Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2815
Vragen van het lid Buitenweg (GroenLinks) aan de Minister voor
Rechtsbescherming over de toegang tot en het gebruik van archieven van het
Rode Kruis voor wetenschappelijk onderzoek (ingezonden 21 januari 2020).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 18 mei 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 1803.
Vraag 1
Kent u het bericht dat de recente overdracht van oorlogsarchieven van het
Rode Kruis aan het Nationaal Archief ernstige belemmeringen opwerpt voor
het raadplegen ervan voor wetenschappelijk onderzoek? Zo ja, klopt dit
bericht?1
Antwoord 1
Ja, ik ken het bericht. Zie voorts het antwoord op vraag 3.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat wetenschappers, maar ook instellingen zoals het
Herinneringscentrum Westerbork en het Joods Cultureel Kwartier Amsterdam, worden gehouden aan zeer strikte voorwaarden? Klopt het dat de door
het Nationaal Archief gestelde voorwaarden voortvloeien uit de Algemene
verordening gegevensbescherming (AVG)? Zo ja, wat is dan de betekenis van
het uitgangspunt dat de AVG niet aan wetenschappelijk bronnenonderzoek in
de weg mag staan?
Antwoord 2
De AVG staat de verwerking van (bijzondere) persoonsgegevens met het oog
op wetenschappelijk (of historisch) onderzoek toe, mits passende maatregelen worden genomen ter bescherming van de rechten en vrijheden van de
betrokken personen. In artikel 24 van de Uitvoeringswet AVG (UAVG) zijn de
voorwaarden opgenomen waaronder wetenschappelijk of historisch
onderzoek kan worden uitgevoerd. Zo is het verbod om bijzondere categorieën van persoonsgegevens te verwerken niet van toepassing, indien
1

ah-tk-20192020-2815
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Het Parool, 10 januari 2020 (https://www.parool.nl/columns-opinie/nationaal-archief-is-niet-dejuiste-plek-voor-beladen-documenten-shoah~bed4779f/
?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F). Zie ook NRC, 3 januari 2020 (https://
www.nrc.nl/nieuws/2020/01/03/lastiger-toegang-tot-archief-joodse-gedeporteerden-a3985617).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

verwerking noodzakelijk is met het oog op wetenschappelijk of historisch
onderzoek, het onderzoek een algemeen belang dient, het vragen van
uitdrukkelijke toestemming aan de betrokkene onmogelijk is of een onevenredige inspanning kost en bij de uitvoering is voorzien in zodanige waarborgen,
dat de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene niet onevenredig wordt
geschaad. Deze voorwaarden maken onderzoek mogelijk, waarbij tevens recht
wordt gedaan aan het fundamentele recht op bescherming van persoonsgegevens van betrokken personen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat voor wetenschappelijk onderzoek in beginsel geen
andere eisen en voorwaarden mogen worden gesteld dan strikt noodzakelijk?
Zo ja, bent u bereid om in overleg met het Nationaal Archief (en vergelijkbare
instellingen) op korte termijn de toegang tot archieven te versoepelen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 3
Die mening deel ik. Andere voorwaarden dan de minimale voorwaarden,
genoemd in artikel 24 UAVG, worden dan ook niet gesteld. Binnen deze
voorwaarden zie ik voldoende mogelijkheden voor onderzoekers, instituten,
nabestaanden en andere belangstellenden om wetenschappelijk of historisch
onderzoek uit te voeren met gebruikmaking van de oorlogsarchieven.
Ten aanzien van Herinneringscentrum Kamp Westerbork en het Joods
Cultureel Kwartier zal het Nationaal Archief de bestaande afspraken tussen
deze organisaties en het Nederlandse Rode Kruis over de toegang tot een
aantal digitale collecties voortzetten na de formele overdracht van deze
archieven aan het Nationaal Archief. Deze overdracht zal naar verwachting in
mei van dit jaar een feit zijn.
Voorts heeft het Nederlandse Rode Kruis afspraken gemaakt met enkele
individuele onderzoekers over de toegang tot digitale collecties ten behoeve
van hun onderzoek. Deze afspraken gelden tot het einde van dit jaar, met de
verwachting dat deze onderzoeken voor die tijd zullen zijn afgerond. Deze
afspraken zullen door het Nationaal Archief na de genoemde overdracht op
dezelfde basis worden gewaarborgd.
Vraag 4
Deelt u de mening dat de mogelijkheid van nabestaanden om via wetenschappelijk onderzoek en via wetenschappelijk onderzoekers informatie te
krijgen van groot belang is voor de herinnering aan de slachtoffers? Zo ja,
kunt u zich dan voorstellen dat een gefundeerd antwoord door de wetenschappers alleen kan worden gegeven als zij gemakkelijke toegang hebben
tot de relevante archieven?
Antwoord 4
Die mening deel ik en ik zet me dan ook in voor toegang tot de archieven,
overeenkomstig het belang dat nabestaanden en/of onderzoekers hierbij
hebben. Ook na de overdracht van de oorlogsarchieven van het Nederlandse
Rode Kruis waarborgt het Nationaal Archief binnen de kaders van de UAVG
de mogelijkheid tot het verkrijgen van informatie. Zie voorts het antwoord op
vraag 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2