Hoogwaterbeschermingsprogramma-2
19e Voortgangsrapportage
Verslagperiode 1 juli 2020 – 31 december 2020

Pagina 1 van 26

Hoogwaterbeschermingsprogramma-2
19e Voortgangsrapportage
Verslagperiode 1 juli 2020 – 31 december 2020

Documentnr
Datum
Status
Versie

RWS-2021-1010
31 december 2020
Definitief
1.0

Versie 0.0

Concept is op 16-02-2021 besproken in het MT Programmabureau

Versie 0.1

Concept is op 02-03-2021 besproken in het PBO

Versie 0.2

Eindconcept is op 17-03-2021 besproken in de Programmabestuur

Versie 1.0

Definitief door de Minister te verzenden aan de Tweede Kamer

Pagina 2 van 26

Inhoud

1
1.1
1.2
1.3

Inleiding 4
Kerngegevens van het HWBP-2 4
Samenvatting hoofdpunten verslagperiode 5
Leeswijzer 6

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Ontwikkelingen in en rond het programma 8
Algemene ontwikkelingen 8
Innovatie 8
Kwaliteit en auditing 8
Correspondentie met het parlement Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Media 8

3
3.1
3.2

De scope van het programma 9
Programmascope 9
Projectscopes 9

4
4.1
4.2
4.3

Voortgang en planning 11
Voortgang van het programma 11
Planningssystematiek 14
Voortgang mijlpalen 17

5
5.1
5.2
5.3
5.4

Risicomanagement 18
Risicobeheersing op programma en issues op projectniveau 18
Risico’s programmaniveau 18
Issues projecten 20
Algemeen beeld op programmaniveau 21

6
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5

Financiën 22
Programmabudget 22
Programmaraming 23
Kasreeks 24
Apparaatskosten Rijkswaterstaat 25
Cumulatieve verplichtingen en uitgaven 25

Bijlage werkwijze subsidieverlening door het rijk

Pagina 3 van 26

1

1.1

Inleiding

Kerngegevens van het HWBP-2
Om Nederland duurzaam te beschermen tegen overstromingen vanuit de grote
rivieren, meren en de Noordzee, toetsen de beheerders van de primaire
waterkeringen regelmatig of deze primaire waterkeringen voldoen aan de vigerende
veiligheidsnormen. In 2001 is deze toets voor het eerst uitgevoerd, in 2006 voor de
tweede keer. Op basis van deze toetsen is een deel van de primaire waterkeringen
afgekeurd. Verder bleek uit een toets in 2003, uitgevoerd door Rijkswaterstaat en de
waterschappen, dat zeeweringen langs de Noordzeekust op een aantal locaties
binnen 20 jaar niet meer aan de toen geldende veiligheidsnorm zouden voldoen.
Deze locaties zijn aangemerkt als de ‘Zwakke Schakels’. Op negen van deze locaties
lag tevens een opgave tot verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, de zogenaamde
‘Prioritaire Zwakke Schakels Kust’.
De maatregelen, die de beheerders moeten treffen om de in 2001 en 2006
afgekeurde keringen weer aan de vigerende veiligheidsnormen te laten voldoen, zijn
op het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) geplaatst.
Voorwaarden om op het HWBP-2 programma te komen zijn:
1. dat de waterkeringen zijn afgekeurd vanwege wijzigingen in de gestelde
veiligheidsnorm, de hydraulische randvoorwaarden of de toetsvoorschriften;
2. verbetering van de veiligheidssituatie niet plaatsvindt vanuit een ander
programma.
Regulier en/of achterstallig onderhoud behoort niet tot het HWBP-2 programma.
Maatregelen, die voortkomen uit de derde toetsing van 2011, vallen niet binnen de
scope van het HWBP-2, maar worden meegenomen in het
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). In totaal worden in het HWBP-2 87
projecten gerealiseerd waarvan 69 projecten met 362,4 kilometer te versterken
waterkeringen en 18 kunstwerken.
Op basis van de Waterwet komen de afgekeurde dijken en kunstwerken in
aanmerking voor rijkssubsidie. Hiervoor toetst het rijk de maatregelen op basis van
het robuust, sober en doelmatig op orde brengen van de waterveiligheid. De
werkwijze die hierbij gehanteerd wordt, is beschreven in de bijlage. De benodigde
financiële middelen voor het HWBP-2 staan op de begroting van het Deltafonds en
worden gevoed door bijdragen van het Rijk en de waterschappen op grond van de
afspraken in het Bestuursakkoord Water.
Karakteristieken van het HWBP-2
Het HWBP-2 is op 22 maart 2011 door de Tweede Kamer aangewezen als ‘Groot
Project’. Door middel van de basisrapportage is de Tweede Kamer geïnformeerd over
het programma. De basisrapportage beschrijft ook de verantwoordelijkheden van de
partijen die bij het programma betrokken zijn.
De minister van Infrastructuur en Waterstaat draagt de eindverantwoordelijkheid
voor het HWBP-2 programma. Dat betekent dat zij belast is met het vaststellen van
het programma, het beoordelen van de subsidieaanvragen van de beheerders, het
verstrekken van de subsidies en het rapporteren aan de Tweede Kamer.
De water- en hoogheemraadschappen (binnen het HWBP-2 veruit het grootste deel
van de beheerders) kennen ieder hun eigen democratisch gekozen besturen. Als
waterkeringen in de periodieke toetsrondes worden afgekeurd, zijn de beheerders
verplicht maatregelen te treffen, zodat de afgekeurde keringen weer aan de
vigerende wettelijke normen gaan voldoen. Voor deze maatregelen kan subsidie
worden aangevraagd.

Pagina 4 van 26

Binnen de kaders van de eigen verantwoordelijkheden geven het Rijk en de
waterschappen, als uitvoeringsalliantie, invulling aan de opgave van het HWBP-2.
Hierbij draagt de minister verantwoordelijkheid voor de subsidieverstrekking en de
waterbeheerders voor de realisatie van de afzonderlijke projecten binnen het HWBP2. Gezien deze verantwoordelijkheidsverdeling zijn de formele
sturingsmogelijkheden van het Rijk in het HWBP-2 in vergelijking met andere
voormalige grote projecten, zoals Ruimte voor de Rivier (RvR) of Maaswerken,
beperkt.
1.2

Samenvatting hoofdpunten verslagperiode
Voortgang van het programma
Deze verslagperiode zijn geen projecten opgeleverd. Per 31 december 2020 voldoen
85 projecten aan de destijds geldende vigerende veiligheidsnorm en bevinden zich
twee projecten in de realisatiefase. Voor één project is de mijlpaal einde realisatie
gewijzigd naar Q4-2021. Voor het andere nog lopende project geldt dat de vigerende
planning onder druk staat. Als voor dit project meer duidelijkheid komt over de
verwachte eindplanning is er ook zicht op de einddatum van het totale programma.
Tot en met 31 december 2020 is voor het programma € 2.344 miljoen aan uitgaven
gerealiseerd (zie figuur 1).
Scope
In de verslagperiode is de scope van het HWBP-2 niet gewijzigd en bestaat uit 87
projecten, waarvan 69 projecten met 362,4 kilometer te versterken waterkeringen
en 18 kunstwerken.
Planning
In het afgelopen halfjaar zijn er geen projecten opgeleverd.
Risico’s
De grootste tijd – en geldrisico’s komen net als in voorgaande verslagperiodes voor,
bij de grote en vaak complexe projecten.
Voor wat betreft het financiële risico heeft in de verslagperiode een actualisatie
plaatsgevonden van het risicoprofiel op programmaniveau.
Het financiële risico op programmaniveau is ongewijzigd gebleven op een stand van
€ 48 miljoen.
De totale financiële waarde van de risico’s op projectniveau is in de
rapportageperiode gewijzigd ten opzichte van VGR18. Deze risicoreservering
bedraagt op 31 december 2020 € 76 miljoen (VGR18 € 91 miljoen).
De totale risicoreservering bedraagt nu € 124 miljoen (was € 139 miljoen).

