Toelichting
I.

Algemeen

Algemeen nut beogende instelling
De definitie van een algemeen nut beogende instelling (ANBI) is bij de Geefwet met ingang van 1
januari 2012 verplaatst van de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) naar de Algemene wet
inzake rijksbelastingen (AWR). Als gevolg hiervan worden ook de voorwaarden en nadere regels die
tot nu toe in de artikelen 41a tot en met 41d van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001
(URIB 2001) met betrekking tot de ANBI zijn opgenomen, overgebracht naar de
Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994 (UR AWR 1994). Van deze
gelegenheid is gebruikgemaakt om deze bepalingen waar nodig redactioneel aan te passen. De bij
ministeriële regeling gestelde voorwaarden zijn van belang bij de toets of een instelling kan worden
aangemerkt als ANBI en of de instelling van dat fiscaal gunstige regime gebruik kan blijven maken.
Naast de voorwaarden waaraan een instelling moet voldoen om als ANBI aangemerkt te kunnen
(blijven) worden, zijn in de in de UR AWR 1994 op te nemen artikelen voorwaarden opgenomen
met betrekking tot de omvang van het door een ANBI aan te houden vermogen en met betrekking
tot de zogenoemde groepsbeschikking en is een bepaling opgenomen met de omschrijving van de
landen buiten het Koninkrijk of de EU waarvan aldaar gevestigde instellingen eveneens als ANBI
kunnen worden aangemerkt. In de in de UR AWR 1994 op te nemen artikelen zijn tevens de
wijzigingen die verband houden met de verruiming in het beleid met betrekking tot commerciële
activiteiten van ANBI’s opgenomen. Zoals in de memorie van toelichting bij de Geefwet1 is
toegelicht, staat het kabinet met ingang van 1 januari 2012 een ruimhartiger beleid voor met
betrekking tot commerciële activiteiten bij ANBI’s. Het uitoefenen van commerciële activiteiten
staat er niet aan in de weg dat een instelling de ANBI-status verkrijgt of behoudt, mits de
inkomsten uit deze activiteiten maar (nagenoeg) geheel ten goede komen aan de algemeen nuttige
doelstelling van de ANBI. Hiervan is bijvoorbeeld sprake indien een theater met de ANBI-status in
zijn pand ook een restaurant exploiteert, en de inkomsten uit dat restaurant aanwendt ter
financiering van de voorstellingen in het theater. Dit ruimhartige beleid staat los van het
uitgangspunt dat de inkomsten uit commerciële activiteiten in beginsel belast dienen te worden
met vennootschapsbelasting. Voor alle duidelijkheid wordt het volgende opgemerkt. In de sfeer
van de vennootschapsbelasting wordt winst uit onderneming in de heffing betrokken. Bij normaal
vermogensbeheer is hiervan in beginsel geen sprake. Dit uitgangspunt ondergaat geen wijziging
tengevolge van de onderhavige regeling. Het ruimhartigere beleid met betrekking tot commerciële
activiteiten bij ANBI’s wordt neergelegd in artikel 1a van de UR AWR 1994.
Omdat de bepalingen worden verplaatst van de ene uitvoeringsregeling naar de andere en omdat
er enkele wijzigingen zijn ten opzichte van de oorspronkelijke bepalingen, is ervoor gekozen de
bepalingen integraal toe te lichten.
Overige wijzigingen
11

Kamerstukken II 2010/11, 33 006, nr. 3, blz. 5.

1

In deze regeling wordt een nieuw artikel opgenomen in de UR AWR 1994 dat in het bijzonder
betrekking heeft op de ANBI die kan worden aangemerkt als culturele instelling. Voorts worden in
deze regeling ook de voorwaarden opgenomen voor de steunstichting SBBI.
Ook wordt een bepaling uit de Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting overgebracht naar de UR
AWR 1994, in verband met het feit dat de definitie van een sociaal belang behartigende instelling
(SBBI) per 1 januari 2012 is opgenomen in de AWR.
In de onderhavige regeling wordt tevens een technische wijziging aangebracht in de
Uitvoeringsregeling Belastingdienst 2003.
Tot slot is een overgangsbepaling opgenomen.
II.

Artikelsgewijs

Artikel I
Artikel I, onderdeel A (artikel 1 van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001)
Het niet langer in artikel 1 van de UR AWR 1994 verwijzen naar de artikelen 6.31 en 6.33 van de
Wet IB 2001 hangt samen met het vervallen van de delegatiebepalingen in die artikelen. Tot en
met 2011 bevatte artikel 6.31, vierde lid, van de Wet IB 2001 (welk artikel over uitgaven voor
monumentenpanden gaat) een delegatiebevoegdheid, waaraan artikel 41 van de URIB 2001
uitvoering gaf. Na inwerkingtreding van de Geefwet met ingang van 1 januari 2012 is het
desbetreffende lid geschrapt en bevat genoemd artikel 6.31 niet langer een delegatiebevoegdheid.
In artikel 6.33, vijfde lid, van de Wet IB 2001 was tot en met 2011 een delegatiebepaling
opgenomen met betrekking tot de nadere regels voor ANBI’s. De definitie van een ANBI met
bijbehorende delegatiegrondslag is verplaatst van de Wet IB 2001 naar de AWR. Door deze
verplaatsing is de verwijzing in artikel 1 van de UR AWR 1994 naar artikel 6.33 van de Wet IB
2001 niet langer nodig.
Artikel I, onderdeel B (de artikelen 41a tot en met 41d van de Uitvoeringsregeling
inkomstenbelasting 2001)
Het vervallen van de artikelen 41a tot en met 41d van de URIB 2001 hangt samen met het
verplaatsen van de definitie van een ANBI van de Wet IB 2001 naar de AWR. Genoemde artikelen
worden, in enigszins gewijzigde vorm (zie hierna voor een toelichting per artikel), opgenomen in de
UR AWR 1994.
Artikel II
Artikel II, onderdeel A (artikel 1 van de Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting)
Het niet langer in artikel 1 van de Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting verwijzen naar
artikel 32, eerste lid, onder 8°, onderdeel e, van de Successiewet 1956 hangt samen met het per 1
januari 2012 verplaatsen van de definitie van een sociaal belang behartigende instelling (SBBI) van

2

de Successiewet 1956 naar de AWR. In verband met deze verplaatsing wordt de verwijzing in het
eerstgenoemde artikel aangepast.
Artikel II, onderdeel B (artikel 4 van de Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting)
In verband met het verplaatsen van de definitie van de SBBI per 1 januari 2012 van de
Successiewet 1956 naar de AWR, inclusief de delegatiebepaling inzake buitenlandse mogendheden,
komt artikel 4 van de Uitvoeringsregeling schenk- en erfbelasting te vervallen. De inhoud van
laatstgenoemd artikel wordt, in enigszins gewijzigde vorm (zie hierna voor een toelichting),
opgenomen in artikel 1c van de UR AWR 1994.
Artikel III
Artikel III, onderdeel A (artikel 1 van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake
rijksbelastingen 1994)
In artikel 1 van de UR AWR 1994 zijn de artikelen vermeld waaraan in die regeling uitvoering wordt
gegeven. Met de onderhavige wijziging worden aan die opsomming de artikelen uit de AWR
toegevoegd waarin de delegatie is opgenomen voor de voorwaarden die ter zake van de ANBI, de
culturele instelling en de steunstichting SBBI worden gesteld.
Artikel III, onderdeel B (artikelen 1a tot en met 1f van de Uitvoeringsregeling Algemene
wet inzake rijksbelastingen 1994)
Ingevolge artikel III, onderdeel B, wordt een nieuw hoofdstuk ingevoegd in de UR AWR 1994,
namelijk het hoofdstuk “Voorwaarden algemeen nut beogende instellingen, sociaal belang
behartigende instellingen en steunstichtingen SBBI”. Een groot deel van de inhoud van de artikelen
in dit hoofdstuk is overgenomen uit de ingevolge de onderhavige regeling vervallen artike len 41a
tot en met 41d van de URIB 2001. Hierna volgt een toelichting per artikel van het nieuwe
hoofdstuk.

