Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2211
Vragen van de leden Teunissen en Van Raan (beiden PvdD) aan de Ministers
van Economische Zaken en Klimaat en voor Klimaat en Energie over de
explosieve uitkomsten van het onderzoek van de Amerikaanse House
Committee on Oversight and Reform naar de klimaatontwrichtende
investeringsplannen van de liegende fossiele industrie (ingezonden
19 december 2022).
Antwoord van de Ministers Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) en
Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 11 april 2023).
Vraag 1
Kent u het onderzoek naar de fossiele industrie van het House Committee on
Oversight and Reform in de VS en de nieuwe documenten die in december
2022 is vrijgegeven?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Erkent u dat uit het onderzoek blijkt dat de onderzochte fossiele bedrijven
plannen maken om nog decennialang fossiele brandstoffen op te pompen?2
Antwoord 2
Ik heb het onderzoek gezien en kennis genomen van de conclusies.
Vraag 3
Erkent u hoe problematisch dat is in het licht van de Parijs-doelstelling om de
opwarming van de aarde tot 1,5 graden te beperken?

1

House of Representatives, 9 december 2022, «Oversight Committee Releases New Documents
Showing Big Oil’s Greenwashing Campaign and Failure to Reduce Emissions».
(https://oversight.house.gov/news/press-releases/oversight-committee-releases-newdocuments-showing-big-oil-s-greenwashing).
2
The New York Times, 15 december 2022, «Big Oil Companies Are Bullies Who «Want to Be
Seen as Good Guys»; David Wallace-Wells».

ah-tk-20222023-2211
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Voor het kabinet is het belangrijk dat we de doelen van Parijs halen en de
opwarming van de aarde beperken tot 1,5C. Het kabinet informeert u
regelmatig over haar inzet en maatregelen op nationaal en internationaal
niveau om de Parijs-doelstelling te halen, en de rol die bedrijven daarbij
spelen.
Het is waar dat de investeringen van veel olie- en gasbedrijven niet in lijn zijn
met het beperken van de mondiale opwarming tot 1,5C. Het kabinet is van
mening dat ook bedrijven zich moeten committeren aan de doelen van Parijs
en daarnaar moeten handelen. Bedrijven hebben daarbij hun eigen verantwoordelijkheid. Dat geldt ook voor de olie- en gasbedrijven.
Tegelijkertijd is het beperken van de CO2-uitstoot een bredere verantwoordelijkheid dan alleen die van olie- en gasbedrijven en vergt bijdragen van een
ieder. Het is bijvoorbeeld ook aan overheden en burgers om de juiste prikkels
te geven aan bedrijven, zodat die hun investeringsgedrag aanpassen.
Op basis van internationale afspraken is het Europese en nationale klimaatbeleid gebaseerd op nationale emissies, waarvoor landen juridisch ook
verantwoordelijk zijn. In het nationale klimaatbeleid vertaalt dat zich in
klimaatdoelen om de uitstoot in Nederland en aan de schoorsteen te
verminderen in 2030 en 2050.
In Nederland en de EU zijn bedrijven gehouden aan ambitieuze verduurzamingsdoelstellingen. Deze doelstellingen komen voort uit het Fit for 55-pakket
van de Europese Unie en het Klimaat- en coalitieakkoord in Nederland. Het
Europese Emission Trading System (ETS) en de Nederlandse aanvulling
daarbovenop, de CO2-heffing, vormen de basis van het klimaatbeleid voor de
industrie.
Daarnaast heeft dit kabinet ingezet op het maken van maatwerkafspraken met
de 10–20 grootste industriële uitstoters en is de ambitie daarbij te komen tot
substantiële additionele emissiereductie. Met een aantal van hen is inmiddels
een Expression of Principles (EoP) getekend. Recent heb ik een brief gestuurd
aan de Kamer over de voortgang van de maatwerkafspraken.3
De overheid stimuleert met subsidieregelingen, beprijzing, normering, aanleg
van infrastructuur, stimulering van innovatie, versnelde opschaling en
bevordering van internationale samenwerking van industriële (met name
Europese) consortia (o.a. via de Important Projects of Common European
Interest (IPCEI)).
Bij overheidssteun verwacht het kabinet wederkerigheid van gesteunde
bedrijven. Bijvoorbeeld: naast emissiereductie behoud van de economische
activiteiten en zoveel mogelijk van de bijhorende werkgelegenheid en
verbetering van de leefomgeving (o.a. reductie van stikstofemissies).
Het kabinet rekent de verduurzamingsprestaties van bedrijven af op resultaten, en dat geldt ook ten aanzien van de activiteiten van raffinaderijen in
Nederland. Het kabinet verwacht van deze bedrijven versnelde investeringen
in hun verduurzaming, bijvoorbeeld als onderdeel van de maatwerkafspraken.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de interne uitwisseling tussen de CEO en de «Board of
Directors» van Chevron waaruit blijkt dat het bedrijf de concurrentie in de
energiesector zich ziet terugtrekken uit olie en gas, maar ervoor kiest vast te
houden aan de strategie om te blijven investeren in fossiele brandstoffen om
zo hun positie binnen de sector te consolideren?
Antwoord 4
Chevron is een Amerikaans bedrijf dat internationaal opereert. Het kabinet
kan internationale bedrijven geen strategie voorschrijven en buiten Nederland
dwingen maatregelen te nemen.
Vraag 5
Wat is uw reactie op het interne verslag van BP uit 2017 waaruit blijkt dat het
bedrijf, in weerwil van hun publieke steun voor het Parijsakkoord, plannen
maakte om nieuwe olievelden te ontwikkelen en zich daarnaast te richten op
de meest winstgevende bestaande velden?

