Evaluatie Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen

Datum
Status

11 januari 2012
definitief

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Inhoud

Inhoud.................................................................................................. 2
Inleiding............................................................................................... 3
1

Samenvatting................................................................................. 4

2

Doelstelling evaluatie.................................................................... 6

3

Opzet evaluatie .............................................................................. 8

4

Stand van zaken implementatie ................................................... 9

5

Overzicht afwijkingen van de Kaderwet....................................11

6

Ervaringen met enkele specifieke artikelen..............................13

Bijlage 1 Status ZBO’s ten opzichte van Kaderwet.........................19
Bijlage 2 Aantal afwijkingen per artikel (gerealiseerd en beoogd)
............................................................................................................24
Bijlage 3 Motivering afwijkingen van artikel 15 Kaderwet............27
Bijlage 4 Overzicht data waarop jaarverslag is aangeboden (artikel
18 Kaderwet) .....................................................................................31
Bijlage 5 Verkorte weergave betekenis artikelen Kaderwet .........33

Pagina 2 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Inleiding

Op 1 februari 2007 trad de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
(hierna: Kaderwet) in werking. De Kaderwet biedt een stramien voor de
instelling en inrichting van zelfstandige bestuursorganen (hierna: ZBO’s)
van de centrale overheid die met openbaar gezag zijn bekleed. Met de
inwerkingtreding startte een grootscheeps implementatietraject. Voor
ieder bestaand ZBO moest worden b eoordeeld of het onder de Kaderwet
zou worden gebracht of niet. Voor nieuwe ZBO’s geldt echter dat de
Kaderwet rechtstreeks van toepassing is. Het uitgangspunt is dat ZBO’s
die binnen de reikwijdte van de Kaderwet vallen volledig de Kaderwet
volgen, tenzij er gronden zijn om af te wijken. Afwijkingen van de
Kaderwet moeten specifiek worden vastgelegd in de instellingswet. Binnen
dit alles heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(hierna: BZK) een coördinerende rol.
Inmiddels is de Kaderwet vijf jaar van kracht. In de Kaderwet is een
evaluatiebepaling opgenomen. Het eerste lid daarvan stelt dat vijfjaarlijks
het functioneren van een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) wordt
geëvalueerd. Het tweede lid schrijft voor dat de Minister van BZK elke vijf
jaar aan de beide kamers der Staten-Generaal een verslag zendt over de
doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk. Dit
evaluatieverslag strekt daartoe. Deze evaluatie kan de basis zijn voor een
verdere gedachtewisseling over de doeltreffendheid van de Kaderwet in de
praktijk.

Artikel 39, tweede lid, Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zendt elke vijf jaar na de
inwerkingtreding van deze wet aan beide kamers der Staten-Generaal een verslag over de
doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.

Pagina 3 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

1

Samenvatting

Op 1 februari 2007 trad de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
(Kaderwet) in werking. De Kaderwet richt zich op zelfstandige
bestuursorganen (ZBO’s) van de centrale overheid die met openbaar
gezag zijn bekleed. De Kaderwet beoogt voor deze ZBO’s enige ordening
aan te brengen in de organisatieregelingen, de ministeriële
verantwoordelijkheid helder te regelen en helderheid te scheppen ten
aanzien van financiële controles.
In deze eerste evaluatie ligt de nadruk op de mate waarin de Kaderwet is
geïmplementeerd. Dit omdat de effecten van de Kaderwet in de praktijk
pas beperkt zichtbaar zijn. De bestaande ZBO’s moesten na de
inwerkingtreding immers nog onder de werking van de Kaderwet worden
gebracht.
De doelstelling van de evaluatie is uitgewerkt in de onderstaande vragen.
1. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van
de Kaderwet voor de ZBO’s die reeds bestonden ten tijde van de
inwerkingtreding van de Kaderwet en in hoeverre voldoen nieuwe
ZBO’s aan de Kaderwet?
2. Ten aanzien van welke artikelen uit de Kaderwet is afgeweken en voor
welke ZBO’s?
3. Wat zijn de ervaringen met de artikelen 3, 6, 15, 18 in combinatie met
artikel 43, en 22?
Bij de beantwoording hiervan is gebruik gemaakt van de gegevens uit het
ZBO-register (www.zboregister.nl) in combinatie met parlementaire
stukken.
Wat betreft de stand van zaken van de implementatie zijn per 1 januari
2012 34 bestaande ZBO’s onder de Kaderwet gebracht. Voor 28 ZBO’s is
wetgeving hiervoor in voorbereiding. Ten aanzien van 34 ZBO’s is
vastgesteld dat zij niet onder de Kaderwet zullen worden gebracht danwel
dat zij niet onder de reikwijdte van de Kaderwet vallen, bijvoorbeeld door
het ontbreken van openbaar gezag. Er zijn (34) of worden (17) ZBO’s
opgeheven. Daarnaast zijn er 5 nieuwe ZBO’s opgericht (veelal ter
vervanging van bestaande ZBO’s) en 5 aangekondigd.
Voor diverse ZBO’s zijn afwijkingen van de Kaderwet gemaakt, of worden
deze beoogd. De meeste afwijkingen betreffen artikel 22. Het gaat dan om
het niet aan de minister toekennen van de bevoegdheid besluiten van het
ZBO te vernietigen. Gerealiseerde en beoogde afwijkingen samengenomen
betreft het 25 ZBO’s. Het tweede artikel met verhoudingsgewijs veel
uitzonderingen is artikel 15. Afwijken van dit artikel betekent dat het
personeel van een ZBO dat geen onderdeel uitmaakt van de Staat niet de
rechtspositieregeling van het Rijk volgt. Gerealiseerde en beoogde
afwijkingen samengenomen betreft het 10 ZBO’s.
Vanwege het relatief hoge aantal afwijkingen zijn deze twee artikelen
betrokken in het onderzoek naar de ervaringen met specifieke artikelen.
In deze nadere beschouwing is gebleken dat de ZBO’s waarvoor een
afwijking van artikel 22 is gemaakt of beoogd alle het instellingsmotief
‘onafhankelijkheid’ hebben. De borging van deze onafhankelijkheid is dan
ook het motief voor de afwijking. Voor het afwijken van artikel 15 zijn
twee belangrijke motieven. Ten eerste is dat de wens meer flexibel in te
Pagina 4 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

spelen op het werkaanbod. Ten tweede is dat de wens meer aan te sluiten
bij de CAO’s die gelden voor qua inhoud van het werk vergelijkbare
sectoren, onder andere uit oogpunt van arbeidsmarktconcurrentie.
Ten aanzien van de overige onderzochte artikelen kan het volgende
worden opgemerkt.
Op grond van het instellingsmotief ‘regelgebonden uitvoering’ is in de
onderzoeksperiode (in materieel opzicht) geen nieuw ZBO ingesteld. Dit is
in overeenstemming met het kabinetsstandpunt. Eerder heeft het kabinet
aangekondigd de validiteit van dit motief nog te bezien na doorlichting van
de bestaande ZBO’s. Uit de evaluatie blijkt dat bij 6 van de 12 ZBO’s het
implementatietraject nog niet is afgerond.
De coördinerende rol van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) is naar de wens van de Tweede Kamer tot
uitdrukking gebracht in een medeondertekeningsbevoegdheid (artikel 6).
Destijds heeft het kabinet beargumenteerd dat de coördinatie voldoende is
geborgd door aanwijzing 124j van de Aanwijzingen voor de Regelgeving
en de instemming die elke nieuwe wet of wetswijziging behoeft van het
kabinet. Deze argumenten gelden nog steeds. In de praktijk levert de
medeondertekening echter geen ernstige problemen op.
Een ZBO stelt een jaarverslag op en zendt dit aan de minister (artikel 18).
De datum daarvoor is, na een overgangsperiode van drie jaar, vervroegd
van 1 juli naar 15 maart (artikel 43). Geconstateerd is dat deze datum
vaak niet wordt gehaald door de ZBO’s.

Pagina 5 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

2

Doelstelling evaluatie

Algemeen
In deze paragraaf wordt ingegaan op de doelstelling van de evaluatie.
Deze doelstelling is mede bepalend voor de reikwijdte van het
evaluatieonderzoek. De onderzoeksperiode loopt van 1 februari 2007, de
datum van inwerkingtreding van de Kaderwet, tot en me t 1 januari 2012.
In artikel 39, tweede lid, Kaderwet wordt gesproken van een verslag over
de doeltreffendheid en de effecten in de praktijk. In deze eerste evaluatie
ligt de nadruk op de mate waarin de Kaderwet is geïmplementeerd omdat
de effecten in de praktijk pas beperkt zichtbaar zijn. Weliswaar is de
Kaderwet al vijf jaar in werking, maar er is nog geen vijf jaar ervaring met
ZBO’s die conform de Kaderwet zijn ingericht. Op het moment van
inwerkingtreding moesten de bestaande ZBO’s immers nog onder de
Kaderwet worden gebracht. Dit proces heeft de nodige tijd gevergd en is
voor een groot aantal ZBO’s nog niet afgerond. In de evaluatie worden
overigens ook de ZBO’s betrokken die pas na inwerkingtreding van de
Kaderwet zijn ingesteld en waarop de Kaderwet om die reden automatisch
van toepassing is.
In de memorie van toelichting bij de Kaderwet zijn vier doelstellingen
genoemd. Deze zijn:
1. Het aanbrengen van enige ordening in de organisatieregelingen voor
ZBO’s.
2. Het helder regelen van de ministeriële verantwoordelijkheid voor
ZBO’s.
3. Het scheppen van helderheid m.b.t. de financiële controle op ZBO’s.
4. Het vergroten van het publieke inzicht in het vóórkomen en het
functioneren van ZBO’s .
Het in de Kaderwet neergelegde stramien voor de instelling en inrichting
van ZBO’s zou de doelstellingen één tot en met drie moeten realiseren.
Dat maakt dat de vraag naar de doeltreffendheid van de Kaderwet
allereerst een vraag wordt naar de mate waarin dit stramien wordt
gevolgd. Daarom besteedt deze eerste evaluatie de meeste aandacht aan
de stand van zaken en resultaten van de implementatie. Daarnaast is er
aandacht voor praktijkervaringen met vijf specifieke artikelen. Hieronder
wordt toegelicht waarom zij in de evaluatie worden betrokken.
Ten aanzien van de vierde doelstelling kan geconstateerd worden dat er
een openbaar ZBO-register is. Dit is te raadplegen via www.zboregister.nl.
Voor een onderzoek naar het publieke inzicht in het vóórkomen en
functioneren van ZBO’s is het echter, gelet op de eerder genoemde
argumenten nog te vroeg.
Evaluatie specifieke artikelen
1. Het noodzakelijke instellingscriterium ‘regelgebonden uitvoering’
(artikel 3, eerste lid, sub b, Kaderwet)
In artikel 3 van de Kaderwet zijn de noodzakelijke instellingscriteria
opgenomen. Dit zijn de drie motieven die kunnen leiden tot de oprichting
van een zelfstandig bestuursorgaan. Eén daarvan is dat de taak van het
zelfstandig bestuursorgaan bestaat uit ‘strikt regelgebonden uitvoering in
Pagina 6 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

