Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 144

Herziening Wet arbeid vreemdelingen

Nr. 9

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 23 juni 2011
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op
26 mei 2011 overleg gevoerd met minister Kamp van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en minister Leers voor Immigratie en Asiel over:
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 11 april 2011 met de aanbieding van de notitie inzake
arbeidsmigratie van buiten de EU en onderzoek naar aanscherpingen van de Wet arbeid vreemdelingen en mogelijk misbruik
van de Kennismigrantenregeling (32 144, nr. 5);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 12 mei 2011 over de afgifte van tewerkstellingsvergunningen in de land- en tuinbouw (29 407, nr. 126).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van Gent

1
Samenstelling:
Leden: Van Gent (GroenLinks), voorzitter,
Hamer (PvdA), Van der Ham (D66), Sterk
(CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Van Hijum (CDA), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Tony van Dijck
(PVV), ondervoorzitter, Spekman (PvdA),
Vermeij (PvdA), Karabulut (SP), Ouwehand
(PvdD), Dijkgraaf (SGP), Azmani (VVD), De
Jong (PVV), Klaver (GroenLinks), Huizing
(VVD), Straus (VVD) en Van den Besselaar
(PVV).
Plv. leden: Voortman (GroenLinks), Heijnen
(PvdA), Pechtold (D66), Uitslag (CDA),
Klijnsma (PvdA), Neppérus (VVD), Biskop
(CDA), Smilde (CDA), Dijkstra (D66), Kooiman
(SP), Slob (ChristenUnie), Bontes (PVV),
Fritsma (PVV), Çelik (PvdA), Dijsselbloem
(PvdA), Gesthuizen (SP), Thieme (PvdD), Van
der Staaij (SGP), Aptroot (VVD), Van Klaveren
(PVV), Sap (GroenLinks), Houwers (VVD),
Harbers (VVD) en De Mos (PVV).

kst-32144-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

1

Voorzitter: Van Gent
Griffier: Dekker
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Van Gent, Van Hijum, De
Jong, Klaver, Van Nieuwenhuizen-Wijbenga, Spekman, Ulenbelt en
Verhoeven.
en minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en minister
Leers voor Immigratie en Asiel, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren
van hun ministeries.
De voorzitter: Ik heet de ministers welkom, evenals de medewerkers, de
andere aanwezigen en de collega’s. Wij hebben twee uur de tijd voor dit
overleg. Ik stel daarom voor om een spreektijd van vier minuten te
hanteren en ik sta één interruptie per woordvoerder toe. De twee
bewindspersonen hebben dan tijd om antwoord te geven en is er ook nog
tijd voor een tweede termijn.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Voorzitter. Ik kan
beginnen met te zeggen dat ik positief ben over de brief. Wij zijn het
ermee eens dat er noch bij de Wet arbeid vreemdelingen (WAV) noch bij
de kennismigrantenregeling, inclusief de talentenregeling, echte structuurwijzigingen nodig zijn. Wij steunen ook alle aanscherpingen. Het past
helemaal in de lijn van de VVD dat wie kan ook mee moet doen. De inzet
moet erop gericht zijn, eerst onze eigen kaartenbakken leeg te maken en
ons eigen arbeidspotentieel en hetgeen binnen de Europese Unie allemaal
nog beschikbaar is, te benutten. Dan zullen nog maar zeer sporadisch
mensen van buiten de Unie nodig zijn.
Ik stap meteen over naar de kennismigrantenregeling, want die is er
vooral voor die uitzonderingen, de mensen die wij van buiten de EU nog
nodig kunnen hebben. Ik wil een klein probleempje aansnijden dat ons is
geworden uit het bedrijfsleven. Op de diverse ambassades in het land
wordt niet altijd even handig voorlichting gegeven. Wanneer bedrijven
echt van goede wil zijn om compliance te zijn, helpt het niet wanneer een
ambassademedewerker dan meldt dat voor een businesstrip helemaal
geen vergunningen nodig zijn, terwijl die in dat geval echt wel nodig zijn.
De bedrijven moeten dan vervolgens weer aan hun, veelal Aziatische
klanten uitleggen dat er toch vergunningen moeten worden aangevraagd.
Ik zou daarom willen vragen of de minister er nog eens bij zijn collega’s
van Buitenlandse Zaken op aan zou willen dringen dat er goed op gelet
wordt dat de medewerkers op de diverse ambassades en vooral van die
landen waar dit betrekking op heeft, goed op de hoogte zijn van de regels.
Een ander probleem heeft zowel met de uitkeringskant als de kennismigrantenkant te maken en betreft onze kleine grensgemeenten. Ik noem het
voorbeeld van de gemeente Vaals. Dat zal in ieder geval minister Leers
niet onbekend voorkomen. In die gemeente van 10 000 inwoners,
waaronder 2500 Duitsers, wonen mensen met 72 nationaliteiten. De
uitkeringsdichtheid is 3% en er is een nieuwe instroom van 9%. Dat is toch
echt exceptioneel. De wethouder uit die gemeente heeft mij verteld dat
het ermee te maken heeft dat wij in Nederland niet door de gemeenten
laten toetsen of men in het eigen levensonderhoud kan voorzien en aan
alle andere voorwaarden voldoet, maar dat wij dat door de IND laten
doen. Dat is op zich prima, maar de gemeenten moeten dan wel die
mensen ingeschreven hebben in het GBA en er moet dan een terugmelding komen van de IND. Die terugmelding van de IND gaat echter
alleen naar de persoon en niet naar de gemeenten. Als die persoon die
brief misschien al niet eens kan lezen of er om andere reden geen actie op
onderneemt, kan het heel lang duren voordat de uitkering stopgezet
wordt. Ik zou daarom willen vragen of hier bij de IND wat meer prioriteit
aan gegeven kan worden en of ook niet gekeken kan worden naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

2

mogelijkheid van een rechtstreekse terugkoppeling naar de gemeenten. Ik
heb mij namelijk laten vertellen dat het bijvoorbeeld in de gemeente Vaals
al om een bedrag kan gaan van meer dan twee ton dat wij jaarlijks
uitgeven aan onterecht uitgekeerde uitkeringen. Als je dat dan extrapoleert naar heel veel andere grensgemeenten, dan zou er veel winst te
behalen zijn voor de belastingbetaler. Het is prima dat er is gekozen voor
de route via de IND, maar dan moet het wel soepel lopen. Over de grens
in België wordt het bijvoorbeeld wel gecontroleerd door de gemeenten.
Er is heel veel werkgelegenheid in Aken, want er is daar een heel groot
campusproject. Het gaat om 40 000 studenten en er worden 10 000
nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd. De Europese regels zijn echter zo dat
als een derdelander een vergunning heeft voor Nederland, hij niet in
Duitsland mag werken. Dat is in de grensgemeenten een groot probleem,
omdat er heel veel werk voorhanden is. Die grote campus bij de universiteit trekt ook heel veel internationale kenniswerkers aan. Deze mensen
krijgen dan een Duitse vergunning en mogen dus niet komen wonen in
onze grensgemeenten. Aan beide kanten werkt het voor ons dus negatief
uit. Ik hoor daarom graag van de minister of hij het probleem onderkent
en daar oplossingen voor ziet.
Ten slotte wil ik nog even een compliment kwijt. Ik ben bijzonder
verheugd over het doorpakken dat deze minister uitstraalt als het gaat om
het aanpakken van de malafide uitzendbureaus en de keuze voor
registratie en voor certificering. Het enige dat ik daar nog bij zou willen
voegen, is de vraag of hij er niet voor kan zorgen dat er wat meer
incentive komt voor de inleners om te kiezen voor een gecertificeerd
bedrijf. Kan dat ze iets opleveren, bijvoorbeeld in de zin van systeemtoezicht, zoals er ook afspraken zijn met de Belastingdienst over horizontaal
toezicht? Het moet voor inleners een voordeel worden om te kiezen voor
een gecertificeerd uitzendbedrijf.
De voorzitter: Ik moet u nog even wat meedelen. Wij hebben vandaag
een gast in onze commissie en dat is de heer Verhoeven. Hij is formeel
geen lid en ook geen plaatsvervangend lid van deze commissie, maar ik
stel voor om hem hier te tolereren en te gedogen. Wij hebben allemaal
ervaring met gedoogconstructies. Dus mijnheer Verhoeven kan blijven
zitten en hij mag straks ook nog iets zeggen.
De heer Van Hijum (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie heeft in het verleden
altijd al gepleit voor een selectief en gericht arbeidsmigratiebeleid. In die
zin steunen wij dan ook het voorstel dat deze minister heeft neergelegd in
de brief en de lijn die hij daarin weergeeft, namelijk om kennismigratie
waar mogelijk aantrekkelijk te maken en te houden. Er worden echter wel
wat extra waarborgen ingebouwd en maatregelen voorgesteld om
misbruik van die regeling aan te pakken. Dat lijkt mij heel goed. Verder
moet terughoudend worden omgesprongen met het verstrekken van
werkvergunningen, zeker als het om de groep lager geschoolde arbeidsmigranten gaat. Dat is en was altijd al het uitgangspunt van de Wet arbeid
vreemdelingen. De minister stelt in zijn brief een aantal aanscherpingen
voor, bijvoorbeeld om de termijn die men gewerkt moet hebben om zich
vrij te kunnen bewegen op de arbeidsmarkt, te verhogen van drie naar vijf
jaar en om te toetsen aan het wettelijk minimumloon en aan marktconforme beloning. Deze maatregelen hebben de instemming van mijn
fractie. Wij zien de wetsvoorstellen dan ook met belangstelling tegemoet.
Mijn fractie kan zich ook wel iets voorstellen bij de scherpere toets op
prioteitgenietend aanbod. Ik heb hier in het verleden al vaak aangegeven
dat ook wij vinden dat werkgevers soms te gemakkelijk hun toevlucht
zoeken tot arbeidsmigranten. Ik werd daar onlangs ook weer mee
geconfronteerd met het voorbeeld van Filippijnen in de binnenvaart.
Volgens mij heeft de organisatie inmiddels contact gezocht met de
minister. Misschien kan hij hier iets over zeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

3

Ik denk dat het prima is dat de minister erop inzet om zo veel mogelijk
werklozen aan de slag te helpen. Ook als het gaat om mensen aan de rand
van de arbeidsmarkt hebben wij een belangrijke opgave. Ik zeg er wel bij
dat daar wel wat meer voor nodig is dan alleen een aantal oneliners. Wij
gaan langzaam maar zeker toe naar een werkloosheid die zich op
evenwichtsniveau bevindt. Dat betekent ook dat wij steeds meer te maken
zullen krijgen met een mismatch op de arbeidsmarkt. Wij hebben te
maken met een arbeidsmarkt en niet met een planeconomie. Je kunt die
arbeidsmarkt ook niet helemaal sturen. Ik zou de minister willen vragen
om eens wat dieper in te gaan op de vraag wat hij doet, ook in samenwerking met sectoren, om de krapte die in heel veel sectoren wordt
verwacht – of dat nu de logistieke sector is of de bouw of een aantal
andere sectoren – aan te pakken en daarbij ook zo veel mogelijk mensen
die nu nog aan de kant staan in te schakelen. Alleen prikkels inbouwen, zal
namelijk onvoldoende zijn.
Daar komt nog bij dat ook mijn fractie niet wil uitsluiten dat uiteindelijk
toch nog een beperkte vraag naar arbeidskrachten van buiten de EU over
zal blijven. Ik vraag mij af of dat klopt, want de minister heeft volgens mij
bij de perspresentatie van zijn brief gezegd dat hij naar nul vergunningen
wil of iets nabij de nul. Kan de minister aangeven wanneer de bewijslast
die hij wil aanscherpen voor sectoren voldoende is om alsnog een
vergunning te kunnen krijgen? Wij hebben het hier eerder gehad over de
Roemenen en de Bulgaren, maar er komen ook veel mensen uit India en
de Verenigde Staten. Wanneer heeft een ICT-bedrijf straks voldoende
wervingsinspanningen verricht en mag het een systeembeheerder uit
India halen? Kan de minister dat aangeven? Waar bestaat die aanscherping uit? Wij hechten er in elk geval aan dat de Wet arbeid vreemdelingen
een soort ventiel van het arbeidsmarktbeleid blijft.
Ik ben het eens met wat mevrouw Van Nieuwenhuizen heeft gezegd over
de handhaving, zij het dat wij ook signalen krijgen – haar collega Azmani
heeft daar al vragen over gesteld – dat die handhaving soms wel wat
doorschiet. Dat heeft soms te maken met communicatie door de IND of
door het UWV, die bedrijven soms naar elkaar doorverwijzen. In dat
verband wijs ik nog maar even op de website Digitaal Loket Arbeidsmigratie, dat een geïntegreerd loket beoogd te zijn voor de aanvraag van
migranten van buitenaf. Als je op die website komt, blijkt er een soort
T-splitsing te zijn: je kunt naar het UWV en je kunt naar de IND om je
papieren aan te vragen. Ik krijg hier graag een reactie op en ook op de
vraag over de handhaving ten aanzien van de groep vrijwilligers. Wij
krijgen namelijk signalen dat ook vrijwilligers soms beboet worden,
bijvoorbeeld als zij organist of collectant in een kerk zijn.
Ik wil de minister verder vragen om in te gaan op de toetreding van
Roemenië en Bulgarije. Is de procedure daarvoor inmiddels al gestart en
ook die voor het verlengen van de overgangsmaatregelen? Wat verwacht
hij van de discussie met de Europese Commissie?
Tot slot wil ik even stilstaan bij de uitvoering van mijn motie over de
tuinders. Ik zal mij niet richten op de toelichting die de minister daarover
in het programma Pauw en Witteman heeft gegeven, want ik vond die
enigszins provocerend in de richting van de tuinders, maar ook in de
richting van de Kamer. Ik zal mij met name richten op de brief waarin hij
maatwerk belooft. Ik heb twee weken de tijd gehad om mij te verdiepen in
de uitvoeringspraktijk. Ik moet eerlijk zeggen dat ik daar niet vrolijk van
word. Het aantal vergunningen dat is afgegeven, is behoorlijk laag,
namelijk 30%. Dat is niet nul, dat moet ik de minister wel meegeven, maar
de termijn van afgifte is vele malen langer geworden. Pogingen om
werklozen aan de slag te helpen, stranden, voor zover ik goed geïnformeerd ben. Uitzendbureaus zeggen te kunnen leveren, maar doen dat
maar gedeeltelijk. Ik wil de minister vragen om daarover wat meer
feitelijke informatie aan de Kamer te verstrekken. Hoeveel vergunningen
worden daadwerkelijk afgegeven? Hoeveel werklozen zijn er aan de slag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