3

Kamerbrief over voortgang maatwerkafspraken | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Zie ook de strekking van mijn reactie op vraag 4.
Ook met BP ben ik in gesprek over hun inzet voor verduurzaming in
Nederland.
Het is aan bedrijven om te bepalen waar ze in investeren; de doelstellingen
voor verduurzaming zijn leidend voor dit kabinet.
Bedrijven die in Nederland opereren, moeten in Nederland investeren om de
uitstoot van CO2 snel naar beneden te brengen. Als bedrijven dat niet doen,
lopen bedrijven tegen hoge kosten aan door de Nederlandse CO2-heffing en
de emissiehandel in de EU.
Zoals in het regeerakkoord is opgenomen, zet het kabinet in op ambitieuze,
bindende maatwerkafspraken met grote uitstoters, zoals BP, om hun uitstoot
verder naar beneden te brengen en de verduurzaming van productie in
Nederland te versnellen.
Vraag 6
Wat is uw reactie op de interne correspondentie van BP waaruit blijkt dat de
bedrijfsleiding vindt dat ze geen verplichting hebben om minder broeikasgassen uit te stoten en dat ze alleen minder zullen gaan uitstoten wanneer dit
vanuit commercieel oogpunt een logische stap zou zijn?
Antwoord 6
In het kader van de maatwerkafspraken is het kabinet ook met BP in gesprek
om hun investeringen in verduurzaming naar voren te halen en tot een
versnelde en additionele reductie van CO2 te komen.
Zie ook mijn antwoord bij vraag 5.
Vraag 7
Erkent u dat uit het onderzoek blijkt dat deze fossiele bedrijven geen echte
plannen hebben om hun broeikasgasemissies te reduceren in lijn met het
Parijsakkoord en over te stappen naar duurzame energiebronnen?
Antwoord 7
De voorwaarde van het kabinet om te komen tot maatwerkafspraken met de
grootste uitstoters, waaronder de raffinaderijen, is dat ze komen met een
transitieplan om op termijn (uiterlijk in 2050) in Nederland netto-nul emissies
te bereiken, naast aandacht voor de vermindering van ketenemissies (scope
3).
Vraag 8
Wat is uw reactie op de interne correspondentie van BP waaruit blijkt dat hun
strategie is om weerstand te bieden aan klimaatmaatregelen of ze in het
geheel te blokkeren?
Antwoord 8
Met BP ben ik in gesprek over hun inzet voor verduurzaming in Nederland en
ben ik voornemens tot maatwerkafspraken te komen. BP is in onze gesprekken constructief en ambitieus.
Zie ook mijn reactie op vraag 5.
Vraag 9
Wat is uw reactie op het feit dat Shell en BP weten dat een belangrijk
onderdeel van hun «klimaatplan» de uitstoot niet daadwerkelijk omlaag zal
brengen?
Antwoord 9
Shell en BP zijn internationaal opererende bedrijven. Het kabinet kan
internationale bedrijven geen strategie voorschrijven en buiten Nederland
dwingen maatregelen te nemen. Bedrijven in Nederland moeten investeren
om de uitstoot van CO2 snel naar beneden te brengen. Als bedrijven dat niet
doen, lopen bedrijven tegen hoge kosten aan door de Nederlandse CO2heffing en de emissiehandel in de EU.
Zoals in het regeerakkoord is opgenomen, ben ik in gesprek met de grootste
uitstoters om via bindende maatwerkafspraken de uitstoot verder naar
beneden te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 10
Wat vindt u daarvan in het kader van de exorbitante winsten die deze fossiele
bedrijven maken terwijl burgers de rekening krijgen gepresenteerd?
Antwoord 10
De markt reageert op vraag en aanbod en wordt tevens beïnvloed door tal
van zaken, zoals bijvoorbeeld geopolitieke ontwikkelingen. Dat zijn kenmerken
van een vrije markt. Echter, het kabinet vindt het tegelijkertijd belangrijk dat
de energierekening voor huishoudens betaalbaar blijft en neemt daarom
mitigerende maatregelen, zoals het verlagen van de btw op brandstoffen en
de koopkrachtreparatie via de energierekening.
Het kabinet verwacht van deze bedrijven versnelde investeringen in hun
verduurzaming, bijvoorbeeld als onderdeel van de maatwerkafspraken.
Vraag 11
Erkent u dat deze fossiele bedrijven nog steeds investeren in desinformatie
campagnes over het klimaat? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Ik veroordeel uiteraard het verspreiden van desinformatie. In hoeverre de
door u aangehaalde bedrijven zich daar schuldig aan maken kan ik niet
beoordelen.
Vraag 12
Erkent u dat uit het onderzoek blijkt dat deze fossiele bedrijven zich groen
voordoen terwijl ze dat niet zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Ik beoordeel bedrijven op hun prestaties om de klimaatdoelstellingen van