een groot aantal individuele gevallen’. In het kabinetsstandpunt o ver het
rapport ‘Een herkenbare staat: investeren in de overheid’ heeft het
kabinet opgemerkt het motief nog niet te willen schrappen, maar
voorlopig geen nieuwe ZBO’s op grond van dit motief te willen
voorstellen1.
2. De medeondertekening door BZK (artikel 6 Kaderwet)
Bij de medeondertekening ligt de achtergrond in de toezegging van de
Minister van BZK aan het parlement om bij de eerste evaluatie naar het
instrument van de medeondertekening te kijken2.
3. Personeel volgt rechtspositieregeling Rijk (artikel 15 Kaderwet)
Artikel 15 van de Kaderwet bepaalt dat op het personeel in dienst van een
publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan dat geen onderdeel uitmaakt
van de Staat de rechtspositieregels die gelden voor de ambtenaren die
zijn aangesteld bij ministeries, van overeenkomstige toepassing zijn. Voor
5 ZBO’s is een volledige uitzondering op dit artikel gemaakt en voor 5
ZBO’s is een volledige uitzondering aangekondigd. Daarmee is dit artikel
het op één na meest uitgezonderde artikel, reden om het in de evaluatie
te betrekken.
4. De datum waarop het jaarverslag van een ZBO moet zijn opgesteld
(artikel 18 en 43 Kaderwet)
Wat betreft het in de evaluatie betrekken van de bepalingen omtrent de
datum van het jaarverslag is de aanleiding de wijziging van artikel 18
Kaderwet. Bij de inwerkingtreding van de Kaderwet was de datum voor
het opstellen van het jaarverslag gesteld op 1 juli. Op grond van artikel
43, ingevoegd bij amendement, is deze datum drie jaar na de
inwerkingtreding, op 1 februari 2010, vervroegd naar 15 maart3.
5. De vernietigingsbevoegdheid van de minister (artikel 22 Kaderwet)
Op grond van artikel 22 van de Kaderwet heeft de minister de
bevoegdheid een besluit van een ZBO te vernietigen. Omdat op artikel 22
veruit de meeste uitzonderingen zijn gemaakt (12) danwel beoogd (13),
wordt dit artikel in de evaluatie betrokken.

Kamerstukken II, 2004/05, 25 268, nr. 20
Brief van de Minister v an BZK van 2 november 2007, Kamerstukken II, 2007/08, 25 268 en 29 362,
nr. 46, en Kamerstukken I, 27 426, H.
3
Kamerstukken II, 2001/02, 27 426, nr. 59
1
2

Pagina 7 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

3

Opzet evaluatie

In deze paragraaf komen de evaluatievragen aan de orde. Ook wordt
ingegaan op de wijze waarop de informatie ten behoeve van de evaluatie
is verzameld.
De doelstelling van de evaluatie is uitgewerkt in de onderstaande
evaluatievragen.
1. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van
de Kaderwet voor de ZBO’s die reeds bestonden ten tijde van de
inwerkingtreding van de Kaderwet en in hoeverre voldoen nie uwe
ZBO’s aan de Kaderwet?
2. Ten aanzien van welke artikelen uit de Kaderwet is afgeweken en voor
welke ZBO’s?
3. Wat zijn de ervaringen met de artikelen 3, 6, 15, 18 in combinatie met
artikel 43, en 22?
De vragen 1 en 2 worden beantwoord aan de hand van de gegevens uit
het ZBO-register (www.zboregister.nl) in combinatie met parlementaire
stukken. In de eerste plaats betreft dit de brief van 1 april 2008, waarin
de Minister van BZK een overzicht geeft van alle ZBO’s4. Peildatum van dit
overzicht is 1 januari 2008. Dit overzicht is de basis voor latere
overzichten die zijn opgesteld: de brieven van 28 april 2009 en 17 maart
2010 van de Minister respectievelijk Staatssecretaris van BZK met een
overzicht van ZBO’s die in verband met heroverweging of eindigheid van
de ZBO-taak (nog) niet onder de Kaderwet zijn gebracht5. Het laatst aan
het parlement aangeboden overzicht van alle ZBO’s is opgenomen in de
Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 20106.
Paragraaf 4 van dit evaluatieverslag geeft het actuele overzicht van de
stand van zaken met betrekking tot de implementatie van de Kaderwet.
Vervolgens gaat paragraaf 5 in op de gemaakte en voorgenomen
afwijkingen van de Kaderwet.
Bij de beantwoording van vraag 3 is de praktijkervaring van de betrokken
ministeries in kaart gebracht via een ambtelijke klankbordgroep. De
uitkomst daarvan is opgenomen in paragraaf 6.

4
5
6

Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 63, zie Bijlage I
Kamerstukken II, 2008/09, 25 268, nr. 72 en Kamerstukken II, 2009/10, 30 850 nr. 36
Kamerstukken II, 2010/11, 32 501, nr. 14
Pagina 8 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

4

Stand van zaken implementatie

In deze paragraaf wordt ingegaan op de bevindingen in het onderzoek ten
aanzien van de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van
de Kaderwet bij ZBO’s en de mate waarin nieuwe ZBO’s voldoen aan de
Kaderwet.
Bij de invoering van de Kaderwet is destijds geen harde termijn gesteld
voor het onder de reikwijdte van de Kaderwet brengen van bestaande
ZBO’s. Hierover is bij de behandeling van de wet de nodige discussie
geweest. Zo is er een amendement ingediend dat voorstelde om drie jaar
na de inwerkingtreding van de Kaderwet deze van toepassing te verklaren
op alle reeds bestaande ZBO’s 7. Dit amendement is later vervangen door
een ander amendement waarin het huidige artikel 42 van de Kaderwet
werd voorgesteld8.
De toelichting van dit amendement stelt dat de wetgever hecht aan het
met spoed ter hand nemen van de afhandeling van de aanpassing van
wettelijke regelingen van bestaande ZBO’s aan de Kaderwet, waarbij het
amendement tevens de betrokkenheid van de Staten-Generaal bij deze
operatie waarborgt.

Artikel 42 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Binnen een jaar na inwerkingtreding van deze wet deelt Onze Minister aan beide Kamers der
Staten-Generaal mee welke zelfstandige bestuursorganen, bedoeld in artikel 2, tweede lid,
onder de werking van deze wet zullen worden gebracht en op welke termijn de voordracht
voor een daartoe strekkende wettelijke regeling zal worden gedaan.
Overeenkomstig artikel 42 van de Kaderwet hebben de betrokken
ministers in januari 2008 de beide Kamers geïnformeerd 9. In de brief van
1 april 2008 heeft de Minister van BZK een totaaloverzicht opgenomen,
opgesteld aan de hand van de brieven van de betrokken ministers 10. In
bijlage 1 bij dit evaluatieverslag wordt een overzicht gegeven van alle
ZBO’s die zijn opgenomen in de brief van 1 april 2008, aangevuld met alle
ZBO’s die nadien zijn ingesteld. Van elk ZBO is aangegeven wat de status
is ten opzichte van d e Kaderwet. Op de volgende pagina is een kort
overzicht van deze bevindingen weergegeven.
Zoals uit het overzicht blijkt, is ten aanzien van 34 ZBO’s besloten deze
niet onder de werking van de Kaderwet te brengen. Hiervoor zijn de
volgende redenen te noemen:
van de werkingssfeer uitgesloten (17), veelal door het ontbreken van
openbaar gezag
eindige taak / afbouw / opheffing is ingezet (6)
de geringe omvang van de taak (deeltijd-ZBO) (6)
overig (5)
Terugkijkend op de afgelopen vijf jaar valt op dat de implementatie van
de Kaderwet veelal op een pragmatische manier ter hand is genomen. De
benodigde aanpassingen zijn bijvoorbeeld meegenomen in een toch al op
Kamerstukken II, 2001/02, 27 426, nr. 32
Kamerstukken II, 2001/02, 27 426, nr. 62
9
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 47-58, 60-62
10
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 63
7
8

Pagina 9 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

stapel staande wijziging van een instellingswet. Ook heeft een aantal
departementen gekozen voor een verzamelwet waarin voor meerdere
ZBO’s de instellingswetten werden aangepast aan de Kaderwet. Deze
pragmatische aanpak bevorderde de overzichtelijkheid van de
wetgevingstrajecten. Een nadeel was wel dat door de aangebrachte
koppelingen vertraging op deelaspecten leidde tot een vertraging voor het
gehele wetgevingstraject.
Overzicht 1: Stand van zaken implementatie Kaderwet per 1 januari 2012

