Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 506

Uitvoering van Verordening (EU) 2017/821 van
het Europees Parlement en de Raad van 17 mei
2017 tot vaststelling van verplichtingen inzake
passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen
voor Unie-importeurs van tin, tantaal en
wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud
uit conflict- en hoogrisicogebieden (PbEU, L
130) (Uitvoeringswet Verordening
conflictmineralen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
Dit voorstel van wet (hierna: de Uitvoeringswet) geeft uitvoering aan
verplichtingen voor de lidstaten uit de Verordening (EU) 2017/821 van het
Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 tot vaststelling van
verplichtingen inzake passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen
voor Unie-importeurs van tin, tantaal en wolfraam, de overeenkomstige
ertsen, en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden (PbEU 2017, L 130)
(hierna: de verordening). De verordening stelt een Uniesysteem in voor
passende zorgvuldigheid («due diligence»), dat vanaf 1 januari 2021 voor
Unie-importeurs van tin, tantaal, wolfraam en goud de verplichting met
zich brengt om gepaste zorgvuldigheid te betrachten in hun toeleveringsketen. Van lidstaten vergt de verordening een bevoegde autoriteit aan te
stellen om op de naleving van de verordening toe te zien. Ook vergt de
verordening het vaststellen van regels die van toepassing zijn bij een
inbreuk op de bepalingen in de verordening.
Bij brief van 21 februari 2020 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de
voortgang van de implementatie van het Internationaal Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen (hierna: IMVO)-beleid. In die brief is ook
aandacht besteed aan de EU-verordening conflictmineralen en is de
Uitvoeringswet aangekondigd.1 Tijdens het Algemeen Overleg over
Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen van de vaste
Tweede Kamercommissie Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op 3 maart 2020 is toegezegd de Kamer nader te informeren over
welke bedrijven onder de EU verordening conflictmineralen vallen en hoe
te controleren of bedrijven zich aan de verordening houden. De Kamer
wordt hierover binnenkort per brief geïnformeerd. Ook bevat hoofdstuk 6
van deze memorie van toelichting informatie hierover, onder de kopjes
uitvoeringsaspecten en transparantie.
1

kst-35506-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstukken II 2019–2020, 26 485, nr. 323, blz. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

1

2. Hoofdlijnen van de verordening
Hoewel natuurlijke mineralen kunnen bijdragen aan de economische
ontwikkeling in conflict- en hoogrisicogebieden, gaan er bepaalde risico’s
gepaard met de handel en winning ervan. Zo kunnen de metalen tin,
tantaal, wolfraam en goud, die ook wel als «conflictmineralen» worden
aangeduid, worden gedolven met behulp van dwangarbeid of gewapende
conflicten financieren. Op die manier kan de internationale handel in
mineralen uit onstabiele regio’s gewelddadige conflicten aanwakkeren en
doen voortduren. De verordening beoogt het risico op financiering van
gewapende groepen te verkleinen en ernstige misstanden die gepaard
gaan met de winning, het vervoer en het verhandelen van de betrokken
mineralen tegen te gaan. De verordening wil aldus legale, verantwoorde
handel in mineralen afkomstig uit conflict- en hoogrisicogebieden
bevorderen.
Het probleem van conflictmineralen doet zich nadrukkelijk voor in het
Grote Merengebied in Afrika, daarbinnen met name de Democratisch
Republiek Congo en de buurlanden Rwanda, Burundi, Oeganda en
Tanzania. De verordening beperkt zich echter niet tot deze regio, maar
heeft ook betrekking op andere conflict- of hoogrisicogebieden, die
worden gedefinieerd als gebieden met een gewapend conflict of een
onstabiele situatie in de nasleep van een conflict, evenals gebieden
zonder of met een zwak bestuur en zonder of met beperkte veiligheid,
zoals falende staten, en met wijdverspreide en systematische schendingen van het internationaal recht, met inbegrip van schendingen van de
mensenrechten.
De verordening baseert zich op de OESO-richtsnoeren voor passende
zorgvuldigheid2. Passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen wordt
in het kader van de verordening gedefinieerd als de verplichtingen van
verantwoordelijke importeurs met betrekking tot hun beheersystemen,
risicobeheer, audits door onafhankelijke derden en bekendmaking van
informatie met het oog op het identificeren en aanpakken van bestaande
en potentiële risico’s die verbonden zijn met conflict- en hoogrisicogebieden, om nadelige gevolgen van het betrekken van mineralen te
voorkomen of te beperken.
De verordening heeft betrekking op alle ondernemingen in de Europese
Unie (hierna: EU) die tin, tantaal, wolfraam en goud in ruwe vorm, als erts
of metaal in de EU importeren.
De verordening bevat in bijlage 1 een lijst van mineralen, ertsen en
metalen die binnen de werksfeer van de verordening vallen3. Importeurs
van tin, tantaal, wolfraam en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden
dienen passende zorgvuldigheid («due diligence») in hun toeleveringsketen te betrachten. De betreffende importeurs houden documentatie bij
waaruit blijkt dat zij zich aan hun verplichtingen houden en laten zich
auditen door een onafhankelijke derde.
De nationale bevoegde autoriteit controleert achteraf of de importeurs
voldoen aan hun verplichtingen. Na drie jaar is er een evaluatie naar de
doeltreffendheid van de verordening voorzien.
2