Pagina 5 van 26

Financiën
Het actuele programmabudget is verhoogd met een bedrag van € 18 miljoen en
bedraagt op peildatum 31 december 2020 € 2.675 miljoen (VGR18 € 2.657 miljoen).
De verhoging van het budget wordt veroorzaak door het doorvoeren van de
indexering, conform de IBOI en de eerder genoemde budgetcorrectie.
De actuele programmaraming is in de huidige verslagperiode afgenomen met € 6
miljoen en bedraagt op peildatum 31 december 2020 € 2.690 miljoen (was € 2.696
miljoen). Deze daling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het financieel afronden
van twee projecten.
De spanning tussen de programmaraming en het programmabudget bedraagt € 15
miljoen, € 24 miljoen lager dan ten tijde van de VGR18 (peildatum 30 juni 2019). Op
dit moment blijft de spanning tussen programmaraming en programmabudget
gedurende de realisatieperiode van het programma nog binnen de bandbreedte van
de totale risicoreservering. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de nog niet
gekwantificeerde risico’s van het project Markermeerdijk Hoorn-Edam-Amsterdam.
Die zouden er toe kunnen leiden dat de spanning tussen budget en raming op
programmaniveau niet meer oplosbaar is. Mocht zich dit voordoen dat is er de
mogelijkheid om een deel van de eerdere budgetvrijvallen van het HWBP-2 naar
HWBP terug te draaien, waardoor er voldoende programmabudget bij het HWBP-2 is
om het programma af te ronden. Ik zal u hierover in de volgende VGR-en blijven
informeren.
1.3

Leeswijzer
Hoofdstuk 2 bevat een toelichting op ontwikkelingen die zich in de rapportageperiode
hebben voorgedaan in en rond het programma. In de daaropvolgende hoofdstukken
komen de ontwikkelingen in de basisreferenties scope (3), planning (4), risico’s (5)
en financiën (6) van het HWBP-2 aan bod.

Pagina 6 van 26

Figuur 1 Samenvatting stand van het HWBP-2, peildatum 31 december 2020

Pagina 7 van 26

2

Ontwikkelingen in en rond het programma

2.1

Algemene ontwikkelingen
In de verslagperiode hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan die van invloed
zijn op het programma. De meest relevante ontwikkelingen zijn hierna beschreven.

2.2

Innovatie
In verslagperiode zijn er geen specifieke ontwikkelingen op innovatie te melden.

2.3

Kwaliteit en auditing
In de afgelopen verslagperiode is het control- en auditplan afgerond en in werking
getreden. Er is gestart met een aantal toetsen op het gebied van compliance en
governance. Daarnaast hebben er adviestrajecten plaatsgevonden ten aanzien van
enkele bedrijfsvoeringsvraagstukken en subsidieverleningstrajecten. De focus van de
eigenstandige control functie (ECF-rol) op het HWBP2 richt zich hierbij voornamelijk
op een beheerste en efficiënte afronding en vastlegging van het HWBP2 in deze
afrondende fase van het programma.

2.4

Correspondentie met het parlement
De voortgang van het HWBP-2 is tijdens het Wetgevingsoverleg Water besproken
(01-12-2020). Verder heeft in de verslagperiode de volgende correspondentie over
het HWBP-2 met de Tweede Kamer plaatsgevonden.

2.5

Datum

Onderwerp

30 september
2020

Brief aanbieding achttiende voortgangsrapportage van
het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma van de
minister van Infrastructuur en Waterstaat (32 698 nr.
54).

Media
In de tweede helft van 2020 hebben de media aandacht besteed aan HWBP-2
projecten. Er is veel aandacht geweest voor de start van de sanering van de
Westdijk, onderdeel van het project Eemdijken en Zuidelijke Randmeren van het
Waterschap Vallei & Veluwe. Hier wordt de vervuilde TGG die daar was gebruikt voor
de versterking verwijderd en vervangen door schone grond. Er is ook veel aandacht
ge
weest voor het traject Uitdam, onderdeel van de versterking van de Markermeerdijk
Hoorn-Edam-Amsterdam van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Dit
betrof het verzet van bewoners tegen de plannen voor 500 meter dijkversterking
met basalton. De bewoners pleiten voor een ‘groene’ dijk.

Pagina 8 van 26

3

De scope van het programma

3.1

Programmascope
In de huidige verslagperiode is de programmascope niet gewijzigd. De
programmascope van het HWBP-2 omvat 87 projecten. De beheerders voeren deze
projecten uit om te bewerkstelligen dat afgekeurde dijkvakken en kunstwerken weer
aan de vigerende veiligheidsnormen voldoen. De ligging van de projecten is op
bijgaande kaart (figuur 2) weergegeven. Het betreft negen projecten uit de eerste
toetsronde, negen ‘Prioritaire Zwakke Schakels Kust’ en 69 projecten uit de tweede
toetsronde. De projecten worden onafhankelijk van elkaar gerealiseerd. In totaal
worden 78 projecten door waterschappen en hoogheemraadschappen gerealiseerd,
zeven door Rijkswaterstaat en twee door de provincie Groningen. De kaders die op
deze ontwerpopgave van toepassing zijn, vormen de condities om de opgaven van
het HWBP-2 te realiseren. In totaal gaat het om 18 kunstwerken en 362,4 km
dijken.

3.2

Projectscopes
In de verslagperiode hebben zich geen scopewijzigingen voorgedaan.
Voor de beheerders bestaat per afgekeurde waterkering een veiligheidsopgave, dit is
de projectscope. De beheerder werkt deze veiligheidsopgave uit in te treffen
maatregelen. Hierna is de kaart met de actuele scope van het programma
opgenomen. Ook de actuele fase van de projecten is hierin aangegeven.

Pagina 9 van 26

Figuur 2 Actuele scope van het programma, peildatum 31 december 2020

Pagina 10 van 26

4

4.1

Voortgang en planning

Voortgang van het programma
In verslagperiode zijn geen projecten opgeleverd. Bij de één van de twee in
uitvoering zijnde projecten staat de vigerende planning onder druk. Nadere
toelichting is opgenomen in paragraaf 4.3. Als voor dit project meer duidelijkheid
bestaat over de verwachte eindplanning is er ook zicht op de einddatum van het
totale programma. In het vierde kwartaal 2021 wordt er hierover duidelijkheid
verwacht.
Op 31 december 2020 bevinden zich nog twee projecten in de realisatiefase. In
totaal voldoen 85 projecten aan de destijds geldende vigerende veiligheidsnorm. De
mutaties in de projectfase ten opzichte van voorgaande rapportage zijn gegeven in
tabel 1.