BZK
BuZa
Def
EL&I
I&M
Fin
OCW
SZW
V&J
VWS
Totaal
Kw
vKw
X

H
O
O(T)
NKw
A

Kw

vKw

X

H

O

O(T)

NKw

A

2
16
1
6
2
7
34

1
1
8
3
8
6
1
28

3
5
9
2
5
5
5
34

1
1
4
6

1
1
1
10
2
2
5
2
3
7
34

1
1
11
3
1
17

1
1
1
2
5

1
3
1
5

Valt formeel onder de Kaderwet
In voorbereiding om onder de werking van de Kaderwet te
brengen
Is/wordt niet onder de werking van de Kaderwet gebracht
(incl. ZBO’s die niet onder reikwijdte Kaderwet vallen wegens
ontbreken van openbaar gezag)
Is nog in heroverweging/onbekend
Opgeheven/beëindigd/taak zonder ZBO-status
Wordt op termijn opgeheven
Nieuw ZBO, valt onder Kaderwet
Aangekondigd ZBO

Pagina 10 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

5

Overzicht afwijkingen van de Kaderwet

Deze paragraaf gaat in op de aantallen gemaakte en beoogde afwijkingen
op de Kaderwet. Voorop staat het uitgangspunt dat ZBO’s worden
ingericht conform de Kaderwet, tenzij er aanleiding is af te wijken van dit
stramien. Bij de start van het implementatietraject heeft het ambtelijke
Begeleidingsteam Kaderwet ZBO’s onder meer advies uitgebracht over de
door de ministers gewenste afwijkingen voor de onder hun ministerie
ressorterende ZBO’s 11. Dit advies lag aan de basis van de
aanmeldingsbrieven die de betrokken ministers in januari 2008 aan de
Staten-Generaal hebben gezonden en welke zijn verwerkt in bijlage I bij
de brief van 1 april 200812.
In bijlage 2 is een tabel opgenomen met daarin enerzijds de artikelen van
de Kaderwet waarvan is afgeweken en anderzijds de ZBO’s waarvoor de
afwijking is gemaakt. Per ZBO is ook de status ten opzichte van de
Kaderwet aangegeven. In de tabel op de volgende pagina wordt deze
informatie gecomprimeerd weergegeven.
De meeste afwijkingen betreffen artikel 22. Het gaat dan om het niet aan
de minister toekennen van de bevoegdheid besluiten van het ZBO te
vernietigen. Voor 12 ZBO’s is een dergelijke afwijking gemaakt, voor 13
ZBO’s is deze beoogd. Ook artikel 15 kent verhoudingsgewijs veel
afwijkingen. Afwijken van dit artikel betekent dat het personeel van het
ZBO de rechtspositieregeling van het Rijk niet volgt. Voor 5 ZBO’s is van
artikel 15 afgeweken, voor 5 ZBO’s wordt dit beoogd. In paragraaf 6
wordt nader ingegaan op de achtergronden van de afwijkingen van artikel
22 en 15.
Bij het begrip afwijking kan het gaan om het niet toepassen van een
voorschrift uit de Kaderwet, waar dat wel het uitgangspunt is. Het kan ook
gaan om het van toepassing verklaren van méér artikelen dan de
Kaderwet voor het betreffende type ZBO voorschrijft. Dit is het geval bij
de Raad voor Accreditatie. Dit is een privaatrechtelijk ZBO dat in geringe
(en afnemende) mate ook andere dan de bij of krachtens de wet
opgedragen taken en werkzaamheden uitvoert. Het is ingesteld na de
inwerkingtreding van de Kaderwet. Voor dit ZBO is bepaald dat naast de
artikelen van de Kaderwet die voor een privaatrechtelijk ZBO gelden, ook
de regels rond begroting, beheer en verantwoording van toepassing zijn
die gelden voor publiekrechtelijke zelfstandige bestuursorganen. Dit is
analoog aan artikel 37 van de Kaderwet waarin is neergelegd dat deze
regels ook gelden voor privaatrechtelijke ZBO’s die uitsluitend bij of
krachtens de wet opgedragen taken en werkzaamheden uitvoeren.

Artikel 37 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Indien een zelfstandig bestuursorgaan uitsluitend de bij de wet, krachtens de wet bij
algemene maatregel van bestuur of krachtens de wet bij ministeriële regeling opgedragen
taken en daaruit onmiddellijk voortvloeiende werkzaamheden uitvoert, zijn de artikelen 26 tot
en met 35 van toepassing.

11
12

Kamerstukken II, 2007/08, 25 268 en 29 346, nr. 46, bijlage
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 63
Pagina 11 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Overzicht 2: Afwijkingen van de Kaderwet per 1 januari 2012

30

25

20

15

10

5

ar
tik
el
8
ar
tik
e
art l 9
ike
l1
art 2
ike
l1
art 5
ike
l1
art 7
ike
l1
art 8
ike
l2
art 0
ike
l2
art 1
ike
l2
art 2
ike
l2
art 3
ike
l2
art 6
ike
l2
ar 7
tik
el
2
ar 8
tik
el
2
ar 9
tik
el
3
ar 0
tik
el
3
ar 1
tik
el
3
ar 2
tik
el
3
ar 3
tik
el
3
art 4
ike
l3
art 5
ike
l3
9

0

Aangekondigd zbo
Nieuw zbo, valt onder Kaderwet
In voorbereiding om onder Kaderwet te
vallen
Valt onder de Kaderwet

Pagina 12 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

6

Ervaringen met enkele specifieke artikelen

In deze paragraaf worden praktijkervaringen met vijf artikelen uit de
Kaderwet bezien. In paragraaf 2 is reeds aangegeven waarom deze
artikelen nadere aandacht krijgen. Het betreft het instellingscriterium
‘regelgebonden uitvoering’, de medeondertekening door de Minister van
BZK, de hoofdregel dat personeel van een ZBO de rechtspositieregeling
van het Rijk volgt, de datum voor het aanleveren van het jaarverslag en
de vernietigingsbevoegdheid van de minister.

Noodzakelijk instellingscriterium ‘regelgebonden uitvoering’
(artikel 3, eerste lid, sub b, Kaderwet)

Artikel 3 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
1. Een zelfstandig bestuursorgaan kan uitsluitend worden ingesteld indien:
a. er behoefte is aan onafhankelijke oordeelsvorming op grond van specifieke
deskundigheid;
b. er sprake is van strikt regelgebonden uitvoering in een groot aantal individuele
gevallen;
c. participatie van maatschappelijke organisaties in verband met de aard van de
betrokken bestuurstaak bijzonder aangewezen moet worden geacht.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing indien een reeds ingesteld zelfstandig
bestuursorgaan met een andere taak, inhoudende de uitoefening van openbaar gezag,
wordt belast dan die waarvoor het zelfstandig bestuursorgaan werd ingesteld.
Artikel 3 van de Kaderwet geeft een limitatieve opsomming van motieven
voor het instellen van een zelfstandig bestuursorgaan. In het later
verschenen kabinetsstandpunt over het rapport ‘Een herkenbare staat:
investeren in de overheid’ heeft het kabinet besloten dat het artikel
ongewijzigd blijft, maar dat in de komende periode geen voorstellen voor
verzelfstandiging worden gedaan op basis van het ‘motief van
regelgebonden uitvoering’13. Afhankelijk van de bevindingen bij de
voorgenomen doorlichting van bestaande ZBO’s wordt besloten of dit
motief wel of niet validiteit zal houden.
De achtergrond van dit standpunt is dat voor verzelfstandiging op grond
van het motief ‘regelgebonden uitvoering’ regelmatig als argument werd
gegeven de mogelijkheid voor de organisatie zich professioneel en
bedrijfsmatig verder te kunnen ontwikkelen, ongehinderd door
departementale regels en de politieke cultuur binnen het ministerie. Het
kabinet heeft destijds gesteld dat in dat geval het alternatief bestaat van
de baten-lastendienst.
Relevant is in dit verband dat het kabinet de Regeling batenlastendiensten 2007 recentelijk heeft geëvalueerd en de Tweede Kamer
daarover heeft geïnformeerd14. Geconcludeerd is dat het huidige batenlastendienstenmodel een positieve bijdrage heeft geleverd aan de
ontwikkeling van de Rijksdienst, vooral op het vlak van kostenbewustzijn
en een vergroot verantwoordelijkheidsbesef bij de diensten. Daarnaast is
er een aantal voorstellen gedaan die het huidge model verder versterken.

13
14

Kamerstukken II, 2004/05, 25 268, nr. 20
Kamerstukken II, 2010/11, 28 737, nr. 21
Pagina 13 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Eén van de voorstellen daaruit is dat voortaan de agentschapstatus enkel
wordt toegestaan als er sprake is van een bepaalde minimum omzet, met
een richtbedrag van 50 miljoen euro op jaarbasis. Dit is in lijn met
doelstellingen van het uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst om te
komen tot een kleinere en efficiëntere overheid. Kleine organisaties
kunnen zich aansluiten bij grotere organisaties.
Bij de inwerkingtreding van de Kaderwet waren er 12 ZBO’s met als enige
instellingsmotief ‘regelgebonden uitvoering’. Formeel gezien is er 1 nieuw
ZBO ingesteld met als instellingsmotief regelgebonden uitvoering: de Raad
voor Rechtsbijstand. Materieel gezien is dit ZBO echter een voortzetting
van een oud cluster van ZBO’s, de Raden voor Rechtsbijstand. Er zijn in
materieel opzicht geen geheel nieuwe ZBO’s opgericht met het
instellingsmotief ‘regelgebonden uitvoering’. Ook zijn nog niet alle ZBO’s
die op grond van dit motief waren ingesteld aangepast aan de Kaderwet.
Overzicht 3: Overzicht 12 ZBO’s met instellingsmotief ‘regelgebonden
uitvoering’ per 1 januari 2012
Ministerie
BZK

ZBO
Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers

Status
Kw

I&M

Dienst Wegverkeer
Luchtverkeersleiding
Nederland
Stichting Centraal Bureau
Rijvaardigheidsbewijzen
Informatie Beheer Groep

vKw
vKw

Toelichting
De continuering van de ZBOstatus wordt gemotiveerd met
verwijzing naar het
onafhankelijk oordeel in
individuele gevallen.
-

vKw

-

O

Deze organisatie is per 1
januari 2010 opgegaan in de
baten-lastendienst Dienst
Uitvoering Onderwijs .

