Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 722

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2013
Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten van de Landbouw- en
Visserijraad die plaatsvond op 24 en 25 juni jl. in Luxemburg. De Raad
heeft daarin een akkoord bereikt over het nieuwe Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB). Aansluitend zijn de uitkomsten van de Raad
vanochtend door het Ierse voorzitterschap in een triloog met het Europees
Parlement en de Europese Commissie besproken. Deze triloog is
vanmiddag gevolgd door een bespreking in de Commissie Landbouw en
Plattelandsontwikkeling (COMAGRI) van het Europees Parlement.
Daarmee is een principeakkoord over het GLB voor de periode 2014–2020
bereikt.
Tijdens de Raad is één punt onder diversen besproken, ingediend door
Duitsland, Oostenrijk, Slowakije en Tsjechië. Dit betrof de gevolgen voor
de landbouw van de recente overstromingen in deze landen.
Tevens informeer ik u met deze brief over een tweetal toezeggingen in het
Algemeen Overleg Landbouw- en Visserijraad van 19 juni jl. met
betrekking tot de jonge landbouwersregeling en de implementatie van
EU-regelgeving.
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(Politiek akkoord)
Raad, Europese Commissie en Europees Parlement bereikten een
principeakkoord over de vier verordeningen die tezamen het GLB vormen:
de verordening directe betalingen, de plattelandsverordening, de
horizontale verordening en de integrale gemeenschappelijke marktordening (iGMO).

kst-21501-32-722
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

1

Vergroening
De Raad heeft een akkoord bereikt over een ambitieuze invulling van de
vergroening van het GLB. Naast de door de Europese Commissie
voorgestelde vergroeningsmaatregelen (permanent grasland, gewasdiversificatie en ecologische aandachtsgebieden) krijgen lidstaten de
mogelijkheid om ook equivalente vergroeningsmaatregelen te nemen, via
agrarisch natuurbeheer of alternatieve maatregelen. Deze equivalentie
krijgt de vorm van een lijst met alternatieve vergroeningsmaatregelen die
als gelijkwaardig worden beschouwd aan de drie door de Europese
Commissie voorgestelde maatregelen.
Nadrukkelijk is op mijn verzoek afgesproken dat deze lijst van alternatieve,
equivalente vergroeningsmaatregelen een dynamische lijst is, waaraan
doorlopend nieuwe maatregelen kunnen worden toegevoegd. Daardoor
kunnen ook certificaten voor duurzame productie zodra deze zijn
uitontwikkeld aan de lijst worden toegevoegd als zij equivalent zijn.
Hiermee komt er ruimte voor een ambitieuze en tegelijkertijd ondernemersgerichte vergroening.
Ik ben voorts tevreden dat de maatregel voor het behoud van blijvend
grasland is aangescherpt. Gevoelige graslanden, bijvoorbeeld gelegen in
Natura-2000 gebieden, worden nu extra beschermd. Ook ben ik blij dat
landschapselementen meetellen voor de invulling van ecologische
aandachtsgebieden. Het percentage ecologisch aandachtgebied dat
boeren op hun bouwland moeten aanwijzen start met 5% in het jaar 2015.
Na evaluatie in 2017 kan op voorstel van de Europese Commissie worden
besloten tot een verdere ophoging naar 7%. In dit kader acht voor een
goede uitvoering van belang dat ook landschapselementen gelegen op
grond zonder toeslagrechten meegenomen kunnen worden. Dit betekent
een vereenvoudiging van de uitvoering doordat Nederland niet al voor de
start van het nieuwe GLB een groot aantal landschapselementen in het
perceelsregister hoeft op te nemen.
Ik heb, conform de aangenomen motie Graus/Dijkgraaf (Kamerstuk
21 501-32, nr. 664), in de onderhandelingen gepleit voor het loskoppelen
van de vergroeningspremie en de basispremie. Mede naar aanleiding van
mijn pleidooi was de sanctie op het niet voldoen aan vergroeningseisen in
de Landbouw- en Visserijraad van 18–19 maart jl. vergaand teruggebracht
naar maximaal 25% van de vergroeningspremie bij bijzondere gebeurtenissen zoals herhaling van de overtreding. Nu is de sanctie verder
verzacht in de eerste jaren na invoering van de vergroeningsmaatregelen.
De sanctie kan in het eerste drie jaar maximaal oplopen tot resp. 15, 20 en
25%. Hiermee is tegemoet gekomen aan de wens van uw Kamer en
tegelijkertijd invulling gegeven aan het verplichtende karakter van
vergroening zoals op 8 februari jl. besloten door de Europese regeringsleiders in hun onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader.
De Nederlandse voorstellen over de rol van agrarische natuurverenigingen (boerencollectieven) in de realisatie van de vergroening zijn door
de Raad en het Europees Parlement omarmd. Deze boerencollectieven
krijgen bijvoorbeeld de gelegenheid om deels samen invulling te geven
aan de verplicht in te richten ecologische aandachtsgebieden.
Markt- en prijsbeleid
In de integrale Gemeenschappelijke Marktordening (iGMO) is opgenomen
dat erkende producentenorganisaties en interbrancheorganisaties onder
bepaalde voorwaarden regels mogen vaststellen, die algemeen
verbindend verklaard kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