Nederland en Europa te halen. Ik laat mij daarbij leiden door feiten. Veel
bedrijven werken hard aan de transformatie naar duurzame circulaire
processen. Dat bedrijven hun investeringen en inspanningen op het gebied
van verduurzaming aandacht geven, vind ik niet opmerkelijk.
Vraag 13
Wat vindt u ervan dat deze fossiele bedrijven informatie hebben achtergehouden voor het Amerikaanse onderzoek?
Antwoord 13
Ik kan helaas niet alle bronnen en details verifiëren. Uiteraard dienen
bedrijven zich aan de wet te houden en mee te werken aan wettelijk
voorgeschreven onderzoeken.
Vraag 14
Hoe beoordeelt u in het algemeen de handelwijze van deze fossiele bedrijven? Bent u bereid deze bedrijven naar aanleiding van het Amerikaanse
onderzoek op het matje te roepen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 14
Ik zal deze bedrijven naar aanleiding van het Amerikaanse onderzoek niet op
het matje roepen. Met bedrijven die in Nederland opereren, ben ik in gesprek
over hun inzet voor duurzaamheid in Nederland. Het kabinet rekent bedrijven
af op resultaten om de doelen te halen.
Vraag 15
Erkent u dat de tactieken die de fossiele industrie hanteert eerder door de
tabaksindustrie werden gebruikt om te voorkomen dat hun dodelijke
producten aan banden zouden worden gelegd? Zo ja, wat vindt u daarvan?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 15
De fossiele industrie en de tabaksindustrie zijn twee verschillende sectoren.
Voor de fossiele industrie bestaan in elk geval mogelijkheden om te
verduurzamen door om te schakelen naar schone energie en chemie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Vraag 16
In hoeverre is het Nederlandse klimaatbeleid gehinderd of vertraagd door dit
soort gedrag van fossiele en andere klimaatvervuilende bedrijven?
Antwoord 16
In hoeverre het klimaatbeleid in het verleden door bedrijven is gehinderd of
vertraagd is niet bekend. Het klimaatbeleid is nu wettelijk verankerd, zowel
nationaal als Europees. De doelen richting 2030 en 2050 staan vast. Daarbinnen probeert dit kabinet de verduurzaming van de industrie te versnellen en
extra CO2-winst te behalen.
Vraag 17
Bent u bereid onderzoek te doen naar in welke mate fossiele bedrijven dit
gedrag ook in Nederland vertonen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 17
Nee, daar ga ik geen onderzoek naar doen. Prioriteit van dit kabinet is het
halen van de wettelijke verankerde klimaatdoelen en verduurzaming van de
industrie.
Vraag 18
Welk bewijs heeft u dat deze fossiele bedrijven in Nederland en in de EU niet
dezelfde tactieken hanteren om de energietransitie te vertragen?
Antwoord 18
Dat bewijs heb ik niet.
Vraag 19
Acht u deze bedrijven betrouwbare onderhandelingspartners in het kader van
het halen van de Nederlandse klimaatdoelen, bijvoorbeeld bij de steun voor
carbon capture and storage (CCS) of bij het maken van de maatwerkafspraken? Zo ja, waar baseert u dat vertrouwen op? Zo nee, welke consequenties
verbindt u daaraan?
Antwoord 19
Ja. Mijn inzet is om met grote uitstoters bindende maatwerkafspraken te
maken.
Vraag 20
Waarom krijgen deze liegende bedrijven van u subsidie om hun praktijken te
«verduurzamen», opgehoest door de Nederlandse belastingbetaler, terwijl ze
al decennialang financieel profiteren van het vernietigen van de aarde, nu
nog steeds gigantische winsten maken en plannen maken om te blijven
investeren in fossiele brandstoffen?
Antwoord 20
De inzet van mijn beleid is dat bedrijven met een ambitieuze verduurzamingsagenda hun productie in Nederland houden en in Nederland verduurzamen.
Daarmee creëren we nieuw verdienvermogen voor Nederland en kan
Nederland tot de koplopers behoren in de verduurzaming van de industrie.
Dit vraagt ambitieuze verduurzamingsplannen van de bedrijven en stimulerende randvoorwaarden van de overheid.
Bedrijven die willen verduurzamen, worden door de overheid ondersteund
om de transitie te maken met subsidies voor verduurzaming en innovatie,
door in te zetten op het tijdig beschikbaar maken van hernieuwbare energie
en de daarvoor benodigde infrastructuur. Dat betekent niet dat alle bedrijven
de verduurzaming zullen meemaken. Ik verwijs voor de details naar mijn
Kamerbrief over de verduurzaming van de industrie4.

