Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII) voor
het jaar 2017

Nr. 78

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 6 juni 2017
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft een aantal vragen
en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Milieu
over de brieven van 4 april 2017 inzake vervanging regeringsvliegtuig
(Kamerstuk 34 550 XII, nr. 73) en van 11 april 2017 inzake verkoop
regeringsvliegtuig KBX (Kamerstuk 34 550 XII, nr. 74).
De vragen en opmerkingen zijn op 16 mei 2017 aan de Minister van
Infrastructuur en Milieu voorgelegd. Bij brief van 2 juni 2017 zijn de
vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Van Veldhoven
De adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

kst-34550-XII-78
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XII, nr. 78

1

De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden uitgelegd wat precies
de vereisten zijn om een exclusief onderhandelingstraject te kunnen
starten met één partij, een partij die op grond van andere inhoudelijke
elementen is afgewezen als potentiële aanbieder. Voorts vragen zij op
basis van welke gronden in de Aanbestedingswet is besloten tot een
zogenoemde doorstart. Welke mogelijkheden biedt de Aanbestedingswet
om inzicht te geven in de afwijzingsgronden, met of zonder vermelding
van de inschrijvers?
In mijn antwoorden op Kamervragen van de leden Meenen en Van Jetten
van 15 mei 2017 (Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 1883) heb ik
aangegeven op welke drie onderdelen de biedingen van de inschrijvers
getoetst zijn om te bepalen of hun bieding geldig was. Deze toets heeft
ertoe geleid dat alle biedingen ongeldig zijn verklaard (Airbus was op drie
onderdelen ongeldig, Boeing op één onderdeel). Zoals tevens aangegeven
is de uitkomst van die toets bepalend voor de vraag of een inschrijver wel
of niet uitgenodigd kan worden tot een onderhandeling zonder voorafgaande aankondiging. De grondslag hiervoor is gelegen in artikel 2.28 lid
2 van de Aanbestedingswet.1
Boeing voldeed aan de hier gestelde eisen en Airbus niet.
In mijn antwoorden op de Kamervragen van de leden Meenen en van Van
Jetten heb ik tevens aangegeven dat de beginselen van het aanbestedingsrecht mij beperken in het openbaar kunnen maken van informatie
over de inschrijvingen. De grondslag hiervoor is gelegen in artikel 2.57
van de Aanbestedingswet.2 Wel ben ik op hoofdlijnen ingegaan op de
ongeldigheid van de inschrijvingen van Boeing en Airbus, omdat hier de
focus is op komen te liggen, mede naar aanleiding van mediaberichten
waarin Airbus heeft bevestigd aan de aanbestedingsprocedure deelgenomen te hebben.
De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden toegelicht of, en in
hoeverre, Boeing tussentijds nog zijn inschrijving, die in eerste instantie is
afgewezen, inhoudelijk heeft aangepast alvorens het onderhandelingstraject werd gestart. Zo ja, hadden procedureel gezien de andere,
afgewezen partijen hiervan op de hoogte moeten worden gesteld en had
hun deze mogelijkheid ook moeten worden geboden? Hoe duidt de
Minister het recente offensief van Airbus om alsnog voor de aanbesteding
in aanmerking te kunnen komen? Kan inzake de huidige keuze nog
worden toegelicht of er ook beoordeeld is in hoeverre de gebruikte
technologieën («fly by wire») toekomstbestendig zijn?
De inschrijving van Boeing is niet voorafgaand aan de start van de
onderhandelingsprocedure op 27 februari 2017 aangepast. Dit zou ook in
strijd zijn met het aanbestedingsrecht.

