Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

40

gedragsstoornissen en psychiatrische
problemen?

Vragen van de leden Gill’ard, Van
Dijken en Heerts (allen PvdA) aan
de minister van Justitie en de
staatssecretarissen van Justitie en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over jeugdige criminelen met
ernstige gedragsproblemen.
(Ingezonden 23 juli 2009)

6
Deelt u de mening dat vooral voor
deze jeugdige delinquenten een
sluitende aanpak nodig is om recidive
te vermijden (maatwerk)? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat gaat u
hiermee doen?

1
Kent u de artikelen «Veel jongeren
crimineel en ziek» en «Opvang jonge
crimineel met laag IQ»?1
2
Wat is uw algemene reactie op deze
artikelen?
3
Erkent u dat er een probleem is met
jeugdige criminelen met een licht
verstandelijke beperking? Zo ja, hoe
zou u dat probleem willen
omschrijven? Wat heeft u tot nu toe
hier aan gedaan? Wat gaat u in de
toekomst doen?
4
Erkent u jeugdige criminelen met licht
verstandelijke beperking als een
kwetsbare groep? Zo nee, waarom
niet?
5
Deelt u de mening dat de kern van
het probleem is dat in de regio
Rotterdam al langere tijd ontbreekt
aan voldoende opvangen
behandelvoorzieningen voor
jeugdigen met een licht verstandelijke
beperking (IQ 55–85) en

KVR37661
2009Z14242
0910tkkvr40
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

7
Is het probleem, zoals geconstateerd
in Rotterdam, typerend voor het hele
land? Bestaat er een landelijk
onderzoek dat deze problematiek
rondom jeugdige criminelen met een
licht verstandelijke beperking (IQ
55–85) en gedragsstoornissen en
psychiatrische problemen landelijk in
kaart heeft gebracht? Zo nee, bent u
bereid een landelijk onderzoek in te
stellen. Zo ja, op welke termijn? Zo
nee, waarom niet?

combinatie van opvang,
(psycho-)sociale begeleiding en het
opdoen van werkervaring? Bent u
bereid om een dergelijke
zorginstelling ook in Rotterdam op te
zetten?
11
Deelt u de mening van de
Rotterdamse PvdA fractie dat de
«best practises» van zorginstellingen,
die gebruik maken van een
combinatie van opvang, (psycho-)
sociale begeleiding en het opdoen
van werkervaring, landelijk beleid
moet worden? Zo ja, bent u bereid
hier specifiek beleid op te
ontwikkelen? Zo nee, wat gaat u dan
doen om deze problematiek aan te
pakken?
1

de Volkskrant 11 juli 2009, blz. 2 en 15.

Antwoord

8
Heeft het gesprek tussen de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport en minister voor Wonen,
Wijken en Integratie met
burgemeester van Rotterdam, al
plaatsgevonden? Wat is de uitkomst
van dat gesprek?

Antwoord van minister Hirsch Ballin
(Justitie), mede namens de minister
voor Jeugd en Gezin en de
staatssecretarissen van Justitie en
van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (ontvangen 18 september 2009)
Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2008–2009, nr. 3417

9
Wat heeft de staatssecretaris van
Justitie gedaan met de brandbrief die
de Rotterdamse PvdA-fractie haar
gestuurd heeft?

1
Ja.

10
Zijn er «best practices» van
zorginstellingen bekend die werkwijze
hanteren, bestaand uit een

2
Ik herken en onderken de beschreven
problematiek van jongeren die door
een combinatie van factoren – onder
meer psychische problemen,
beperkte verstandelijke vermogens,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