4

geholpen? Hoeveel uitzendkrachten die zijn toegezegd, zijn ook daadwerkelijk geleverd? Ik vind dat het maatwerk dat is beloofd, geleverd moet
worden en dat de motie naar de geest moet worden uitgevoerd.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Het heet Kennismigrantenregeling,
maar eigenlijk is het die naam helemaal niet waard, want eigenlijk is het
gewoon een «dure jongens»-regeling. Het heeft met kennis weinig te
maken. Het heeft eigenlijk alleen maar te maken met inkomen. Als ik een
Chinese kok € 60 000 zou willen betalen, heet dat een kennismigrant. Ik
vind het een vorm van taalvervuiling die wij eigenlijk niet zouden moeten
toestaan.
De minister komt tot de conclusie dat de regeling niet structureel hoeft te
worden aangepast. Ik ben dat niet met hem eens. Ik denk dat wij, gezien
de werkloosheidsontwikkelingen in Europa en de werkloosheid onder
hoogopgeleide jongeren in Griekenland en Spanje, om maar eens wat te
noemen, ICT’ers en andere hoogopgeleide mensen gewoon onder het
prioritair aanbod moeten scharen. Nederlandse bedrijven moeten dan
eerst in Europa gaan zoeken, in plaats van meteen naar India, Malawi,
Zuid-Afrika of welk land dan ook te gaan. Vindt de minister niet dat, gezien
de economische en werkloosheidssituatie in Europa, bij de kennismigranten ook het prioritair aanbod moet worden beoordeeld?
Ik ben er nog steeds verbijsterd over dat wij artsen uit India kunnen halen,
terwijl wij in Nederland een numerus fixus hebben voor de studie
medicijnen. Zou de minister het zo willen regelen dat wij niets uit het
verre buitenland halen, zolang wij zelf opleidingsbeperkingen instellen,
terwijl er genoeg mensen zijn die de opleiding willen volgen?
Verder heeft mijn fractie al vaker aangegeven dat de kennismigrantenregeling een beetje een koloniale regeling is. Je gaat op zoek naar de brains
in het buitenland. Het is voorgekomen dat er bijvoorbeeld in Manchester
meer artsen uit Malawi waren dan er artsen in Malawi zelf waren. Ik vind
dat in deze regeling getoetst zou moeten worden wat, als je mensen uit
het verre buitenland haalt, de gevolgen zijn voor de lokale gemeenschappen.
Op zich zijn de aanscherpingen terecht: geen betaling in het buitenland,
vergoeding van huisvesting en kosten erbuiten houden. Dat de minister zo
hecht aan het additionele document ben ik helemaal met hem eens. Ik heb
begrepen dat hij op dat punt een strijd moet aangaan met het Europese
Parlement. De SP staat helemaal achter de minister in die strijd om het
additionele document te behouden.
Ik heb nog een vraag over het opheffen van de schorsende werking bij
bezwaar en beroep. De werkgever is dan zijn tewerkstellingsvergunning
kwijt, waarschijnlijk ook wel terecht, maar wat betekent dat voor de
betreffende werknemer? Verliest hij daarmee ook onmiddellijk zijn
verblijfsvergunning? Ik wil erop aandringen dat zo iemand, waarvan de
werkgever kennelijk fout heeft gehandeld, bijvoorbeeld vanwege slecht
werkgeverschap, geen of onvoldoende loon betalen, in Nederland kan
blijven om die loonvordering of andere problemen die hem of haar in zijn
of haar rechten hebben geschaad waar te kunnen maken of op te kunnen
lossen. Dat is vanuit het buitenland extreem moeilijk. Dat wil ik de
minister in overweging geven.
Ik heb geconstateerd, ondanks dreigende woorden in dit parlement dat de
aardbeienoogst helemaal in de versukkeling en de vernieling zou raken,
dat er volop aardbeien zijn, op de markten en in de supermarkten; ook van
Hoogstraten en andere merken. Die komen hier keurig van het land. Ik
snap heel erg goed dat de minister restrictief is met tewerkstellingsvergunningen voor mensen uit Roemenië en Bulgarije. Andere partijen willen
dat ook, maar als de minister dat dan doet, gaan ze opeens op de rem
staan. Dat vind ik een beetje vreemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

5

De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Dank aan de commissie dat ik de
gelegenheid heb gekregen om hier te spreken.
Denk en handel internationaal. Dat is een van de motto’s van D66, maar
anderen lijken daarvan te maken: doemdenken en koehandel achter de
dijken. Hopelijk ligt de nadruk in dit debat op het eerste.
Vorige maand is al uitgebreid gesproken over de Roemenen en de
Bulgaren. De minister werd eerst heel protectionistisch, want die
tewerkstellingsvergunningen zijn nauwelijks meer verkrijgbaar voor de
werknemers waarmee de tuinders al jaren werken. Na dat debat is een
aantal moties aangenomen. Ook een die vraagt om in ieder geval tot en
met 1 juli te wachten met de strengere toetsing. Volgens de tuinders legt
de minister deze motie praktisch gewoon naast zich neer en toetst het
UWV nog steeds veel strenger dan voorheen. Wat vindt de minister van
het oordeel vanuit het bedrijfsleven, van de tuinders? Ik vraag mij ook af,
zeker ook na de eerdere inbreng van de heer Van Hijum, wat de coalitiepartners nu gaan doen met die motie. Die motie moet gewoon serieus
uitgevoerd worden. Als ik dan hoor dat er in de praktijk toch heel veel niet
goed gaat – weinig vergunningen, lange termijn – dan vind ik het vragen
om informatie wel heel voorzichtig als je deze mensen nog wilt helpen.
De kennismigranten moeten voldoen aan een minimumsalariscriterium.
Dat wil zeggen dat zij als zij hier niet genoeg gaan verdienen, het land niet
in komen. Het kabinet wil nu dat vergoedingen niet meer meetellen als
loon. Dat wordt een beetje zo gebracht dat wij het dan beter kunnen
controleren en dat het dan wat beter hanteerbaar wordt. Dat is een
veelgebruikt argument van dit kabinet, maar in onze ogen is het gewoon
een restrictiever beleid, want iedereen weet dat heel veel expats onkostenvergoedingen krijgen, bijvoorbeeld voor woonruimte. De vraag is dus
of de minister dan het algemene salariscriterium gaat verlagen. Of wordt
de drempel in de praktijk gewoon veel hoger? Wij hebben overigens wel
waardering als het gaat om de toon ten aanzien van kennismigranten,
want die blijven wel gewoon welkom. Dat is een heel belangrijke zaak.
Asielzoekers mogen geen stage lopen. Het gevolg daarvan is dat jongeren
hun opleiding soms niet kunnen afronden. Dat is in strijd met het
internationaal Verdrag inzake de rechten van het kind. Ik meen dat in
artikel 28 staat dat een kind recht heeft op onderwijs. Als je je opleiding
niet af kunt maken, gaat dat daar rechtstreeks tegen in. Mijn collega’s
Koşer Kaya, Van der Ham en Schouw hebben hier ook al schriftelijke
vragen over gesteld. Wij zijn heel benieuwd naar het antwoord. Misschien
kan de minister nu al een tipje van de sluier oplichten.
Verder mogen asielzoekers hier de eerste zes maanden niet werken.
Waarom dit beperkende en angstige beleid? Vinden partijen als de VVD en
de PVV het niet juist belangrijk dat mensen in hun eigen onderhoud
kunnen voorzien? Gaat deze maatregel daar niet juist heel erg een rem op
zetten?
Ten slotte de tewerkstellingsvergunningen. Mensen die hier op basis van
een tewerkstellingsvergunning werken, kunnen zich na drie jaar vrij gaan
bewegen op onze arbeidsmarkt. Dat betekent dat zij na drie jaar eindelijk
zonder vergunning, zonder gedoe, zonder rompslomp aan de slag
kunnen. Dat is toch uiteindelijk het doel dat je nastreeft. Nu wordt die
termijn echter verlengd naar vijf jaar. Als je die termijn verlengt, twee jaar
langer maakt, is een langere periode een vergunning nodig en zullen heel
veel mensen een vergunning gaan aanvragen. Dat betekent dat een
bataljon aan ambtenaren nodig is om al die extra administratieve lasten,
vergunningen en aanvragen te gaan wegen. Ik dacht dat het kabinet daar
niet zo van was. Kunnen die gevolgen voor de werkdruk en het aantal
uitvoeringsambtenaren in kaart gebracht worden? Dat is namelijk niet ons
idee van het stimuleren van de werkgelegenheid.
De heer Klaver (GroenLinks): Voorzitter. Laat ik beginnen met complimenten te geven aan het kabinet, want mijn fractie is het erg eens met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

6

bestrijden van illegale tewerkstellingen, het tegengaan van concurrentie
op arbeidsvoorwaarden en marktconforme betaling. Dit echter wel om
een iets andere reden dan dit kabinet. Uit de plannen spreekt behoudzucht
en angst voor de grote boze buitenwereld, terwijl mijn fractie openstaat
voor Europa en voor de wereld en beseft dat wij onderdeel uitmaken van
een veel groter stukje aardkloot dan alleen Nederland. Wij hebben dat
nodig, want Nederland is een internationale en dynamische economie.
Daarom pleiten wij ook voor een Europese interne markt, met een vrij
verkeer van personen en werknemers als hoeksteen.
Wij zien ook de problemen rond de arbeidsmigratie. Daar zijn wij niet
blind voor. Werkgevers en gemeenten spelen hierin een grote en cruciale
rol en zij moeten hierin hun verantwoordelijkheid nemen. Het kabinet doet
dit ook door er in ieder geval op te letten of ervoor zorg te dragen dat
sterker wordt gecontroleerd op concurrentie op arbeidsvoorwaarden en
goede huisvesting en door ervoor te zorgen dat de migranten de
Nederlandse taal eerder machtig worden. Ik maak mij wel zorgen of de
Arbeidsinspectie voldoende capaciteit heeft om ook werkelijk te gaan
toezien op naleving van bijvoorbeeld de arbeidsvoorwaarden. Ik heb daar
in een vorig debat ook een motie over ingediend. Ik ben benieuwd hoe het
staat met de uitvoering daarvan.
Een ander punt dat ik graag zou willen maken, gaat over de stagiaires. In
antwoord op mijn Kamervragen heeft de minister aangegeven dat een
kind dat ongedocumenteerd is – de minister noemt dat een kind dat
illegaal is – er geen recht op heeft om hier stage te kunnen lopen. Hij zegt
dat een kind onderwijs kan volgen, maar dat daar geen beroepspraktijkvorming bij hoort. Het is volgens de minister ook helemaal niet belangrijk
dat een kind dat hier illegaal verblijft – hij noemt dat zo – een startkwalificatie haalt, omdat het niet de bedoeling is dat hij hier blijft en zo’n
startkwalificatie in zijn land van herkomst niet telt.
Het voorbeeld dat ik in mijn Kamervragen heb aangehaald, ging over
Kelvin, een jongen die ongedocumenteerd is, ofte wel die nog in de
procedure zit. Daarvan is het überhaupt nog niet duidelijk of hij wordt
teruggestuurd. In 1996 heeft de toenmalig staatssecretaris van Justitie
aangegeven dat een niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdeling die een opleiding volgt, zijn beroepspraktijkvorming in een bedrijf
mag volgen waarvoor een praktijkovereenkomst is afgesloten, maar
omdat hij geen werkvergunning heeft, mag hij geen arbeidsovereenkomst
afsluiten en dus niet betaald worden. Volgens mij is dat een cruciaal
verschil. Ik wil de minister daarom nogmaals vragen of hij het mogelijk wil
maken dat kinderen die in Nederland een mbo-opleiding volgen, gewoon
kunnen afstuderen en hun beroepspraktijkvorming, in de volksmond de
stages genoemd, kunnen vervullen. Als dat te veel en te ingewikkelde
wetswijzigingen vraagt, wil ik de minister vragen of hij ervoor wil zorgen
dat werkgevers die meer dan bereid zijn om deze kinderen een stageplek
te geven, in ieder geval niet te beboeten, want ook al moeten deze
kinderen terug, dan geven wij ze toch nog een klein beetje betere kans in
het land van herkomst.
De heer De Jong (PVV): Voorzitter. Ik val vandaag met veel genoegen in
voor de heer Van den Besselaar. De PVV steunt de aanscherping waardoor
werknemers uit landen buiten de EU minder snel vrij op de Nederlandse
arbeidsmarkt worden toegelaten. Dat gebeurt nu nadat zij drie jaar met
een tewerkstellingsvergunning hebben gewerkt. Het kabinet stelt voor om
deze termijn te verlengen naar vijf jaar. Mijn eerste vraag is waarom er
voor een termijn van vijf jaar is gekozen en bijvoorbeeld niet voor een
termijn van tien jaar.
Aangezien er in Nederland veel mensen aan de kant staan met een
uitkering, terwijl zij wel zouden moeten kunnen werken, is mijn vraag of
de focus niet moet liggen op het aanspreken van de mensen in Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