Centrale Organisatie Werk
en Inkomen

O

Sociale Verzekeringsbank
Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen
Landelijk Bureau Inning
Onderhoudsbijdragen
Raad voor rechtsbijstand

Kw
Kw

Deze organisatie is opgegaan
in het Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen
dat onder de werking van de
Kaderwet is gebracht.
-

vKw

-

NKw

Stichting Donorgegevens

vKw

De nieuwe raad voor de
rechtsbijstand vervangt de
vroegere vijf raden. De
instelling van dit nieuwe ZBO
wordt gemotiveerd met een
verwijzing naar het vermijden
van belangenverstrengeling in
individuele gevallen en het
grote aantal individuele
gevallen.
-

OCW

SZW

V&J

Pagina 14 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

VWS

Kunstmatige Bevruchting
CAK

Kw
vKw
O
NKw

Valt formeel onder de Kaderwet
In voorbereiding om onder de werking van de Kaderwet te brengen
Opgeheven
Nieuw ZBO, valt onder Kaderwet

vKw

Het CAK heeft bij de
uitvoering van deze taken te
maken met een groot aantal
cliënten, die zich veelal in een
kwetsbare situatie bevinden.
Het is van belang dat de
ontwikkelingen naar een meer
klantgerichte uitvoering die bij
het CAK BV in gang zijn
gezet, binnen het
publiekrechtelijk zelfstandige
bestuursorgaan CAK worden
voortgezet, opdat het CAK op
een klantgerichte en
klantvriendelijke wijze de
taken vervult15.

Artikel 6 Medeondertekening

Artikel 6 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Alle wetten, koninklijke besluiten en ministeriële regelingen, houdende
a. het opdragen of ontnemen van de uitoefening van openbaar gezag aan een zelfstandig
bestuursorgaan;
b. wijziging van bevoegdheden van Onze Minister jegens een zelfstandig bestuursorgaan,
of
c. wijziging van verplichtingen die een zelfstandig bestuursorgaan jegens Onze Minister in
acht dient te nemen,
worden mede door Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ondertekend.
Artikel 6 van de Kaderwet vloeit voort uit een amendement van de
Tweede Kamer16. Het beoogt uitdrukking te geven aan de coördinerende
rol van de Minister van BZK. De toelichting bij het amendement luidde:
‘Teneinde de verwezenlijking van de doeleinden van de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen te bevorderen en te bewerkstelligen dat de
in de wet vastgelegde basisregels voor verzelfstandiging op het nivo van
de centrale overheid zoveel mogelijk worden opgevolgd, wordt de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een
medeondertekeningsrecht gegeven ten aanzien van wettelijke
maatregelen die de instelling of opheffing van zelfstandige
bestuursorganen betreffen of wijziging brengen in ministeriële
bevoegdheden en verplichtingen dan wel in de bevoegdheden en
verplichtingen van een zelfstandig bestuursorgaan.’
Tijdens de parlementaire behandeling is door de regering aangegeven dat,
mocht dit amendement worden aangenomen, zij wel van een strikte
interpretatie uitgaat: alleen wanneer met betrekking tot een ZBO iets
15
16

Kamerstukken II, 2010/11, 32 543, nr. 3
Kamerstukken II, 2001/02, 27 426, nr. 11
Pagina 15 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

wordt opgenomen of gewijzigd in een regeling is de Minister van BZK
medeondertekenaar17.
Het ambtelijke Begeleidingsteam Kaderwet Zelfstandige bestuursorganen
merkt in haar advies op dat het beoogde doel van de
medeondertekeningsbevoegdheid, te weten het bewerkstelligen dat de in
de wet vastgelegde basisregels voor verzelfstandiging zoveel mogelijk
worden opgevolgd, reeds voldoende is ondervangen18. Daarbij wordt
gewezen op aanwijzing 124j van de Aanwijzingen voor de regelgeving en
de instemming die elke nieuwe wet of wetswijziging behoeft van het
kabinet. Daarom adviseert het Begeleidingsteam om artikel 6 van de
Kaderwet expliciet mee te nemen in de eerste evaluatie van de Kaderwet.
Dit advies is door de Minister van BZK overgenomen19.
De in het verleden genoemde argumentatie dat hetgeen het artikel beoogt
reeds geregeld is, geldt nog steeds. Anderzijds blijft ook staan dat het
artikel uitdrukking geeft aan het belang dat de Tweede Kamer destijds
hechtte aan de coördinerende rol van de Minister van BZK. De evaluatie
heeft geen ernstige praktijkproblemen aan het licht gebracht.

Artikel 15 Personeel ZBO volgt rechtspositieregeling Rijk

Artikel 15 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
1. Op het personeel in dienst van een zelfstandig bestuursorgaan dat geen onderdeel
uitmaakt van de Staat, zijn de rechtspositieregels die gelden voor de ambtenaren die zijn
aangesteld bij ministeries, van overeenkomstige toepassing. De in die regels
neergelegde bevoegdheden, met uitzondering van de aan Ons dan wel de aan Onze
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties toegekende bevoegdheden tot
het stellen van regels, worden uitgeoefend door het zelfstandig bestuursorgaan.
Voorzover in die regels is bepaald dat bevoegdheden worden uitgeoefend met
medebetrokkenheid van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
worden deze bevoegdheden uitgeoefend met medebetrokkenheid van Onze Minister.
2. Bij algemene maatregel van bestuur kan gedeeltelijk worden afgeweken van het eerste
lid.
Artikel 15 heeft alleen betrekking op publiekrechtelijk vormgegeven
zelfstandige bestuursorganen die geen onderdeel uitmaken van de Staat.
Al hun personeel krijgt een ambtelijke aanstelling. Kern van de regeling is
dat de rechtspositie van de sector Rijk in materiële zin ook geldt voor
personeel in dienst van een ZBO bij een publiekrechtelijke rechtspersoon.
Van dit algemene kader kan op twee manieren worden afgeweken: via
een algehele afwijking van artikel 15 of via de mogelijkheid genoemd in
het tweede lid. In deze evaluatie ligt het accent op de mate waarin de
Kaderwet is geïmplementeerd. Dat heeft ertoe geleid dat de evaluatie van
dit artikel is toegespitst op het benutten van de eerste mogelijkheid, een
algehele afwijking van artikel 15. Ofwel in welke mate is er bij
aanpassingswetgeving voor gekozen artikel 15 buiten toepassing te
verklaren en bestaande rechtspositionele afspraken en regelingen te
handhaven. In bijlage 3 zijn de 10 ZBO’s waarvoor artikel 15 is
uitgezonderd, of het voornemen daartoe bestaat, opgenomen met de
motivering voor de afwijking. Er zijn twee belangrijke motieven om af te
wijken. Ten eerste is dat de wens meer flexibel in te spelen op het
17
18
19

Kamerstukken II, 2001/02, 27 426, nr. 57
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268 en 29 362, nr. 46, bijlage
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268 en 29 362, nr. 46
Pagina 16 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

werkaanbod. Ten tweede is dat de wens meer aan te sluiten bij de CAO’s
die gelden voor qua inhoud van het werk vergelijkbare sectoren, onder
andere uit oogpunt van arbeidsmarktconcurrentie.
Vermeldenswaard is de afwijking van artikel 15 bij het CAK. Deze
afwijking is via amendement opgenomen in het wetsvoorstel ‘Wijziging
van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en enkele andere wetten in
verband met de instelling van het ZBO CAK’20. De motivering van de
afwijking is gebaseerd op het vermijden van transitiekosten en het laag
houden van de beheerskosten voor dit ZBO. Ook wilde de Tweede Kamer
geen extra ambtenare n. Met het aannemen van dit amendement heeft het
parlement deze argumenten laten prevaleren boven de door het kabinet in
het oorspronkelijke wetsvoorstel geëerbiedigde hoofdregel dat het
personeel van een ZBO de rechtspositieregeling van het Rijk volgt.