In de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen wordt verwezen naar het concept
responsible sourcing, dat strookt met de doelstellingen en beginselen van de UN Guiding
Principles for Business and Human Rights. Beide documenten pleiten ervoor dat bedrijven
middels due diligence verifiëren of hun commerciële activiteiten niet bijdragen aan conflicten
en geen schadelijke effecten sorteren. De OECD Due Diligence Guidance for Responsible
Supply Chains of Minerals from Conflict-Affected and High-Risk Areas doet hiervoor een
handreiking.
3
Het betreft ertsen van tin, wolfraam, tantaal en goud, of concentraten ervan; wolfraamoxiden, –
hydroxiden, -carbiden, ruwe wolfraam, poeder, draad, staven, profielen, etc. van wolfraam;
tantaalcarbiden, ruw tantaal, poeder, staven, profielen, etc van tantaal; goud, onbewerkt, half
bewerkt of in poedervorm; ruw tin, staven, profielen, draad en andere werken van tin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

2

De verordening is niet van toepassing wanneer het jaarlijks ingevoerde
volume per mineraal of metaal onder de vastgestelde volumedrempels
ligt, die zo zijn vastgesteld dat niet minder dan 95% van de totale in de
Unie ingevoerde volumes aan de in de verordening neergelegde
verplichtingen voor Unie-importeurs moet voldoen. De verordening is
evenmin van toepassing op gerecyclede metalen en op voorraden die in
de huidige vorm vóór 1 februari 2013 zijn aangelegd.
Voor het beheersysteem stellen Unie-importeurs actuele informatie over
hun beleid op en delen die mee aan leveranciers en aan het publiek. Ook
nemen zij normen op, zoals geformuleerd in bijlage II van de
OESO-richtsnoeren voor passende zorgvuldigheid, maken het hogere
management verantwoordelijk voor het toezicht en nemen in contracten
en overeenkomsten met leveranciers hun beleid voor toeleveringsketens
op.
Ook stellen zij een klachtenmechanisme in. De verordening definieert de
bewakingsketen of het traceerbaarheidssysteem voor de toeleveringsketen als de registratie van de opeenvolging van economische actoren die
mineralen en metalen onder hun hoede hebben door een toeleveringsketen heen. Hiervoor dienen Unie-importeurs documentatie bij te houden.
Met betrekking tot risicobeheer stellen Unie-importeurs de risico’s op
nadelige gevolgen vast, beoordelen deze en brengen een strategie ten
uitvoer om op deze risico’s in te spelen. Daarnaast laten Unie-importeurs
van mineralen of metalen audits uitvoeren door een onafhankelijke derde.
Over inspanningen ten aanzien van het beheersysteem, het risicobeheer,
en de uitgevoerde audits brengen Unie-importeurs jaarlijks openbaar
verslag uit.
Regelinghouders zoals sectorale organisaties en groepen van belanghebbende organisaties kunnen bestaande en toekomstige initiatieven voor
passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen voor erkenning
voorleggen aan de Europese Commissie. Dit heeft tot doel om de naleving
door Unie-importeurs van de verordening te vergemakkelijken. Hiermee
wordt ook voorkomen dat bedrijven die een audit doen binnen een
vrijwillig, goedgekeurd initiatief, dubbel werk moeten doen. De erkenning
gebeurt op basis van een methodologie die de OESO op verzoek van de
Europese Commissie heeft ontwikkeld. De Commissie stelt een besluit
vast met een lijst van verantwoorde EU en niet-EU smelterijen en
raffinaderijen van mineralen die onder de verordening vallen. Dat besluit
wordt openbaar gemaakt. De EU publiceert jaarlijks een lijst van verantwoorde smelterijen en raffinaderijen, op basis van de rapportages van de
bevoegde nationale autoriteiten en na overleg met de OESO. Deze lijst
beperkt zich niet tot Europese bedrijven, maar betreft ook verantwoorde
smelterijen en raffinaderijen die leveren aan de EU. Volgens de
Commissie zijn er in de EU ongeveer 20 smelterijen/raffinaderijen.
De bevoegde autoriteiten, die door de lidstaten worden aangesteld, zijn
verantwoordelijk voor het uitvoeren van passende controles achteraf, die
worden uitgevoerd aan de hand van een op een risicoanalyse gebaseerde
benadering. De verordening voorziet in een jaarlijkse rapportage van de
lidstaten aan de Commissie. Deze wordt door de nationale bevoegde
autoriteit opgesteld. De Commissie evalueert uiterlijk op 1 januari 2023 de
werking en de doeltreffendheid van deze verordening en vervolgens om
de 3 jaar de werking, met inbegrip van het stimulerend effect en de
kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

