleiding
een door het ministerie van OCW erkend MBO-diploma oplevert en een Inserviceopleiding niet 16. Een beoordeling van het niveau van een opleiding zou volgens hem
door NLQF moeten plaatsvinden, als officiële instantie die in Nederland opleidingen
inschaalt.
LOOV
LOOV staat op het standpunt dat alleen HBO-V gediplomeerde verpleegkundigen zich
als regieverpleegkundigen zouden moeten kunnen registreren.
CZO
CZO draagt aan dat verpleegkundigen met een CZO-opleiding in ziekenhuizen
ingeschaald zijn in een hogere salarisschaal dan verpleegkundigen met een MBO-V en
HBO-V diploma. Deze inschaling is vergelijkbaar met die van andere HBO-opgeleide
professionals, zoals fysiotherapeuten en verloskundigen. Verpleegkundigen met een
HBO-V diploma zijn breed opgeleid, maar beschikken niet over de vakinhoudelijke
kennis van verpleegkundigen met een CZO-diploma. Door het begrip
regieverpleegkundige op deze realiteit te baseren ontstaat volgens CZO de
mogelijkheid om ook verpleegkundigen met een CZO-erkende vervolgopleiding als
regieverpleegkundige te registreren, dan wel hen met een zeer kort aanvullend (nog
te ontwikkelen) programma op HBO-niveau te kwalificeren.
CZO biedt haar opleidingen ter beoordeling aan bij het NCP NLQF. De eerste negen
zijn ingeschaald op niveau 6 (=HBO-niveau). De verwachting is dat eind 2019 alle
CZO-opleidingen zijn ingeschaald op NLQF-6. Hoewel de NLQF-niveauerkenningen
relatief recent zijn, vindt het CZO het aannemelijk dat eerder afgeronde opleidingen
hetzelfde niveau hebben. Het aanbod was voorheen niet heel anders dan nu: het gaat
om dezelfde specialisaties.

3.4

Vakbonden
FNV Zorg & Welzijn is er geen voorstander van om in het kader van het
overgangsrecht een beoordeling uit te voeren welke opleidingen qua niveau en inhoud
gelijkgesteld kunnen worden aan HBO-V. Het voornaamste argument hiervoor is dat
de opleidingen niet bepalend zijn voor welke functies men in de praktijk vervult.
Verpleegkundigen met een MBO-V diploma vervullen in de praktijk HBO-functies, en
verpleegkundigen met een HBO-V diploma vervullen MBO-functies. Bovendien is nog
niet duidelijk welke eisen, anders dan in de beroepsprofielen, uiteindelijk worden
gesteld aan het uitoefenen van de functie van regieverpleegkundige.

16

De diploma’s van de inserviceopleidingen (A, B en Z) waren erkend door het ministerie van VWS en achteraf
door Calibris ingeschaald in de kwalificatiestructuur op MBO-4.

C12071

19

FNV Zorg & Welzijn is er voorstander van om tot aan het moment van herregi stratie
drie registers te hanteren: MBO, HBO en overig. Of twee registers, waarbij alle
verpleegkundigen met MBO-plus niveau in het HBO-register worden ondergebracht.
MBO-plus bakent de FNV als volgt af: alle Inservice-opgeleide verpleegkundigen met
een (of meerdere) CZO-opleidingen. De FNV is geen voorstander van een partij of
commissie die deze afbakening precies gaat vaststellen. Het moet vooral zo simpel
mogelijk gehouden worden. Pas bij de herregistratie wordt getoetst of iemand
daadwerkelijk een HBO-functie vervult, en in welk register iemand dus thuishoort. Zo
wordt de uitgeoefende functie als uitgangspunt genomen, en niet de gevolgde
opleiding. Een werkgeversverklaring kan daarbij een mooi instrument zijn.
Daarnaast stelt de FNV dat de volgende groep ook thuishoort in het HBO-register:
verpleegkundigen die een HBO-opleiding hebben gevolgd (anders dan HBO-V) als dit
een relevante opleiding is met betrekking tot de werkzaamheden in de zorg (denk
hierbij aan de kaderopleiding die vaak is gevolgd om in aanmerking te komen voor
een leidinggevende functie).
FNV Zorg & Welzijn wijst erop dat het nog volstrekt niet helder is hoe het gewijzigde
functiegebouw eruit zal gaan zien, ten gevolge van deze nieuwe indeling in
verpleegkundigen en regieverpleegkundigen. Door meer tijd te nemen voor de toets in
welk register iemand thuishoort, kan er eerst meer duidelijkheid hierover komen.
Verpleegkundigen krijgen zo de tijd om eerst een beeld te krijgen van wat de functie
van regieverpleegkundige precies zal gaan inhouden, en kunnen op basis daarvan
beslissen of ze zich willen bijscholen om deze functie te vervullen.
NU’91 is voorstander dat er in het kader van het overgangsrecht de mogelijkheid
bestaat dat de individuele verpleegkundige vanuit kennis en ervaring ka n bepalen tot
welk beroepsprofiel hij/zij behoort en zal worden geregistreerd. Om deze reden is
NU’91 voorstander van de invoering van de beroepsprofielen zoals bepaald in de
regiegroep toekomstbestendige beroepen in de verpleging en verzorging.
NU’91 staat ervoor dat alleen een HBO-V diploma automatisch toegang geeft tot
registratie als regieverpleegkundige. Voor alle andere verpleegkundigen moet er een
EVC-procedure mogelijk zijn. In deze EVC-procedure zou een assessment afgenomen
moeten worden, waarin onder andere de volgende vaardigheden getoetst worden:
klinisch redeneren, evidence based practice en onderzoeksvaardigheden. Als op deze
gebieden wordt voldaan aan de eindtermen van BN2020, is registratie als
regieverpleegkundige mogelijk. Zo niet, dan kan bijscholing gevolgd worden om
alsnog registratie als regieverpleegkundige mogelijk te maken.
NU’91 pleit ervoor dat registratie voor de nieuwe beroepsprofielen gaat om de
combinatie van kennis en ervaring en niet om de functie zoals die op dit moment in de
praktijk vervuld wordt.

3.5

Chief Nursing Officer
De Chief Nursing Officer (CNO) is de hoogste onafhankelijke adviseur van de minister
van VWS waar het gaat om verpleegkundige zorg. De CNO geeft aan dat er bij het
beoordelen van opleidingen gekeken moet worden naar enerzijds de intellectuele
diepgang (een HBO-opleiding vraagt een bepaald werkniveau) en anderzijds naar de
breedte (opleiding in meerdere velden van de gezondheidszorg, zoals bijvoorbeeld
AGZ (algemene gezondheidszorg) en GGZ (geestelijke gezondheidszorg)). De kern van
een regieverpleegkundige zit voor haar in de rationeel cognitieve vaardigheden,

20

C12071

gecombineerd met een brede blik. Een groep verpleegkundigen waarvan ze zich kan
voorstellen dat ze op basis van deze invalshoek in aanmerking kunnen komen voor
registratie al regieverpleegkundige zijn verpleegkundigen met zowel een Inservice A
als B diploma (breedte) in combinatie met een post-HBO-opleiding (omdat ze bij de
toelating hebben moeten aantonen het HBO-niveau te beheersen). Partijen die volgens
haar betrokken zouden kunnen worden bij de niveau-beoordeling zijn bijvoorbeeld
Nuffic (internationale diplomawaardering) en partijen die zich bezig houden met EVC procedures.

3.6

EVC-traject
In de voorgaande paragrafen wordt enkele keren gesproken over een EVC-traject als
mogelijkheid om vast te stellen of verpleegkundigen voldoen aan de eisen voor
registratie als regieverpleegkundige, of als manier om vast te stellen welke
aanvullende scholing nog nodig is om aan die eisen te voldoen. Het gaat daarbij
bijvoorbeeld om een verkorte HBO-opleiding (zie paragraaf 3.7).
Een EVC (erkenning van verworven competenties) brengt in kaart wat iemand aan
kennis en vaardigheden in huis heeft. Er wordt gekeken naar wat iemand in de
praktijk heeft (bij)geleerd en dit wordt vastgelegd in een ervaringscertificaat. Een
ervaringscertificaat is, naast eventuele diploma’s, een bewijs van iemands kwaliteiten.
Het Nationaal Kenniscentrum EVC houdt een overzicht bij van erkende EVC aanbieders. Op dit moment zijn er 23 erkende EVC-aanbieders, waarvan 11
aanbieders met een erkenning voor de HBO-opleiding tot verpleegkundige. Een EVCtraject kost volgens het kenniscentrum tussen de 1.000 en 1.500 euro. 17
Aangezien het bij een EVC-traject vooral gaat om het vaststellen van ervaring, valt dit
buiten de reikwijdte van dit onderzoek, dat zich toespitst op de mogelijkheden voor
het beoordelen van gevolgde opleidingen (zie afbakening in paragraaf 1.1).

3.7

Mogelijkheden voor een verkorte HBO -opleiding
Uit de voorgaande paragrafen blijkt dat het volgen van een verkorte HBO -opleiding
door een deel van de partijen wordt genoemd als een manier waarop
verpleegkundigen met een MBO- of Inservice-opleiding (en eventuele aanvullende
opleidingen) in aanmerking kunnen komen voor een registratie als
regieverpleegkundige. Om een beeld te krijgen van de huidige mogelijkheden tot het
volgen van een verkorte opleiding HBO-V voor verpleegkundigen met een MBO- of
Inservice-opleiding die reeds werkzaam zijn in de zorg, hebben we een beknopte
screening uitgevoerd van websites van aanbieders. Hieruit kunnen we het volgende
concluderen:


Bij de reguliere hogescholen (bekostigd hoger onderwijs) 18 kunnen studenten via
een verkort traject hun HBO-V diploma halen. De duur van het verkorte traject
wordt per individu toegekend door de examencommissie van een HBO -V. Iedere
hogeschool heeft hier zijn eigen beleid in, en kan andere beslissingen nemen. Dit
meer generiek doen is wettelijk niet mogelijk: alleen de examencommissie mag
als onafhankelijk orgaan per individu beslissen over vrijstellingen. In de praktijk
komt het vaak neer op een traject van 2 of 2,5 jaar. Studenten betalen het
wettelijk collegegeld van 2.060 euro per jaar.

17

http://www.nationaal-kenniscentrum-evc.nl/
Hogeschool Utrecht, Haagse Hogeschool, Hanzehogeschool Groningen, Fontys Hogescholen en Avans. Dit is
een selectie van hogescholen die een verkorte opleiding aanbieden. Er is niet gestreefd naar een volledig
overzicht.
18

C12071

21



Verschillende particuliere hogescholen (niet-bekostigd hoger onderwijs) 19 bieden
ook een verkorte HBO-V opleiding aan. Bij deze hogescholen varieert de duur van
de opleiding, mede afhankelijk van vooropleidingen, tussen 8 maanden (na EVC
traject) en 2,5 jaar. De op de websites vermelde kosten van de opleidingen liggen
tussen de 4.000 en 14.000 euro. In dit bedrag is bij sommige partijen (LOI en
NCOI) reeds een subsidieregeling voor zorgopleidingen verrekend. Deze regeling
geldt voor studenten die starten met hun opleiding tussen 1 september 2016 en
31 augustus 2019.



Avans+ biedt tevens een specifieke opleiding voor verpleegkundigen die naast een
MBO- of Inservice-diploma een CZO-opleiding tot gespecialiseerd verpleegkundige
hebben gevolgd. Dit is een opleiding van 1,5 jaar, met een studiebelasting van 15
uur per week. De totale kosten van deze opleiding bedragen circa 9.500 euro.



Sommige ziekenhuizen bieden in samenwerking met een opleidingsinstituut een
Incompany-opleiding HBO-V. Zo werkt het Reinier de Graaf Ziekenhuis samen met
Avans Plus 20 en werkt het LUMC samen met LOI 21.

In alle gevallen geldt dat financiering van de opleiding door de werkgever mogelijk is.
Het LOOV bevestigt dat een verkort HBO-traject bij de reguliere hogescholen minimaal
2,5 jaar en 40 uur per week omvat. Op grond van eerder verworven diploma’s en
aantoonbare competenties kunnen wel individuele vrijstellingen worden aangevraagd
en/of door het afleggen van een Leerweg Onafhankelijke Toets kan verkorting van de
studieduur worden verkregen. Verkorting is altijd op individuele gronden. Deze
verkorting wordt per individu toegekend door de examencommissie van een HBO-V.
Dit alles kan leiden tot een verkorting van de opleiding.

3.8

Samenvatting en conclusie
In de visies op het overgangsrecht spelen opvattingen over het niveau en de breedte
van een HBO-opleiding versus andere aanvullende opleidingen een belangrijke rol. De
partijen die het standpunt hebben dat alleen een HBO-V opleiding voldoet aan alle
criteria voor registratie als regieverpleegkundige, zien meer in EVC-procedures en het
toegankelijk maken van de HBO-V opleiding door middel van (generieke) vrijstellingen
dan in een beoordeling van andere aanvullende opleidingen in het kader van
overgangsrecht.
Degenen die openstaan voor een beoordeling van aanvullende opleidingen (CNO,
MBO-raad, V&VN, FNV en CZO) vinden deels dat een NLQF 6 niveau als criterium kan
worden gehanteerd. Om zowel het niveau als de breedte van de opleidingen te kunnen
beoordelen, zou volgens de Chief Nursing Officer ook gekeken kunnen worden naar
combinaties van initiële en vervolgopleidingen.

19

LOI, NCOI, Avans+ en Capabel Hogeschool. Dit is een selectie van hogescholen die een verkorte opleiding
aanbieden. Er is niet gestreefd naar een volledig overzicht.
20
https://reinierdegraaf.nl/algemeen/nieuws/reinier-de-graaf-biedt-15-jaar-durende-opleiding-hboverpleegkunde/
21
https://www.loi.nl/nieuws/bn2020

22

C12071

4

Partijen die opleidingen beoordelen
In dit onderzoek zijn de procedures van het beoordelen van opleidingen van de
volgende partijen in kaart gebracht: CZO, NCP NLQF, CPION, V&VN, NVAO en
hogescholen. We schetsen eerst de beoordelingsprocedures en gaan vervolgens in op
de vraag of het een partij is die in aanmerking komt voor het vaststellen welke
opleidingen qua niveau en inhoud gelijk kunnen worden gesteld aan de opleiding voor
HBO-opgeleide verpleegkundige. Tot slot gaan we in op de optie van een
onafhankelijke commissie.

4.1

CZO
In hoofdstuk 2 zijn reeds de criteria opgesomd die getoetst worden om te bepalen of
een opleiding CZO-erkend wordt. De opleiding moet opleiden tot een cruciale
zorgfunctie, geen overlap hebben met reeds erkende CZO-opleidingen en de opleiding
moet substantieel van omvang zijn.
De beoordelingsprocedure bestaat uit drie fasen.
Er wordt een opleidingscommissie ingesteld. De commissie bestaat altijd uit zes
mensen: twee vertegenwoordigers van de beroepsgroep, twee opleiders en twee
vertegenwoordigers van de werkgevers. Deze commissie heeft de volgende taken:
vaststellen deskundigheidsgebied, eindtermen en specifieke opleidingseisen
(exposure-criteria). In deze criteria is vastgelegd welke ervaring de verpleegkundige
tijdens de opleiding moet opdoen, dus bijvoorbeeld welke handelingen hoe vaak
uitgevoerd moeten zijn.
De zorginstellingen en de opleidingsinstituten (theorieaanbieders) worden vervolgens
separaat beoordeeld en erkend.