83

opvoedingsproblemen en/of
middelengebruik – in de problemen
raken en veelvuldig in aanraking
komen met politie en justitie. Een
persoonsgerichte aanpak die aansluit
op de onderliggende
probleemgebieden is nodig om hier
effectief in te kunnen grijpen en om
de persoonlijke en maatschappelijke
schade te beperken. Daarbij is de
inzet van veel partijen nodig, onder
andere van de gemeente,
zorgaanbieders, scholen, politie en
justitie. Deze aanpak krijgt onder
meer vorm binnen de lokale
Veiligheidshuizen.
3
Ik erken dat er een probleem is in de
zin dat een verstandelijke beperking
in het algemeen een risicofactor voor
crimineel gedrag is.1 Die risico- of
criminogene factor wordt
meegewogen door de rechterlijke
macht in het bepalen van de straf,
maar ook door de (jeugd)reclassering
en de justitiële jeugdinrichtingen in
het vaststellen van een effectieve
aanpak om de kans op recidive te
verminderen. In dat kader zijn ook
gedragsinterventies beschikbaar die
geschikt zijn voor jeugdigen met een
licht verstandelijke beperking (de
LVB- of LVG-doelgroep).
Daarnaast werken alle partners in de
jeugdstrafrechtketen samen aan het
verder verbeteren en op elkaar laten
aansluiten van screening- en
diagnostiekinstrumenten. Gebruik
van dat nieuwe instrumentarium
moet sneller en beter dan voorheen
de problematiek van de jongere in
kaart brengen, inclusief mogelijke
verstandelijke beperkingen. In enkele
pilots laat ik momenteel testen of de
recent ontwikkelde instrumenten
geschikt zijn voor landelijke
toepassing. Als de pilots succesvol
verlopen zal het instrumentarium in
2010 landelijk worden ingevoerd.
4
Jongeren met een licht verstandelijke
beperking vormen inderdaad een
kwetsbare groep. Dat geldt zeker voor
jongeren met een licht verstandelijke
beperking waarbij de bijkomende
problematiek dermate ernstig is dat
het leidt tot crimineel gedrag.
5
Voldoende opvang- en
behandelcapaciteit is belangrijk, maar
het gaat om meer dan specifieke
opvang- en behandelvoorzieningen.

Meerdere disciplines en verschillende
soorten voorzieningen zijn vaak nodig
om voor deze jongeren een adequaat
zorg- en begeleidingstraject te
bieden. Dat blijkt ook duidelijk uit het
«Plan van Aanpak Kwetsbare
Personen in Rotterdam» dat
momenteel op initiatief van de
gemeente Rotterdam wordt
ontwikkeld. Dit plan wordt concreet
gesteund door het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS), het Ministerie van Justitie en
de zorgverzekeraar Achmea Zorg. De
Staatssecretarissen van VWS en
Justitie hebben hiertoe samen met de
gemeente Rotterdam en Achmea
Zorg in 2008 een intentieverklaring
getekend.
In het Plan van Aanpak Kwetsbare
Personen in Rotterdam is specifiek
aandacht voor de doelgroep jongeren
met een licht verstandelijke
beperking. Een van de doelstellingen
is dat er uiterlijk in 2014 voor alle
(bekende) jeugd-LVG’ers in
Rotterdam een trajectplan is
opgesteld, waarin is voorzien in
inkomen, passende huisvesting,
effectieve ondersteuning en zorg,
zinvolle dagbesteding of werk.
Daarbij is persoonsgerichte regie op
de keten en regie op het aanbod van
cruciaal belang, aldus het plan van
aanpak.
6
Een sluitende en persoonsgerichte
aanpak, waarbij «zorg en straf» zijn
toegesneden op de problematiek van
de jeugdige delinquent en de
betrokken organisaties vanuit de
justitiële en de zorgketen optimaal
samenwerken, is de kern van mijn
beleid om de recidive terug te
dringen. Goed voorbeeld hiervan zijn
de Veiligheidshuizen, die in steeds
meer steden een belangrijke bijdrage
leveren aan het terugdringen van de
recidive. Eind 2009 zal een landelijk
dekkend netwerk van
Veiligheidshuizen gerealiseerd zijn.
7
Ik kan niet beoordelen of de
problematiek in Rotterdam typerend
is voor het hele land. Het lijkt me
echter niet voor de hand liggend. In
de grote steden is de omvang van de
(jeugd)criminaliteit en de
onderliggende problematiek vaak
groter dan in de rest van het land.
Er bestaat nog geen landelijk
onderzoek dat de problematiek van
jeugdige delinquenten met een licht

