6
Regels hergebruik overheidsinformatie
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Regels over het hergebruik van overheidsinformatie (Wet hergebruik van overheidsinformatie)
( 34123 ).
De voorzitter:
Ik heet alle aanwezigen in de zaal van harte welkom, in het
bijzonder de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. Om zelf het goede voorbeeld voor hergebruik
van overheidsinformatie te geven, start ik mijn bijdrage
met wat hergebruikte spulletjes. De minister heeft, las ik
op Twitter, een ontspannen dagprogramma. Dus ik dacht:
laten we de lat vanmiddag maar hoog leggen en een raadseltje opgeven. Ik daag de minister uit, te achterhalen wie
het origineel opschreef en waarvoor. "De behoefte aan beter
overleg tussen overheid en burger is actueel geworden,
doordat zich de laatste tientallen jaren in een versneld
tempo veranderingen hebben voorgedaan in het bestuur
en in de wijze waarop de communicatie in onze samenleving verloopt." Ik zal een tipje van de sluier oplichten: het
citaat komt uit het boek dat ik hier bij me heb. Wie was de
auteur van dit boek? Wat is er eigenlijk met die betekenisvolle conclusies van toentertijd gebeurd?
Ik geef een tweede aanwijzing: dat was een jaartje of veertig
geleden. Wat is er sinds die tijd gebeurd? Waarom zijn die
woorden nog zo waanzinnig actueel? Als de minister dit
raadt, kunnen we er een klein prijsje aan verbinden, zoals
een extra kopje koffie, via de bodedienst. Wat vindt de
minister eigenlijk van die woorden die toen zijn geschreven?
Zijn ze ondanks het tijdverloop niet gewoon nog steeds
waar? Zou het in dat kader niet gewoon een statement zijn
om het recht op hergebruik vooral als algemene bepaling
in de wet op te nemen, niet alleen om feitelijk, maar ook
om juridisch recht te doen aan het hergebruik en het op die
manier introduceren van dit aspect? Waarom is dat punt
van het hergebruik niet juridisch vastgelegd in de wet? Als
de minister echt een open overheid en open data voorstaat,
waarom ziet hij daarin dan op dit moment geen toegevoegde waarde?
De minister ziet enerzijds openbaarheid van overheidsinformatie en anderzijds het gebruik ervan geheel los van elkaar
en hij maakt een wet hergebruik overheidsinformatie, die
naast de Wet openbaarheid van bestuur gaat bestaan. Er
is ook nog eens samenhang met de Archiefwet. Waar deze
minister de regeldruk probeert te verminderen, stel ik de
vraag of je hierdoor juist niet wat meer regels krijgt. Het
overheidswoud waar geïnteresseerden zich doorheen
moeten worstelen, wordt misschien wel wat minder doorzichtig. Wordt die tocht naar het doel wel gemakkelijker?
Wat nodig is, is een houvast, een weg die leidt naar een
open overheid, waar toegang tot en het gebruik van overheidsinformatie echt een recht is. Om daarin een stap te

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

zetten, heb ik samen met GroenLinks een amendement
ingediend om de beslistermijn op verzoeken om hergebruik
te verkorten naar tweemaal twee weken. Want wie informatie wil hergebruiken, heeft die daarmee sneller. Dat is goed
voor journalisten die informatie willen hebben, het is goed
voor ondernemers en voor app-ontwikkelaars die in willen
spelen op maatschappelijke behoeften. Het betreft volgens
de minister meestal informatie die al openbaar is, dus die
informatie zou veel sneller geleverd moeten kunnen worden. Graag een appreciatie van de minister van dat voorstel.
Dan nog iets over het opendataportal. Het helpt daarbij ook
als instellingen die met een publieke taak belast zijn, informatie en data uit reeds afgehandelde verzoeken voortaan
structureel online publiceren, bijvoorbeeld op data.overheid.nl. Het gebruik daarvan is nog niet optimaal. Dat kan
zo veel beter, zoals ook het onderzoek van de Nederlandse
School voor Openbaar Bestuur en de Universiteit Utrecht
naar open data laat zien. Daaruit blijkt dat ruim 40% van de
respondenten zegt dat hun organisatie 0 tot 10 datasets
heeft opengesteld. Een kleine groep zit tussen de 10 en 50
datasets. Wederom rond de 40% heeft meer dan 50 datasets
als open data aangeboden. Inzichtelijkheid, verwerkbaarheid, vindbaarheid en begrijpelijkheid scoren nog niet zo
hoog. Met andere woorden: de gebruikerskwaliteit laat te
wensen over. Ook blijkt uit dat onderzoek dat positieve
effecten gezien worden op de economie, het publieke debat
en de aanpak van maatschappelijke problemen. Ziet de
minister daar ook de meerwaarde van in? Is hij bereid
daartoe nog het een en ander te regelen?
In de wijzigingen van andere wetten vond ik nog een goed
verstopte uitzondering voor het Handelsregister. Als een
van de weinige mag het straks meer dan de marginale
kosten vragen voor het hergebruik van data. De kosten voor
grofweg de bandbreedte mogen dan vermeerderd worden
met een redelijk rendement op investeringen; dit alles op
basis van objectieve, transparante en controleerbare criteria.
Omdat dit nogal wat vaagjes is, heb ik toch wat vragen aan
de minister. Wat kost het Handelsregister, dus niet de Kamer
van Koophandel, precies? Welke bedragen worden er straks
in rekening gebracht? Zijn dat euro's, tientallen euro's of
nog meer? Wie houdt er zicht op dat het echt gaat om
marginale kosten? Hoe gaat de minister dat volgen om te
bezien of een Algemene Maatregel van Bestuur op dat punt
nodig is?
Mevrouw Keijzer (CDA):
Ik hoorde de heer Schouw het initiatiefwetsvoorstel noemen
dat hij samen met mevrouw Voortman bij de Kamer heeft
ingediend. Hoe verhoudt dit wetsvoorstel zich tot dat initiatiefwetsvoorstel? Daar ben ik eigenlijk wel benieuwd naar.
Komt daar nog een wijziging op? Op een gegeven moment
moeten we natuurlijk wel het een en ander tegen elkaar
afzetten en weten waar we het over hebben op het moment
dat het wetsvoorstel van de heer Schouw en mevrouw
Voortman in de Kamer ligt.
De heer Schouw (D66):
We zullen er alles aan doen om dat synchroon te laten
lopen. Dat zie je ook aan de amendementen die we op dit
punt hebben ingediend. We moeten er wel voor zorgen dat
de openbaarheid van informatie en het hergebruik van
informatie samenvallen. Daar zijn wij als Kamer zelf ook
bij. Daarom heb ik ook aan de minister gevraagd of hij het

3 juni 2015
TK 91

91-6-1

ermee eens is dat daar samenhang in moet zijn. Nu voelt
het allemaal nog een beetje verwrongen aan.
Mevrouw Keijzer (CDA):
De heer Schouw verwoordt, ook met zijn lichaamstaal, het
gevoel dat ik ook had toen ik dit las. Ik vroeg mij het volgende af. Als dit wetsvoorstel, het wetsvoorstel waar we
vandaag over spreken, wordt aangenomen, heeft dat dan
nog consequenties voor het initiatiefwetsvoorstel van de
heer Schouw en mevrouw Voortman, in die zin dat daar
dan nog een wijziging op moet komen?
De heer Schouw (D66):
Met het amendement van mevrouw Voortman proberen
we een element dat in onze Wet open overheid zit, hierin
te brengen.
Verder zijn we er zelf bij. Als we met elkaar uitspreken dat
het synchroon moet gaan, dan gaan mevrouw Voortman
en ik er natuurlijk ook voor zorgen dat dat zo in onze initiatiefwet wordt opgenomen. Misschien moeten we daarvoor
iets wijzigen, maar ik denk dat het belangrijk is dat dadelijk
ook alle fracties uitspreken dat die dingen echt als een Siamese tweeling aan elkaar moeten worden verbonden.
De heer Van Raak (SP):
Ik wil daar even op voortgaan. We hebben natuurlijk de
initiatiefwet van mevrouw Voortman en de heer Schouw.
Dat is de Wet open overheid, die de Kamer al in eerste termijn heeft behandeld. Dan hebben we nog de Wet openbaarheid van bestuur van de minister, die gericht is op het
voorkomen van misbruik. Nu hebben we de Wet hergebruik
van overheidsinformatie. Het zijn wel een hoop wetten voor
hetzelfde. Volgens mij waren de Wet voorkomen misbruik
Wob en de Wet hergebruik van overheidsinformatie ook
onderdeel van de initiatiefwet. Het is mijn voorkeur dat we
één wet hebben en geen drie. Ik zie dat de minister aan de
initiatiefnemers vraagt om bepalingen over hergebruik uit
het initiatiefwetsvoorstel te laten vervallen. Ik zie nu drie
amendementen komen. Is het niet gemakkelijker om één
wet te behandelen? De initiatiefwet van mevrouw Voortman
en de heer Schouw lijkt mij een prima wet. Als hierin nog
enkele aanvullende zaken geregeld zouden moeten worden,
kan er altijd nog een wijzigingsvoorstel komen. Waarom
moeten we nu drie wetten gaan behandelen, amendementen bespreken en alles weer op elkaar afstemmen? Het
schuurt wel een beetje.
De heer Schouw (D66):
Het schuurt zeker. Volgens de wetten van de logica probeer
je eerst de parapluwet — dat is de initiatiefwet van GroenLinks en D66 — te behandelen. Ik stel heel koeltjes vast dat
het kabinet op twee onderdelen zijn eigen weg gaat. De
gang van zaken in deze Kamer is kennelijk dat we die twee
afzonderlijke onderdelen eerst gaan behandelen in plaats
van de koepelwet. Hier zit weinig logica in. Ik denk ook dat
de heer Van Raak dat hier naar voren probeert te brengen.
De heer Van Raak (SP):
Dat is goed om te weten. Het is ook goed om te weten wat
de interne afstemming is geweest. Dat plaatst de Kamer

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

wel voor een vraag, want we zijn begonnen met de initiatiefwet, die door de heer Schouw als een overkoepelende
wet of kaderwet wordt gezien. We hebben het goede
gebruik in de parlementaire verhoudingen dat de regering
terughoudend is als er een initiatiefwet ligt. Ik constateer
dat er nu twee wetten liggen. Ik ben benieuwd hoe wij daar
als Kamer straks mee verdergaan.
De heer Schouw (D66):
De Kamer gaat over haar eigen werkwijze. Ik kan op dit punt
zeggen, ik denk ook namens mevrouw Voortman, dat wij
er klaar voor zijn. Als de koepelwet voor volgende week
dinsdag staat ingepland, gaan wij die heel fijn met elkaar
behandelen en doornemen.
De voorzitter:
Ik zie dit als een oproep aan mijzelf om die bespreking snel
in te plannen.
Het woord is aan mevrouw Voortman.

Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Voorzitter. Het is altijd fijn om te horen dat de heer Schouw
klaar is om een van de wetten waaraan wij samen werken,
snel te behandelen. Wat mij betreft kan het ook. Het zou
mooi zijn als dit nog voor zijn afscheid van deze Kamer zou
kunnen gebeuren. Het gaat nu over de Wet hergebruik van
overheidsinformatie, waarvan ik heb begrepen dat deze
ook te maken heeft met de implementatie van een Europese
richtlijn. Een implementatie waarmee wij overigens in onze
initiatiefwet ook al grotendeels rekening hebben gehouden.
De overheid beschikt over een schat aan waardevolle
informatie. De overheid is er voor de burgers; de informatie
die bij de overheid berust, is wat GroenLinks betreft van
ons allemaal. Het is van belang dat deze waardevolle
informatie zo veel mogelijk toegankelijk is voor hergebruik
voor iedereen die er iets aan heeft. In de opvatting van
GroenLinks hoort overheidsinformatie in beginsel publiek
eigendom te zijn. Het tot stand komen van de informatie
wordt immers door de belastingbetaler gefinancierd. Dit is
ook een van de redenen dat ik samen met de heer Schouw
het initiatiefvoorstel Wet open overheid heb ingediend. In
dit initiatiefvoorstel worden de regels over hergebruik
aangepast, hier en daar op een volgens ons betere wijze
dan het voorliggende voorstel van de minister van Binnenlandse Zaken. In het wetsvoorstel van de minister blijft de
beslistermijn vier weken voor hergebruik in tegenstelling
tot de termijn van twee weken die wordt aangehouden in
de Wet open overheid. Zoals breed beargumenteerd in de
memorie van toelichting en de schriftelijke ronde van de
Wet open overheid is twee weken een zeer realistische en
redelijke termijn. Dit blijkt al als je kijkt naar de termijnen
in het buitenland. In dit geval is het, zoals de heer Schouw
al zei, nog meer terecht omdat het hier gaat om informatie
die al openbaar is. Indertijd is gekozen voor de koppeling
met de Wet dwangsom en is er juist voor gekozen om de
termijn van twee weken te verruimen naar vier weken. Op
het moment dat je die koppeling loslaat, is het logisch dat
de termijn wordt teruggeplaatst van vier naar twee weken.

3 juni 2015
TK 91

91-6-2

Het ongewijzigd laten van de beslistermijn en tegelijkertijd
wel de koppeling van de Wet dwangsom loslaten, zoals in
de schriftelijke beantwoording wordt aangekondigd, is
derhalve inconsequent en zorgt voor een scheve balans
tussen het aanpakken van misbruik en het bevorderen van
transparantie. Daarom heb ik een amendement ingediend
om hier alsnog iets aan te doen. Ik vraag de minister om
hier eens op te reflecteren.
GroenLinks hecht er waarde aan dat in het wetsvoorstel
wordt opgenomen dat er een recht bestaat op het hergebruiken van overheidsinformatie. In het schriftelijke antwoord schrijft de regering dat zij hier geen behoefte aan
heeft. Daarin verschillen wij dus van mening. Wat is nu
precies het bezwaar van het kabinet tegen het vastleggen
van dit recht?
Wat GroenLinks betreft zouden ook archieven onder deze
wet moeten worden geschaard. De keuze om dat niet te
doen, is in onze ogen vreemd, omdat er in wezen geen
verschil bestaat tussen een archief en andere vormen van
informatieopslag. Klopt het dat er bovendien geen
bescherming tegen misbruik van de dwangsom komt voor
archieven? Acht de minister dit niet wenselijk, ook gelet op
zijn andere wetsvoorstel hierover?
Het punt in het wetsvoorstel waarover wij verreweg het
meest positief zijn, is de gedeeltelijke uitbreiding van de
reikwijdte naar semipublieke instellingen. Ook semipublieke
instellingen hebben immers een maatschappelijke verantwoordelijkheid als het gaat om het delen van informatie.
Kan de minister nog eens benadrukken wat hiervan het
belang is?
Ik rond af. GroenLinks steunt de meeste verbeteringen die
met deze wet worden aangebracht in de regels voor hergebruik van overheidsinformatie. De wetgeving kan echter
nog wel aan kracht winnen. Om de minister daarbij te helpen, heb ik samen met de heer Schouw een aantal amendementen ingediend in lijn met wat ik hierover zojuist heb
gezegd.