Bij de zorginstellingen wordt nagegaan of in deze instelling het
deskundigheidsgebied kan worden beheerst en de eindtermen worden behaald. Dit
gebeurt door eerst het onderwijsbeleid op instellingsniveau te toetsen. Vervolgens
wordt de opleiding zelf getoetst. Het gaat dan om zaken als kwaliteitsbeleid en
opleidingsinhoud en de exposure-criteria. Hierbij wordt ook getoetst of de
zorginstelling voldoende patiënten in huis heeft om deze ervaring te kunnen
opdoen. Zo niet, dan moeten er stages gevolgd worden in andere zorginstellingen.



Bij de theorieaanbieders wordt getoetst of de aanbieder onderwijs ten aanzien van
alle eindtermen aanbiedt en deze toetst.

De opleidingen worden eens in de vijf jaar geaudit. CZO komt dan de opleidingen in de
praktijksituatie beoordelen. De audit kan aanleiding zijn om een erkenning te
(her)erkennen of in te trekken.
CZO wordt gefinancierd door de NVZ en NFU. Ziekenhuizen die hierbij zijn aangesloten
hoeven daardoor niet te betalen voor een erkenningsaanvraag. Als een ziekenhuis
geen lid is van de NVZ of NFU liggen de kosten van een erkenningsaanvraag rond
€4.000,-.
De meest voorkomende redenen om opleidingen niet onder het CZO-toezicht te
plaatsen is dat ze overlap vertonen met opleidingen die reeds CZO-erkend zijn. Ook
opleidingen die kortdurend zijn en een meer cursorisch karakter hebben, worden
afgewezen.

C12071

23

Rol in overgangsrecht?
CZO ziet niet direct een rol voor zichzelf weggelegd in het overgangsrecht. CZO
beschikt over de infrastructuur om opleidingen te beoordelen, dus in theorie zou de
organisatie het kunnen doen. Maar CZO is van mening dat dit iets is voor de
beroepsgroep en de werkgevers om samen op te pakken. CZO is ingesteld en wordt
gefinancierd door de werkgevers, dus is daarom een minder passende partij.

4.2

Nationaal Coördinatiepunt NLQF
Het NCP NLQF bestaat sinds 2012 en heeft als hoofdtaak: de inschaling in het NLQF
(en EQF) van de niet door de overheid gereguleerde kwalificaties. De kwalificaties die
zijn ingeschaald, worden opgenomen in het NCP-register. Momenteel staan er 47
opleidingen in dit register (peildatum 12 december 2017).
Het NCP NLQF wordt hoofdzakelijk gefinancierd door het ministerie van OCW.
Procedure
De procedure bestaat uit twee fasen: eerst wordt de validiteit van de organisatie die
eigenaar is van de in te schalen kwalificatie beoordeeld, en vervolgens kunnen
aanvragen voor de inschaling van kwalificaties ingediend worden. Er is voor deze
werkwijze, met een onderscheid tussen validering en inschaling, gekozen op basis van
o.a. voorbeelden in andere Europese landen (Schotland, Ierland).
Validiteit
De beoordeling van de validiteit van de aanbieder is voorwaardelijk om een aanvraag
voor inschaling te kunnen indienen. De vijf onderdelen die worden beoordeeld zijn:


de rechtspersoonlijkheid



het eigendomsrecht van de kwalificatie



continuïteit van de organisatie



de examinering: onafhankelijke toetsing en borging



de kwaliteitsborging

Indien de organisatie een van de onderstaande kwaliteitsborgingsystemen hanteert,
vindt er een beperkte validiteitstoets plaats:


Accreditatie door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)



Toezicht door Inspectie van het Onderwijs



ISO 9001:2008/2015



INK-model (met externe audit)



Toezicht op examinering door de Stichting Examenkamer

Indien dit niet het geval is, vindt er een uitgebreide validiteitstoets plaats. Dit
betekent dat er aanvullend een instellingsaudit plaatsvindt.
De prijs voor de beperkte validiteitstoets bedraagt €1000, - exclusief BTW. De prijs
voor de uitgebreide validiteitstoets bedraagt €7500,- exclusief BTW.
Een onafhankelijke kwaliteitscommissie (bestaande uit drie personen) brengt een
advies uit aan de Programmaraad van het NCP NLQF (bestaande uit drie personen).
De Programmaraad neemt het besluit. Bij een positief besluit mag de instelling zes
jaar lang verzoeken indienen voor inschaling van kwalificaties.

24

C12071

Inschaling
Er worden drie onderdelen beoordeeld bij de inschaling:


Descriptoren: onderbouwing van het aangevraagde NLQF niveau (zie ook
bijlage 2);



Substantiële kwalificatie/arbeidsmarktrelevantie: minimaal 400 uur leerinspanning
en indien nodig onderbouwing arbeidsmarktrelevantie;



Examinering: wijze van examinering kennis, vaardigheden en verantwoordelijkheid
& zelfstandigheid, overeenstemming (dekking) en specimen diploma.

Alle drie de onderdelen moeten voldoende zijn.
De inschaling vindt aldus plaats door de ‘output’ te toetsen : er wordt vastgesteld welk
niveau het diploma (en daaraan gekoppelde leeruitkomsten) heeft, maar niet de wijze
waarop totdat diploma wordt gekomen. “We toetsen of de student Rome bereikt, maar
niet wat de weg naar Rome is.” Er wordt gekeken naar de leerui tkomsten en de wijze
en niveau van examinering, en niet naar input zoals de wijze waarop het curriculum is
opgebouwd, welke literatuur moet worden gelezen, wie de docenten zijn, etc.
De aanvrager vraagt een bepaald niveau aan voor de kwalificatie, en moet zelf
onderbouwen waarom de leeruitkomsten op dat niveau liggen. In het NLQF -raamwerk
worden acht niveaus onderscheiden. Voor de toetsing hanteert het NCP de
onderstaande descriptoren:


Context (wordt niet meegewogen)



Kennis



Vaardigheden





Toepassen van kennis



Probleemoplossende vaardigheden



Leer-, ontwikkel- en informatievaardigheden



Communicatievaardigheden

Verantwoordelijkheid en zelfstandigheid

In bijlage 2 is weergegeven welke descriptoren voor niveau 4 en niveau 6 gelden. Een
kwalificatie op niveau 4 (MBO 4 / Havo / Vavo-Havo) leidt bijvoorbeeld op voor een
herkenbare werkomgeving, en op niveau 6 (bachelor) tot een onbekende
werkomgeving (‘context’). Bij een opleiding op niveau 6 is een criterium onder
‘vaardigheden’ dat een afgestuurde student met begeleiding op basis van
methodologische kennis een praktijkgericht of fundamenteel onderzoek tot een goed
einde kan brengen. Op niveau 4 is dit geen criterium.
Bij de aanvraag moet beargumenteerd worden waarom het niet een niveau lager of
hoger is. Er moeten documenten aangeleverd worden bij deze onderbouwing: de
leeruitkomsten en de toetsen. Dit dossier gaat vervolgens naar twee onafhankelijke
experts, die verstand hebben van niveau-inschaling en van het specifieke domein
(bijvoorbeeld zorg en welzijn). Zij doen het werk over: op basis van de stukken gaan
zij onderbouwen op welk niveau de kwalificatie zit. Dit dossier gaat vervolgens naar
de commissie inschaling (bestaande uit drie personen) en die brengen advies uit aan
programmaraad, die neemt het besluit. Bij positief besluit mogen opleidingen het
NLQF-niveau op hun diploma zetten. Inschaling gebeurt volgens best fit methode
(soms zit een onderdeel lager of hoger). De kosten bedragen €2.500, - per inschaling.
De doorlooptijd van de fases is twee keer drie maanden. Het is mogelijk beroep aan te
tekenen, zowel in de valideringsfase als in de inschalingsfases. Hiervoor is een
commissie van Beroep ingesteld.

C12071

25

Evaluatie NCP NLQF
Onlangs is het NCP NLQF extern geëvalueerd 22. Uitkomst was onder andere dat de
procedures voor het toetsen van de validiteit en de inschaling ervaren worden als
transparant, intensief en robuust. Ook werd gesteld dat de bekendheid van het NLQF
verder moet toenemen en dat niet altijd duidelijk is of het NLQF ook een
kwaliteitskeurmerk is. Opleiders communiceren op hun website bijvoorbeeld dat ze
door het NLQF zijn geaccrediteerd of erkend.
Private aanbieders hebben een ruime keuze aan erkenningen, certificaten,
accreditaties en keurmerken om de kwaliteit en het niveau van hun opleidingsaanbod
extern te laten toetsen. Door de inschaling van NLQF wordt het niveau van de
opleidingen zichtbaar en vergelijkbaar, het is geen kwaliteitskeurmerk. Maar het NCP
NLQF stelt dat het doorlopen van de procedure vaak wel effect heeft op de kwaliteit
van de examinering en bijbehorende werkprocessen (bijvoorbeeld omdat alle
leeruitkomsten nog eens goed onder de loep worden genomen of dat de onafhankelijk
van examens beter geborgd wordt). Aanbieders kunnen verschillende redenen hebben
waarom ze een inschaling van hun opleidingen op NLQF-niveau willen. CZO heeft
hiervoor gekozen, zodat de CZO diploma’s ook van waarde worden buiten het
ziekenhuis waar het praktijkgedeelte is gevolgd.
NCP NLQF verwacht dat de wijze van toetsen van het NCP NLQF (toetsen op output)
steeds gangbaarder zal worden. In Europees verband wordt het gebruik van nationale
raamwerken zoals het NLQF ook sterk gestimuleerd. Inmiddels hebben 25 lidstaten
een nationaal raamwerk.
Rol in overgangsrecht?
Mocht het ministerie besluiten dat het hebben van een diploma van een opleiding op
NLQF-niveau 6 de toetssteen wordt voor registratie van regieverpleegkundige, dan
kan het NLQF deze opleidingen inschalen.
Door verschillende partijen (CNO, BoZ, VBG, NCP NLQF, Capabel Hogeschool) is
gewezen op de beperkingen van de werkwijze van het NLQF, in het kader van het
overgangsrecht. Het gaat er daarbij om dat het NLQF alleen een inschaling is van het
niveau, maar niet van de inhoud en de omvang van de opleiding. “CZO -opleidingen en
HBO-V zijn allebei NLQF niveau 6, maar verschillen qua omvang en inhoud.”

4.3

CPION
CPION (Centrum Post-Initieel Onderwijs Nederland) is een onafhankelijke organisatie,
die post-initiële opleidingen certificeert en registreert. CPION doet dit in opdracht van
vijf stichtingen:


SPWO (Stichting Post Wetenschappelijk Onderwijs Nederland)



SPHBO (Stichting Post Hoger Beroeps Onderwijs Nederland)



SHO (Stichting Hoger Onderwijs Nederland)



SPMBO (Post Middelbaar Beroeps Onderwijs Nederland)



SPEN (Stichting Permanente Educatie Nederland)

Deze stichtingen zijn in het leven geroepen om meer helderheid te bieden over het
niveau en de kwaliteit van het post-initiële onderwijs. Immers, iedere aanbieder van
opleidingen in Nederland kan zijn opleidingen voorzien van het onbeschermde
predicaat 'post-MBO', dan wel ‘post-HBO’ of ‘postacademisch’.

22

26

Ockham IPS, Onderzoek NLQF, september 2017.

C12071

CPION beheert tevens de diverse registers waarin deze opleidingen na een positief
afgesloten toetsing worden opgenomen. Deze opleidingen mogen zich dan
‘Registeropleiding’ noemen. 'Registeropleiding' is een beschermd predicaat, dat alleen
door een van de stichtingen kan worden verleend.
Zowel MBO’s, HBO’s, universiteiten als particuliere opleidingsinstituten kunnen
aanvragen indienen. CPION toetst alleen ‘substantiële’ opleidingen en hanteert een
ondergrens van 100 contacturen.
CPION wordt daarnaast ingehuurd door beroepsverenigingen om hun cursus- en
trainingsaanbod te beoordelen. Dit doen ze niet voor V&VN.
Procedure
De opleiding die een aanvraag indient moet een opleidingsbeschrijving aanleveren (zie
voor het format bijlage 3). De opleiding moet tevens een adviescommissie
samenstellen. Deze commissie moet bestaan uit minimaal drie leden waarvan bij
voorkeur één vertegenwoordiger van de beroepsvereniging. Deze commissie moet een
verklaring afleggen, met daarin een positief oordeel over de inhoud en de relevantie
van de ontwikkelde opleiding voor de beoogde doelgroep.
CPION stelt een toetsingscommissie samen om de opleiding te beoordelen. Bij de
waardering en beoordeling worden zaken gewogen als inhoud, doorlooptijd, aantal
contacturen, aantal studiebelastingsuren, praktijkopdrachten en examenopdrachten.
De Toetsingscommissie Zorg&Welzijn bestaat uit vier personen, die het veld goed
kennen. De toetsingscommissie brengt een advies uit. Voor dit advies zijn drie
mogelijkheden: ‘goedkeuring’, ‘afkeuring’, ‘onthouding van oordeel’. In het laatste
geval wordt het instituut verzocht aanvullende informatie te leveren.
Geeft de toetsingscommissie een positief advies, dan wordt dit voorgelegd aan het
bestuur van de stichting waar de opleiding onder valt. Bijvoorbeeld aan de SPHBO, als
het om een post-HBO opleiding gaat. Na goedkeuring door het stichtingsbestuur wordt
uw opleiding geregistreerd als Registeropleiding. De stichtingsbesturen volgen als
regel de aanbeveling van CPION.
In principe dient de toetsing binnen drie kalendermaanden nadat de opleiding is
aangemeld en het volledige rapport door het bureau in ontvangst is genomen, te zijn
afgerond. De kosten bedragen €3.000,-.
Rol in overgangsrecht?
CPION toont reserves bij de mogelijkheden voor overgangsrecht. CPION heeft de
infrastructuur en de knowhow om de opleidingen te beoordelen, maar vreest voor de
haalbaarheid. Het mondt al snel uit in EVC-procedures voor iedereen. En het toetsen
van opleidingen die niet meer bestaan is schier onmogelijk.
Door geen enkele partij is het CPION genoemd als een organisatie die een rol zou
kunnen spelen in het overgangsrecht.