7

met een uitkering of die anderszins niet aan het werk zijn, om op de
reguliere arbeidsmarkt aan de slag te gaan.
De heer Verhoeven (D66): Ik ben ook benieuwd naar het antwoord van de
minister op de vraag naar de onderbouwing van de termijn van vijf jaar.
De heer De Jong noemt een termijn van tien jaar, maar waarom niet twee
jaar of vijftien jaar? Kan de PVV haar voorstel voor een termijn van tien
jaar onderbouwen? Ik vind tien jaar net zo gratuite als vijf jaar.
De heer De Jong (PVV): Ik probeer mijn vraag aan de minister wat
beeldend te stellen. Hij heeft aangegeven van drie naar vijf jaar te gaan.
Mijn vraag is dan waarom voor een termijn van vijf jaar is gekozen en
bijvoorbeeld niet voor tien jaar. De heer Verhoeven stelt nu dezelfde vraag
die ik aan de minister heb gesteld.
Voorzitter. Het aantal kennismigranten is gestegen van 2220 in 2005 tot
maar liefst 6570 in 2010. Deze toename van het aantal kennismigranten
wordt door het kabinet als iets normaals gepresenteerd, terwijl de PVV dat
eigenlijk alles behalve normaal vindt. Kan de minister uitleggen waarom
het mogelijk is dat bakkerijen zoals Kismet, Türkiyem West, Batuk, Kara
Firin, Nimet en Sontan of autorijschool Ramazan of een massagesalon of
een groothandel of een Chinees restaurant gebruik moeten kunnen maken
van een kennismigrantenregeling?
Recent heeft de SIOD misbruik geconstateerd, waarbij de arbeidsmigrant
bewust onder de noemer van kennismigrant naar Nederland is gebracht.
In hoeveel van de geconstateerde gevallen heeft de IND de verblijfsvergunning onmiddellijk ingetrokken? Graag harde cijfers van de minister. Ik
kom hiermee op mijn volgende vraag, die te maken heeft met wat we in
het regeer- en gedoogakkoord hebben afgesproken. In het gedoogakkoord
staat: de kennismigrantenregeling is van groot belang, maar het kabinet
zal onderzoeken of misbruik plaatsvindt, eventueel kan op basis hiervan
een nadere opleidingseis worden gesteld. Mijn vraag aan de minister is of
dit onderzoek al heeft plaatsgevonden. Zo ja, wat is hier uitgekomen? Kan
hij ons daarover as soon as possible informeren?
De PVV is van mening dat voor de echte kennismigranten de mogelijkheden moeten worden bekeken. Dat alleen het jaarsalaris daarbij wordt
betrokken, is voor ons echter volstrekt onvoldoende. Op dit moment
kunnen lageloonbedrijfjes met wat boekhoudkundige handigheid
zogenaamde kennismigranten bij hen laten werken. Als het aan de PVV
ligt, moet het zijn afgelopen met dit soort misbruik. Hier past maar één
maatregel: onmiddellijk intrekken van de verblijfsvergunning van de
zogenaamde kennismigrant en terugzenden naar het land van herkomst.
Graag een reactie van de minister hierop.
Voor de PVV moeten kennismigranten aan een aantal vereisten voldoen.
Zo moet het gaan om hooggekwalificeerde kenniswerkers die in Nederland niet of nauwelijks beschikbaar zijn. Ook is de PVV van mening dat
een kennis- of opleidingseis volstrekt gerechtvaardigd is. De bestaande
salariseis, voorzien van de aanpassing die het kabinet voorstelt, kan er
mede toe bijdragen dat alleen de echte kennismigrant naar Nederland
komt. Is de minister bereid, de kennismigrantenregeling aan te scherpen
door als eis op te nemen dat er sprake moet zijn van een minimum aan
kennis of opleiding? Ik kom hiermee direct bij mijn volgende vraag. Kan
de minister een schaarstecriterium hierbij opnemen? We zouden toch
eerst moeten kijken naar wat er op dit moment in Nederland beschikbaar
is, alvorens naar landen buiten Nederland te kijken? Ik wil graag dat de
minister ons hierover zo snel mogelijk informeert.
De heer Van Hijum (CDA): Heeft de heer De Jong ook iets met de
doelstelling uit het regeerakkoord van minder bureaucratie en administratieve lasten voor bedrijven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

8

De heer De Jong (PVV): Absoluut.
De heer Van Hijum (CDA): Dat is mooi. Kan de heer De Jong toelichten
waarom hij nu allerlei procedures en toetsen voorstelt die het voor
werkgevers lastiger en duurder zullen maken om kennismigranten die we
voor onze competitieve economie nodig hebben, naar Nederland te
halen?
De heer De Jong (PVV): Met alle respect, maar bakkerijen, autorijscholen,
groothandels en al dat soort zaken zijn niet bepaald ondervertegenwoordigd in Nederland. Het gaat mij erom dat we eerst moeten kijken wat
er in Nederland aanwezig is en dat wij ons houden aan het schaarstecriterium. Er staan hier ik weet niet hoeveel mensen aan de kant met een
uitkering die om welke reden dan ook niets doen. Dit kabinet heeft de
ambitie om zo veel mogelijk mensen aan de slag te helpen. Dat kwam
gisteren bij de Wet werken naar vermogen mooi naar voren. De PVV
steunt dat natuurlijk ook, maar we kunnen dan niet allerlei mensen naar
binnen halen, terwijl er genoeg binnen is.
De heer Van Hijum (CDA): De heer De Jong constateert terecht dat er
misbruik wordt gemaakt van de regeling. Het kabinet doet dat ook. Er
wordt een aantal maatregelen voorgesteld om dat moeilijker te maken,
maar de conclusie die de heer De Jong eraan verbindt, namelijk dat je ook
allerlei drempels moet verhogen, deelt mijn fractie niet. Ik vraag hem
nogmaals of hij zich bewust is van het feit dat hij hiermee een hoop
administratief gedoe op de schouders van de werkgever laadt.
De heer De Jong (PVV): Niemand is erbij gebaat dat we in Nederland,
met ontzettend veel mensen die niet meedoen op de reguliere arbeidsmarkt, die mensen aan de kant laten staan. Ons socialezekerheidsstelsel is
daar al helemaal niet mee gebaat en ook de werkgevers niet. Ik vraag de
minister nogmaals om het schaarstecriterium op te nemen.
Voorzitter. Ten aanzien van de kaderrichtlijn maakt de PVV zich zorgen
over de gecombineerde aanvraagprocedure verblijf- en tewerkstellingsvergunningen. Kan de minister garanderen dat deze combinatie het
mensen niet gemakkelijker maakt om hier langer te blijven?
Uit de brief van het kabinet blijkt niet duidelijk hoe een additioneel
document zou kunnen helpen bij de bestrijding van illegale arbeid. Ik
vraag de minister dan ook wat de bedoeling is van het Nederlands
voorstel om een additioneel document met arbeidsmarktgegevens toe te
voegen.
Mijn laatste punt betreft de stages voor illegale jongeren. De PVV vindt dit
absoluut een slecht idee, omdat in een dergelijke situatie juist moeten
worden ingezet op terugkeer van illegale jongeren naar het land van
herkomst.
De heer Spekman (PvdA): Voorzitter. Ik steun het kabinet en de brief die
er ligt in grote lijnen. Ik heb enkele vragen en een paar punten waarop ik
duidelijk afwijk van de opvattingen van het kabinet. In grote lijnen steun ik
het kabinet, zeker als het over de Wet arbeid vreemdelingen gaat, omdat
ik de diepe overtuiging heb dat de enige manier waarop wij in Nederland
meer mensen aan het werk kunnen helpen en tegelijkertijd ervoor zorgen
dat zij dat voor een eerlijk, redelijk salaris doen via de cao’s, is door streng
te zijn. Wij moeten streng zijn ten opzichte van mensen met een uitkering
in die zin dat wie kan werken ook echt gaat werken. Het betekent echter
ook dat we streng zijn en een rechte lijn hanteren ten opzichte van
werkgevers die zich soms al te gemakkelijk bedienen van personeel dat
misschien net iets minder mondig is of dat de bereidheid heeft om onder
de cao te werken. Dat is de enige weg. Bij iedere andere weg houden wij
onszelf voor de gek als wij denken dat we het echt voor elkaar zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

9

krijgen. Ik steun dus de minister. Ik hoop dat wij het met elkaar weten vol
te houden, hoe moeilijk dat soms ook is, soms ten opzichte van de
uitkeringsgerechtigde en soms ten opzichte van werkgevers.
We zijn blij met een aantal aanscherpingen, bijvoorbeeld dat voor alle
arbeidsmigranten in ieder geval het minimumloon moet gelden, maar
vooral dat dit ook moet gelden bij verlenging van de tewerkstellingsvergunning. Ik zie echter graag dat we een stap verder gaan en dat de
vergunning niet verlengd wordt als er onder de cao wordt gewerkt. Naast
de beoordeling op basis van facultatieve en dwingende weigeringsgronden, wordt nu ook gekeken naar marktconforme betaling. Waarom
gebeurt dat voor de verlenging niet? Ik wil graag dat marktconform niet
«veelal cao» is, maar dat de cao vooropstaat, want in de meeste sectoren
is er een cao. Ik zie dus het onderscheid niet zo goed, dat bij de eerste
beoordeling naar de cao – dat vind ik heel goed – maar bij de verlenging
naar het minimumloon wordt gekeken.
In eerdere discussies heeft de minister een aantal toezeggingen gedaan,
onder andere de cao-controles, die bij de begroting terug zouden komen.
Wanneer vindt voortgang plaats ten aanzien van de controlemogelijkheden van het UWV op de cao’s, het minimumloon en de vermenging op
het loonstrookje van huisvestingskosten en het salaris? Dat is een van de
gronden waarop wet- en regelgeving wordt ontdoken.
Ik ben echt teleurgesteld in het kabinet over zijn opvatting over kinderen
die stage moeten lopen. Natuurlijk moeten we geen naïeve regelgeving
hebben. Ik ben altijd geïnteresseerd in het verminderen van misbruik van
stages, indien die plaatsvindt. In het stuk staat dat er een aanscherping
plaatsvindt. Ik heb echter ook de schriftelijke vragen gelezen – ere wie ere
toekomt – van het lid Ferrier van de CDA-fractie. De beantwoording
daarop is uiteindelijk dat er in Nederland een apart illegalendiploma moet
komen. We hebben al Inholland-diploma’s, maar blijkbaar moeten we ook
illegalendiploma’s krijgen. Ik betreur dat. Ik heb het idee dat dit vrij
gemakkelijk is te ondervangen. Veel mbo-scholen zijn bereid om ervoor te
zorgen dat deze kinderen worden geregistreerd in het onderwijs, via een
schoolpasje, een schoolsysteem en dat zij als leerling, onder verantwoordelijkheid van de school, stage kunnen lopen bij de verschillende
bedrijven tegen de normale stagevergoeding waarvoor alle andere
kinderen van het roc ook stage lopen. Ik vind dat zo belangrijk omdat veel
van deze jongeren niet eens illegaal zijn – de heer Klaver sprak daar
terecht over – omdat zij nog in procedure zijn. Ik had en heb niet het
praatje, en zal dat ook nooit houden, dat alle jongeren die hier komen hier
moeten blijven, maar op het moment dat zij in ons land zijn, vallen zij
onder onze verantwoordelijkheid. Wij kunnen minderjarigen het recht op
onderwijs niet onthouden. Een deel van de jongeren heeft dit soort stages
niet nodig. Dat zijn jongeren met een zo goede kop dat zij op hogescholen
zitten zonder praktijkgericht onderwijs. Met een net iets minder begaafd
hoofd, maar met erg goede handen, is het zonde dat je die niet mag
gebruiken. Ik pleit er zeer voor om naar een systeem te zoeken waarin dat
wordt ondervangen, zonder overigens naïef te zijn op het gebied van
fraude. Ik geef beide ministers na dat we dat niet moeten zijn. Ik pleit voor
een manier waarop het Kinderrechtenverdrag wordt geëerbiedigd en deze
jonge levens een kans wordt gegeven, niet met de verwachting dat ze hier
kunnen blijven, maar wel met eerbiediging van het Kinderrechtenverdrag.
Ik doe deze oproep aan beide ministers, na alle schriftelijke vragen en
antwoorden die ik daarop heb gezien. Zoek naar een manier om dat te
ondervangen.
Wat de kennismigrantenregeling betreft, steun ik de regering in grote
lijnen. We moeten bovenop fraude zitten.
Ik heb nog wel een afwijkende mening over het arbeidsregime voor
asielzoekers. Dat is in de vorige periode verruimd, onder verantwoordelijkheid van minister Donner in samenspraak met de ministers Hirsch
Ballin en staatssecretaris Albayrak. Ik zou het prettig vinden als wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

10

nagegaan wat er van die verlenging terecht is gekomen. Het lijkt mij goed
om eerst te evalueren en de Kamer te informeren over de consequenties,
bijvoorbeeld voor de verwachting van asielzoekers om hier te kunnen
blijven. Vervolgens kan de knoop worden doorgehakt. Ontduiking van het
minimumloon en fraude kunnen best worden tegengegaan. Ik heb liever
dat zij niet de illegaliteit in worden gedwongen, dat zij iets om handen
hebben en dat zij nuttig kunnen zijn voor de samenleving. Dat heeft mijn
diepe voorkeur. Ik hoop dat de ministers daarop willen reageren.
De voorzitter: Ik heb begrepen dat de bewindspersonen geen schorsing
nodig hebben. Ik geef als eerste het woord aan minister Kamp.
Minister Kamp: Voorzitter. Dank voor de steun voor onze benadering van
de Wet arbeid vreemdelingen en de aanpassingen die wij daarop nodig
vinden, en voor de kennismigrantenregeling en de aanpassingen die wij
daarvoor in gedachten hebben. De kennismigrantenregeling is geregeld in
de Wet arbeid vreemdelingen en in het Vreemdelingenbesluit. Over het
Vreemdelingenbesluit gaat collega Leers. Ik ga over de Wet arbeid
vreemdelingen. We hebben afgesproken dat collega Leers in eerste
instantie reageert op de vragen en opmerkingen over de kennismigrantenregeling. Mochten er nog zaken zijn die mij in het bijzonder aangaan, dan
zal ik daar aanvullend op reageren. Ik zal zelf proberen om op de overige
punten van de woordvoerders in te gaan. Dat geldt natuurlijk niet voor
alle opmerkingen die over asielzoekers zijn gemaakt, want daar gaat
collega Leers ook over.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen heeft gezegd dat er op de ambassades in
een aantal gevallen onvoldoende knowhow is over de kennismigrantenregeling. Zij vraagt daarvoor aandacht. Die aandacht zullen we graag geven.
Voor de kennismigrantenregeling zijn de ambassades de frontlinie. Zij
moeten goed geïnformeerd zijn. We weten dat in landen van waaruit veel
kennismigranten naar Nederland komen, bijvoorbeeld India, alle daarvoor
benodigde kennis goed is vastgelegd. We werken nu met de Indiase
regering aan een verdere uitwerking. Er komt ook een MoU, een
Memorandum of Understanding. We hebben het bij de grootste ambassades voor elkaar, maar ik zal daar wat de overige ambassades betreft,
aandacht aan geven, in overleg met mijn collega van Buitenlandse Zaken,
waar mevrouw Van Nieuwenhuizen ook om vraagt.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen geeft aan dat er in Vaals een aantal
problemen speelt. Het is een kleine gemeente. Het valt dan niet mee om
alle dingen die je moet doen, ook goed te doen. Een wethouder heeft een
noodkreet geuit. Op initiatief van mijn collega Leers zal zowel door de IND
als Sociale Zaken en Werkgelegenheid contact met de gemeente worden
opgenomen om in beeld te brengen met welke punten de gemeente
wordt geconfronteerd. Wij zullen vervolgens het beleid dat de gemeente
moet uitvoeren en de redelijkheid ervan overbrengen. Mochten er dingen
niet goed zijn of nader verduidelijkt moeten worden aan de gemeente,
dan doen wij dat graag. Wij zijn bereid om constructief overleg te voeren
met die gemeente. We moeten ons wel realiseren dat niet iedereen naar
Vaals kan gaan om daar een uitkering aan te vragen. Je krijgt alleen een
uitkering als je ergens woont. Je moet er dus voor zorgen dat je daar een
woonplek hebt. Bovendien moet de gemeente accepteren dat je inwoner
van die gemeente bent. Pas dan kan er naar een uitkering worden
gekeken. Je kunt zeker niet vanuit het buitenland komen en vervolgens in
Vaals een uitkering aanvragen. Zo werkt het niet. Die uitkering wordt je
geweigerd. Sterker nog, je wordt het land weer uitgestuurd. Die dingen
zullen we allemaal met Vaals doornemen. We zullen kijken wat er speelt.
Mochten er lessen uit getrokken kunnen worden voor andere gemeenten
met een vergelijkbare problematiek, dan zijn we zeker bereid om daarover
met die andere gemeenten contact op te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