3

3. Hoofdlijnen Uitvoeringswet
Europese verordeningen werken naar hun aard rechtstreeks en behoeven
dan ook in principe geen implementatie in Nederlandse wet- en regelgeving. Dit geldt ook voor deze verordening, met uitzondering van het
aanstellen van een nationale bevoegde autoriteit die toe moet zien op de
naleving van de verordening en op het vaststellen van regels die van
toepassing zijn bij inbreuk op de bepalingen in de verordening.
In overeenstemming met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
heeft de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (hierna: de Minister) de inspecteur-generaal Leefomgeving en
Transport aangewezen als de bevoegde autoriteit. In de Uitvoeringswet is
dit in artikel 2 geformaliseerd.
Als er sprake is een inbreuk op de verordening door een Unie-importeur,
dient de bevoegde autoriteit ook te beschikken over de bevoegdheid tot
het treffen van corrigerende maatregelen. Hiertoe krijgt de bevoegde
autoriteit in de Uitvoeringswet de bevoegdheid tot oplegging van een last
onder dwangsom en tot openbaarmaking van die last (artikel 3 en 4).
In het artikelsgewijze deel van deze memorie van toelichting worden
bovengenoemde artikelen meer uitgebreid toegelicht. Ook wordt hier
verwezen naar de transponeringstabel in bijlage 1 aan het slot van deze
toelichting, waarin is aangegeven welke artikelen van de verordening
rechtstreeks doorwerken binnen Nederland en welke artikelen nadere
uitwerking behoefden.
4. Lastendruk
De verordening leidt tot extra toezichtlasten. Zo zal de nationale bevoegde
autoriteit een extra controlerende taak krijgen. De Europese Commissie
schat dat er één FTE nodig is bij de nationale bevoegde autoriteit om de
controles te coördineren. Daarnaast zijn er de kosten van de controles zelf.
Controles kunnen steekproefsgewijs plaatsvinden, op basis van een
risicoanalyse door de bevoegde autoriteit en naar aanleiding van concrete
aanwijzingen van derden over het niet naleven van de vereisten door een
verantwoorde importeur. Door de OESO-handleiding voor due diligence,
de Dodd Frank Act en het Extractive Industries Transparency Initiative
(EITI) voert een aantal bedrijven de gevraagde due diligence mogelijk al
uit, wat de extra last beperkt. De Commissie schat de kosten per
importeur op initieel € 13.500 en jaarlijks € 2.700. Dat is voor grote
bedrijven gemiddeld 0,010% (initieel) en 0,007% (jaarlijks) van de omzet
en voor MKB-ers gemiddeld 0,154% (initieel) en 0,127% (jaarlijks) van de
omzet.
De Autoriteit Toetsing Regeldruk heeft aangegeven geen toets te
verrichten op de Uitvoeringswet, omdat de lastendruk voortvloeit uit de
verordening en niet uit het voorstel van wet.
5. Uitvoeringstoets
De Uitvoeringswet is met het oog op een toets van de handhaafbaarheid,
uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid voorgelegd aan de beoogde
bevoegde autoriteit, de inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport
(ILT)4.
Wat de handhaafbaarheid betreft onderstreept de ILT het belang van een
eenduidige en uniforme implementatie van de verordening, met het oog
op een gelijk speelveld voor alle actoren. Daaraan verbindt de ILT het
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