4.4

V&VN
Het Kwaliteitsregister Verpleegkundigen & Verzorgenden is een door V&VN ontwikkeld
online registratiesysteem waar verpleegkundigen en verzorgenden op vrijwillige basis
kunnen vastleggen wat ze doen aan deskundigheidsbevordering. Daarmee kunnen zij
aantonen dat ze voldoen aan de beroepsnorm deskundigheidsbevordering. De norm
van het kwaliteitsregister is dat de verzorgende of verpleegkundige in 5 jaar tijd 184

C12071

27

uur aan deskundigheidsbevordering dient te volgen. Daarvan moet 80 uur
geaccrediteerd zijn door V&VN. 23
Naast de algemene eisen voor deskundigheidsbevordering, kent het kwaliteitsreg ister
ook deskundigheidsgebieden. Om in een deskundigheidsgebied ingeschreven te
kunnen worden en blijven, moeten verpleegkundigen binnen de 80 geaccrediteerde
punten ook 40 punten halen voor dat deskundigheidsgebied.
Aanbieders van opleidingen kunnen een aanvraagformulier invullen om accreditatie
van hun opleidingen aan te vragen. De Accreditatiecommissie heeft een
toetsingskader vastgesteld 24 met hierin de eisen voor toekenning van accreditatie,
bestaande uit inhoudelijke criteria, didactische criteria en organisatorische criteria.
Inhoudelijke criteria zijn o.a.:


De inhoud en leerdoelen van de scholing sluiten aan bij de beroeps - en functieuitoefening van verpleegkundige, verzorgende of zorgprofessional die toegang
heeft tot het Register Zorgprofessionals, afgeleid van de beroepsprofielen en/of
actuele ontwikkelingen in het werkveld.



De scholing heeft een meerwaarde voor de verpleegkundige, verzorgende of
zorgprofessional voor hun kennis, vaardigheden of attitude.



De scholing sluit aan op de relevante en actuele (wetenschappelijke) standaarden,
literatuur, richtlijnen en/of protocollen (conform Evidence Based Practice).

De aanvraag komt bij de accreditatie-coördinatoren binnen, zij controleren de
aanvraag op volledigheid. Dan gaat de aanvraag naar ten minste twee beoordelaars.
Dit zijn daarvoor getrainde verpleegkundigen en verzorgenden. Als de opleiding
voldoet aan de criteria wordt het aantal accreditatiepunten vastgesteld op basis van
het aantal contacturen. Eén klokuur onderwijs is één accreditatiepunt.
V&VN vermeldt de geaccrediteerde opleidingen in de scholingsagenda via de website:
https://kwaliteitsregister.venvn.nl/aanbieders/scholingsagenda
V&VN maakt bij de beoordeling van opleidingen geen onderscheid naar het niveau van
de opleiding (MBO/HBO).
Rol in overgangsrecht?
Vanuit het Kwaliteitsregister heeft V&VN geen ervaring met het beoordelen van het
niveau van opleidingen.

4.5

NVAO
De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) is als onafhankelijk
accreditatieorgaan bij Verdrag opgericht tussen Nederland en Vlaanderen en borgt
sinds 2005 als publieke binationale instelling in beide regio's de kwaliteit van het
hoger onderwijs.
Dit doet de NVAO door accreditatie te verlenen aan opleidingen van universiteiten en
hogescholen in Nederland en Vlaanderen en de interne kwaliteitsborging van deze
instellingen periodiek te beoordelen. De taken van de NVAO zijn in wetgeving
vastgelegd.

23

Beroepsnorm deskundigheidsbevordering verpleegkundigen en verzorgenden.
(https://kwaliteitsregister.venvn.nl/)
24
Uitvoeringsregeling Accreditatie. Kwaliteitsregister V&V en Register zorgprofessionals. 2015.

28

C12071

Accreditatie is het formele besluit van de NVAO dat een opleiding of instelling voldoet
aan de criteria zoals zijn vastgelegd in het geldende beoordelingskader. Dit kader sluit
aan op het Nederlands Kwalificatieraamwerk Hoger Onderwijs (NQF), de Dublin
Descriptoren en de European Standards and Guidelines (ESG) zoals in Europees
verband aan de accreditatie worden gesteld. Een besluit van de NVAO wordt genomen
op basis van een adviesrapport van een onafhankelijke commissie van deskundigen
(visitatiepanel). Het panel toetst via peer review de desbetreffende opleiding of
instelling op basis van het beoordelingskader van de NVAO.
Een accreditatietermijn duurt in Nederland zes jaar. Accreditatie is een voorwaarde
voor de betrokken instelling om overheidsfinanciering te krijgen voor de betrokken
opleiding; voor de betrokken opleiding om een door de overheid erkend diploma uit te
reiken en voor de betrokken student om studiefinanciering (een studiebeurs) te
krijgen. 25
De NVAO beoordeelt bestaande associate degrees, bachelor- en masteropleidingen van
bekostigde universiteiten en hogescholen en private erkende rechtspersonen voor
hoger onderwijs. De NVAO geeft geen oordeel over de kwaliteit van opleidingen die
niet meer bestaan.
Rol in overgangsrecht?
NVAO heeft als taak de kwaliteit van het onderwijs te bewaken. De NVAO heeft gezien
haar rol veel kennis van de eisen die worden gesteld aan hbo-opleidingen. Wat betreft
de vakinhoudelijke eisen fungeren de via de Vereniging Hogescholen vastgestelde
landelijke profielen per vakgebied als uitgangspunt. De NVAO speelt geen rol in het
bieden van alternatieve routes tot eenzelfde niveau. De examencommissie beoordeelt
en is eindverantwoordelijk om vast te stellen of aan de doelstellingen van de wet is
voldaan.

4.6

Hogescholen
De hogescholen hebben assessments en EVC-procedures om vast te stellen welke
vrijstellingen een MBO-Verpleegkundigen kan krijgen voor de HBO-V opleidingen. Deze
assessments en EVC-procedures leveren een beeld op van het niveau en de kennis van
de verpleegkundigen. Bij een assessment geeft een toets doorslag in de vraag welke
vrijstellingen worden verleend. In een EVC-procedure levert een verpleegkundige
bewijsstukken aan over gevolgde opleidingen en werkervaring.
Iedere hogeschool opereert hier anders in. Momenteel wordt in LOOV -verband wel
gesproken over de vraag of hier uniformiteit in aan gebracht kan worden. Het blijft zo
dat het wettelijk geregeld is dat alleen de examencommissie van de hogeschool kan
beslissen over vrijstellingen, op individuele basis.
Bij de toelating tot post-HBO opleidingen wordt in sommige gevallen ook een
assessment afgenomen (veelal voor Inservice-verpleegkundigen) om HBO werk- en
denkniveau vast te stellen.
Deze werkwijze levert dus geen beeld op van het niveau en de inhoud per opleiding,
maar wel van het niveau en de kennis van verpleegkundigen.

25

C12071

www.nvao.net

29

4.7

CBGV
De Commissie Buitenslands Gediplomeerden Volksgezondheid (CBGV) is een
onafhankelijke commissie die is ingesteld op grond van de Wet op de beroepen in de
individuele gezondheidszorg (Wet BIG). De CBGV heeft als taak de minister te
adviseren over de erkenning van de diploma’s van buitenlandse beroepsbeoefenaren
die in de Nederlandse gezondheidszorg willen werken.
Het CBGV toetst de opleiding van buitenlandse verpleegkundigen op dit moment op
MBO-niveau. Het gaat om een toetsing op individueel niveau. Er is geen ervaring met
het HBO-niveau. Het CBGV hanteert de beroepscompetentieprofielen, oftewel de
eindtermen, als beoordelingscriteria. Daarbij kijken ze naar de (algemene)
onderwijskundige beoordeling door Nuffic, maar ook naar de inhoud van de opleiding.
De commissie die het opleidingsniveau beoordeelt bestaat voor de helft uit
onderwijsinstellingen (twee namens de MBO-raad, twee namens de Vereniging
Hogescholen en voor de andere helft uit beroepsorganisaties). Alle commissieleden
hebben een verpleegkundige achtergrond.
Binnen Europa worden veel diploma’s automatisch erkend en worden direct door het
BIG-register afgehandeld. Die casussen komen niet bij de CBGV. Verpleegkundigen
van buiten Europa moeten een beroepsinhoudelijke toets afleggen en een casus
oplossen.

4.8

Onafhankelijke commissie
Het NCP NLQF heeft geopperd dat er zich een onafhankelijke commissie of een
tijdelijke organisatie vormt die gaat vaststellen met welke achtergrond registratie als
regieverpleegkundige mogelijk is (of op welke wijze er generieke vrijstellingen kunnen
komen voor een verkort HBO-V traject). Hierbij kan het organisatiemodel van NCP
NLQF ook gekopieerd worden. Door een klein bureau, en te werken met commissies
die vacatiegelden ontvangen, is het een efficiënt model.
Ook andere stakeholders (CNO, BoZ en Capabel Hogeschool) zijn voorstander van het
instellen van een commissie. Zij weten geen bestaande organisatie die dit op zich zou
kunnen nemen en zien de bundeling van expertise in een commissie daarom als een
mogelijkheid. FNV heeft te kennen gegeven geen voorstander te zijn van het instellen
van een commissie.
Eén respondent (GGZ Nederland) merkt op dat het geen onafhankelijke commissie
moet zijn, want dan kunnen partijen met de meeste kennis van zaken (maar
tegelijkertijd ook belanghebbenden) er geen plaats in nemen (zoals de
brancheorganisaties en CZO). Het is van belang dat de commissie en onafhankelijke
en gezaghebbende voorzitter heeft (genoemde namen: Doekle Terpstra, Pauline
Meurs), en dat alle relevante partijen er plaats in kunnen nemen.
De Chief Nursing Officer doet de suggestie dat mogelijk een commissie kan worden
samengesteld met deskundigen vanuit Nuffic (internationale ervaring met
diplomawaardering) en partijen die zich bezig houden met EVC-procedures. Nuffic zelf
geeft aan dat zij uitsluitend hoger onderwijsdiploma’s waarderen met het oog op
uitgaande mobiliteit.

30

C12071

5

Conclusies en scenario’s
In dit hoofdstuk beschrijven de conclusies aan de hand van de onderzo eksvragen en
werken vervolgens enkele scenario’s uit voor mogelijkheden om invulling te geven aan
het overgangsrecht.
Het gaat in dit onderzoek om het overgangsrecht voor verpleegkundigen met een
MBO- of inservice-diploma, die een aanvullende opleiding hebben gevolgd. Het
onderzoek richt zich uitsluitend op vervolgopleidingen en niet op werkervaring.

5.1

Conclusies
Hieronder volgt per onderzoeksvraag een beknopt antwoord.
1. Hoe ziet de huidige doelgroep van MBO- en Inservice-opgeleide
verpleegkundigen eruit? Op welk niveau van het NLQF-raamwerk opereren
zij?
De doelgroep is ingeschaald op NLQF-niveau 4 (zowel verpleegkundigen met een MBOV diploma als met een Inservice-diploma). Door diverse respondenten (CZO, GGZ
Nederland, FNV) wordt opgemerkt dat de Inservice-opgeleide verpleegkundigen vaak
als gespecialiseerd verpleegkundige werken, door het volgen van vervolgopleidingen.
Dit wordt ook in verband gebracht met het instroomniveau van Inservice A en B dat in
de praktijk vaak hoger lag (Havo) dan het minimum vereiste niveau (Mavo).
In de praktijk wordt door sommige hogescholen en opleidingsinstituten in de
toelatingscriteria voor opleidingen wel een onderscheid gemaakt tussen een MBOdiploma en Inservice-diploma. Voor sommige opleidingen die gericht zijn op
verpleegkundigen met een HBO-diploma, geldt dat verpleegkundigen met een
Inservice-opleiding via een assessment wel toegelaten kunnen worden en
verpleegkundigen met een MBO-opleiding niet. De CZO-opleidingen zijn voor beide
groepen toegankelijk. Er wordt in de instroomeisen geen onderscheid gemaakt tussen
MBO-V, Inservice of HBO-V.
2. Aan de hand van welke criteria kan worden beoordeeld of de opleiding of
aanvullende scholing van hetzelfde niveau is als het oude HBO-profiel?
Bij het vaststellen of een (combinatie van) opleiding(en) gelijkwaardig is aan het oude
HBO-profiel, speelt zowel het niveau van de opleiding als de breedte van de opleiding
een rol.
Het vaststellen van het niveau van opleidingen kan op basis van het NLQF-raamwerk.
Dit raamwerk bevat criteria wanneer een opleiding ingeschaald kan worden op HBO niveau, op basis van leeruitkomsten en de wijze en niveau van examineren. Dit
raamwerk is generiek, en gaat dus niet uit van een specifiek HBO-profiel voor
verpleegkunde. In de beoordeling van het niveau van de opleiding wordt niet gekeken
naar de omvang en inhoud van de opleiding.
Over het belang van de breedte van de opleiding tot verpleegkundige (de kennis van
meerdere terreinen binnen de gezondheidszorg) in de beoordeling en de criteria die je
daarvoor zou kunnen hanteren is geen eenduidig beeld ontstaan.

C12071

31

a. Is er verschil tussen oude HBO-profielen? Welk HBO-profiel zou als
uitgangspunt genomen moeten worden?
Belangrijke verschillen van het nieuwe profiel met voorgaande profielen zijn het
accent op generalistische beroepsuitoefening en het versterken van het onderzoekend
vermogen van de verpleegkundige. 26 Er was tot BN2020 geen gemeenschappelijk
opleidingsprofiel.
Elke opleiding had zijn eigen opleidingsprofiel wat gebaseerd was op het rapport
Gekwalificeerd voor de Toekomst uit 1996 en het Beroepsprofiel van 1988 en de
herziening van dit Beroepsprofiel in 1999 en 2012. Het rapport Gekwalificeerd voor de
Toekomst is gebruikt voor een gezamenlijk project van de HBO-V’s:
Beroepscompetenties hbo-verpleegkundige. Daaruit is het boek Pool A., Met het oog
op de toekomst, Beroepscompetenties van de hbo-verpleegkundigen (2001)
voortgekomen. Dit boek heeft als leidraad gediend voor alle curricula van de HBO-V’s.
Daarmee zouden de in dit boek beschreven beroepscompetenties als toetssteen
kunnen dienen voor een beoordeling van opleidingen. Voorafgaand hieraan waren de
verschillen tussen verpleegkundige opleidingen waarschijnlijk groter en de kennis over
deze oudere opleidingen is bovendien in mindere mate beschikbaar. Het lijkt daarom
niet logisch deze oudere opleidingen als toetssteen te hanteren.
V&VN, brancheorganisaties en NU’91 zijn overigens van mening dat de toetssteen niet
het oude HBO-profiel zou moeten zijn, maar BN2020. Reden hiervoor is dat het
BN2020-profiel als enige geheel aansluit bij het profiel van de regieverpleegkundige.
3. Welke aanvullende scholingen en opleidingen komen qua niveau en inhoud
in aanmerking voor gelijkstelling aan het oude HBO-profiel?
Aangezien er nog onduidelijkheid is over de criteria op basis waarvan de opleidingen
beoordeeld kunnen worden, kunnen we geen uitsluitsel geven over scholingen en
opleidingen die in aanmerking komen voor gelijkstelling aan HBO -niveau. Onderstaand
geven we de resultaten weer van een inventarisatie van scholingen en opleidingen.
Het overzicht van opleidingen (zie bijlage 1) kan bijdragen aan besluitvorming over
criteria en voor een selectie van de typen opleidingen die in aanmerking kunnen
komen voor beoordeling.
a. Hoeveel aanvullende scholingen en opleidingen zijn er? Is er een clustering
mogelijk, zoals in type, duur, certificering of niv eau van de aanvullende
scholing?
In dit onderzoek zijn 137 aanvullende scholingen in kaart gebracht die voldoen aan de
gestelde criteria voor de inventarisatie van opleidingen 27. Dit overzicht is niet
uitputtend, maar door het aantal geraadpleegde bronnen en de toetsing daarvan bij de
geraadpleegde partijen verwachten we een aanzienlijk deel van het huidige aanbod
hiermee in beeld te hebben.
De uiteenlopende wijze waarop opleidingen worden beschreven maken het lastig tot
een eenduidige clustering van opleidingen te komen. Een belangrijke groep
opleidingen zijn de CZO-erkende vervolgopleidingen. Daarnaast worden andere
26

http://www.loov2020.nl/bn-2020/
Gehanteerde criteria: Instroomeis: BIG geregistreerd verpleegkundige; Opleiding is toegankelijk voor
verpleegkundigen met MBO-V- of Inservice-diploma; De opleiding geeft toegang tot een andere verpleegkundige
functietitel.
27