Tabel 1

VGR-17

VGR-18

Mutaties

VGR-19

31-12-2019

30-06-2020

verslagperiode

31-12-2020

Planstudiefase

0

0

0

0

Realisatiefase

4

2

0

2

Gerealiseerde maatregelen

71

73

0

73

12

12

0

12

87

87

0

87

Mutaties in projectfase ten
opzichte van vorige VGR

Op basis van nader
onderzoek is gebleken dat
de kering voldoet
Totaal

In het HWBP-2 wordt in totaal 362,4 kilometer dijken en 18 kunstwerken versterkt.
Tabel 2 geeft het aantal lopende projecten per beheerder weer, met daarbij het
aantal kilometers dijken en het aantal kunstwerken.
Een overzicht van de afgeronde projecten is opgenomen in tabel 3.
Totaal aantal

Tabel 2

lopende

Lopende projecten

projecten

Projecten aan dijken,

Projecten aan

dammen, duinen

kunstwerken

HH Hollands Noorderkwartier

1

1

30,8 km

WS Vallei en Veluwe

1

1

22,0 km

-

Totaal

2

2

52,8 km

-

Pagina 11 van 26

Tabel 3
Afgeronde HWBP-2

Beheerder

Code

Project

WS AGV

WN-006

Ipersloter-en Diemerdammersluis

HH Hollands
Noorderkwartier

W1-001

Havendijk den Helder

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-001

Balgzanddijk

HH Hollands
Noorderkwartier

W1-006

Wieringermeerdijk omgelegde Stonteldijk

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-003

Markermeerdijk Hoorn - Enkhuizen

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-024

Prins Hendrikpolder, steenbekleding

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-036

Dijkversterking Waddenzeedijk Texel

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-064

Bergen aan Zee

*

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-066

Egmond aan Zee

*

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-080

Koegraszeedijk

HH Hollands
Noorderkwartier

W2-085

Hoogwaterkering Den Oever

HH Hollands
Noorderkwartier

WZ-001

Zwakke schakels Noord-Holland

WS Hollandse Delta

W1-003

Versterking Buitenhavendijk Middelharnis

WS Hollandse Delta

W2-026

Dijkversterking Nieuwe Stadse Zeedijk

WS Hollandse Delta

W2-028

Dijkversterking Oostmolendijk

WS Hollandse Delta

WN-001

Dijkversterking Hellevoetsluis

WS Hollandse Delta

WN-002

Dijkversterking Brielse Maasdijk

WS Hollandse Delta

WN-003a

Dijkversterking Spui Oost

WS Hollandse Delta

WN-003b

Zettingsvloeiing Spui

WS Hollandse Delta

WN-004

Dijkversterking Spui West

WS Hollandse Delta

WN-005

Dijkversterking Eiland van Dordrecht

WS Hollandse Delta

WN-008

Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid

WS Hollandse Delta

WN-009

Dijkversterking Hoeksche Waard Noord

WS Hollandse Delta

WN-014a

Dijkversterking IJsselmonde Noord en Zuid

*

WS Hollandse Delta

WN-014b

Dijkversterking Hilledijk

*

WS Hollandse Delta

WN-025

Zettingsvloeiing Dordtsche Kil

WS Hollandse Delta

WZ-006

Kust van Voorne

WS Hollandse Delta

WZ-007

Flaauwe Werk

WS Fryslân

W2-013

Havendammen en steenbekleding Stavoren

WS Fryslân

W2-014

Ijsselmeer kleibekleding en
pipingmaatregelen

WS Fryslân

W2-021

Havendam Lemmer

WS Fryslân

W2-030

Waddenzeedijk, Friese kust

WS Fryslân

W2-045

Terschelling, Waddenzeekering

projecten

**

*

***

***

Pagina 12 van 26

WS Fryslân

W2-049

Ameland

WS Fryslân

WN-016

Johan Frisosluis Stavoren

WS Fryslân

WN-019

Riensluis te Lemmer

WS Fryslân

WN-020

Oude Zeesluis te Stavoren

*

WS Fryslân

WN-021

Inlaat Tacozijl

*

WS Fryslân

WN-022

Inlaat Teroelsterkolk

*

W1-008

Nederlekdijk

W1-009

Bergambacht-Ammerstol-Schoonhoven

***

W2-002

Dijkversterking Krimpen

***

WN-017

Achterland Maeslantkering

*

WS Rivierenland

W1-010

Benedenstad Nijmegen

WS Rivierenland

W2-042

Merwededijk te Werkendam

WS Rivierenland

W2-055

Lekdijk KIS

WS Rivierenland

W2-078

Diverse pipingmaatregelen

WS Scheldestromen

W2-019

Onrustpolder Noord-Beveland

WS Scheldestromen

W2-025

Kruiningenpolder

WS Scheldestromen

W2-031

Zimmermanpolder Zuid-Beveland

WS Scheldestromen

W2-082

Noorderstrand Schouwen

WS Scheldestromen

WN-010

Westkapelle

WS Scheldestromen

WN-011

Vlissingen

WS Scheldestromen

WZ-009

Zwakke Schakels Zeeuws Vlaanderen

HH van Delfland

W2-079

Gemaal Westland

HH van Delfland

WN-018

Achterland Maeslantkering

HH van Delfland

WZ-004

Scheveningen

HH van Delfland

WZ-005

Delflandse kust

HH van Rijnland

W2-067

Kustversterking Katwijk

***

HH van Rijnland

W2-068

Zandvoort, boulevard

*

HH van Rijnland

WZ-003

Kustversterking Noordwijk

WS Aa en Maas

WN-012

Keent en Keent - Grave

WS Aa en Maas

WN-015

Kunstwerken Boxmeer - Grave

WS Aa en Maas

WN-023

Heusden

WS Aa en Maas

WN-024

Boxmeer

WS Noorderzijlvest

W2-018

Afvalwaterleidingen

WS Noorderzijlvest

W2-069

Waddenzeedijk Nieuwstad

WS Groot Salland

W2-058

IJsseldijk bij Windesheim

WS Groot Salland

W2-088

Gemaal Westerveld bij Zwolle

WS Rijn en IJssel

W2-074

Den Elterweg te Zutphen

WS Rijn en IJssel

W2-075

IJsseldijk stadsgracht Doesburg

HH van Schieland
en de
Krimpenerwaard
HH van Schieland
en de
Krimpenerwaard
HH van Schieland
en de
Krimpenerwaard
HH van Schieland
en de
Krimpenerwaard

***

*

***

*

Pagina 13 van 26

WS Rijn en IJssel

W2-077

Twentekanaaldijk

WS Rijn en IJssel

W2-089

Pleijweg, Schaapdijk, Broekdijk te Arnhem

WS Vallei en Veluwe

WN-013

Gemaal Antlia

WS Hunze en Aa's

W1-004

Oude zeesluis Delfzijl

WS Zuiderzeeland

W2-010

Kadoelersluis

Provincie Groningen

W1-005

Schutsluis complex Delfzijl

Provincie Groningen

W1-007

Keersluis Lauwersoog

RWS Midden
Nederland

R2-006

Houtribdijk

RWS Noord Holland

R2-029

Molwerk in de Mokbaai, Texel

RWS
IJsselmeergebied

R2-011

Roggebotsluis

RWS
IJsselmeergebied

R2-016

Nijkerkersluis

RWS Zeeland

R2-022

Veerhaven Kruiningen

RWS Zeeland

R2-034

Sluizencomplex Terneuzen

RWS Oost
Nederland

R2-062

Keersluis Meppelerdiep Zwartsluis

Op basis van nader onderzoek is gebleken dat de kering voldoet aan de vigerende
*

veiligheidsnorm, zonder dat maatregelen hoeven te worden getroffen.

**

Het project voldoet aan de norm voor steenbekleding, maar wordt verder versterkt in W2036

***

4.2

Het project is opgeleverd, maar financiële afwikkeling dient nog plaats te vinden.