11

De heer Van Hijum heeft een aantal vragen gesteld over de kennismigrantenregeling waarop collega Leers in eerste instantie in zal gaan.
Wat de Filippijnen in de binnenvaart betreft: zij hebben zich niet tot mij
gewend, althans niet tot mij persoonlijk. Ik weet ook niet of zij zich tot mijn
ambtenaren hebben gewend. Voor de Filippijnen geldt hetzelfde als voor
ieder ander. Als je als schipper met een binnenvaartschip in Nederland
personeel nodig hebt, dan moet je ervoor zorgen dat je daarvoor
Nederlanders krijgt. Je kunt ook mensen binnenhalen uit de Europese
Unie. Je kunt alleen mensen van buiten de Europese Unie binnenhalen,
bijvoorbeeld Filippijnen, als je aan kunt tonen dat je dit personeel niet in
Nederland en in de Europese Unie kunt krijgen. Dat lijkt mij toch een
probleem, maar we wachten het af. Als mensen dat hard kunnen maken,
kan er een tewerkstellingsvergunning worden verleend, anders niet.
De heer Van Hijum (CDA): Ik heb het omgekeerde beeld, namelijk dat er
in de binnenvaart op grote schaal Filippijnen worden ingezet zonder dat er
een serieuze toets plaatsvindt en dat er sprake is van serieuze signalen
van onderbetaling, dubbele contracten en dergelijke. Ik ben graag bereid
om de minister daarover meer informatie te geven, als hij dat wenst.
Minister Kamp: Ik wil die informatie graag hebben. Vervolgens zal ik de
zaak uitzoeken en de Kamer informeren over onze bevindingen.
De voorzitter: Kunt u aangeven wanneer dat ongeveer zal zijn?
Minister Kamp: Dat hangt af van wanneer ik de informatie van de heer
Van Hijum krijg. Als ik die snel krijg, en de heer Van Hijum kennende is dat
zo, zullen we ernaar streven om de Kamer nog voor de zomer te informeren over wat hier aan de hand is.
De heer Van Hijum zegt dat ik uitstraal dat ik toewerk naar nul vergunningen voor tewerkstelling. Dat is waar. Je hebt twee, eigenlijk drie wegen
om naar Nederland te komen. Als je uit de Europese Unie komt, mag je
naar Nederland komen om te werken. Een kennismigrant kan zonder
tewerkstellingsvergunning naar Nederland komen op grond van de
kennismigrantenregeling met alleen het salaris als toetsingscriterium.
Mensen die niet onder de kennismigrantenregeling vallen en niet uit de
Europese Unie komen, hebben een tewerkstellingsvergunning nodig op
grond van de Wet arbeid vreemdelingen. Die tewerkstellingsvergunning
verlenen wij alleen als er voor de vacature die het betreft niemand in
Nederland en in de Europese Unie te krijgen is. Ik ben daar niet gemakkelijk van te overtuigen. Men zal dus zijn best moeten doen om aan te
tonen dat dit zo is. Als men aan kan tonen dat het zo is, dan ben ik op
grond van de Wet arbeid vreemdelingen gehouden om de tewerkstellingsvergunning te verlenen en dat zal ik dan ook doen, met de voorwaarden
die erbij horen. Ik zal nauwgezet op die voorwaarden toezien.
De heer Van Hijum (CDA): Ik kan die lijn volgen. Het is prima dat u niet
gemakkelijk bent te overtuigen, maar in het verleden werd op basis van
sectorconvenanten afgesproken welke wervingsinspanningen daarbij
hoorden. Het lijkt erop dat er tamelijk willekeurig wordt beoordeeld of er
al dan niet aan die wervingsinspanningen wordt voldaan. Ik vraag de
minister om wat scherper te zijn ten aanzien van de criteria die daarvoor
gelden.
Minister Kamp: Voor zover ze er zijn, worden de convenanten uitgevoerd,
maar in de convenanten staat in de regel dat de Wet arbeid vreemdelingen van toepassing is en dat er eerst prioriteitgenietend aanbod moet
worden gevonden. Roemenië en Bulgarije horen er niet bij. Pas als er
geen andere mogelijkheden zijn, is de tewerkstellingsvergunning aan de
orde. Daar wordt overheen gelezen en vervolgens wordt gevraagd of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

12

UWV niet wat gemakkelijker tewerkstellingsvergunningen kan verlenen.
Nee, dat kan niet. De Wet arbeid vreemdelingen is daarin duidelijk: eerst
prioriteitgenietend aanbod en als dat er is, komt er geen tewerkstellingsvergunning.
De heer Van Hijum heeft opnieuw aandacht gevraagd voor de tuinders. Ik
geef daar graag aandacht aan. Voor de tuinders geldt hetzelfde als voor
iedereen. Ook in het convenant met de tuinders – hoewel er nog vraagtekens zijn of er handtekeningen onder staan – was een gezamenlijke
werkwijze afgesproken. Ook in die werkwijze, en de tekst die daarbij hoort,
staat heel duidelijk dat alle stappen moeten worden gevolgd: eerst
prioriteitgenietend aanbod en geen Roemenen en Bulgaren. In het
verleden leidde dat ertoe dat de tewerkstellingvergunning in een aantal
gevallen werd verleend. De afgelopen vier jaar konden mensen uit de
gehele Europese Unie, behalve uit Roemenië en Bulgarije, naar Nederland
komen. De Nederlandse uitzendbureaus raakten daar steeds meer op
ingespeeld. Er kwamen dan ook steeds meer mensen uit die landen
beschikbaar voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Inmiddels zijn dat er
200 000. De afgelopen jaren is dus duidelijk geworden dat het prioriteitgenietend aanbod in Nederland reëel is aangevuld met prioriteitgenietend
aanbod uit andere Europese landen. Mensen willen naar Nederland
komen en uitzendbureaus zijn ook in de gelegenheid om mensen uit
andere landen in Nederland tewerk te stellen.
In het geval van de tuinders hebben vier uitzendbureaus zwart op wit
gesteld dat zij kunnen zorgen voor prioriteitgenietend aanbod. Als vier
uitzendbureaus – dat zijn serieuze uitzendbureaus die waar kunnen maken
wat ze zeggen – op papier zetten dat ze daarvoor kunnen zorgen, dan kan
ik moeilijk constateren dat er geen prioriteitgenietend aanbod is en
vervolgens tewerkstellingsvergunningen verlenen. In een aantal gevallen
komt het moeilijk op gang en liep de termijn al enige tijd. Er moest iets
gedaan worden voor de sector, mede gelet op de motie die de Kamer
daarover heeft aangenomen. Dat heeft ertoe geleid dat in de maanden
april en mei van dit jaar – in die maanden is de discussie gevoerd – in
totaal 319 tewerkstellingsvergunningen zijn verleend aan mensen in deze
sector. We spreken dan over LTO-seizoensarbeid. Er zijn 313 tewerkstellingsvergunningen geweigerd. Dit speelt dus nog in de overgangsperiode,
toen de oude situatie naar de nieuwe moest worden omgezet. De Kamer
heeft erover gediscussieerd en een motie aangenomen. Ik heb zelf al
gezegd dat de overgangsperiode tot juli zal lopen. In die periode is er
nauwe samenwerking met de sector om na te gaan wat de precieze
behoefte is, wat de uitzendbureaus kunnen doen, of er hulp nodig is bij de
contacten en of er wellicht nog andere uitzendbureaus aangedragen
kunnen worden. In die periode zal de sector zich aan de realiteit moeten
aanpassen. Het is zijn verantwoordelijkheid om voor personeel te zorgen.
Via de uitzendbureaus zijn mensen uit Europese landen, exclusief
Roemenië en Bulgarije, beschikbaar. Daarop zullen zij zich moeten richten.
Tot 1 juli kan dat in intensieve samenwerking met ons en het UWV
gebeuren. De overgangsperiode wordt ingevuld met de aantallen zoals ik
heb genoemd, maar na 1 juli geldt hiervoor hetzelfde als voor iedereen,
namelijk dat de wet er voor iedereen is en dat zij moet worden uitgevoerd.
Dat gaan wij dan ook doen.
De heer Van Hijum (CDA): Ik vind het teleurstellend dat de minister op
het algemene deel van de vraag geen antwoord geeft, namelijk wat de
toetsingscriteria worden op grond waarvan vergunningen voortaan
worden beoordeeld. Het is ook voor het UWV belangrijk dat het toetsingskader bekend is. Als het over de uitvoering van de motie gaat, herken ik
de cijfers die de minister geeft niet. Volgens mijn informatie wordt op dit
moment een derde van de aanvragen gehonoreerd. De minister kan
zeggen dat dit nog altijd meer is dan niks, maar in de motie wordt
uitdrukkelijk gevraagd om op grond van de oude afspraken – ook toen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

13

was er een Wet arbeid vreemdelingen en ook toen was er de toets op
prioriteitgenietend aanbod en ook toen was er een minister die de wet
uitvoerde – een overgangsmaatregel te hanteren. Wij overvragen
daarmee niet. Ik vraag de minister om die motie uit te voeren en om dat
maatwerk in de praktijk mogelijk te maken. Ik vraag hem tevens om de
Kamer niet alleen de papieren werkelijkheid, waarnaar hij nu verwijst, dat
de uitzendbureaus dat werk beschikbaar hebben, inzichtelijk te maken,
maar ook op welke wijze dat in de praktijk wordt uitgevoerd en of het lukt
om daadwerkelijk werklozen op de vacatures in te zetten. Ik heb daar zeer
grote twijfels bij. De heer Verhoeven heeft hier ook naar verwezen. De
sector herkent dat niet.
Minister Kamp: Ik heb de cijfers gegeven. Er zijn in de periode april/mei
van dit jaar 319 tewerkstellingsvergunningen verleend in het kader van
het LTO-project seizoensarbeid. Er zijn er 313 geweigerd. Die cijfers kan ik
geven. Voor het overige geldt ook voor deze sector dat in de wet staat dat
geen onderscheid gemaakt mag worden tussen prioriteitgenietend
aanbod in Nederland en prioriteitgenietend aanbod in Europa. Prioriteitgenietend aanbod betreft Nederland en de Europese Unie. Dat is de wet.
Dat hebt u zelf met de anderen die de wetgevende macht vormen in
Nederland in die wet gezet. Die moet dus worden uitgevoerd. U kunt wel
tegen mij zeggen dat je, als er geen Nederlandse werklozen zijn,
Roemenen en Bulgaren moet toelaten, maar dat staat niet in de wet,
mijnheer Van Hijum. Het gaat om prioriteitgenietend aanbod in de
Europese Unie en Nederland samen. Als vier grote uitzendbureaus
schrijven dat ze al veel mensen uit Europese landen naar Nederland
hebben gebracht en dat zij ook aan de vraag naar aardbeienplukkers
kunnen voldoen, omdat zij daarvoor mensen beschikbaar hebben, kan ik
moeilijk constateren dat er geen prioriteitgenietend aanbod is. Dat is er
dus wel. Ik weet dat sprake is van een overgangssituatie, dat een aantal
zaken al wat langer liep, dat de Kamer een motie heeft aangenomen en ik
ken de druk van het seizoen. Dat is allemaal prima en om die reden is er in
de periode dat de discussie is gevoerd nog een flink aantal vergunningen
verleend. Bovendien heb ik al gezegd dat we met de sector samenwerken
om het aanbod in de Europese Unie ook daadwerkelijk beschikbaar te
krijgen. Tot 1 juli wordt er dus intensief samengewerkt. Na 1 juli geldt ook
voor de gewaardeerde tuinders in West-Brabant de wet zoals die ook voor
mensen in Noord-Groningen geldt. We vormen één land en er is één
regeling, die moet worden nageleefd. Als er na 1 juli geen prioriteitgenietend aanbod is, komt er een tewerkstellingsvergunning. Als er wel
prioriteitgenietend aanbod is, dan komt er geen tewerkstellingsvergunning.
Ik weet niet goed wat wordt bedoeld met de opmerking dat het toetsingskader niet duidelijk is. De heer Van Hijum vroeg daarnaast op welke wijze
we in algemene zin de krapte op de arbeidsmarkt willen aanpakken. Ik zal
daar zo op ingaan, hoewel het specifieke onderwerp wat nu aan de orde is
niet de Nederlandse arbeidsmarkt is, maar arbeidsmigratie. Ik heb zojuist
aangegeven hoe de arbeidsmigratie in elkaar zit. De Wet arbeid vreemdelingen houdt in dat er een kennismigrantenregeling is, dat er tewerkstellingsvergunningen zijn en dat wordt aangegeven in welke gevallen die
wel of niet verleend kunnen worden. Dat staat dus in de wet en die wordt
uitgevoerd.
De heer Van Hijum (CDA): Ik neem hier toch geen genoegen mee. Ik heb
gevraagd of de minister inzichtelijk kan maken op welke wijze de motie
wordt uitgevoerd. Hij noemde het aantal vergunningen. Ik heb informatie
waarin het om een ander percentage gaat. Ik wil die informatie dan ook
graag op schrift ontvangen. De minister verwijst opnieuw naar een
papieren toezegging van uitzendbureaus. Hij begon het debat met de inzet
van werklozen in de land- en tuinbouw. Ik wil weten in welke mate de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