Artikel 1a van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994
Artikel 1a van de UR AWR 1994 is gebaseerd op artikel 5b, eerste lid, onderdeel a, onder 2 o, van
de AWR en is grotendeels gelijkluidend aan het ingevolge de onderhavige regeling vervallen artikel
41a van de URIB 2001. Het artikel is aangevuld met enkele leden die specifiek betrekking hebben
op de zogenoemde commerciële activiteiten. Hierna volgt de toelichting per lid van dit artikel.
Artikel 1a, eerste lid, onderdelen a, b en c
De eerste drie onderdelen van artikel 1a, eerste lid, van de UR AWR 1994 zien op de doelstelling
van de ANBI. In die onderdelen zijn voorwaarden opgenomen die met het oog op de doelstelling
van de ANBI aan de regelgeving en de feitelijke werkzaamheden worden gesteld. Het begrip
regelgeving wordt gebruikt als verzamelbegrip voor onder meer de statuten, feitelijk en rechtens
met statuten overeenkomende interne regelgeving, wettelijke organisatieregels van publieke
rechtspersonen en de kerkorden van de verschillende kerkelijke instellingen.
In het eerste lid, onderdeel a, van artikel 1a van de UR AWR 1994 is de bepaling uit artikel 41a,
eerste lid, onderdeel a, van de URIB 2001 dat een ANBI noch op grond van de regelgeving noch

3

feitelijk een winstoogmerk mag hebben met het totaal van haar algemeen nuttige activiteiten,
vrijwel gelijkluidend opgenomen. Deze bepaling houdt in dat er geen winststreven mag zijn omwille
van de winst zelf. Een instelling die incidenteel exploitatieoverschotten behaalt bij het uitvoeren
van haar feitelijke werkzaamheid in het kader van haar doelstelling (de algemeen nuttige
werkzaamheid) en deze aanwendt ten bate van het algemeen nut, heeft niet direct een
winstoogmerk in de zin van deze bepaling. Deze bepaling geldt per definitie niet als zodanig voor
commerciële activiteiten. De omstandigheid dat commerciële activiteiten waarmee middelen
worden verworven ter financiering van de algemeen nuttige activiteiten niet aan de ANBI-status in
de weg staan, brengt logischerwijs mee dat het toegestaan is dat er met betrekking tot die
commerciële activiteiten wel een winstoogmerk mag – en zelfs per definitie moet – zijn. Dit
winststreven staat bij de ANBI echter ten dienste van het algemeen nut en is derhalve geen
winststreven omwille van de winst zelf (zoals bij reguliere bedrijven). Voorwaarde bij de
commerciële activiteiten is daarom dat de inkomsten uit die activiteiten (nagenoeg) volledig ten
goede komen aan de algemeen nuttig doelstelling van de ANBI.
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel b, van de UR AWR 1994 bevat de voorwaarde dat uit de
regelgeving en de feitelijke werkzaamheden moet blijken dat de instelling het algemeen belang
dient. In de wettelijke definitiebepaling van de ANBI (artikel 5b van de AWR) is het algemeen nut
nader ingevuld door een aantal categorieën met zaken die als algemeen nuttig in de zin van
laatstgenoemd artikel zijn aangemerkt. Met die nuttige zaken moet het algemeen belang worden
gediend. Dat het algemeen nut in het algemeen belang moet worden nagestreefd, is in de
wettelijke definitiebepaling van de ANBI met ingang van 1 januari 2010 tot uiting gebracht met de
woorden “uitsluitend of nagenoeg uitsluitend”. Uitsluitend of nagenoeg uitsluitend betekent voor
90% of meer. De algemeen nuttige doelstelling moet voor 90% of meer gericht zijn op het
algemeen belang, en mag derhalve nagenoeg in het geheel niet strekken ten voordele van slechts
een beperkte groep, het particuliere belang. Daarmee heeft de jurisprudentie van de zogenoemde
Brassbandarresten2 waarin de Hoge Raad besliste dat van algemeen nut sprake is wanneer ten
minste 50% van de werkzaamheden gericht waren op het algemeen belang, haar betekenis op dit
punt verloren. De uitleg en invulling van het begrip algemeen belang, onderscheidenlijk van het
particulier belang, blijft in eerste instantie aan de inspecteur en uiteindelijk aan de rechter.
Hoewel de onderdelen a en b van artikel 1a, eerste lid, van de UR AWR 1994 verlangen dat uit de
regelgeving van de instelling blijkt dat een instelling geen winstoogmerk met betrekking tot haar
doelstelling heeft en dat zij uitsluitend of nagenoeg uitsluitend het algemeen belang dient, komt
het voor dat een instelling handelt in strijd met die regelgeving. Gedacht kan hierbij worden aan
gevallen waarin de regelgeving van de instelling niet in overeenstemming is met de feitelijke
bedoeling van (de oprichters van) de instelling of waarin die regelgeving door (het bestuur van) de
instelling niet wordt nageleefd. Instellingen waarvan de feitelijke werkzaamheden niet in
overeenstemming zijn met de doelstelling, behoren geen aanspraak te kunnen maken op de ANBIstatus en daaraan verbonden fiscale voordelen. Op grond van de genoemde onderdelen a en b
wordt daarom tevens verlangd dat de feitelijke werkzaamheden van de instelling gericht zijn op het
dienen van het algemeen belang en dat de instelling voorts geen winstoogmerk heeft met het
totaal van haar algemeen nuttige activiteiten.

2

HR 13 juli 1994, nr. 29 936, BNB 1994/280, en HR 8 januari 1997, nr. 31 591, BNB 1997/67.

4

Op grond van het eerste lid, onderdeel c, van artikel 1a van de UR AWR 1994 moet uit de
regelgeving van de instelling en uit de feiten blijken dat geen enkele persoon (natuurlijke persoon
of rechtspersoon) over het vermogen van de instelling kan beschikken als ware het zijn eigen
vermogen. Hiermee wordt bedoeld dat niemand daarover mag beschikken ten behoeve van
zichzelf, buiten de algemeen nuttige doelstelling. Dit beschikkingsmachtcriterium strekt er niet toe
het de leden van het beleidsbepalende orgaan onmogelijk te maken beschikkingshandelingen te
verrichten in het kader van de doelstelling van de instelling. Het bestuur van een ANBI mag wel
over het vermogen van een andere ANBI kunnen beschikken wanneer dat past binnen de
doelstelling van beide ANBI’s. Te denken valt aan een museum dat zijn collectie heeft
ondergebracht in een aparte stichting. Het criterium beoogt onder meer de onafhankelijkheid van
de instelling tegenover haar donateurs en begunstigden te waarborgen. De beperking van de
beschikkingsmacht geldt voor het gehele vermogen van de instelling. Omdat het
beschikkingsmachtcriterium geldt voor alle natuurlijke personen en rechtspersonen, is het criterium
ook van toepassing op de leden van het orgaan van de instelling dat het beleid bepaalt. Een
uitzondering is opgenomen voor de situatie waarin instellingen gebruikmaken van steunstichtingen.
Tussen een steunstichting en de door haar te ondersteunen ANBI kan een zekere mate van
afhankelijkheid bestaan. Het komt veel voor dat het bestuur van een steunstichting grotendeels of
zelfs geheel bestaat uit leden van het bestuur van de te ondersteunen instelling. In die gevallen
kunnen de steunstichting en de ondersteunde instelling(en) veelal over elkaars vermogen
beschikken als ware sprake van eigen vermogen. Het beschikkingsmachtcriterium zou in die
situatie in beginsel tot ongewenst gevolg hebben dat de steunstichting en de ondersteunde
instelling(en) beide niet kunnen worden aangemerkt als ANBI. Daarom wordt voor deze situaties
een uitzondering op het beschikkingsmachtcriterium gemaakt. De inspecteur kan, zo nodig onder
door hem te stellen aanvullende voorwaarden, toestaan dat een steunstichting en de instelling of
instellingen die door deze steunstichting worden ondersteund, over en weer over elkaars vermogen
kunnen beschikken als ware het eigen vermogen.
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel d
In artikel 1a, eerste lid, onderdeel d, van de UR AWR 1994 is de voorwaarde opgenomen dat een
instelling niet meer vermogen mag aanhouden dan is aangegeven in artikel 1b van de UR AWR
1994. Laatstgenoemd artikel bevat een bestedingscriterium dat ertoe dient redelijkerwijs onnodige
vermogensvorming tegen te gaan.
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel e
De in artikel 1a, eerste lid, onderdeel e, van de UR AWR 1994 opgenomen voorwaarde heeft
betrekking op de beloning van de leden van het orgaan van de instelling dat het beleid bepaalt.
Deze leden mogen ter zake van de door hen voor de instelling in die hoedanigheid verrichte
werkzaamheden geen andere beloning ontvangen dan een vergoeding voor gemaakte onkosten en
een niet-bovenmatig vacatiegeld. Met vergoeding voor gemaakte onkosten wordt bedoeld een
vergoeding voor kosten die leden van het orgaan redelijkerwijs moeten maken vanwege het
vervullen van de functie bij de instelling. Onder vacatiegeld wordt verstaan de vergoeding
toegekend aan bestuursleden voor bijvoorbeeld het bijwonen van een vergadering van het orgaan
van de instelling. Een vacatievergoeding is in ieder geval niet bovenmatig als deze vergoeding niet