Mevrouw Keijzer (CDA):
Voorzitter. Het speelveld voor dit debat is beperkt. Het gaat
om bindende Europese regelgeving die in Nederlandse
wetgeving moet worden omgezet. Het debat gaat ook niet
over de vraag of overheidsinformatie al dan niet openbaar
is; dat is geregeld in de Wet openbaarheid van bestuur. Het
wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, is eigenlijk bedoeld
om hergebruik van overheidsinformatie te stimuleren en
creativiteit los te maken. Informatie die de overheid verzamelt, moet niet renteloos op de plank blijven liggen.
Ik heb nog wel een aantal vragen over de uitvoering van
dit wetsvoorstel. Mijn eerste vraag heeft betrekking op de
uitbreiding van de richtlijn met musea, bibliotheken en
archieven. De CDA-fractie heeft daarover vragen gesteld in
de schriftelijke ronde. Deze instellingen moeten door vermindering van subsidies zelf steeds meer financieringsstromen aanboren. Wordt dit bemoeilijkt door het voorliggende
wetsvoorstel?

kent wel dat de meeste kleine erfgoedinstellingen nog niet
voldoende zijn toegerust voor dit wetsvoorstel. Welke
stappen heeft de minister gezet om ervoor te zorgen dat
de sector goed is voorbereid? Hoe houdt de minister zicht
op de financiële en andere consequenties van dit wetsvoorstel? Is hij van plan het wetsvoorstel meteen in werking te
laten treden of moeten er nog stappen worden gezet?
De CDA-fractie ziet dat het wetsvoorstel kansen biedt, maar
hoe zal het in de praktijk werken? Ik heb ter voorbereiding
van dit debat nog eens naar de dataportal van de Nederlandse overheid gekeken. De dataverzoeken lopen nogal
uiteen. Van de afvalkalender van de gemeente Oost Gelre
tot de financiering van de zorg in de jaren tussen 1998 en
2014. Van de vraag: wanneer moet ik de vuilnisbak buiten
zetten, tot de vraag: welk onderwerp kies ik voor mijn
scriptie. Hoe zal de minister beoordelen of de wet aan de
verwachtingen voldoet? Wanneer is het hergebruik van
overheidsinformatie naar de mening van de minister succesvol? Wanneer zijn volgens de minister aanvullende
maatregelen nodig om belemmeringen weg te nemen?
De CDA-fractie heeft ook vragen over de verantwoordelijkheid voor de volledigheid en juistheid van de informatie.
De minister schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag volkomen terecht: "Het is mogelijk dat de informatie
door de hergebruiker in een andere context wordt geplaatst,
omdat het product een vertekend beeld geeft. De verantwoordelijkheid voor het eindproduct ligt niet bij de met een
publieke taak belaste instelling die de informatie ter
beschikking heeft gesteld, maar bij de hergebruiker." Betekent dit, met andere woorden: als het regent dat het giet
terwijl Buienradar een zonnetje heeft voorspeld, moet je
bij Buienradar zijn en niet bij het KNMI?
Het is ook goed dat de minister nog eens uitdrukkelijk aangeeft dat de overheid altijd verplicht is transparantie te
bieden en te zorgen voor een juiste en volledige informatievoorziening. De minister heeft nog niet helder gereageerd
op de mogelijkheid dat er verwarring kan ontstaan bij de
burger over de afzender van informatie. Het zou goed zijn
als partijen die overheidsinformatie verrijken, aangeven
dat zij dit niet namens of in opdracht van de overheid doen.
Zij zouden ook moeten aangeven hoe volledig zij bij het
hergebruik te werk gaan en wat zij zelf aan de informatie
toevoegen. Een actieve marktpartij komt immers al gauw
hoger in de rankings van Google terecht en zal zo het eigen,
neutrale aanbod van de overheid overvleugelen. Hoe ziet
de minister dit in relatie tot vertrouwen in overheidsinformatie?
Hoe zit het met Europese instellingen zelf? In de nota naar
aanleiding van het verslag stelt de minister dat de principes
die in de richtlijn zijn vastgesteld voor de lidstaten, ook van
toepassing zijn op de EU-instellingen. Is de richtlijn ook
voor de Europese instellingen zelf geëvalueerd? Heeft de
wijzigingsrichtlijn ook consequenties voor de Europese
instellingen? Ook op dit vlak verwacht de CDA-fractie een
actieve opstelling van deze minister.

In de nota naar aanleiding van het verslag schrijft de
minister dat de financiële en andere consequenties voor
musea en bibliotheken moeilijk te overzien zijn. Hij onder-

Ik verstout mij om ten slotte nog wat politieke opmerkingen
te maken. Gisteren heeft de Kamer hier gestemd over een
motie met als onderwerp het geven van openheid over de
stukken die horen bij de naheffing die naar Brussel gegaan
is. Ik weet dat de minister overhoop ligt met een onderzoeksjournalist over het openstellen van de broncode van de
mGBA. Ik heb zelf al meerdere keren gevraagd aan een

Tweede Kamer

3 juni 2015
TK 91

Regels hergebruik overheidsinformatie

91-6-3

onderdeel van deze regering om de broncode van het systeem van de Sociale Verzekeringsbank te krijgen. Ik weet
dat deze wet hier niet op ziet, maar toch vind ik — met het
oog op dit debat over hergebruik van overheidsinformatie,
de discussie binnenkort over een wetsvoorstel Wet open
overheid, en omdat wij constant met elkaar spreken over
openheid van overheidsinformatie — dat deze regering
zichzelf serieus moet nemen en ook die informatie ter
beschikking moet stellen. Niets staat die openheid in de
weg en toch weigert de regering keer op keer.
De voorzitter:
De heer Van Raak heeft aangegeven geen nadere vragen
te hebben. De volgende spreker is de heer Veldman van de
VVD.

De heer Veldman (VVD):
Voorzitter. Met de Wet hergebruik van overheidsinformatie
wordt eigenlijk niets meer of minder geregeld dan de
implementatie van de Europese richtlijn uit juni 2013 over
het hergebruik van overheidsinformatie. Eerder brachten
we deze regels onder in de Wet openbaarheid van bestuur.
Nu brengen we deze onder in een aparte wet, de Wet hergebruik van overheidsinformatie. De VVD ondersteunt de
keuze om het op deze manier te regelen. Het is niet wenselijk om een steeds complexer wordend hoofdstuk in de
WOB te behouden dat niet aansluit bij de rest van de WOB.
Daar komt nog bij dat het uitgangspunt van de WOB, het
regelen van toegang tot overheidsinformatie, anders is dan
het uitgangspunt van het hergebruik van reeds openbare
overheidsinformatie.
Hergebruik van openbare overheidsinformatie is goed.
Hergebruik kan namelijk leiden tot nieuwe investeringen
door het bedrijfsleven. Uit onderzoek is gebleken dat de
markt voor het hergebruik van overheidsinformatie binnen
de Verenigde Staten elf keer groter is dan in Europa. U hoort
het goed: elf keer groter. In Europa kent deze markt een
jaarlijkse grootte van circa 68 miljard, terwijl de markt in
de Verenigde Staten een jaarlijkse grootte kent van 750
miljard. Er kunnen dus ook in Nederland honderden miljoenen euro's verdiend worden met het commercieel hergebruik van beschikbare informatie. Dat komt de Nederlandse
economie ten goede. Het is goed voor onze werkgelegenheid.
Met de wet wordt de verplichting tot toegang tot informatie
geregeld, maar een hergebruiker heeft meer nodig dan dat.
Ook de kenbaarheid, vindbaarheid, beschikbaarheid,
betrouwbaarheid en bruikbaarheid van gegevens zijn van
belang. Ondanks dat gegevens juridisch bezien toegankelijk
zijn, kunnen ze praktisch bezien toch niet toegankelijk zijn.
Informatie kan alleen goed hergebruikt worden als deze
bekend, bereikbaar en bruikbaar is. Waar kan ik de informatie halen? Kan er over de informatie beschikt worden en zo
ja, onder welke voorwaarden? Is de informatie bruikbaar?
Dan gaat het bijvoorbeeld over het aggregatieniveau, de
gebruikte standaard en de juistheid en de volledigheid van
de informatie. Alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan, zal een gebruiker de informatie kunnen hergebruiken,
bijvoorbeeld als onderdeel van een toegevoegdewaardedienst die hij op de markt wil brengen.

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

Er zijn al mooie voorbeelden van hergebruik beschikbaar.
Buienradar.nl is waarschijnlijk de meest bekende, maar de
site 10000scholen.nl bestaat ook. Daarmee kunnen ouders
een geschikte school voor hun kind vinden. En wat te denken van een app "drempelvrij"? Studenten mediatechnologie
ontwikkelen via open data een mobiele webapp die rolstoelgebruikers in staat stelt om een rolstoelvrije route te plannen. Er kunnen dus veel producten worden gemaakt dankzij
al door de overheid verzamelde en beschikbaar gestelde
informatie. Niet alleen bij de rijksoverheid, maar ook bij
gemeenten ligt er een enorme berg aan data. Veel van die
data bevinden zich nu op afgeschermde servers, op computers op het gemeentehuis of ergens op een externe harde
schijf. Al die gegevens gaan over de gemeente en haar
bewoners, van putdeksels tot leegstaande panden, van
parkeerplekken tot verkeersstromen, tot indexen van gevoel
van veiligheid. Deze gegevens zijn er, maar ze zijn vaak niet
toegankelijk voor de hergebruiker. Het is dus van belang
dat data van de overheid vindbaar en bruikbaar beschikbaar
worden gesteld. Daarover bestaan alleen nog punten van
zorg. De Trendrapporten open data van de Algemene
Rekenkamer van zowel 2014 als 2015 schetsen het beeld
van een overheid die maar weinig vooruitgang boekt met
het actief aanbieden van overheidsinformatie die via
opendatasystemen kan worden gebruikt.
In april 2014 heeft de Kamer de minister gevraagd om een
reactie op het eerste Trendrapport. In september 2014 heeft
de minister laten weten meer tijd nodig te hebben. Inmiddels is het juni 2015. Er leek nog geen reactie. "Wat is het
wachten?", wilde ik eigenlijk aan de minister vragen, maar
wat schetst mijn verbazing? Anderhalf uur voor dit debat
ligt er een brief van de minister. Vanwaar deze timing? Ik
heb de brief snel gelezen, maar volgens mij staan de antwoorden waarop ik had gehoopt er nog niet in. Wat heeft
de minister concreet gedaan met de aanbevelingen in het
Trendrapport 2014?
De VVD wil dat er harder aan wordt gewerkt en dat er meer
lijn gebracht wordt in allerlei ontwikkelingen die nu plaatsvinden. In antwoord op Kamervragen laat de minister weten
het prima te vinden dat verschillende ministeries hun eigen
website gebruiken om beschikbare datasets te publiceren.
Waarom vindt de minister dat prima? Is het niet veel beter
om dit centraal te doen, via de site data.overheid.nl? Versnippering komt de vindbaarheid toch niet ten goede?
Waarom zijn er pas negentien gemeenten aangesloten op
data.overheid.nl?
De VVD-fractie wil dat er vaart gemaakt wordt met het
beschikbaar stellen van informatie via opendatasystemen.
Ik zie aan het Actieplan Open overheid dat deze minister al
sinds 2013 bezig is. De resultaten zijn mager te noemen als
ik de Trendrapporten van de Algemene Rekenkamer lees.
Misschien is het goed om een deadline te stellen. Wat de
VVD betreft is deze minister eind 2016 klaar met het actief
openbaar maken van data en het beschikbaar hebben van
een nationale informatie-infrastructuur, zoals de Algemene
Rekenkamer ook schetst. Ik overweeg hiertoe een motie in
te dienen, maar krijg graag eerst een reactie van de minister.
Ik rond af. De VVD kan instemmen met het voorliggende
wetsvoorstel, maar wil dat er meters worden gemaakt in
het beschikbaar stellen van overheidsdata. Hergebruik van
overheidsinformatie moeten we goed faciliteren. Beschikbare informatie moet bekend, bereikbaar en bruikbaar zijn.
Voor deze uitdaging staat de minister.

3 juni 2015
TK 91

91-6-4

De heer Van Raak (SP):
De heer Veldman heeft een interessant verhaal. Meestal is
de VVD voor een heel kleine overheid, maar nu ziet zij veel
mogelijkheden voor ondernemers om heel veel geld te
verdienen met overheidsinformatie. De heer Veldman stelt
ook allerlei eisen aan de manier waarop de regering die
beschikbaar moet stellen. In de wet staat dat er marginale
kosten mogen worden berekend, dat het liefst zo min
mogelijk kost en dat de kosten worden gemaximeerd. We
weten ook dat allerlei overheden, vooral culturele instellingen en zeker kleine culturele instellingen allerlei investeringen moeten doen. Is de heer Veldman het met mij eens dat
de levering van die informatie kostendekkend moet zijn,
omdat we anders de rare situatie krijgen dat we met zijn
allen belasting betalen voor het genereren van overheidsgegevens en het voor rekening van diezelfde belastingbetalers komt als ondernemers daarmee geld willen verdienen?
Mij lijkt dat voor de VVD geen mooi uitgangspunt.

De heer Veldman (VVD):
Volgens mij is het uitgangspunt van de wet — dat is mijns
inziens ook wat wordt bedoeld met marginaal — dat we
gaan voorkomen dat de overheid winst maakt op informatie
die ze al heeft. Dat is volgens mij ook waarom Europa de
richtlijn uit 2002 of 2003 in 2013 herzien heeft, namelijk
omdat er blijkbaar overheden zijn in Nederland en buiten
Nederland maar wel binnen Europa die winst proberen te
maken op informatie die er al is. Dat is wat de Europese
richtlijn doet en dat is wat er in deze wet geïmplementeerd
wordt zodat we dat ook hier niet doen, met twee of drie
uitzonderingen. Voor het overige is het de bedoeling dat
we het zo goedkoop mogelijk doen voor de hergebruiker.
Dus geen winst maken.

De heer Veldman (VVD):
De heer Van Raak husselt een aantal goede uitgangspunten
door elkaar. Dat maakt het er niet overzichtelijker op. Dat
je beschikbare overheidsinformatie goed wilt laten hergebruiken zegt niets over de grootte van de overheid. Uiteraard pleiten wij voor een kleine overheid, maar ook die
kleine overheid produceert nog steeds heel veel datagegevens die nu ergens vastzitten en niet ontsloten zijn. Wij
willen graag dat die data wel ontsloten worden, omdat we
zien dat er een markt is voor heel veel bedrijven — kijk naar
alle apps die er ontwikkeld worden — om al die informatie
die de overheid al heeft op een goede manier te gebruiken.
Dat levert werkgelegenheid op. Als je het doorrekent levert
het uiteindelijk ook weer belastinginkomsten op, waarmee
we wellicht een aantal andere dingen kleiner of beter kunnen maken, wat de heer Van Raak ook zou kunnen aanspreken. Ik pleit dus niet voor een grotere overheid. Ik pleit
ervoor dat we ten aanzien van alle informatie die de overheid heeft, dus die ze al verzameld heeft en beschikbaar is,
de beschikbaarheid ontsluiten op een goede en adequate
manier, zodat bedrijven er gebruik van kunnen maken.

De heer Veldman (VVD):
Geen winst maken.

De heer Van Raak (SP):
Daar zijn we het helemaal over eens. Leve de echte ondernemers!
De heer Veldman (VVD):
Da's mooi!
De heer Van Raak (SP):
Ja, alleen zit ik nog wel met het volgende probleem. In de
wet staat dat er alleen maar marginale kosten mogen worden berekend. Ik ben benieuwd wat de minister daar precies
onder verstaat, maar volgens mij is marginaal heel marginaal. Instellingen en organisaties, zoals culturele instellingen, zeker kleinere culturele instellingen, moeten nu echter
wel allemaal kosten gaan maken. Dus kunnen we hier dan
wel met elkaar afspreken dat het straks de belastingbetaler
niet extra geld gaat kosten op het moment dat een ondernemer allerlei informatie gaat opvragen en dat het dus altijd
kostendekkend moet zijn?

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

De heer Van Raak (SP):
Dus kostendekkend.

