Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 784

Regels met betrekking tot de financiële markten
in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba en het toezicht op die markten (Wet
financiële markten BES)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 10 februari 2011 en het nader rapport d.d. 19 mei
2011, aangeboden aan de Koningin door de minister van Financiën. Het
advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief
afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 27 december 2010, no.10.003558, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, bij de Afdeling
advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het
voorstel van wet houdende regels met betrekking tot de financiële
markten in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en het
toezicht op die markten (Wet financiële markten BES), met memorie van
toelichting.
Het voorstel regelt het toezicht op financiële markten in de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES). Het vervangt de
bestaande wetgeving van Antilliaanse oorsprong en geeft het eerder
aangekondigde eindmodel voor de regulering van de financiële markten
in de openbare lichamen.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt een aantal opmerkingen. Zij is van
oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het voorstel
wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 27 december
2010, no. 10.003558, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van
de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 10 februari
2011, no. W06.10.0575/III, bied ik u hierbij aan.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-32784-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt een aantal opmerkingen die naar haar
oordeel enige aanpassing van het voorstel wenselijk maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 4

1

1. Het voorstel kent voor de BES een zelfstandig financieel toezichtstelsel.
Voor de toepassing ervan worden financiële ondernemingen die zijn
gevestigd in de andere landen van het Koninkrijk of in het Europese deel
van Nederland, als «buitenlandse» ondernemingen beschouwd. Toch
nemen zij in het stelsel – terecht – een bijzondere positie in vanwege de
verhoudingen binnen het Koninkrijk. De opzet is hierbij toegesneden op
de relatie van de BES met Curaçao en Sint Maarten. Dat is begrijpelijk, nu
vooral banken gevestigd op die eilanden over filialen op de BES
beschikken en het thans voor de BES voorgestelde toezichtstelsel in
belangrijke mate is geënt op het Antilliaanse stelsel, zoals dat blijft
bestaan op Curaçao en Sint Maarten. Hierin onderscheiden Curaçao en
Sint Maarten zich van Aruba, dat al langer een ander toezichtstelsel heeft.
Er zijn bovendien vooralsnog geen Arubaanse banken actief in de BES.
Het is naar het oordeel van de Afdeling niettemin aangewezen dat in de
toelichting aandacht wordt besteed aan de wenselijkheid, in dit geval in
het bijzonder met het oog op de BES, dat op termijn de relaties tussen de
verschillende toezichtstelsels, althans binnen de Caribische delen van het
Koninkrijk, zoveel mogelijk worden geharmoniseerd. Dit mede in het licht
van de vraag in hoeverre de verschillen tussen enerzijds de stelsels van
Curaçao en Sint Maarten en anderzijds dat van Aruba op langere termijn
een verschil in behandeling rechtvaardigen, zoals het voorstel impliceert.
De Afdeling adviseert de toelichting in verband met het vorenstaande aan
te vullen.
1. De Afdeling acht het aangewezen dat in de toelichting aandacht wordt
besteed aan de positie van Aruba. De opzet van het wetsvoorstel is
toegesneden op de relatie van de openbare lichamen met Curaçao en Sint
Maarten. Het is echter de vraag, aldus de Afdeling, of de verschillen
tussen enerzijds de toezichtstelsels van Curaçao en Sint Maarten en
anderzijds dat van Aruba ook op wat langere termijn een verschil in
behandeling rechtvaardigen, zoals het voorstel impliceert.
Overeenkomstig het advies van de Afdeling is in het algemene deel van
de memorie van toelichting een passage toegevoegd waarin wordt
ingegaan op de wenselijkheid om de verschillende toezichtstelsels in de
Caribische delen van het Koninkrijk, met inbegrip van Aruba, zoveel
mogelijk te harmoniseren. Naarmate van verdergaande harmonisatie
sprake is, opent dat op den duur de weg om financiële ondernemingen
die afkomstig zijn uit Aruba op dezelfde manier te behandelen als
financiële ondernemingen uit Curaçao of Sint Maarten. Gewezen zij in dat
verband op artikel 3:1, tweede lid, dat de mogelijkheid biedt om ook
andere staten (of delen van het Koninkrijk) aan te wijzen, waar een in de
openbare lichamen actieve financiële onderneming haar zetel mag
hebben. Overigens is in het wetsvoorstel reeds rekening gehouden met de
mogelijkheid dat op enig moment ook ondernemingen uit Aruba in de
openbare lichamen actief kunnen worden. Bewust is in de bepalingen
over de samenwerking met toezichthoudende instanties in de rest van het
Koninkrijk geen beperking tot Curaçao of Sint Maarten opgenomen.
Hetzelfde geldt voor het voorgenomen gemeenschappelijke depositogarantiestelsel (DGS) voor de openbare lichamen, Curaçao en Sint Maarten.
De formulering van artikel 8:26, tweede lid, laat ruimte voor de
mogelijkheid dat in de toekomst ook Aruba zich bij dat gemeenschappelijke DGS aansluit.
2. Artikel 1:27 geeft de mogelijkheid om bij ministeriële regeling
vrijstelling te verlenen van regels die deze wet stelt, indien de belangen
die de wet beoogt te beschermen, zich daartegen niet verzetten. De
Afdeling merkt hierover op dat de voorgestelde bepaling een algemene en
open strekking heeft. Zij adviseert in artikel 1:27 nader te specificeren op
welke regels de vrijstelling betrekking kan hebben, met inachtneming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 4