4

Verduurzaming van de industrie | Tweede Kamer der Staten-Generaal, Kamerstuk 29 826,
nr. 135, 5 april 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Vraag 21
Heeft u in de gesprekken met Shell, ExxonMobil en BP over steun voor CCS
en de maatwerkafspraken als harde randvoorwaarde voor subsidie op zijn
minst geëist dat hun internationale investeringsplannen in lijn zijn met de
1,5 graden doelstelling van Parijs? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 21
Nee. Shell, Ex1xonMobil en BP zijn internationaal opererende bedrijven. Ik
kan internationale bedrijven niet dwingen en een strategie voorschrijven voor
hun internationale investeringsplannen.
Op basis van internationale afspraken is het Europese en nationale klimaatbeleid gebaseerd op nationale emissies, waarvoor landen juridisch ook
verantwoordelijk zijn.
In het nationale klimaatbeleid vertaalt dat zich in klimaatdoelen om de
uitstoot in Nederland en aan de schoorsteen te verminderen in 2030 en 2050.
Daarover zijn in het Coalitieakkoord afspraken gemaakt, ook voor de
industrie, en in het beleidsprogramma zijn daarvoor maatregelen uitgewerkt
om de uitstoot van bedrijven te verminderen, o.m. via de aangescherpte
CO2-heffing en de maatwerkafspraken.
Door eerder dan anderen in te zetten op duurzaamheid en duurzaam
produceren, kunnen bedrijven een koploperspositie innemen en zich door
innovatie blijvend onderscheiden.
De overheid stimuleert met subsidieregelingen, normering, innovatie,
versnelde opschaling en bevordering van internationale samenwerking van
industriële (met name Europese) consortia (o.a. via de IPCEI).
Vraag 22
Hoe vaak heeft u het afgelopen jaar met deze fossiele bedrijven gesproken?
Wat waren bij deze ontmoetingen de onderwerpen die werden besproken?
Antwoord 22
Ik spreek regelmatig met de grote uitstoters, waaronder fossiele bedrijven. Ik
heb gesprekken met deze bedrijven over hun strategie en verduurzamingsplannen. Daarbij draag ik de inzet van dit kabinet uit, zoals in mijn reactie bij
vraag 3 beschreven.
Vraag 23
Kunt u vanaf nu al uw gesprekken met deze fossiele bedrijven openbaar
maken en aangeven welke onderwerpen werden besproken? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 23
De agenda is openbaar dus u kunt zien wanneer ik met bedrijven spreek. De
inhoud van die gesprekken is regelmatig bedrijfsvertrouwelijk; in die gevallen
is de inhoud derhalve niet openbaar te maken. Daar waar meer algemene
(niet bedrijfsspecifieke) bespreekpunten aan de orde komen, geldt die
restrictie niet. Het kabinet is vanzelfsprekend gehouden aan de Wet open
overheid (Woo).
Vraag 24
Kunt u al deze vragen separaat beantwoorden?
Antwoord 24
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6