5

hoger is dan de vergoeding die is opgenomen in het Besluit vergoedingen adviescolleges en
commissies. Een hogere beloning is in uitzonderingsgevallen mogelijk en is dus niet per definitie
bovenmatig. Wederom geldt dat de beoordeling of sprake is van een bovenmatige
vacatievergoeding of niet, afhankelijk is van de feiten en omstandigheden van het geval; het gaat
om maatwerk. Bij de beantwoording van de vraag of een hogere vacatievergoeding bovenmatig is,
spelen onder andere een rol de aard en omvang van de instelling en de maatschappelijke positie
van het lid van het orgaan van de instelling dat het beleid bepaalt. Een (vaste) vergoeding die niet
is gericht op het bijwonen van een vergadering en de voorbereiding daarvan, past niet binnen de
voorwaarden voor de ANBI-regeling. Daarmee wordt immers geen vacatiegeld verstrekt, maar een
bezoldiging voor de door de leden van het beleidsbepalende orgaan als zodanig verrichte andere
werkzaamheden. Als de totale vergoeding van de leden van het beleidsbepalende orgaan van de
instelling feitelijk niet meer bedraagt dan een vergoeding voor gemaakte onkosten en een nietbovenmatig vacatiegeld, is d e vergoeding geen belemmering voor toepassing van de ANBIregeling. Dat is mede het geval als de vergoeding is gebaseerd op een vooro nderstelde vacatie.
Van een vooronderstelde vacatie is sprake als de vergoeding gekoppeld kan worden aan de uren
die besteed moeten worden aan het voorbereiden en bijwonen van vergaderingen en
bijeenkomsten. Als de op deze wijze herrekende vacatievergoeding niet bovenmatig is en aan de
overige voorwaarden is voldaan, kan de instelling worden aangemerkt als ANBI.
Onder orgaan van de instelling dat het beleid bepaalt, wordt voor de toepassing van deze regeling
verstaan een natuurlijk persoon, een groep natuurlijke personen of een orgaan van de instelling die
of dat eindverantwoordelijk is voor het beleid van de instelling, zonder feitelijk ondergeschikt te
zijn aan een andere persoon of orgaan van die instelling. Dit kan het bestuur zijn, maar kan ook
een Raad van Toezicht zijn. De in genoemd onderdeel e opgenomen voorwaarde heeft alleen
betrekking op de door de leden in die hoedanigheid verrichte werkzaamheden. Het is gebruikelijk
dat de beloningen voor leden van het beleidsbepalende orgaan van de ANBI in de jaarrekening
zichtbaar worden gemaakt en nader worden toegelicht.
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel f
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel f, van de UR AWR 1994 bevat nadere regels met betrekking tot het
door de instelling te voeren beleid. De instelling moet beschikken over een actueel beleidsplan. In
dat beleidsplan wordt inzichtelijk gemaakt hoe praktisch uitvoering wordt gegeven aan de
doelstelling van de instelling. Het beleidsplan mag op meerdere jaren betrekking hebben, maar
moet wel op elk moment actueel zijn. Inzicht in de voorgenomen wijze van praktische realisatie
van de doelstelling van de ANBI kan worden gegeven door een omschrijving van de doelstellingen
van de instelling, de door de instelling te verrichten werkzaamheden ter verwezenlijking daarvan
en de wijze waarop de instelling fondsen wil verwerven of haar vermogen wil beheren. Voorts moet
in het beleidsplan aan de orde komen op welke wijze en aan welke doelen de verkregen inkomsten
worden besteed. De nadruk moet in het beleidsplan liggen op de te verrichten werkzaamheden;
voldoende inzichtelijk zal moeten worden gemaakt welke werkzaamheden op welk moment worden
voorzien en op welke wijze die werkzaamheden bijdragen aan de realisatie van de doelstelling. Een
instelling die behoort tot een categorie instellingen dan wel een groep van met elkaar verbonden
instellingen als bedoeld in artikel 5b, vijfde lid, van de AWR, kan volstaan met een beleidsplan dat

6

geldt voor alle tot die categorie of groep behorende instellingen, voor zover de instelling met zo’n
beleidsplan althans voldoet aan de in genoemd onderdeel f gestelde voorwaarden.
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel g
De middelen die een ANBI heeft verworven met het oog op haar doelstelling, moeten ook feitelijk
voor dat doel worden aangewend. Artikel 1a, eerste lid, onderdeel g, van de UR AWR 1994 schrijft
voor dat de instelling een redelijke verhouding hanteert tussen de beheerkosten enerzijds en de
bestedingen ten behoeve van het doel anderzijds. In verband met de ruimere mogelijkheden voor
ANBI’s om commerciële activiteiten te ontplooien, is de thans nog in de URIB 2001 gestelde
redelijkheidstoets ter zake van de kosten van verwerving vervallen.
Onder beheerkosten worden verstaan de kosten die betrekking hebben op het beheer van de
instelling, zoals de kosten die verband houden met het voeren van administratief beheer. De in
deze toets gelegen redelijkheidsnorm biedt ruimte voor maatwerk. In hoeverre de verhouding
tussen beheerkosten en de bestedingen van de instelling ten dienste van het doel redelijk is, is
onder andere afhankelijk van de aard van de instelling. Type, grootte, professionaliteit en het al
dan niet aangesloten zijn bij een groep kunnen factoren zijn die daarbij een rol spelen.
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel h
Artikel 1a, eerste lid, onderdeel h, van de UR AWR 1994 verlangt dat de regelgeving van de
instelling een bepaling bevat over de wijze waarop na ontbinding van de instelling moet worden
omgegaan met een eventueel batig liquidatiesaldo. Bepaald dient te zijn dat het saldo ten goede
moet komen aan een andere ANBI met een gelijksoortige doelstelling. De voorwaarde dat de
doelstelling gelijksoortig moet zijn is in het bijzonder opgenomen met het oog op de met ingang
van 1 januari 2012 ingevoerde mogelijkheid voor ANBI’s om de status van culturele instelling te
verkrijgen. Giften aan culturele instellingen zijn via de multiplier voor de giftenaftrek extra
gefaciliteerd en daarom is het wenselijk dat de aldus verkregen middelen ook daadwerkelijk aan
cultuur ten goede komen. Daarnaast is het tevens ter bescherming van de gever opgenomen, de
giften zijn immers geworven voor een bepaald doel. Het is dan van belang voor de gever dat zijn
gift in ieder geval aan een gelijksoortig doel wordt besteed. Het gelijksoortigheidscriterium biedt
vanzelfsprekend ruimte voor bijzondere situaties waarin een instelling die wordt ontbonden een
dermate unieke doelstelling heeft dat naar letterlijke lezing geen gelijksoortige doelstelling bestaat
bij een andere ANBI. In zo’n geval kan het liquidatiesaldo ten goede komen aan een ANBI met een
redelijkerwijs voldoende vergelijkbare doelstelling, waarbij de begunstigde ANBI bijvoorbeeld tot
dezelfde in artikel 5b van de AWR genoemde categorie algemeen nut kan worden gerekend.
In artikel V is overgangsrecht opgenomen met betrekking tot ANBI’s die reeds als ANBI waren
aangemerkt vóór de datum van inwerkingtreding van deze regeling. De regelgeving van deze
ANBI’s voldoen aan de eisen van de toen geldende bepalingen in de URIB 2001 en verwijzen
wellicht naar artikel 6.33 van de Wet IB 2001. Om te voorkomen dat voor de enkele aanpassing
van die verwijzing de gang naar de notaris moet worden gemaakt voor een wijziging van de
regelgeving van de instelling, is bepaald dat voor die ANBI’s de tekst van artikel 41a, eerste lid,
onderdeel h, van de URIB 2001 zoals dat luidde op 31 december 2011, blijft gelden tot aan de
eerstvolgende wijziging van de hiervoor bedoelde regelgeving van de instelling. Het
gelijksoortigheidscriterium is tot dat moment derhalve niet van toepassing op die ANBI’s.