2

Op verzoek van Nederland is tijdens de Landbouw- en Visserijraad van
18–19 maart jl. afgesproken dat die algemeen verbindendverklaring ook
betrekking kan hebben op regels op het gebied van diergezondheid,
plantgezondheid en voedselveiligheid. Melkproduc(en)ten waren daarvan
echter uitgesloten. Om te voorkomen dat de zuivelsector deze mogelijkheden als enige zou ontberen, heb ik er in de Raad sterk op aangedrongen
dat ook de zuivelsector optimaal gebruik kan maken van de mogelijkheid
om producenten- en interbrancheorganisaties op te richten en gebruik kan
maken van de algemeen verbindendverklaring. Uiteindelijk is die wens
gehonoreerd. Ongelijke behandeling van verschillende sectoren is
daardoor voorkomen en ook de zuivelsector krijgt nu alle gelegenheid om
initiatieven op bijvoorbeeld het gebied van duurzaamheid en diergezondheid te ontplooien.
Na de al eerder afgesproken afschaffing van de melkquotering per 2015,
waaraan in dit akkoord niet wordt getornd, is tussen Raad, Europees
Parlement en Europese Commissie overeengekomen ook de huidige
suikerquotering per 2017 te beëindigen. Daarmee is een belangrijke stap
gezet op weg naar een verdere marktoriëntatie in twee sectoren waar
Nederland zowel op Europees als mondiaal gebied een prominente rol
speelt.
Jonge boeren
Belangrijk punt in de discussie was de aard, vormgeving en mate van
verplichtheid van de steun aan jonge boeren. Mede dankzij mijn voortdurende inzet is na lange onderhandelingen besloten dat lidstaten verplicht
worden extra steun aan jonge boeren te geven via een zogenaamde
«top-up» op de directe betalingen. Hiervoor dient maximaal 2% van de
enveloppe voor directe betalingen (1e pijler GLB) te worden aangewend.
Daarnaast kunnen lidstaten er voor kiezen om ook via het plattelandsbeleid (2e pijler GLB) jonge boeren extra te steunen.
Directe betalingen
De Raad heeft afgesproken dat er, conform de Nederlandse inzet, in 2020
in de regel in elke lidstaat of regio binnen een lidstaat sprake moet zijn
van een gelijke hectarepremie. Beperkte afwijkingen van deze regel zijn
onder voorwaarden mogelijk. Verder is – mede op Nederlands verzoek –
afgesproken dat de gehele periode tot 2020 kan worden gebruikt voor een
geleidelijke overgang van het huidige systeem van directe betalingen naar
het nieuwe systeem.
De Raad is het eens geworden over maximumpercentages van de
enveloppe voor directe betalingen die mogen worden gebruikt voor
gekoppelde betalingen.
In lidstaten die nu nog gekoppelde betalingen kennen, wordt dit
percentage gemaximeerd op 13% en in lidstaten die nu geen gekoppelde
betalingen kennen op 8%. Hiernaast mogen lidstaten er voor kiezen om
maximaal 2% van de enveloppe in te zetten voor gekoppelde betalingen
ten behoeve van eiwitgewassen.
In lijn met de wens van uw Kamer is mijn voortdurende inzet gericht
geweest op beperking van de mogelijkheden voor gekoppelde betalingen.
In het licht van het krachtenveld, waarbij zowel het Europees Parlement
als vele lidstaten zich uitspraken voor meer mogelijkheden voor gekoppelde betalingen, ben ik tevreden met het behaalde compromis over de
gekoppelde betalingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