verstandelijke beperking in kaart
heeft gebracht. Een dergelijk
onderzoek is echter wel opgenomen
in het onderzoeksprogramma «Jeugd
en Gezin2» van de Nederlandse
Organisatie voor Wetenschappelijk
Onderzoek (NWO). Justitie levert een
financiële bijdrage aan dit
onderzoeksprogramma. Ik verwacht
dat het NWO-onderzoek in 2011 is
afgerond.
Verder heeft de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) onlangs de
problematiek van de jongeren in
beeld gebracht die in de periode
1995–2005 zijn ingestroomd in het
kader van een Pij-maatregel. Daarbij
is onder meer de problematiek rond
verstandelijke beperkingen,
gedragsstoornissen en psychiatrische
stoornissen beschreven. De
Staatssecretaris van Justitie zal uw
Kamer in het najaar over de
bevindingen van dit onderzoek
informeren in de
voortgangsrapportage van het
verbetertraject van de justitiële
jeugdinrichtingen.
8
Een dergelijk gesprek over de positie
van jongeren met een licht
verstandelijke beperking in de politieen justitieketen heeft niet
plaatsgevonden. Wel zijn – zoals
ik al eerder noemde – de
Staatssecretarissen van zowel VWS
als Justitie betrokken bij de
ontwikkeling van het Plan van Aanpak
Kwetsbare Personen in Rotterdam.
9
Die brief is gelijktijdig met de
beantwoording van deze
Kamervragen door de
Staatssecretaris van Justitie
beantwoord. De strekking van haar
reactie is conform de beantwoording
van deze Kamervragen.
10
Zie het antwoord op vraag 11.
11
Dergelijke «best practices» worden in
Nederland geboden door
zogenaamde Orthopedagogische
Behandelcentra (OBC). De in het
artikel genoemde instelling Emaus is
zo’n OBC. In Rotterdam is ook een
OBC gevestigd, Pameijer Rotterdam.
Ook zijn er in de Rotterdamse regio
behandel- en verblijfsplaatsen voor
Sterk Gedragsgestoorde Licht
Verstandelijk Gehandicapten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

84

(SGLVG’ers) en is er een specifieke
voorziening voor psychiatrische zorg
aan jeugd-LVG’ers, het
Multifunctioneel Centrum (MFC) De
Paladijn te Barendrecht.
Het is niet aan de rijksoverheid om
dergelijke voorzieningen op te zetten.
Lokale en regionale partijen, die goed
zicht hebben op het evenwicht van
zorgbehoefte en -aanbod, zijn daartoe
allereerst aan zet.
Bij capaciteitstekorten voor opvang
en/of behandeling van jeugd-LVG’ers
met gedragsproblemen en/of
psychiatrische stoornissen kunnen
zorgaanbieders met steun van het
zorgkantoor (in Rotterdam is dat
Achmea Zorg) een aanvraag voor
uitbreiding of realisatie van een
nieuwe voorziening indienen.
Dergelijke aanvragen worden door
het Ministerie van VWS vrijwel altijd
gehonoreerd.
Andere partijen, zoals de gemeente,
kunnen in dit proces een initiërende
rol spelen en partijen bij elkaar
brengen, zoals nu reeds in Rotterdam
gebeurd in het kader van het Plan van
Aanpak Kwetsbare Personen in
Rotterdam. De sluitende en
persoonsgerichte aanpak die in dat
plan wordt gepropageerd en
uitgewerkt, ondersteun ik van harte.
1

Zie ook mijn antwoorden op vragen van de
leden Willemse-van der Ploeg en Aasted
Madsen-van Stiphout (beiden CDA) over het
bericht dat criminele jeugdbendes steeds
vaker zwakbegaafde jongeren in hun bendes
opnemen (Tweede Kamer, 2008–2009,
nr. 1838).
2
http://www.nwo.nl/nwohome.nsf/pages/
NWOA_7TWAPZ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

85