Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 A

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2020

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 september 2019
Met onze brief «Ontwikkelingen instandhouding Rijksinfrastructuur» van
28 mei jl. (Kamerstuk 35 000 A, nr. 98) hebben wij u uitgebreid geïnformeerd over de ontwikkelingen in de instandhouding van onze infrastructuur. Daarbij hebben wij aangegeven, dat als gevolg van deze
ontwikkelingen in ons beeld een steeds groter deel van de ruimte in het
Infrastructuurfonds zal moeten worden besteed aan instandhouding. Dat
heeft te maken met veroudering van het areaal, intensiever gebruik,
aandacht voor duurzaamheid, toenemende eisen aan ICT, wijzigingen in
wet- en regelgeving en veranderende marktomstandigheden. Daarnaast
zien we dat de vervanging- en renovatieopgave voor alle netwerken fors
groeit. In de brief kondigden wij aan dit beeld te gaan verscherpen door
externe audits te laten uitvoeren op de Object beheerregimes en het
VenR-prognoserapport van RWS en op de BOV-reeksen van ProRail.
Hiermee kunnen we u medio 2020 informeren over de langjarige
instandhoudingsbehoefte.
Zoals toegezegd in het Algemeen Overleg van 4 juni jl. (Kamerstuk 29 385,
nr. 101), hebben wij in de Ontwerpbegroting 2020 reeds concrete
maatregelen opgenomen die zijn gericht op het beperken van de groei
van het uitgesteld onderhoud en tevens op het borgen van voldoende
budget voor onderhoud in de komende periode. Deze brief biedt een
overzicht van deze maatregelen: een gerichte onderhoudsimpuls, extra
budget voor instandhouding en verhoogde risicoreserveringen. Daarnaast
gaan we in op de personeelscapaciteit van RWS.
Impuls uitgesteld onderhoud
In het jaarverslag van het Infrastructuurfonds (Kamerstuk 34 725 A, nr. 1)
en het Deltafonds (Kamerstuk 34 725 J, nr. 1) over 2018 werd gerapporteerd dat het volume aan uitgesteld onderhoud op de RWS-netwerken in