14

belofte van de minister op dit moment wordt waargemaakt. Ik neem hier
geen genoegen mee.
Minister Kamp: Ik heb al vaker gezegd dat ik deze informatie niet op
papier zet. Als ik in het debat zeg dat er in april en mei 319 tewerkstellingsvergunningen worden verleend en dat er 313 zijn geweigerd, ga ik
geen brief sturen waarin ik die informatie nog eens opschrijf.
De heer Van Hijum spreekt wat de uitvoering betreft over een papieren
toezegging. De reguliere, grote uitzendbureaus hebben al grote aantallen
mensen uit Midden- en Oost-Europa naar Nederland laten komen en doen
dat nog iedere dag. Zij stellen dat zij voor het eenvoudige seizoenswerk
zoals het plukken van aardbeien mensen uit andere landen uit Europa
hebben. Zij zetten dat ook op papier. We hebben samen met de sector
geconstateerd dat dit serieuze uitzendbureaus zijn. Zij hebben op papier
gezet dat zij dat kunnen. Vervolgens helpt het UWV hen met het leggen
van contacten in concrete gevallen. Als er toch nog problemen zijn,
verlenen we tewerkstellingsvergunningen in de overgangsperiode. Ik vind
dat ik op een uitstekende manier invulling geef aan de motie van de
Kamer. Ik hoop dat de heer Van Hijum bij nader inzien tot dezelfde
conclusie komt.
De heer Verhoeven (D66): Gegeven het belang van de tuinders op dit
moment, vind ik dat de minister een beetje te laconiek doet alsof de
Kamer vraagt om een brief waarin twee getallen nog even op papier
worden gezet, maar het gaat niet alleen om de twee getallen en de
vergunningen die wel en niet verleend zijn. Dat is helder. Gevraagd wordt
om in de brief aan te geven hoe het gaat met de uitvoering van de
papieren toezeggingen. Een aantal partijen zegt dat ze kan leveren. Dat
doen veel partijen, maar hoeveel mensen van de grote groep Nederlandse
werklozen stromen daadwerkelijk in en gaan daadwerkelijk succesvol aan
de slag? Dat verband wordt steeds gelegd. We hebben het over een brief
waarin het gaat over het aan het werk helpen van de Nederlandse
werklozen. Daar willen we meer informatie over. Wil de minister dat wel
toezeggen?
Minister Kamp: Ik doe helemaal niet laconiek. Ik zou laconiek doen als ik,
ook al staat er in de wet dat tewerkstellingsvergunningen alleen
afgegeven mogen worden als er geen prioriteitgenietend aanbod is,
gewoon zou doorgaan met het verlenen daarvan. Ik zou laconiek doen als
ik zou zeggen dat de land- en tuinbouwsector zo speciaal is en dat het in
West-Brabant zo moeilijk is om aardbeienplukkers te vinden, dat ik vind
dat we daarmee door moeten gaan. De landbouwsector komt ieder jaar
met dit probleem. Als ik daarop consequent de wet toepas en duidelijk
maak dat er prioriteitgenietend aanbod is en dat er in de overgangsperiode in de sfeer van tewerkstellingsvergunningen nog het nodige wordt
gedaan en ik maak ook duidelijk dat er samenwerking is tussen het UWV
en de tuinders om na te gaan wat de uitzendbureaus te bieden hebben,
dan ben ik helemaal niet laconiek, maar voer ik gewoon de wet uit. Dat
mag u ook van mij verwachten. De wet geldt voor iedereen, inclusief de
tuinders in West-Brabant. Ik ben op een nette manier bezig, dat te doen.
Dat mag ook niet anders.
De heer Verhoeven (D66): Met betrekking tot het wettelijk deel van de
tewerkstellingsvergunning is de minister duidelijk geweest. Het gaat mij
om de Nederlandse werklozen die moeten instromen op de plek waarvoor
nu die tewerkstellingsvergunningen zouden komen. Daarin wil de Kamer,
ook met het oog op een duurzame toekomst, meer inzicht krijgen. Kan de
minister laten zien hoe succesvol hij is op het punt waarin hij zo veel
vertrouwen heeft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

15

Minister Kamp: Ik heb de beperkte relevantie van dat punt zojuist
aangegeven. Stel dat het op dit moment moeilijk is om Nederlanders
bereid te vinden om voor de tuinders in West-Brabant aardbeien te
plukken, dan wil dat vervolgens nog niet zeggen dat er Roemenen en
Bulgaren tewerkstellingsvergunningen moeten krijgen. Het gaat niet
alleen om Nederlanders, maar om prioriteitgenietend aanbod, inclusief
mensen uit andere landen van de Europese Unie. Het heeft dus weinig zin
om na te gaan hoe het precies zit per tuinder in West-Brabant en welke
Nederlanders daar wel of niet voor beschikbaar zijn. Ik zou allerlei
onderzoek kunnen doen, maar wat heeft dat voor zin? Ten aanzien van de
vraag hoe het uitpakt met de uitzendbureaus: iedere ondernemer heeft
zijn eigen verantwoordelijkheid. Ondernemers moeten er zelf voor zorgen
dat ze hun werk zo organiseren dat ze personeel uit Nederland kunnen
krijgen, want dat is normaal. Als je geen personeel uit Nederland kunt
krijgen, moet je zelf ervoor zorgen dat je personeel uit de Europese Unie
binnenhaalt. Als dat allemaal onmogelijk is, kunnen er tewerkstellingsvergunningen komen, maar die verantwoordelijkheid ligt bij de ondernemers
zelf. Als ondernemers de mogelijkheid hebben om mensen uit Europese
Unie-landen te halen, dan moeten ze vervolgens zelf ervoor zorgen dat ze
goede uitzendbureaus daarvoor benaderen, dat het personeel dat wordt
voorgedragen, wordt gescreend en dat ze vervolgens de goede mensen
eruit halen. Hoe in de praktijk precies uitpakt wat moeilijk en wat niet
moeilijk is en of de ene ondernemer dat goed doet en de andere niet, zo
diep moeten wij er niet op ingaan. Wij kunnen constateren dat er aanbod
is. Als dat er niet is, worden er tewerkstellingsvergunningen verleend.
Bovendien is het UWV bereid om in de overgangsperiode samen te
werken met de tuinders. Als we dat met elkaar constateren, dan vind ik
niet dat we nog dieper moeten gaan en per bedrijf allerlei detailinformatie
naar voren moeten halen. Daar schieten we weinig mee op.
De heer Spekman (PvdA): Ik steun de lijn van de minister. Ik vind hem al
mild. De uitzendbureaus hebben een aanbod gedaan aan de werkgevers.
Heeft hij teruggehoord waarom de werkgevers geen genoegen namen
met dat aanbod?
Minister Kamp: Het gaat om tuinders in West-Brabant die gewend zijn om
Roemenen en Bulgaren voor hen te laten werken. Het uitzendbureau dat
de mensen aanlevert, legt er een eigen winstopslag op. Er zit btw op.
Sommige bedrijven vallen onder de landbouwregeling en andere weer
niet. Die ondernemers hebben in hun achterhoofd: ik heb Roemenen, die
kosten niet veel, doen het werk goed en wat er nu komt is allemaal
ingewikkeld en schikt mij minder goed, dus daar ben ik in mindere mate in
geïnteresseerd. Zo’n ondernemer kan zich daardoor onbewust laten
beïnvloeden. Dat zijn echter problemen die zich in een bedrijf kunnen
voordoen die wij niet van de ondernemer moeten willen overnemen. Wij
moeten met elkaar vaststellen dat er een wet is en dat er prioriteitgenietend aanbod is. Als dat er niet is, komen er tewerkstellingsvergunningen. Als we dat voor elkaar hebben, hebben we ons werk goed
gedaan. Hoe je dat als ondernemer precies invult, hoe je een uitzendbureau selecteert, hoe open je staat voor het aanbod van een uitzendbureau en de bereidheid om de wet na te leven en te accepteren dat
Roemenen en Bulgaren nu eenmaal niet mogen en dat er dus wat anders
moet gebeuren, is een zaak van de ondernemer. Als we dat naar ons
toetrekken, dan leggen we dingen op ons bord waar ons bord niet voor
bedoeld is.
De heer Spekman (PvdA): Het gaat uiteindelijk dus om de prijs. Is de
minister het met mij eens dat een scherpe en strenge lijn ten opzichte van
iedereen, dus de uitkeringsgerechtigden en de werkgevers, cruciaal is
voor een eerlijke en goed functionerende arbeidsmarkt in Europa?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

16

Minister Kamp: Ik denk dat het inderdaad zo is. We hebben een Nederlandse arbeidsmarkt. Ondernemers moeten in eerste instantie de reguliere
werknemers uit Nederland binnen zien te halen. Voor mensen die op
afstand staan van de arbeidsmarkt moet de overheid zich inspannen om
die mensen ook beschikbaar te krijgen voor die bedrijven. Als het daar
niet lukt, mag je je op de Europese Unie richten. Een ondernemer moet
echter niet in z’n hoofd hebben dat hij ook kan kiezen voor Roemenen en
Bulgaren of voor mensen uit de Oekraïne. Zo is het niet. Je moet je richten
op de realiteit. De tewerkstellingsvergunningen zijn een noodklep die wij
alleen openen als er nood is. Als dat niet het geval is, houden we die klep
dicht.
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn partij heeft de motie van de heer Van
Hijum gesteund. Ik ben ook wel benieuwd naar een brief van de minister
waarin hij de cijfers die de heer Van Hijum noemt en zijn eigen cijfers
naast elkaar zet. Ik kan niet goed overzien waar het gelijk ligt. Ik ben daar
zeer in geïnteresseerd. Daarnaast vraagt ik de minister om in die brief in te
gaan op het kwantitatieve aanbod van de uitzendondernemers. Matcht
dat? In het vorige debat is een verschil van mening op dat punt naar voren
gekomen tussen een deel van de Kamer en de minister, namelijk dat er
misschien wel een kwantitatief aanbod is, maar dat er een kwalitatieve
mismatch is. In het licht van de discussies die de komende jaren nog
gevoerd zullen worden over krapte op de arbeidsmarkt, wil ik graag weten
hoe dit in deze concrete situatie uitwerkt.
Minister Kamp: Met alle respect dat ik voor de heer Klaver heb, maar hij
spreekt over een kwantitatief aanbod dat kwalitatief niet matcht. Het gaat
toch gewoon om het plukken van aardbeien? Dat is toch niet het alleringewikkeldste werk? Als behoorlijk veel mensen in Nederland dat niet
kunnen doen, zijn er toch mensen in de Europese Unie die dat kunnen
doen? Ik kan mij voorstellen dat je dit zegt als het om heel complexe
ICT-activiteiten gaat, maar het gaat om eenvoudige seizoenarbeid. We
weten met z’n allen best dat er mensen in Nederland en in de Europese
Unie zijn die dat kunnen doen. Als de uitzendbureaus, die al 200 000
mensen naar Nederland hebben gehaald, zeggen dat ze voor dat werk
aanbod hebben, laten we het dan niet moeilijker voor onszelf maken dan
nodig is. Het aanbod is er gewoon.
De heer Klaver (GroenLinks): Met alle respect dat ik voor de minister heb,
maar het gaat niet alleen over aardbeienplukkers, maar ook over
boomkwekers. Door iedere keer het voorbeeld van de aardbeienplukker
aan te halen, maakt de minister een karikatuur van de situatie.
Boomkweken is hooggekwalificeerd werk. Daarvoor is specialistische
kennis nodig. Ik stelde een concrete vraag: is de minister bereid om een
brief op te stellen waarin twee punten naar voren komen? Kan de minister
de cijfers die hij noemt over het aantal tewerkstellingsvergunningen naast
die van de heer Van Hijum zetten? Kan de minister nagaan of het
kwantitatieve aanbod van deze uitzendondernemers ook kwalitatief
matcht? Dit gaat dus verder dan de aardbeientelers. Ik hoop niet dat ik alle
andere ondernemers voor de minister hoef uit te splitsen.
Minister Kamp: Ik word al weken en weken door de Kamer bevraagd over
aardbeienkwekers en nu moet ik het plotseling over boomtelers hebben.
Ik wil dat best doen.
De heer Klaver (GroenLinks): De vorig keer ging het ook over
boomkwekers.
Minister Kamp: Ik wil daar nu ook best over spreken. Ook op dergelijke
bedrijven moeten niet steeds de meest complexe werkzaamheden worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

17

verricht. In de regel is daar voldoende aanbod voor beschikbaar. Als een
bepaald specialisme nodig is dat in Nederland en in de Europese Unie niet
is te krijgen en erbuiten wel, dan worden er tewerkstellingsvergunningen
voor verleend. Als er wel aanbod in Europa is, worden die tewerkstellingsvergunningen niet verleend.
De heer De Jong (PVV): Wat gaat de minister doen met mensen die nu
met een uitkering aan de kant staan en die het aanbod krijgen om
bijvoorbeeld in de tuinbouw aan de slag te gaan, maar dat weigeren? Zij
hebben daar bijvoorbeeld geen zin in, willen dat niet doen en geven bij
het UWV aan: krijg het heen en weer, ik heb de vacature gezien, maar ik
vul haar niet in.
Minister Kamp: Ik heb bij het vorige debat, toen we niet het genoegen
hadden dat de heer De Jong erbij was, al gezegd dat we dat ook niet te
ingewikkeld moeten maken. We hebben in Nederland een uitkeringsstelsel
voor mensen die niet kunnen werken of voor mensen waar geen werk
voor is. Als de mensen wel kunnen werken en er is werk, dan krijgen ze
geen uitkering. Als iemand een baan krijgt aangeboden en hij zegt, dat
niet te doen, dan wordt de uitkering gestopt.
De heer De Jong (PVV): Dat is hartstikke goed, ook in het belang van de
mensen zelf, want werk bevordert de zelfredzaamheid. Kan de minister
bijvoorbeeld over het afgelopen jaar aangeven hoeveel mensen werk
hebben geweigerd en van hoeveel mensen de uitkering is ingetrokken? Of
betreft dat beleid dat het komende jaar ingezet zal worden?
Minister Kamp: In de afgelopen jaren was in de Bijstandswet geregeld dat
de uitkering gestopt kan worden als iemand werk weigert en als daaraan
een verordening van de Gemeenteraad ten grondslag ligt. Dan is er vaak
een soort staffeling van de korting op de uitkering voordat deze geheel
wordt gestopt.
Wat de WW betreft, werd de uitkering gekort in geval er aan een
verwijzing naar een werkgever niet werd voldaan. Als er een werkaanbod
werd gedaan dat werd geweigerd, dan werd de uitkering gestopt. Wij
maken het UWV en de gemeenten nu duidelijk dat we er allen belang bij
hebben om die eenvoudige regel ook zo goed mogelijk in de praktijk toe
te passen. Bij gemeenten ligt dit wat moeilijker dan bij het UWV, omdat
het er veel zijn en zij veel vrijheid hebben ten aanzien van de Bijstandswet.
Daarover moet overlegd worden. Als gemeenten het ermee eens zijn,
moet worden nagegaan op welke wijze dit het beste kan worden
toegepast. Als gemeenten het er niet mee eens zijn, terwijl wij toch vinden
dat dit moet gebeuren, is de vraag hoe we er dan voor kunnen zorgen dat
het ook in die gevallen gebeurt. Wij zijn dat verder aan het uitwerken,
maar u en ik moeten het eens zijn over de vraag hoe wij het als wetgever
willen hebben. Ik denk dat wij als wetgever willen dat er een nette
uitkering is voor mensen die niet kunnen werken of waar geen werk voor
is. Voor de andere mensen geldt gewoon dat zij het werk moeten doen
wat er is. Als je universitair geschoold bent en je bent een maand
werkloos, word je niet na een maand gedwongen om aardbeien te
plukken. Je krijgt enige tijd om ervoor te zorgen dat je op je eigen niveau
werk kunt vinden. Als je echter na een jaar nog geen werk hebt, dan
hebben u en ik als wetgever vastgesteld dat na een jaar alle arbeid
passende arbeid is. Dan moet je die arbeid dus verrichten. Als een
hooggeschoolde dan een aanbod weigert, stopt ook voor hem de
uitkering. Over de uitvoeringspraktijk is veel te zeggen en dat zal ook
gebeuren, maar als wij met elkaar die duidelijkheid bieden, zal die
uiteindelijk in de uitvoering worden gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