2

de beperking en reikwijdte van de figuur van een ministeriële regeling.1
2. De Afdeling merkt voorts op dat het voorgestelde artikel 1:27, dat de
mogelijkheid biedt om bij ministeriële regeling vrijstelling te verlenen van
regels die de onderhavige wet stelt, een algemene en open strekking
heeft. Zij adviseert te specificeren op welke regels de vrijstelling
betrekking kan hebben, met inachtneming van de beperking en reikwijdte
van de figuur van de ministeriële regeling. Aan het advies van de Afdeling
is gevolg gegeven. In artikel 1:27 (thans 1:26) zijn de delen van de wet
waarvan vrijstelling kan worden verleend, gespecificeerd.

1
Zie in het bijzonder aanwijzing 26 van de
Aanwijzingen voor de regelgeving, dat onder
andere bepaalt dat delegatie van regelgevende bevoegdheid aan een minister wordt
beperkt tot voorschriften van administratieve
aard.

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de tekst van het wetsvoorstel
en de memorie van toelichting op een aantal punten aan te passen en te
verduidelijken.
De belangrijkste aanpassingen kunnen als volgt worden toegelicht.
– In artikel 1:1 zijn in de definitie van financiële dienst de geldtransacties
geschrapt. Bij nader inzien bestaat er geen behoefte aan die transacties
onder de gedragsregels van hoofdstuk 5 te laten vallen. Verder is de
definitie van trustdienst aangepast om deze in lijn te brengen met een
overeenkomstige wijziging van de Europees-Nederlandse Wet toezicht
trustkantoren.
– Artikel 1:19 (oud) is geschrapt. Het optrekken van een Chinese Wall
tussen de toezichttaken in de openbare lichamen en Europees
Nederland zou leiden tot een onevenredige belasting van de toezichtautoriteiten, terwijl een dergelijke scheiding ook tussen andere
toezichtwetten niet gebruikelijk is. Voorts is de bepaling over
gegevensuitwisseling met het Meldpunt ongebruikelijke transacties
(artikel 1:23, tweede lid, oud) geschrapt. Voor die gegevensuitwisseling
wordt in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme BES een algemene voorziening opgenomen.
– De vergunningplicht in artikel 2:1 is aangescherpt. Activiteiten van
kredietinstellingen, elektronischgeldinstellingen en geldtransactiekantoren waren aanvankelijk alleen vergunningplichtig wanneer zij vanuit
een lokale vestiging in de openbare lichamen werden uitgeoefend. Met
het oog op de effectiviteit van het toezicht zijn nu alle activiteiten in de
openbare lichamen vergunningplichtig, ook wanneer zij vanuit een
buitenlandse vestiging worden verricht. De bepaling over inkomende
dienstverrichting door elektronischgeldinstellingen kon in verband met
deze aanscherping vervallen (artikel 2:23 oud).
– In hoofdstuk 2 ontbrak nog een bepaling over het aanhouden van de
beslissing op een vergunningaanvraag, in afwachting van een
verklaring van geen bezwaar. Hierin is met artikel 2:10 alsnog voorzien.
Voorts zijn de intrekkingsgronden voor een vergunning voor kredietinstellingen en verzekeraars in lijn gebracht met de gronden die op
grond van de Wet op het financieel toezicht (Wft) gelden (artikel 2:15,
tweede lid).
– Aan de voorwaarden voor inkomende dienstverrichting door verzekeraars is een zeteleis toegevoegd (artikel 2:23, eerste lid, onderdeel a)
ten einde die voorwaarden beter te doen aansluiten bij artikel 3:1.
– In navolging van Europese ontwikkelingen zijn de eisen die uit hoofde
van het prudentieel toezicht aan elektronischgeldinstellingen worden
gesteld, versoepeld (zie de artikelen 3:18, 3:23 en 3:36).
– In paragraaf 3.4 is een bepaling opgenomen op grond waarvan een
verklaring van geen bezwaar ook bij de AFM kan worden aangevraagd,
wanneer er bij de AFM tegelijkertijd een vergunningaanvraag loopt
(artikel 3:31).
– De artikelen 4:4, tweede lid, en 4:5, vierde lid, zijn aangevuld met
prudentiële eisen die ook voor beheerders en bewaarders van
beleggingsinstellingen moeten gelden. De in artikel 1:5 opgenomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 4

