Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4033
Vragen van het lid Moorlag (PvdA) aan de Ministers van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat
de NVWA nalatig is bij corona in slachthuizen (ingezonden 6 juli 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen
7 september 2020).
Vraag 1
Kent u het bericht «NVWA nalatig na signalen over slachthuizen als «coronahotspot»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kent ook u de interne signalen van dierenartsen of andere medewerkers van
de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) waaruit blijkt dat er
gewaarschuwd werd voor een onveilige situatie in verband met de bescherming tegen corona? Zo ja, waar bestaan die signalen uit en wat heeft u
ermee gedaan? Zo nee, wilt u zich in deze dan alsnog laten informeren?
Antwoord 2
Zie het antwoord op vraag 1 en 3 van het lid Ouwehand.
Vraag 3
Is het waar dat uit een interne enquête van de NVWA blijkt dat het houden
van anderhalve meter afstand op zijn best problematisch is en deelt u de
mening van de in het bericht genoemde dierenartsen dat die afstand niet
handhaafbaar is? Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot uw eerdere antwoorden dat
de richtlijnen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
wel gevolgd worden? Zo nee, wat is er dan niet waar?2

1

Nieuwsuur, 5 juli 2020, «NVWA nalatig na signalen over slachthuizen als «corona-hotspot»»
(https://nos.nl/l/2339644)
2
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2239

ah-tk-20192020-4033
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De situatie op de slachthuizen wordt dagelijks binnen de NVWA besproken.
Naar aanleiding van signalen van dierenartsen die de 1,5 meter in slachthuizen niet altijd kunnen naleven en aansluitend op de signalen die de FNV heeft
afgegeven, heeft het management van de NVWA, om extra voeling te
houden, aan drie ervaren senior toezichthoudend dierenartsen (pluimvee,
roodvlees en levend vee) gevraagd om deze signalen kwantitatief en
kwalitatief te duiden. Daartoe zijn zij op 29 april een interne enquête gestart.
Gelijktijdig is op 28 april een arbeidshygiënisch onderzoek uitgevoerd op
zeven slachthuizen. Op basis van deze signalen en de resultaten van de
interne enquête, en vooruitlopend op de definitieve uitkomst van het
arbeidshygiënisch onderzoek heeft de NVWA besloten om vanaf 11 mei jl.
alle dierenartsen op slachthuizen de beschikking te laten hebben over monden neuskapjes. Deze aanvullende persoonlijke beschermingsmiddelen
alsmede ruimzichtbrillen worden gebruikt in die situaties waarin het niet
mogelijk is om 1,5 m afstand te houden.
Ik heb op 20 mei jl. in het antwoord op vraag 8 van het lid Ouwehand3
geschreven: «Uit navraag bij de NVWA bleek niet dat de RIVM-richtlijnen op
grote schaal niet worden nageleefd. Daar waar er wel sprake was van niet
naleving van de RIVM-richtlijnen is door de NVWA handelend opgetreden.»
Uit dit antwoord zou onbedoeld verondersteld kunnen worden dat de NVWA
toezicht houdt op de naleving van de RIVM-maatregelen door slachthuizen.
Dat is niet het geval. De NVWA gaat niet over de arbeidsomstandigheden in
slachthuizen; daar gaan de slachthuizen zelf over. Ten aanzien van de
arbeidsomstandigheden is de Inspectie SZW de toezichthouder. De NVWA is
vanuit haar verantwoordelijkheid als werkgever verantwoordelijk dat haar
toezichthouders en de officiële assistenten van de Kwaliteitskeuring Dierlijke
Sector (KDS) veilig hun werk kunnen doen.
Ik heb uw Kamer op 20 mei jl. eveneens gemeld dat naar aanleiding van
signalen van medewerkers een arbeidshygiënisch onderzoek is gestart bij een
aantal slachthuizen, en dat de NVWA in afwachting van de uitkomsten
besloten heeft om alle dierenartsen op slachthuizen de beschikking te laten
hebben over mondmaskers. De resultaten van de interne enquête zijn bij dit
besluit meegewogen. In aansluiting hierop heeft de NVWA samen met de
Inspectie SZW mede naar aanleiding van dit arbeidshygiënisch onderzoek op
23 mei jl. een brief aan de slachthuizen gestuurd waarin zij nogmaals
nadrukkelijk gewezen zijn op hun verantwoordelijkheid om het werk conform
de RIVM-richtlijnen uit te voeren. Vanuit haar werkgeversrol volgt de NVWA
de (wetenschappelijke) ontwikkelingen en voert zij risico-inventarisaties uit.
Met ingang van 24 augustus heeft de NVWA op basis van het voorzorgprincipe de draagplicht voor FFP2-maskers uitgebreid naar werkzaamheden die
worden verricht in gekoelde productieomgevingen waar groepen mensen aan
het werk zijn. Het gaat om werkzaamheden in koelruimtes in slachthuizen, op
schepen en in de vlees-, vis-, groente- en fruitverwerkende industrie.
Vraag 4
Begrijpt u dat medewerkers van de NVWA die in slachterijen werken zich in
de steek gelaten voelen door hun management? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Zoals ik in het antwoord op vraag 1 van het lid Ouwehand heb aangegeven,
betreur ik het ten zeerste als medewerkers zich in deze moeilijke omstandigheden niet of onvoldoende gehoord voelen, maar ik herken mij niet in het
beeld dat de NVWA onverschillig of nalatig heeft geopereerd.
Vraag 5
Deelt u de mening dat er, aangezien medewerkers van de NVWA bij herhaling
geen luisterend oor weten te vinden binnen hun eigen organisatie, een extern
meldpunt moet komen waar zij hun meldingen direct kunnen doen? Zo ja,
bent u bereid bij dit meldpunt bij een van uw departementen onder te
brengen? Zo nee, waarom niet?