3

In beginsel is voorts afgesproken dat betalingen tussen 150.000 en
300.000 euro worden gekort met een nader vast te stellen percentage en
betalingen boven 300.000 euro eveneens met een nader vast te stellen
percentage. De definitieve besluitvorming hierover zal plaatsvinden in het
kader van de afronding van de besluitvorming tussen Raad, Europees
Parlement en Europese Commissie over het Meerjarig Financieel Kader
(MFK) 2014–2020.
Plattelandsbeleid
In het besluit over het plattelandsbeleid (2e pijler GLB) wordt nu 75%
Europese cofinanciering geboden voor maatregelen ten behoeve van
milieu, klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Door mijn inzet was in de
algemene oriëntatie van de Landbouw- en Visserijraad van 18–19 maart jl.
daaraan toegevoegd dat ook steun voor investeringen ten behoeve van
milieu, klimaatadaptatie en klimaatmitigatie voor dit verhoogde
EU-cofinancieringspercentage in aanmerking komt. Deze toevoeging is
blijven staan.
De Raad heeft voorts besloten een voorziening te treffen waarmee
dubbele betaling (voor vergroening en agrarisch natuurbeheer) wordt
voorkomen.
Ook in het plattelandsbeleid is de mogelijkheid opgenomen voor
boerencollectieven in het agrarisch natuurbeheer. De Nederlandse
ervaringen en ideeën op dit terrein hebben aan de basis gestaan van de
opname van deze mogelijkheid in het nieuwe GLB.
De reeds door regeringsleiders in hun akkoord over het Meerjarig
Financieel Kader opgenomen mogelijkheid om maximaal 15% van de
nationale enveloppe voor directe betalingen zonder nationale cofinancieringsverplichting in te zetten voor bijvoorbeeld duurzaamheid en
innovatie in het plattelandsbeleid is gehandhaafd. Daadwerkelijke inzet
van dit instrument is pas aan de orde bij de besluitvorming over de
precieze invulling van alle onderdelen van het nieuwe GLB binnen de
individuele lidstaten.
Vervolgproces
Het nu bereikte akkoord over het nieuwe GLB voor de periode 2014–2020
is een principeakkoord tussen die drie instituties die sinds het verdrag van
Lissabon gezamenlijke bevoegdheid hebben over het GLB: Raad,
Europees Parlement en Europese Commissie. De verordening directe
betalingen, de plattelandsverordening en de horizontale verordening
werden met unanimiteit door de Raad vastgesteld. De integrale gemeenschappelijke marktordening (iGMO) kon rekenen op de instemming van 25
lidstaten. Twee lidstaten hebben zich van stemming onthouden. Ik heb,
net als 24 andere lidstaten, voor alle vier vastgestelde GLB-verordeningen
gestemd. De Europese Commissie heeft bij monde van de aanwezige
Landbouwcommissaris ingestemd met het akkoord.
Ook de landbouw- en plattelandscommissie (COMAGRI) van het Europees
Parlement heeft het akkoord vanmiddag besproken. Formeel is het
akkoord definitief aan de parlementszijde na plenaire stemming in het
Europees Parlement, die naar verwachting is september zal plaatsvinden.
De Raad zal de wetgevingsteksten formeel vaststellen na de gebruikelijke
linguïstische controle, waarschijnlijk in juli.
Na publicatie van de verordeningsteksten zal de Europese Commissie
uitvoeringsbepalingen moeten opstellen en met de lidstaten bespreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