Planningssystematiek
Om de voortgang van de projecten te kunnen monitoren, geven beheerders de
belangrijkste mijlpalen in de projectplanningen aan. De onderliggende documenten
bij deze en andere mijlpalen worden bij formele contactmomenten door het
programmabureau HWBP-2 getoetst. Een mijlpaal wordt als behaald beschouwd na
de schriftelijke bevestiging van een positief toetsresultaat.
In tabel 4 is met kleur (oranje, groen en rood) aangegeven of de vastgestelde
datum van een mijlpaal bij een formeel contactmoment of met een verzoek tot
wijziging (VtW) is aangepast. Via een VtW kan tussentijds de planning worden
bijgesteld wanneer er een te groot verschil ontstaat tussen de vastgestelde mijlpalen
en de prognose. Dit instrument wordt ingezet wanneer er niet op korte termijn een
contactmoment is voorzien.
Bijgestelde mijlpalen worden in paragraaf 4.3 toegelicht. De planning van projecten
is sterk afhankelijk van specifieke projectomstandigheden en actuele ontwikkelingen
in de projecten. Daarom geven de beheerders ieder kwartaal een prognose van
mogelijke ontwikkelingen in de planningen van projecten. Deze ontwikkelingen zijn
niet in de tabel weergegeven aangezien deze nog niet zijn geformaliseerd.
Tabel 4 geeft een overzicht van de planning met daarin aangegeven de mijlpalen die
zijn voorzien binnen de lopende projecten. De tabel geeft een weergave van de
formeel vastgestelde projectplanningen.

Pagina 14 van 26

Tabel 4 Planning met mijlpalen van de lopende projecten

V igerende datum

V igerende datum

Code

Naam

Beheerder

Projec tfase

start realisatie

einde realisatie

W2-004

Markermeerdijk Hoorn - Edam - Amsterdam

HH Hollands Noorderkwartier

realisatie

✔

2022 Q3

W2-063

Eemdijken en Zuidelijke Randmeren

WS Vallei en Veluwe

realisatie

✔

2021 Q4

V oortgang mijlpalen:
✔

M ijlpaal is behaald
Mijlpaal is nog niet behaald

Mutaties vigerende planning:
Bij formeel contactmoment is een vroegere datum voor de mijlpaal vastgesteld
Bij formeel contactmoment is een latere datum voor de mijlpaal vastgesteld met oplevering uiterlijk in 2017
Bij formeel contactmoment is een latere datum voor de mijlpaal vastgesteld met verwachte oplevering ná 2017

Pagina 15 van 26

Voortgang mijlpalen
Start realisatie
In deze verslagperiode is geen subsidiebeschikking afgegeven.
Einde realisatie
In de verslagperiode zijn geen projecten door de aannemer afgerond.
4.3

Ontwikkelingen in de planning van het HWBP-2
Hierna zijn de belangrijkste ontwikkelingen beschreven die zich in de verslagperiode
hebben voorgedaan in de planning van de projecten.
Bijgestelde mijlpalen
In de verslagperiode is één mijlpalen bijgesteld, te weten: voor het project
Eemdijken en Zuidelijke randmeren.
Ontwikkeling project Waddenzeedijk Friese Kust
Het project is eind 2016 afgerond maar er is geconstateerd dat er sprake is van
losliggende stenen, waardoor de beoogde 50 jaar levensduur niet wordt gehaald. Er
heeft monitoring plaats gevonden om de ontwikkeling van de problematiek in beeld
te brengen. De resultaten zijn afgelopen jaar geanalyseerd en er zijn scenario’s
uitgewerkt voor de mogelijke vervolgstappen. Omdat deze scenario’s een directe
relatie met het HWBP-project Koehool-Lauwersmeer hebben, (het project
Waddenzeedijk Friese Kust overlapt voor een deel het project KoehoolLauwersmeer) is een verdere analyse nodig. De uitkomst hiervan wordt medio 2021
verwacht, waarna keuzes gemaakt kunnen worden voor het vervolg van het project
Waddenzeedijk Friese Kust. Tevens kan dan beoordeeld worden of de
oplossingsrichting pas binnen de grenzen van het huidige plan van aanpak wat bij de
realisatie van dit project was goedgekeurd. Is dat niet het geval dan zal hiervoor een
procedure worden opgestart.
Projecten die nog worden opgeleverd
Op dit moment betreft dit twee projecten:


W2-004 Markermeerdijk Hoorn - Edam – Amsterdam
De werkzaamheden buiten zijn bij verschillende modules opgepakt. Het
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier brengt momenteel de financiële
en planningsconsequenties in beeld van de proceduretijd van de bodemprocedure
bij de Raad van State ten behoeve van een formeel C5-moment conform
geldende HWBP-2 procedure. In de afgelopen periode heeft zich een aantal
andere tegenvallers gemanifesteerd die zich voor hebben gedaan na het moment
van subsidiebeschikking in november 2018 of die tijdens het moment van
beschikken nog onvoldoende uitgewerkt waren. De verwachting van het
Hoogheemraadschap is dat de optelsom van deze aspecten tot een aanzienlijke
financiële tegenvaller en uitloop in de planning zal leiden. De komende periode zal
in het genoemde C5-moment worden beoordeeld of deze posten op grond van de
subsidieregeling van het HWBP-2 voor subsidie in aanmerking komen. Gezien de
gerapporteerde getallen van HHNK zal dit tot een herbeschikking leiden. De
verwachting is dat in de VGR21 (verslagperiode 1 juli – 31 december 2021)
duidelijkheid gegeven kan worden over deze financiële en
planningsconsequenties.
Het project heeft te maken met PFAS-problematiek. Er wordt momenteel een
oplossingsrichting verkend in de vorm van een project specifieke invulling van de
zorgplicht in het kader van het Besluit Bodemkwaliteit. Deze oplossing wordt in
de komende periode aan de Minister van I&W ter besluitvorming voorgelegd. De
mogelijke consequenties van deze PFAS-problematiek worden ook beschouwd in
het genoemde C5-moment voor zover deze dan bekend zijn.

Pagina 16 van 26

 W2-063 Eemdijken en Zuidelijke Randmeren
Van het project Eemdijken en Zuidelijke Randmeren zijn zeven van de acht
deeltrajecten reeds in 2019 opgeleverd en financieel afgerekend.
Het niet opgeleverde deeltraject betreft Westdijk en Eemdijk Noord (WEN). Binnen
dit deeltraject is thermisch gereinigde grond (TGG) toegepast als kernmateriaal in de
buitenberm, waarvan na onderzoek is gebleken dat deze verontreinigd is en daarom
niet voldoet aan de eisen voor een grootschalige bodemtoepassing uit het Besluit
Bodemkwaliteit.
Het waterschap Vallei en Veluwe zal het verontreinigde materiaal volledig afgraven
en vervangen, op basis van het plan van aanpak, dat is goedgekeurd door het
bevoegd gezag (provincie Utrecht, gemeente Bunschoten). Voor het project heeft op
8 september 2020 een herbeschikking van de subsidie plaatsgevonden. De
aanvullende kosten van deze herstelwerkzaamheden zijn in de raming van het
uitvoeringsproject opgenomen.
Het Waterschap heeft op 30 oktober 2020 het (herstel-) werk gegund. De aannemer
is in november 2020 buiten met de voorbereidende werkzaamheden voor de
uitvoering gestart, met de aanleg van bouwwegen, opnames van panden, aanleg
van een losvoorziening voor het aan- en af te voeren materiaal e.d., zodat eind
januari 2021 kan worden gestart met het daadwerkelijk afgraven van het materiaal
in het eerste compartiment. Het verontreinigde materiaal zal worden afgevoerd naar
erkende verwerkers. De uitvoering van de werkzaamheden is volgens planning
gereed in Q4 2021.