Artikel 18 Datum jaarverslag

Artikel 18 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
1. Een zelfstandig bestuursorgaan stelt jaarlijks voor 1 juli een jaarverslag op. Het
jaarverslag beschrijft de taakuitoefening en het gevoerde beleid. Het jaarverslag
beschrijft voorts het gevoerde beleid met betrekking tot de kwaliteitszorg.
2. Het jaarverslag wordt aan Onze Minister en aan beide kamers der Staten-Generaal
toegezonden.
Artikel 43 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Drie jaar na inwerkingtreding van deze wet wordt in artikel 18, eerste lid, ‘1 juli’ vervangen
door: 15 maart.
Bij inwerkingtreding van de Kaderwet bepaalde artikel 18 dat een ZBO
jaarlijks voor 1 juli een jaarverslag opstelt. Ingevolge artikel 43 is deze
datum per 1 februari 2010 vervroegd naar 15 maart. Artikel 43 is het
gevolg van het amendement Belinfante 21. De motivering van het
amendement was dat aanbieding door de ZBO’s van de jaarverslagen voor
15 maart het mogelijk zou maken dat de minister de relevante gegevens
daaruit zou kunnen verwerken in zijn departementale jaarverslag. Dit
werd wenselijk geacht met het oog op de behandeling van de
jaarverslagen door de Tweede Kamer op de derde woensdag in mei.
Aangezien ZBO's hun interne bedrijfsvoering op deze vervoegde datum
zouden moeten aanpassen, werd voorzien in een overgangstermijn van
drie jaar.
De 32 ZBO’s die op 1 maart 2011 onder de werking van de Kaderwet
vielen, kennen geen uitzondering voor dit artikel. In bijlage 4 is een
overzicht opgenomen van de aanleverdata door deze ZBO’s. Hieruit blijkt
dat slechts van 6 ZBO’s het verslag over 2010 op 15 maart 2011 door de
betrokken minister was ontvangen.
Voor 1 ZBO is een afwijking op dit artikel aangekondigd, namelijk voor de
Stichting Airport Coordination Netherlands. In de brief van 17 januari
2008 motiveert de toenmalige Minister van Verkeer en Waterstaat dit met
een verwijzing naar het ‘gebroken boekjaar’ (van 1 april van elk jaar tot
en met 31 maart van het volgende jaar) waarmee dit ZBO werkt. Deze
werkwijze hangt samen met de internationale seizoensindeling bij de
luchtvaartmaatschappijen. De Minster van Verkeer en Waterstaat gaf
daarbij aan dat de Stichting Airport Coordination Netherlands wel een
20
21

Kamerstukken II, 2010/11, 32543, nr. 16
Kamerstukken II, 2001/02, 27 426, nr. 59
Pagina 17 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

begroting en jaarrekening zal indienen maar op andere data dan in de
Kaderwet genoemd22.

Artikel 22 Vernietigingsbevoegdheid

Artikel 22 Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
1. Onze Minister kan een besluit van een zelfstandig bestuursorgaan vernietigen.
2. Van het vernietigingsbesluit wordt mededeling gedaan in de Staatscourant.
Verreweg de meeste uitzonderingen op het stramien van de Kaderwet
betreffen artikel 22. Op dit moment is voor 12 ZBO’s een uitzondering van
kracht en is deze voor 13 ZBO’s aangekondigd. In alle gevallen betreft het
ZBO’s met als instellingsmotief ‘onafhankelijkheid’. De uitzondering wordt
dan ook in alle gevallen gemotiveerd door te wijzen op het belang van de
borging van de onafhankelijkheid van het ZBO. Voor de volledigheid wordt
opgemerkt dat niet ieder ZBO dat is ingesteld op grond van het
onafhankelijkheidsmotief een uitzondering heeft op artikel 22 van de
Kaderwet.
Overigens is dit beeld in lijn met hetgeen door het ambtelijk
Begeleidingsteam Kaderwet Zelfstandige Bestuursorganen is geschetst in
haar aanbevelingen23. Deze zijn door het kabinet overgenomen, zoals
blijkt uit de voorgestelde afwijkingen genoemd in bijlage I bij de brief van
1 april 200824.
De gemaakte en beoogde afwijkingen zijn gemotiveerd met drie
argumenten:
- internationale verdragen of –context geven aanleiding voor de
afwijking; of
- er is sprake van markttoezichthoudende taken; of
- het beschikken over deze bevoegdheid verdraagt zich niet met de
aard van de taken, te weten bij semi-rechterlijke taken, medischethische taken en taken in de kunst- en cultuursector.
Vermeldenswaard is dat voor de NZa - ingevolge een amendement - de
door de regering voorgestelde afwijking voor artikel 22 van de Kaderwet
in het wetsvoorstel door de Tweede Kamer niet is overgenomen25. Met het
aannemen van dit amendement heeft de Tweede Kamer uitdrukking
gegeven aan zijn wens met de vernietigingsbevoegdheid van artikel 22
van de Kaderwet een ultimum remedium in handen te krijgen om controle
te hebben over individuele besluiten van de NZa met een verstrekkend
karakter die de toegankelijkheid van de zorg wijzigen en waarover politiek
en maatschappelijk (nog) geen consensus bestaat. Hiermee is de NZa op
dit moment het enige ZBO met taken op het gebied van markttoezicht
waarbij artikel 22 niet is uitgezonderd.
Overig
Tijdens de evaluatie is geconstateerd dat op sommige punten een
technische w ijziging van de Kaderwet wenselijk is. Bijvoorbeeld ten
behoeve van een betere leesbaarheid of vanwege nieuwe inzichten op het
gebied van wetgevingstechniek. Het betreft geen dringende kwesties.
Deze wensen kunnen derhalve worden meegenomen op een geschikt
moment, bijvoorbeeld bij een reparatiewet.
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 47, bijlage
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 46, bijlage
24
Kamerstukken II, 2007/08, 25 268, nr. 63
25
Kamerstukken II, 2010/11, 31 950, nr. 18
22
23

Pagina 18 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Bijlage 1 Status ZBO’s ten opzichte van Kaderwet

Verklaring afkortingen status
Kw
Valt formeel onder de Kaderwet
vKw
In voorbereiding om onder de werking van de Kaderwet te brengen
X
Is/wordt niet onder de werking van de Kaderwet gebracht (betreft
bijvoorbeeld deeltijd-ZBO's en ZBO's die niet onder de reikwijdte van
de Kaderwet vallen wegens ontbreken openbaar gezag).
H
Is nog in heroverweging/onbekend
O
Opgeheven/beëindigd/taak zonder ZBO-status
O(T)
Wordt op termijn opgeheven
NKw
Nieuw ZBO, valt onder Kaderwet
A
Aangekondigd ZBO

Ministerie

ZBO

Status

BZK

Bureau Architectenregister

Kw

BZK
BZK

Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV)
Nederlandse Autoriteit toegelaten instellingen
volkshuisvesting

O(T)
A

BZK

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA)

Kw

BZK
BZK

Huurcommissie
Huurcommissies (cluster))

NKw
O

BZK

Keuringsinstanties bouwproducten

X

BZK
BZK

Kiesraad
Stichting Administratie Indonesische Pensioenen
(SAIP)

vKw
X

BZK

Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)

X

BuZa

Stichting Nationale Commissie Internationale
Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO)
Stichting Ziektekostenverzekering Krijgsmacht
(SZVK)

O

EL&I

BBL/CBL (Bureau/Commissie Beheer
Landbouwgronden)

X

EL&I

Centraal Bureau voor de statistiek/Centrale
Commissie voor de statistiek (CBZ/CCS)
Centraal Bureau voor de Statistiek/ DirecteurGeneraal van de Statistiek (CBS/DG Statistiek)

Kw

EL&I

CTGB (College voor Toelating van
gewasbeschermingsmiddelen en biociden)

Kw

EL&I

X

EL&I

De in het kader van de Metrologiewet artikel 11 en
12 erkende keurders en aangewezen instanties
EnerQ (ZBO-deel Tennet)

EL&I

Examencommissie voor amateurradiozendexamens

O

EL&I

Examencommissie voor de Orde van
octrooigemachtigden
Examencommissie voor maritieme
radiocommunicatie

O

Faunafonds

O(T)

Def

EL&I

EL&I
EL&I

Indien
aanhangig
wetsvoorstel

TK 32 769

O

Kw

O

O

Pagina 19 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

EL&I

Fonds MKZ-AI

O

EL&I

Grondkamers (cluster: 6)

vKw

EL&I

Herinrichtingscommissie Oost-Groningen en de
Gronings-Drentse Veenkoloniën

O

EL&I

Kamer voor de Binnenvisserij

H

EL&I
EL&I

Kamers van Koophandel en Fabrieken (cluster)
Keuringsinstanties als bedoeld in artikel 10.3
Telecommunicatiewet

Kw
X

EL&I

Nederlandse Mededingsingsautoriteit (NMa, raad
van bestuur van)

Kw

EL&I

Onafhankelijke Post- en Telecommunicatie
Autoriteit (Opta)
Ontwikkelings- en saneringsfonds voor de
Landbouw

Kw

EL&I

Ontwikkelings- en saneringsfonds voor de Visserij

O

EL&I
EL&I

Raad voor Accreditatie
Raad voor Plantenrassen

NKw
Kw

EL&I

Reconstructiecommissie Midden-Delfland

O

EL&I
EL&I

Staatsbosbeheer (SBB)
Stichting Bloembollenkeuringsdienst

X
Kw

EL&I

Stichting Borgstellingsfonds voor de Landbouw

O

EL&I

Stichting Centraal Orgaan voor
Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ)
Stichting Controlebureau voor Pluimvee, Eieren en
Eiproducten (CPE)

Kw

EL&I

Stichting Kwaliteits-Controle-Bureau (KCB)

KW

EL&I

Stichting Nederlandse Algemene Keuringsdienst
voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen
(NAK)
Stichting Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst
Tuinbouw (NAKTuinbouw)

Kw

EL&I

Stichting Skal (Skal)

Kw

EL&I
EL&I

TNO
Verispect BV (onderdeel van Nederlands
Meetinstituut)

X
Kw

EL&I

Waarborginstellingen

Kw

I&M
I&M

Bevoegde autoriteiten Rijnvaart (cluster)
Commissie examens Scheepswerktuigkundigen

X
O(T)

I&M

Commissie Stuurliedenexamens

O(T)

I&M

Commissie van advies inzake vervoer gevaarlijke
stoffen door de lucht
Commissies van beroep Loodsexamens

O(T)

I&M

Commissie van beroep als bedoeld in art. 3 wet
Rijonderricht motorrijtuigen 1993

O(T)

I&M
I&M

Commissie Zeevisvaartexamens
Dienst voor het kadaster en de openbare registers
(het Kadaster)

O(T)
vKw

I&M

Dienst Wegverkeer (RDW)

vKw

I&M

X

I&M

Erkenningshouders Algemene Periodieke Keuring
(APK)
Examencommissie Certificaatloodsen

I&M

Examencommissies luchtvaart

O(T)

I&M
I&M

Hiswa Vereniging
Keuringsinstanties geluidshinder

O(T)
X

EL&I

EL&I

EL&I

I&M

O

Kw

Kw

O(T)