32

C12071

opleidingen aangeboden door brancheopleidingsinstituten, hogescholen en een aantal
andere opleidingsinstituten.
Veel bij- en nascholingstrajecten voldoen niet aan het criterium dat de opleiding leidt
tot een andere verpleegkundige functietitel. Deze trajecten kennen meestal ook geen
formele beoordeling van niveau en/of kwaliteit. Accreditatie vindt alleen plaats door
V&VN, maar daarbij wordt niet gekeken naar het niveau van de opleiding.
b. Is het mogelijk om meerdere (smalle) aanvullende opleidingen, die
afzonderlijk niet gelijkgesteld kunnen worden, gezamenlijk als
gelijkwaardig aan het HBO-profiel te stellen?
De respondenten zien vooral knelpunten als het gaat om combinaties van opleidingen
die samen gelijkwaardig kunnen zijn aan het HBO-profiel, ze verwachten dat dit
moeilijk vast te stellen is Enkele respondenten (CNO, MBO-raad, FNV) vinden wel dat
gekeken zou kunnen worden naar de breedte van de initiële opleiding (MBO of
Inservice) in combinatie met het niveau (en breedte) van de vervolgopleiding. Het
gaat dan om de grotere opleidingen, en niet over cursussen. Dit is echter geen breed
gedragen standpunt. Men acht een EVC-procedure in die situaties een betere manier
om in kaart te brengen wanneer de juiste competenties zijn opgedaan.
c. Wat te doen als de (aanvullende) opleiding niet meer bestaat? Welke
oplossingen zijn er?
De partijen die betrokken zijn bij de beoordeling van (zorg)opleidingen (NCP NLQF,
NVAO, CPION) geven aan dat het beoordelen van de inhoud, het niveau en de
kwaliteit van opleidingen die niet meer bestaan niet goed mogelijk is. Deze partijen
hebben er weinig vertrouwen in dat de voor de beoordeling benodigde informatie
beschikbaar is. Als er in het verleden geen formele beoordeling van het niveau van
een opleiding heeft plaatsgevonden is het dan ook niet mogelijk deze mee te nemen in
de bepaling van het niveau.
4. Welke instantie is het meest geschikt om het niveau van de opleidingen
vast te stellen?
In dit onderzoek zijn de procedures van de volgende partijen in kaart gebracht: CZO,
NCP NLQF, CPION, V&VN, NVAO, CBGV en hogescholen (zie hoofdstuk 4). Het
onderzoek heeft niet een partij opgeleverd die zowel het niveau als de inhoud kan
beoordelen.


Niveau: Het beoordelen van het niveau kan gedaan worden door NCP NLQF.



Inhoud: De hogescholen zouden het curriculum van de opleidingen kunnen
vergelijken met het curriculum van HBO-V, en zo de inhoud van de opleidingen
kunnen beoordelen. LOOV staat echter op het standpunt dat geen enkele opleiding
qua inhoud gelijk staat aan HBO-V. De uitkomst van deze beoordeling lijkt dus al
bij voorbaat vast te staan. Andere partijen (NFU, GGZ Nederland, CZO) wijzen
erop dat zij de hogescholen niet onafhankelijk genoeg vinden om deze rol te
vervullen.

5. Hoe ziet de procedure van beoordeling van de aanvullende opleidingen
eruit?

C12071

a.

Wat zijn de doorlooptijden?

b.

Welke bewijsstukken moeten ingediend worden door de aanvrager?

33

c.

Wat gebeurt er als een aanvullende opleiding zich niet kan vinden in
het besluit? Kan desbetreffende opleiding bijvoorbeeld bezwaar maken
en zo ja, bij wie?
Wat zijn de kosten van het vaststellen van het niveau per aanvullende
scholing/opleiding?

Het is op dit moment niet mogelijk deze vragen te beantwoorden, aangezien de
verkenning van mogelijke partijen tot de conclusie leidt dat er niet één partij is die
zowel het niveau als de inhoud kan beoordelen. Bovendien zal de invulling van de
procedure sterk afhankelijk zijn van keuzes die nog gemaakt moeten worden in de
criteria die gelden voor toelating tot registratie als regieverpleegkundige.
6. Welke alternatieven zijn er voor vaststelling van het niveau van
opleidingen door een instantie?
a. Is een onafhankelijke commissie een optie?
Meerdere stakeholders (CNO, BoZ, Capabel Hogeschool) zijn voorstander van het
instellen van een commissie om het overgangsrecht vorm te geven.
Zij weten geen bestaande organisatie die dit op zich zou kunnen nemen en zien de
bundeling van expertise in een commissie daarom als een mogelijkheid. Ook uit onze
inventarisatie onder partijen die opleidingen beoordelen is geen partij naar voren
gekomen die zowel niveau als inhoud kan beoordelen. Gezien de verschillen van
mening over toelatingscriteria voor het register voor regieverpleegkundigen, zal het
niet eenvoudig zijn in een commissie tot overeenstemming te komen over de criteria
die gehanteerd kunnen worden, nog los van de daadwerkelijke beoordeling op deze
criteria.
b. Of zijn er andere suggesties ten aanzien van het overgangsrecht van de
MBO-opgeleide verpleegkundige?
Als alternatief voor het overgangsrecht is door FNV en GGZ Nederland als
mogelijkheid geopperd dat er gedurende een aantal jaren (bijvoorbeeld een
overgangstermijn van 10 jaar of tot de eerste herregistratie) drie registers worden
gehanteerd: voor verpleegkundigen met een MBO-V diploma (verpleegkundigenregister), een HBO-V diploma (regieverpleegkundigen-register), en alle overige
verpleegkundigen. Het register met de ‘overige verpleegkundigen’ zal bestaan uit alle
overige verpleegkundigen (Inservice-opgeleide verpleegkundigen, verpleegkundigen
met MBO-V plus aanvullende opleidingen). Genoemde voordelen hiervan zijn dat dit
meer tijd en ruimte geeft, dat het voor minder onrust onder de doelgroep zal zorgen
en dat zo eerst meer duidelijkheid gekregen kan worden hoe de functie van
regieverpleegkundige er feitelijk uit gaat zien.
Een ander, door de brancheorganisaties, genoemd alternatief is het vergemakkelijken
van het behalen van een HBO-V diploma, via een verkort traject. Hierbij zou het
bevorderlijk zijn als hogescholen een uniforme werkwijze aanhouden bij het geven van
vrijstellingen (in LOOV-verband is dit momenteel onderwerp van gesprek).
De laatste genoemde optie is om de beoordeling altijd via EVC-procedures te laten
plaatsvinden. Daarbij kan op individueel niveau worden gekeken naar de competenties
op basis van een combinatie van opleiding en werkervaring. Aangezien dit onderzoek
alleen betrekking heeft op de beoordeling van opleidingen en niet op de beoordeling
van werkervaring, gaan we in dit rapport niet nader in op deze optie.

34

C12071

5.2

Scenario’s
In deze paragraaf beantwoorden we de hoofdvraag van dit onderzoek aan de hand van
vier scenario’s. De hoofdvraag luidde:
Hoe is vast te stellen welke aanvullende opleidingen/scholing qua niveau en
inhoud gelijk kunnen worden gesteld aan de opleiding voor HBO-opgeleide
verpleegkundige?
Op grond van onze bevindingen onderscheiden we vier mogelijke scenario’s voor
invulling van een overgangsrecht voor verpleegkundigen met een MBO- of Inserviceopleiding en aanvullende scholing.
Scenario 1: Beoordeling van niveau van opleidingen op NLQF-niveau 6
De beoordeling beperkt zich tot de opleidingen die zijn ingeschaald op NLQF niveau 6.
Op dit moment zijn dit alleen enkele CZO-opleidingen. Naar verwachting zijn eind
2018 alle vervolgopleidingen van CZO ingeschaald op NLQF -niveau 6. Hiermee kunnen
deze opleidingen qua niveau gelijkgesteld worden aan HBO-V. Ook voor andere
opleidingen die brancheopleidingsinstituten en hogescholen aanbieden kan een NLQF beoordeling plaatsvinden.
De beoordeling zou zich vervolgens aanvullend nog moeten richten op de vraag in
hoeverre ze gelijkgesteld kunnen worden qua inhoud. Deze beoordeling zou in
commissie-verband gedaan kunnen worden.
Afwegingen bij dit scenario:


Een beslissing van VWS dat een opleiding in ieder geval ingeschaald moet zijn op
NLQF niveau 6, wil het hebben van een diploma van deze opleiding toegang bieden
tot registratie tot regieverpleegkundige, zal waarschijnlijk tot gevolg hebben dat
veel opleidingen zich zullen laten inschalen door het NCP NLQF. Dit vraagt wel een
aanzienlijke tijdsinvestering. Van belang dan ook is tegelijkertijd helderheid te
geven op welke inhoudseisen zal worden getoetst, zodat er geen verkeerde
verwachtingen ontstaan.



Het is de vraag wat deze werkwijze oplevert. Volgens een deel van de
respondenten (brancheorganisaties en LOOV) is er geen enkele opleiding die qua
niveau én inhoud gelijk gesteld kan worden aan HBO-V. Een analyse van de
inhoud van opleidingen kan volgens hen wel een beeld opleveren van de ‘gap’ tot
HBO-V, en dus van de eventuele benodigde bijscholing.



Niet meer bestaande opleidingen kunnen niet worden beoordeeld volgens de
systematiek van NLQF.

Scenario 2: Beoordeling van niveau en inhoud van alle vervolgopleidingen
De beoordeling door een commissie kan zich ook richten op alle vervolgopleidingen die
in dit onderzoek in kaart zijn gebracht. Hierbij zou wel een ondergrens in de duur van
de opleiding gesteld kunnen worden.
Verschillende partijen zouden betrokken kunnen worden in een commissie, zoals
bijvoorbeeld NCP NLQF, EVC-partijen, brancheorganisaties en hogescholen.
Afwegingen bij dit scenario:


Dit scenario is het meest uitgebreid, arbeidsintensief en dus ook kostbaar.



Het is de vraag wat dit scenario oplevert. Volgens een deel van de respondenten
(brancheorganisaties en LOOV) is er immers geen enkele opleiding die qua niveau
en inhoud gelijkgesteld kan worden aan HBO-V. Een analyse van de inhoud van

C12071

35

opleidingen kan volgens hen wel een beeld opleveren van de ‘gap’ tot HBO-V, en
dus van de eventuele benodigde bijscholing.


Dit scenario zal in goede aarde vallen bij verpleegkundigen met de wens zich te
registreren als regieverpleegkundige, aangezien dit scenario niet bij voorbaat
grote groepen verpleegkundigen uitsluit voor registratie als regieverpleegkundige.



Het zal lastig zijn een goed onderbouwde beoordeling te geven van het niveau en
de inhoud van niet meer bestaande opleidingen.

Scenario 3: Hanteren van drie registers
In dit onderzoek is nog een derde scenario geopperd, waarin er gedurende een aantal
jaren (bijvoorbeeld een overgangstermijn van 10 jaar of tot de eerste herregistratie)
drie registers worden gehanteerd: voor verpleegkundigen met een MBO-V diploma
(verpleegkundigen-register), een HBO-V diploma (regieverpleegkundigen-register), en
alle overige verpleegkundigen. Het register met de ‘overige verpleegkundigen’ zal
bestaan uit MBO-opgeleide verpleegkundigen met aanvullende scholing en uit
Inservice-opgeleide verpleegkundigen.
Vervolgens zijn er twee varianten mogelijk:


Variant 1: Op het einde van de overgangstermijn worden alleen de
verpleegkundigen met een HBO-V diploma in het register voor
regieverpleegkundigen geplaatst. Door een commissie kan worden vastgesteld hoe
MBO- en Inservice opgeleide verpleegkundigen (indien gewenst) versneld in
aanmerking voor een HBO-V diploma kan komen. Bijvoorbeeld door generieke
vrijstellingen vast te stellen (in zoverre dit wettelijk mogelijk is). Aan het einde
van de overgangstermijn worden de verpleegkundigen die nog in het register
‘overige verpleegkundigen’ zitten, toegevoegd aan het verpleegkundigen -register.
BoZ merkt op dat dit voorbij gaat aan andere eisen die in het kader van
herregistratie generiek zullen gelden (onder andere wat betreft de actuele functievervulling).



Variant 2: Bij herregistratie is de toetssteen of iemand een HBO-functie vervult.
Als dit het geval is (ook zonder dat er een HBO-V diploma is behaald) is registratie
als regieverpleegkundige mogelijk. Na herregistratie bestaan er dus nog twee
registers.

Afwegingen bij dit scenario:


Dit scenario kan op steun rekenen van GGZ Nederland (eerste variant) en van de
FNV (tweede variant).



In dit scenario (variant 1) hebben alle regieverpleegkundigen een HBO-V diploma,
en daarmee de gewenste kennis en competenties om invulling te geven aan deze
functie. Ze zijn opgeleid in de breedte.



Dit scenario zal op weerstand stuiten van Inservice-opgeleide verpleegkundigen
die zich direct willen kunnen registreren als regieverpleegkundige, zonder verdere
bijscholing.

Scenario 4: Opleidingen beoordelen op niveau én inhoud ten behoeve van
instroom in een verkort HBO-V traject
Tot slot kan er ook voor gekozen worden om opleidingen te beoordelen op niveau en
inhoud, niet om te bepalen met welke opleidingen registratie als regieverpleegkundige
mogelijk is, maar om te bepalen welke ‘gap’ er nog is tot HBO-V, en dus welke
bijscholing nog nodig is. Nu bepaalt de examencommissie van iedere HBO -V per
individu de duur van het verkorte HBO-V-traject (dit is wettelijk zo geregeld). In dit
scenario zouden hogescholen hier wellicht meer samen in kunnen optrekken. Er wordt

36

C12071

door respondenten (brancheorganisaties (BoZ), CZO, NCP NLQF, V&VN) gepleit voor
het vergemakkelijken van het behalen van het HBO-V diploma. Bij deze respondenten
bestaat het idee dat het traject korter zou moeten kunnen duren, en dat het zou
helpen als er overal in het land dezelfde modules aangeboden worden.
Overwegingen bij dit scenario:


Dit scenario kan op steun rekenen van de BoZ-partijen.



In dit scenario heeft iedere regieverpleegkundige een HBO-V diploma.



Dit scenario zal op weerstand stuiten van MBO- of Inservice-opgeleide
verpleegkundigen met aanvullende opleidingen die zich direct willen kunnen
registreren als regieverpleegkundige, zonder verdere bijscholing.