De heer Van Raak (SP):
Geen winst maken. Mag ik dat dan opvatten als kostendekkend?
De heer Veldman (VVD):
Dat mag u zo lezen.
De heer Van Raak (SP):
Geen winst maken kan dan wel betekenen verlies maken,
constateer ik dan maar even. Dus is het nou kostendekkend
of niet-kostendekkend?
De heer Veldman (VVD):
Als u het zo leest, zeg ik: kostendekkend. Waar het mij om
gaat, is dat er geen winst op wordt gemaakt. Volgens mij
is het niet meer dan logisch dat waar informatie herbruikbaar aangeboden wordt, het de overheid geen geld behoeft
te kosten om die aan te bieden. Dat staat volgens mij ook
met zo veel woorden in de wet.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Ik deel de warme steun van de heer Veldman voor het ontsluiten van overheidsinformatie. Daar ben ik het zeer mee
eens. Dit wetsvoorstel regelt ook dat de reikwijdte deels
wordt uitgebreid tot semipublieke instellingen. De heer
Veldman heeft daar echter niets over gezegd. Dus ik neem
aan dat de VVD van mening is dat ook die informatie ontsloten moet worden.
De heer Veldman (VVD):
Dat klopt. Dat hebt u juist.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Dat dacht ik al. Ik ben blij met deze bevestiging. Dank u wel.

3 juni 2015
TK 91

91-6-5

Mevrouw Keijzer (CDA):
Ik zat even te luisteren naar de heer Van Raak toen het ging
over al dan niet kostendekkendheid. Marginale kosten is
volgens mij echter iets anders dan kostendekkend. Als je
"kostendekkend" gaat definiëren als niet alleen de kosten
van het draaien van het kopietje, maar ook de kosten van
degene die het verzoek binnengekregen heeft, dat beoordeeld heeft en dat verstuurd heeft naar de afdeling reproductie, dan heb je het niet meer over marginale kosten. Dus
graag wat meer verduidelijking op dit onderdeel.
De heer Veldman (VVD):
Daarom heb ik ook gezegd dat het niet de bedoeling is dat
de overheid er winst op maakt. Ik heb gesproken over de
informatie die de overheid beschikbaar heeft, met name de
grote open data. Ik heb het dan niet zozeer over een kopietje
waarbij de gemeente kosten gaat rekenen voor dat kopietje.
Het gaat echt om de metadata die de overheid beschikbaar
heeft, waarvan ik vind dat die moeten worden ontsloten.
Dat gebeurt nu te weinig, op te veel verschillende plekken,
dus versnipperd, en op een manier waarop gebruikers/hergebruikers die informatie niet kunnen vinden en er dus ook
geen businesscase op kunnen schrijven om er werkgelegenheid mee te creëren. Dat is namelijk wel waar ik naartoe
wil.
Mevrouw Keijzer (CDA):
Het zijn woorden die klinken als een klok maar die geen
antwoord op mijn vraag zijn. Mijn vraag aan de vertegenwoordiger van de VVD is of hij het met mij eens is dat
marginale kosten niet hetzelfde is als kostendekkend, omdat
dat namelijk ruimte geeft voor het stoppen van van alles
en nog wat onder het tarief waarbij je het op een gegeven
moment niet meer hebt over marginale kosten.
De heer Veldman (VVD):
Volgens mij is dit beetje een semantische discussie over
wat marginaal is, hoe je dit gaat uitleggen, wat kostendekkend is, en als je nog een stap verdergaat, wat winstgevend
is. Volgens mij — daar begon ik ook mee — is het niet
bedoeling dat de overheid winst maakt op informatie die
ze al heeft, op informatie die we met elkaar verzameld
hebben als overheid. Als overheid functioneren wij via
belastinginkomsten. Dat heb ik aangegeven. Het is niet de
bedoeling dat de overheid winst maakt op informatie die
zij al verzameld heeft ten laste van de burger. Wij doen dit
al via de belastingopbrengsten, want daar betalen wij onder
andere onze ambtenaren van.
De heer Schouw (D66):
Het blokje "kostencalculatie" vind ik altijd zeer interessant.
Je kunt ook een andere aanvliegroute nemen door de keuze
te maken of je alleen de directe kosten of ook alle indirecte
kosten tot de marginale kosten rekent. Is het voor de
woordvoerder van de VVD duidelijk om welke kosten het
gaat? Zijn het vooral de directe kosten of zijn het de directe
en indirecte kosten die daartoe moeten worden gerekend?
De heer Veldman (VVD):
Zoals het in de wet staat, gaat het volgens mij om de directe
kosten. Zodra je allerlei indirecte kosten gaat meerekenen,

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

ga je ervan uit dat de overheid zelf informatie gaat bewerken
en dat is niet de bedoeling. In de wet wordt ook niet uitgegaan van het bewerken van informatie, zodat je bewerkte
informatie kunt aanleveren bij een hergebruiker. Het gaat
om de platte data, de platte informatie die openbaar is en
die je kunt hergebruiken. Als wij allerlei datasets gaan herbewerken naar een bepaald product, zijn wij de markt aan
het verstoren. Het gaat om de platte sets van data; die
moeten uiteraard wel machinaal leesbaar en gestandaardiseerd zijn. Dat soort dingen moet je uiteraard doen en volgens mij gebeurt dat nu ook bij een aantal departementen.
Mijn constatering is alleen dat dit nu versnipperd gebeurt
en ik wil dat we dit op een betere manier gaan doen.
De heer Schouw (D66):
Ik sta er nog even bij stil, omdat ik denk dat het goed is dat
de minister daar dadelijk het ultieme ei over legt. Ik kan mij
op zichzelf wel kan voorstellen dat het gaat om de directe
kosten. Via de woordvoerder van de VVD vraag ik dan aan
de minister om dat verder uit te pellen en toe te lichten.
Waar beginnen de directe kosten en waar eindigen ze?
De heer Veldman (VVD):
Dat lijkt mij een prima vraag om via mij aan de minister te
stellen.

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Voorzitter. Als laatste spreker heb ik de meeste onderwerpen al voorbij horen komen. Ik zal proberen de belangrijkste
punten voor de PvdA naar voren te brengen, maar ik zal
helaas niet kunnen voorkomen dat ik af en toe in herhaling
verval.
Dat ik de minister al lang aanspoor om meer werk te maken
van open data, merkt hij volgens mij met enige regelmaat.
Ik geloof echt dat gegevens die door of namens de overheid
verzameld worden, van grote waarde kunnen zijn, ook voor
diezelfde overheid. Dat die gedachte niet alleen bij mij leeft,
maar ook bij de Algemene Rekenkamer en Saskia Stuiveling
in het bijzonder, sterkt mij in de gedachte dat wij op de
goede weg zijn. Het gaat om veel meer dan alleen de uitvoering van het beleid; ook de samenleving kan deze
gegevens gebruiken om slimmere keuzes te maken, beter
geïnformeerd te zijn, handiger de weg te vinden, kortom:
het leven makkelijker en aangenamer te maken. Daarom
dring ik er ook op aan dat de beschikbare data beschikbaar
worden gesteld via internet en open licenties, zodat deze
vervolgens in alle vrijheid bewerkt en hergebruikt kunnen
worden. Daar boekt de overheid vooruitgang in, maar het
gaat mij nog niet snel genoeg. Er zijn nog steeds databestanden niet vindbaar omdat links bijvoorbeeld niet werken.
Dat is heel knullig en blijkt ook maar moeilijk uit te bannen.
Daarnaast zijn er ministeries die nog op een flinke berg
gegevens zitten waarvan ze niet helemaal lijken te weten
hoe ze die openbaar beschikbaar moeten maken. Daarvoor
is het wettelijk kader, dat grotendeels eigenlijk al bestond,
een mooie duw in de rug, maar het gaat mij om het resultaat, om dat portaal met open data. Op data.overheid.nl
staan op dit moment 6.492 datasets. Ik lees dat er daarvan
2.724 een open licentie hebben en 3.768 een andere licentie.
Graag hoor ik van de minister wat het verschil hiertussen

3 juni 2015
TK 91

91-6-6

is. Kunnen deze dan ook makkelijk bewerkt worden? Wat
is het verschil tussen de datasets met open licentie en de
datasets met een andere licentie? Waar zit het verschil in?
Ik heb ook nog enige vragen over de termijnen en kosten
van verstrekking. Mijn ideaal zou zijn dat er een directe
verstrekking is voor open data. Daarnaast is veel informatie
direct beschikbaar en daardoor in principe ook direct
leverbaar. Wat wordt er nu gedaan om de maximale termijn
van acht weken zo vaak mogelijk te voorkomen? Bij kleine
organisaties kan ik mij deze termijn nog voorstellen, maar
vaak lijkt die mij echt onnodig. Graag krijg ik hierop een
reactie van de minister.
Het Kadaster, de Kamer van Koophandel, de RDW en culturele instellingen mogen meer kosten in rekening brengen
dan alleen de marginale kosten voor verstrekking omdat
zij voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de verstrekking
van gegevens. Het zijn echter wel publieke databases,
waarvoor de toegang zo groot mogelijk zou moeten zijn.
Onnodig hoge kosten leiden tot minder groot maatschappelijk voordeel. Graag hoor ik van de minister welk toekomstperspectief voor open data hij hier ziet.

De heer Bosma (PVV):
Voorzitter. Ik wilde beginnen met te zeggen dat de Partij
voor de Vrijheid toch weer het laatste woord heeft, maar ik
begrijp dat er nog een laatste spreker is. Dat houdt het
spannend.
Inhoudelijk sluit ik mij aan bij de inbreng van de heer Van
Raak. Ik wil echter nog een paar kleine puntjes maken. Ik
heb sowieso de vraag waarom deze wet er is. We hebben
gewoon de WOB. Daarin wordt al heel veel geregeld. Je
kunt erover nadenken om die wet aan te scherpen en
sommigen doen dat ook. In ieder geval bestaat de WOB en
functioneert hij ook. Ik begrijp dat het antwoord op mijn
vraag luidt dat het van Brussel moet, dus we gaan dat maar
weer doen. Volgens mij is dat de zoveelste aantasting van
de democratie. Zo spraken wij vorige week over het energielabel, waar niemand in de Kamer zin in heeft; we doen
het echter toch, omdat het moet van Brussel. Ik stel het
maar even vast. Uitgangspunt moet natuurlijk zijn dat de
overheidsinformatie openbaar is. Het is prima dat die
informatie ontsloten wordt, maar dat moet wel tegen zo
laag mogelijke kosten gebeuren. Ik laat nu even in het
midden of dat marginale kosten zijn, dan wel dat wij die
eBid-achtig berekenen.
In de papieren die de minister ons stuurde, wordt gesproken
over nieuwe producten. Dat vind ik interessant. Wij spraken
in het interruptiedebatje al even over kosten. Je neemt iets
af en je betaalt daar iets voor. Je kunt je afvragen hoeveel
je dan moet betalen. Betaal je voor de fotokopietjes of voor
het kopiëren van de dataset? Dit is interessant voer voor
MBA's of mensen die bedrijfskunde hebben gestudeerd.
Over die tak van sport wil ik het verder niet hebben. In elk
geval gaan de datasets over de schutting tegen een bepaald
bedrag en degene die deze informatie koopt, doet daar
vervolgens iets mee. Het laatste vind ik veel interessanter
dan de kosten.
Hoe gaat het dan verder? Ik geef een voorbeeld. Buienradar
schaft iets aan wat van de overheid is, waar de belastingbetaler voor betaald heeft. Stel dat Buienradar er €100 voor

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

betaalt en er vervolgens 10 miljoen aan verdient, krijgen
de belastingbetalers daar nog iets van terug? Zeggen wij
dat de marginale kosten zijn voldaan en dat daarmee de
kous af is, of gaan wij slim onderhandelen en pakt de
minister 10% van de winst? Of zegt Buienradar: ho ho, de
belastingbetaler heeft al betaald, wij hebben voldaan aan
de marginale kosten voor de fotokopietjes en de datasets?
Hoe gaat het verder met de opbrengst? Dat vind ik een
interessante en ook zeer relevante vraag, omdat data zeer
interessant zijn voor heel veel partijen. Denk eens aan al
de informatie die wordt verzameld door de gemeenten of
clubs die daaromheen zitten, zoals de UWV's. Die weten
heel veel van hun cliënten, bijvoorbeeld hun opleidingsniveau. Denk ook eens aan alle clubs die werkzaam zijn op
het terrein van de zorg. Ook die weten heel veel. Ik doel nu
niet zozeer op privacygevoelige informatie — het is bijna
strafbaar om te verkopen dat Jantje of Pietje een bepaalde
ziekte heeft of daar vatbaar voor is — maar meer op het
aan elkaar koppelen van allerlei bestanden, die vervolgens
verkocht worden. Daarmee kun je waanzinnig veel geld
verdienen; elke marketingman pleegt daar zo ongeveer een
moord voor. Wat gebeurt daarmee? Zijn er mooie deals
gesloten met zulke organisaties en kunnen wij achteraf,
nadat sommige mensen daar heel veel aan verdiend hebben, daarvan nog iets terugkrijgen?
Ik snap dat deze wet een uitbreiding naar de semipublieke
instellingen behelst. Musea, bibliotheken en archieven
worden genoemd. Geldt de wet ook voor aanverwante
semipublieke instellingen zoals woningcorporaties of de
publieke omroep? De programmagegevens vormen een
dossier waarover al 25 jaar wordt gesproken. Er zijn
mediawoordvoerders die de initiatiefwet van de heer Bakker
en mevrouw Örgü hebben overgenomen en inmiddels al
met pensioen zijn. Is dat nu ook geregeld? Ook dat is
informatie van de overheid. Ook daarbij was er een enorme
discussie over kosten. Ook toen ging het volgens de
publieke omroep niet alleen over het fotokopiëren. Het ging
er ook om dat de publieke omroep al die programma's
samenbundelden, waarvoor miljoenen betaald moesten
worden. Dat is toch pikant. Is dat nu ook geregeld?
Er wordt zoals gezegd gesproken over nieuwe producten.
Welke producten zouden dat kunnen zijn? Is dat gelimiteerd?
Volgens mij niet. Ook lees ik het woord "welvaartsverhogend". Er wordt dus blijkbaar flink verdiend. Ik ben heel erg
benieuwd hoeveel er verdiend zal worden en door wie, en
of de opbrengst hoofdelijk zal worden omgeslagen.
De voorzitter:
Mijnheer Bosma, het is heel knap van u, want u sloot zich
aan bij de inbreng van de SP en die volgt nu. Ik geef alsnog
het woord aan de heer Van Raak.

De heer Van Raak (SP):
Linkse jongens daar bij de PVV!
Voorzitter. De SP is voor echte ondernemers. De overheid
genereert ontzettend veel informatie. Die informatie kan
door de ondernemers gebruikt worden — de heer Veldman
zei het al — om ontzettend veel winst te maken. Hij sprak
over honderden miljarden.