4

pleidooi om bij de Commissie initiatieven te ontplooien om een geharmoniseerde implementatie te bevorderen, bijvoorbeeld in het kader van de
bestaande structuur van de Member State Expert Group on Responsible
Sourcing of Tin, Tantalum, Tungsten and Gold. De Minister is voornemens
om binnen dit forum uitvoering te geven aan het voorstel van de ILT.
De ILT acht het voorstel van wet uitvoerbaar, met de door de Minister
beschikbaar te stellen middelen. Mocht deze aanname door de werkelijkheid achterhaald worden, dan zal in overleg tussen de Minister en de
ILT worden bezien of aanvullende middelen noodzakelijk zijn. De ILT acht
het frauderisico gering, gelet op de verplichtingen die op de importeurs
rusten, de openbare verslaglegging en de jaarlijkse audit door een
onafhankelijke externe partij.
6. Consultatie en advisering
Het voorstel is ter consultatie geplaatst op de internetconsultatiewebsite
van 3 juli tot 14 augustus 2019. Er zijn enkele reacties ontvangen.
Enkele indieners stellen in hun reacties op het voorstel dat de Uitvoeringswet een goede stap is om te werken aan verantwoorde mineralenketens. De keuze voor ILT als toezichthouder ontmoet steun. Alle reacties
bevatten suggesties voor specifieke onderdelen van de Uitvoeringswet.
De reacties worden hieronder per thema behandeld.
Reikwijdte wetsvoorstel
Een indiener stelt dat de verordening alleen spreekt over vier conflictmineralen (tin, tantaal, wolfraam, en goud, ofwel 3TG) maar dat meer
metalen en mineralen in verband worden gebracht met conflict, zoals
koper. Deze indiener stelt daarom voor om bij implementatie de mineraalscope van de wet te verbreden. Aangezien de verordening alleen voor
3TG geldt, kan dit verzoek niet worden gehonoreerd. Wel kan de reikwijdte
worden meegenomen in de evaluatie van de verordening die de Europese
Commissie in 2023 zal uitvoeren.
Uitvoeringsaspecten
Enkele indieners zijn van oordeel dat het betrekken van relevante
stakeholders noodzakelijk is voor het waarborgen van de kwaliteit van de
implementatie van de Uitvoeringswet. Stakeholderconsultatie en
inhoudelijke voorbereiding maken beide onderdeel uit van de opdrachtverlening aan de ILT.
Dezelfde indieners stellen dat de hoogte van de dwangsom gespecificeerd
dient te worden, evenredig aan de ernst van de overtreding van de
verordening. Bij het opleggen van een last onder dwangsom is de ILT
gebonden aan de Algemene wet bestuursrecht, die bepaalt dat de
bedragen van een last onder dwangsom in redelijke verhouding moeten
staan tot de zwaarte van het geschonden beland en tot de beoogde
werking van de dwangsom.
Een indiener verzoekt de ILT om, naast het uitvoeren van (onaangekondigde) inspecties, ook alle jaarlijkse rapportages van alle bedrijven die
onder de verordening vallen te controleren. Bij capaciteitsberekeningen
voor de ILT is uitgegaan van een jaarlijkse marginale toets op alle
bedrijven, aangevuld met een diepgaander onderzoek bij een aantal
bedrijven op basis van een risico-analyse, en van het opvolgen van
signalen van derden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