Het behalen van een HBO-V diploma vraagt ook met vrijstellingen mogelijk een
forse investering van verpleegkundigen in termen van studietijd en geld.

C12071

37

Bijlage 1 Overzicht scholingen
In deze bijlage geven we een overzicht van de aanvullende opleidingen voor
verpleegkundigen die (voor zover kon worden bepaald op basis van de beschikbare
informatie) voldoen aan de criteria genoemd in paragraaf 1.3.

B1.1 CZO erkende opleidingen

38

Naam opleiding

Toelatingscriteria

Omvang opleiding

1

Ambulanceverpleegkundige
cardiaccare tranche

1.195 uur praktijk,
299 uur theorie

2

Ambulanceverpleegkundige korte
tranche

3

Cardiaccareverpleegkundige

4

Dialyse-verpleegkundige

5

Endoscopieverpleegkundige

6

Geriatrie-verpleegkundige

7

Gipsverbandmeester

8

Intensivecarekinderverpleegkundige

9

Intensivecareneonatologieverpleegkundige

BIG-registratie als
verpleegkundige, dienstverband
met RAV (minstens 36 a 24 uur)
en bezit CZO-diploma
cardiaccareverpleegkundige, of
(huis-)diploma
cardiaccareverpleegkundige van
voor 2011).
BIG-registratie als
verpleegkundige, dienstverband
met RAV (minstens 36 a 24 uur)
en bezit een CZO-diploma
spoedeisendehulpverpleegkundige,
dan wel
intensivecareverpleegkundige of
anesthesiemedewerker.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige of HBO
fysiotherapie en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige, dienstverband
met ziekenhuis (werkzaam op
intensivecare voor kinderen,
minimaal 24 uur), beheerst
eindtermen op niveau 'doet' op
relevant terrein van
kinderverpleegkunde.
BIG-registratie als
verpleegkundige, dienstverband
met ziekenhuis (werkzaam op
intensivecare-neonatologie,
minimaal 24 uur), beheerst
eindtermen op niveau 'doet' op
relevant terrein van
kinderverpleegkunde.

925 uur praktijk,
184 uur theorie

1.200 uur praktijk,
160 uur theorie
1.500 uur praktijk,
146 uur theorie
900 uur praktijk,
120 uur theorie
1.200 uur praktijk,
150 uur theorie
1.520 uur praktijk,
294 uur theorie

1.500 uur praktijk,
167 uur theorie

1.200 uur praktijk,
167 uur theorie

C12071

C12071

10

Intensivecare
verpleegkundige

11

Kinderoncologieverpleegkundige

12

Kinderverpleegkundige

13

Kinderverpleegkundige
extramurale zorg

14

Mediumcareverpleegkundige

15

Neuro-verpleegkundige

16

Obstetrieverpleegkundige

17

Oncologieverpleegkundige

18

Recoveryverpleegkundige

19

Spoedeisendehulp
verpleegkundige

20

Verpleegkundige
Centralist Meldkamer
Ambulancezorg

21

Verpleegkundig
endoscopist

BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige, afgeronde
opleiding kinderverpleegkundige
en dienstverband bij erkende
zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling
(werkzaam afdeling neurologie
en/of neurochirurgie).
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met erkende zorginstelling.
BIG-registratie als
verpleegkundige en dienstverband
met Regionale Ambulance
Voorziening (RAV)(werkzaam op
meldkamer ambulancezorg).
BIG-registratie als
verpleegkundige, CZO-diploma
endoscopieverpleegkundige en
dienstverband met erkende
zorginstelling.

2.000 uur praktijk,
217 uur theorie
1.200 uur praktijk,
130 uur theorie

1.200 uur praktijk,
205 uur theorie
1.200 uur praktijk,
205 uur theorie
1.200 uur praktijk,
125 uur theorie
1.200 uur praktijk,
130 uur theorie

1.200 uur praktijk,
196 uur theorie
1.200 uur praktijk,
130 uur theorie
1.200 uur praktijk,
140 uur theorie
1.500 uur praktijk,
200 uur theorie
645 uur praktijk,
140 uur theorie

1.200 uur praktijk,
160 uur theorie

39

B1.2 Opleidingen van brancheopleidingsinstituten
Naam opleiding

Opleidingsin

Toelatingseisen

stituut
1

2

Studie-

Erkenning

omvang

Aandachtsvelder

Erasmus MC

BIG-registratie als

kwetsbare oudere

zorgacademie

verpleegkundige

3 lesdagen

Acute opname/zorg

Educatie

BIG-registratie als

4 maanden,

verpleegkundige

Zorgsector

verpleegkundige en

waarvan 10

LUMC

dienstverband in

lesdagen

Niet erkend

ziekenhuis (minimaal
24 uur werkzaam op
acute opname
afdeling).
3

Acute opname/zorg

Erasmus MC

BIG-registratie als

Varieert

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige

door
verschillend
e
mogelijkhe
den

4

5

6

Acute opname/zorg

VUMC Amstel

BIG-registratie als

9-12

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

maanden,

gister V&V

dienstverband met

waarvan

ziekenhuis/instelling

18-21

(minimaal 24 uur)

lesdagen

Acute opname/zorg

Maastricht

BIG-registratie als

1200 uur

verpleegkundige

UMC+

verpleegkundige en

praktijk,

Academie

dienstverband met

167 uur

Zorgopleidinge

ziekenhuis (minimaal

theorie

Niet erkend

n

24 uur).

Applicatie critical care

VUMC Amstel

BIG-registratie als

5 maanden,

Kwaliteitsre

obstetrie

Academie

verpleegkundige,

waarvan 9

gister V&V

diploma of opleiding

lesdagen

Obstetrie
verpleegkundige en
dienstverband met
ziekenhuis/instelling.
7

Applicatie interventie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

Varieert per

cardiologie

Academie

verpleegkundige met

doelgroep

of zonder specialisatie

en

Cardiac Care, IC en

mogelijkhe

SEH.

den tussen
de 6 en 16
maanden.

8

Applicatie interventie

Wenckebach

Werkzaam als

15

Kwaliteitsre

cardiologie

Instituut

verpleegkundige op

maanden

gister V&V

UMCG

afdeling voor (acute)
interventiecardiologie

9

Basis Intensieve Acute

Erasmus MC

Verpleegkundigen,

6 lesdagen,

Zorg (BIAZ)

zorgacademie

doktersassistenten,

3 toets-

wijkverpleegkundigen

dagen

etc.

40

C12071

10

Basis Scholing

Erasmus MC

Intensieve Acute Zorg

zorgacademie

Verpleegkundigen

2 tot 3
maanden,

(BSIAZ)

waarvan 4
scholingsda
gen en
eeninformat
iedag.

11

Casemanager

Erasmus MC

Verpleegkundigen in

6 maanden,

zorgacademie

functie van

waarvan 11

coördinator van zorg,

lesdagen

consulenten of die als
casemanager gaan
werken of werkzaam
zijn
12

Chronisch intensieve

Erasmus MC

BIG-registratie als

6 maanden,

zorg voor kinderen

zorgacademie

verpleegkundige,

waarvan 18

diploma

lesdagen

(minor)

vervolgopleiding
kinderverpleegkunde
en dienstverband met
zorginstelling.
13

Diabetes-

St. Antonius

BIG-registratie als

12

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

maanden,

leerarbeidsovereenko

waarvan 19

mst of stage-/leerplek

lesdagen +

bij zorginstelling

praktijk en

binnen specialisme

zelfstudie

V&VN

Diabetes (minimaal 24
uur).
14

Diabetes-

VUMC Amstel

BIG-registratie als

13

CZO erkend

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

maanden,

en

dienstverband met

waarvan 30

kwaliteitsre

ziekenhuis/instelling

lesdagen

gister V&V

(minimaal 24 uur).
15

Eerste Hart Long Hulp

VUMC Amstel

BIG-registratie als

9 maanden,

Verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

waarvan 25

dienstverband met

lesdagen

ziekenhuis (minimaal
24 uur).
16

Endoscopie

Educatie

BIG-registratie als

4 maanden,

Verpleegkundige Long

Zorgsector

verpleegkundige met

waarvan 4

LUMC

diploma

lesdagen

Niet erkend

endoscopieverpleegku
nde MDL en
dienstverband
ziekenhuis endoscopie
(minimaal 24 uur).
17

C12071

Endoscopie

Educatie

BIG-registratie als

9 maanden,

CZO erkend

Verpleegkundige MDL

Zorgsector

verpleegkundige en

waarvan 15

diploma bij

LUMC

dienstverband intra-

lesdagen, 3

CZO

murale setting binnen

stagedagen

erkende

GE (minimaal 24 uur).

en

41

minimaal

praktijkleer

900 uur

plaats

praktijk.

18

Endoscopie

Erasmus MC

BIG-registratie als

15

Voor MDL

Verpleegkundige MDL-

zorgacademie

verpleegkundige en

lesdagen, 3

geldt een

dienstverband intra-

stagedagen

CZO erkend

murale setting waar

en

diploma bij

endoscopisch

minimaal

CZO

onderzoek wordt

900 uur

erkende

uitgevoerd (minimaal

praktijk.

opleidingspl

long

24 uur), diploma

aats. Het

endoscopie

onderdeel

verpleegkundige MDL

Long is niet

of in opleiding.
19

erkend.

Endoscopie

Wenckebach

BIG-registratie als

10

Verpleegkundige MDL

Instituut

verpleegkundige en

maanden

UMCG

werkzaam als

V&VN

verpleegkundige op
endoscopieafdeling.
20

Endoscopie-

Wenckebach

BIG-registratie als

10

verpleegkunde

Instituut

verpleegkundige en

maanden

UMCG

werkzaam als

V&VN

verpleegkundige op
endoscopieafdeling.
21

Geriatrische

VUMC Amstel

BIG-registratie als

12/15

Kwaliteitsre

revalidatiezorg

Academie

verpleegkundige en

maanden,

gister V&V

dienstverband met de

waarvan 27

instelling van waaruit

lesdagen

verpleegkundige

je de opleiding volgt.
22

Geriatrische

Erasmus MC

revalidatiezorg

zorgacademie

Niet bekend

Niet bekend

6 lesdagen

verpleegkundige
23

Gerontologie en

Wenckebach

BIG-registratie als

geriatrie

Instituut

verpleegkundige

verpleegkundige

UMCG

(niveau 4 of 5) en

Kwaliteitsre
gister V&V

werkzaam in intra- of
extramurale zorg.
24

Gynaecologie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

8 maanden,

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

waarvan 18

gister V&V

dienstverband met

lesdagen

ziekenhuis/instelling.
25

26

Hartfunctielaborant

Maastricht

BIG-registratie als

1200 uur

UMC+

verpleegkundige en

praktijk,

Academie

dienstverband

160 uur

Zorgopleidinge

ziekenhuis (minimaal

theorie

n

24 uur).

Hematologie-

Educatie

BIG-registratie als

12

verpleegkundige

Zorgsector

verpleegkundige en

maanden,

LUMC

dienstverband

waarvan 26

gerelateerd aan

lesdagen

Niet erkend

Niet erkend

hematologie,

42

C12071

ziekenhuis (minimaal
24 uur).
27

Hematologie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

4 maanden,

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige,

waarvan 8

gister V&V

dient geregeld zorg te

lesdagen

verlenen aan

(bijscholing

patiënten met

) of 13

hemato-oncologische

maanden

aandoening, minimaal

(vervolgopl

basiscursus oncologie

eiding)

voor
verpleegkundigen.
28

29

Hemato-oncologie-

Erasmus MC

BIG-registratie als

10

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige en

maanden,

werkzaam op

waarvan 17

hematologie afdeling

scholingsda

(minimaal 24 uur).

gen

V&VN

High care

VUMC Amstel

BIG-registratie als

6 maanden,

Kwaliteitsre

kinderverpleegkundige

Academie

verpleegkundige,

waarvan 21

gister V&V

diploma

lesdagen

Kinderverpleegkundig
e en dienstverband
met ziekenhuis.
30

High care

Erasmus MC

BIG-registratie als

8 maanden,

kinderverpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige en

waarvan 18

dienstverband

lesdagen

V&VN

(minimaal 32 uur).
31

High care neonatologie

Educatie

BIG-registratie als

9 maanden,

verpleegkundige

Zorgsector

verpleegkundige.

waarvan 20

LUMC

Kinder-

lesdagen en

verpleegkundige,

772 uur

obstetrieverpleegkund

praktijk

Niet erkend

ige of module
pasgeborene met
gezondheidsprobleme
n succesvol afgerond.
Dienstverband op
post-IC/high care
neonatologie afdeling
of couveuseafdeling
en/of zuigelingenunit
van kinderafdeling.
32

High care neonatologie

UMC Utrecht

BIG-registratie als

15

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige,

lesdagen en

diploma

600 uur

kinderverpleegkunde

praktijk

V&VN

en werkzaam op High
Care-neonatologie
afdeling (24 uur).

C12071

43

33

High care neonatologie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

6 maanden,

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige,

waarvan 22

gister V&V

diploma

lesdagen

kinderverpleegkundige
en dienstverband met
ziekenhuis
34

High care neonatologie

Erasmus MC

Diploma

6 maanden,

verpleegkundige level 2

zorgacademie

vervolgopleiding

waarvan 18

kinderverpleegkundige

lesdagen

Niet erkend

en obstetrie,
dienstverband met
zorginstelling op
neonatologie,
couveuseafdeling of
"moeder en kind"
centrum
35

36

High care neurologie

Erasmus MC

verpleegkunde

zorgacademie

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

High care
verpleegkunde

Wenckebach

Basiskennis van de

6 lesdagen

Kwaliteitsre

Instituut

initiële

UMCG

beroepsopleiding

gister V&V

Verpleegkunde.
37

High care

Erasmus MC

BIG-registratie als

12

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige

maanden,

V&VN

waarvan 22
lesdagen
38

Interventie cardiologie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

13

medewerker

Academie

verpleegkundige,

maanden

dienstverband met

theoriedeel

ziekenhuis

Cardiac

(regelmatig werkzaam

Care

op

Verpleegku

hartkatheterisatiekam

ndige +

er) en recente en

theoriedeel

relevante

Interventie

praktijkervaring.

Cardiologie

Niet bekend

of 16
maanden
theoriedeel
Cardiac
Care
Verpleegku
ndige +
theorie- en
praktijkdeel
Interventie
Cardiologie.
39

Interventie cardiologie

Erasmus MC

BIG-registratie als

13

V&VN en

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige, bij

maanden,

NVHVV

CCV diploma in

waarvan 44
lesdagen

44

C12071

aanmerking voor EVC
procedure.
40

Mammacare

Erasmus MC

BIG-registratie als

10

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige en

maanden,

dienstverband

waarvan 15

zorginstelling (of zzp)

lesdagen

V&VN

met mammacare
patienten (minimaal
24 uur).
41

Medium cardiac care

VUMC Amstel

BIG-registratie als

6 maanden,

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

waarvan 21

dienstverband met

lesdagen en

ziekenhuis (minimaal

minimaal

24 uur).