3 juni 2015
TK 91

91-6-7

Wij bespreken vandaag een richtlijn uit Europa. En als er
een richtlijn uit Europa komt, moeten we altijd een beetje
voorzichtig zijn, want meestal gaat dat dan de belastingbetaler heel veel geld kosten. De richtlijn behelst dat overheidsorganisaties, instellingen belast met een publieke taak,
informatie voor niets, althans tegen marginale kosten,
moeten aanbieden. Ik ben heel benieuwd of "marginale
kosten" ook "kostendekkend" betekent. Is dat altijd kostendekkend? Anders krijg je natuurlijk de rare situatie dat
ondernemers winst gaan maken, gaan investeren en geld
gaan verdienen, en dat dat betaald wordt door de belastingbetaler, omdat allerlei instellingen, waaronder bijvoorbeeld
kleine culturele instellingen, kosten moeten maken om die
informatie te leveren.
Ik lees dat ook een beetje in de stukken. De minister zegt:
als er niet voldoende dekking is, moet er door instellingen
naar een alternatieve dekking gezocht worden. De minister
denkt daarbij aan bijvoorbeeld een ophoging van de registratietarieven. Kunnen we hier afspreken dat het informatie
leveren door met een publieke taak belaste instellingen,
zeg maar overheden, de burger niets extra's zal kosten? We
moeten ondernemerschap, zeker echte ondernemers, zeer
steunen, maar de gebraden haantjes hoeven natuurlijk niet
gratis in de mond vliegen.
Het verraste mij enigszins dat deze Wet hergebruik van
overheidsinformatie voorligt. Ik was ook wat verrast over
de indiening van de Wet voorkomen misbruik Wob. Ik stond
hier immers een tijdje geleden al om mijn inbreng in eerste
termijn te leveren bij de behandeling van het initiatiefvoorstel Wet open overheid van mevrouw Voortman en de heer
Schouw. Daar zag ik die punten ook allemaal in terugkomen.
We hebben in Nederland de goede gewoonte dat als de
Kamer een initiatief neemt, de regering terughoudend is.
Is "terughoudend" het indienen van twee wetsvoorstellen
gedurende een wetgevingsprocedure voor een initiatiefwet
vanuit de Kamer? De vraag is dus eigenlijk: waarom worden
die twee wetsvoorstellen ingediend? Waarom nu? Waarom
wordt het niet gewoon in het initiatiefwetsvoorstel geregeld? De heer Schouw en mevrouw Voortman hebben dat
aanbod al gedaan. De voorzitter heeft al gezegd dat we het
dan misschien ook wel snel kunnen behandelen. Waarom
moeten we nu drie wetten in plaats van één wet behandelen, vooral ook omdat ik zie dat er nu weer allemaal amendementen worden ingediend om alles weer een beetje in
elkaar te weven, uit elkaar te halen en op elkaar te passen?
Is dat dan allemaal wel handig?
Als je het hebt over publieke taken, heb je ook altijd te
maken met het feit dat tegenwoordig steeds minder duidelijk is wat wel en niet publiek is. Zo las ik tot mijn verrassing
dat woningcorporaties niet te bestempelen zijn als een "met
een publieke taak belaste instelling". Kan de minister dat
uitleggen? Waarom zijn deze instellingen niet te bestempelen als een met een publieke taak belaste instelling?
De voorzitter:
Daarmee is er een einde gekomen aan de eerste termijn
van de Kamer. De minister gaat al staan, waarmee hij aangeeft direct over te kunnen gaan tot zijn reactie in eerste
termijn.

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

Minister Plasterk:
Voorzitter. Het onderwerp openheid en openbaarheid is
een heel breed onderwerp. Het blijkt veel raakvlakken met
allerlei andere terreinen en wetten te hebben. Ik zal proberen om bij de start van mijn beantwoording te focussen op
wat hier nu voorligt. Het gaat om de implementatie van een
Europese richtlijn. Die implementatie is voor de lidstaten
verplicht. Er zit ook een termijn aan. Het is de bedoeling
dat de richtlijn voor 18 juli wordt geïmplementeerd. Dat zal
dus nog krap worden. Maar goed, we gaan daar in ieder
geval ons best voor doen.
Ik krijg nu wat informatie van de bode aangereikt, maar dat
is te laat. Volgende keer!
De algemene beleidslijn van het kabinet, die hier in de
Kamer ook al vaker besproken is, is om een richtlijn te
implementeren zonder nationale kop. We gaan dus niet bij
elke gelegenheid zeggen: we doen wat Europa vraagt en
we doen daar nog een schepje bovenop. We implementeren
waar mogelijk een-op-een datgene wat voortvloeit uit een
Europese richtlijn. Het gaat bij deze richtlijn om het hergebruik, om het op verzoek beschikbaar stellen van reeds
eerder openbaar gemaakte informatie. Dat onderscheidt
zich van andere onderdelen van het beleid op het gebied
van openheid en openbaarheid in tweeërlei zin. Bij de Wet
openbaarheid van bestuur kan een burger of organisatie
aanspraak maken op inzage in informatie die nog niet eerder
openbaar was.
Iets anders is het beleid — en ik kom daar zo nog op terug
— op het gebied van de open overheid. De doelstelling is
hierbij om zo veel mogelijk data uit eigener beweging,
spontaan, onmiddellijk publiek te maken, dus daar gebeurt
dat niet op verzoek. Dat is een veel groter terrein en ik zal
daar zo nog nader op ingaan. Ik heb het voornemen om
daarop buitengewoon actief te zijn de komende maanden
en jaren. Het gaat hier niet om het grote onderwerp van
open overheid en ook niet om het veranderen van de Wet
openbaarheid van bestuur. Het gaat hier alleen om het op
verzoek openbaar maken van informatie die al eerder
openbaar, dus beschikbaar, was gemaakt. Ook gaat het
over de juiste vorm, bijvoorbeeld niet met fotokopietjes
want dan heb je er meestal nog niets aan, maar in de vorm
van spreadsheets. Hierop kunnen mensen ook alle bewerkingen loslaten die ze erop zouden willen kunnen loslaten.
Voordat ik nader op de onderwerpen inga, haal ik er meteen
het kostenaspect bij. Dat is van direct belang. De gedachte
is als volgt. Publieke of semipublieke instellingen hebben
om wat voor reden dan ook eerder informatie vergaard. De
kosten voor het vergaren zijn al gemaakt. Die informatie is
er en er is al eerder aangemerkt dat dat in principe openbare
informatie is. De kosten die men dan vervolgens nog mag
doorberekenen, hier aangeduid als marginale kosten, zijn
alle kosten die voortvloeien uit het feit dat men het vervolgens ter beschikking stelt. In de richting van mevrouw
Keijzer: dat is niet alleen het fotokopietje. Ik denk sowieso
dat het niet de vorm van een fotokopietje zou moeten hebben. Dit zijn de extra kosten die met een publieke taak
belaste instelling moet maken, om zo'n verstrekking te doen,
naar aanleiding van een verzoek.

3 juni 2015
TK 91

91-6-8

De heer Van Raak (SP):
Hartelijk dank. Dat is redelijk helder, maar een aantal
instellingen moet nu ook investeringen gaan doen, extra
investeringen om het beschikbaar te maken, zeker om het
digitaal beschikbaar te maken, en zeker om het digitaal
beschikbaar te maken voor iedereen. Mogen zij de extra
kosten die de instellingen nu moeten doen, doorberekenen?

Minister Plasterk:
Volgens mij zijn wij het eens. Dat betekent dat de kosten
die zijn gemaakt voor het verzamelen of het produceren
van die informatie, zoals infrastructuur, archivering en
helpdesk, niet mogen worden doorberekend, maar de kosten om die informatie vervolgens beschikbaar te stellen
wel.

Minister Plasterk:
Strikt genomen: als zij kosten moeten maken die ze anders
niet zouden hebben gemaakt — als ze informatie niet voor
hergebruik beschikbaar hadden hoeven te maken — dan
mogen zij die kosten doorberekenen. Tegelijkertijd denk ik
wel dat een organisatie er verstandig aan doet om haar
gegevensbestanden zo in te richten dat ze zo veel mogelijk
openbaar kunnen worden gemaakt. We komen binnenkort
inderdaad met een heel beleidsplan voor de open overheid.
Daarbij is het uitgangspunt dat het op verzoek openbaar
maken niet meer nodig is. Wij denken nog in het beeld van
de overheid die data vergaart en die in een kast zet, en dat
er dan iemand komt die vraagt: mag ik informatie uit die
kast? Maar idealiter ga je naar een situatie waarin die kast
de openbaarheid is. De data worden dan op zo'n manier
vergaard dat al die instanties daarbij in hun achterhoofd
hebben dat ze die informatie vervolgens onmiddellijk
publiek kunnen maken. Zij moeten die ook publiek maken,
want dat is hun taak. Ik denk dat investeringen die zijn
gedaan in het op een geordende manier vergaren en
beschikbaar maken van data, goede investeringen zijn. Die
vloeien ook voort uit de kerntaak van dergelijke instellingen.

De heer Schouw (D66):
Even als boekhouders onder elkaar: dan gaat het alleen om
de directe kosten die worden toegerekend en niet om de
indirecte kosten.

De heer Van Raak (SP):
Laten we dan met zijn allen afspreken dat ze die investeringen kunnen doorberekenen, zodat de belastingbetaler niet
hoeft te betalen voor het feit dat ondernemers winst maken
met onze gegevens.
Minister Plasterk:
Ik denk overigens dat in deze vraag een aanname zit waar
ik grote afstand van wil nemen. Ik denk dat het fantastisch
is als ondernemers creatief zijn en van alles weten te doen
met die informatie, die toch al was vergaard. Wellicht wil
de consument daar ook aan meebetalen. Denk aan
TomTom. Voor zijn uitvinding maakt TomTom gebruik van
publieke informatie over het wegennet. Die informatie wordt
op een slimme manier beschikbaar gemaakt. Inmiddels heb
je weer andere manieren om een en ander te doen en heeft
iedereen het op zijn telefoon, maar TomTom is jarenlang
een buitengewoon succesvol Nederlands bedrijf geweest.
Dat succes was gebaseerd op publieke informatie die op
een slimme manier beschikbaar werd gemaakt. Waarschijnlijk is de winst van dat bedrijf veel groter geweest dan de
kosten die misschien eerder zijn gemaakt om die informatie
te vergaren.
De heer Van Raak (SP):
Daar ben ik het van harte mee eens, maar het gaat er mij
om dat instellingen de investeringen ze nu moeten doen
voor het aanleveren, kunnen doorberekenen. Dan vind ik
het prima. Ik ben dol op echte ondernemers. Ik ben nog
doller op een ondernemende overheid, maar daar kom ik
straks op terug.

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

Minister Plasterk:
De heer Schouw moet dan toch even toelichten — ook al
zijn we boekhouders onder elkaar — wat hij onder indirecte
kosten verstaat.
De heer Schouw (D66):
Dat zijn gas, licht en verwarming en de kosten die de
minister voor mijn interruptie zelf ook al opsomde.
Minister Plasterk:
Het zijn twee verschillende dingen. Ik neem aan dat instellingen het licht ook aan hebben als ze niet iets openbaar
zouden maken. Deze kosten mag je inderdaad niet doorberekenen. Het gaat echt om de meerkosten die voortvloeien
uit het herbeschikbaar maken van die informatie. De kosten
die zijn gemaakt voor het verzamelen of produceren van
die informatie, zoals infrastructuur, archivering en helpdesk,
zijn kosten die een organisatie maakt om informatie te
genereren. Die zou je ook maken als je niet door deze
richtlijn of door de wet werd gedwongen om die informatie
opnieuw ter beschikking te stellen.
De heer Schouw (D66):
Boekhouders zijn niet altijd heel precies, maar mij lijkt dat
dit grosso modo neerkomt op de directe kosten.
Minister Plasterk:
Ik heb getracht onderscheid aan te brengen tussen het
belangrijke beleidsterrein van de open overheid en de Wet
openbaarheid van bestuur. De reden om dit in een aparte
wet onder te brengen, is ten eerste omdat het een implementatie is van een Europese richtlijn. Ten tweede is het
ook het nadrukkelijke advies van de Raad van State om dit
in een aparte wet onder te brengen. Daarnaast is gevraagd
of er een wet is om misbruik van de WOB tegen te gaan.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft gevraagd
om dit zo snel mogelijk in gang te zetten en daar is dan ook
vaart mee gemaakt. Ten slotte is er de initiatiefwet van
mevrouw Voortman, waarvan de behandeling in de Kamer
voorligt. Die initiatiefwet gaat over de Wet openbaarheid
van bestuur, maar in de ogen van mevrouw Voortman is
het een moderne en ook verdergaande versie daarvan en
regelt deze dat mensen nog niet openbare informatie kunnen opvragen.

3 juni 2015
TK 91

91-6-9

De heer Schouw (D66):
Ik wil het nog even hebben over het punt van de hoffelijkheid dat door de heer Van Raak naar voren is gebracht. Het
gevoelen in de Kamer is dat het niet heel erg chic is dat, als
er een initiatiefwet in deze Kamer ligt, het kabinet dan op
een onderdeeltje met een eigen wet komt. Ik ben benieuwd
of het kabinet die opvatting van de Kamer deelt.
Minister Plasterk:
Laat ik allereerst mijzelf corrigeren. Ik sprak net over de wet
van mevrouw Voortman, maar het is de wet van mevrouw
Voortman en de heer Schouw samen. Er zijn twee redenen
om dit nu toch bij aparte wet te regelen. De eerste reden is
dat we de Europese richtlijn moeten implementeren voor
half juli. Dat was ook het advies van de Raad van State. Ten
slotte, dat is inmiddels een derde reden, gaat de Wet open
overheid ten principale over iets anders. Het gaat daarbij
niet om het opnieuw beschikbaar maken van reeds openbare informatie, maar om het uitbreiden van de mogelijkheden voor burgers en organisaties om informatie, die nu
bij de overheid berust, openbaar te laten worden. Met alle
respect voor het initiatief dat voorligt, lijkt dat mij een goede
reden om deze wet vast te stellen en daarna tot behandeling
van de wet open overheid over te gaan.
De heer Schouw (D66):
Mevrouw Voortman moet daar zo dadelijk maar iets over
zeggen, maar ik wil daaroverheen stappen. Mijn opmerking
ging meer over dat andere wetje, de Wet dwangsom, want
die heeft natuurlijk wel een een-op-eenrelatie met de initiatiefwet van mevrouw Voortman. Erkent het kabinet de hoffelijkheidsregel dat we er alles aan moeten doen om eerst
die wet te behandelen in deze Kamer en pas daarna, als dat
eventueel nog noodzakelijk is, een apart wetje van het
kabinet, dat eigenlijk een-op-een onderdeel is van die initiatiefwet?
Minister Plasterk:
Dat is niet de wet die hier voorligt. Dat is een andere wet
om het misbruik van de Wet openbaarheid van bestuur
tegen te gaan. Ik erken dat die ook een onderdeel is van de
initiatiefwet die voorligt. Tegelijkertijd is die initiatiefwet
niet op voorhand onbetwist, terwijl een wet om misbruik
tegen te gaan dat wel lijkt te zijn. Bovendien heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten er met klem bij mij op
aangedrongen dat misbruik zo snel mogelijk te laten stoppen. In zijn algemeenheid zou je wachten totdat de initiatiefwet hier uitgebreid is behandeld, maar er zijn inhoudelijk
goede redenen om dit overigens waardevolle element uit
de initiatiefwet, apart en met voorrang te behandelen. Ik
neem aan dat die wet niet heel discutabel zal zijn.

Mijn vraag aan de minister, de vraag die de heer Schouw
net ook heeft gesteld, is of hij er met ons alles aan wil doen
om dat wetsvoorstel zo snel mogelijk te behandelen. Dan
zijn wij in één keer klaar.
Minister Plasterk:
Ik heb zojuist toegegeven dat het daarvan een onderdeel
is. Inderdaad, het initiatiefwetsvoorstel uit de Kamer gaat
verder en bevat ook het element van het tegengaan van
misbruik. Wij zijn nog niet toe aan de behandeling door het
kabinet van het initiatiefwetsvoorstel en het formuleren van
de opvatting van het kabinet daarover. Ik ben er niet op
voorhand van overtuigd dat dit wetsvoorstel zonder veel
debat door de Kamer in den brede zal worden aanvaard.
Dat zal echt moeten blijken, terwijl het tegengaan van misbruik wel urgent is. Er is ook door de gemeenten gevraagd
om dit zo snel mogelijk te regelen. Dat is de reden waarom
ik zeg dat ik deze ene krent toch uit de pap zou willen halen.
Nogmaals, niet omdat ik het zo graag wil, maar omdat ik
denk dat wij het misbruik zo snel mogelijk moeten stoppen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
De vraag van de heer Van Raak was of het kabinet dan niet
juist wat terughoudender zou moeten zijn. Ik deel overigens
niet het standpunt van de minister dat het ene aspect
urgenter zou zijn dan het andere. Dat zou dan eerst nog
moeten worden onderbouwd. Volgens mij zou het het slimst
zijn om te zeggen: wij willen het misbruik aanpakken en wij
willen meer transparantie. Dat kan met het wetsvoorstel
over de open overheid. Wij moeten er met zijn allen voor
zorgen dat dit wetsvoorstel snel wordt behandeld.
Minister Plasterk:
Ik heb niet geprobeerd te zeggen dat het een urgenter is
dan het ander. Ik heb de indruk dat het ene urgent is en
onbetwist. Het ander is wellicht ook urgent, maar daarvan
zal toch nog even moeten blijken hoe breed de steun daarvoor in de Kamer is. Omdat het om een ingrijpende verbouwing van de Wet openbaarheid van bestuur gaat, lijkt het
mij zomaar dat dit niet een hamerstuk zal blijken te zijn.
Nogmaals, ik geef toe dat je vanuit de politesse wilt proberen om zo min mogelijk vooruit te lopen op onderdelen van
initiatiefwetsvoorstellen. Maar inhoudelijk en vanuit de
gemeenten gedacht is er een goede reden om dit ene
wetsvoorstel — het is een klein wetje — nu spoedig te
behandelen. Ik hoop dat dit zal gaan gebeuren. Dat is niet
dit wetsvoorstel.
De voorzitter:
Dat begrijp ik.

Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Het wetsvoorstel dat vandaag voorligt betreft de implementatie van een Europese richtlijn. Daar is inderdaad relatief
weinig discussie over. De minister zei dat het wetsvoorstel
van mevrouw Voortman en de heer Schouw vooral gaat
over het actief openbaar maken van de informatie. Dat is
waar, maar het voorstel gaat ook over het aanpakken van
misbruik. Als de minister zegt dat ons wetsvoorstel alleen
gaat over het openbaarheidsaspect, vind ik dat hij geen
recht doet aan de gebalanceerdheid van ons wetsvoorstel.

Minister Plasterk:
Ik heb zojuist gezegd dat het onderwerp open data een veel
groter onderwerp is. Mevrouw Oosenbrug en anderen
spraken daarover. Ik onderschrijf volledig het grote belang
daarvan. De overheid en de semioverheid zitten op grote
datasets, die wellicht met goede redenen zijn vergaard.
Vaak is het juist de combinatie van beide die buitengewoon
waardevol kan zijn. Daarbij speelt ook het visualiseren van
de data een grote rol. Dat is een beetje mijn oude vak. Als
je op een slimme manier, met goede kleurcodes of goede

Tweede Kamer

3 juni 2015
TK 91

Regels hergebruik overheidsinformatie

91-6-10

graphics, die data inzichtelijk weet te maken, kun je er
opeens patronen in herkennen die je niet zou zien dan
wanneer je alleen met tabellen voor je zou zitten. Op een
goede manier visualiseren is een vak apart, zeker om het
op een gebruikersvriendelijke manier te doen, dus met
slimme apps. Dat is een groeiend terrein. Ik zie daar veel
potentieel in. Juist voor Nederland, een land dat zowel op
het gebied van graphics als op het gebied van gegevensverwerking en creativiteit veel heeft gepresteerd, is dit een
buitengewoon belangrijk terrein.
Ik kom nog deze maand met een eerste top-down inventarisatie van wat er op het gebied van open datasets bij de
verschillende departementen is te vinden. Na de zomer
kom ik met een nationale opendata-agenda. Daar is een
afkorting voor: NODA. Daarin zal ik in ieder geval in beeld
brengen welke datasets van departementen met voorrang
beschikbaar gesteld zouden kunnen worden. Ik wil daarin
ook vraaggestuurd kijken, in de trant van: wat zou maatschappelijk wenselijk zijn? Wij kijken dan niet alleen naar
wat er ligt, maar bezien ook wat nuttig zou zijn om boven
tafel te krijgen. Ik zal daarin rapporteren over een initiatief
dat minister Dijsselbloem van Financiën en ik hebben
genomen. Ik vond de top-down inventarisatie van datasets
niet snel genoeg gaan. Daarom hebben wij een programma
opgesteld met rijkstrainees. Wij hebben tegen hen gezegd:
ga nu eens bij de rijksoverheid in de breedte van onderop
kijken waar jullie tegen aanlopen. Vorige week is er een
rapportage verschenen van die trainees. Zij kwamen met
een aantal suggesties. Er zijn bokalen uitgereikt aan de
beste trainees. Wij proberen dus ook bottom-up — als ik
dat modieuze woord mag gebruiken — dus van onderop
informatie te vergaren. Daarover zal ik rapporteren.
Ik zal ten slotte natuurlijk ook rapporteren over de uitvoering
van de aangenomen motie van mevrouw Oosenbrug en
mevrouw Voortman over het actief openbaar maken van
onderzoeksrapporten. Ik zal daarop dus na de zomer
terugkomen. Waarmee ik maar wil zeggen dat het onderwerp van de open overheid veel verder gaat dan deze
richtlijn van Europa en dat het de volle aandacht heeft.
De heer Van Raak (SP):
Met een aantal slimme, creatieve bewerking is met die
overheidsinformatie dus echt goud geld te verdienen.
Minister Plasterk:
Zo is dat.
De heer Van Raak (SP):
Fantastisch! Waarom doet de overheid daar eigenlijk zelf
zo weinig mee?
Minister Plasterk:
Nou ja, we kunnen daarover een lang debat met elkaar gaan
voeren. Ik weet dat de heer Van Raak een gepromoveerd
filosoof is. Wat is een overheidstaak en wat niet? Dit zijn
gegevensbestanden die kennelijk als onderdeel van de
publieke taak zijn vergaard en geordend. Wij vinden dat het
een overheidstaak is — ik meen dat daarvoor brede steun
is — om die gegevens vervolgens op een zo goed mogelijke
manier publiek beschikbaar te maken, opdat men daarmee

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

vervolgens in de markt kan doen wat men wil. Ik zou dus
zeggen: dit is zogenaamde precompetitieve informatie. Het
gaat daarbij om informatie die niet vergaard is met de
bedoeling om er geld mee te verdienen. In die zin zou je
het kunnen vergelijken met de kaart van de sterren aan de
hemel, de wereldkaart of — ik kom even op mijn oude
vakgebied — de kennis van het menselijk DNA. Over het
laatste is een lang debat gevoerd, maar uiteindelijk is het
precompetitieve informatie geworden. Iedereen kan bij die
informatie, zonder password, zonder kosten en zonder
patenten. Vervolgens kan op basis van die informatie elke
ondernemer zijn werk gaan doen. Hij kan zeggen: als ik nu
dit en dit doe, heb ik opeens een nieuw medicijn ontdekt.
Hij kan daar dan een patent op vragen en daarmee aan de
gang gaan. Dat geldt voor andere datasets in andere contexten ook. Het zou daarbij inderdaad best zo kunnen zijn
dat de winst die uiteindelijk wordt gemaakt, groter is dan
het bedrag dat de overheid ooit heeft geïnvesteerd om die
primaire data te genereren.
De heer Van Raak (SP):
Ik ben het helemaal eens met het beschikbaar stellen van
die informatie, hoor. Het is namelijk ónze informatie. Ik ben
volksvertegenwoordiger. Het volk heeft voor het vergaren
van die informatie betaald. Het zijn onze spullen, dus ik wil
er ook graag toegang toe hebben. Het is dus goed dat de
minister dit allemaal gaat doen, met open source en toegankelijkheid.
Minister Plasterk:
Ja.
De heer Van Raak (SP):
Maar een overheid mag toch zelf ook innovatief en creatief
zijn? Dat is toch niet verboden? Het is toch niet zo dat een
overheid alleen maar data mag genereren? De overheid
mag toch met die data ook dingen gaan doen? Ik zou dus
heel graag een programma hiervoor van de overheid zien.
Laat dit niet aan ondernemers over. Echte ondernemers
gaat hiermee wel aan de slag, maar waarom gaat de overheid er zelf niet mee aan de slag? Dat kan maatschappelijke
winst opleveren, maar misschien levert het ook nog wel
financiële winst op. Dat scheelt weer belastingen, zou ik
zeggen.
Minister Plasterk:
Misschien is het een schijntegenstelling. Ik sta nu een
voorbeeld te bedenken. Ik meen dat BZK en andere departementen ook wel diverse apps beschikbaar hebben gesteld
om overheidsinformatie inzichtelijk, bruikbaar en toepasbaar
te maken. Ik zei al dat dit echter al snel een filosofisch debat
wordt. Volgens mij moet het primaire doel van de overheid
niet zijn, winst te gaan maken met de informatie die we met
publieke middelen hebben vergaard, tenzij zo'n activiteit
echt samenvalt met een overheidstaak. Er is echter geen
reden om activiteiten die sec gericht zijn op het maken van
winst, niet aan het vrije bedrijfsleven over te laten.
De heer Veldman (VVD):
Ik weet niet of de minister al klaar was met zijn bijdrage
over open data. Wat ik tot nu toe hierover van hem hoor,

3 juni 2015
TK 91

91-6-11

klinkt echter niet heel ambitieus. Ik hoor de minister zeggen
dat hij na de zomer met een opendata-agenda komt. Dat is
dan twee jaar na het actieplan uit 2013. Dat duurt allemaal
wel erg lang. Anderhalf uur voor het begin van dit debat
stuurde de minister ons een brief. In de laatste zin van die
brief staat het volgende. "In het vervolg daarop zal de
daadwerkelijke ontwikkeling in kosten en baten worden
gevolgd, zodat daarover eind 2017 aan uw Kamer kan
worden gerapporteerd." Dat klinkt wel heel ver weg. Ik zou
wat meer ambitie willen zien.
Minister Plasterk:
Volgens mij worden er nu twee verschillende dingen door
elkaar gehaald. Ik heb net gezegd dat ik nog deze maand
met een top-down inventarisatie kom van bestanden die
openbaar zouden kunnen worden gemaakt. Ik heb ook
gezegd dat ik na de zomer — dat is dus ook binnen een paar
maanden — met die nationale opendata-agenda kom. Ik
heb net de ambities daarvan uiteengezet. In de zinsnede in
de brief waarnaar de heer Veldman verwijst, staat dat we,
als we die dingen in gang hebben gezet, vervolgens in de
praktijk zullen moeten zien welke kosten het nou met zich
meebrengt voor publieke en semipublieke instellingen om
dit ook werkelijk te doen. Het is immers inderdaad soms
raden. Er werd net al gevraagd of daarvoor bijvoorbeeld
nieuwe investeringen nodig zijn. Wordt dit niet onderschat?
Dat kun je alleen maar in de praktijk vaststellen. Daarover
heb ik dus gezegd: als we dit twee jaar doen, kunnen we in
2017 een eerste rapportage leveren over de kosten en de
baten die dit in de praktijk met zich meebrengt. Daarop slaat
dus de zinsnede waarop de heer Veldman doelt.

Handelsregister 123 miljoen en de inkomsten uit de verkoop
daarvan 49 miljoen. Daarmee wordt dus 40% van de kosten
gedekt. Als dat niet wordt uitgezonderd van de hoofdregel
in het wetsvoorstel, zou er inderdaad een structureel gat
van 49 miljoen vallen. Dat is nu niet gedekt en het vloeit
ook niet voort uit de richtlijn van Europa. Dat zou inderdaad
een nationale kop betekenen, wat op dit moment niet de
bedoeling van de regering is. Er kan natuurlijk altijd een
besluit worden genomen om het anders te doen, maar dan
zal dat besluit bij gelegenheid ook gedekt moeten worden.
Mevrouw Voortman heeft een aantal amendementen
ingediend. Daar wil ik aan het slot van mijn betoog nog op
komen.
De voorzitter:
Fijn.
Minister Plasterk:
Mevrouw Keijzer heeft nog een paar vragen gesteld over
de voorbereidingen van de culturele instellingen. Er komen
voorbereidingsbijeenkomsten op 18 en 22 juni. Veel culturele instellingen doen overigens al aan open data. Naast
de klassieke culturele instellingen is er inmiddels een hele
community van culturele instellingen die als zodanig wordt
aangeduid. Die community is actief met het verstrekken
van allerlei interessante cultuurdata. Daarmee lopen ze vaak
voorop. Die toepassingen zijn van waarde voor toerisme
en voor onderwijs. Ik wil vooral de Urban Agenda noemen,
waarmee de omgang met de informatie en de leefbaarheid
in de stad zouden kunnen worden verbeterd.

De heer Veldman (VVD):
Nog even concreet over de agenda. Als we die na de zomer
krijgen, ga ik daar dan in lezen wat ik in mijn eerste termijn
inbracht, namelijk dat we eind 2016 klaar zijn, dat de infrastructuur dan staat en dat alle open data die we hebben
actief beschikbaar en bruikbaar zijn voor iedereen die
overheidsinformatie wil hergebruiken om daar commerciële
dingen mee te doen om voor werkgelegenheid te zorgen?
Ik kijk even stiekem naar de heer Van Raak.

Mevrouw Keijzer vroeg of het financieren van culturele
instellingen hierdoor wordt bemoeilijkt. Het antwoord is
dat de reden is dat culturele instellingen meer in rekening
mogen brengen als daar aanleiding voor is. We gaan dat
monitoren en conform de wet zullen we sowieso over drie
jaar evalueren, hoe de specifieke wet die nu voorligt uitpakt.
Culturele instellingen mogen verzoeken afwijzen als
auteursrechten in het geding zijn. Dat speelt natuurlijk
regelmatig in die sector. Dat is de reden dat ze tijd nodig
hebben om dat serieus te bekijken.

Minister Plasterk:
Dat is wel de bedoeling. Als de agenda er ligt, zijn aanvullingen welkom, want we hebben er allemaal belang bij. De
bedoeling is om dat met vaart te gaan uitvoeren, zodat we
in 2017 terugkijkend kunnen zien wat de kosten en baten
zijn.

Minister Plasterk:
De heer Schouw vroeg waarom het Handelsregister hier
niet onder valt. Dat vloeit in ieder geval niet voort uit de
richtlijn dat dat eronder gebracht zou moeten worden. De
Kamer van Koophandel moet een aanzienlijk deel van de
kosten die samenhangen met de publieke taak aangaande
het handelsregister dekken met inkomsten uit de verkoop
van die informatie. Zo bedroegen in het jaar 2014 de kosten
van registratie van verstrekking van informatie uit het

Van wie komt de informatie en is die altijd duidelijk? De
essentie bij hergebruik is dat marktpartijen aan de slag gaan
met overheidsinformatie en daarmee nieuwe dingen doen.
Ik noem visualisaties, analyses, nieuwe combinaties et
cetera. Daarmee voegen ze waarde toe; over die marktactiviteit gaat het. Uiteraard moet de overheid ervoor zorgen
dat de informatie die tot de publieke taak behoort op een
begrijpelijke, toegankelijke manier wordt aangeboden. Dat
ligt ook vast in de wet. Maar door middel van bronvermelding moet altijd duidelijk blijven dat de basisinformatie
afkomstig is van een overheidsinstelling. Dat is ook
gewaarborgd in de Wet markt en overheid. Er is dus een
duidelijk verschil tussen de aard van de inhoudelijke informatie, met bronvermelding en verantwoordelijkheid voor
de overheid, en wat er vervolgens in context mee gebeurt.
Dat is de verantwoordelijkheid van de hergebruiker.
Mevrouw Keijzer stelde een interessante vraag. Hoe zit dat
dan met de EU-instellingen zelf? Het antwoord is dat de
Europese Commissaris een communiqué heeft uitgebracht
over zijn eigen stukken. Dat komt in grote lijnen overeen
met de regels in deze richtlijn. Ik geloof dus dat men in

Tweede Kamer

3 juni 2015
TK 91

De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder.