5

Dezelfde partij vraagt de ILT erop toe te zien dat individuele bedrijven, los
van eventuele deelname aan een convenant of ander samenwerkingsinitiatief, aan de wettelijke verplichtingen voldoen. De ILT zal toezicht houden
op individuele rechtspersonen. Deelname aan een convenant of samenwerkingsverband vrijwaart bedrijven niet van toezicht.
Voorts is in de consultatie een pleidooi gehouden voor het treffen van
aanvullende maatregelen om de impact van de verordening te vergroten,
zoals het uitbreiden van het aantal bedrijven dat onder de verordening
valt, en om verbetervoorstellen voor te bereiden voor de verordening in
2022. De Europese Commissie evalueert uiterlijk 1 januari 2023 de
verordening, en de gangbare procedures voor input op deze evaluatie
zullen worden gevolgd.
Transparantie
Alle reacties bevatten aanbevelingen voor de mate van openbaarmaking
van informatie over de naleving van de Uitvoeringswet. Daarbij is het
verzoek gedaan om bedrijfsinformatie openbaar te maken. Tot het
openbaar maken van bedrijfsvertrouwelijke informatie zal niet licht
overgegaan kunnen worden. Het ligt allereerst op de weg van de
afzonderlijke bedrijven om te beoordelen of te weten of ze onder de
reikwijdte van de verordening vallen. De jaarlijkse due diligencerapportages van de betreffende bedrijven dienen ter informatie aan
derden.
Een indiener brengt naar voren dat concrete aanwijzingen van derden
geen reden zouden moeten zijn voor een controle op naleving. Klachten
en/of signalen van derden zijn, naast het uitvoeren van reguliere
controles, een van de bronnen die de ILT zal benutten bij het toezicht op
naleving van de verordening. Concrete aanwijzingen van derden zullen
altijd op hun merites beoordeeld moeten worden.
Een indiener vraagt ten slotte om openbaarmaking van de jaarrapportages die de ILT aan de Europese Commissie stuurt over de naleving van
de verordening in Nederland. Deze indiener koppelt daaraan het verzoek
om in deze rapportages in te gaan op het aantal concrete aanwijzingen
van derden en de aard van die organisaties en de eventuele noodzaak
voor (verbeterde) samenwerking met andere toezichthouders in binnenen buitenland. De jaarrapportage van de ILT aan de Europese Commissie
zal mede worden afgestemd op de eisen die de Europese Commissie aan
verslaglegging gaat stellen. Voor het openbaar maken van informatie
gelden wettelijke waarborgen inzake de bescherming en afweging van de
publieke belangen en de bedrijfsbelangen, inclusief commerciële
vertrouwelijkheid.
Advisering
Op 8 april 2020 is het voorstel van wet voor advies aanhangig gemaakt bij
de Afdeling advisering van de Raad van State. Op 20 mei 2020 bracht de
Afdeling advisering haar advies uit. Het voorstel gaf de Afdeling geen
aanleiding tot het maken van inhoudelijke opmerkingen.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de inwerkingtredingsbepaling,
artikel 5, aan te passen, omdat door de beperkende maatregelen in
verband met de uitbraak van CoVid-19 de kans is toegenomen dat de
parlementaire behandeling van het voorstel niet voor 1 januari 2021 kan
worden afgerond. In het artikelsgewijze deel van deze toelichting wordt
dat meer uitgebreid toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

6

II. ARTIKELSGEWIJS DEEL
Artikel 1 Begripsbepaling
Voor het verkort kunnen verwijzen naar de verordening is een begripsbepaling opgenomen.
Artikel 2 Aanwijzing bevoegde autoriteit
Eerste lid
Artikel 10 van de verordening vergt de aanwijzing van een bevoegde
autoriteit. De bevoegde autoriteiten bevorderen de naleving van de
verordening door Unie-importeurs van mineralen of metalen door de
uitvoering van «gepaste controles».
De inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport beschikt binnen
Nederland over de expertise om de rol van bevoegde autoriteit te
vervullen.
Tweede lid
Op grond van het tweede lid zal de Minister ambtenaren van de ILT met
toezicht op de naleving van de verordening belasten. Wellicht ten
overvloede wordt vermeld dat titel 5.2 van de Awb van overeenkomstige
toepassing is.
Het toezicht op de naleving is gericht op de volgende bepalingen van de
verordening:
Artikel 3. Op grond van dit artikel zijn de bedrijven verplicht om documentatie bij te houden waaruit blijkt dat zij de verordening naleven, en daarin
aandacht te besteden aan de resultaten van audits door een onafhankelijke derde.
Artikel 4 bevat voorschriften voor de bedrijfsvoering, met het oog op het
betrachten van gepaste zorgvuldigheid, en verplicht voorts tot het
invoeren van een klachtmechanisme en een volgsysteem.
Artikel 5 stelt eisen aan het risicobeheer.
Artikel 6 heeft betrekking op de audits door onafhankelijke derden.
Artikel 7 bevat een openbaarmakingsplicht.
Artikel 8, vijfde lid, verplicht de bedrijven tot het verstrekken van
informatie aan de Europese Commissie.
Artikel 3 Bevoegdheid last onder dwangsom
De verordening laat het aan de lidstaten over om de regels vast te stellen
die van toepassing zijn bij inbreuken op de verordening. Wel heeft de
Commissie aangegeven een voorkeur te hebben voor corrigerende
maatregelen en niet voor punitieve sancties. De bevoegde autoriteit krijgt
daarom in Nederland de bevoegdheid tot oplegging van een last onder
dwangsom. Een dergelijke last geldt als een corrigerende maatregel als
bedoeld in artikel 16, derde lid, van de verordening. Wellicht ten
overvloede wordt vermeld dat titel 5.3 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van overeenkomstige toepassing is.
Als de evaluatie, voorzien in artikel 17 van de verordening, daartoe
aanleiding geeft kan de Europese wetgever de lidstaten opdragen om de
naleving alsnog door – punitieve – sancties te bevorderen (artikel 17,
derde lid), maar daarvoor is alleen aanleiding als de Unie-importeurs
blijvend hun verplichtingen op grond van deze verordening niet nakomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