3

–

–

–

–

–

–

–
–

–

–

–

taakopdracht aan DNB en de samenwerkingsbepaling in artikel 1:14
zijn in verband hiermee eveneens aangepast.
Verzuimd was de in Wet toezicht beleggingsinstellingen en administrateurs BES opgenomen bepaling over het voorkomen van naamsverwarring over te nemen. Hierin is alsnog voorzien door artikel 4:13.
Artikel 4:17 is aangevuld met een actieve en passieve informatieplicht
voor kredietinstellingen om de klant te informeren over het van
toepassing zijnde depositogarantiestelsel (derde lid).
In artikel 4:35 werden schadeverzekeringen in het kader van de
portefeuilleoverdracht ten onrechte over dezelfde kam geschoren als
levensverzekeringen en natura-uitvaartverzekeringen. In het nieuwe
tweede lid is thans het regime dat voor schadeverzekeringen moet
gelden, opgenomen.
Paragraaf 4.5 is aangevuld in verband met de mogelijkheid dat een
overeenkomst inzake een financieel product door tussenkomst van een
onderbemiddelaar of een ondergevolmachtigde agent tot stand komt
(artikelen 4:41 en 4:46). De ondergevolmachtigde agent is ook
toegevoegd aan de definitie van financiële onderneming (artikel 1:1);
de onderbemiddelaar hoefde niet in die definitie te worden opgenomen, omdat de definitie van bemiddelaar geen onderscheid maakt
tussen bemiddelen en onderbemiddelen. Verder is in paragraaf 4.5 in
navolging van de Wft een bepaling over volmachtverlening opgenomen (artikel 4:47).
Artikel 5:5 is aangevuld met een derde lid, op grond waarvan regels
kunnen worden gesteld met betrekking tot provisietransparantie.
Inzicht in de hoogte van de provisie kan de consument helpen om te
komen tot een geïnformeerde beslissing omtrent bepaalde soorten
financiële producten.
De in artikel 5:17 opgenomen termijn waarbinnen een consument het
recht heeft om een kredietovereenkomst zonder opgave van redenen
te ontbinden, is verkort tot vijf werkdagen. De aanvankelijk voorgestelde termijn van veertien werkdagen bleek in de praktijk op problemen te stuiten, met name vanwege de van rechtswege ontbinding van
andere aan de kredietovereenkomsten verbonden (koop)overeenkomsten.
In paragraaf 5.4 ontbrak een nadere regeling betreffende de goedkeuring van het prospectus. Hierin is met artikel 5:20 alsnog voorzien.
Artikel 7:7 is uitgebreid met de bevoegdheid van de toezichthouder om
woningen binnen te treden. Aan die bevoegdheid bestaat behoefte,
omdat het in de openbare lichamen niet ongebruikelijk is dat marktpartijen aan huis kantoor houden. Voor het binnentreden van woningen
gelden uiteraard wel bepaalde waarborgen (artikel 7:7, vierde lid).
In artikel 7:10, vierde lid, is een voorziening opgenomen voor het geval
een (buitenlandse) onderneming haar administratie in het buitenland
aanhoudt. De onderneming is in dat geval verplicht om de toezichthouders inzage te verlenen in die administratie en hen ook toegang te
verlenen tot de plaats waar die administratie zich bevindt. Voor deze
constructie is gekozen, omdat het alternatief – een verplichting om
BES-activiteiten altijd vanuit een lokale vestiging in de openbare
lichamen te verrichten – onnodig belastend zou zijn.
Artikel 7:12, eerste lid, is aangepast, opdat ook aan normadressaten
die geen financiële onderneming of houder van een verklaring van
geen bezwaar zijn, een aanwijzing kan worden gegeven. Daarbij is
gekozen om de aanwijzingsbevoegdheid niet te begrenzen door een
opsomming van de categorieën personen tot wie zij kan zijn gericht,
maar door te vermelden op welke verplichtingen uit de wet een
aanwijzing betrekking kan hebben.
In paragraaf 7.5 was ten onrechte het lex mitior-beginsel niet opgenomen. Hierin is door middel van artikel 7:31, vierde lid, alsnog voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 4