7

Artikel 1a, eerste lid, onderdeel i
Op grond van artikel 2:10, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek is het bestuur van een
rechtspersoon verplicht om uiterlijk zes maanden na afloop van het boekjaar de balans en de staat
van baten en lasten van de rechtspersoon op te maken. De staat van baten en lasten is datgene
wat bij commerciële rechtspersonen als winst- en verliesrekening wordt aangeduid. Om een staat
van baten en lasten te kunnen opmaken is het noodzakelijk een administratie te voeren. In artikel
1a, eerste lid, onderdeel i, van de UR AWR 1994 worden specifieke voorwaarden gesteld met
betrekking tot die administratie. Uit de administratie moet de aard en omvang van de aan de
afzonderlijke leden van het beleidsbepalend orgaan betaalde onkostenvergoedingen en
vacatiegelden kunnen worden afgeleid (zie onder 1°). Aan de hand van die informatie kan de
inspecteur beoordelen of de leden van het beleidsbepalende orgaan van de ANBI al dan niet
bovenmatige onkostenvergoedingen en vacatie gelden hebben ontvangen. Voorts moet de
administratie van de instelling de aard en omvang van de kosten van het beheer van de instelling,
alsook de aard en omvang van de andere uitgaven van de instelling ten behoeve van het bereiken
van haar doel bevatten (zie onder 2°). Dit is nodig om te kunnen beoordelen of de instelling een
redelijke verhouding hanteert tussen deze kosten en haar bestedingen ten behoeve van de
doelstelling van de ANBI. De administratie van de instelling dient voorts blijk te geven van de aard
en omvang van de inkomsten en het vermogen van de instelling (zie onder 3° en 4°). Deze
administratieve voorwaarden beogen mogelijk te maken dat het bestedingscriterium van artikel 1b
van de UR AWR 1994 kan worden getoetst.
Artikel 1a, tweede, vijfde en zesde lid
Binnen de activiteiten die een ANBI ontplooit dient nadrukkelijk onderscheid te worden gemaakt
tussen commerciële activiteiten en algemeen nuttige activiteiten. Commerciële activiteiten
behoren tot de activiteiten die financiering van de algemeen nuttige doelen mogelijk maakt.
Onder commerciële activiteiten worden in dit kader verstaan het tegen commerciële tarieven
verrichten van werkzaamheden of verlenen van diensten met het oogmerk hiermee een opbrengst
te genereren ter financiering van de algemeen nuttige activiteiten van de ANBI. Deze definitie is
neergelegd in artikel 1a, zesde lid, van de UR AWR 1994. Algemeen nuttige activiteiten
onderscheiden zich van deze commerciële activiteiten omdat de algemeen nuttige activiteiten juist
de activiteiten zijn die de ANBI ontplooit ter verwezenlijking of bevordering van haar algemeen
nuttige doelstelling. Deze definitie is neergelegd in artikel 1a, vijfde lid, van de UR AWR 1994.
Voorbeeld
Een stichting met de ANBI-status heeft als doelstelling de leefbaarheid van achterstandswijken te verbeteren.
Hiertoe heeft de stichting enkele werknemers in dienst die in verschillende achterstandswijken speeltuinen en
perkjes aanleggen. Ter financiering van dit doel verkoopt de stichting ansichtkaarten van de steden die worden
opgeknapt door het hele land, met een flinke winstmarge.
De commerciële activiteit in dit voorbeeld is de verkoop van ansichtkaarten, omdat deze activiteiten door de
ANBI worden ondernomen met het oogmerk een opbrengst te genereren om haar doelstelling te realiseren. Het
aanleggen van de speeltuinen en perkjes anderzijds zijn algemeen nuttige activiteiten.

8

Met betrekking tot commerciële activiteiten wordt met ingang van 2012 een ruimhartig standpunt
gehanteerd. Commerciële activiteiten waarvan de inkomsten binnen een redelijke termijn –
overeenkomstig artikel 1b van de UR AWR 1994 – (nagenoeg) geheel ten goede komen aan de
algemeen nuttige doelstelling van de instelling zijn toegestaan bij een ANBI. Dit is bepaald in het
tweede lid van artikel 1a van de UR AWR 1994. Overeenkomstig artikel 1b van de UR AWR 1994
wil zeggen dat de eis dat de inkomsten binnen een redelijke termijn aan de doelstelling van de
ANBI ten goede moeten komen in samenhang moet worden bezien met het bestedingscriterium
c.q. de anti-oppoteis van artikel 1b, eerste lid, van de UR AWR 1994. Het verschil tussen beide
eisen is daarin gelegen dat voor inkomsten uit commerciële activiteiten, nadrukkelijker dan voor
andere inkomsten van een ANBI, geldt dat de koppeling moet kunnen worden gelegd met
bestedingen in het kader van de doelstelling van de ANBI. Dit is een nadere voorwaarde binnen het
algemene bestedingscriterium van artikel 1b van de UR AWR 1994, dat in algemene zin voorkomt
dat een ANBI een teveel aan vermogen oppot. Bij een ruimhartig standpunt met betrekking tot
commerciële activiteiten past het om te vereisen dat voldoende zeker wordt gesteld dat de
inkomsten uit die activiteiten daadwerkelijk en binnen afzienbare tijd aan het goede doel worden
besteed.
De gehanteerde redelijkheidsnorm in genoemd tweede lid biedt ruimte voor maatwerk. Het type
instelling, de grootte van de instelling en de concrete doelstelling maken dat de invulling van wat
als redelijke termijn kan worden beschouwd van instelling tot instelling kan verschillen.
Ter voorkoming van misverstanden wordt opgemerkt dat het uitgangspunt wel is dat de inkomsten
uit commerciële activiteiten in beginsel in de heffing van winstbelasting worden betrokken.
Uiteraard kan het ook zijn dat niet daadwerkelijk over deze inkomsten wordt geheven, omdat
bijvoorbeeld sprake is van een vrijstelling of van bepaalde faciliteiten die de belastingdruk
terugbrengen naar nihil. Te denken valt hierbij aan de vrijstelling van artikel 6 van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 of de bestedingsreserve van artikel 12 van die wet.
In het tweede lid van artikel 1a van de UR AWR 1994 wordt voorts bepaald dat onder inkomsten uit
commerciële activiteiten in dit kader wordt verstaan het saldo van baten en lasten uit die
activiteiten. De lasten die samenhangen met de commerciële activiteiten worden hiermee expliciet
buiten het 90%-criterium (waaraan wordt getoetst of sprake is van algemeen belang) geplaatst.
Met andere woorden: als een ANBI uitgaven doet die samenhangen met een commerciële activiteit,
tellen die uitgaven niet mee bij de toets of een instelling (nagenoeg) geheel het algemeen nut
beoogt. De nadruk bij het 90%-criterium ligt met ingang van 2012 immers op de uitgaven, de
bestedingen van een instelling ten behoeve van de doelstelling.
Ook wordt hierdoor ter voorkoming van misverstanden verduidelijkt dat de eis dat de inkomsten
binnen een redelijke termijn aan de doelstelling van de ANBI ten goede moeten komen, ziet op het
saldo van baten en lasten uit de commerciële activiteiten, en niet op alleen de baten daaruit.
In het vijfde lid van artikel 1a van de UR AWR 1994 wordt voorts nog bepaald dat activiteiten geen
algemeen nuttige activiteiten zijn indien een ANBI het geheel van die activiteiten tegen
commerciële tarieven verricht. Onder commerciële tarieven dienen in dit kader te worden verstaan
tarieven die de integrale kostprijs van de verrichte diensten of de geleverde goederen te boven
gaan teneinde een voordeel te behalen. Het gaat hier expliciet om de algemeen nuttige activiteiten,
en niet om de commerciële activiteiten. Deze laatste activiteiten kenmerken zich immers juist door
het oogmerk een positief resultaat te genereren ter financiering van de algemeen nuttige