1

Art. 2.28 lid 2 Aw: «In gevallen als bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, hoeft de aanbestedende dienst geen aankondiging van de overheidsopdracht bekend te maken, indien de
aanbestedende dienst tot de procedure uitsluitend alle inschrijvers toelaat die:
a. niet met toepassing van artikel 2.86 of artikel 2.87 zijn uitgesloten en aan de gestelde
geschiktheidseisen voldoen en die
b. gedurende de voorafgaande openbare of niet-openbare procedure een inschrijving hebben
ingediend die aan de formele eisen van die aanbestedingsprocedure voldeed,
mits de oorspronkelijke voorwaarden voor de overheidsopdracht niet wezenlijk worden
gewijzigd.»
2
Art 2.57 Aw: «1 Onverminderd het in deze wet bepaalde maakt een aanbestedende dienst
informatie die hem door een ondernemer als vertrouwelijk is verstrekt niet openbaar. 2 Onverminderd het in deze wet bepaalde maakt een aanbestedende dienst geen informatie openbaar
uit aanbestedingsstukken of andere documenten die de dienst heeft opgesteld in verband met
een aanbestedingsprocedure, indien die informatie kan worden gebruikt om de mededinging te
vervalsen.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XII, nr. 78

2

Voor wat betreft uw vraag over Airbus verwijs ik naar antwoord 5. in mijn
brief van 15 mei 2017 (Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 1883).
Voor wat betreft uw vraag over toekomstbestendigheid van de gebruikte
technologieën geldt dat de Boeing Business Jet voldoet aan alle gestelde
functionele eisen. Verder is de Boeing BBJ nog steeds in productie en zal
dat ook op de langere termijn blijven. Dit type vliegtuig wordt door Boeing
ondersteund met een sterke «after en service support» en kent regelmatig
updates van avionica systemen en aerodynamische verbeteringen.
Met betrekking tot uw vraag tot «fly by wire» geldt in het kort het
volgende: de Airbus familie (uitgezonderd the A310/A300) zijn «fly by
wire». Boeing hanteert op de Boeing 737 hydraulische besturing. Dit is
een ander concept van het aansturen van de stuurvlakken. Beide
concepten kennen hoge veiligheidsniveaus.
De leden van de D66-fractie merken op dat in het feitenrelaas inclusief
tijdlijn dat aan de Kamer is verschaft geen melding wordt gemaakt van het
moment waarop de Koning besloot dan wel mededeelde dat hij zich wilde
omscholen voor een Boeing 737. Er wordt slechts melding gemaakt van
de datum waarop de Rijksvoorlichtingsdienst hierover een mededeling
deed, te weten op 18 mei 2016. De leden van deze fractie vragen of
hierover duidelijkheid geboden kan worden, zodat de Kamer kan
beschikken over het volledige feitenrelaas inclusief tijdlijn.
De Koning heeft het besluit zich te laten omscholen tot vlieger op een
Boeing 737 in de eerste maanden van 2016 genomen. Dit was voorafgaand aan de mededeling van 18 mei 2016. Het Ministerie van AZ is
hierover geïnformeerd.
De leden van de D66-fractie constateren dat er geen antwoord gegeven
wordt op de vraag waarom er niet gekozen is voor het overdoen van de
aanbesteding, zodat meerdere partijen wederom de kans hadden
gekregen om onder de juiste voorwaarden een concurrerend bod uit te
brengen. De leden van deze fractie lezen slechts een antwoord dat ingaat
op de vraag wat er was gebeurd als het onderhandelingstraject met
Boeing niet tot een voor het kabinet aanvaardbare uitkomst zou hebben
geleid. Deze leden vragen of er alsnog antwoord gegeven kan worden op
de vraag waarom er niet toe besloten is om de gehele aanbesteding over
te doen, temeer omdat ook Boeing immers niet aan alle drie de eisen
voldeed.
Bij de afweging voor het vervolgproces na ontvangst van vier ongeldige
aanbiedingen is zowel het scenario van een nieuwe aanbestedingsprocedure als het starten van een onderhandelingsprocedure met Boeing
door het kabinet in beschouwing genomen. De voor-en nadelen van beide
scenario’s afwegend heeft het kabinet ervoor gekozen om eerst te starten
met een onderhandelingsprocedure met Boeing om te kijken of we met
hen tot overeenstemming konden komen. Daarbij heeft meegespeeld dat
het alternatief om een nieuwe aanbestedingsprocedure te starten tot een
aanzienlijke vertraging had geleid met opnieuw een onzekere uitkomst
gelet op de nichemarkt voor vliegtuigen. De onderhandelingsprocedure
met Boeing paste binnen de mogelijkheden die de Aanbestedingswet mij
bood en er was voldoende vertrouwen dat deze succesvol binnen het
budgettaire kader kon worden afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 XII, nr. 78

3