7
Vragenuur
Vragen van het lid Hamer aan de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat
mensen steeds meer schulden hebben en de koopkracht
blijft dalen.

Mevrouw Hamer (PvdA):
Voorzitter. Ik neem aan dat de staatssecretaris begrijpt dat
ik dit weekeinde zo ongeveer van mijn stoel ben gevallen
toen we het bericht kregen dat op het ogenblik maar liefst
6,3 mld. aan schulden openstaat. De staatssecretaris kon
er bij het vragenuur van een paar weken geleden niet bij
zijn, toen we het hadden over de vraag of er zo veel wordt
gespaard. Hij is toen vervangen door de minister. Ik heb
de minister toen gevraagd hoe het zit met de berichtgeving dat de spaargelden steeds minder worden. De minister zei: dat is helemaal niet waar; er wordt juist meer gespaard in Nederland. Maar wat zien we nu? Tegelijkertijd
lopen de schulden gigantisch op. Dat kan dus niet allebei
waar zijn. Ik wil graag dat de staatssecretaris uitlegt hoe
het staat met de groeiende, oplopende schulden. Klopt
het dat die schulden steeds meer terechtkomen bij een
kleine groep mensen? Dat moet dan bijna wel. Niet alleen
de schulden lopen op, maar het duurt ook langer voordat er wordt terugbetaald. De betalingsproblemen nemen
toe. De vorige keer zei de minister nog tegen mij: uw cijfers kloppen niet, want ze komen zomaar uit een krant.
Deze keer komen de cijfers van de Nederlandse Vereniging van gecertificeerde Incasso-ondernemingen. Ik neem
aan dat we die mogen vertrouwen.
Laten de cijfers van het Nibud nogmaals zien dat gewone mensen echt in de problemen komen en dat de koopkracht in gevaar is? Waarom verdeelt de regering haar bezuinigingen niet eerlijk over alle gezinnen en ook over de
hoge inkomens, zodat niet alleen lage inkomens en middeninkomens in de problemen komen? Waarom groeien
de inkomens van rijke gezinnen nog steeds met 2% en dalen de middeninkomens juist met 7%?

Staatssecretaris De Krom:
Voorzitter. De minister heeft toen inderdaad gezegd dat
het spaartegoed in ruim tien jaar meer dan verdubbeld
is, namelijk van 140 mld. naar zo'n 300 mld. Vorig jaar is
dat nog eens gegroeid met zo'n 10 mld. Toen heeft hij ook
aangegeven dat de stelling van mevrouw Hamer dat die
spaarrekeningen massaal worden geplunderd, dus onjuist
is. In veel huishoudens is er nog een behoorlijke buffer,
die zo nodig kan worden ingezet om te zorgen voor een
gelijkmatig consumptiepatroon.
Mevrouw Hamer noemt een bedrag van oplopende
schulden. Ik heb inderdaad aanwijzingen dat de schuldhulpaanvragen toenemen, maar we moeten nog een beetje voorzichtig zijn met die cijfers. Over 2011 zijn er nog
geen keiharde cijfers. Ik maak mij daar natuurlijk wel zorgen over, want de aanvragen voor schuldhulpverlening
lopen op. Maar wat bijvoorbeeld ook een rol zou kunnen
spelen, is dat incassobureaus nu sneller overgaan tot in-

Tweede Kamer

Vragenuur

ning van de schulden. Dat zou de cijfers ook kunnen vertekenen.
Het is essentieel dat mensen hun uitgavenpatronen
aanpassen aan de realiteit. Als er in een gezin of in een
huishouden sprake is van minder inkomsten, dan is het
heel belangrijk dat mensen hun uitgavenpatroon daarop aanpassen. Dat is in de eerste plaats hun eigen verantwoordelijkheid, maar als er dan toch een probleem
ontstaat, dan kunnen mensen altijd terugvallen op de gemeentelijke schuldhulpverlening.
Mevrouw Hamer kent de cijfers over de koopkracht. Dit
jaar zal er een koopkrachtverlies optreden van zo'n 1% tot
1,25%. Dat heeft het kabinet evenwichtig verdeeld over de
verschillende inkomensgroepen.
Mevrouw Hamer (PvdA):
Wat je evenwichtig noemt. De evenwichtigheid zit erin dat
rijkeren rijker worden en mensen met middeninkomens
en lage inkomens erop achteruitgaan. Maar het kan nooit
allebei waar zijn. Ik geloof dat wat de staatssecretaris nu
zegt, verduidelijkt wat de minister vorige week heeft gezegd. De staatssecretaris zegt namelijk dat de spaartegoeden in de afgelopen tien jaar zijn gestegen, maar daar
hebben we het niet over. Het gaat erom wat het laatste
halfjaar gebeurd is. De vorige keer werden de cijfers hier
ook in twijfel getrokken. Nu zegt de staatssecretaris weer:
ik heb de cijfers niet. Dan moet hij toch echt zijn informatievoorziening verbeteren, want ze staan gewoon in de
krant en ze komen van de Nederlandse Vereniging van
gecertificeerde Incasso-ondernemingen. Die heeft die cijfers wel. Ze heeft ze gepubliceerd. De schuldenlast stijgt
met 6,3 mld. Als we dat trouwens aftrekken van de spaartegoeden, dan komt er dus een heel ander plaatje uit. Ik
wil nog steeds van de staatssecretaris weten waarom de
lasten niet veel gelijker verdeeld worden en hoe het komt
dat mensen zo in de problemen komen. Vervolgens verwijst de staatssecretaris naar de schuldhulpverlening. Dat
is helemaal fijn, want die wordt op dit ogenblik ongeveer
om zeep geholpen door dit kabinet.
Staatssecretaris De Krom:
Wij hebben in het koopkrachtplaatje van 2012 heel uitdrukkelijk gestreefd naar een evenwichtig beeld, met als
resultaat dat het gemiddelde ligt rond de -1%, -1,25%. Dat
heeft mevrouw Hamer kunnen zien. Dat hebben wij vorig jaar uitvoerig besproken bij de begroting. Daar is een
evenwichtig plaatje neergelegd.
De spaartegoeden zijn niet alleen de afgelopen tien jaar
gegroeid. Ook het afgelopen jaar, in 2011, zijn ze met 10
mld. toegenomen.
Mevrouw Hamer maakte nog een opmerking over
schuldhulpverlening. Ik kan met plezier melden dat de
Eerste Kamer de wet schuldhulpverlening heeft goedgekeurd. Die legt een stevige basis voor een goede kwaliteit
van de schuldhulpverlening in de verschillende gemeenten. Maar ik ben wel teleurgesteld over het volgende. Het
vorige kabinet had 130 mln. extra in schuldhulpverlening
gestoken, maar gelet op de onderzoeksresultaten van de
inspectie is daar nog wel het een en ander te verbeteren.
Ik wil de gemeenten oproepen om dat stevig aan te pakken.
Mevrouw Hamer (PvdA):
Dan lijkt mij dat de staatssecretaris moet beginnen te
stoppen met bezuinigen op de schuldhulpverlening. Ik
mag dit, hoop ik, als een toezegging daarop beschou-