kst-35300-A-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 5

1

de afgelopen jaren verder is opgelopen. Het gaat hier om onderhoud dat
in een later jaar zal worden uitgevoerd, terwijl de assets nadrukkelijk wel
blijven voldoen aan de veiligheidsnormen en prestatieafspraken. De
toename van het uitgesteld onderhoud leidt tot een vergrote kans op
storingen en heeft ook negatieve gevolgen voor de doelmatigheid van het
onderhoud.
In bovengenoemde brief hebben wij uiteengezet dat uitgesteld onderhoud
om diverse redenen ontstaat. Naar schatting een kwart van het uitgesteld
onderhoud bij RWS is gepland, vanwege de mogelijkheid om dit te
combineren met andere werkzaamheden. Het grootste deel van het
uitgesteld onderhoud is echter ongepland; het ontstaat als gevolg van
onvoorziene gebeurtenissen die met voorrang moeten worden opgepakt,
extra maatregelen die moeten worden ingepast, tegenvallers bij aanbestedingen en dergelijke.
De ontwikkeling van het volume aan uitgesteld onderhoud zal worden
meegenomen bij het bredere vraagstuk van de toekomstige opgave voor
instandhouding van de Rijksinfrastructuur. Daarbij gaat het om de
instandhouding van zowel de RWS-netwerken als het spoornetwerk. Van
het uitgesteld onderhoud bij ProRail vindt nog een nadere duiding plaats,
zodat ook voor spoor eventueel benodigde maatregelen kunnen worden
verwerkt in het onderhoudsprogramma.
Vooruitlopend hierop zorgen we voor de korte termijn voor een gerichte
onderhoudsimpuls: RWS gaat extra onderhoudsprojecten uitvoeren voor
een totaalbedrag van circa € 100 miljoen. Het gaat vooral om extra
onderhoud aan het hoofdvaarwegennet, aangevuld met onderhoud aan
de veerinrichtingen Waddenzee (hoofdwegennet). Zie de bijlage voor een
overzicht van de achttien concrete projecten1.
Bij de samenstelling van het impulspakket is het accent gelegd op
projecten die «merkbaar en maakbaar» zijn, dat wil zeggen dat ze een
direct effect hebben op het risico van verstoringen en tevens relatief snel
zijn in te passen in de onderhoudsprogrammering van RWS.
Het pakket bevat onderhoudswerkzaamheden die in sommige gevallen al
geruime tijd waren uitgesteld. De werkzaamheden voorkomen verstoringen, waardoor bijvoorbeeld het schutproces bij de betreffende sluizen
betrouwbaarder en sneller kan worden uitgevoerd en schippers minder
oponthoud hebben. Enkele steigers en aanlegplaatsen worden weer
bereikbaar.
Bij de keuze van de projecten is nadrukkelijk ook rekening gehouden met
de aandachtspunten die door de Algemene Rekenkamer werden genoemd
in haar rapportage over gebruiksbeperkingen in het hoofdvaarwegennet.2
Daarnaast wordt tegemoetgekomen aan de prioriteit die het Centraal
overleg vaarwegen (COV) vraagt voor maatregelen op de Maascorridor.
De maakbaarheid van de impuls wordt vooral begrensd door de noodzaak
om de extra projecten op korte termijn binnen de beschikbare capaciteit
van RWS en de markt te realiseren, niet primair door het financiële kader.
RWS voegt de impulsprojecten toe aan lopende of reeds voorziene
opdrachten en voert ze uit met bestaande teams. Hierdoor kunnen alle
projecten al in 2020 of 2021 van start en worden deze uiterlijk in 2022
afgerond.
De impuls vermindert uiteraard de voorraad aan uitgesteld onderhoud,
maar desondanks is de inschatting dat deze per saldo vooralsnog blijft
toenemen. Om deze reden onderzoekt RWS op ons verzoek de inpasbaarheid van nog meer extra onderhoudsprojecten op korte termijn en
dus een ruimere impuls; gelet op de urgentie willen we hier geen kansen
laten liggen. Ook wordt meegewogen of meer onderhoudswerk kan
1
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Algemene Rekenkamer, Resultaten verantwoordingsonderzoek 2018 Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Kamerstuk 34 725 XII, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 5