9

activiteiten van een ANBI, en dus door het tegen commerciële tarieven te worden verricht. Als de
algemeen nuttige activiteiten van een ANBI per saldo structureel winstgevend zijn, is het doel
daarmee feitelijk niet om het algemeen nut te dienen, maar om een positief resultaat te behalen.
Ter voorkoming van misverstanden wordt opgemerkt dat deze bepaling niet zo strikt moet worden
gelezen dat een incidentele bate op een algemeen nuttige activiteit niet is toegestaan.
Daarnaast is in genoemd vijfde lid expliciet bepaald dat het moet gaan om het geheel van
algemeen nuttige activiteiten. Bepaalde afzonderlijk te onderscheiden algemeen nuttige activiteiten
mogen tot een positief resultaat leiden, mits dat niet geldt voor het geheel van alle algemeen
nuttige activiteiten. Deze bepaling ziet slechts op de tegenprestatie voor de algemeen nuttige
activiteiten. Andere inkomsten van de instelling, zoals inkomsten uit commerciële activiteiten,
giften, legaten of subsidies, tellen niet mee voor deze toets.
Voorbeeld
Een stichting met de ANBI-status die een theater exploiteert heeft als doelstelling een zo breed mogelijk
aanbod van theaterproducties aan te bieden en beginnende cabaretiers een podium te bieden. Om dit doel te
realiseren onderneemt deze stichting de volgende algemeen nuttige activiteiten:
* er worden middelgrote theaterproducties aangeboden, gericht op een breed publiek, waarvoor een prijs wordt
gevraagd die de integrale kostprijs te boven gaat;
* er worden kleinschalige nichetheaterproducties aangeboden, met slechts een beperkt bereik in termen van
publiek, waarvoor een prijs wordt gevraagd die slechts de helft van de kosten dekt;
* er worden avonden georganiseerd waarop beginnende cabaretiers optreden, met vrije toegang voor publiek.
De gemeente waar het theater zich bevindt, geeft het theater een jaarlijkse subsidie van € 200.000. Door deze
subsidie draait het theater doorgaans break-even en wordt incidenteel een batig saldo behaald. Dat saldo wordt
bestemd om het volgende jaar aan een concrete activiteit gelegen binnen de doelstelling te besteden.
Alle genoemde activiteiten van de instelling kwalificeren als algemeen nuttige activiteiten. De eerstgenoemde
activiteit wordt geïsoleerd bezien weliswaar aangeboden tegen commerciële tarieven, maar voor het geheel van
de algemeen nuttige activiteiten geldt dit niet. De subsidie van de gemeente blijft in de toets van artikel 1a,
derde lid, van de UR AWR 1994 buiten beschouwing. Het incidentele positieve resultaat van de ANBI mag onder
het bestedingscriterium van artikel 1b van de UR AWR 1994 worden aangehouden door de instelling, mits dit
resultaat aangemerkt kan worden als vermogen als bedoeld in artikel 1b, tweede lid, van de UR AWR 1994.

Artikel 1a, derde lid
De fiscale faciliteiten voor ANBI’s zijn van toepassing als de instelling bij beschikking van de
inspecteur als ANBI is aangewezen. Er kunnen zich bijzondere omstandigheden voordoen waarbij
het wenselijk is dat de inspecteur een ANBI-beschikking met terugwerkende kracht afgeeft. Dit is
bijvoorbeeld het geval indien een ANBI wordt opgericht bij testament en in dat testament een
vermogen wordt bestemd voor de op te richten ANBI. Wanneer dan niet met terugwerkende kracht
de ANBI-status zou worden verleend, zou op deze verkrijging niet de vrijstelling van erfbelasting
kunnen worden toegepast. Ook zal deze bijzondere omstandigheid zich kunnen voordoen bij ANBI’s
die in het buitenland zijn gevestigd. Met het oog op dat soort gevallen is in het derde lid van artikel
1a van de UR AWR 1994 een bepaling opgenomen op grond waarvan de inspecteur aan een
beschikking waarmee een instelling wordt aangewezen als ANBI, terugwerkende kracht kan
verlenen.
Artikel 1a, vierde lid

10

Een instelling die een verzoek heeft gedaan om te worden aangemerkt als ANBI, wordt door de
inspecteur bij een voor bezwaar vatbare beschikking als ANBI aangemerkt. Wanneer een instelling
niet langer voldoet aan de voorwaarden, wordt haar de ANBI-status ontnomen. Het vierde lid van
artikel 1a van de UR AWR 1994 bepaalt dat de inspecteur zorg draagt voor de kenbaarheid van de
ANBI-status op een daartoe geschikte wijze. Hetzelfde geldt voor het niet langer als ANBI
aanmerken van een instelling; ook dit maakt de inspecteur op een daartoe geschikte wijze bekend.
Aan deze taak voor de inspecteur wordt thans invulling gegeven door op de website van de
Belastingdienst te publiceren welke instellingen op welk tijdstip zijn aangemerkt als ANBI en – in
een voorkomend geval – op welk tijdstip die aanmerking bij beschikking is ingetrokken. Ingevolge
artikel 5b, zesde lid, derde volzin, van de AWR kan het tijdstip van intrekken van de ANBI-status
door de inspecteur gelegen zijn voor de datum van de dagtekening van de beschikking waarbij die
status wordt ingetrokken. Op deze website wordt ook vermeld of een instelling is aangemerkt als
culturele instelling. Hiermee wordt invulling gegeven aan artikel 1d, derde lid, van de UR AWR
1994.
Belastingplichtigen te goeder trouw zullen voor de toepassing van de giftenaftrek vertrouwen
kunnen ontlenen aan de vermelding op de website. Op de website zijn de instellingen opgenomen
onder de officiële naam (statutaire naam). Deze naam kan afwijken van de naam waaronder de
instelling bekend staat bij het publiek. Dan kan op de website van de Belastingdienst via het
“programma ANBI opzoeken” gezocht worden op de publieksnaam. Zodoende kan, als die
publieksnaam bij de Belastingdienst bekend is, de instelling ook aldus worden gevonden.
Artikel 1b van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994
Artikel 1b van de UR AWR 1994 is gebaseerd op artikel 5b, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, van
de AWR. Om de doelstelling te verwezenlijken en op die wijze het algemeen nut te dienen, is van
belang dat een ANBI daadwerkelijk de daartoe bestemde gelden besteedt conform de algemeen
nuttige doelstelling van de instelling en niet nodeloos vermogen oppot. Om dit zeker te stellen is in
het eerste lid van artikel 1b van de UR AWR 1994 een ‘bestedingscriterium’ opgenomen, ook wel
bekend als de anti-oppoteis. Dit bestedingscriterium is een open norm. De norm luidt dat een ANBI
niet meer vermogen aan mag houden dan redelijkerwijs nodig is voor de continuïteit van de
voorziene werkzaamheden ten behoeve van de doelstelling van de instelling. Voor een open norm
is gekozen omdat individuele ANBI’s en hun concrete doelstellingen van elkaar kunnen verschillen
en derhalve maatwerk geboden is. Een in het oog springend verschil is bijvoorbeeld dat tussen
vermogensfondsen enerzijds en fondswervende instellingen anderzijds.
Onder vermogen in de zin van het eerste lid van artikel 1b van de UR AWR 1994 worden verstaan
alle vermogensbestanddelen die de instelling ter beschikking staan om ten behoeve van de
doelstelling van de instelling te besteden. Het criterium richt zich vooral op reservevorming die
door de instelling zelf wordt geïnitieerd en niet op de vermogensbestanddelen van de instelling
waarop door de inbrenger een bestedingsbeperking is aangebracht (zie ook het tweede lid van
genoemd artikel). Het bestedingscriterium strekt er niet toe dat alle door een instelling ontvangen
inkomsten in het jaar van ontvangst besteed moeten worden. Uitgangspunt is dat een instelling
geen vermogen mag aanhouden zonder dat daar vooraf een bepaalde bestemming aan is gegeven
én dat de instelling niet meer vermogen aanhoudt dan redelijkerwijs nodig is voor de continuïteit
van de voorziene werkzaamheden. Centraal bij de toepassing van het bestedingscriterium is de