7

Artikel 4 Openbaarmaking besluit last onder dwangsom
Eerste lid
Artikel 16, eerste lid, van de verordening verplicht de lidstaten om de
regels vast te stellen die van toepassing zijn bij inbreuken op de verordening. De lidstaten beslissen welke maatregelen dat zullen zijn. Zoals
hiervoor is uiteengezet krijgt de inspecteur-generaal Leefomgeving en
Transport de bevoegdheid om een last onder dwangsom op te leggen. In
aanvulling daarop voorziet het voorstel in de openbaarmaking van
overheidswege van toezichts- en handhavingsinformatie. Dit openbaarheidsregime sluit aan op de openbaarheidsverplichtingen die de
verordening in artikel 16, derde lid, aan de bedrijven oplegt: In het geval
van een inbreuk op deze verordening, vaardigen de bevoegde autoriteiten
van de lidstaten een mededeling met de door de Unie-importeur te nemen
corrigerende maatregelen uit.
Recente ontwikkelingen in wetgeving en bestuur brengen met zich dat
actieve openbaarmaking van overheidsinformatie zich ook uitstrekt tot
besluiten die in het kader van toezicht en handhaving worden genomen.
Dit met het oog op de legitimering van overheidsbeleid, het bevorderen
van de naleving en het informeren en waarschuwen van het publiek.5
Deze overwegingen gelden onverkort voor de publicatie van toezichtgegevens met betrekking tot de naleving van de verordening.
Tweede en derde lid
Aangezien sprake is van tegengestelde belangen, de belangen van de
handhavende overheid en de privacybelangen van burgers en bedrijven,
dient behoedzaam te worden geopereerd. Bij actieve openbaarmaking van
toezichtgegevens, handhavingsbesluiten of sanctiebesluiten kan sprake
zijn van openbaarmaking van persoonsgegevens, gegevens over
bedrijven of van informatie die mogelijk naar natuurlijke personen of
rechtspersonen herleidbaar is. Kenmerk van al deze gegevens is dat zij
steeds betrekking hebben op burgers, instellingen of ondernemingen en
dat de publicatie door hen mogelijk als belastend kan worden ervaren.
Daarom is de publicatie van de last onder dwangsom in artikel 4 met
waarborgen omgeven.
Vierde lid
Openbaarmaking zal plaatsvinden op grondslag van een daartoe
strekkend besluit, dat vooraf aan belanghebbenden ter kennis wordt
gebracht. Dat biedt belanghebbenden een aangrijpingspunt om de
openbaarmaking in bezwaar en beroep aan te vechten en om, vooruitlopend op een beslissing ten gronde, een verzoek om voorlopige
voorziening te doen. Deze actieve vorm van openbaarmaking van
overheidsinformatie is gebaseerd op dit artikel en houdt geen verband
met de verplichting tot openbaarmaking van informatie uit eigen
beweging als bedoeld in de Wet openbaarheid van bestuur.
Vijfde lid
Voorts is voorzien in schorsende werking van een verzoek om een
voorlopige voorziening. Indien een verzoek om voorlopige voorziening is
gedaan, wordt de openbaarmaking opgeschort tot de voorzieningenrechter uitspraak heeft gedaan.