Regels hergebruik overheidsinformatie

91-6-12

Europa datgene wat men als richtlijn aan de lidstaten oplegt,
ook wel aan zichzelf oplegt. Naar ik aanneem, zal het Europees Parlement daar ook streng op toezien.
Wanneer wordt deze richtlijn een succes? Dat is wanneer
we erin geslaagd zijn om ervoor te zorgen dat het hergebruiken van openbare informatie strijk-en-zet wordt en dat dit
de standaardprocedure wordt.
Mevrouw Oosenbrug vroeg wat er wordt gedaan om ervoor
te zorgen dat de termijn die nu in de wet vastligt, niet
voortdurend helemaal wordt gevuld. We hebben het dan
over vier weken om te besluiten en nog vier weken om het
eventueel uit te stellen, dus acht weken. Laat ik vooropstellen dat zo'n verzoek om openbaarheid altijd voortvarend
moet worden opgepakt. Ik krijg niet systematisch signalen
van trage besluitvorming. Het moet wel zorgvuldig gebeuren. Als intellectueel eigendom in het geding is, moet worden vastgesteld of die informatie openbaar gemaakt kan
worden en dat kan tijd nodig hebben, zoals ik al zei in antwoord op de vraag van mevrouw Keijzer. De termijn in deze
wet is dus niet anders dan de termijn die in eerdere wetten
staat, namelijk vier weken om te besluiten en eventueel vier
weken om te verdagen. Ik hecht eerlijk gezegd nog het
meeste aan die vier weken om te besluiten, want ik denk
dat die termijn ook voor de nieuwe categorie instellingen,
de culturele instellingen, essentieel is om ervoor te zorgen
dat men geen verkeerde dingen doet.
De heer Veldman stelde een vraag over de portals. Zijn er
verschillen tussen de portals en de websites? Ja, die zijn
er, maar niet alle open data die worden gebruikt, dienen
beschikbaar te zijn via data.overheid.nl. Eén portal is echter
wel het uitgangspunt. Waarom doen er nog niet genoeg
gemeenten mee? Zoals bekend hebben we het programma
Digitaal 2017, waarmee we ook proberen om gemeenten
zo veel mogelijk te activeren op dit punt. We vuren ze
daartoe aan, we sporen ze daartoe aan, maar ze hebben
natuurlijk ook een eigen verantwoordelijk. Gemeenten
worden wel begeleid bij het aansluiten op de website
data.overheid.nl.
De heer Bosma vroeg naar de publieke omroep. Daar is de
richtlijn die nu uit Europa komt, nadrukkelijk niet voor
bedoeld. Die wordt daarvan uitgesloten. Datzelfde geldt
voor de woningbouwcorporaties. Als we dat zouden doen,
dan zou dat een eigenstandig besluit van Nederland zijn en
zouden we wel een nationale kop zetten op het Europese
beleid. Daar is het kabinet geen voorstander van.
De heer Bosma stelde een vraag die lijkt op een vraag die
de heer Van Raak stelde. Krijgt de belastingbetaler iets terug
voor zijn geld wanneer we vervolgens particuliere winst
gaan maken met publiek vergaarde informatie? Laat ik aan
wat ik eerder heb gezegd, toevoegen dat de belastingbetaler
natuurlijk ook de consument is die vervolgens gebruikmaakt
van die informatie. Hij is ook degene die zegt: ik vind het
eigenlijk handig zo'n app die de restaurants die thuisbezorgen — dat is natuurlijk private informatie — combineert
met de postcode-informatie die publiek is. Dan heb je een
site waarop je alleen maar hoeft aan te geven wat je wilt
eten en krijg je, naar aanleiding van de smaak die je toevallig hebt, te horen wat de dichtstbijzijnde pizzeria of Thai is.
Je kunt dan zeggen dat de informatie over het postcodegebied ooit publiek betaalde informatie is geweest, maar het
is dan natuurlijk ook de consument die zegt: nou, ik heb

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

daar wel wat voor over. Ik geloof overigens dat dergelijke
toepassingen geen geld kosten, om misverstanden te
voorkomen. Ik verzin er zomaar een die ik onlangs heb
gebruikt. Er kan dus veel toegevoegde waarde zijn waar
consumenten ook geld voor overhebben.
De heer Bosma (PVV):
Volgens mij is die mijnheer van thuisbezorgd.nl inmiddels
een van rijkste ondernemers van Nederland.
Minister Plasterk:
Is dat erg?
De heer Bosma (PVV):
Nee, integendeel, dat is hem wel gegund. Hij doet dat met
informatie waar wij als belastingbetalers geld in hebben
gestoken; wij steken als belastingbetalers geld in van alles.
Een hoop dingen mislukken ook. Dat gebeurt gewoon. Als
mensen met dingen waarvoor wij hebben betaald heel veel
geld gaan verdienen, is het interessant dat de overheid —
en daarmee wij met z'n allen — daarvan kan meeprofiteren.
Ik weet niet wat het verdienmodel is van buienradar.nl —
ik denk dat ze geld verdienen via de advertenties op de site
— maar volgens mij loopt die site als een trein en kan er
veel geld mee worden verdiend. Wij hebben betaald voor
het via de KNMI bijeenschrapen van die informatie en nu
worden heel veel mensen daar multimiljonair van. Wat is
een verdienmodel zodat de overheid daar een graantje van
mee kan pikken?
Minister Plasterk:
Dat is een uiterst socialistisch standpunt van de heer Bosma.
De heer Bosma (PVV):
Uiterst commercieel!
Minister Plasterk:
Neem nu thuisbezorgd.nl, want daar duidde ik zojuist op.
Die website gebruikt voor een deel publieke informatie, de
postcode, en combineert dat met informatie van private
bedrijven, restaurants, om op een slimme manier te bekijken
waar je je pizza vandaan zou kunnen halen. Stel dat het
waar is dat zo'n ondernemer daarmee inmiddels goede
zaken doet, dan kun je niet naderhand bij die ondernemer
terugkomen en zeggen: nu het zo goed gaat, wil ik eigenlijk
iets terugkrijgen voor de postcode-informatie. Ik denk dat
een groot deel van de waarde van publieke data hierin zit
dat mensen zowel in de publieke sector als in de private
sector nieuwe toepassingen kunnen verzinnen en daarmee
meerwaarde kunnen creëren. Dat kan maatschappelijke
meerwaarde zijn en soms ook commerciële meerwaarde.
De heer Bosma (PVV):
Ruik nu een beetje geld, zeg ik tegen de minister. Het feit
dat wij pizza's kunnen bestellen, vind ik niet voldoende. Er
worden mensen schathemeltjerijk. Wij hebben als belastingbetaler iets uitgevonden en dan moeten wij toch gewoon
10% van het geld meepikken. Het is toch heel logisch om
te zeggen: doe mij maar 10% van de winst van thuisbe-

3 juni 2015
TK 91

91-6-13

zorgd.nl en doe mij maar 10% van de winst van buienradar.nl. Zo hebben wij er nog iets aan.
Minister Plasterk:
Met alle respect, dit is een beetje een primitieve manier van
denken over wat wij in het publieke domein moeten doen.
We moeten eerst besluiten of wij het van publiek belang
vinden om bepaalde informatie te vergaren, systematisch
te ordenen en beschikbaar te stellen. Laat ik even naar mijn
oude vakgebied gaan, om van die pizza's weg te komen.
Wij hebben gezegd dat wij het aflezen van menselijk DNA
publieke informatie vinden. Die informatie is van ons allemaal. Als er vervolgens bedrijven zijn die die informatie
kunnen gebruiken om geneesmiddelen tegen ernstige
ziekten te ontdekken, mogen ze natuurlijk zo'n ontdekking
patenteren. Dat is vervolgens het verdienmodel in de farmaceutische industrie. Je gaat dan niet later tegen dat
bedrijf zeggen: u hebt die publieke DNA-informatie gebruikt
en daarvan wil ik nu een centje terug. Dat zou niet redelijk
zijn. Je wilt het ook niet vooraf, de heer Bosma zei iets
anders ...
De voorzitter:
Niet achteraf, zei hij.
Minister Plasterk:
Je wilt het ook niet vooraf, want vooraf heb je kennelijk
goede redenen gehad om te zeggen dat je het van belang
vindt dat deze informatie door de overheid wordt vergaard
en publiek wordt gemaakt. Als er dan vervolgens een
ondernemer komt die iets doet waarmee hij meerwaarde
kan creëren, inclusief winst voor zijn bedrijf, dan is dat een
effect, ik denk zelfs een beoogd effect, want het is goed
voor de werkgelegenheid en de economie. Je kunt dan niet
later terugkomen en zeggen dat je alsnog wilt cashen. Je
moet je als overheid wel afvragen of het nog een overheidstaak is om deze informatie te vergaren en publiek te maken.
Dat is de hamvraag, denk ik.
De heer Van Raak (SP):
Wij hebben een premier die overal roept: het doel van de
politiek is geld verdienen. Nederland moet geld verdienen.
De individuele ondernemer mag rijk worden, maar de
samenleving als geheel mag geen geld verdienen. Waar
komt dat taboe vandaan? Als wij allen, belastingbetalers in
Nederland, informatie genereren waar vervolgens slimme
en goede ondernemers goede dingen mee doen en winst
voor hun bedrijf uit halen, zie ik geen enkel bezwaar waarom
de samenleving als geheel daarvan niet mag meeprofiteren.

bereid zijn geld te betalen. In beide gevallen is publieke
informatie gebruikt die ze, zo nodig tegen kostprijs, hebben
kunnen verkrijgen.
De heer Van Raak (SP):
Prima, maar wij maken hier vandaag een wet. Ik ben het
helemaal met de minister eens dat als je informatie
beschikbaar stelt voor iedereen, ondernemers daarmee
slimme dingen kunnen doen. Als dit dan een keer lukt en
iemand is heel rijk geworden, kun je niet zeggen: jij bent
rijk geworden en nu moet je extra gaan betalen. Je kunt
echter in de wet heel goed een bepaling opnemen waardoor
de gemeenschap kan meeprofiteren als zij gegevens
beschikbaar heeft gesteld en iemand die op een goede,
slimme en innovatieve manier weet te vermarkten. Dat kan
via een percentage of een idee. Is er nagedacht over de
mogelijkheid om dat in zo'n wet op te nemen?
Minister Plasterk:
Dat zou sowieso een grote nationale kop op deze Europese
richtlijn betekenen, maar dat is meer een procedureel
argument. Ik ben echter ten principale van mening dat de
overheid moet nadenken over de vraag welke informatie
waarover zij beschikt, tot nut van het algemeen beschikbaar
kan worden gesteld. De Hartstichting bijvoorbeeld kan die
informatie gebruiken zonder enig winstoogmerk, maar een
ondernemer kan er ook gebruik van maken. Hij kan informatie uit het telefoonboek combineren met een ander openbaar bestand, daar een app van maken met een mooie
visualisatie, en dan kan het voorkomen dat mensen dat zo
interessant vinden, dat zij er €2,50 voor over hebben om
dat op hun mobiele telefoon te krijgen. Als vervolgens een
miljoen mensen dat doen, levert dat winst op voor die
onderneming. Dat is juist de bedoeling. Het levert werkgelegenheid op en het is goed voor de groei. Je kunt ook
juridisch gezien daar naderhand niet op terugkomen en
zeggen: nu u er zo veel aan verdient, mag ik nog wat terug?
De voorzitter:
De heer Van Raak zei dat je dit ook aan de voorkant zou
kunnen afspreken. Is dat mogelijk?
Minister Plasterk:
Nee, want de essentie van publieke informatie is dat je niets
afspreekt. Je verstrekt het gewoon. In de wet wordt gesteld
dat je het recht hebt om die informatie te krijgen, hooguit
tegen kostprijs.
De heer Van Raak (SP):
Dat is een keus!

Minister Plasterk:
Wij belanden nu in een buitengewoon vreemd maar interessant debat. Ik denk dat de samenleving alleen maar
profiteert, wanneer we erin slagen om al eerder — het gaat
hier om hergebruik — publiek vergaarde informatie op een
zodanige manier herbruikbaar te maken dat er maatschappelijke meerwaarde ontstaat. Dit kan ertoe leiden dat de
Hartstichting er iets mee doet, geheel gratis en voor niets,
om hartpatiënten te vertellen hoe ze gezond moeten leven.
Het kan er echter ook toe leiden dat een private ondernemer
een product op de markt brengt, waarvoor consumenten

Minister Plasterk:
Dat is een keus en die verdedig ik hier ten volle. De geest
van de bijdrage van vrijwel alle woordvoerders is ook: maak
zo veel mogelijk publiek, hooguit tegen kostprijs, maar zeker
niet met een calculatie van percentages. Wij willen zo veel
mogelijk het publieke domein in duwen. Dat gaat verder
dan alleen dit — dat komt nog uitgebreid terug bij het
actieplan Open overheid — opdat mensen daarmee kunnen
doen wat zij willen, inclusief winst maken.

Tweede Kamer

3 juni 2015
TK 91

Regels hergebruik overheidsinformatie

91-6-14

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Dit wordt een mooie discussie. Dit gaat over het doel van
het wetsvoorstel, namelijk innovatie. Ik ben er niet voor om
daar een percentage aan te hangen, opdat er een bedrag
kan worden gevraagd als er geld wordt uitgegeven voor
innovatie. Ik vraag de minister om duidelijk uit te spreken
dat de data op een open manier worden gebruikt. Ze worden beschikbaar gesteld door de overheid en een burger
kan ervoor kiezen om daar een investering in te doen. Wij
gaan mensen niet achteraf straffen, omdat zij innovatief
zijn geweest. Ik hoor dit graag heel duidelijk van de minister,
omdat ik erg voor innovatie en openheid ben en zeker voor
opendatasets. Ik wil dit stimuleren.
Minister Plasterk:
Zo is dat. Mevrouw Oosenbrug vat het strakker samen dan
ik het trachtte te doen. Ik ben het hier volledig mee eens.
Hiermee is het aspect van de heer Van Raak van de kostendekkendheid ook besproken. Nu rest mij nog de bespreking
van de amendementen.
Voordat wij in definitiekwesties belanden: dit is de implementatie van een Europese richtlijn. Daarin staat beschreven
wat de reikwijdte daarvan is. Woningcorporaties vallen daar
nadrukkelijk niet onder.
De voorzitter:
U hebt dit al eerder gezegd.
Minister Plasterk:
Ik meen dat ik dat heb gezegd. Hiermee zeg ik niet dat het
geen publieke instellingen zijn, want dan kom je in een heel
ander debat.
De voorzitter:
De heer Van Raak wil er alsnog op ingaan.
De heer Van Raak (SP):
Het staat wel in de stukken. Ik vraag dit omdat het in dit
soort kwesties heel onduidelijk is wat publiek is en wat niet.
Wij hebben deze discussie ook gevoerd toen wij spraken
over de topinkomens, want toen wist ineens niemand meer
wat publiek, semipubliek en niet-publiek was. In de stukken
staat toch echt dat de woningcorporaties volgens de regering niet een met een publieke taak belaste instelling zijn.
Wat zijn ze dan wel?
Minister Plasterk:
Voor de Wet normering topinkomens geldt de cirkelredenering dat al die instellingen onder de reikwijdte van de Wet
normering topinkomens vallen waarvan de Wet normering
topinkomens zegt dat ze eronder vallen. Die zijn daarin
limitatief opgesomd; inderdaad met een argumentatie die
onderbouwt dat ze enig publiek karakter hebben. Dijkstal
had daarvoor vier criteria. Ik zal die hier niet herhalen.