O(T)

Pagina 20 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

I&M

Keuringsinstanties Pleziervaartuigen (cluster)

X

I&M
I&M

Keuringsinstanties uitrusting zeeschepen
Klassebureaus Scheepvaart (cluster)

X
X

I&M

Landelijke en Regionale Examencommissie
verkeersinformatie en – aanwijzingen

O(T)

I&M

Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)

vKw

I&M

Nederlandse Loodsencorporatie

X

I&M

Regionale Loodsencorporaties

X

I&M
I&M

Rijkshavenmeesters (clusters)
Stichting Airport Coordination Netherlands (SACN)

X
vKw

I&M

Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen

vKw

I&M
I&M

Stichting Examenbureau Beroepsvervoer (SEB)
Stichting Inschrijving Eigen vervoer (SIEV)

O(T)
O

I&M

Stichting Nationale en Internationale Wegvervoer
Organisatie (NIWO)

vKw

I&M
I&M

Stichting Scheepsafvalstoffen en Vaardocumenten
Stichting Vaarbewijs- en Marifoonexamens (Vamex)

O
vKw

I&M

Stichting VAM (IBKI)

vKw

Fin
Fin

Autoriteit Financiële Markten
Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA)

vKw
vKw

Fin

De Nederlandsche Bank N.V. (DNB)

vKw

Fin
Fin

Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars
Stichting Afwikkeling Marorgelden Overheid (SAMO)

O
X

Fin

Stichting Joods Humanitair Fonds (SJHF)

X

Fin
Fin

Stichting Waarborgfonds Motorverkeer
Waarderingskamer

O
Kw

OCW

College voor Examens (CEVO)

NKw

OCW
OCW

Commissariaat voor de Media
Informatie Beheer Groep (IBG)

Kw
O

OCW

Koninklijke Bibliotheek (KB)

X

OCW

Koninklijke Nederlandse Academie van
Wetenschappen (KNAW)
Landelijke Geschillencommissie Weer samen naar
school

X

OCW

Mondriaan Stichting

vKw

OCW

Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie hoger
onderwijs
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk
Onderzoek (NWO)

Kw

OCW

Nederlandse Publieke Omroep (voorheen:
Nederlandse Omroep Stichting (NOS))

X

OCW

X

OCW

Regionale Verwijzingscommissies VO (RVC’s,
cluster)
Staatsexamencommissie VO

OCW

Staatsexamencommissie NT-2

O

OCW

vKw

OCW

Stichting Fonds voor Beeldende Kunsten,
Vormgeving en Bouwkunst
Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie

OCW

Stichting Fonds voor de Letteren

O

OCW

Stichting Nederlands Fonds voor de Film

vKw

OCW

Stichting Nederlands Fonds voor de
Podiumkunsten+

vKw

OCW

Stichting Nederlands Letterenfonds

vKw

OCW

Stichting Nederlands Literair Produktie- en

O

OCW

OCW

TK 33 025

X

vKw

TK 32 875

O

vKw

Pagina 21 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Vertalingenfonds
OCW
OCW

Stichting Participatiefonds voor het onderwijs (PF)
Stichting Stimuleringsfonds voor architectuur

Kw
vKw

OCW

Stichting Stimuleringsfonds voor de Pers

Kw

OCW

Stichting Vervangingsfonds en
bedrijfsgezondheidszorg voor het onderwijs
Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele
Mediaproductie (voorheen: omroepproducties)

Kw

SZW

Centrale organisatie Werk en Inkomen (CWI)

O

SZW
SZW

Pensioenuitvoerders (clusters)
Sociale Verzekeringsbank (SVB)

O
Kw

SZW

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV)

Kw

V&J
V&J

Bureau Financieel Toezicht
College bescherming persoonsgegevens (CBP)

vKw
vKw

V&J

College Gerechtelijk deskundigen

NKw

V&J

College van toezicht collectieve beheersorganisaties
auteurs- en naburige rechten (CvTA)
College van toezicht op de kansspelen (CvTK; gaat
op in Kansspelautoriteit)

vKw

V&J

College voor de rechten van de mens (i.p.v.
Commissie gelijke behandeling)

A

V&J
V&J

Commissie gelijke behandeling (CGB)
Commissie schadefonds geweldsmisdrijven (CSGM)

O(T)
vKw

V&J

Gerechtsdeurwaarders (cluster)

X

V&J
V&J

Instituut Fysieke Veiligheid
Kansspelautoriteit

A
A

TK 32 841
TK 32 264

V&J

Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
(LBIO)

vKw

in consultatie

V&J

Nederlands bureau brandweerexamens (NBBE)
(oud)
Nederlands bureau brandweerexamens (NBBE)
(nieuw) (gaat op in IFV)

O

V&J

Nederlands instituut voor fysieke veiligheid (NIFV)
(oud) (voorheen NIBRA)

O

V&J

O(T)

V&J

Nederlands instituut voor fysieke veiligheid (NIFV)
(nieuw) (gaat op in IFV)
Notarissen

V&J

Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)

X

V&J

H

V&J

Politieacademie (Landelijk Selectie- en
Opleidingsinstituut Politie; LSOP)
Raden voor rechtsbijstand (cluster)

V&J

Raad voor rechtsbijstand (RBB)

NKw

V&J

vKw

V&J

Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting
(SDKB)
Stichting Nidos

VWS

CAK

vKw

VWS

Centrale Commissie voor Mensgebonden Onderzoek
(CCMO)
Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)

Kw

VWS

Commissie Algemene Oorlogsongevallenregeling
Indonesië (COAR)

X

VWS
VWS

College Bouw Zorginstellingen (CBZ)
College Sanering Zorginstellingen (voorheen:
Ziekenhuisvoorzieningen) (CSZ)

O
O(T)

OCW

V&J

V&J

VWS

Kw

TK 32 250
in consultatie
in consultatie

X

O(T)

TK 32 467

TK 32 841

TK 32 841

X

O
in consultatie

X
TK 32 543

H

Overheveling
taken naar
Pagina 22 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

NZa
aangekondigd
in
Kamerstukken
II, 2010/11,
32 402, nr. 7,
p. 46
VWS
VWS

College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
College voor Zorgverzekeringen

Kw
Kw

VWS

Keuringsinstanties VWS (art. 7 Warenwet)

X

VWS

X

VWS

Keuringsinstanties ex Wet op de medische
hulpmiddelen (cluster)
Medisch-ethische Toetsingscommissies (METC’s)

VWS

Nationaal Kwaliteitsinstituut

A

VWS
VWS

Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS)
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

Kw
Kw

VWS

Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)

X

VWS

Kw

VWS

Registratiecommissies en opleidingscolleges KNMG,
KNMP en NMT (cluster)
Stichting Argonaut

VWS

Stichting Het Gebaar

O

VWS

Stichting Fonds Patiënten Gehandicapten en
Ouderen (Fonds PGO)

O

VWS

Stichting Koppeling

O

VWS

Stichting Opleiding Maatschappij en Gezondheid

O

VWS
VWS

Stichting Rechtsherstel Sinti en Roma
Stichting Uitvoering Omslagregelingen WTZ (SUO)

O
O

VWS

Uitvoeringsorganen AWBZ

H

VWS

Zorg Onderzoek Nederland/ Medische
Wetenschappen (ZonMW)
Zorgkantoren Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ)

Kw

VWS

X

H
Overgegaan
naar batenlastendienst
CIBG

H

Pagina 23 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Bijlage 2 Aantal afwijkingen per artikel (gerealiseerd en
beoogd)

Verklaring afkortingen status
Kw
valt formeel onder de Kaderwet
vKw
In voorbereiding om onder de werking van de Kaderwet te brengen
NKw
Nieuw ZBO, valt onder Kaderwet
A
Aangekondigd ZBO

Artikel Kaderwet
waarvan wordt
afgeweken

ZBO waarvoor afwijking is gemaakt of beoogd

Status

Artikel 8
Mandaatverlening aan
ZBO behoeft goedkeuring
minister

SZW

Sociale Verzekeringsbank

Kw

Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen

Kw

Artikel 9
Leden ZBO niet tevens
aan minister
ondergeschikte
ambtenaar

Fin

Waarderingskamer

Kw

Artikel 12
Minister benoemt,
schorst en ontslaat leden
ZBO’s

EL&I

Kamers van Koophandel en Fabrieken

Kw

V&J

College bescherming
persoonsgegevens

vKw

College voor de rechten van de mens

A

Artikel 15
Personeel ZBO volgt
rechtspositieregeling Rijk

BZK

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers

Kw

I&M

Dienst voor het kadaster en de
openbare registers

vKw

Dienst Wegverkeer (RDW)

vKw

Luchtverkeersleiding Nederland

vKw

Fin

Waarderingskamer

Kw

OCW

Nederlandse organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek
Sociale Verzekeringsbank

vKw

Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen

Kw

V&J
VWS

Raad voor Rechtsbijstand
CAK

NKw
vKw

Artikel 17
Vaststelling tarieven door
ZBO behoeft goedkeuring
minister

EL&I

Kamers van Koophandel en Fabrieken

Kw

I&M

Stichting Airport Coordination
Netherlands

vKw

Artikel 18
ZBO stelt voor 15 maart
jaarverslag op en zendt
deze aan minister, TK en
EK

I&M

Stichting Airport Coordination
Netherlands

vKw

Artikel 20
ZBO verschaft minister
benodigde inlichtingen

V&J

College voor de rechten van de mens

A

SZW

Kw

Pagina 24 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Artikel 21
Minister kan
beleidsregels vaststellen

Artikel 22
Minister kan besluit ZBO
vernietigen

EL&I

Grondkamers (cluster: 6)

vKw

I&M

Stichting Airport Coordination
Netherlands

vKw

Fin
V&J

Autoriteit Financiële Markten
College bescherming
persoonsgegevens

vKw
vKw

College voor de rechten van de mens

A

BZK

Huurcommissie

NKw

EL&I

Grondkamers (cluster: 6)

vKw

Nederlandse Mededingingsautoriteit

Kw

Onafhankelijke Post- en
Telecommunicatie Autoriteit
Verispect BV

Kw

Waarborginstellingen (Cluster)