Pagina 17 van 26

5

5.1

Risicomanagement

Risicobeheersing op programma- en issues op projectniveau
Tot en met de VGR18 (peildatum 30 juni 2020) werd in dit hoofdstuk alleen
ingegaan op de programmarisico’s. Dit zijn risico’s die niet in de projectenramingen
zijn meegenomen. Daarnaast is het nog onzeker of deze risico’s zich echt voor gaan
doen.
Op het moment dat het risico zich voordoet, dient deze opgenomen te worden in de
raming van het project. In een groot programma hoeft een vertraging van een
individueel project niet tot een vertraging in het programma te leiden. Echter, gezien
de beperkte omvang van het aantal lopende projecten in het HWBP2 is dit wel het
geval. Het individuele project is daarmee bepalend voor de doorlooptijd van het
totale programma geworden. Om dat inzicht te geven is dit hoofdstuk met ingang
van deze voortgangsrapportage uitgebreid met issues van de projecten.
Een issue is een bekend probleem bij een project dat van invloed kan zijn op de
programmadoelen in tijd en geld, de kwantificering is op dit moment nog niet vast te
stellen.

5.2

Risico’s programmaniveau
Door risicobeheersing werkt het programma aan het tegengaan van financiële
tegenvallers en aan het voorkomen van vertraging. Door intensieve afstemming en
communicatie worden risico’s gesignaleerd en kunnen adequate maatregelen worden
getroffen om gevolgen van risico’s te beperken. De basis voor de risicobeheersing
voor het gehele programma ligt bij de projecten; door de beheerders zal het
merendeel van de risico’s gesignaleerd en beheerst worden. Het risicomanagement
door het programmabureau HWBP-2 is hierop aanvullend en richt zich zowel op
risicobeheersing door de beheerders als door het programmabureau HWBP-2.
Het overzicht van de risico’s wordt elk halfjaar geactualiseerd bij zowel de projecten
als bij het programma. Nagegaan wordt of nieuwe risico’s worden gezien, risico’s zijn
gewijzigd of aanvullende beheersmaatregelen nodig zijn. Het programmabureau
HWBP-2 voert beheersmaatregelen uit, veelal in samenwerking met de beheerders,
door onder andere (het faciliteren van) kennisdeling tussen de beheerders, het
professionaliseren van de kennis bij de beheerders op specifieke onderwerpen en het
bieden van specialistische kennis om de risico’s beter te beheersen.
Risico’s met gevolgen in tijd
Risico’s met gevolgen in tijd voor het programma zijn die risico’s uit de projecten die
niet opgevangen kunnen worden in de afgesproken buffers van het project,
waardoor deze gevolgen kunnen hebben voor de verwachte opleverdatum van een
of meerdere projecten en daarmee voor het totale programma. De risico’s zijn
weergegeven in tabel 5.
De omvang van de risico’s wordt uitgedrukt in het aantal projecten waarbij het risico
zich kan voordoen met daarbij de mogelijke vertraging in maanden.
Het risicoprofiel van het programma neemt af naar mate het programma vordert en
bestaat dan ook nog maar uit enkele risico’s. De tijds- en financiële risico’s worden
gerapporteerd.
In deze verslagperiode is een risicovervallen, namelijk “Vertraagde uitspraak van de
RvS over het Projectplan Waterwet leidt tot vertraging en meerkosten”. Dit is
vervallen als risico en opgenomen als issue 1 in het project, zie de volgende
paragraaf 5.3. De meerkosten naar aanleiding van de latere behandeling door de
Raad van State worden als issue verder gemonitord.

Pagina 18 van 26

Tabel 5
Toprisico’s binnen het

Risico’s met gevolgen in tijd

programma met gevolgen in
tijd

Aantal projecten /
vertraging

Grootschalig herstel van de dijk noodzakelijk

1 project
18-24 maanden

Gewijzigde uitvoering kan leiden tot vertraging en
meerkosten

1 project
12-24 maanden

De risico’s met gevolgen in tijd worden nu toegelicht:



Grootschalig herstel van de dijk noodzakelijk

Bij het project Dijkversterking Waddenzeedijk Friese kust is Elastocoast verwerkt op
de dijk. Het project is eind 2016 afgerond maar er is geconstateerd dat er sprake is
van losliggende stenen, waardoor de beoogde 50 jaar levensduur niet wordt
gehaald. Er heeft monitoring plaats gevonden om de ontwikkeling van de
problematiek in beeld te brengen. De resultaten zijn afgelopen jaar geanalyseerd en
er zijn scenario’s uitgewerkt voor de mogelijke vervolgstappen. Deze scenario’s
hebben echter een directe relatie met het HWBP-project Koehool Lauwersmeer,
omdat een deel van dit project het project Waddenzeedijk Friese Kust overlapt. Voor
een goede keuze tussen de scenario’s is het noodzakelijk dat bekend is wat het
voorkeursalternatief van het project Koehool Lauwersmeer wordt.
Het project Koehool Lauwersmeer is bezig met de variantenstudie en de huidige
inschatting is dat deze studie na de zomer van 2021 gereed is. Op dat moment is
duidelijk welke oplossing er gerealiseerd moet worden en wat dit betekent voor de
uitvoering. Dan kan er worden ingeschat wat dit voor de planning betekent en wat
de vertraging voor de oplevering van het project is.


Gewijzigde uitvoering kan leiden tot vertraging en meerkosten

Het project Markermeerdijk-Hoorn-Edam-Amsterdam heeft te maken met mogelijke
consequenties van PFAS en corona, daarnaast dient de technische oplossing voor
dijkvak Durgerdam nog uitgewerkt te worden. Het Hoogheemraadschap maakt
inzichtelijk wat de consequenties zijn voor de planning.
Risico’s met gevolgen in geld
Risico’s met gevolgen in geld voor het programma zijn die risico’s uit de projecten
welke op dit moment niet zijn getoetst om op te kunnen nemen binnen de
overeengekomen raming van het project, waardoor deze risico’s consequenties
kunnen hebben voor de programmaraming. De risico’s met gevolgen in geld zijn
weergegeven in tabel 6. De omvang van de risico’s wordt uitgedrukt in het aantal
projecten waarbij het risico zich kan voordoen met daarbij de totale
verwachtingswaarde van de gevolgen in geld voor het programma. Ten opzichte van
VGR-18 zijn de volgende veranderingen doorgevoerd in de top risico’s geld: Het
risico “Vertraagde uitspraak van de RvS over het Projectplan Waterwet leidt tot
vertraging en meerkosten” is net als bij de tijdsrisico’s in tabel 5 vervallen als risico,
en opgenomen als issue. Dit wordt verder toegelicht in de volgende paragraaf.
Omdat dit risico nog niet was gekwantificeerd in geld maar als p.m. was opgenomen
in VGR-17 heeft het vervallen van dit risico geen invloed op de totale benoemde
risicoreservering. De totale benoemde risicoreservering blijft hiermee gelijk met € 15
miljoen.
Tabel 6

Risico’s met gevolgen in geld

Toprisico’s binnen het
programma met gevolgen in
geld

Grootschalig herstel van de dijk noodzakelijk

Aantal projecten /
verwachtingswaarde
gevolgen in geld
1 project
€ 10,0 miljoen

Pagina 19 van 26

Onvoldoende duidelijkheid in contractafspraken met
opdrachtnemer inzake grondstoffengebruik
Gewijzigde uitvoering kan leiden tot vertraging en
meerkosten

2 projecten
€ 5,0 miljoen
1 project
€ p.m.