11

redelijkheid. Het criterium strekt er niet toe de continuïteit van de werkzaamheden ten behoeve
van de algemeen nuttige doelstelling in gevaar te brengen. Daarom mogen instellingen ook
rekening houden met redelijkerwijs te verwachten fluctuaties in hun inkomsten of toekomstige
rendementen. Binnen de grenzen der redelijkheid staat het instellingen vrij te bepalen hoe
eventuele reserves beheerd worden. De betekenis van de term ‘voorziene’ werkzaamheden is een
tweeledige. Enerzijds strekt deze term ertoe dat instellingen vermogensvorming motiveren aan de
hand van concrete voorgenomen activiteiten. Wat dat betreft bestaat samenhang tussen het
beleidsplan van artikel 1a, eerste lid, onderdeel f, van de UR AWR 1994 en de financiële
administratie van artikel 1b, derde lid van de UR AWR 1994. Indien de ANBI geen concrete
voorgenomen activiteiten kan benoemen, kan geen vermogen worden aangehouden met het oog
daarop. Anderzijds beoogt deze term een tijdsbepaling te geven. Vermogensvorming voor
toekomstige werkzaamheden is mogelijk, maar er moet wel sprake zijn van voorziene
werkzaamheden binnen een redelijk tijdsbestek.
Onder het bestedingscriterium is het ANBI’s wel toegestaan vermogen aan te houden ten behoeve
van een zogenoemde ‘continuïteitsreserve’, indien dat nodig is om de continuïteit van de
werkorganisatie van de instelling te waarborgen. Bij kosten van de werkorganisatie van de
instelling kan worden gedacht aan exploitatiekosten van de instelling als personeelskosten,
huisvestingskosten en administratiekosten. Uiteraard wordt reservevorming in vorenbedoelde zin
begrensd door de redelijkheid: de aard en de omvang van de instelling bepalen welk niveau van de
continuïteitsreserve redelijk is.
Het tweede lid van artikel 1b van de UR AWR 1994 bevat een opsomming van vermogen dat voor
de toepassing van het eerste lid wordt begrepen onder vermogen dat nodig is voor de continuïteit
van de voorziene werkzaamheden ten behoeve van de doelstelling van de instelling. Op grond van
artikel 1b, tweede lid, onderdeel a, van de UR AWR 1994 is het een ANBI toegestaan vermogen of
bestanddelen daarvan die bij uiterste wilsbeschikking of schenking door de instelling zijn
verkregen, in stand te houden, voor zover die instandhouding voortvloeit uit de aan die uiterste
wilsbeschikking of schenking verbonden voorwaarden. In het tweede lid, onderdeel b, van artikel
1b van de UR AWR 1994 wordt bepaald dat een instelling ook vermogensbestanddelen mag
aanhouden voor zover de instandhouding daarvan voortvloeit uit de doelstelling van de instelling.
Het tweede lid, onderdeel c, van artikel 1b van de UR AWR 1994 bepaalt tot slot dat een instelling
activa en voor de voorziene aanschaf van activa aangehouden vermogensbestanddelen mag
aanhouden, voor zover een instelling die activa ten behoeve van haar doelstelling redelijkerwijs
nodig heeft. Het gaat hierbij om activa voor de bedrijfsvoering van de instelling, bijvoorbeeld een
eigen bedrijfspand of een eigen opslagplaats voor hulpgoederen.
Het derde lid van artikel 1b van de UR AWR 1994 bepaalt dat een ANBI in haar financiële
administratie dient te vermelden wat het doel is van vermogen dat wordt aangehouden en dat de
instelling ook de omvang van dat aangehouden vermogen motiveert.
Artikel 1c van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994
Artikel 1c van de UR AWR 1994 is gebaseerd op artikel 5b, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, en
onderdeel b, en artikel 5c, onderdeel d, van de AWR. Op grond van artikel 5b, eerste lid, onderdeel
a, van de AWR kunnen instellingen op verzoek door de inspecteur bij beschikking als ANBI worden
aangemerkt. Voor buiten het Koninkrijk en de EU gevestigde instellingen is dat alleen mogelijk als