5

Soortgelijke artikelen zijn opgenomen in artikel 1:97 van de Wet op het financieel toezicht en
artikel 60 van de Wet toezicht trustkantoren 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

8

Ongefilterde publicatie kan een inmenging in de persoonlijke levenssfeer
meebrengen. Artikel 8 van het Europese Verdrag voor de Rechten van de
Mens (EVRM) eist dat bij inmenging in de persoonlijke levenssfeer sprake
moet zijn van een inmenging die bij wet is voorzien. Bovendien moet de
inmenging noodzakelijk zijn in een democratische samenleving, in het
belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het
economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden
en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden
of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen (artikel
8, tweede lid, van het EVRM).
De noodzaak is al gegeven in de overwegingen tot vaststelling van de
verordening. De bevoegdheid tot oplegging van de last onder dwangsom
is voorzien in de Uitvoeringswet.
De inmenging mag ook niet onevenredig zijn in verhouding tot het belang
van openbaarheid. Juist met het oog hierop voorziet de Uitvoeringswet
nadrukkelijk in artikel 4 in een daarop gerichte afweging, uitmondend in
een evenredigheidstoets in verhouding tot de overtreding als publicatie
herleidbaar zou kunnen zijn tot afzonderlijke natuurlijke- en rechtspersonen.
Door te voorzien in een specifiek wettelijk regime in artikel 4 voor de
openbaarmaking, met een besluit omtrent publicatie (waardoor rechtsbescherming bij de bestuursrechter wordt geboden) en het hanteren van een
procedure met waarborgen (zoals een wachttermijn voor correcties en
schorsende werking van de voorlopige voorziening) wordt aan de eisen
van het EVRM voldaan.
Artikel 5 Inwerkingtreding
De verordening is van toepassing sinds 9 juni 2017, maar de artikelen,
bedoeld in artikel 20, derde lid, van de verordening, zijn pas van
toepassing met ingang van 1 januari 2021. Met ingang van die datum
gaan de verplichtingen voor de Unie-importeurs dus gelden en dient de
bevoegde autoriteit aan het einde van 2021 zijn bevoegdheden te gaan
uitoefenen op de dan beschikbaar gekomen informatie. Om die reden is
gekozen voor een inwerkingtredingsbepaling, die ook de bevoegdheid
geeft om terugwerkende kracht te verlenen aan artikel 2, als de parlementaire behandeling van het voorstel niet voor 1 januari 2021 kan worden
afgerond, als gevolg van de beperkende maatregelen in verband met het
CoVid-19. Omdat de bevoegdheid tot oplegging van de last onder
dwangsom en de openbaarmaking daarvan als belastend kan worden
gekwalificeerd, zal aan de artikelen 3 en 4 geen terugwerkende kracht
verleend.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

9

Bijlage 1.

Transponeringstabel

Transponeringstabel Verordening 2017/821 en Uitvoeringswet Verordening conflictmineralen
Verordening
2017/821

Uitvoeringswet Verordening
conflictmineralen

Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5
Artikel 6
Artikel 7
Artikel 8
Artikel 9
Artikel 10, eerste lid
Artikel 10, tweede en derde lid
Artikel 11
Artikel 12
Artikel 13
Artikel 14
Artikel 15
Artikel 16, eerste lid

Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Artikel 2
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Artikel 3

Artikel 16, tweede lid
Artikel 16, derde lid

Rechtstreekse werking volstaat.
Artikel 4

Artikel 17
Artikel 18
Artikel 19
Artikel 20
Bijlage I
Bijlage II
Bijlage III

Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking volstaat.
Rechtstreekse werking.
Rechtstreekse werking.
Rechtstreekse werking.

Omschrijving beleidsruimte

Toelichting op keuze bij invulling
beleidsruimte

Verordening heeft voorkeur voor
corrigerende maatregelen in
plaats van punitieve sancties.

Gekozen is daarom voor de last
onder dwangsom in plaats van een
bestuurlijke boete.

Het artikellid geeft niet aan
wanneer de mededeling over de
corrigerende maatregel moet
worden gedaan.

Gekozen is daarom voor een
wachtperiode van maximaal tien
werkdagen voordat de openbaarmaking kan plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 506, nr. 3

10