18

De voorzitter: Ik wil het aantal interrupties drastisch beperken, want
minister Leers wil ook graag antwoorden en ik wil ook graag gelegenheid
geven voor een tweede termijn. Degenen die nog niet geïnterrumpeerd
hebben, krijgen nog wel de gelegenheid voor een interruptie, maar de
anderen niet. Ik stel voor dat minister Kamp zijn beantwoording nu vlotjes
afrondt, zodat we snel kunnen overstappen naar minister Leers en de
tweede termijn.
Minister Kamp: De heer Van Hijum heeft gevraagd naar mijn aanpak van
de krapte op de arbeidsmarkt. Ik wil daar best op ingaan, maar dat kost
tien minuten. Het onderwerp staat niet op de agenda. Ik heb onlangs in
een debat met de Kamer over de arbeidsmarkt een uitleg gegeven. Ik wil
dat nog wel een keer doen.
De voorzitter: Ik stel voor dat u zich aan de agenda houdt.
Minister Kamp: De heer Van Hijum vroeg in welke gevallen een ICT-bedrijf
wel of geen specialist uit India kan halen. Voor ICT-specialisten geldt de
kennismigrantenregeling. Als je voldoet aan het salariscriterium kun je
hier naartoe komen. Als je niet voldoet aan de kennismigrantenregeling,
en je salaris is dus lager dan het daarvoor gestelde criterium, maar het
gaat om een vacature die in Nederland of in de Europese Unie niet kan
worden ingevuld, dan is het in zo’n geval mogelijk om een tewerkstellingsvergunning te krijgen. Ik weet overigens niet of je ICT-specialisten uit
India nog naar Nederland kan halen voor een salaris lager dan de grens
van de kennismigrantenregeling.
Minister Leers zal ingaan op de mening van de heer Ulenbelt dat de
kennismigrantenregeling aangepast moet worden.
De heer Ulenbelt zei dat wij mensen uit landen weghalen, bijvoorbeeld
artsen uit Mali. Dat zouden wij volgens hem niet moeten doen, vanwege
de gevolgen die dit voor dat land heeft. Hierover is al eens een uitgebreide discussie in de Kamer gevoerd. Wat mij betreft, moet in de eerste
plaats de Nederlandse wet worden toegepast. Maar wij moeten natuurlijk
ook kijken welk effect dat heeft op de landen van herkomst. Dat moet in
overleg met de bedrijven die deze mensen naar Nederland halen en in
overleg met de mensen in het land van herkomst. Ook op artsen uit Mali
is de kennismigrantenregeling van toepassing. Ik ben van mening dat de
heer Ulenbelt in dit verband serieuze punten naar voren heeft gebracht.
Als er knelpunten zijn, ben ik bereid om daarover te spreken met degenen
die deze mensen naar Nederland halen of met vertegenwoordigers van
die landen. Mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking zal mij daar
zeker in willen steunen.
De heer Ulenbelt steunt mij op het punt van het additionele document bij
de single permits. De heer De Jong had daar een wat kritische vraag over.
Als je een tewerkstellingsvergunning voor Nederland krijgt, geldt die voor
een bepaalde werknemer, voor een bepaald bedrijf en voor een bepaalde
periode. Als er een verblijfsvergunning is verleend, mag daar geen
tewerkstellingsvergunning aan gekoppeld worden. Als er echter geen
additioneel document is, kunnen wij niet goed controleren. Iemand kan
dan zijn verblijfsvergunning laten zien, maar dan is niet duidelijk of hij in
overtreding is omdat hij alleen voor een bepaald bedrijf en voor bepaalde
werkzaamheden hier naartoe mocht komen. Als Europa één document
wil, dan kan dat wat ons betreft, maar dan moet er wel iets aan dat
document gekoppeld zijn waarmee wij de controle en handhaving op
basis van de Wet arbeid vreemdelingen overeind kunnen houden. Wij
moeten kunnen zien dat de desbetreffende persoon aan de eisen voldoet.
Als wij dat niet meer kunnen, is het voor ons niet acceptabel. Vandaar dat
wij ons hier met kracht in Europa tegen verzetten. De Europese
Commissie is op onze hand, maar het Europees Parlement denkt er tot nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

19

toe anders over. Wij moeten ons best doen om ervoor te zorgen dat er op
dit punt toch een goede uitkomst komt.
De heer Ulenbelt zei dat mensen in de gelegenheid gesteld moeten
worden om hun bezwaar- of beroepsprocedure in Nederland af te
wachten. Als je dat doet, zeg je in feite: wij hebben vastgesteld dat u niet
aan de voorwaarden voldoet, maar de procedure mag u nog in Nederland
voeren. Voor die tijd heeft men dan een soort verblijfsrecht. Als de
betrokkene geen inkomen heeft, dan zijn wij ook nog gehouden om in zijn
inkomen te voorzien, omdat wij hem toestaan om in Nederland te blijven.
Daarmee maken wij het te complex. Als blijkt dat men niet aan de criteria
van de Wet arbeid vreemdelingen voldoet, dan moet men het land
verlaten. Men heeft er zelf voor gekozen om naar Nederland te gaan en
dan moet men vanuit het eigen land de resterende problemen in
Nederland zien op te lossen. Wij moeten het niet ingewikkelder maken
dan het is.
De heer Ulenbelt (SP): Beseft de minister dat een ondernemer hiermee
een vrijbrief heeft om het laatste maandloon niet meer te betalen?
Daarmee eindigt het verblijfsrecht van de buitenlandse werknemer en dan
moet hij weg. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?
Minister Kamp: Dat kan zeker niet de bedoeling zijn. Als de heer Ulenbelt
signalen heeft dat dit in betekenisvolle mate het geval is, dan zal ik dat
onderzoeken en bezien of er maatregelen nodig zijn. Dat is niet de manier
waarop een normale werkgever handelt.
De heer Ulenbelt (SP): Op een gegeven moment wordt door het UWV om
een bepaalde reden de tewerkstellingsvergunning ingetrokken. Dat
betekent automatisch: exit betrokken werknemer. Waarschijnlijk wordt de
vergunning ingetrokken omdat de werknemer op de een of andere manier
tekort wordt gedaan. Er zal een conflict zijn. Hoe zorgt de rechtsstaat
Nederland er dan voor dat een buitenlandse kennismigrant aan zijn recht
kan komen of laten wij dit links liggen? «Internationaal lullen», betekent
ook dat de rechten van deze mensen nationaal geborgd moeten worden.
Minister Kamp: De vraag is of je mensen gedurende hun bezwaar- of
beroepsprocedure in de gelegenheid moet stellen om in Nederland
blijven. Die vraag speelt breed, ook op het gebied van verblijfsvergunningen. Daar hebben we regels voor en die moeten wij toepassen. Je mag
in bezwaar en beroep gaan, maar dat doe je dan vanuit het land waar je
moet verblijven. Dat moet ook het uitgangspunt zijn. Je kunt niet al de
problemen die er zijn, aanleiding laten zijn om het verblijf in Nederland te
verlengen. Dan krijgen wij een oncontroleerbare situatie. Werknemers en
werkgevers hebben beiden hun eigen verantwoordelijkheid. Als iemand
ervoor kiest om naar Nederland te komen, dan mag dat binnen de
geldende regels. Als blijkt dat het niet goed zit, moet hij weer terug. Als er
nog dingen af te wikkelen zijn, zal dat vanuit het land van herkomst
moeten gebeuren. Ik zou die lijn graag willen vasthouden.
De voorzitter: U zei naar aanleiding van de eerste interruptie van de heer
Ulenbelt dat u zult nagaan hoe het zit. Werkgevers moeten zich netjes
gedragen, zoals u zei. Is het een optie om de Kamer over uw bevindingen
te informeren?
Minister Kamp: De heer Ulenbelt zei dat hij aanwijzingen had dat dit zich
voordoet. Ik heb gezegd dat ik na zal gaan of dit in betekenisvolle mate het
geval is en of actie van de overheid nodig is. Daar zal ik de Kamer over
informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

20

De heer Ulenbelt (SP): Ik heb niet gezegd dat ik aanwijzingen had. Die
zou ik kunnen krijgen nu de minister een beleidswijziging doorvoert,
namelijk opheffen van de schorsende werking van bezwaar en beroep.
Dan kan dit zich gaan voordoen.
Minister Kamp: Naar aanleiding van de vraag van de heer Ulenbelt zal ik
kijken of uitvoeringsproblemen te verwachten zijn. Ik zal de Kamer
daarover informeren en ook over de maatregelen die ik in dat geval wil
nemen. Ik kom hierop terug.
De heer Verhoeven had het over stages van kinderen die illegaal in
Nederland verblijven. Als kinderen illegaal in Nederland zijn, moeten zij
met hun ouders het land verlaten. Op grond van een internationaal
verdrag moeten kinderen die illegaal in een land zijn in de gelegenheid
gesteld worden om onderwijs te volgen. Dat verdrag moet nageleefd
worden. Kinderen hebben tot 18 jaar de gelegenheid om onderwijs te
volgen. Daarna zijn ze zelfstandig aanspreekbaar op hun verblijf in
Nederland. Vanaf hun achttiende zullen ze onafhankelijk van hun ouders
het land uitgezet kunnen worden. Bij mbo-opleidingen kan het nodig zijn
om een stage in het bedrijfsleven te volgen en daar kunnen ze een
bepaalde vergoeding voor krijgen. Volgens onze regels is in dat geval een
tewerkstellingsvergunning nodig en die wordt niet aan illegalen verleend.
De vraag is of wij bereid zijn om kinderen die hier illegaal verblijven toch
een tewerkstellingsvergunning te verlenen. Daar ben ik om meerdere
redenen niet toe bereid. Uitgangspunt is dat kinderen die hier illegaal zijn
het land moeten verlaten. In het regeerakkoord staat dat illegaal verblijf
strafbaar moet worden gesteld. Het is in strijd met de geest van het
regeerakkoord om illegaal in Nederland verblijvende kinderen een
tewerkstellingsvergunning te geven. Het is ook niet nodig dat die kinderen
het gehele specifiek op de Nederlandse arbeidsmarkt gerichte traject
volgen. Die kinderen zullen als zij 18 jaar zijn geworden en dan als
volwassene illegaal hier zijn, het land moeten verlaten. Wij moeten het
internationale verdrag clean uitvoeren. Tot het achttiende jaar mogen
kinderen onderwijs volgen, maar werk waarvoor een tewerkstellingsvergunning nodig is, mag niet. Die vergunning wordt dan ook niet verstrekt
aan deze kinderen. Ik ben niet bereid om de Wet arbeid vreemdelingen te
veranderen om ervoor te zorgen dat illegaal in Nederland verblijvende
kinderen met een tewerkstellingsvergunning stage kunnen lopen in het
kader van hun mbo-opleiding.
Nu mag je als je drie jaar een tewerkstellingsvergunning hebt je vrij op de
Nederlandse arbeidsmarkt bewegen. Die termijn wordt verlengd naar vijf
jaar. De heer Verhoeven veronderstelt dat voor de uitvoering daarvan een
batterij ambtenaren nodig is. Verlenging van de termijn naar vijf jaar
levert op zichzelf niet veel extra werk voor ambtenaren op.
De heer De Jong vroeg waarom die termijn niet op tien jaar gesteld wordt.
Als je gedurende langere periode in een land werkt, raak je daaraan
verknocht. Je hebt er relaties en je gaat je best doen om de taal van dat
land te spreken. Kortom, je richt je op dat land. Op een gegeven moment
is het niet meer redelijk om te zeggen dat mensen het land moeten
verlaten. De vraag is welke termijn in dit verband redelijk is. Is dat drie, vijf
of tien jaar? De huidige termijn van drie jaar vind ik te kort. Als je als
volwassene uit een ander land naar Nederland komt, heb je een hele
geschiedenis in het land van herkomst. Na een verblijf van drie jaar in
Nederland kan men nog redelijkerwijs gevraagd worden om terug te
keren naar het land van herkomst. Als je vijf jaar in een land hebt gewerkt,
dan is er een zodanige verwevenheid dat men moet kunnen blijven. Om
die reden stellen wij voor om de termijn van vijf jaar in de wet op te
nemen. Over elke termijn kun je discussiëren, maar vijf jaar lijkt mij een
zeer redelijke periode.
De heer Klaver heeft een vraag over de Arbeidsinspectie gesteld. Ik vraag
mij af of ik daar uitgebreid op in moet gaan omdat er nog een apart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