14 februari 2012
TK 53

53-7-14

De Krom
wen. Hij vindt het blijkbaar heel erg belangrijk. Dat ben ik
zeer met hem eens. Maar hij loopt wel een beetje om het
slechte nieuws heen. 6,3 mld. openstaande schuld bij Nederlanders; die is nog nooit zo hoog geweest. Het heeft
ook nog nooit zo lang geduurd voordat mensen kunnen
terugbetalen. Aan dat signaal kan de staatssecretaris toch
niet aan voorbijgaan? Er zijn nog nooit zulke hoge schulden geweest. Dus hij kan wel feest vieren omdat de afgelopen tien jaar veel gespaard is, maar het gaat toch om
wat er nu aan de hand is? Ik begrijp werkelijk niet dat de
staatssecretaris dit signaal niet veel serieuzer neemt.

de professionalisering van de sociale diensten te verbeteren. Er worden veel verschillende acties ondernomen. Ik
zie dus geen reden om daar nog iets bovenop te zetten.
Wat mij betreft gaat het erom dat er in de professionalisering van de uitvoering de nodige slagen worden gemaakt.
Dat kan ook, want daar is ruimte voor.
De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris. Hiermee zijn we aan het eind
van het mondelinge vragenuur gekomen.

Staatssecretaris De Krom:
Ik loop niet langs de feiten heen. Ik probeer de feiten juist
op tafel te leggen. Ik vind het zorgelijk dat de aanvragen
voor schuldhulpverlening toenemen. En ik wil dat de gemeentelijke schuldhulpverlening beter wordt georganiseerd, want daar is echt ruimte voor, zoals in het rapport
van het IWI wordt aangegeven. Verder heeft het kabinet
90 mln. toegevoegd aan het budget voor de bijzondere
bijstand. Het gecombineerde budget voor armoedebestrijding, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening voor gemeenten is nog steeds aanzienlijk hoger dan voor de crisis in 2008. In 2007 zat in die gecombineerde pot geld 208
mln. Vanaf dit jaar zit er nog steeds zo'n 400 mln. in.
Mevrouw Sterk (CDA):
Hoe je deze cijfers ook beoordeelt, voorkomen is beter
dan genezen. Wij praten in de Kamer al heel lang over
een systeem om te voorkomen dat mensen schulden aangaan die ze niet kunnen afbetalen. Is de staatssecretaris
bereid samen met de VNG, Divosa, de NVVK en al die andere partijen die bezig zijn met een bepaald initiatief, dat
initiatief uit het slop te trekken en ervoor te zorgen dat er
een preventief schuldenregistratiesysteem komt?
Staatssecretaris De Krom:
Daartoe ben ik bereid. Dat heb ik de Kamer al eerder gemeld. Mevrouw Sterk heeft het concreet over het Landelijk Informatiesysteem Schulden (LIS). In het algemeen
overleg dat wij daarover hebben gehad, heb ik gezegd
dat het een privaat initiatief blijft en dat ik de verantwoordelijkheid daarvoor niet over wil nemen. Maar wij wachten even hoe een en ander zich ontwikkelt met het College bescherming persoonsgegevens. Ik zal de Kamer daar
voor half maart over berichten.
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie):
Is de staatssecretaris zich goed bewust van de urgentie
die er nu is? Ook de middeninkomens raken nu immers
in de problemen. Is hij bereid om te komen met een integraal plan van aanpak? Dit gaat namelijk over allerlei
departementen heen. Op die manier is onze hele schuldhulp immers ingericht. Is de staatssecretaris ook bereid
om met een soort publiek-privaat noodfonds te komen
om mensen uit de problemen te helpen?
Staatssecretaris De Krom:
Mevrouw Ortega vraagt om een integraal plan van aanpak. Ik denk dat dat niet nodig is. Zoals mevrouw Ortega
weet, heeft het ministerie van Financiën de laatste tijd tal
van maatregelen genomen om overkreditering tegen te
gaan. Het ministerie van SZW neemt deel aan een groot
aantal initiatieven, bijvoorbeeld het platform Wijzer in
geldzaken en CentiQ. Ook hebben we de wet schuldhulpverlening. Onlangs heb ik geld ter beschikking gesteld om

Tweede Kamer

Vragenuur

14 februari 2012
TK 53

53-7-15