12

de instelling is gevestigd in een bij ministeriële regeling aangewezen staat. Voor een SBBI geldt
ingevolge artikel 5c, onderdeel d, van de AWR hetzelfde; een instelling die niet is gevestigd in het
Koninkrijk of de EU, kan alleen als SBBI kwalificeren als deze is gevestigd in een bij ministeriële
regeling aangewezen staat. Artikel 1c van de UR AWR 1994 strekt ertoe deze staten aan te wijzen.
Voor de aanwijzing komen alleen mogendheden in aanmerking waarmee Nederland een regeling is
overeengekomen die voorziet in de uitwisseling van gegevens, inlichtingen en gegevensdragers.
Hieronder wordt verstaan een multilaterale regeling inzake uitwisseling van inlichtingen, een
verdrag ter voorkoming van dubbele belasting, maar bijvoorbeeld ook een zogenoemd Tax
Information Exchange Agreement (TIEA). Noodzakelijk is wel dat er uitwisseling van informatie kan
plaatsvinden voor de heffing van de inkomstenbelasting, de vennootschapsbelasting, de
schenkbelasting en de erfbelasting. Aan de kwalificatie als ANBI of de status van SBBI zijn immers
fiscale faciliteiten verbonden die al deze belastingen raken. Niet is vereist dat de uitwisseling van
de informatie voor de vier genoemde belastingen is geregeld in een en dezelfde regeling. Een
mogendheid wordt bijvoorbeeld ook aangewezen wanneer via een belastingverdrag is voorzien in
de uitwisseling van informatie ten behoeve van de inkomsten- en vennootschapsbelasting en een
andere regeling informatie -uitwisseling mogelijk maakt voor de schenk- en erfbelasting. Een
mogendheid wordt niet aangewezen indien zij een Nederlands verzoek tot informatie-uitwisseling
kan weigeren omdat de informatie niet voor de eigen belastingdoeleinden nodig is. De zinsnede
‘zonder beperkingen of voorbehouden’ brengt dit uitgangspunt tot uitdrukking. De aanwijzing van
mogendheden vindt plaats door middel van een algemene aanwijzingsbepaling. Dat heeft als
voordeel dat mogendheden die (gaan) voldoen aan de door deze regeling gestelde voorwaarden,
automatisch kwalificeren.
Buitenlandse instellingen die zijn gevestigd in een niet-aangewezen mogendheid kunnen zelf
verzoeken om aanwijzing als ANBI op grond van artikel 5b, eerste lid, onderdeel b, van de AWR.
Daarin is de mogelijkheid voor de Minister van Financiën opgenomen om een instelling bij
beschikking als ANBI aan te merken als deze instelling niet in een op grond van deze regeling
aangewezen mogendheid is gevestigd.
Artikel 1d van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994
Artikel 1d van de UR AWR 1994 is gebaseerd op artikel 5b, achtste lid, van de AWR en heeft
betrekking op de bij de Geefwet in artikel 5b, vierde lid, van de AWR opgenomen mogelijkheid voor
ANBI’s om te verzoeken om aangemerkt te worden als culturele instelling. Alleen instellingen die
als ANBI zijn aangemerkt, kunnen op verzoek als een culturele instelling worden aangemerkt. Deze
ANBI’s moeten vanzelfsprekend aan alle voorwaarden voor de ANBI-status voldoen en zich
daarnaast uitsluitend of nagenoeg uitsluitend richten op cultuur. De beoordeling of aan deze eisen
wordt voldaan, is voorbehouden aan de inspecteur en – uiteindelijk – aan de rechter.
Ingevolge artikel 1d, tweede lid, van de UR AWR 1994 kan de inspecteur aan een beschikking
waarmee een instelling wordt aangewezen als culturele instelling, terugwerkende kracht verlenen.
Zie ook de toelichting op artikel 1a, vierde lid, van de UR AWR 1994.
Of een ANBI is aangemerkt als culturele instelling wordt ingevolge het derde lid van artikel 1d van
de UR AWR 1994 op een daartoe geschikte wijze bekendgemaakt. Dit wordt ingevuld door op de
website van de Belastingdienst de status van culturele instelling afzonderlijk aan te geven. Zie ook
de toelichting op artikel 1a, vijfde lid, van de UR AWR 1994. Belastingplichtigen te goeder trouw

13

zullen voor de toepassing van de giftenaftrek vertrouwen kunnen ontlenen aan de vermelding van
de status van culturele instelling op die website.
Artikel 1e van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994
Artikel 1e van de UR AWR 1994 is gebaseerd op artikel 5b, achtste lid, van de AWR en bevat
nadere regels voor de toepassing van artikel 5b, vijfde lid, van de AWR. Hierna volgt een
toelichting per artikellid.
Artikel 1e, eerste lid
Artikel 5b, vijfde lid, van de AWR biedt de mogelijkheid een categorie instellingen of een groep met
elkaar verbonden instellingen bij één beschikking (gemeenschappelijke aanwijzing of
groepsbeschikking) aan te merken als ANBI’s. De instellingen die deel uitmaken van die categorie
of groep zullen elk afzonderlijk aan alle ANBI-voorwaarden moeten voldoen. Daartoe moeten alle
tot die categorie of groep behorende instellingen geïdentificeerd kunnen worden. Het eerste lid van
artikel 1e van de UR AWR 1994 bepaalt dat in een verzoek voor een groepsbeschikking wordt
vermeld op welke instellingen het verzoek betrekking heeft. Om administratieve lasten te besparen
kan volstaan worden met het toezenden van de groepsbeschikking aan de verzoeker. Dit is
bijvoorbeeld het geval bij openbare bibliotheken. De onder deze groepsbeschikking vallende
afzonderlijke instellingen zijn zelfs tandig opgenomen op de website van de Belastingdienst en dus
onder hun eigen naam terug te vinden. Een bijzonder geval van een groepsbeschikking doet zich
voor bij kerkgenootschappen. De meeste christelijke en joodse kerkgenootschappen in Nederland
zijn aangesloten bij het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO); deze kerkgenootschappen
hebben van de Belastingdienst groepsbeschikkingen gekregen. Als op de website van de
Belastingdienst in het programma ‘ANBI opzoeken’ bij 'Naam instelling' alleen 'groepsbeschikking'
en bij 'Vestigingsplaats' niets wordt ingevuld, worden de kerkgenootschappen met een
groepsbeschikking getoond. Maar de namen van de afzonderlijke instellingen vindt men niet te rug
onder de zoekresultaten.
Artikel 1e, tweede lid
Een instelling waarop een verzoek voor een gemeenschappelijke aanwijzing betrekking heeft, maar
die niet voldoet aan de voorwaarden voor aanmerking als ANBI, wordt op grond van het tweede lid
van artikel 1e van de UR AWR 1994 niet in de gemeenschappelijke aanwijzing opgenomen.
Artikel 1e, derde lid
Indien een bij groepsbeschikking aangemerkte instelling niet meer voldoet aan de uit de AWR of de
UR AWR 1994 voortvloeiende vereisten, wordt de beschikking voor die afzonderlijke instelling door
de inspecteur ingetrokken. Deze intrekking kan plaatshebben met ingang van het tijdstip waarop
de instelling niet meer voldoet aan het bepaalde bij of krachtens artikel 5b van de AWR. Dit tijdstip
kan zijn gelegen voor de dagtekening van de intrekking. Dit is bepaald in het derd e lid van artikel
1e van de UR AWR 1994. De overige tot de categorie of groep behorende instellingen ondervinden
geen hinder van het intrekken van de ANBI-status van een individuele instelling.
Artikel 1f van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994

14

Artikel 1f van de UR AWR 1994 is gebaseerd op artikel 5d, eerste lid, van de AWR en bevat de
nadere voorwaarden die aan een stichting worden gesteld om als steunstichting SBBI te
kwalificeren. Bij giften aan een steunstichting SBBI komt de belastingplichtige in aanmerking voor
toepassing van de giftenaftrek, die anders alleen geldt voor giften aan algemeen nut beogende
instellingen. De Steunstichting SBBI kan, al dan niet door tussenkomst van de notaris, aangemeld
worden bij de Belastingdienst in Den Bosch. Vervolgens vindt binnen zes weken bekendmaking
plaats van het bestaan van de steunstichting op www.belastingdienst.nl. Daaruit blijkt in welk jaar
aftrekbare giften in aanmerking kunnen worden genomen. De stichting krijgt bericht als publicatie
achterwege blijft. Dit is het geval als er strijdigheid is met de voorwaarden. Bijvoorbeeld als niet
duidelijk is voor welk kalenderjaar de stichting als steunstichting SBBI wil kwalificeren. Op deze
wijze wordt voor steunstichtingen en begunstigers duidelijk of de gift aan de steunstichting in
aftrek kan komen op het inkomen of de winst. Informatie over deze procedure is te vinden op de
website van de Belastingdienst. Hierna volgt een toelichting per artikellid.
Artikel 1f, eerste lid
In artike l 1f, eerste lid, onderdeel a, van de UR AWR 1994 is bepaald dat uit de statuten en
feitelijke werkzaamheden van de stichting een aantal zaken moet blijken, wil de stichting worden
aangemerkt als steunstichting SBBI. Onder 1° is als eerste de eis opgenomen dat de stichting is
opgericht uitsluitend met het doel geld in te zamelen ten behoeve van een SBBI. Voorts is bepaald
dat de SBBI die de steunstichting SBBI beoogt te gaan ondersteunen lid moet zijn van een
landelijke, representatieve koepel op het gebied van sport of muziek of een hiermee vergelijkbare
organisatie op het gebied van sport of muziek. Dat betekent bijvoorbeeld in het geval van een
sportvereniging dat deze SBBI lid moet zijn van een organisatie die landelijk opereert en
representatief is omdat zij op haar beurt bijvoorbeeld lid is van NOC*NSF. Voor de muziek-SBBI’s
geldt dat voor de landelijk representatieve koepel gedacht moet worden aan de Koninklijke
Nederlandse Federatie Muziekverenigingen (KNFM), de Verenigde Nederlandse Muziekbonden en de
Federatie van Amateur Symfonie- en Strijkorkesten (FASO). Een SBBI moet derhalve lid zijn van
een van deze koepels of een hiermee vergelijkbare binnenlandse of buitenlandse organisatie op het
gebied van sport of muziek, om de steunstichting te laten kwalificeren als steunstichting SBBI. Dit
criterium is opgenomen om te waarborgen dat het om een erkende sport- of muziekvereniging
gaat. De voorwaarden zijn van overeenkomstige toepassing indien de SBBI in het buitenland is
gevestigd.
In artikel 1f, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, van de UR AWR 1994 is geregeld dat in de statuten
omschreven moet zijn dat het ingezamelde geld uitsluitend bestemd is voor de viering van een 5jarig bestaan of een veelvoud daarvan en dat het ingezamelde geld uitsluitend wordt besteed aan
die viering. De viering zal naar haar aard een karakter hebben dat zich onderscheidt van de
normale activiteiten van de SBBI. Het bestedingsdoel is in beginsel vrij en het bedrag dat de
steunstichting SBBI op wenst te halen is niet gelimiteerd in de regeling, zolang de besteding maar
direct verband houdt met de viering en niet dient ter dekking van normale exploitatiekosten.
In artikel 1f, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de UR AWR 1994 wordt de voorwaarde gesteld
dat in de statuten een omschrijving is opgenomen van de wijze waarop invulling wordt gegeven
aan de viering waarvoor geld wordt ingezameld.