Toelichting op de risico’s:
Grootschalig herstel van de dijk noodzakelijk
Zie paragraaf 5.2 voor de toelichting van het risico. Naast de vertraging is er ook
sprake van mogelijk extra kosten. Nadat het ontwerp van het project KoehoolLauwersmeer bekend is kan ook bepaald worden welk deel van de kosten voor het
HWBP-2 programma zijn. Tot dat moment blijft de risicoreservering van € 10 miljoen
staan.
Onvoldoende duidelijkheid in contractafspraken met ON inzake grondstoffengebruik
Er is nog steeds sprake van twee opgeleverde projecten met een juridisch dispuut
over de contractuele eisen. Het door de beheerders opgebouwde dossier is sterk en
de kans dat het dispuut tot financiële consequenties leidt, wordt laag ingeschat. Als
dit risico wel optreedt, kan dit financiële consequenties hebben, waarbij een
financieel beroep op het programma kan worden gedaan. Het juridische proces is
lopende. Hierom blijft de risicoreservering van € 5 miljoen op programmaniveau.
Gewijzigde uitvoering kan leiden tot vertraging en meerkosten
Zie paragraaf 5.2 voor de toelichting van het risico. Het Hoogheemraadschap maakt
inzichtelijk wat de consequenties zijn voor de overeengekomen projectraming.
5.3

Issues projecten
In deze paragraaf worden de issues binnen de projecten van het HWBP-2 verwoord,
die van invloed kunnen zijn voor het totale programma HWBP-2. Deze zijn
weergeven in tabel 7.

Tabel 7
Issues binnen de
projecten

Issues
1. Vertraagde uitspraak van de RvS over het Projectplan
Waterwet leidt tot vertraging en meerkosten
2. Gewijzigde uitvoering en/of eisen leidt tot vertraging en
meerkosten t.o.v. verleende beschikking

Project
1 project
1 project

Toelichting op de issues:
1. Issue 1: Vertraagde uitspraak van de RvS over het Projectplan Waterwet
leidt tot vertraging en meerkosten
De uitspraak van de Raad van State over het Projectplan Waterwet is inmiddels
geweest, maar omdat deze uitspraak zo lang op zich heeft laten wachten heeft dit
consequenties voor de planning van het project Markermeerdijk Hoorn-EdamAmsterdam. Tot de uitspraak van de Raad van State mochten alleen omkeerbare
werkzaamheden uitgevoerd worden. Hierdoor kon de Alliantie zich tot deze uitspraak
niet volledig inzetten op de uitvoering van het projectplan. De consequenties in tijd
en geld worden door het waterschap inzichtelijk gemaakt. Door het waterschap is er
een eerste prognose afgegeven. In de verslagperiode is gestart met een C5moment. Dit is een contactmoment conform de subsidieregeling die ingezet kan
worden om de ingediende prognoses in tijd en geld te kunnen beoordelen en toetsen
op subsidiabiliteit. Na deze beoordeling is dit issue te kwantificeren en worden de
resultaten opgenomen in de overeengekomen planning en raming van het project.

Pagina 20 van 26

2. Issue 2: Gewijzigde uitvoering en/of eisen leidt tot vertraging en meerkosten
t.o.v. verleende beschikking
Bij het project Markermeerdijk Hoorn-Edam-Amsterdam hebben zich na het moment
van subsidiebeschikking in november 2018 een aantal tegenvallers voorgedaan en
bleek dat een aantal objecten onvoldoende uitgewerkt waren. Zo was vanwege de
vertraging in de uitvoering van het project de beoogde zandwinlocatie niet langer
beschikbaar. Daardoor moest uitgeweken worden naar een alternatieve
zandwinlocatie waar aangescherpte vergunningsvoorwaarden vanwege Programma
Aanpak Stikstof (PAS) op van toepassing zijn. Dit brengt meerkosten met zich mee.
De consequenties van deze tegenvallers worden mee genomen in het lopende C5
moment en daar getoetst op subsidiabiliteit door het programmabureau. Na de
beoordeling is dit issue te kwantificeren en worden de resultaten opgenomen in de
overeengekomen planning en raming van het project.
5.4

Algemeen beeld op programmaniveau
De financiële omvang van de risico’s bedraagt € 48,4 miljoen en bestaat voor € 15
miljoen uit benoemde risico’s en voor € 33,4 miljoen uit onbenoemde risico’s.
De financiële omvang van de benoemde en gekwantificeerde risico’s is in de
verslagperiode ongewijzigd. Inhoudelijk zijn de (mutaties in de) risico’s toegelicht in
paragraaf 5.2.
De financiële waarde van de gekwantificeerde onbenoemde risico’s is in de
verslagperiode verhoogd met € 0,6 miljoen. De reservering voor de onbenoemde
risico’s bedraagt 5% van de projectramingen van de nog lopende projecten inclusief
het budget programmabureau. Deze mutatie wordt veroorzaakt door de indexering
van de lopende projecten.

Tabel 7
Financiële waarde risico’s op

Benoemde risico’s op

programmaniveau,

programmaniveau

VGR-17

VGR-18

Mutaties

VGR-19

31-12-2019

30-06-2020

verslagperiode

31-12-2020

31,5

15,0

0,0

15,0

weergegeven in miljoen
euro

‘Onvoldoende duidelijkheid in
contractafspraken met ON inzake

2,5

5,0

0,0

5,0

28,0

10,0

0,0

10,0

-

p.m.

-

p.m.

-

p.m.

vervallen

vervallen

1,0

0,0

0,0

0,0

grondgebruik’
‘Grootschalig herstel van de dijk
noodzakelijk’
‘Gewijzigde uitvoering kan leiden tot
vertraging en meerkosten’
‘Vertraagde uitspraak RvS leidt tot
vertraging en meerkosten’
Diverse risico’s
Onbenoemde risico’s
programmaniveau
Financiële verwachtingswaarde
risico’s op programmaniveau

47,3

32,8

0,6

33,4

78,8

47,8

0,6

48,4

Exogene risico’s voor het programma
Exogene risico’s zijn risico’s die buiten de scope (opdracht) van het programma
vallen, maar wel gevolgen kunnen hebben voor de kosten of de planning van het
programma.
Het programma kent op dit moment geen exogene risico’s. Het exogeen risico
betreffende de nieuwe normering is vervallen, doordat het laatste project is
beschikt.

Pagina 21 van 26

6

6.1

Financiën

Programmabudget
In de verslagperiode is het beschikbare budget van € 2.656,6 miljoen met € 18,4
miljoen gewijzigd naar € 2.675,0 miljoen. Deze wijzigingen betreffen in hoofdzaak
de doorvoering van de indexering en de eerder gemelde budgetcorrectie.
Tabel 8 geeft de budgetreeks aan. In de verslagperiode zijn de eerder genoemde
budgetmutaties doorgevoerd.

Tabel 8

Totaal

Budgetreeks in de
rijksbegroting,

VGR-17

weergegeven in miljoen

31-12-2019

euro
Prijspeil 1-1-2020

VGR-18
30-06-2020
VGR-19
31-12-2020

t/m
2019

2020

2021

2022

2023 2024 e.v.