600

Niet bekend

praktijkure
n
42

Medium care recovery

VUMC Amstel

BIG-registratie als

6 maanden,

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

waarvan

gister V&V

dienstverband met

19,5

ziekenhuis (minimaal

lesdagen en

24 uur).

minimaal
600
praktijkure
n

43

Moeder en pasgeborene

VUMC Amstel

BIG-registratie als

14

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

lesdagen en

dienstverband op

minimaal 8

afdeling waar

maanden

zwangeren, barenden

praktijk

Niet bekend

en kraamvrouwen met
pasgeborene worden
verzorgd (minimaal 24
uur).
44

Neonatologie

Educatie

BIG-registratie als

15

verpleegkunde

Zorgsector

verpleegkundige.

maanden,

LUMC

Kinderverpleegkundig

waarvan 32

e,

lesdagen en

obsterieverpleegkundi

1200 uur

ge of module

praktijk

Niet erkend

pasgeborene met
gezondheidsprobleme
n succesvol afgerond.
Dienstverband op
neonatale intensive
care unit.
45

Neonatologie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

12

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige,

maanden,

gister V&V

dienstverband met

waarvan 28

ziekenhuis en

lesdagen

beheersing
competenties
betreffende zorg aan

C12071

45

pasgeborene op
niveau van
Kinderverpleegkundig
e.
46

Neonatologie

Erasmus MC

BIG-registratie als

13

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige,

maanden,

kinderverpleegkunde

waarvan 22

V&VN

lesdagen
47

Obstetrie & High care

Erasmus MC

BIG-registratie als

18

neonatologie

zorgacademie

verpleegkundige,

maanden,

minimaal 1 jaar

waarvan 40

werkervaring en

lesdagen

Niet erkend

dienstverband
(minimaal 24 uur). In
het werk betrokken bij
de behandeling en
zorg voor neonaten of
vrouwen voor en
tijdens de baring en
het kraambed.
48

Palliatieve zorg

Erasmus MC

BIG-registratie als

12

verpleegkundige

zorgacademie

verpleegkundige en

maanden,

dienstverband (of zzp)

waarvan 24

met zorginstelling

lesdagen

V&VN

werkzaam met
patiënten in de
palliatieve fase
(minimaal 24 uur).
49

Post-IC

Educatie

BIG-registratie als

12

neonatologieverpleegku

Zorgsector

verpleegkundige.

maanden,

nde

LUMC

Kinderverpleegkundig

waarvan 23

e,

lesdagen en

obsterieverpleegkundi

900 uur

ge of module

praktijk

Niet erkend

pasgeborene met
gezondheidsprobleme
n succesvol afgerond.
Dienstverband op
post-IC/high care
neonatologie afdeling
of couveuseafdeling
en/of zuigelingenunit
van kinderafdeling.
50

Preoperatieve screening

UMC Utrecht

Anesthesie

medewerker

Academie

medewerker of

1 jaar

Niet erkend

verpleegkundige met
opleiding tot recovery
of IC-verpleegkunde
en werkzaam op
polikliniek voor preoperatieve screening
(minimaal 10 uur).

46

C12071

51

Recovery

VUMC Amstel

BIG-registratie als

12

Kwaliteitsre

verpleegkundige -

Academie

verpleegkundige en

maanden,

gister V&V

dienstverband met

waarvan 32

ziekenhuis (minimaal

lesdagen en

24 uur).

minimaal

zonder beademing

1200 uur
praktijk
52

Researchcoördinator/-

VUMC Amstel

Hbo gezondheidszorg

13/15

CPION,

verpleegkundige

Academie

(bijv. hbo-v of

maanden,

kwaliteitsre

fysiotherapie) of mbo

waarvan 20

gister V&V

gezondheidszorg (bijv.

lesdagen

mbo-v, verpleegkunde
A of B met
aanvullende
specialisatie of
verpleegkunde A en
B) met assessment
voor hbo denk- en
werkniveau,
dienstverband met
ziekenhuis/instelling
(minimaal 2 dagen
werkzaam in dit
werkveld of stage).
53

Researchmedewerker

VUMC Amstel

Alle onderzoeks-

2/3

Kwaliteitsre

Academie

medewerkers

maanden,

gister V&V

(researchverpleegkun

waarvan 5

digen,

lesdagen

verpleegkundigen,
verzorgenden,
medisch secretaresses
etc.), bij voorkeur 1/2
jaar werkervaring
binnen
onderzoeksgroep en
beheersing medische
terminologie.
54

Reumaverpleegkundige/

St. Antonius

BIG-registratie als

12

Kwaliteitsre

-assistent

Academie

verpleegkundige en

maanden,

gister V&V

leerarbeidsovereenko

waarvan 16

mst of stage-/leerplek

lesdagen

(minimaal 24 uur).
55

56

C12071

Revalidatie-

VUMC Amstel

BIG-registratie als

12/15

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

maanden,

gister V&V

dienstverband met

waarvan

instelling van de

21/27

opleiding.

lesdagen

Wenckebach

BIG-registratie als

12

Instituut

verpleegkundige en

maanden,

UMCG

werkzaam op gebied

waarvan 14

van stomazorg.

lesdagen

Stomaverpleegkunde

Niet bekend

47

57

Verpleegkundig

Erasmus MC

BIG-registratie als

13

overgangsconsulent

zorgacademie

verpleegkundige,

maanden,

minimaal 5 jaar

waarvan 25

werkervaring en

lesdagen

Niet erkend

werkomgeving waar
problematiek met
vrouwen in de
overgang naar voren
komt
58

Wondconsulent

Erasmus MC

Diploma

12

V&VN en

zorgacademie

wondverpleegkundige

maanden,

door

(Erasmus MC

waarvan 17

Platform

Academie) en

lesdagen

Woundcare

dienstverband

en WCS-

zorginstelling (of zzp).

Nederland
erkend

59

Wondverpleegkundige

Erasmus MC

BIG-registratie als

12

V&VN en

zorgacademie

verpleegkundige en

maanden,

door

dienstverband

waarvan 26

Platform

zorginstelling (of zzp)

lesdagen

Woundcare

met minimaal 1 jaar

en WCS-

werkervaring waarvan

Nederland

6 maanden in

erkend

wondzorg,
60

Ziekenhuispsychiatrie

VUMC Amstel

BIG-registratie als

13

verpleegkundige

Academie

verpleegkundige en

maanden,

dienstverband met

waarvan 24

instelling van de

lesdagen

Niet bekend

opleiding.
61

Ziekenhuispsychiatrie

Radboudumc

BIG-registratie als

21

verpleegkundige

Health

verpleegkundige en

lesdagen en

Academy

aanstelling met

1200 uur

bijdrage aan

praktijk

V&VN

multidisciplinaire
diagnostiek en
behandeling van
patiënten met
comorbiditeit van
somatische en
psychiatrische
aandoeningen.

48

C12071

B1.3 Opleidingen van hogescholen
Naam opleiding

Opleidingsin

Toelatingseisen

stituut
1

Studie-

Erkenning

omvang

Arboverpleegkundi

Hogeschool

BIG-registratie als

21 dagen

Accreditatie

ge

Arnhem

verpleegkundige. Mbo

met 378

in aanvraag

Nijmegen

verpleegkundigen niveau 4 en

uur

bij V&V

inserviceopleiding intake via

studiebel

assessment. Minimaal 2 jaar

asting,

recente ervaring als

waarvan

verpleegkundige binnen

126

arbodienstverlening.

contactur
en.

2

Casemanager

Hogeschool

Werkzaam als hulpverlener,

14 dagen

SPHBO, in

Arnhem

verpleegkundige,

met 240

aanvraag

Nijmegen

zorgtrajectbegeleider, social

uur

V&V en in

werker of gezinscoach en

studiebel

aanvraag

aantoonbaar hbo-niveau

asting,

Registerplei

(minimaal 4+/5).

waarvan

n

84
contactur
en.
3

Clinical Research

Breederode

Hbo diploma gezondheidszorg

Coordination/Rese

hogeschool

(bijv. hbo-v of fysiotherapie),

archverpleegkunde

665 uur

V&VN,
CPION

minimaal 2 dagen per week
werkzaam als
researchverpleegkundige/clini
cal research coordinator). Bij
diploma A-inservice contact
opnemen met
programmaleider. Mbo-v
direct toelaatbaar bij
opleiding tot
researchmedewerker.

4

Dementie-

InHolland

verpleegkundige

Verpleegkundigen met

6

Kwaliteitsre

minimaal een hbo-diploma of

maanden,

gister V&VN

aantoonbaar hbo werk- en

waarvan

denkniveau. Werkzaam als

13

casemanager of

lesdagen

casemanagement als taak in
huidige functie. Ook
maatschappelijk werkenden,
psychologen en
gediplomeerde
praktijkondersteuners
huisartsenzorg kunnen tot de
cursus worden toegelaten na
een intake-assessment en
toets medische basiskennis.
5

C12071

Diabetes-

Hogeschool

Verpleegkunde

1 jaar,

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Utrecht

bachelordiploma, minimaal 2

waarvan

gister V&V

jaar relevante werkervaring

33

en EADV

en minimaal 18 uur werkzaam

contactda

49

in directe diabeteszorg als

gen + ca.

diabetesverpleegkundige in

15 a 20

opleiding. Anders digitaal

uur

intake-assessment.

studie per
week

6

Gerontologie en

Hogeschool

BIG-registratie als

15 dagen

Accreditatie

geriatrie

Arnhem

verpleegkundige (hbo, mbo of

met 261

in aanvraag

verpleegkundige

Nijmegen

inservice) en minimaal 1 jaar

uur

V&V

recente werkervaring (hbo-v)

studiebel

of 2 jaar (mbo-v) binnen de

asting,

VTT.

waarvan
87
contactur
en

7

Hart- en vaat

Hogeschool

Bachelordiploma

532

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Utrecht

Verpleegkunde, minimaal 2

studieuur

gister V&V,

jaar relevante werkervaring,

, 140 uur

SPHBO,

minimaal 18 uur werkzaam in

praktijk

CPION

hart- en vaatzorg. Anders
beoordeling voor toelating via
digitaal intake-assessment.
8

9

Justitieel

Hogeschool

bachelor verpleegkunde,

verpleegkundige

Utrecht

anders toelatings assessment

Long-

Hogeschool

Verpleegkunde

1 jaar,

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Utrecht

bachelordiploma, minimaal 2

waarvan

gister V&V

jaar relevante werkervaring

33

en minimaal 18 uur werkzaam

contactda

in directe zorg als

gen + ca.

longverpleegkundige in

15 a 20

opleiding. Anders digitaal

uur

intake-assessment.

studie per
week

10

Maag Darm Lever

Hogeschool

BIG-registratie als

15 dagen

V&V

verpleegkundige

Arnhem

verpleegkundige (hbo, mbo of

met 332

erkend,

(MDL)

Nijmegen

inservice) en minimaal 1 jaar

uur

CZO in

recente werkervaring binnen

studiebel

aanvraag

MDL-gebied.

asting,
waarvan
97
contactur
en

11

Sociaal

Hogeschool

BIG-registratie als

1,5 jaar,

V&VN,

psychiatrisch

Utrecht

verpleegkundige. Diploma

waarvan

SPHBO,

hbo-v met minimaal 2 jaar

48

V&VN-SPV

relevante werkervaring (GGZ

lesdagen.

of verslavingszorg). Bij mbo-v

2520 uur

of inservice digitaal

incl.

assessment.

praktijkle

verpleegkundige

ren.
12

Palliatieve zorg

Hogeschool

Hbo diploma verpleegkunde of

420 uur

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Utrecht/UMC

door CZO erkende

theorie

gister V&VN

vervolgopleiding en minimaal

50

C12071

13

Praktijkondersteun

Utrecht

2 jaar relevante werkervaring

en 280

Academie

(minimaal 67%).

praktijk

VIAA

MBO-V of Inservice

1

er op basis van het

vooropleiding, of een andere

cursusjaa

competentieprofiel

HBO-opleiding zoals

r,

2017

Fysiotherapie.

waarvan

Niet bekend

26
lesdagen
14

Praktijk-

Hogeschool

BIG-registratie als

29 dagen

SPHBO en

ondersteuner

Arnhem

verpleegkundige (hbo-v of

met 736

V&V

Nijmegen

inservice (=oude A-opleiding)

uur

met aanvullende opleiding of

studiebel

werkervaring. Minimaal 1 jaar

asting,

werkervaring. Voor andere

waarvan

vooropleiding assessment

175

mogelijk.

contactur
en

15

Praktijk-

Saxion

ondersteuner GGZ

Verpleegkundigen met

1 jaar

diploma SPV en/of hbo-v met

met

GGZ uitstroomprofiel; B-

minimaal

verpleegkundigen met twee

160

jaar relevante werkervaring

praktijker

en aanvullende scholing

varing.

Niet erkend

waarmee hbo werk- en
denkniveau kan worden
aangetoond; maatschappelijk
werkers met minimaal twee
jaar GGZ ervaring;
psychologen met minimaal
twee jaar GGZ ervaring en
SPH opgeleiden met minimaal
twee jaar GGZ ervaring.
16

Praktijk-

NHL

Sociaal psychiatrisch

1 jaar,

ondersteuner GGZ

Hogeschool

verpleegkundige; inservice B-

waarvan

Leeuwarden

verpleegkundige met 2 jaar

18

relevante werkervaring en

lesdagen

Niet bekend

aanvullende scholing waarmee
hbo werk- en denkniveau kan
worden aangetoond; hboverpleegkundige met
differentiatie GGZ;
universitaire masteropleiding
psychologie met differentiatie
klinische psychologie of
klinische kinder- en
jeugdpsychologie; hbomaatschappelijk werk en
dienstverlening met
differentiatie GGZ; sociaal
pedagogische hulpverlening
met differentiatie GGZ;

C12071

51

verpleegkundig specialist GGZ
en orthopedagogiek.
17

Praktijk-

Hogeschool

Verpleegkundigen met

20 dagen

V&V

ondersteuner GGZ

Arnhem

diploma Sociaal Psychiatrische

met 336

erkend,

Nijmegen

Verpleegkundige, hbo en GGZ

uur

Registerplei

uitstroomprofiel; inservice B

studiebel

n in

opgeleide verpleegkundigen

asting,

aanvraag

met 2 jaar relevante

waarvan

werkervaring en aanvullende

120

scholing waarmee hbo werk-

contactur

en denkniveau kan worden

en

aangetoond; maatschappelijk
werkenden; psychologen;
sociaal pedagogische
hulpverleners; verpleegkundig
specialisten GGZ en
orthopedagogen.
18

Praktijk-

Hogeschool

BIG-regregistratie als

12

Kwaliteitsre

ondersteuner

Leiden

verpleegkundige en

maanden,

gister V&VN

beschikking over een

waarvan

werkplek (minimaal 16 uur) of

26

stageplaats (minimaal 1 dag

lesdagen

huisarts

per week). Bij mbo-v met bij
voorkeur een specialistische
verpleegkundige
vervolgopleiding of inservice
A met bij voorkeur een
specialistische
verpleegkundige opleiding
toelating via een
instroomtraject. Mboverpleegkundige moeten
minimaal 21 jaar zijn en
beschikken over minimaal 1
jaar relevante
praktijkervaring,
19

Praktijk-

Capabel

SPH-er, hbo Maatschappelijk

8-12

Kwaliteitsre

ondersteuner

Hogeschool

Werker, hbo Toegepast

maanden

gister V&V

huisarts GGZ

Psycholoog, hbo GGZ Agoog,
Orthopedagoog, Sociaal
Psychiatrisch
Verpleegkundige, hbo
Verpleegkundige met
uitstroomprofiel GGZ of
inservice B Verpleegkundige
met aantoonbaar hbo werken denkniveau en werkzaam
in de GGZ of
gezondheidszorg.