Kw

Stichting Airport Coordination
Netherlands
Autoriteit Financiële Markten

vKw

Mondriaan Stichting
Stichting Fonds Beeldende Kunsten,
Vormgeving en Bouwkunst

vKw
vKw

Stichting Fonds voor
Cultuurparticipatie

vKw

Stichting Nederlands Fonds voor de
Film
Stichting Nederlands Fonds voor
Podiumkunsten+

vKw

Stichting Nederlands Letterenfonds

vKw

Stichting Stimuleringsfonds voor
Architectuur
Stimuleringsfonds Nederlandse
Culturele Mediaproducties

vKw

Stichting Stimuleringsfonds voor de
Pers

Kw

College bescherming
persoonsgegevens
Stichting Donorgegevens Kunstmatige
Bevruchting

vKw

College voor de rechten van de mens

A

Centrale Commissie voor
Mensgebonden Onderzoek (CCMO)
College ter Beoordeling van
Geneesmiddelen (CBG)

Kw

Nederlandse Transplantatie Stichting
(NTS)

Kw

Registratiecommissies en
opleidingscolleges KNMG, KNMP en
NMT (cluster)
Zorg Onderzoek Nederland / Medische
Wetenschappen (ZonMW)

Kw

Registratiecommissies en
opleidingscolleges KNMG, KNMP en
NMT (cluster)

Kw

I&M
Fin
OCW

V&J

VWS

Artikel 23
Minister kan maatregelen
treffen bij
taakverwaarlozing

VWS

Kw

vKw

vKw

Kw

vKw

Kw

Kw

Pagina 25 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Artikel 26
ZBO niet-onderdeel Staat
zendt minister
ontwerpbegroting

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

I&M

Stichting Airport Coordination
Netherlands

vKw

Artikel 27
Eisen aan begroting als
bedoeld in artikel 26

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 28
Eisen aan begroting als
bedoeld in artikel 26

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 29
Besluit tot vaststelling
begroting behoeft
goedkeuring minister

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

I&M

Stichting Airport Coordination
Netherlands

vKw

Artikel 30
ZBO meldt tussentijds
aanmerkelijke verschillen

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 31
Afdeling 2 van toepassing
op publiekrechtelijke
ZBO’s, niet zijnde de
Staat

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 32
Minister kan bepalen dat
bepaalde transacties zijn
voorafgaande
instemming behoeven

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 33
Bepalingen t.a.v.
egalisatiereserve

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Fin
SZW

Autoriteit Financiële Markten
Sociale Verzekeringsbank

vKw
Kw

Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen

Kw

Artikel 34
Besluit tot vaststelling
jaarrekening behoeft
goedkeuring minister

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 35
Eisen jaarrekening

EL&I

Raad voor Accreditatie

NKw

Artikel 39
Minister stuurt TK en EK
elke 5 jaar verslag over
functioneren ZBO

EL&I

Verispect BV

Kw

Pagina 26 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Bijlage 3 Motivering afwijkingen van artikel 15
Kaderwet

Verklaring afkortingen status
Kw
Valt formeel onder de Kaderwet
vKw
In voorbereiding om onder de werking van de Kaderwet te brengen
NKw
Nieuw ZBO, valt onder Kaderwet
Ministerie
BZK

ZBO
Centraal
Orgaan opvang
Asielzoekers

Status
Kw

I&M

Dienst voor het
kadaster en de
openbare
registers

vKw

Dienst
Wegverkeer
(RDW)

vKw

De afgelopen jaren is gebleken dat de
(op de CAO welzijn en
maatschappelijke dienstverlening
gebaseerde) CAO meer flexibiliteit
biedt dan de CAO voor
rijksambtenaren en het ARAR. (…) De
CAO welzijn en maatschappelijke
dienstverlening sluit qua
functieprofielen goed aan bij de taken
van het COA en biedt ook gunstiger
voorwaarden voor het COA om buiten
de gebruikelijke kantooruren zijn
opvangtaken te verrichten.
(Kamerstukken II, 2009/10, 32 205,
nr. 3, p. 3)
Piekmomenten in het werkaanbod zijn
(…) deels onvoorspelbaar (door
schommelingen in de vastgoedmarkt)
en deels structureel. Het Kadaster
stuurt daarnaast strak op
productiviteit, kosteneffectiviteit en
kwaliteit van dienstverlening richting
de klant. Dit alles vereist flexibiliteit
van de medewerkers en bijvoorbeeld
werkafspraken die aansluiten bij
productiedrukte, een en ander vindt
zijn weerslag in een eigen CAO, die het
Kadaster sinds de verzelfstandiging
kent. De minister ziet daarbij toe op
beheerste loonontwikkeling.
(Kamerstukken II, 2007/08, 25 268,
nr. 52)
Indien de gehele cao van het Rijk van
toepassing zou worden verklaard voor
de RDW zou dit leiden tot ongewenste
effecten op de bedrijfsvoering. Er zou
dan minder armslag en flexibiliteit zijn
ten aanzien van de inzet van het
personeel, wat zou leiden tot
vermindering van de kwaliteit van de
dienstverlening en risico’s ten aanzien
van de continuïteit van de
taakuitvoering (minder
Pagina 27 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Luchtverkeers leiding
Nederland

vKw

Fin

Waarderingskamer

Kw

OCW

Nederlandse

vKw

beschikbaarheid van het personeel en
minder concurrentiekracht op de
arbeidsmarkt). Ook zou dit leiden tot
kostenverhoging als gevolg van meer
verlofrechten, hogere kosten i.v.m.
ziekte, ouderschap en zorgverlof en
hogere onkostenvergoedingen (ervan
uitgaande dat de primaire
arbeidsvoorwaarden voor het zittende
personeel niet zullen worden
aangepast). (Kamerstukken II,
2007/08, 25 268, nr. 47 Bijlage, p. 17)
Bij de verzelfstandiging in 1993 was
één van de motieven het kunnen
voeren van een meer marktconform
arbeidsvoorwaardenbeleid bij de
luchtverkeersleiding, met name voor
het kunnen aantrekken van
verkeersleidingspersoneel.
Arbeidsmarktoverwegingen zijn ook
anno 2008 reden om aan een eigen
cao voor LVNL vast te houden. (…) Het
aanbod van geschikt
verkeersleidingspersoneel is – ook
internationaal gezien – schaars. Het
werven en opleiden van voldoende
geschikt personeel is kostbaar omdat
het luchtruim en de bijbehorende
systemen complex is. Om de veiligheid
en capaciteit in het luchtruim te
kunnen blijven garanderen is een
doorontwikkeling van techniek en
verkeersleidingsprocedures
noodzakelijk. LVNL wil met name uit
veiligheidsoverwegingen een zeer
goede kwaliteit verkeersle iders,
technici en R&D-medewerkers in huis
hebben. (Kamerstukken II, 2007/08,
25 268, nr. 47, Bijlage, p. 21)
Het personeel van de
Waarderingskamer volgt (…) de
rechtspositieregels van de ambtenaren
bij de Provincies. (…) is het niet
realistisch aan te nemen dat de reeds
gevestigde rechtspositieregelingen
zouden moeten worden afgebouwd en
alle betrokkenen onder het
ARAR/BBRA1984-regime moeten
worden gebracht.(…) Bovendien is
daarvoor aan de Tweede Kamer
aangegeven dat bestaande
rechtsposities door de totstandkoming
van de Kaderwet ZBO niet kunnen
worden beïnvloed. (Kamerstukken II,
2010/11, 32 505, nr. 3, p. 47)
Sinds 1997 is de verantwoordelijkheid
Pagina 28 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek

SZW

Sociale
Verzekeringsbank

Kw

Uitvoeringsinstituut
Werknemers verzekeringen

Kw

V&J

Raad voor
Rechtsbijstand

NKw

VWS

CAK

vKw

voor de rechtspositie in het hoger
onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (…) wettelijk belegd bij de
werkgevers. Als uitvloeisel daarvan is
de rechtspositie bij NWO nu passend
geregeld in de CAO
Onderzoeksinstellingen. (…) Daarom
wordt artikel 15 van de Kaderwet niet
van toepassing en blijft NWO zelf
verantwoordelijk voor de rechtspositie
van haar personeel. Met de huidige
rechtspositie van de
onderzoeksinstellingen wordt beter
aangesloten bij de aard van de taken
van NWO. (Kamerstukken II, 2010/11
32 875, nr. 3, p. 4)
(…) het personeel van de
rechtsvoorgangers van de in de Wet
SUWI verankerde ZBO’s (…) was ook
werkzaam op arbeidsovereenkomst
naar burgerlijk recht. Gelet op de
daaraan verbonden consequenties (…)
wordt ervan afgezien de bestaande
rechtspositie van het personeel van
(…) de SVB om te zetten naar een
ambtelijke aanstelling. (Kamerstukken
II, 2007/08, 31 514, nr. 3 p. 17).
(…) het personeel van de
rechtsvoorgangers van de in de Wet
SUWI verankerde ZBO’s (…) was ook
werkzaam op arbeidsovereenkomst
naar burgerlijk recht. Gelet op de
daaraan verbonden consequenties (…)
wordt ervan afgezien de bestaande
rechtspositie van het personeel van
(…) het UWV om te zetten naar een
ambtelijke aanstelling. (Kamerstukken
II, 2007/08, 31 514, nr. 3 p. 17).
Vanuit het oogpunt van continuïteit zal
(…) het personeel van de nieuwe raad,
evenals dat van de huidige bureaus, in
dienst worden genomen op basis van
een arbeidsovereenkomst naar
burgerlijk recht. Op het personeel van
de raad blijft de huidige eigen CAO
rechtsbijstand van toepassing. Dit
voorkomt de vaststelling van een
onnodige rechtspositionele overgang
van de huidige arbeidsovereenkomsten
naar rechtspositieregels die gelden
voor bij de ministeries aangestelde
ambtenaren en de daarmee gepaard
gaande transformatiekosten.
(Kamerstukken II, 2008/08, 31 835,
nr. 3, p. 13-14)
In de toelichting op het wetsvoorstel is
Pagina 29 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

