Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 299

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 mei 2022
Naar aanleiding van de motie «stilleggen wedstrijden bij spreekkoren»1
van uw leden Westerveld en Van der Laan en het verzoek tijdens de
procedurevergadering van de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport van 23 februari 2022 om een reactie hierop informeer ik u
mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid. De antwoorden op
de door u op 31 maart ingezonden vragen over spreekkoren bij de
voetbalwedstrijd tussen de nationale mannenelftallen van Nederland en
Duitsland zullen u separaat en binnen de gestelde termijnen worden
toegestuurd.
De hierboven genoemde motie verzoekt de regering om heldere afspraken
te maken met voetbalclubs, bonden, veiligheidsdriehoek, supportersverenigingen en belangenorganisaties voor lhbtiq+-acceptatie over de
aanpak van spreekkoren. Ook wordt de regering verzocht om samen met
deze partijen af te spreken dat bij spreekkoren de wedstrijden worden
stilgelegd en deze verantwoordelijkheid duidelijk te beleggen.
Allereerst wil ik benadrukken dat ik iedere vorm van discriminerende of
anderszins kwetsende spreekkoren op en rond de voetbalvelden verwerpelijk vind. Voor de aanpak van racisme en discriminatie in het betaald- en
amateurvoetbal hebben de Ministeries van JenV, VWS en SZW, de KNVB
en andere maatschappelijke partners het plan «Ons Voetbal Is Van
Iedereen; samen zetten we racisme en discriminatie buitenspel» (OVIVI)
ontwikkeld2. Het Ministerie van OCW wordt hierbij eveneens betrokken.
Het plan bestaat uit diverse maatregelen gericht op het signaleren,
voorkomen en sanctioneren van racisme en discriminatie in het voetbal.
Ook zijn er maatregelen gericht op spreekkoren, waarover hieronder meer.
Discriminatie is een hardnekkig probleem waarbij voor de aanpak ervan
moet worden ingezet op bewustwording en aanpassing van gedrag. Dit
vergt een lange adem en bovendien inspanning van ons allemaal. Over
1
2

kst-30234-299
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 140.
Kamerstuk 30 234, nr. 241.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 299

1

het terugdringen van racisme en discriminatie in het voetbal zijn
betrokken partijen dan ook veelvuldig met elkaar in gesprek.
Richtlijn bestrijding verbaal geweld
Om discriminerende en kwetsende spreekkoren in de stadions direct aan
te pakken heeft de KNVB de «Richtlijn bestrijding verbaal geweld»
opgesteld als onderdeel van het «Handboek Competitiezaken seizoen
2021/»22. Hierin zijn zowel de verantwoordelijkheidsverdeling van
betrokken actoren als geldende maatregelen beschreven. De Richtlijn ziet
toe op discriminatoire, racistische, antisemitische en andersoortige
spreekkoren. Hieronder vallen ook homofobe uitingen of spreekkoren. Met
de KNVB ben ik in gesprek om ook dit type spreekkoren meer onder de
aandacht te brengen van de betaald voetbalorganisaties (bvo’s). Ik zal dit
onderwerp ook agenderen tijdens een werkbezoek aan de KNVB later dit
jaar.
De verantwoordelijkheid voor het optreden tegen discriminerende
homofobe of antisemitische spreekkoren tijdens een wedstrijd ligt bij de
thuisspelende bvo. Deze moet als eerste stap direct actie ondernemen
door via de stadionspeaker het publiek dringend te verzoeken de
spreekkoren te beëindigen en te waarschuwen dat bij voortzetting/
herhaling van dergelijke spreekkoren, de wedstrijd zal worden stilgelegd.
Indien de spreekkoren worden voortgezet/herhaald kan de scheidsrechter
op verzoek van de thuisspelende bvo de wedstrijd (tijdelijk) stilleggen,
waarna de stadionspeaker het publiek nogmaals verzoekt tot beëindiging
van dergelijke spreekkoren. De thuisspelende bvo dient op dat moment
met de lokale driehoek (gemeente, politie en OM) in overleg te treden om
de gevolgen voor de openbare orde mee te wegen in het geval dat de
wedstrijd definitief wordt gestaakt. Na de (tijdelijke) stillegging en indien
de spreekkoren zijn gestopt kan de wedstrijd door de scheidsrechter
worden hervat. Ingeval de spreekkoren worden voortgezet/herhaald kan
de scheidsrechter op verzoek van de thuisspelende bvo de wedstrijd
definitief staken.
Zowel de club als scheidsrechter brengen rapport uit aan de KNVB indien
er sprake is van spreekkoren. De speciaal aanklager betaald voetbal
onderzoekt vervolgens of de club vooraf, tijdens en na de wedstrijd
voldoende maatregelen heeft genomen om de spreekkoren te voorkomen
en aan te pakken. Als blijkt dat de club onvoldoende heeft ingegrepen, kan
de aanklager de club bestraffen.
Ons voetbal is van iedereen; samen zetten we racisme en
discriminatie buitenspel
Een aantal maatregelen zien specifiek toe op de aanpak van racistische en
of discriminerende spreekkoren. Deze licht ik hieronder toe.
Supporters die zich schuldig hebben gemaakt aan het uiten van
kwetsende leuzen, kunnen op aangeven van de bvo deelnemen aan het
spreekkorenproject van de Anne Frank Stichting. Het gaat om een
intensieve dagtraining gericht op bewustwording van het effect van
spreekkoren. Het bestaande Spreekkorenproject was aanvankelijk bedoeld
om antisemitische uitingen tegen te gaan. Met OVIVI is het project
verbreed naar de aanpak van racistische spreekkoren op de tribunes.
De app Discriminatiemelder is vernieuwd en uitgebreid met een apart
menu voor meldingen in het betaald voetbal en amateurvoetbal. De app
maakt het melden en het verzamelen van data makkelijker en draagt
daarmee bij aan een aanspreekcultuur op de tribunes. Daarnaast maakt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 299

2

app het mogelijk om in de stadions direct op te kunnen treden tegen
discriminerende uitingen omdat meldingen in het betaald voetbal direct
binnenkomen bij de veiligheidscoördinator van de thuisspelende club.
Deze kan vervolgens direct acteren.
Daarnaast wordt ingezet op het (door)ontwikkelen van slimme technologie om discriminerende of kwetsende uitingen in stadions beter te
kunnen registreren. Clubs (en OM) zullen hiermee beter gefaciliteerd
worden om vast te kunnen leggen wat er precies wordt gezongen of
geschreeuwd en daardoor in het vervolgen van die personen die zich
daadwerkelijk schuldig maken aan discriminerende of kwetsende
spreekkoren. Nog dit jaar wordt in samenwerking met drie bvo’s de
ontwikkelde technologie getoetst in een realistische (stadion)setting.
Motie
Op basis van bovenstaande ben ik van mening dat verantwoordelijkheden
en afspraken rondom spreekkoren duidelijk zijn belegd. Ik ga ervan uit u
hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw de motie
hierop als afgehandeld.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 234, nr. 299

3