52

C12071

20

Praktijk-

Een afgeronde opleiding op

9

ondersteuner

Avans Plus

bachelorniveau, zoals

maanden,

huisarts GGZ

Maatschappelijk Werk,

16

Psychologie,

bijeenko

Orthopedagogiek, Sociaal

msten. 10

Pedagogische Hulpverlening,

uur per

HBO-Verpleegkunde of B-

week

Verpleegkunde en u heeft al

zelfstudie

V&VN,

enkele jaren praktijkervaring.

.

registerplei

Anders toelatingsassessment.
21

Praktijk-

Saxion

n

Dokterassistenten of BIG-

1 jaar,

ondersteuner

registratie als

waarvan

huisartsenpraktijk

verpleegkundige, hbo denk-

23

en werkniveau en werk- of

lesdagen.

stageovereenkomst met een

Bij extra

huisartsenpraktijk (minimaal

module

8 uur).

i.v.m.

V&VN

mbovooroplei
ding 40
extra
studiebel
astingure
n.
22

Praktijk-

Christelijke

Hbo-verpleegkundigen en

1 jaar,

ondersteuner

Hogeschool

mbo-plus- en inservice plus-

waarvan

huisartsenpraktijk

Ede

verpleegkundigen of een

32

andere relevante hbo-

lesdagen

hbo

Niet bekend

opleiding.
23

Praktijk-

Fontys

Verpleegkundige met SPV,

12

Geaccredite

ondersteuner

hbo-verpleegkundige met

maanden,

erd

huisartsenzorg

uitstroomprofiel GGZ, B-

waarvan

GGZ

verpleegkundige met 2 jaar

23

relevante werkervaring en

lesdagen

aanvullende scholing,
maatschappelijk werker met
GGZ ervaring, toegespaste
psycholoog, psycholoog,
SPH’er met 2 jaar GGZ
ervaring, verpleegkundig
specialist GGZ en
orthopedagoog GGZ.
24

Praktijk-

Christelijke

Relevante hbo-opleiding

1 jaar,

LV POH

ondersteuner

Hogeschool

(MWD, SPH, hbo-v, SPV,

waarvan

GGZ

huisartsenzorg

Ede

psychologie of

18

praktijkondersteuner in de

lesdagen

GGZ

Huisartsenpraktijk). Minimaal
2 jaar ervaring in de GGZ.
25

C12071

Praktijk-

InHolland

Sociaal psychiatrische

1 jaar,

Kwaliteitsre

ondersteuning

verpleegkundige, hbo-

waarvan

gister V&V

huisartsenzorg

verpleegkundige met GGZ

20

en

GGZ

uitstroomprofiel,

lesdagen

53

maatschappelijk werk, B+

Registerplei

verpleegkunde (inservice B

n

met vervolgopleidingen op
hbo-niveau), psychologie,
sociaal pedagogische
hulpverlening, verpleegkundig
specialist GGZ of
orthopedagogiek met werk- of
stageplaats (minimaal 8 uur).
26

Praktijk-

Fontys

A-verpleegkundige of hbo-

32

Stichting

ondersteuner

verpleegkundige met stage-

lesdagen

Post-HBO

somatiek

of werkplek als

Nederland

praktijkondersteuner
Somatiek (minimaal 12 uur).
Minimaal 2 jaar werkervaring.
is een pré.
27

Praktijk-

InHolland

Hbo-verpleegkundigen en

1 jaar,

Kwaliteitsre

ondersteuner

inservice-verpleegkundigen

waarvan

gister V&V

somatiek 1 jaar

die door vervolgopleidingen

28

en aantoonbare activiteiten in

lesdagen

de verpleging hbo werk- en
denkniveau hebben verworven
met een stage- of werkplek
als praktijkondersteuner
somatiek (minimaal 8 uur).
28

Praktijk-

InHolland

Mbo-verpleegkundigen en

2 jaar,

Kwaliteitsre

ondersteuner

doktersassistenten met

waarvan

gister V&V

somatiek 2 jaar

minimaal twee jaar relevante

48

werkervaring (minimaal twee

lesdagen

volle werkdagen per week).
29

Praktijk-

BIG-registratie als

15

Kwaliteitsre

ondersteuner /

Avans Plus

verpleegkundige met hbo-v

maanden,

gister V&VN

praktijk-

vooropleiding en werk- of

waarvan

verpleegkundige

stageplek bij een

32

huisartsenpraktijk (minimaal

bijeenko

8 uur). Bij afwijkend

msten

opleidingsniveau is een
toelatingsassessment
mogelijk.
30

Praktijk-

InHolland

Praktijkondersteuners

9

Kwaliteitsre

ondersteuning

(somatiek, ouderenzorg en

maanden,

gister V&V

intensieve zorg

GGZ) met minimaal twee jaar

waarvan

in aanvraag

werkervaring als POH in de

13

huisartsenpraktijk.

bijeenko
msten

31

32

54

Praktijk-

Capabel

Hbo-V, Inservice A of mbo-V

8

NVAO en

verpleegkundige

Hogeschool

diploma.

maanden

kwaliteitsre

(20EC)

gister V&V

Praktijk-

BIG-registratie als

14

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Avans Plus

verpleegkundige met hbo-v

maanden,

gister V&VN

verstandelijk

vooropleiding en werk- of

waarvan

gehandicaptenzorg

stageplek bij in verstandelijk

20

C12071

3gehandicaptenzorg

bijeenko

(minimaal 8 uur). Bij

msten

afwijkend opleidingsniveau is
een toelatingsassessment
mogelijk.
33

Praktijk-

NHL

Bacheloropleiding hbo-

12

verpleegkundige

Hogeschool

verpleegkunde, minimaal twee

maanden,

somatiek

Leeuwarden

jaar recente en relevante

waarvan

werkervaring op hbo-niveau

20

en een praktijkleerplaats

lesdagen

Niet bekend

(minimaal 6 uur). Bij inservice
A (bij voorkeur aangevuld met
de opleiding MGZ), wordt er
na goedkeuring een
intakeassessment afgenomen.
34

Praktijk-

Hbo-verpleegkundige,

17

Kwaliteitsre

verpleegkundige in

InHolland

inservice plus-opgeleide

maanden,

gister V&V

verpleeghuis en

verpleegkundigen en mbo-

waarvan

vgz

verpleegkundigen-plus (plus

32

staat voor vervolgopleidingen

bijeenko

en aantoonbare activiteiten in

msten

de verpleging waardoor hbo
werk- en denkniveau is
verworven).
35

Praktijk-

Avans Plus

BIG-registratie als

16

Kwaliteitsre

verpleegkundige

verpleegkundige met

maanden,

gister V&VN

verpleeghuis

afgeronde hbo-v of mbo-v

waarvan

met aanvullende opleiding op

24

hbo-niveau. Bij afwijkend

bijeenko

opleidingsniveau is een

msten

toelatingsassessment
mogelijk.
36

Sociaal

AvansPlus

BIG-registratie als

20

Kwaliteitsre

psychiatrisch

verpleegkundige.

maanden,

gister V&VN

verpleegkundige

Bachelordiploma

8 uur

en V&VN

verpleegkundige, mbo-

studiebel

SPV

verpleegkundige of b-

asting per

verpleegkundige met een

week

relevant bachelordiploma
zoals Social Work, SPH, MW of
Management in de
gezondheidszorg. Minimaal 2
jaar werkervaring met
cliënten met ggzproblematiek. Voor een
toelatingsassesment bij
afwijkend opleidingsniveau is
een BIG-registratie als
verpleegkundige en relevante
werkervaring verplicht.

C12071

55

37

Sociaal

Hanzehogesc

BIG-registratie als

1,5 jaar,

Geaccredite

psychiatrisch

hool

verpleegkundige, hbo-v

waarvan

erd door

verpleegkundige

Groningen

diploma of mbo-v diploma

44 dagen

Cpion en

afstudeerrichting GGZ of

V&VN SPV

diploma B-verpleegkundige

erkend

aangevuld met relevant hbodiploma of assessment voor
hbo denk- en werkniveau. 2
jaar recente werkervaring in
de psychiatrie en werkzaam in
psychiatrie (minimaal 0,8
fte).
38

Sociaal

Hogeschool

BIG-registratie als

18

V&VN-SPV

psychiatrisch

Arnhem

verpleegkundige (hbo).

maanden

erkend

verpleegkundige

Nijmegen

Verpleegkundige niveau 4 via

met 2520

assessment. Minimaal 2 jaar

uur

werkzaam in GGZ na

studiebel

diplomering. Minimaal 10

asting.

dagen werkzaam op de
crisisdienst.
39

Transfer-

Hogeschool

BIG-registratie als

12 dagen

Kwaliteitsre

verpleegkundige

Arnhem

transferverpleegkundige of

met 144

gister V&V

Nijmegen

beschikking over een

uur

werkervaringsplaats. Minimaal

studiebel

1 jaar werkervaring als

asting,

verpleegkundige

waarvan
72
contactur
en

40

Urologie

HAN VDO

BIG-registratie als

18 dagen

SHO

continentie stoma

Nijmegen

verpleegkundige (hbo-v,

met 342

(CPION) en

vervolgopleiding

uur

V&V in

verpleegkundige specialist,

studiebel

aanvraag

mbo-v (niveau 4) of

asting,

inserviceopleiding

waarvan

verpleegkunde). Minimaal 1

108

jaar recente werkervaring als

contactur

verpleegkundige binnen het

en

verpleegkundige

UCS-gebied.
41

Verpleegkundige

Hogeschool

Verpleegkundige met

16 dagen

V&V in

complementaire

Arnhem

minimaal 1 jaar werkervaring.

met 306

aanvraag

zorg

Nijmegen

uur
studiebel
asting,
waarvan
96
contactur
en

42

Verpleegkundige

Hogeschool

Verpleegkundige niveau 4 of

20

gerontologie en

Utrecht

Bachelor niveau en een baan

lesdagen

geriatrie

Niet bekend

in de VGG-sector (minimaal 3
dagen).

56

C12071

B1.4 Opleidingen van overige opleidingsinstituten
Naam opleiding

Opleidin

Toelatingseisen

gsinstitu

Studie-

Erkenning

omvang

ut
1

2

(Kwaliteits)verpleegkundig

Growwor

Verpleegkundigen

e in het verpleeghuis

k

niveau 4 en 5.

10 lesdagen

Kwaliteitsre

Acute opname/zorg

CIVO

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

CIVO

BIG-registratie als

6 maanden,

Kwaliteitsre

verpleegkundige en 6-

waarvan ca.

gister V&VN

12 maanden

18 lesdagen

gister V&V

verpleegkundige
3

Brede basis Gezin en Kind
zorg

werkervaring op
moeder-kind afdeling
(minimaal 24 uur).
4

Complete competente zorg

BRUG

Verzorgenden IG of

training

Verpleegkundigen vanaf

15 lesdagen

gister V&V

en

niveau 4. Minimaal 2

en Register

Coaching

jaar werkervaring.

Zorgprofess

in de

Kwaliteitsre

ionals

Zorg
5

Gespecialiseerd

Bureau

Verzorgenden niveau 3

15 lesdagen

V&VN en

Verzorgende

G&D

of verpleegkundige

en drie

Register

niveau 4. Minimaal 1

intervisiebij

Zorgprofess

jaar werkervaring in

eenkomsten

ionals

120 uur

Kwaliteitsre

Psychogeriatrie

psychogeriatrie.
6

Praktijkondersteuner GGZ

Forta

Verpleegkundigen met

opleiding 5 modules

Opleiding

dipoma sociale

gister V&V,

en

psychiatrische

Register

verpleegkunde, hbo-

Zorgprofess

verpleegkunde+ggz

ionals,

uitstroomprofiel,

Registerplei

inservice B met 2 jaar

n en

relevante werkervaring

Landelijke

en aanvullende scholing

Vereniging

om hbo denk- en

POH-GGZ

werkniveau aan te
tonen, maatschappelijk
werkenden,
psychologen, sociaal
pedagogische
hulpverleners,
verpleegkundig
specialisten GGZ en
orthopedagogen.
7

Psychosociale Basiskennis

Con

Verpleegkundigen en

Amore

verzorgenden

12 lesdagen

CPION,
SNRO en
kwaliteitsre
gister V&V

C12071

57

8

Toekomstbestendige

Albeda

Mbo- en hbo-

40 weken,

ouderenzorg voor

College

verpleegkundigen

waarvan 20

verpleegkundigen (TOvV)

9

10

Niet erkend

lesdagen

Vaattoegangverpleegkundi

Albeda

Diploma

ge

College

dialyseverpleegkundige

Verpleegkundige

NSPOH

Verpleegkundigen (hbo)

Maatschappij en

of werkzaam op

Gezondheid: Algemene

vergelijkbaar niveau

13 lesdagen

V&VN
erkend

54 dagdelen

Kwaliteitsre
gister V&V

Gezondheidszorg
11

Verpleegkundige

NSPOH

Verpleegkundigen (hbo)

Maatschappij en

of werkzaam op

Gezondheid:

vergelijkbaar niveau

54 dagdelen

Kwaliteitsre
gister V&V

Jeugdverpleegkundige
12

Wijkverpleegkundige,

Grow-

Verpleegkundigen

90 uur (60

Kwaliteitsre

Regisseur van

work

niveau 4 en 5 in de

lesuren en

gister V&V

wijk.

30

wijkzorg/Verpleegkundige
in de wijk
13

Grow-

Verpleegkundigen

63 uur (42

Kwaliteitsre

Regisseur van

work

niveau 4 en 5 in de

lesuren en

gister V&V

wijk.

21

wijkzorg/Verpleegkundige
in de wijk

58

zelfstudie)

Wijkverpleegkundige,

zelfstudie)

C12071

Bijlage 2 NLQF niveau 4 en niveau 6
Niveau 4
Context

Een herkenbare, wisselende leef- en werkomgeving, ook internationaal.
Kennis


Bezit brede en specialistische kennis van materialen, middelen, feiten, abstracte
begrippen, theorieën, ideeën, methoden en processen van en gerelateerd aan een
beroep en kennisdomein.

Vaardigheden
Toepassen van kennis


Reproduceert en analyseert de kennis en past deze toe.



Evalueert en integreert gegevens en ontwikkelt strategieën voor het uitvoeren van
diverse (beroeps)taken.



Signaleert beperkingen van bestaande kennis in de beroepspraktijk en in het
kennisdomein en onderneemt actie.



Analyseert redelijk complexe (beroeps)taken en voert deze uit.

Probleemoplossende vaardigheden


Onderkent en analyseert redelijk complexe problemen in de beroepspraktijk en in het
kennisdomein.



Lost deze planmatig en op creatieve wijze op door gegevens te identificeren en te
gebruiken.