21

overleg met de Kamer komt over de Arbeidsinspectie. Ik doe dat in eerste
instantie niet en ik hoor wel of ik dit in tweede instantie alsnog moet doen.
De heer Spekman heeft zijn benadering van illegale kinderen uiteengezet.
Ik weet dat hij het niet met mijn benadering eens was en is. Dat is een
gegeven.
Ik weet niet of ik de vraag van de heer Spekman over vergoedingen en
loon goed begrepen heb. De kennismigrantenregeling kent een salariscriterium. De vergoeding voor gebruik van de auto of voor de aanschaf van
bepaalde kleding mag niet van het loon afgetrokken worden. Loon en
vergoedingen zijn twee verschillende begrippen. Je mag het looncriterium
niet vervuilen door er vergoedingen in onder te brengen. Met het oog
daarop stellen wij ook een aanscherping voor.
Bij het verlenen van een tewerkstellingsvergunning wordt getoetst of er
marktconform, dus conform de cao wordt betaald. Bij verlenging van de
vergunning wordt daar niet op getoetst. De overheid is er met name om te
controleren of het minimumloon niet wordt ontdoken. De cao’s zijn
belangrijk, maar de verantwoordelijkheid van de wetgever richt zich op
het minimumloon. Bij verlenging kunnen wij dan ook met een andere
toets volstaan dan bij de verlening van de eerste vergunning, waarbij
vooral wordt gekeken of er aan de verplichtingen in verband met het
minimumloon wordt voldaan. Wij hebben inmiddels een voorstel ter zake
aan de Kamer voorgelegd.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Ziet de minister kans
om prikkels voor inleners in te bouwen om gebruik te maken van goede,
gecertificeerde uitzendbureaus? Wij weten dat er nog duizenden malafide
uitzendbureaus zijn. Ik heb daarvoor de suggestie gedaan om hiervoor
mogelijkheden te zoeken in de vermindering van de toezichtlast. De
Belastingdienst is er horizontaal toezicht. Bij de milieuhandhaving is er
systeemtoezicht, een andere naam, maar dat is precies hetzelfde. Er is nu
een negatieve financiële prikkel om voor een slecht uitzendbureau te
kiezen. Ziet de minister kans om op dit terrein positieve prikkels toe te
voegen?
Minister Kamp: Er zijn enkele wettelijke prikkels om te kiezen voor
gecertificeerde uitzendbureaus. Wij doen het nodige in ondersteunende
zin. Wij zeggen bijvoorbeeld tegen banken dat zij er bij de eventuele
financiering rekening mee moeten houden of een uitzendbureau wel of
niet gecertificeerd is. Ik ben terughoudend om daar verder op in te gaan.
Ik ben zeer positief over de organisatiegraad in de uitzendwereld in
Nederland. De ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen) functioneert op dit terrein zeer goed. Het certificaat is een goed initiatief dat
breed toegepast moet worden. Ik ben overigens nog niet zo tevreden over
de praktijk. Ik kom nog te vaak tegen dat er problemen zijn bij gecertificeerde uitzendbureaus. Ik moet er eerst meer vertrouwen in krijgen dat
het hebben van een certificaat ook betekent dat de wet wordt nageleefd
en dat er kwaliteit wordt geleverd, voordat wij nog verder kunnen gaan in
de sfeer van facilitering en ondersteuning. Ik ben wel van goede wil. Ik
geloof in de georganiseerde uitzendwereld. Ik zal daarover in discussie
blijven met het georganiseerde bedrijfsleven en een moment zoeken om
te bezien of wij verder kunnen gaan in de ondersteuning.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Wanneer de minister
ervan overtuigd is dat het certificaat echt staat waar het voor zou moeten
staan, dan kan bekeken worden of daar bepaalde voordelen aan
verbonden zouden kunnen worden. De minister sluit het niet uit voor de
toekomst. Het kan een prikkel zijn om ervoor te zorgen dat het certificaat
beter wordt nageleefd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

22

Minister Kamp: Dat certificaat heeft de branche zelf geregeld. Wij hebben
een groot belang bij branches die dingen zelf op een goede manier
regelen. Ik geloof dat de uitzendbranche daartoe in staat is, maar er moet
nog vooruitgang worden geboekt. Wij doen al een aantal dingen voor
deze branche en als er echt vooruitgang wordt geboekt, ben ik bereid om
daar van onze kant positief op te reageren.
De voorzitter: Het woord is aan de minister voor Immigratie en Asiel. In
zijn betoog mogen de leden ieder één keer interrumperen.
Minister Leers: Voorzitter. Ik heb met veel belangstelling de inbreng van
de geachte afgevaardigden gehoord. Eigenlijk is het wel een mooie dag
voor mij. Meestal moet ik met mijn beleidsterrein de restrictieve kant
verdedigen, maar nu neemt minister Kamp dit voor zijn rekening en mag
ik de perspectieven onder de aandacht brengen. Voordat ik specifiek inga
op de kennismigrantenregeling, maak ik enkele algemene opmerkingen.
Ik vind het fijn om ook eens een keer te kunnen praten over de mogelijkheden van immigratie. Die raken ten onrechte vaak ondergesneeuwd
vanwege de complexiteit en de gevoeligheden. Ik zeg met nadruk dat
Nederland een open land is met een open oog voor kansen van
immigratie. Een samenleving die het als verdienste ziet om mensen tegen
te houden, is op de verkeerde weg. Dat doen wij dus niet, maar wij zijn
wel selectief. Daarom kiest dit kabinet met nadruk voor een selectief
beleid. Aan de basis van ons arbeidsmigratiebeleid en van ons
immigratiebeleid ligt natuurlijk de vraag: waar hebben wij als land
behoefte aan? Welke kwaliteiten en capaciteiten hebben wij? Hoe kunnen
wij ervoor zorgen dat de mensen die binnenkomen volwaardig in onze
samenleving kunnen participeren? Dit is een ontzettend belangrijk
uitgangspunt.
Collega Kamp heeft al over het arbeidsmigratiebeleid en de voorwaarden
voor de tewerkstellingsvergunning gesproken. Ik zal nader ingaan op de
kenniswerkers. In dat verband moeten wij een andere afweging maken
omdat het over kennis en kwaliteit gaat. Die kennis en kwaliteit hebben wij
hard nodig, zo zeg ik tegen de heer De Jong. De vraag naar kenniswerkers
wordt steeds relevanter. Vanwege demografische factoren en ontwikkelingen op het gebied ICT hebben wij behoefte aan mensen met kennis,
met knowhow en met goede specialistische inzichten. Dit heeft ook te
maken met de economische ontwikkelingen in de wereld en met nieuwe,
opkomende economieën. Wij moeten daarvoor een regeling treffen die
zorgvuldig is en die kansen biedt, maar ook misbruik uitsluit.
Ik schets dit perspectief omdat ik het van belang vindt dat er ook oog is
voor de perspectieven, naast de restrictieve kant van het beleid, die nodig
is omdat wij in willen zette op het meedoen van mensen in onze samenleving. Ik ben in gesprek met het bedrijfsleven, met universiteiten en
instellingen voor wetenschappelijk onderzoek om te zien waar in de
toekomst behoefte aan is, hoe wij de vraag kunnen structureren en op
welke wijze wij daarin kunnen voorzien.
Wij hebben het over de kennismigrantenregeling en niet over de «dure
jongens»-regeling zoals de heer Ulenbelt zei. Ik kan mij overigens wel
voorstellen dat hij tot die conclusie komt, want het enige criterium is een
bepaalde hoogte van het salaris. De heer Ulenbelt vindt dat dure jongens.
Ik zal aantonen dat in de afweging ook andere factoren een rol spelen. De
regeling is in 2004 ingevoerd en daar mogen wij trots op zijn. Europees
gezien staan wij daarmee aan de top. De regeling is kwalitatief zeer aan de
maat en wij scoren daar op een goede manier mee. Vanwege de economische ontwikkelingen van de afgelopen jaren is het gebruik ervan iets
verminderd. Nu zien wij dat het gebruik weer aantrekt. Dat heeft niets te
maken met een groter misbruik. Ik zal dat straks aantonen.
Door barrières weg te halen in de toelatingsprocedures wordt Nederland
aantrekkelijker voor buitenlandse bedrijven en kennismigranten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

23

Werkgevers kunnen door deze regeling op een zeer snelle en efficiënte
wijze arbeidskrachten laten overkomen die moeilijk in Nederland te
vinden zijn. Ik juich het toe dat wij die regeling hebben. Ik ben er groot
voorstander van om naar de toekomst te kijken, maar ik ben het er ook
mee eens dat wij moeten opletten dat er geen misbruik van de regeling
wordt gemaakt.
De kern van de kennismigrantenregeling is dat er alleen wordt getoetst op
het salariscriterium dat jaarlijks door minister Kamp wordt vastgesteld. Dit
is een eenvoudige toets. Het is een objectief criterium waarop de IND heel
makkelijk en snel kan toetsen. Met Indigo kunnen bedrijven straks als
referent snel een belangrijke rol spelen bij het verkrijgen van toestemming.
In het regeerakkoord is afgesproken dat onderzocht wordt of misbruik van
de kennismigrantenregeling plaatsvindt. Ik heb dat voortvarend opgepakt
en dat onderzoek is inmiddels afgerond. Ik heb de resultaten daarvan aan
de Kamer meegedeeld. Uit dat onderzoek blijkt dat er geen redenen zijn
om aan te nemen dat op grote schaal ernstige overtredingen voorkomen.
Er worden wel fouten gemaakt en daar zitten wij bovenop. Er is echter
geen structureel misbruik van de regeling. Er is wel een aantal aandachtspunten, zoals de controle op salarissen die afwijken van de standaardovereenkomsten. Collega Kamp heeft al iets gezegd over de verrekening van
onkosten. Ik ben het volstrekt met hem eens dat dit zo niet kan. Het mag
geen gekunstelde operatie worden.
Er is sprake van oneigenlijk gebruik als een arbeidsmigrant een loon
wordt betaald dat veel hoger is dan gebruikelijk in die bedrijfstak of die
functie. Wij zullen een arbeidsmarkttoets uitvoeren om na te gaan of het
loon gebruikelijk is in de desbetreffende branche. Het moet niet mogelijk
zijn dat een Chinese kok voor € 60 000 wordt tewerkgesteld. Dat kan
alleen als hij drie Michelinsterren heeft, maar ik heb niet de indruk dat
veel Chinese koks die status hebben.
Een andere vorm van misbruik is de papieren onderneming. Deze
bedrijven bestaan wel op papier en zij hebben ook kennismigranten in
dienst, maar er vinden geen economische activiteiten plaats. In goed
overleg met collega Kamp heb ik een aantal maatregelen aangekondigd
om misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Waar bestaan die
maatregelen uit? Betere controle op het loon door aanpassing van de
regelgeving zodat duidelijk wordt hoe het salaris moet zijn opgebouwd en
wat er wordt uitbetaald. Een toets of het loon marktconform is. Ik geef nog
een voorbeeld. Een betonijzervlechter kan geen salaris ontvangen van
meer dan € 51 000. Vervolgens is er een toets op de bestendigheid van de
onderneming. Die maatregel is onderdeel van het moderne migratiebeleid. Bedrijven die als referent erkend willen worden, moeten aan een
aantal eisen voldoen.
Er is naar voren gebracht dat er rare bedrijven op lijst van de kennismigrantenregeling staan. Ik heb dat ook gezien. Er stond zelfs een
coffeeshop op. Toen vroeg ik mij ook wel af of die in aanmerking moest
komen voor een kennismigrantenregeling. Alleen als je heel diep
inhaleert, kom je misschien tot die conclusie. Een naam van een bedrijf op
die lijst, wil niet zeggen dat het ook een verblijfsvergunning heeft
gekregen voor een kennismigrant. Dat is echter niet helder. Daarom heb ik
de IND opdracht gegeven om die lijst te screenen. Ik wil weten welke
bedrijven wel en welke bedrijven geen gebruik hebben gemaakt van deze
regeling. Ik wil ook weten waarom die bedrijven dat niet hebben gedaan.
Ik wil dat het beter inzichtelijk wordt welke bedrijven daadwerkelijk
meedoen aan de kennismigrantenregeling.
Er is gevraagd of een opleidingseis of een schaarstecriterium toegevoegd
kan worden. Ik heb daar wel over gedacht, maar dat is nog niet zo simpel.
Als je dat doet, zadel je deze regeling op met allerlei administratieve
lasten. Dan maken wij van deze simpele regeling een moeilijke, ingewikkelde regeling. Een opleidingseis is bovendien moeilijk uitvoerbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

24

vanwege allerlei verschillen met buitenlandse diploma’s. Zoek maar eens
uit hoe dat allemaal zit. Een dergelijke eis is fraudegevoelig omdat de
echtheid van buitenlandse diploma’s niet altijd eenvoudig te controleren
is. Bovendien duurt het allemaal veel langer. Als ik op al die punten moet
toetsen, is een snelle uitgifte – een van de voordelen van deze regeling –
niet meer mogelijk. Ik ga dat dus niet doen, maar ik ga een en ander wel
monitoren. Als blijkt dat er toch misbruik van wordt gemaakt, wil ik er
opnieuw naar kijken. De eenvoud van de regeling is een te groot goed om
zo maar in de prullenbak te gooien. Dat moeten wij dus niet doen.
De afgelopen week hebben wij een debatje gehad over alleenstaande
minderjarige vreemdelingen (amv’s). Mevrouw Van Nieuwenhuizen heeft
gevraagd om degenen die hier legaal verblijven van een document te
voorzien, zodat zij zich kunnen identificeren. Ik heb haar toegezegd om dat
uit te werken. Daar is de vraag aan gekoppeld of het niet verstandig is om
deze mensen de kans bieden om stage te lopen bij bedrijven. Minister
Kamp heeft die vraag klip-en-klaar beantwoord. De amv’s met een
verblijfstitel verkeren in dezelfde positie als ieder ander. Dat zijn amv’s die
hier legaal zijn. Zoals toegezegd, wil ik de mogelijkheden daarvoor
bekijken. Ik heb het dan echter niet over de illegaliteit. Minister Kamp
heeft namens het kabinet gesproken over de mogelijkheden van illegalen
en daar sluit ik mij bij aan.
De voorzitter: Dan is er nu gelegenheid voor een tweede termijn van
1 minuut per fractie.
De heer Spekman (PvdA): Voorzitter. Ik heb nog geen antwoord gekregen
op mijn vraag over de eventuele aanscherping van de regeling ten
aanzien asielzoeker en over de termijnen waarop zij mogen werken.
Het lijkt mij logisch dat dit, wanneer bij de begintoets strenger wordt
gecontroleerd op marktconforme betaling, ook bij de verlenging gebeurt.
Ik ben blij met de toezegging van minister Leers en ik begrijp de opvatting
van het kabinet over illegalen. Er is echter ook nog groep mensen die nog
een procedure heeft lopen. Deze mensen zijn legaal in ons land, maar als
zij hun procedure verliezen, moeten zij vertrekken. Kan een van de
ministers ingaan op de positie van die groep? Ik blijf met de minister van
mening verschillen over kinderen die illegaal in Nederland zijn. Misschien
moet ik dat tot uitdrukking brengen in een motie. Volgens mij heeft een
aantal partijen hier eerder in de Kamer anders over verklaard.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Voorzitter. Ik ben blij
dat er welwillend wordt gekeken naar de specifieke problemen van Vaals.
De betrokkenen in Vaals zijn niet gek en passen keurig de regels toe. Het
gaat om mensen die ingeschreven moeten worden in het GBA. Wanneer
er woonruimte wordt aangeboden voor € 80 per maand heeft dat een
aanzuigende werking. Voor de gemeente is dit een groot probleem. In
korte tijd is 9% van de nieuw ingeschrevenen direct doorgestroomd naar
de bijstand. Dat zijn aantallen die het rechtvaardigen dat het ministerie de
helpende biedt om te kijken wat er bij de IND en in het GBA verbeterd kan
worden.
Wil minister Leers met zijn Europese collega’s spreken over het feit dat
het verblijfsrecht van mensen uit derde landen is gekoppeld aan één land?
Men mag dus niet in het buurland wonen. De derdelanders die bij ons een
uitkering krijgen, mogen bijvoorbeeld niet in Aken werken. Ik vraag mij af
of daar niet iets aan te doen is.
De heer Van Hijum (CDA): Voorzitter. Ik ben in eerste termijn niet
toegekomen aan de stages voor kinderen van illegalen. De heer Spekman
verwees naar de vragen die mijn collega Ferrier daarover heeft gesteld.
Ook mijn fractie is gevoelig voor het punt dat bij het recht op opleiding
ook een praktijkcomponent hoort, zeker als het om een beroepsopleiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