4

Naar verwachting zal de Europese Commissie deze uitvoeringsbepalingen
in de loop van september en oktober presenteren. Op basis van de
vastgestelde verordeningen en uitvoeringsbepalingen kan vervolgens tot
gedetailleerde invulling van de afspraken in Nederland worden besloten.
Ik zal uw Kamer uiterlijk begin november informeren over mijn
voornemens voor de wijze van implementatie in Nederland.
Diversen
Waterschade
(Informatie van de Duitse, Oostenrijkse, Slowaakse en Tsjechische
delegaties)
Duitsland, Oostenrijk, Slowakije en Tsjechië vroegen aandacht voor de
schade aan de landbouw als gevolg van de wateroverlast in de afgelopen
weken. De betreffende lidstaten verzochten de Europese Commissie om
notificaties van in dit kader te verlenen staatssteun en – indien nodig –
aanpassingen van hun plattelandsontwikkelingsprogramma’s zo snel
mogelijk te behandelen. Ook sloten de betreffende lidstaten een beroep
op het Solidariteitsfonds van de EU niet uit. Landbouwcommissaris Ciolos
heeft zijn medewerking voor een snelle procedure toegezegd en de
spelregels voor een tegemoetkoming uit het Solidariteitsfonds toegelicht.
Overig
Jonge Landbouwersregeling
In het Algemeen Overleg voorbereiding Landbouw- en Visserijraad van
19 juni jl. heb ik u aanvullende informatie toegezegd over de Jonge
Landbouwersregeling. Met deze regeling wordt tijdelijk, maar doelgericht
steun verleend aan jonge agrariërs voor de kosten van bedrijfsovername
in combinatie met investeringen in duurzame bedrijfsmiddelen. De
regeling is geëvalueerd in 2011 (Kamerstuk 32 500 XIII, nr. 199). Uit de
evaluatie van de regeling in 2011 blijkt dat 2/3 van de jonge agrariërs die
een bedrijf overnemen (gemiddeld 600 per jaar) gebruik maakt van deze
regeling. Voor de Jonge Landbouwersregeling is in 2014 5,3 miljoen euro
beschikbaar, waarvan 2,5 miljoen euro op grond van het amendement
Koopmans/Snijder-Hazelhoff.
De 1,2 mln. euro zoals opgenomen in de budgettaire tabel voor 2013 is
beschikbaar voor betalingen op eerder (in 2009, 2010 en 2011) aan jonge
agrariërs verstrekte subsidies. De 5,3 mln. euro betreft het te publiceren
openstellingsplafond voor deze regeling in 2013, d.w.z. het maximumbedrag waartoe het ministerie subsidiebeschikkingen kan afgeven. De
betalingen op deze subsidiebeschikkingen vinden verspreid over de jaren
2013 t/m 2016 plaats
De regeling zal in 2015 opnieuw geëvalueerd worden.
Implementatie van Europese regelgeving
In het eerder genoemde Algemeen Overleg is mij gevraagd te berichten
omtrent de nationale implementatie van Europese regelgeving met zo min
mogelijk extra lasten voor burgers en bedrijven («geen nationale
koppen»). Momenteel wordt gewerkt aan de afronding van het brede
onderzoek naar de nationale implementatie van Europese regelgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

5

naar aanleiding van de motie Van der Burg (Kamerstuk 29 515, nr. 2013).
De minister zal u hier na de zomer over informeren. Hierin worden ook
drie richtlijnen op het agroterrein doorgelicht.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

6

Lijst van A-punten
–

Besluit tot benoeming van een lid van de raad van bestuur van de
Europese Autoriteit voor voedselveiligheid; goedkeuring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-32, nr. 722

7