Leer- en ontwikkelvaardigheden


Ontwikkelt zich door reflectie en beoordeling van eigen (leer)resultaten.
Informatievaardigheden



Verkrijgt, verwerkt en combineert brede en specialistische informatie over materialen,
middelen, feiten, abstracte begrippen, theorieën, ideeën, methoden en processen van
en gerelateerd aan een beroep en kennisdomein.

Communicatievaardigheden


Communiceert op basis van in de context en beroepspraktijk geldende conventies met
gelijken, leidinggevenden en cliënten.

Verantwoordelijkheid en Zelfstandigheid

C12071



Werkt samen met gelijken, leidinggevenden en cliënten.



Draagt verantwoordelijkheid voor resultaten van eigen activiteiten, werk en studie.



Draagt gedeelde verantwoordelijkheid voor het resultaat van het werk van anderen.

59

Niveau 6
Context


Een onbekende, wisselende leef- en werkomgeving, ook internationaal.

Kennis


Bezit ruime, verdiepte of gespecialiseerde kennis van een beroep en kennisdomein en
breed wetenschapsgebied.



Bezit brede, geïntegreerde kennis en begrip van de omvang, de belangrijkste gebieden
en grenzen van een beroep, kennisdomein en breed wetenschapsgebied.



Bezit kennis en begrip van enkele belangrijke actuele onderwerpen en specialismen
gerelateerd aan het beroep of kennisdomein en breed wetenschapsgebied.

Vaardigheden
Toepassen van kennis


Reproduceert en analyseert de kennis en past deze toe, ook in andere contexten
zodanig dat dit een professionele en wetenschappelijke benadering in beroep en
kennisdomein laat zien.



Past complexe gespecialiseerde vaardigheden toe op de uitkomsten van onderzoek.



Brengt met begeleiding op basis van methodologische kennis een praktijkgericht of
fundamenteel onderzoek tot een goed einde.



Stelt argumentaties op en verdiept die. Evalueert en combineert kennis en inzichten uit
een specifiek domein kritisch.



Signaleert beperkingen van bestaande kennis in de beroepspraktijk en in het
kennisdomein en onderneemt actie.



Analyseert complexe beroeps- en wetenschappelijke taken en voert deze uit.

Probleemoplossende vaardigheden


Onderkent en analyseert complexe problemen in de beroepspraktijk en in het
kennisdomein en lost deze op tactische, strategische en creatieve wijze op door
gegevens te identificeren en te gebruiken.

Leer- en ontwikkelvaardigheden


Ontwikkelt zich door zelfreflectie en zelf beoordeling van eigen(leer) resultaten.

Informatievaardigheden


Verzamelt en analyseert op een verantwoorde, kritische manier brede, verdiepte en
gedetailleerde beroepsgerelateerde of wetenschappelijke informatie over een beperkte
reeks van basis theorieën, principes en concepten van en gerelateerd aan een beroep of
kennisdomein, evenals beperkte informatie over enkele belangrijke actuele onderwerpen
en specialismen gerelateerd aan het beroep en kennisdomein en geeft deze informatie
weer.

Communicatievaardigheden


Communiceert doelgericht op basis van in de context en beroepspraktijk geldende
conventies met gelijken, specialisten en niet-specialisten, leidinggevenden en cliënten.

Verantwoordelijkheid en Zelfstandigheid


Werkt samen met gelijken, specialisten en nietspecialisten, leidinggevenden en cliënten.



Draagt verantwoordelijkheid voor resultaten van eigen werk en studie en het resultaat
van het werk van anderen.



Draagt gedeelde verantwoordelijkheid voor het aansturen van processen en de
professionele ontwikkeling van personen en groepen.

60

C12071

Bijlage 3 Format aanvraag CPION
0. Niveau van de opleiding
a. Wat is het beoogde registratieniveau van de opleiding: PWO, PHBO, HO, PMBO?
b. Let op: de opleiding dient een omvang van minimaal 100 contacturen te kennen.
c. Wat is het aantal lesdagen?
d. Wat is het aantal praktijkdagen?
e. Wat is het aantal EC’s?
1. Adviescommissie
a. Dit hoofdstuk bevat de ondertekende verklaring van de Adviescommissie.
Van alle leden dienen de naam, de organisatie waar commissielid werkzaam is en
de functieomschrijving te zijn opgenomen.
De commissie bestaat uit minimaal 3 leden waarvan het liefst één
vertegenwoordiger van de beroepsvereniging (zo die er is).
2. Rendement
a.

Geef aan wat de gewenste instroom en het gewenste rendement zijn.

b.

Geef (indien van toepassing) de feitelijke instroom, uitval en uitstroom aan en de
gemiddelde studieduur van de cursisten.

c.

Geef aan hoe de (mogelijke) discrepantie tussen het gewenste en de gerealiseerde
instroom en rendement wordt geanalyseerd.

d.

Beschrijf welke verbeteracties worden ondernomen in het geval dat het rendement
te laag is.

3. Intakeprocedure
a. Formuleer de instroom-eisen/toelatingsvoorwaarden die aan (toekomstige)
studenten worden gesteld.
b. Beschrijf hoe getoetst / vastgesteld wordt of studenten daaraan voldoen
(bijvoorbeeld d.m.v. een assessment, een EVC-procedure, toelatingsexamen).
c. Voeg svp geanonimiseerd overzicht toe van de vooropleiding van deelnemers.
4. Formele beschrijving
a. Geef een korte beschrijving van de inhoud van de cursus, zodat de toetsingscommissie
goed weet waar de opleiding over gaat.
5. Opleidingskader
Beroepsprofiel

a. Geef aan op welke wijze de opleiding beantwoordt aan de behoeften vanuit het
werkveld en de beroepsgroep.

b. Geef aan of de opleiding uitgaat van een beroeps(deel)profiel, opgesteld door de
beroepsvereniging.

c. Beschrijf aan de hand van het beroepsprofiel de competenties waarvoor wordt
opgeleid.
Relatie van de opleidingsmarkt met de arbeidsmarkt

d. Beschrijf de visie op beroepenveld en de plaats van de opleiding daarin.
e. Beschrijf de toegevoegde waarde van de opleiding voor de student
(carrièreperspectief / loopbaanontwikkeling).

C12071

61

6.

Invloed / betrokkenheid externe relaties bij de opleiding

a. Beschrijf hoe naast de adviescommissie, het beroepenveld (de beroepsvereniging)
en het werkveld betrokken zijn bij de totstandkoming van de opleiding
7. Doelstellingen (voor beroepsgerichte en ondersteunende
programmaonderdelen en apart voor coaching / intensieve begeleiding)
Competenties
a. Werk de competenties (kennis, vaardigheden, inzichten, houding) uit zodat
inzichtelijk wordt wat men bij studenten wil ontwikkelen.
Geef de relatie met het beroepsbeeld / de loopbaanontwikkeling aan.
Leerdoelen
b. Formuleer per studieonderdeel concrete doelen die antwoord geven op de vraag
welke specifieke competenties studenten na afloop bereikt moeten hebben.
Praktijkleren
c. Beschrijf hoe de opleiding voorziet in toezicht op het praktijkleren.
Herijking profiel, competenties en doelstellingen
d. Beschrijf hoe deze herijking plaatsvindt, wie / welke organisaties erbij betrokken
zijn, aan de hand van welk instrument / methode gewerkt wordt.
Beschrijf met welke regelmaat herijking plaatsvindt.
8. Curriculum
Opbouw en structuur

a. Geef de studielast voor het totale programma en per studieonderdeel aan in EC’s*.
b. Geef het totaal aantal contacturen en het aantal contacturen per studieonderdeel
aan.

c. Geef het minimale aantal praktijkuren aan.
d. Onderbouw de opbouw en structuur van het programma vanuit het beroepsbeeld /
loopbaanperspectief, de competenties en de doelstellingen.

e. Geef aan op welke wijze ‘evidence based practice’ en ‘practice based evidence’ in
het programma is verwerkt.

f.

Geef per module aan welke literatuur verplicht of geadviseerd wordt (literatuurlijst
is opgesteld volgens gangbare richtlijnen: datum auteur(s), pagina’s e.d. ).
Didactische werkvormen, studieactiviteiten

g. Beschrijf de didactische werkvormen / methoden die tijdens de opleiding worden
toegepast (hoorcolleges, werkcolleges, groepsopdrachten etc.).

h. Aangegeven is de bijdrage hiervan aan het behalen van de competenties en de
doelstellingen.
Samenhang Inhoud en opleidingskader

i. Beschrijf de samenhang tussen inhoud van de opleiding en het opleidingskader
(item 4).
Samenhang binnen het programma

j. Beschrijf de logische samenhang tussen de verschillende programma -onderdelen
en tussen theorie en praktijk.
Toetsen, selectie

k. Geef aan op welke wijze de competenties, gerelateerd aan de doelstellingen,
getoetst worden. De beoordelingscriteria zijn geëxpliciteerd.
Afstudeerfase

l.

Beschrijf de wijze waarop de opleiding wordt afgesloten, welke beoordelingscriteria
worden gehanteerd en of studieonderdelen meetellen om te kunnen slagen.

m. Beschrijf of (en hoe) externen worden betrokken bij de afsluiting van de opleiding
(bijv. als gecommitteerden).
Eindopdracht (indien dit binnen de opleiding wordt gemaakt):

62

C12071

n. Beschrijf het doel van de eindopdracht. Expliciteer de beoordelingscriteria.
Beschrijf wat de student met de eindopdracht doet (bijv. p resenteren aan de
groep, werkveld).
*EC=European Credit. 1 EC staat voor 28 studiebelastingsuren
9. Personeel
a. Docenten
Beschrijf het docentenprofiel, d.w.z. inhoudelijke kwalificaties en competenties
waarover zij moeten beschikken.
b. Gastdocenten
Geef aan wat de aanvullende waarde / meerwaarde is van een gastdocent t.o.v.
een reguliere docent.
c. De mix tussen eigen docenten en gastdocenten is van dien aard dat inteelt en
eenzijdigheid wordt vermeden.
10. Organisatorische beschrijving
a. Beschrijf de roostering.
b. Vermeld hoe de studenten worden geïnformeerd over de organisatie van het
onderwijs en wijzigingen daarin.
c. Formuleer de eisen waaraan de accommodatie dient te voldoen.
11. Interne kwaliteitszorg
a.

Evaluaties
Beschrijf het evaluatie-/tevredenheidsonderzoek onder:
- studenten
- docenten
en voeg een voorbeeld van een evaluatieformulier bij.

b.

Aanpassen / veranderen op basis van evaluaties
Beschrijf wat met de uitkomsten van evaluaties wordt gedaan. Indien reeds
evaluaties zijn uitgevoerd in het voorgaande jaar, omschrijf de eventuele
aanpassingen / veranderingen die op basis daarvan hebben plaatsgevonden
binnen de opleiding.

c.

Klachtencommissie
Geef aan of een klachtencommissie is geïnstalleerd en hoe deze is georganiseerd.
Geef aan hoe met klachten wordt omgegaan.

d.

Kwaliteitszorg
Beschrijf welke andere instrumenten en methoden eventueel worden toegepast om
de kwaliteit van de opleiding te bewaken(bv. supervisie, intervisie, andere
systemen).

C12071

63

Bijlage 4 Overzicht respondenten interviews


Klaus Boonstra - College Zorg Opleidingen (CZO)



Caroline van Mierlo - V&VN



Saskia van Bronkhorst – V&VN Kwaliteitsregister



Jo Rutten, Atie Beverdam, Frans Sijben - SBB / Calibris



Karin de Poorter - ActiZ



Jaap Scholten - GGZ-Nederland



Joyce Deggens - NFU



Niels Oerlemans en Jeanette de Gouw - NVZ



Devie Rusch - VGN



René Hageman - Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)



Hans Aerts en Nas Harold - Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV)



Han Dahlmans - MBO-raad



Tijs Pijls - Nationaal Coördinatiepunt NLQF (NCP NLQF)



Paul Esveld - Centrum Post-Initieel Onderwijs Nederland (CPION)



Wim Polderman - Vereniging Branche-Opleidingsinstituten Gezondheidszorg (VBG) /
VUMC Amstel Academy

64



Vivianne Habets - CIBG



Anita Faber - Capabel Hogeschool



Marco Borsboom - FNV



Monique Kempff - NU’91



Marieke Schuurmans – Chief Nursing Officer



Johan van der Spek – Brancheorganisaties Zorg (BoZ)



Wim Davidse - CBGV

C12071

Bijlage 5 Checklist interviews
Opleidingsniveau

De vroegere Inservice-opleiding A, B en Z is door Calibris vastgesteld op niveau 4.
Kunnen jullie deze stelling objectief verifiëren?

In welk soort functies en op welk niveau werken deze verpleegkundigen in de
huidige praktijk? Is er een koppeling te maken tussen de gevolgde aanvullende
opleidingen en het niveau van de functies die verpleegkundigen bekleden? Zo ja,
bij welke aanvullende opleidingen is dat het geval?
Type aanvullende opleidingen

Is er een objectief onderscheid te maken in de typen scholing (denk hierbij aan
breedte /duur/andere inhoudelijke kenmerken)? Zo ja, welke?

Wat voor soort aanvullende opleidingen / cursussen / trainingen volgen
verpleegkundigen met een MBO- of Inservice-opleiding? Hoe is dat nu en hoe was
dat in het verleden? Welke opleidingen bestaan nog en welke niet meer?

Welke van deze opleidingen zijn (mogelijk) gelijk te stellen aan het niveau van
een HBO-Verpleegkundige? Maakt het nog een verschil of je HBOVerpleegkundige, niveau 6 of beroepsprofiel als referentiepunt neemt?

Waar zitten knelpunten in het vaststellen van het niveau van de opleiding?

Is het mogelijk dat een combinatie van kleinere opleidingen leidt tot een niveau
vergelijkbaar met HBO? Hoe zou dat vormgegeven dienen te worden?
Instanties die zich bezig houden met het vaststellen van het niveau van
opleidingen en hun werkgebied

Welke partijen kent u die kennis en ervaring hebben op het gebied van het
vaststellen van de niveaus van opleidingen?

Wat doen deze partijen (en wat niet)? Wat is hun werkterrein?

Zouden deze partijen in aanmerking kunnen komen om het niveau van opleidingen
vast te stellen in het kader van overgangsrecht? Waarom wel/niet? Wat zijn
voordelen en nadelen van de verschillende partijen? (denk aan werkgebied,
draagvlak, capaciteit, methodiek)
Hoe ziet de procedure bij deze instanties eru it?

Welke bewijsstukken dient men aan te leveren?

Wat zijn de doorlooptijden?

Wat zijn de kosten?

Wie dient de aanvraag in te dienen?

Hoe verloopt de bezwaarschriftprocedure?
Alternatieven

Zou het instellen van een onafhankelijke commissie een goede we rkwijze kunnen
zijn voor beoordeling van het niveau van opleidingen? Wat zijn voor- en nadelen
van zo’n commissie? Zo ja, wat voor commissie zou dit moeten zijn (opdracht,
samenstelling)?

Heeft u nog andere aanbevelingen of suggesties voor het invullen van het
overgangsrecht voor de doelgroep met een MBO- of Inservice-opleiding in
combinatie met aanvullende opleiding, die geregistreerd wil worden als
regieverpleegkundige?

C12071

65