4

–

–

–

Paragraaf 7.8 is, in navolging van de Wft, aangevuld met een artikel
over de openbaarmaking van bepaalde bestuurlijke boeten, nog
voordat deze onherroepelijk zijn geworden (artikel 7:50). Het doet
afbreuk aan de effectiviteit van het instrument als openbaarmaking
alleen mogelijk zou zijn nadat een boete onherroepelijk is geworden. In
het wetsvoorstel is daarom de mogelijkheid opgenomen bestuurlijke
boeten ter zake van de ernstiger overtredingen vijf dagen na het
opleggen ervan openbaar te maken. Deze aanvulling was aanleiding
om, opnieuw in navolging van de Wft, ook artikel 7:53 in het wetsvoorstel op te nemen. Op grond van dat artikel dient de behandeling van
een verzoek om voorlopige voorziening tegen een voorgenomen
openbaarmaking achter gesloten deuren plaats te vinden.
De artikelen 8:26 tot en met 8:29 zijn aangepast met het oog op het
voornemen om een gezamenlijk DGS met Curaçao en Sint Maarten tot
stand te brengen. In artikel 8:26, tweede lid, is uitdrukkelijk opgenomen
dat het DGS voor de openbare lichamen deel kan uitmaken van een
groter Caribisch DGS. Naar het zich laat aanzien, zullen de middelen
van dat DGS in een stichting worden ondergebracht (zie artikel 8:27). In
verband daarmee is ook de bepaling over subrogatie (artikel 8:29)
aangepast.
In hoofdstuk 10 zijn de artikelen 10:1 en 10:2 aangepast met het oog op
een aantal bijzondere situaties die zich voordoen bij vergunningen die
op grond van de bestaande toezichtwetten zijn verleend aan kredietaanbieders en verleners van trustdiensten (zie artikel 10:1, eerste en
derde lid, en artikel 10:2, eerste lid). Ook is ervoor gekozen om de
aanvankelijk in artikel 10:11 (oud) en 10:24 (oud) opgenomen specifieke bepalingen voor een gefaseerde inwerkingtreding van bepaalde
nieuwe verplichtingen te vervangen door het nieuwe artikel 10:21, dat
een algemene grondslag bevat voor een gefaseerde inwerkingtreding
van de wet. Daarbij dient nog te worden opgemerkt dat het aanvankelijke voornemen om nieuwe verplichtingen pas een jaar later van
kracht te laten worden, is bijgesteld. Bij nader inzien is een termijn van
een jaar onnodig ruim, reden waarom deze zal worden teruggebracht
tot zes maanden.

De overige aanpassingen in het voorstel zijn van overwegend technische
of redactionele aard. De memorie van toelichting is in overeenstemming
gebracht met het gewijzigde voorstel. Tevens zijn in de toelichting
redactionele verbeteringen aangebracht en sommige passages
verduidelijkt.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De waarnemend vice-president van de Raad van State,
P. van Dijk
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 4

5