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

De heer Van Raak (SP):
Op pagina 4 van de nota naar aanleiding van het verslag
staat het volgende: "Naar het oordeel van de regering" —
daar hoort de minister bij — "zijn woningcorporaties niet
aan te merken als publiekrechtelijke instellingen, (...) noch
als met een publieke taak belaste instellingen." Wat zijn ze
dan wel, zat ik zo te denken? Wat zijn woningcorporaties
dan?
Minister Plasterk:
Woningcorporaties zijn niet te beschouwen als publieke
instellingen in de zin van het wetsvoorstel dat hier voorligt.
Maar de heer Van Raak heeft in zoverre gelijk, dat de wetgever voor de reikwijdte van de Wet normering topinkomens uiteindelijk heeft vastgesteld, dat woningbouwcorporaties een dusdanig publiek aspect in zich bergen, dat ze
met het oog op de salarissen wel onder de reikwijdte van
die wet zouden moeten vallen. Dat is overigens vastgesteld
na behandeling in deze Kamer, want aanvankelijk was dat
volgens mij niet zo. Soms is voor de ene wet de reikwijdte
anders gedefinieerd dan voor de andere.
De voorzitter:
Dan komen we nu bij de amendementen. Er zijn er drie.
Minister Plasterk:
Er zijn drie amendementen ingediend. De eerste is het
amendement op stuk nr. 11.
De voorzitter:
Het gaat om het amendement op stuk nr. 10. De amendementen op de stukken nrs. 11 en 12 zijn hernummerd, dat
waren eerst de amendementen op de stukken nrs. 8 en 9.
Het amendement op stuk nr. 10 is het amendement op stuk
nr. 10 gebleven, het amendement van de leden Schouw en
Voortman.
Minister Plasterk:
Nu ben ik confused at a higher level. Goed, dan behandelen
we eerst het amendement op stuk nr. 10, omdat de andere
hernummerd zijn. Het amendement op stuk nr. 10 gaat over
de termijnen. De suggestie is om de termijn van vier weken
waarbinnen moet wordt besloten, en de termijn van vier
weken voor verdaging beide terug te brengen naar twee
weken. Ik ontraad dat, met het oog op de nieuwe instellingen die onder de reikwijdte van dit wetsvoorstel worden
gebracht, zoals musea en bibliotheken. Het wordt voor hen
een hele klus om bijvoorbeeld het intellectueel eigendom
goed te herkennen, daar verstandig mee om te gaan en
geen dingen publiek te maken die ze niet publiek mogen
maken. Ik denk dat zij de termijn van vier weken voor de
beoordeling wel nodig hebben.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
De minister had daar net in de beantwoording van een
andere vraag van mij over die acht weken inderdaad ook
al naar verwezen. Hij gaf aan het heel belangrijk te vinden
dat de termijn voor beoordeling vier weken is, maar bij de
verdaging leek ik wat ruimte te proeven. Hoe staat de

3 juni 2015
TK 91

91-6-15

minister tegenover een verdagingstermijn van twee weken,
zodat de totale termijn zes weken wordt?

Minister Plasterk:
Overbodig en daarmee ontraden.

Minister Plasterk:
Laat ik het als volgt formuleren. Het kabinet heeft zich
daarover al eerder gebogen en dit is het voorstel dat het
kabinet doet, namelijk een termijn van twee keer vier weken.
Ik hecht het meeste aan die eerste vier weken voor de
beoordeling en ik denk dat men in de culturele sector wel
hecht aan die tweede vier weken voor het verdagen, maar
ik denk dat de Kamer zelf uiteindelijk maar moet wegen hoe
zij daarmee om wil gaan. Ons voorstel is helder, maar ik
zal het niet met klem ontraden.

De heer Veldman (VVD):
Ik dank de minister voor zijn toelichting. Ik heb een andere
vraag. Deze heb ik net niet gesteld aan mevrouw Voortman,
omdat ik haar toelichting nog even goed wilde lezen. De
laatste zin luidt: "Het recht dient in de ogen van de indieners
niet beperkt te worden door de voorwaarde dat de aanvrager van informatie hiervoor een belang dient te stellen."
Kan de minister mij bevestigen dat deze zin niet strookt met
datgene wat in de memorie van toelichting van het wetsvoorstel staat? Volgens mij kan namelijk eenieder een
beroep doen op informatie die openbaar is en hoeft die
geen belang aan te tonen.

De voorzitter:
Ik zie dat mevrouw Voortman inmiddels in verwarring is.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Ik vraag me af wat dit betekent voor het amendement van
de heer Schouw en mij. Wij zeggen: twee keer twee. Het
gaat hierbij om informatie die al openbaar is. Begrijp ik het
goed dat de minister nu zegt dat vier plus twee wel prima
is?
Minister Plasterk:
Dat heb ik volgens mij niet helemaal letterlijk gezegd.
Iedereen kan in de Handelingen teruglezen wat ik heb
gezegd. Ik hecht het meeste aan de eerste vier weken,
waarin men de eerste beoordeling tot stand kan brengen.
Ik heb de indruk dat de culturele instellingen dat echt nodig
hebben. Vandaag is het voorstel van het kabinet om vier
weken aan te houden. Als u in uw wijsheid daarover anders
beschikt, zal men daarmee moeten leven. Mag ik het zo
samenvatten?
Dan kom ik op het amendement op stuk nr. 11.
De voorzitter:
Dat was het amendement op stuk nr. 8.
Minister Plasterk:
Dat was inderdaad het amendement op stuk nr. 8. Hiermee
wordt beoogd om een algemene bepaling op te nemen
waarin wordt gesteld dat er recht is op hergebruik van bij
een met een publieke taak belaste instelling berustende
openbare informatie. Dat staat eigenlijk al in artikel 3, lid 5.
Daarin staat namelijk dat de met een publieke taak belaste
instelling een verzoek om hergebruik slechts op grond van
een aantal uitzonderingsgronden kan afwijzen. Deze staan
in artikel 2. Het staat dus al in de wet. Ik vind het dus niet
nodig om dit nog een keer toe te voegen. Bovendien kan
zo het beeld ontstaan dat bij amendement de doelstelling
van de wet is toegevoegd, terwijl de doelstelling die van
de Europese richtlijn was. Die is in deze wet uitgewerkt en
ook nog eens expliciet gemaakt in artikel 3. Het lijkt mij dus
niet nodig om dit nog een keer op te nemen.

Minister Plasterk:
Dat laatste is in ieder geval het geval. Je hoeft geen belang
aan te tonen. Het is niet slechts voor belanghebbenden.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Als dat zo is, kan ik die zin schrappen. Volgens mij was de
minister nog bezig met zijn verdere toelichting op dit
amendement.
De voorzitter:
Nee, hij heeft gezegd dat het amendement overbodig was
en hij aanneming ervan dus ontraadt.
Minister Plasterk:
Ja, dat zei ik over het amendement op stuk nr. 11. Ten slotte
kom ik op het amendement op stuk nr. 12.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Dan heb ik nog wel een vraag. Wij stellen voor om het recht
op hergebruik in de wet op te nemen, het expliciete recht.
Dat lijkt mij dan juist erg logisch. Wat is daarop tegen?
Minister Plasterk:
Dat staat er allang, dus dat is echt overbodig. Ik heb het net
voorgelezen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Waar staat dat dan?
Minister Plasterk:
Ik wil het nog wel een keer voorlezen: "de met publieke
taken belaste instelling kan een verzoek om hergebruik
slechts afwijzen indien die uitzonderingsgronden het geval
zijn".
De voorzitter:
Ik meen dat u zei dat dit in artikel 3 stond.

De voorzitter:
Overbodig en daarmee ontraden?

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

3 juni 2015
TK 91

91-6-16

Minister Plasterk:
Ja, in artikel 3, lid 5. Bovendien heeft de Europese richtlijn
het hier gestelde natuurlijk als doel. Dat is evident het doel
van de richtlijn. Die richtlijn geldt eveneens. Het moet geen
wedstrijdje worden om allerlei doelstellingen van wetten
samen te vatten in een amendement. Ik wil dat niet aanmoedigen.
De voorzitter:
Gaat u verder met het amendement op stuk nr. 12.
Minister Plasterk:
Dat is het oude amendement op stuk nr. 9, waarmee wordt
beoogd om ook het archief aan deze wet toe te voegen.
Onze analyse is dat we via de Archiefwet al aan de Europese
richtlijn voldoen. Om die reden willen we geen archieven
in deze wet opnemen, anders gaan er twee wetten gelden.
Daarvan wordt de wereld niet beter. We willen de Archiefwet ook niet afschaffen, want die heeft om andere redenen
een waarde. Ik ontraad de aanneming van dit amendement
dus.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat datasets die zijn voortgebracht door met
een publieke taak belaste instellingen een enorme, diverse
en waardevolle hoeveelheid bronnen zijn die de kenniseconomie en democratie ten goede kunnen komen;
overwegende dat nog niet expliciet geregeld is dat reeds
behandelde informatieverzoeken openbaar worden gemaakt
in bij voorkeur één register en de gebruikerskwaliteit nog
te wensen overlaat;
verzoekt de regering, te stimuleren dat met een publieke
taak belaste instellingen reeds vrijgegeven data uit reeds
afgehandelde verzoeken om hergebruik publiceren op
data.overheid.nl en dat er actief op gestuurd wordt dat de
gebruikerskwaliteit van de data verbetert,
en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Hiermee is een einde gekomen aan de eerste termijn van
de zijde van de regering.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Schouw, Voortman, Oosenbrug, Veldman, Keijzer en Van Raak.

Ik geef in tweede termijn als eerste het woord aan de heer
Schouw van D66.

Zij krijgt nr. 13 (34123).

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. Dankzij het feit dat u vandaag zo ruimhartig bent
geweest met interrupties, hebben wij een heel goed en
plezierig debat gehad. Daarom hoef ik mijn inmiddels nog
4 minuten en 50 seconden ook niet vol te kletsen. De meeste
dingen zijn in mijn ogen al gewisseld. Bij de behandeling
van het wetsvoorstel open overheid, een parapluwet, zullen
we nog wel eens praten over de eventuele integratie van
de verschillende wetjes. Daaraan kleven in mijn ogen wel
enkele voordelen.
Mevrouw Voortman en ik zijn snel tot de conclusie gekomen
dat we in ons amendement eerst vier en daarna twee weken
zetten. Ik heb het gevoel dat een aantal andere fracties
daarmee kan leven. Dat is voor de minister wel zo plezierig
om te weten. Wij passen het amendement aan en brengen
het volgende week in stemming.
Ik dien nog één motie in. Het raadseltje was natuurlijk een
beetje flauw, maar het was een onderzoek uit 1970 onder
leiding van de heer Barend Biesheuvel naar de kanteling
van overheidscommunicatie. Dat is toch wel interessant.
In het inmiddels 45 jaar oude onderzoek worden heel interessante aanbevelingen gedaan. Als je door je oogharen
bekijkt wat daarvan terecht is gekomen, kom je tot de conclusie dat er nog een weg te gaan is. Het is toch mooi dat
die Biesheuvel zo'n ongelooflijk vooruitziende, visionaire
blik had en dat er nu nog dingen liggen die we zouden
moeten realiseren!

De heer Schouw (D66):
Voorzitter, ik dank de minister nogmaals voor zijn beantwoording.
De voorzitter:
En ik dank u voor uw bijdrage. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Voortman.

Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Voorzitter. Ik wil nog eventjes ingaan op twee amendementen die ik heb ingediend. Het eerste strekt ertoe het recht
op hergebruik expliciet in de wet op te nemen. De minister
citeerde zo-even een artikel waaruit zou blijken dat dit recht
er is, maar ik vond dat toch een vrij vaag artikel. Als de
minister zegt dat dit recht er onomwonden moet zijn, dan
zou ik zeggen: zet dat dan ook in de wet want dan weten
we allemaal waar we het over hebben.
Ten aanzien van mijn tweede amendement geeft de minister
aan dat hetgeen daarin beoogd wordt, niet geregeld behoeft
te worden in deze wet omdat het al in de Archiefwet staat.
Juist om te voorkomen dat de Archiefwet gebruikt gaat
worden voor het innen van dwangsommen, nu de door de
regering voorgestelde antimisbruikregeling alleen geldt
voor de WOB en de Wet hergebruik van overheidsinformatie
en niet voor de Archiefwet, denk ik dat het wel van belang
is om ook hier expliciet duidelijk te maken dat het ook voor
archieven geldt.
Daarnaast had ik nog een vraag gesteld over het belang
van de uitbreiding van de reikwijdte van deze wet naar
semipublieke instellingen. Volgens mij is de minister daar

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

3 juni 2015
TK 91

91-6-17

niet op ingegaan. Zou hij dat alsnog willen doen? Ik vind
een dergelijke uitbreiding namelijk een grote verbetering
en een aantal fracties zien dat ook zo.
De voorzitter:
Mevrouw Keijzer heeft zich moeten afmelden voor de rest
van het debat omdat ze andere verplichtingen heeft. De
heer Van Raak ziet af van de tweede termijn, zodat ik nu
het woord kan geven aan de heer Veldman van de VVD.

De heer Veldman (VVD):
Voorzitter. Ik heb zo-even met enige verbazing gadegeslagen hoe SP en PVV toch pleiten voor een socialistische dan
wel communistische heilstaat, maar laat ik mij beperken
tot datgene wat de minister gezegd heeft.
De heer Bosma (PVV):
Moet ik nu een ondernemerspartij als de VVD uitleggen dat
je ook gewoon geld moet verdienen? Het pleidooi van de
VVD is om geld te laten liggen. Allemaal mensen verdienen
geld. Dat is prima. Mensen verdienen geld op basis van
zaken die wij als belastingbetaler hebben gefinancierd. Je
bent dan toch dom als je daar niet geld van meepakt?
Mensen krijgen gewoon gratis geldt uitgereikt. Dan zeg je
toch gewoon tegen Buienradar.nl: hier heb je die gegevens,
ik wil graag 10% van het bv'tje waar Buienradar.nl onder
valt? Dan krijgen wij als belastingbetaler 10% van de winst.
Daar worden we dan toch rijk mee? Daar kunnen we leuke
dingen van doen. We zeggen tegen die mijnheer van
Thuisbezorgd.nl: hartstikke goed, hier heb je de gegevens,
10% van de winst. Dan krijgen we 10% van de winst en gaan
we geld verdienen. UWV gaat allemaal dingen exploiteren
die wij betaald hebben en daar zeggen we dan tegen: doe
maar 10% van het bv'tje. Dan worden we allemaal rijk. Dat
heeft niets te maken met socialisme, dat is kapitalisme. We
worden allemaal rijk!
De heer Veldman (VVD):
Goh, wat een mooie vergezichten. Volgens mij gaat de heer
Bosma eraan voorbij dat op het moment dat er metadata
beschikbaar zijn, bedrijven die nog steeds zelf moeten
bewerken. Bijvoorbeeld Buienradar.nl of Thuisbezorgd.nl
heeft er dan nog inspanningen voor moeten leveren om
het tot een succes te maken. Het zou zomaar kunnen zijn
dat voordat Buienradar.nl een succes was, er andere
ondernemers geweest zijn die dezelfde metadata gebruikt
hebben maar waarbij het niet gelukt is en die failliet zijn
gegaan. Dat zou zomaar kunnen. Ik weet het niet en misschien weet de heer Bosma het wel, maar als anderen er
succes mee hebben, is dat hun van harte gegund.

bedrijven op het moment dat ze omzet maken. Op allerlei
manieren halen we als overheid weer dingen terug waarmee we allerlei algemene voorzieningen in dit land kunnen
realiseren. Dus dat wat u wilt, doen we al, maar wat u extra
wilt, is het ondernemersrisico dat iemand aangaat. Extra
belasten ten aanzien van informatie die gewoon gestructureerd aanwezig is maar die je ook nog moet bewerken, dat
is wat u doet.
De heer Bosma (PVV):
Nee, je onderhandelt gewoon goed. Dat is wat je doet. Als
Buienradar.nl er niet in slaagt om er geld aan te verdienen,
worden wij er als belastingbetalers via die 10% die ik
voorstel ook niet beter van. Wat doet een beetje slimme
universiteit? Ik was een tijdje geleden in Haifa, Israël. Daar
heb je Technion, een universiteit die toonaangevend is op
het gebied van hightech, biotech en weet ik veel wat. Die
heeft een enorme afdeling die al die uitvindingen die er
worden gedaan, valideert. Met een middel tegen een of
andere verschrikkelijke ziekte of met een prachtige internettoepassing pakken ze daar overal procentjes en worden ze
schathemeltjerijk. Dat is kapitalisme. Dat is wat er moet
gebeuren. Wat de heer Veldman zegt, is: wij hebben het
met ons allen betaald, we gooien het over de schutting en
andere mensen worden rijk. Hoe stom kun je zijn?
De heer Veldman (VVD):
Het is nog steeds een simplificering van de werkelijkheid.
Misschien kan dit in een socialistische heilstaat functioneren, maar de informatie die de overheid beschikbaar heeft,
is niet een-op-een bruikbaar. Bedrijven zullen daarmee aan
de slag moeten en daarmee gaan zij een risico aan. Dat
risico mag beloond worden; als je succesvol bent, mag je
daar een goede boterham mee verdienen. Volgens mij is
het hartstikke gezond dat wij dat in Nederland stimuleren.
Dat doe je niet door aan de voorkant allerlei premies te
heffen over niet-bewerkte data en door te zeggen: u moet
dit afdragen of u moet dat afdragen als u eventueel succesvol gaat worden. Volgens mij moet je dat aan de achterkant
doen als iemand succesvol is. In dit land hebben we dat
geregeld met de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting. Dit moeten we, denk ik, ook op die manier in
standhouden.
De heer Van Raak (SP):
Ik vind het helemaal niet erg als de heer Veldman mij een
socialist noemt. Ik ben daar trots op!
De heer Veldman (VVD):
Dat kan ik mij voorstellen.