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2857

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De interim Inspecteur-generaal hecht aan een veilige werkrelatie. De
teamleider is het primaire en meest nabije in de eerste plaats het aanspreekpunt voor medewerkers. Ook tijdens de coronacrisis voorzien de teamleiders
de medewerkers van periodieke updates met betrekking tot de werkomstandigheden. Indien er een verschil van inzicht bestaat tussen de medewerker en
de teamleider, dan kan geëscaleerd worden naar het naast liggende hogere
management. Indien een medewerker behoefte heeft aan hulp of ondersteuning bij het bespreekbaar maken van signalen of een verschil van opvatting
dan is desgewenst de hulp van een vertrouwenspersoon beschikbaar.
Het management van de NVWA heeft in de loop van de coronacrisis diverse
maatregelen genomen om haar medewerkers te beschermen. Ik verwijs u ook
naar mijn antwoord op vraag 1 van het lid Ouwehand. Daarbij is er voortdurend onderling contact geweest tussen medewerkers en management. Het
management van de NVWA heeft een dagelijks overleg met twee afdelingshoofden en drie ervaren senior toezichthoudend dierenartsen (pluimvee,
roodvlees en levend vee) ingericht, naast het managementoverleg om de
signalen te bespreken en om de verbinding te versterken. Het management
heeft in instructies voorzien voor werknemers over welke maatregelen zij zelf
moeten nemen, werkinstructies gewijzigd en beleid gemaakt over hoe te
handelen in onveilige situaties.
Naast de interne mogelijkheden om signalen bespreekbaar te maken, hebben
ook de NVWA-medewerkers de mogelijkheid extern bij de Inspectie SZW een
melding te doen als zij vinden dat er in onveilige omstandigheden moet
worden gewerkt. De Inspectie SZW heeft, om het doen van meldingen in
relatie tot corona specifieke risico’s te faciliteren een speciaal meldingenformulier en -proces ontwikkeld. De Inspectie SZW zal per geval bekijken wat
met de melding kan worden gedaan. Dit kan bijvoorbeeld door het uitvoeren
van een inspectie ter plekke.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de NVWA als organisatie zeker zelf moet zorgen dat de
RIVM-richtlijnen nageleefd worden? Zo ja, gaat u hierover met de NVWA in
gesprek? Zo, nee waarom niet?
Antwoord 6
Ja. In het begin van de coronacrisis heeft het kabinet de voedselvoorziening
aangewezen als vitale sector. Om de voedselzekerheid en voedselveiligheid te
garanderen moeten toezichthouders van de NVWA en officiële assistenten
van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) hun werkzaamheden in
slachthuizen kunnen uitvoeren. De NVWA is verantwoordelijk voor de
arbeidsomstandigheden voor deze medewerkers vanuit haar verantwoordelijkheid als werkgever. Vanuit deze rol heeft het management van de NVWA
zo veel als mogelijk gedaan om te zorgen dat medewerkers van de NVWA en
KDS veilig hun werk kunnen doen.
Vraag 7
Hoe gaat u ervoor zorgen dat in slachterijen de gezondheidsbelangen boven
financieel-economische belangen gaan gelden?
Antwoord 7
Zoals aangegeven in antwoorden op Kamervragen van de leden Moorlag en
Gijs van Dijk (kenmerk 2020D29113)) is het aan de voorzitter van de veiligheidsregio in het kader van infectieziektebestrijding om per geval de meest
geëigende (beheers)maatregelen te nemen. Dat betekent in de praktijk dat op
basis van de geconstateerde situatie in enkele gevallen besloten is een bedrijf
tijdelijk stil te leggen terwijl dat in andere gevallen niet noodzakelijk was. Ik
constateer dat er door economische overwegingen een grote druk staat op
het productiesysteem en het slachtproces, maar in alle gevallen was het
belang van de volksgezondheid leidend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3