2.656,6

2.198,5

165,9

71,1

71,1

92,4

57,6

2.656,6

2.198,5

134,2

86,1

65,4

84,8

87,6

2.675,0

2.198,5

151,5

76,8

69,4

89,2

89,6

8,4

8,4

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

4,4

4,4

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

2.687,8

2.211,3

151,5

76,8

69,4

89,2

89,6

Verwerking
terugbetaling
voorschotten *)
Bijdragen
Provincie
VGR-19
31-12-2020

*) Conform de begrotingsregels worden terugbetalingen van verstrekte voorschotten bruto verantwoord
ofwel als ontvangst en hogere uitgaven verantwoord. Bij 1 e suppletoire wet 2016 is een terugbetaling als
hogere ontvangst verantwoord en als hoger uitgavenbudget aan HWBP-2 toegevoegd. Daarnaast zijn er nog
te ontvangen eindafrekeningen in 2016 afgewikkeld die in 2017 zijn verwerkt. Het uitgavenbudget voor
HWBP-2 bedraagt daarmee € 2.687,8 miljoen. Gesaldeerd met de ontvangsten bedragen de kosten voor
HWBP-2 € 2.675,0 miljoen.

Tabel 9 geeft inzicht in de gebudgetteerde ontvangsten van de waterschappen voor
de financiering van het HWBP-2. Deze ontvangsten bedragen in totaal € 1.028,7
miljoen.

Tabel 9

Totaal

Ontvangsten van de
waterschappen t.b.v.

VGR-17

budget HWBP-2, weer-

31-12-2019

gegeven in miljoen euro

VGR-18

Prijspeil 1-1-2020

30-06-2020
VGR-19
31-12-2020

t/m
2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.028,0

971,4

56,4

0,2

0,0

0,0

0,0

1.028,0

971,4

56,4

0,2

0,0

0,0

0,0

1.028,7

971,4

57,2

0,1

0,0

0,0

0,0

Tabel 10 geeft een overzicht van de gerealiseerde ontvangsten van de
waterschappen, conform de afspraken uit het Bestuursakkoord Water. Van de
bijdrage van de waterschappen van € 57,3 miljoen is in verslagperiode € 57,2
miljoen ontvangen.
Tabel 10
Cumulatieve ontvangsten

t/m VGR-18

waterschappen,

30-06-2020

weergegeven in miljoen

Ontvangsten

971,4

Mutaties
VGR 19
57,2

t/m VGR-19
31-12-2020
1.028,6

euro

Pagina 22 van 26

6.2

Programmaraming
De programmaraming bestaat uit het totaal van de gerealiseerde en de nog te
realiseren kosten voor het HWBP-2. De raming is samengesteld uit de door de
beheerders opgestelde projectprognoses, de kosten voor het programmabureau
HWBP-2 (overige projectkosten) en het programma onvoorzien. Gegeven de op dit
moment geldende inzichten wordt de omvang van de programma-onvoorzien als
toereikend geacht.
De programmaraming is in de verslagperiode per saldo met € 6 miljoen afgenomen
en bedraagt op 31 december 2020 € 2.690 miljoen. Deze netto afname komt voort
uit afrekening en actualisatie van meerdere projecten (- € 24 miljoen) en de
indexering over lopende projecten (+ € 17 miljoen)en actualisatie van overige
projectenkosten en onbenoemd programmarisico (+ € 1 miljoen).
Binnen de programmaraming bedraagt de totale omvang van de onvoorziene kosten
€ 124 miljoen, bestaande uit € 76 miljoen onvoorzien op projectniveau en € 48
miljoen onvoorzien op programmaniveau. In tabel 11 is de opbouw van de
programmaraming weergegeven. De mutaties zijn verderop toegelicht.

Tabel 11
Programmaraming,
weergegeven als
verwachtingswaarde
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2020

VGR-17

VGR-18

Mutaties

VGR-19

31-12-2019

30-06-2020

verslagperiode

31-12-2020

2.586

2.601

-7

2.594

Subtotaal
projectramingen
Project voorzien

2.479

2.510

+8

2.518

Project onvoorzien

107

91

-15

76

Overige projectkosten

47

47

+1

Programma onvoorzien

79

48

0

48

2.712

2.696

-6

2.690

Totaal HWBP-2

48

Op basis van de doorrekening van de programmaraming is de verwachting dat de
bandbreedte van de uitgaven tussen € 2,6 miljard en € 2,7 miljard ligt.
Overige projectkosten
Deze kosten bestaan uit de gerealiseerde kosten tot en met 31 december 2020 en
een door het programmabureau HWBP-2 opgestelde raming van de verwachte
programmabureaukosten over de periode tot en met 2023. De raming van deze
kosten is in de verslagperiode gewijzigd en bedraagt nu € 48 miljoen. Deze wijziging
betreft het doorvoeren van de indexering.
Programma onvoorzien
In de verslagperiode is de financiële verwachtingswaarde ongewijzigd en heeft een
totale risicoreservering op programmaniveau van € 48 miljoen. Dit is in hoofdstuk 5
toegelicht.
Projectramingen
Het totaal van de projectramingen is in de verslagperiode met € 7 miljoen
afgenomen tot een bedrag van € 2.594 miljoen. Een onderverdeling van de
projectkosten naar projectfase is weergegeven in tabel 12. Oorzaak van deze
mutatie betreft indexering, afrekening en actualisatie van de projecten.

Pagina 23 van 26

Tabel 12
Projectkosten per

Prijspeil 1-1-2020

VGR-18

Mutaties

VGR-19

30-06-2020

verslagperiode

31-12-2020

905

610

+11

621

Subtotaal lopende

projectfase, weergegeven
in miljoen euro

VGR-17
31-12-2019
projecten
Projecten in planstudie

0

0

0

Projecten in realisatie

905

610

+11

0
621

Gerealiseerde projecten

1.681

1.991

-18

1.973

Totaal projectramingen

2.586

2.601

-7

2.594

Tabel 13 bevat een onderverdeling van de projectkosten naar beheerders, zowel in
de planstudiefase als in de realisatiefase.

Tabel 13

VGR-17

VGR-18

VGR-19

31-12-2019

30-06-2020

31-12-2020

Noorderkwartier
Overige beheerders en
innovatiebijdrage

Tabel 14
Projectkosten per type
bekostiging, weergegeven
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2020

6.3

raming

projecten

2

673

1

501

1

513

2

232

1

109

1

108

Lopende projecten

4

905

2

610

2

621

Gerealiseerde projecten

83

1.681

85

1.991

85

1.973

Totaal

87

2.586

87

2.601

87

2.594

VGR-17

VGR-18

VGR-19

31-12-2019

30-06-2020

31-12-2020

Subsidieprojecten en
innovatiebijdrage

1.806

1.831

1.824

Projecten Zwakke Schakels

606

606

606

Projecten Rijkswaterstaat

174

164

164

Totaal projectramingen

2.586

2.601

2.594

Kasreeks
Ten behoeve van de Rijksbegroting stelt het programmabureau HWBP-2 iedere
verslagperiode een overzicht op van realisatie en prognose van verplichtingen en
kasuitgaven voor het lopende jaar en de jaren daarna. De kasreeks is gebaseerd op
gegevens van de beheerders die zijn beoordeeld door het programmabureau. In
tabel 15 is deze kasreeks opgenomen.