25

gaat. Het bedrijfsleven en het onderwijs vragen met nadruk om duidelijkheid op dit terrein. Ik vind het lastig om te beoordelen of dit ook tot een
TWV moet leiden. De minister heeft een punt als hij zegt dat het daarbij
gaat om een arbeidscontract met bijbehorend loon. De heer Klaver had
het over simulatiestages met een praktijkovereenkomst. Ik vraag om de
mogelijkheden tot kwalificatie voor deze groep te onderzoeken.
Waarom wil de minister niet inzichtelijk maken of het maatwerk dat hij in
zijn brief over de uitvoering van mijn motie belooft, in de praktijk ook
realiteit wordt? Dan heb ik het niet alleen over het aantal vergunningen,
maar ook over het aantal werklozen dat aan de slag is geholpen en de
toezeggingen van uitzendbureaus. De komende tijd krijgen wij nog veel
moeilijke dossiers met elkaar te behandelen. Naar mijn mening kan de
minister wel iets toeschietelijker zijn in de uitvoering van moties en de
samenwerking met coalitiepartijen.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Ik dank de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid voor zijn toezegging dat hij terugkomt op arbeidsrechten in verband met het opheffen van de schorsende werking van
bezwaar en beroep bij TWV’s.
Minister Leers is heel erg enthousiast over de kennismigrantenregeling,
maar eigenlijk is het migratieapartheid met een zeer duidelijke grens van
€ 50 000. De minister is niet ingegaan op mijn vraag waarom ik een ICT’er
uit India kan halen, zonder te hoeven kijken of er zo iemand in Griekenland
of Spanje is? Wij willen die landen helpen en dit is toch een kans. De
kennismigrantenregeling is een variant op de oude koloniale opstelling
van Nederland, alleen halen wij nu geen specerijen, maar brains.
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. De minister voor Immigratie is in
zijn rituele dans en bij het op eieren lopen vanwege de relatie met de PVV
bij het onderwerp migranten, helemaal vergeten om mijn vragen te
beantwoorden over het naar beneden halen van het algemeen salarisniveau vanwege de onkostenvergoedingen. Als ik het antwoord op die
vraag toevallig gemist heb, maak ik mijn excuses.
Minister Kamp wil het allemaal simpel houden, maar hij komt toch een
beetje in een spagaat tussen controle en bureaucratie.
Het is jammer dat bij de Roemenen en Bulgaren de focus heel sterk op het
wettelijk gelijk ligt. Dat heeft de minister ook goed uitgelegd. Ik vraag hem
alleen om die knellende praktijk meer duidelijk te maken in de brief, ook
qua uitstroom. Ik sluit mij dus aan bij de vraag van de heer Van Hijum.
De controle op de kennismigrantenregeling is meer een restrictie dan een
andere manier van werken. Het komt neer op een beperking. Er is sprake
van protectie en van beperkingen voor de Nederlandse economie. In die
zin zijn wij teleurgesteld in de lijn van de regering.
Wil de minister ingaan op de stelling dat er internationale verdragen
worden geschonden door de opstelling van het kabinet met betrekking tot
stages van asielzoekers?
De heer Klaver (GroenLinks): Voorzitter. Ik beperk mij in tweede termijn
tot stagiaires. De bewindspersonen hebben het consequent over kinderen
die hier illegaal zijn. Ik heb bewust gesproken over ongedocumenteerde
kinderen en daarmee doel ik op de kinderen in de tussenfase; kinderen die
nog in procedure zitten. Wat kunnen de bewindspersonen doen om ervoor
te zorgen dat deze kinderen en ook de kinderen die hier illegaal verblijven
hun opleiding kunnen afronden? Het is belachelijk dat wij kinderen wel het
theoretische deel van een opleiding laten volgen, maar niet het praktijkgedeelte. De minister heeft uitgelegd waarom hij deze kinderen geen
tewerkstellingsvergunning kan geven. Welke mogelijkheden ziet hij wel
om deze kinderen hun opleiding te laten afronden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

26

De heer De Jong (PVV): Voorzitter. Ik dank de ministers voor de beantwoording. Ik kom op drie punten terug. Mijn vraag over harde cijfers over
het aantal verblijfsvergunningen dat de IND heeft ingetrokken bij misbruik
van de kennismigrantenregeling is niet beantwoord.
Ik kom ook terug op mijn vraag naar invoering van een kennis- en
opleidingseis. Mensen moeten op basis van hun kennis en hun
opleidingsniveau worden aangetrokken. Deze regeling is alleen voor mensen die
echt als kennismigrant kunnen worden aangeduid. Ik heb voorbeelden
gegeven van bakkerijen en dergelijke.
Wie de minister onderzoek doen naar een schaarsteregeling? Deze
suggestie wordt nu heel gemakkelijk terzijde geschoven. Eerst zou echter
naar de behoefte moeten worden gekeken. Vervolgens is de vraag hoe wij
een schaarsteregeling kunnen inpassen. Wij willen de bureaucratie niet
verhogen, maar wij moeten ervoor zorgen dat alleen de mensen die echt
nodig zijn hier binnen kunnen komen.
De voorzitter: Ik vraag de bewindslieden om compact te antwoorden. De
leden zullen begrijpen dat er geen tijd meer is voor interrupties.
Minister Kamp: Voorzitter. Bij het verkrijgen van de tewerkstellingsvergunning is er een cao-toets, maar bij de verlenging niet. De heer Spekman
vindt dat onredelijk. Ik begrijp zijn redenering. Ik zal zijn punt betrekken bij
mijn voorstel tot wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen. Ik zal zien of
wij het daarover eens kunnen worden.
Ik ben het helemaal eens met de wijze waarop collega Leers en collega
Van Bijsterveldt uitvoering geven aan de regels met betrekking tot
kinderen die illegaal in Nederland verblijven. Binnen de regels zoeken zij
naar oplossingen voor zover dat wettelijk mogelijk is. Ik laat dat graag aan
hen over. Ik heb vertrouwen in de wijze waarop zij dit doen. Als wordt
gevraagd of ik bereid ben om de Wet arbeid vreemdelingen te wijzigen
om het mogelijk te maken dat kinderen die illegaal in Nederland verblijven
toch een terwerkstellingsvergunning kunnen krijgen, dan is mijn antwoord
dat ik daar niet toe bereid ben. Ik vind het fout om dingen wettelijk te
regelen voor mensen die illegaal in Nederland verblijven. Bovendien is
het in strijd met wat wij in het regeerakkoord hebben afgesproken,
namelijk dat illegaal verblijf strafbaar is. Ik ben dus niet tot wijzigingen
bereid op dit punt. Voor het overige zullen mijn collega’s dit op een nette
manier afhandelen.
Als mevrouw Van Nieuwenhuizen dingen in Vaals serieus neemt, dan is
dat belangrijk. Als de wethouder van Vaals dat doet, dan is dat ook
belangrijk. Wij zullen dat probleem met de betrokkenen bespreken. Ik ga
dit weekend eens in Vaals kijken, want als je daar voor € 80 per maand al
een woning kunt krijgen... Na deze reclame zullen nog meer mensen die
kant opgaan, denk ik.
De heer Van Hijum is ontevreden over de manier waarop ik met zijn
aangenomen motie omga. Hij wil dat ik wat meer toeschietelijkheid
betracht in de richting van coalitiefracties. Ik ben altijd bereid om moties
van de Kamer uit te voeren voor zover dat redelijkerwijs van mij verlangd
kan worden. Ik ben ook zeer bereid om te investeren in een goede relatie
met de coalitiefracties, maar dit onderwerp speelt al heel lang. Toen ik in
1994 in de Kamer kwam, zat landbouwwoordvoerder Piet Blauw er al
sinds 1981. Hij vertelde mij dat dit onderwerp jaarlijks terugkwam. Ieder
jaar moeten wij voor seizoensarbeid net over de grenzen van de regels
heengaan. Ik ben niet bereid over de grenzen van die regels heen te gaan.
Die regels zijn zeer redelijk. De ondernemers in West-Brabant zijn net zo
belangrijk als de ondernemers in Noord-Groningen. Hiervoor geldt de Wet
arbeid vreemdelingen. Ik heb tot 1 juli een overgangsregeling getroffen en
die voer ik uit. Ik ben niet van plan om volgend jaar weer met een
overgangsregeling te komen. Dan passen wij de wet voor het hele land

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

27

toe. Het lijkt mij wel goed om informatie over de afgelopen periode te
verstrekken. Ik zal ervoor zorgen dat deze informatie zo helder mogelijk is
en ik hoop dat de heer Van Hijum, als een van de vertegenwoordigers van
de coalitiefracties, daar dan tevreden over is.
Het is de heer Ulenbelt nog steeds niet duidelijk waarom via de kennismigrantenregeling wel een ICT’er uit India binnen mag komen en dat niet
gekeken wordt of een dergelijke ICT’er in Nederland beschikbaar is. Er zijn
twee regimes, dat van de tewerkstellingsvergunningen en dat van de
kennismigrantenregeling. Beide regimes zijn op grond van goede
overwegingen in de wet vastgelegd. Het is nu aan mijn collega en mij om
dit toe te passen in de praktijk. Dat doen wij. Evenals mijn collega ben ik
van mening dat de systematiek van de kennismigrantenregeling, mits
goed toegepast en op onderdelen verbeterd, positief uitpakt voor ons
land.
Minister Leers: Voorzitter. De heer Spekman vroeg mij, de periode waarin
asielzoekers mogen werken te verlengen. Op dit moment mogen
asielzoekers vanaf zes maanden na indiening van het asielverzoek 24 van
de 52 werken. Dat is in overeenstemming met de referte-eis van de WW.
Asielzoekers bouwen geen rechten op voor voorzieningen. In tegenstelling tot de heer Spekman suggereert, is dat niet gewijzigd. Ik wil dat
ook niet wijzigen omdat een verdergaande mate van participatie een
verkeerd signaal is voor de mensen die nog in procedure zitten. Wat mij
betreft, handhaven wij deze periode.
Ik heb weinig toe te voegen aan de toelichting van minister Kamp op
illegaliteit in relatie tot stagemogelijkheden. Degenen die legaal in
Nederland zijn, hebben dezelfde rechten als iedere andere Nederlander.
Zij mogen dus wel degelijk stage lopen. Minister Kamp volgt een
consequente redenering over illegaliteit en daarbij is het uitgesloten.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen refereerde aan de problematiek in Vaals en
de relatie met derdelanders. De IND heeft uiteraard contact met Vaals over
deze problematiek. In 2010 zijn er elf meldingen betreffende deze zaak in
Vaals ontvangen. Ik stel voor dat wij samen met Sociale Zaken en
Werkgelegenheid kijken of wij een oplossing voor deze problematiek
kunnen vinden. Dan gaat het met name over derdelanders die in Vaals
komen werken.
Tegen de heer Ulenbelt zeg ik dat er ook ICT’ers uit Griekenland naar
Nederland kunnen komen. Als een bedrijf iemand uit Griekenland wil, dus
een ingezetene van Europa, dan mag die werknemer hier naartoe komen.
Griekenland zal deze mensen zelf hard nodig hebben. Daarom wordt er
vooral gezocht naar mensen van buiten Europa. Daar geldt deze kennisregeling voor.
Ik ben uitgebreid ingegaan op het misbruik van de stagereling. Ik zou niet
weten wat ik daar nog aan kan toevoegen. Ik heb afdoende toegelicht
waarom ik de regeling niet zal aanpassen en dat ik alert ben op misbruik.
In de afgelopen periode zijn zeventien bedrijven van de lijst afgevoerd. Ik
weet niet hoeveel werknemers dit betreft. Dit wordt goed gemonitord.
De voorzitter: Is er behoefte aan een VAO?
De heer Spekman (PvdA): Van mijn kant wel.
De voorzitter: Wij zullen er zorg voor dragen dat dit wordt aangevraagd.
Ik heb de volgende toezeggingen genoteerd:
– de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid informeert de
Kamer voor het zomerreces over eventuele problemen met Filippijnen
in de binnenvaart;
– de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid informeert de
Kamer over eventuele problemen bij de schorsende werking van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

28

–

–

bezwaar- en beroepsprocedure in de Wet arbeid vreemdelingen en
stelt, indien nodig, oplossingen voor;
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid neemt in de
afweging met betrekking tot de wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen de suggestie van de heer Spekman mee voor een cao-toets bij
verlenging van tewerkstellingsvergunningen;
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid informeert na
afloop van de overgangsregeling voor tewerkstellingsvergunningen
voor Roemenen en Bulgaren de Kamer over het verloop van deze
overgangsregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 144, nr. 9

29