aangegeven dat het personeel van het
publiekrechterlijk zelfstandig
bestuursorgaan CAK als
rijksambtenaren onder ARAR/BBRA
gaan vallen. Met de overgang zijn
kosten gemoeid.
Het doel van dit amendement is dat
het personeel van het CAK hun
privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst
behoudt en geen ambtenarenstatus
krijgt. Ook bij zelfstandige
bestuursorganen als het UWV, de SVB
of de Raad voor de Rechtsbijstand is in
de wet opgenomen dat het personeel
een privaatrechtelijke
arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
recht heeft en dat derhalve artikel 15
van de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen niet van toepassing
is.
De minister kan het budget voor
beheerskosten van CAK vaststellen,
wijzigen en definiëren op grond van
artikel 51a en 51d.
Resultaat van het amendement is dat
de beheerskosten lager uit zullen
vallen dan bij overgang naar
ambtenarenstatus. (Kamerstukken II,
2010/11, 32 543, nr. 16)

Pagina 30 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Bijlage 4 Overzicht data waarop jaarverslag is
aangeboden (artikel 18 Kaderwet)

Ministerie ZBO

EL&I
EL&I

Datum waarop jaarverslag
aan minister is aangeboden
Bureau Architectenregister
n.v.t., pas per 1-1-2011 onder
Kaderwet
Centraal Orgaan opvang Asielzoekers 4 april 2011
(COA)
Huurcommissie
Jaarrekening maakt onderdeel
uit van jaarverslag van BZK
dus wordt voor 15/3
aangeleverd
Centraal Bureau voor de Statistiek/
25 maart 2011
Directeur-Generaal van de Statistiek
(CBS/DG Statistiek)
Centraal Bureau voor de
Idem (betreft 1 jaarverslag)
statistiek/Centrale Commissie voor
de statistiek (CBZ/CCS)
CTGB (College voor Toelating van
Mei 2011
gewasbeschermingsmiddelen en
biociden)
Kamers van Koophandel en
Cluster: geen info voorhanden
Fabrieken (cluster)
Nederla ndse Mededingsingsautoriteit 19 april 2011
(NMa, raad van bestuur van)
Onafhankelijke Post- en
April 2011
Telecommunicatie Autoriteit (Opta)
Raad voor Accreditatie
September 2011
Raad voor Plantenrassen
Augustus 2011
Stichting Bloembollenkeuringsdienst Mei 2011
Stichting Centraal Orgaan voor
April 2011
Kwaliteitsaangelegenheden in de
Zuivel (COKZ)
Stichting Controlebureau voor
Juli 2011
Pluimvee, Eieren en Eiproducten
(CPE)
Stichting Kwaliteits-Controle-Bureau Juni 2011
(KCB)
Stichting Nederlandse Algemene
Mei 2011
Keuringsdienst voor Zaaizaad en
Pootgoed Landbouwgewassen (NAK)
Stichting Nederlandse Algemene
April 2011
Kwaliteitsdienst Tuinbouw
(NAKTuinbouw)
Stichting SKAL (SKAL)
April 2011
Verispect BV
Mei 2011

EL&I
Fin

Waarborginstellingen
Waarderingskamer

BZK
BZK
BZK

EL&I

EL&I

EL&I

EL&I
EL&I
EL&I
EL&I
EL&I
EL&I
EL&I

EL&I

EL&I
EL&I

EL&I

Cluster: geen info voorhanden
De Waarderingskamer is per 1
januari 2011 onder de
Kaderwet ZBO gebracht. Dit is
dus het eerste jaar dat aan de
Pagina 31 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

verplichtingen van de
Kaderwet ZBO kan worden
voldaan.
Wat betreft het jaarverslag
(artikel 18 Kaderwet ZBO).
Het jaarverslag over het jaar
2010 is in de vergadering van
de WK vastgesteld op 4 maart
en door de WK verstuurd op 14
maart.
Conform de Kaderwet ZBO
dus.
OCW

College voor Examens (CEVO)

OCW
OCW

Commissariaat voor de Media
Nederlands-Vlaamse
Accreditatieorganisatie hoger
onderwijs

OCW

Stichting Stimuleringsfonds voor de
Pers
Stimuleringsfonds Nederlandse
Culturele Mediaproductie (voorheen:
omroepproducties)
Sociale Verzekeringsbank (SVB)

OCW

SZW

SZW

Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen (UWV)

V&J

College Gerechtelijk deskundigen

V&J

Nederlands bureau
brandweerexamens (NBBE)
Nederlands instituut voor fysieke
veiligheid (NIFV) (voorheen NIBRA)
Raad voor rechtsbijstand (RBB)

V&J
V&J

Maart 2011,enigszins haalbaar,
dit was 1 ste jaar
11-3-2011, krap
1-7-2010 ontvangen;
niet haalbaar, op basis van
verdrag en uitgewerkt
reglement levert NVAO
jaarrekening in voor 1/7
4-5-2011, krap maar dit jaar
uitzonderlijke omstandigheden
11-3-2011, krap, bij
uitzonderlijke omstandigheden
niet haalbaar.
15 maart 2011 ontvangen en
was op 14 maart door de SVB
verzonden
16 maart 2011 ontvangen en
was op 15 maart door het UWV
verzonden
2010: januari 2011
2009: februari 2010
2010: 29-03-2011
2009: 30-03-2010
2010: 02-05-2011
2009: 16-06-2010
2009: 23-03-2010

Pagina 32 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Bijlage 5 Verkorte weergave betekenis artikelen
Kaderwet

H 1. Algemeen
artikel 1
artikel 2
artikel 3
artikel 4
artikel 5
artikel 6
artikel 7
artikel 8
artikel 9

definitie ZBO
toepassing wet
instellingsvoorwaarden ZBO
bepalingen over rechtsvorm ZBO
procedure instelling ZBO
mede-ondertekening door minBZK
nakomen verplichtingen
mandaatverlening aan ZBO behoeft goedkeuring minister
leden ZBO niet tevens aan minister ondergeschikte ambtenaar

H 2. Publiekrechtelijke ZBO’s
artikel 10
hoofdstuk 2 is van toepassing op publiekrechtelijke ZBO’s
artikel 11
bestuursreglement behoeft goedkeuring minister
artikel 12
minister benoemt, schorst en ontslaat leden ZBO’s
artikel 13
bepalingen over nevenfuncties
artikel 14
minister stelt bezoldiging/schadeloosstelling leden ZBO vast
artikel 15
personeel ZBO volgt rechtspositieregeling Rijk
artikel 16
verantwoording door personeel aan ZBO
H 3. Informatievoorziening, sturing en toezicht
artikel 17
vaststelling tarieven door ZBO behoeft goedkeuring minister
artikel 18
ZBO stelt jaarverslag op en zendt deze aan minister, TK en EK
artikel 19
zorgplichten ZBO t.a.v. taakuitoefening
artikel 20
ZBO verschaft minister benodigde inlichtingen
artikel 21
minister kan beleidsregels vaststellen
artikel 22
minister kan besluit ZBO vernietigen
artikel 23
minister kan maatregelen treffen bij taakverwaarlozing
H 4. Financieel toezicht
Afdeling 1. Begroting publiekrechtelijke ZBO’s
artikel 24
afdeling 1 van toepassing op publiekrechtelijke ZBO’s
artikel 25
ZBO onderdeel Staat zendt minister ontwerp -begroting
artikel 26
ZBO niet-onderdeel Staat zendt minister ontwerp-begroting
artikel 27
eisen aan begroting als bedoeld in artikel 26
artikel 28
eisen aan begroting als bedoeld in artikel 26
artikel 29
besluit tot vaststelling begroting behoeft goedkeuring minister
artikel 30
ZBO meldt tussentijds aanmerkelijke verschillen
Afdeling 2. Beheer en verantwoording bij publiekrechtelijke ZBO’s, die geen
onderdeel zijn van de Staat
artikel 31
afdeling 2 van toepassing op publiekrechtelijke ZBO’s, niet zijnde de
Staat
artikel 32
minister kan bepalen dat bepaalde transacties zijn voorafgaande
instemming behoeven
artikel 33
bepalingen t.a.v. egalisatiereserve
artikel 34
besluit tot vaststelling jaarrekening behoeft goedkeuring minister
artikel 35
jaarverslag
Pagina 33 van 34

definitief | Evaluatie Kaderwet zelfstandige bestuursorganen | 11 januari 2012

Afdeling 3. Beheer en verantwoording bij privaatrechtelijke ZBO’s
artikel 36
afdeling 3 is van toepassing op privaatrechtelijke ZBO’s
artikel 37
toepassing artikel 26 t/m 35 bij privaatrechtelijke ZBO’s
artikel 38
privaatrechtelijke ZBO’s met andere activiteiten
H 5. Overige bepalingen
artikel 39
minister stuurt elke 5 jaar verslag over functioneren ZBO
artikel 40
minister BZK houdt openbaar ZBO-register bij
artikel 41
beveiliging gegevens
H 6. Overgangs- en slotbepalingen
artikel 42
aanmeldingsprocedure bestaande ZBO’s
artikel 43
ZBO stelt vanaf 2010 jaarlijks voor 15 maart jaarverslag op
artikel 44
wijziging Ambtenarenwet
artikel 45
inwerkingtreding Kaderwet
artikel 46
naam wet

Pagina 34 van 34