2

worden uitgevoerd als andere projecten vertragen. Over een aanvulling
op de impuls zal ik uw Kamer bij de komende begrotingsbehandeling
nader informeren.
Extra budget instandhouding
Naast het bedrag voor de impuls uitgesteld onderhoud, hebben wij in de
Ontwerpbegroting 2020 circa € 80 miljoen toegevoegd om de druk te
verminderen op de RWS-budgetten voor beheer en onderhoud in de
lopende meerjarenperiode tot 2022. Dit onder meer ter compensatie van
niet te verhalen kosten die RWS maakt bij het herstel van schade na een
aanrijding of aanvaring. Daarnaast kunnen hieruit enkele maatregelen
worden gedekt gericht op duurzaamheids- en beveiligingsaspecten van
instandhouding.
Aan het budget voor instandhouding van het spoor wordt € 151 miljoen
toegevoegd in de periode tot 2022. Dit bedrag wordt ingezet voor
onderhoud en vervanging van diverse stationsobjecten, waaronder liften
en roltrappen, voor het op peil brengen van het spoor in de havengebieden en voor de kosten van beheer en vervanging van ICT.
Verhoging risicoreserveringen instandhouding
Eerder hebben wij in onze begroting al reserveringen getroffen vanwege
een mogelijke stijging van de instandhoudingskosten. Bij actualisering
van deze risico’s is geconcludeerd dat het risico op kostenstijging in de
komende meerjarenperiode is toegenomen, terwijl bijsturing op korte
termijn niet haalbaar is. Daarom hebben we in de Ontwerpbegroting 2020
de risicoreserveringen voor alle netwerken op uniforme wijze verhoogd
tot 100% van het potentieel tekort in de periode 2022–2025 en tot 50% van
het potentieel tekort voor de periode 2026- 2033. In totaal gaat het bij de
risicoreserveringen voor instandhouding van de netwerken om een
bedrag van ruim € 2,6 miljard tot en met 2033.
Personeelscapaciteit RWS
De groeiende instandhoudingsopgave vraagt structureel om meer
personeel. Uw Kamer heeft hiervoor aandacht gevraagd met het
aannemen van de gewijzigde motie van het lid Kröger (Kamerstuk 35 000
A, nr. 121). De motie verzoekt om een plan dat ervoor zorgdraagt dat RWS
zowel op de korte als de lange termijn over voldoende goed opgeleid
personeel kan beschikken om alle noodzakelijke taken te kunnen
uitvoeren.
Bij het verscherpen van het beeld van de instandhoudingsopgave kijken
wij nadrukkelijk niet alleen naar de budgettaire aspecten. We onderzoeken
ook welke capaciteit RWS nodig heeft om de werkzaamheden uit te
voeren. Vooruitlopend hierop zal RWS reeds starten met het intensiveren
van de werving van nieuw personeel.
De Human Capital Agenda van RWS vertaalt zich in het strategisch
personeelsplan. Dit plan richt zich onder meer op het binnenhalen en
behouden van kennis en kunde en op het verder ontwikkelen van de
mensen in de organisatie. Hierbij houdt RWS ook rekening met de
vergrijzing van het personeel en met de veranderingen in het werkpakket,
bijvoorbeeld door technologische ontwikkelingen die ervoor zorgen dat
andere kennis en kunde nodig is. RWS heeft de werving van het personeel
voor diverse functies gecentraliseerd. Hierdoor kunnen de sollicitanten
voor meerdere functies tegelijk worden beoordeeld en lukt het beter om
de kandidaat aan de meest passende functie te koppelen.
Voor kritieke kennisvelden in de organisatie, bijvoorbeeld het contractmanagement, worden gerichte leer- en ontwikkeltrajecten doorontwikkeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 5

3

Hiermee blijft de kennis behouden in de organisatie en wordt de kennis
steviger verankerd.
Door innovaties en technologische ontwikkelingen is voor het werk meer
kennis nodig van IT. Daar richt het personeelsbeleid zich ook op. We zijn
er trots op dat RWS door IT-ers wordt beoordeeld als een van de beste
werkgevers, ondanks dat RWS geen onderdeel uitmaakt van het
IT-domein. Dit geeft aan dat RWS in staat is jonge mensen te interesseren
in de technologische informatievraagstukken die spelen in ons vakgebied.
De instandhouding van de infrastructuur raakt daarnaast aan minder voor
de hand liggende kennisvelden; zo werft RWS ook ecologen en biologen.
Voor dergelijke vakgebieden, maar natuurlijk ook voor de civieltechnische
vakgebieden, biedt RWS afstudeerstages en presenteert RWS zich op
carrièrebeurzen en bedrijvendagen. Daarnaast biedt RWS traineeships van
anderhalf jaar aan, die jonge afgestudeerden uit de kritieke functiegroepen de mogelijkheid bieden om kennis te maken met het werk van
RWS.
Over de vraag wat de veranderde maatschappelijke opgave zoals
energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie betekent voor de
competenties en het profiel van de werknemer van de toekomst voeren
we binnen het verband van de Human Capital Agenda in de Bouwagenda
ook het gesprek met marktpartijen, kennisinstellingen en andere
overheden. In het convenant mbo-aanbod Klimaattechniek hebben dertien
organisaties uit het mbo, het bedrijfsleven en de overheid afspraken
gemaakt om te komen tot een mbo-opleidingsaanbod dat meebeweegt
met de veranderingen in de energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie. De afspraken uit het convenant sluiten daarmee aan op het
ontwerp-Klimaatakkoord.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven – Van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 5

4