15

In artikel 1f, eerste lid, onderdeel a, onder 4°, van de UR AWR 1994 is met betrekking tot de
toegestane beloning voor de bestuurders van de steunstichting een bepaling opgenomen met
dezelfde strekking als die van artikel 1a, eerste lid, onderdeel e, van de UR AWR 1994 voor
bestuurders van ANBI’s.
Artikel 1f, eerste lid, onderdeel a, onder 5°, van de UR AWR 1994 bepaalt dat de stichting in het
kalenderjaar van de bedoelde viering, het daaraan voorafgaande kalenderjaar of het daarop
volgende kalenderjaar overgaat tot besteding van het ingezamelde geld. Dit wordt vereist omdat
de investering of uitgave duidelijk verband dient te houden met de bedoelde viering. Voorts is in
artikel 1f, eerste lid, onderdeel a, onder 6 o, van de UR AWR 1994 bepaald dat een eventueel batig
saldo, dat wil zeggen het geld dat over is gebleven omdat het niet is besteed aan het doel
waarvoor de steunstichting is opgericht, te weten de viering, en ook niet is overgedragen is aan de
SBBI met het oog daarop, bij ontbinding van de steunstichting moet worden uitgekeerd aan een
ANBI. Die voorwaarde is opgenomen omdat de eenmalige giften aan steunstichtingen van SBBI’s
via de aftrek voor eenmalige giften zijn gefaciliteerd. Daarom is het wenselijk dat de aldus
verkregen middelen ten goede komen aan een instelling waarvoor deze faciliteit ook geldt, te
weten de ANBI’s. Het is niet de bedoeling dat door het enkele tussenschuiven van een (tijdelijke)
steunstichting alsnog eenmalige giften aan SBBI’s binnen de sfeer van de giftenaftrek worden
getrokken. In artikel 1f, onderdeel a, onder 7 o, van de UR AWR 1994 is bepaald dat in de statuten
is vastgelegd in welk kalenderjaar de stichting als steunstichting SBBI wil figureren. Een stichting
kan slechts één kalenderjaar een steunstichting SBBI zijn. De geldinzameling dient derhalve in dat
jaar te geschieden, wil de donateur gebruik kunnen maken van de giftenaftrek.
Artikel 1f, eerste lid, onderdeel b, van de UR AWR 1994 bevat voorschriften met betrekking tot de
administratie, analoog aan die welke in artikel 1a, eerste lid, onderdeel i, onder 1 o en 2 o, van de UR
AWR 1994 zijn gesteld aan de administratie van ANBI’s.
Artikel 1f, tweede lid
Het tweede lid van artikel 1f van de UR AWR 1994 schrijft voor dat de steunstichting in haar
communicatie bij haar inzamelingsactiviteiten, bijvoorbeeld op haar website of op een flyer bij het
collecteren, duidelijkheid verschaft over het doel van de inzameling en over het jaar waarin zij
kwalificeert als steunstichting SBBI. Deze voorwaarde is vooral in het belang van de steunstichting
zelf, omdat zij daarbij kan wijzen op de specifieke regeling op grond waarvan de donaties, anders
dan die aan de SBBI zelf, aftrekbaar zijn.
Artikel 1f, derde lid
Op grond van artikel 1f, derde lid, van de UR AWR 1994 mag per SBBI slechts één steunstichting
opgericht worden per kwalificerende viering.
Artikel 1f, vierde lid
De Belastingdienst zorgt voor de kenbaarheid van de steunstichtingen door op de website van de
Belastingdienst de namen van de steunstichtingen te publiceren alsmede het kalenderjaar waarin
eenmalige giften aan deze stichtingen in aanmerking komen voor toepassing van de giftenaftrek

16

voor eenmalige giften. Belastingplichtigen te goeder trouw zullen voor de toepassing van de
giftenaftrek vertrouwen kunnen ontlenen aan de vermelding op de website.

Artikel IV (artikel 13a van de Uitvoeringsregeling Belastingdienst 2003)
Ingevolge de Geefwet zijn de bepalingen over het aanmerken en het niet langer aanmerken van
een instelling als ANBI met ingang van 1 januari 2012 overgeheveld van artikel 6.33 van de Wet IB
2001 naar artikel 5b van de AWR. In laatstgenoemd artikel is per dezelfde datum tevens een
regeling opgenomen voor het aanmerken en het niet langer aanmerken van een instelling als
culturele instelling. In verband met genoemde wetswijzigingen wordt de desbetreffende verwijzing
in artikel 13a van de Uitvoeringsregeling Belastingdienst 2003 aangepast.
Artikel V (overgangsrecht)
In artikel V is overgangsrecht opgenomen met betrekking tot ANBI’s die zijn opgericht voordat de
definitie van een ANBI uit de Wet IB 2001 is gehaald en vervolgens in de AWR is opgenomen. De
regelgeving van deze ANBI’s die voldoen aan de eisen van de toen geldende bepalingen in de URIB
2001, verwijzen wat de bestemming van het liquidatiesaldo betreft wellicht naar artikel 6.33 van
de Wet IB 2001. Op grond van de onderhavige regeling moet een liquidatiesaldo naar een ANBI
met een gelijksoortige doelstelling. Om te voorkomen dat voor de enkele aanpassing van die
verwijzing de regelgeving van deze ANBI (notarieel) gewijzigd moet worden, is bepaald dat voor
die ANBI’s de tekst van artikel 41a, eerste lid, onderdeel h, van de URIB 2001 zoals dat luidde op
31 december 2011, blijft gelden tot aan de eerstvolgende wijziging van de regelgeving van de
betreffende ANBI en dat tot dat moment artikel 1a, eerste lid, onderdeel h, van de UR AWR 1994
niet van toepassing is.
Artikel VI (inwerkingtreding)
De wijzigingen in de AWR en de Wet IB 2001 die aanleiding zijn voor deze regeling, zijn in werking
getreden met ingang van 1 januari 2012. In verband hiermee wordt ingevolge artikel VI aan de
regeling terugwerkende kracht gegeven tot en me t 1 januari 2012.

De Staatssecretaris van Financiën,

F.H.H. Weekers

17