Tabel 15

Totaal

Kasreeks, weergegeven
in miljoen euro

aantal

HH Hollands

raming

Beheerder

Prijspeil 1-1-2020

projecten

in miljoen euro

aantal

beheerder, weergegeven

raming

realisatiefase per

aantal

in planstudiefase en

projecten

Raming van de projecten

VGR-17
31-12-2019
VGR-18
30-06-2020
VGR-19
31-12-2020

t/m
2019

2020

2021

2022

2.712

2.200

121

89

68

2.696

2.200

156

110

79

2.690

2.200

151

105

79

2023

2024
e.v.

88
82
82

146
69
73

Pagina 24 van 26

6.4

Apparaatsbudget Rijkswaterstaat
Om inzicht te geven in de integrale kosten van het HWBP-2 is in tabel 16
aangegeven hoeveel budget voor de apparaatskosten Rijkswaterstaat in de
begroting is opgenomen. Het budget van de interne kosten bedraagt per 31
december 2020 in totaal € 33 miljoen. Het budget is ongewijzigd. Dit bedrag is
conform de afspraken met betrekking tot de bekostigingssystematiek van RWS niet
opgenomen in de raming en het budget van het HWBP-2.

Tabel 16

Totaal

Apparaatsbudget
Rijkswaterstaat,
weergegeven
in miljoen euro

VGR-17
31-12-2019
VGR-18
30-06-2020
VGR-19
31-12-2020

6.5

t/m
2019

2020

2021

33

30

3

0

33

30

3

0

33

30

3

0

Cumulatieve verplichtingen en uitgaven
Tabel 17 geeft een overzicht van de cumulatieve financiële verplichtingen die sinds
de start van het programma tot en met 31 december 2020 door het programma zijn
aangegaan. In verslagperiode heeft er één aanbesteding plaatsgevonden, deze had
een resultaat van € 19,4 miljoen. Er zijn nieuwe verplichtingen aangegaan voor het
programmabureau en voor het project Eemdijken en Zuidelijke Randmeerdijken.
Projecten die financieel in verslagperiode werden afgerekend gaven vrijval in de
verplichtingen met zich mee.

Tabel 17

t/m VGR-17

Mutaties

Mutaties

t/m VGR-19

Cumulatieve

31-12-2019

VGR 18

VGR 19

31-12-2020

2.578

2

17

2.597

verplichtingen, incl. BTW,

Verplichtingen

weergegeven in miljoen
euro

Op basis van de aangegane verplichtingen kunnen betalingen worden verricht. In de
verslagperiode zijn geen voorschotten verleend op nieuwe en bestaande
beschikkingen en heeft een eindafrekening plaatsgevonden. Dit is in tabel 18
aangegeven. Het betreft de uitgaven die sinds de start van het programma tot en
met 31 december 2020 zijn gedaan.
In verslagperiode is voor een bedrag van in totaal € 144 miljoen aan uitgaven
gedaan.

Tabel 18

t/m VGR-17

Mutaties

Mutaties

t/m VGR-19

Cumulatieve uitgaven,

31-12-2019

VGR 18

VGR 19

31-12-2020

2.193

7

144

2.344

incl. BTW, weergegeven in

Uitgaven

miljoen euro

Pagina 25 van 26

Bijlage werkwijze subsidieverlening door het rijk
Tijdens de zes jaarlijkse toetsingen van de primaire waterkeringen in het kader van de Waterwet
onderzoeken de beheerders deze waterkeringen op verschillende faalmechanismen. Zodra in de eerste of
tweede toetsronde werd geconstateerd dat een kering als gevolg van één faalmechanisme niet voldeed, werd
de kering afgekeurd.
De beheerders zorgen voor het op sterkte brengen van de waterkering. Op basis van de Waterwet komen de
maatregelen van het HWBP-2 in aanmerking voor subsidiëring door het rijk. Hiertoe toetst het rijk de
maatregelen aan de subsidiecriteria robuust, sober en doelmatig. Op basis hiervan geeft het ministerie een
voorlopige beschikking af die als grondslag dient voor de uitbetaling van voorlopige subsidies aan de
beheerder. De hoogte van definitieve subsidie wordt op basis van nacalculatie door het rijk vastgesteld. Voor
rechtmatige subsidieverstrekking vindt een aantal van contactmomenten tussen beheerders en rijk plaats.
Elk contactmoment wordt onderbouwd met kwantitatief en kwalitatief adequate documentatie.
Contactmoment 1 Startnotitie: dit contactmoment vindt plaats wanneer de Notitie Reikwijdte en Detailniveau
(voorheen Startnotitie MER) in concept is opgesteld. Bij dit contactmoment gaat het erom dat wordt
vastgesteld dat de juiste ontwerpopgave en de juiste uitgangspunten worden gehanteerd en of het palet aan
principeoplossingen ook een oplossing bevat die later als sober, doelmatig en robuust aangemerkt kan
worden. Het zoeken van de mogelijke oplossingen is een iteratief proces waarbij de effecten van alle
varianten worden afgewogen. Indien er nog veel onzekere variabelen zijn kan in het proces vóór het
vaststellen van het voorkeursalternatief nog sprake zijn van (sterk) variërende planningen en
kostenramingen.
Contactmoment 2 Voorkeursalternatief: doel van dit contactmoment is om te bepalen welke
ontwerpvarianten bestaan en hoe de afweging heeft plaatsgevonden die tot het voorkeursalternatief heeft
geleid. Het rijk toetst of het voorkeursalternatief als sober, doelmatig en robuust aangemerkt kan worden.
Indien ook andere belangen dan het veiligheidsbelang een plaats hebben gekregen in het
voorkeursalternatief toetst het ministerie welk deel van de te maken kosten aan veiligheid is toe te rekenen
en voor subsidie in aanmerking komt.
Contactmoment 3 Projectplan: bij dit contactmoment wordt het concept projectplan (voorheen:
dijkversterkingsplan) getoetst op de criteria sober, doelmatig en robuust. Bij dit contactmoment wordt
bepaald welk deel van de te maken kosten gerelateerd is aan de veiligheidsopgave en derhalve voor subsidie
in aanmerking komt. De toetsing vindt plaats voordat het projectplan de inspraakprocedure ingaat en de
goedkeuringsprocedure van de provincie doorloopt. Nadat het projectplan door de provincie is goedgekeurd
kan het waterschap een subsidieaanvraag indienen. Het ministerie geeft naar aanleiding van de
subsidieaanvraag een voorlopige beschikking af die als grondslag dient voor de uitbetaling van voorlopige
subsidies aan de beheerder.
Contactmoment 4 Voorbereiden aanbesteding: dit contactmoment dient om aan de hand van de opgestelde
marktuitvraag dan wel het opgestelde bestek te bepalen welke aanbestedingsrisico’s bestaan en welke
maatregelen kunnen worden getroffen om deze te reduceren of voorkomen.
Contactmoment 5 Realisatie: tijdens de realisatie van projecten wordt door middel van rapportages en de
jaarverantwoordingen de gerealiseerde en geplande voortgang gevolgd. Indien de realisatie daartoe
aanleiding geeft, volgt een contactmoment 5 teneinde dreigende realisatie risico’s te reduceren of
voorkomen.
Contactmoment 6 Oplevering: zodra het project is afgerond, toont de beheerder aan dat de in het formeel
goedgekeurde projectplan beschreven aanpassingen aan de hoogwaterkering zijn gerealiseerd en dat de
waterkering aan de vigerende norm voldoet.
Eindafrekening
Een eindafrekening wordt opgesteld na het behalen van het C6 moment, waarbij de verstrekte voorlopige
subsidies worden verrekend met de werkelijk gemaakte kosten. Ook wordt dan de subsidiebeschikking
definitief vastgesteld.

Pagina 26 van 26