De heer Veldman (VVD):
Dan hebben we vervolgens het systeem dat we gewoon
belasting heffen. Mensen moeten inkomstenbelasting
betalen. Overigens, als die ondernemer succesvol is, levert
dat ook weer werkgelegenheid op. Dat zou u ook moeten
aanspreken. We kennen inkomstenbelasting en we belasten

De heer Van Raak (SP):
We zijn echter ook niet gekke Henkie. Dat vind ik altijd zo
mooi: als het slecht gaat met ondernemers, moeten belastingbetalers bijspringen. Kijk maar naar ABN AMRO bijvoorbeeld. Als ondernemers er een puinhoop van maken, mogen
de belastingbetalers, gewone mensen, het betalen. Als we
de bank dan weer hebben opgekalefaterd, moet deze weer
verkocht worden en mogen die bankiers weer winst maken.
Ik vind het zo vreemd dat volgens de heer Veldman iedereen
mag ondernemen, maar dat wij met ons allen niet mogen

Tweede Kamer

3 juni 2015
TK 91

De heer Bosma (PVV):
Natuurlijk.

Regels hergebruik overheidsinformatie

91-6-18

ondernemen. Wij betalen met z'n allen voor bepaalde
informatie. Als slimme, creatieve ondernemers daarmee
aan de slag gaan, wat is er dan mis mee als wij daar allemaal van mee profiteren? Wat is daar onliberaal aan?
De heer Veldman (VVD):
Als ik de woorden van de heer Van Raak zelf mag gebruiken:
ik vind socialist en gekke Henkie niet zo ver uit elkaar liggen.
De heer Van Raak draait de zaken om, terwijl je mensen
juist de ruimte wilt geven. Je wilt mensen ruimte geven
door overheidsinformatie die er is beschikbaar te stellen
om te kunnen ondernemen, om er creatief mee om te gaan.
Dingen die de heer Van Raak en ik misschien niet bedenken,
bedenkt een ander wel. Laat die mensen dat doen, laten
we die informatie beschikbaar stellen. Het is maar afwachten of het bij die ondernemer een succes wordt. Er zijn ook
heel veel niet-succesvolle ondernemers die wel een creatief
idee hadden dat niet vermarkt kon worden. Dat is hun
technisch niet gelukt en is uiteindelijk een flop geworden.
Als je dan aan de voorkant al zegt "ondernemer, u moet
sowieso al 10% inleveren van wat u gaat doen en daarna
zit er nog een heel belastingstelsel achter" stimuleert hem
dat niet echt om nog ergens mee aan de gang te gaan. Ik
wil juist dat mensen de informatie die er is gaan gebruiken,
dat ze daar creatief mee omgaan, dat ze ondernemerschap
tonen, dat ze vervolgens groeien en dat ze ook werkgelegenheid creëren, wat de heer Van Raak volgens mij ook
graag wil. Dat is wat we nodig hebben in dit land.

hebben we een markt voor; daar hebben we ondernemers
voor. Dat moet de overheid niet doen.
Ik reageer nog even op de eerste termijn van de minister.
Wij hebben net een debatje gevoerd over de kosten. Ik wil,
mede voor de heer Van Raak, de verschillen tussen marginale, directe en indirecte kosten even duidelijk maken. De
VVD-fractie kan zich helemaal vinden in hetgeen de minister
in de memorie van toelichting heeft opgenomen op pagina
8. Daar verwijs ik graag naar voor de heer Van Raak.
Ik hoorde de minister zeggen dat één portal het uitgangspunt is. In de beantwoording van Kamervragen heeft hij
echter aangegeven dat hij het wel prima vindt dat verschillende ministeries hun eigen sites gebruiken. Wat is het dan:
één portal of toch versnippering? Waar wil de minister nu
aan werken? Ik heb hem horen zeggen dat hij na de zomer
met een agenda komt, terwijl hij al sinds 2013 bezig is. Dat
vind ik toch wat traag en langzaam. Ik heb hem ook een
halve toezegging horen doen, namelijk dat hij eind 2016
iets zal opleveren, waarna de Kamer kan aangeven wat zij
nog meer wil. Dat vind ik niet concreet genoeg. Daarom
dien ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De heer Van Raak (SP):
Ik ben het daar van harte mee eens.
De heer Veldman (VVD):
Mooi.
De heer Van Raak (SP):
Maar de belastingbetaler is niet gekke Henkie. Als wij als
samenleving mensen iets leveren, een ondernemer iets
leveren, dan zou ik als ik ondernemer was het niet doen.
Als ik als ondernemer met spullen of informatie aan de slag
zou gaan, zou ik niet eens willen dat het gratis was; ik zou
daar gewoon mijn aandeel voor willen betalen. Dat doe je,
als je tenminste een echte ondernemer bent.
Een andere vraag is misschien nog wel interessanter. Is de
heer Veldman het met mij eens dat ook overheden zelf
creatief en innovatief moeten zijn? Er komt informatie
beschikbaar. Ik vind het fantastisch als mensen daarmee
aan de slag gaan en daarmee gaan ondernemen, maar
zouden we overheden niet veel meer moeten stimuleren
om ook met die informatie aan de slag te gaan, om daarmee
creatief originele producten te ontwikkelen en om waarde
te genereren voor de samenleving?
De heer Veldman (VVD):
Nee, dat ben ik niet met de heer Van Raak eens. Ik ben het
wel met hem eens dat de overheid creatief en innovatief
moet zijn, maar ik ben het er niet mee eens dat de overheid
ondernemer moet worden en zelf producten moet gaan
ontwikkelen als Buienradar.nl of Thuisbezorgd.nl. Daar

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

overwegende dat open data een betekenisvolle bijdrage
aan economische groei en werkgelegenheid leveren;
constaterende dat de Algemene Rekenkamer kritisch is over
het tempo waarmee en de wijze waarop de overheid haar
data openstelt;
van mening dat het machinaal leesbaar en gestandaardiseerd ontsluiten van alle overheidsdata de norm dient te
zijn;
verzoekt de regering, per eind 2016 alle daarvoor geschikte
overheidsdata machinaal leesbaar en gestandaardiseerd
te ontsluiten, via een nationale informatie-infrastructuur,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Veldman, Voortman, Schouw, Oosenbrug, Van Raak en Keijzer.
Zij krijgt nr. 15 (34123).
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Voorzitter. Ik was steeds te laat met inspringen, daarom
toch maar een bijdrage in tweede termijn. Ik dank de
minister voor de uitgebreide beantwoording en de leuke
gedachtewisseling met de Kamer over open data, een
onderwerp dat mijn warme belangstelling heeft, zoals
inmiddels geen geheim meer zal zijn. Ik wilde interrumperen
omdat ik het antwoord op mijn vraag gemist of misschien
niet goed begrepen heb. Wat is precies het verschil tussen
open licenties en andere licenties en welke consequenties
heeft dat voor de mensen die datasets opvragen? Ik ga

3 juni 2015
TK 91

91-6-19

ervan uit dat het gebruik bij open licenties vrij is, terwijl
informatie bij andere licenties niet open gebruikt mag
worden. Als de minister mij het verschil kan uitleggen tussen open licenties en andere licenties, ben ik een tevreden
mens.

Mevrouw Voortman kwam terug op het recht op hergebruik.
Ik zeg nogmaals dat ik dit niet betwist. De essentie van het
voorliggende wetsvoorstel is het recht op hergebruik. Ik wil
niet aanmoedigen dat wij dit elke keer nog eens bij amendement toevoegen, in de trant van "ceci n'est pas une pipe".
Ik ben daar niet voor.

De voorzitter:
Hiermee is een eind gekomen aan de tweede termijn van
de zijde van de Kamer. Ik zie de minister alweer opspringen,
waarmee hij aangeeft direct te kunnen overgaan tot het
beantwoorden van de nog openstaande vragen en het
reageren op de ingediende moties.

Wij hebben een Archiefwet die ervoor zorgt dat wij ten
aanzien van de archieven handelen in overeenstemming
met de Europese richtlijn. Het voorkomen van misbruik zou
inderdaad in de Archiefwet geregeld moeten worden. Dat
zullen wij doen via een nota van wijziging als wij het misbruikwetje behandelen. Mevrouw Voortman heeft inderdaad
een punt, maar ik wil de archieven niet onder de reikwijdte
van twee verschillende wettelijke regimes brengen.

Minister Plasterk:
Voorzitter. Mevrouw Oosenbrug wist mij op het laatst op
het verkeerde been te zetten, want ik meen de vraag over
de open licenties, die overigens strikt genomen niet aan
deze wet gekoppeld zijn, wel beantwoord te hebben. Ik zal
er na de zomer op terugkomen in de nationale opendataagenda. Daar heeft het strikt genomen mee te maken.
De voorzitter:
De minister zal op dit punt terugkomen in de brief die toegezegd is over de nationale opendata-agenda, die de Kamer
na de zomer zal ontvangen.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Ik ga ermee akkoord dat ik in die brief een antwoord krijg.
"Na de zomer" is natuurlijk een rekbare periode. Ik zeg liever:
na de zomer, maar voor de herfst.
De voorzitter:
Snel na de zomer.
Minister Plasterk:
Ik zeg dat toe.
Ik loop de sprekers nog even kort langs. Ik zie dat het
amendement is bijgesteld. Het gaat nu om vier plus twee
weken. Dat was niet het voorstel waar het kabinet mee
kwam, maar als het amendement wordt aangenomen, ben
ik bereid om het geamendeerde wetsvoorstel in de Eerste
Kamer te verdedigen.
Tegen de heer Schouw zeg ik dat ik Barend Biesheuvel niet
had geraden. "Mooie Barend" werd hij wel genoemd. Overigens zijn er politicologen die zeggen dat het kabinet-Piet
de Jong het meest linkse kabinet was dat ons land ooit
heeft gekend, dus het is best mogelijk dat toen op een
aantal onderwerpen het hoogtepunt van het linksisme
bestond. Misschien is dat ook op dit terrein richtinggevend
geweest.
In de motie op stuk nr. 13 wordt gevraagd om het vergaren
van alle opendatasets op een registersite op data.overheid.nl. Ik beschouw dat als ondersteuning van het beleid.
Het oordeel daarover laat ik graag aan de Kamer.

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

Tijdens de bijdrage van de heer Veldman was er een interruptie van de Van Raak/Bosman-combinatie, de Fortuna/Sittardia-combinatie in deze Kamer. Zij waren van mening dat
we het toch zouden moeten doorberekenen als er winst
wordt gemaakt. Eén aspect is in die discussie nog niet
genoemd. Dat zou misschien toch ook nog wel een rol
kunnen spelen in de beoordeling daarvan. Als je dat zou
willen, als je zou zeggen dat we 10% pakken van de winst
die een ondernemer met onze dataset heeft gemaakt, dan
moet je dat ook gaan bijhouden. Zo'n ondernemer maakt
ergens winst, voor een deel mede dankzij een publiekedataset die hij gebruikt, maar natuurlijk ook mede dankzij
allerlei input die hij zelf gaat leveren. Er moet dan dus een
traject van accountancy komen om te bepalen welk deel
van die winst nu werkelijk te herleiden is tot die publiekedataset. Dat brengt dus ook weer een hoop regeldrift met zich
mee. Het zou mijn voorkeur hebben om te zeggen: de
overheid bepaalt welke data zij vergaart, om haar moverende redenen, en maakt die publiek, waar het kan kosteloos
en waar het nodig is met het doorberekenen van alleen
maar die kosten die gemaakt moeten worden om het
publiek te maken. Daarna kan eenieder ermee doen wat hij
of zij wil.
De heer Bosma (PVV):
Nee, het kan vrij simpel. Je spreekt gewoon met Buienradar.nl af dat de activiteit buienradar in een apart bv'tje komt.
De bv Nederland krijgt er 10% van. De ondernemer brengt
ons elk jaar via de Kamer van Koophandel en de Belastingdienst op de hoogte en dan gaat gewoon de kassa draaien.
Het is heel simpel!
Minister Plasterk:
Net noemde de heer Bosma ook het voorbeeld van Thuisbezorgd.nl. Die combineert een publiekedataset, namelijk
postcodegebieden, met private data, namelijk van restaurants die zeggen dat ze in staat zijn om een pizza of iets
dergelijks te bezorgen. Die ondernemer maakt winst. Dan
moet je als overheid dus gaan bepalen welk deel van die
winst te herleiden is tot de publiek vergaarde data, tot de
postcode-informatie. Dan zul je dat dus moeten gaan bijhouden, moeten gaan beoordelen. Dat levert een ongelooflijk gedoe op. Ik zou zeggen: laat mensen gewoon met de
publieke informatie doen wat ze willen en duik daar niet in.
Ik vind dat dus een toegevoegd argument, naast de andere
argumenten, om te zeggen: je moet dat niet willen gaan
bijhouden.

3 juni 2015
TK 91

91-6-20

De heer Veldman vroeg om nog meer vaart te betrachten
bij het opendatabeleid en diende daartoe de motie op stuk
nr. 15 in. Ik vind die motie eigenlijk wel behulpzaam. Ik
beschouw die dus sowieso als ondersteuning van beleid.
De motie zal mij ook helpen, want soms moet je er ook
elders in de overheid druk op zetten.
De heer Van Raak (SP):
Dat doet u bij mijn moties nu nooit!
Minister Plasterk:
Dit is druk in een richting die ik ook op prijs stel.
Ik heb al het een en ander gezegd over de inbreng van de
heer Van Raak in combinatie met die van de heer Bosma.
Ik ben er alleen maar voor dat overheden stimuleren om
waarde te genereren, maar merk op dat waarde allerlei
vormen kan aannemen. Dat is nog weer iets anders dan
zeggen: probeer er zo veel mogelijk geld uit te slaan. Dat
sec vind ik niet een overheidsdoelstelling.
Ik heb mevrouw Oosenbrug zojuist een toezegging gedaan
op het punt van de open licentie.
Voorzitter. Volgens mij heb ik hiermee alle vragen beantwoord.
De voorzitter:
Ik zie mevrouw Voortman naar de interruptiemicrofoon
lopen.
Minister Plasterk:
Ja, zij heeft gesproken over het belang van de reikwijdte
van de wet. Ik heb er een rood streepje onder gezet. Ik
onderstreep dat belang volledig. Het is goed dat deze
Europese richtlijn ertoe leidt dat de reikwijdte van het hergebruik wordt uitgebreid. Ik ben dat met haar eens.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
We stemmen komende dinsdag over de ingediende moties,
de amendementen en het wetsvoorstel. Ik dank u allen voor
uw aandacht.
De vergadering wordt van 16.02 uur tot 16.15 uur geschorst.

Tweede Kamer

Regels hergebruik overheidsinformatie

3 juni 2015
TK 91

91-6-21