Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1414
Vragen van de leden Omtzigt en Ferrier (CDA) en Dikkers en Vermeij
(PvdA) aan de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het feit dat het ABP betrokken is bij
landroof in Mozambique (ingezonden 9 december 2011).
Antwoord van staatssecretaris Knapen (Buitenlandse Zaken), mede namens
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 3 februari 2012).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Ethisch project ABP loopt uit op
landroof»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw opvatting over de rapporten van landbouworganisaties, ngo’s en
de Mozambikaanse overheid waaruit blijkt dat ABP’s investering van 47
miljoen euro het tegendeel heeft bereikt van de ethische ambities die het
pensioenfonds in 2007 grootst heeft aangekondigd?
Antwoord 2
Het is spijtig dat de investering van het Global Solidarity Forest Fund (GSFF),
die is ontworpen met ethische- en duurzaamheidsambities in gedachte, deze
doelstellingen niet heeft kunnen realiseren. Het is belangrijk dat in overleg
met lokale partners wordt bezien hoe deze doelstellingen alsnog kunnen
worden gerealiseerd. Om deze verandering teweeg te brengen is, mede naar
aanleiding van interventie van het ABP, enkele maanden geleden door het
GSFF nieuw management benoemd.
Vraag 3
Bent u bereid het ABP, aan wie de rijksoverheid de grootste premiebetaler is,
als meerderheidsbelanghebbende in de investering van het Global Solidarity
Forest Fund (GSFF) in Mozambique, aan te spreken op zijn verantwoordelijkheden en zorgplicht omtrent eerlijke consultatie en compensatie van en de
negatieve gevolgen voor lokale boeren? Indien nee, waarom niet?
1

ah-tk-20112012-1414
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

de Volkskrant van 3 december 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 3
ABP is een geprivatiseerd fonds en staat daarmee net als andere pensioenfondsen in Nederland op afstand van het kabinet. Het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties heeft als sectorwerkgever Rijk, naast
andere overheids- en onderwijswerkgevers, wel een zetel in de Werkgeversraad en het Verantwoordingsorgaan van ABP. In deze organen wordt
regelmatig met het ABP-bestuur gesproken over de vraag of de beleggingen
voldoen aan haar eigen ESG-criteria, waarbij ESG staat voor environment,
social en governance. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties zal in de Werkgeversraad dan wel het Verantwoordingsorgaan deze
concrete investering van GSFF in Mozambique agenderen.
Vraag 4
Bent u bereid het ABP actief aan te sporen om zich te houden aan de
herziene OESO-richtlijn voor Multinationale Ondernemingen? Indien ja, op
welke wijze en op welke termijn gaat u dat doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4 en 5
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties zal ook dit punt
in de Werkgeversraad dan wel het Verantwoordingsorgaan agenderen.
Hoe beoordeelt u de petitie van de lokale boerenorganisatie União Provincial
de Camponeses de Niassa, die een dringend beroep doet op westerse
investeerders om te stoppen met financieren van plantages in Mozambique?
Bent u bereid een dergelijk initiatief te ondersteunen? Zo ja, hoe nee, waarom
niet?
Antwoord 4 en 5
Verantwoorde landbouw en bosbouw zijn van groot belang voor de ontwikkeling van het land en met name voor de provincie Niassa. Om deze ontwikkeling te realiseren zijn investeerders nodig. Het is daarbij essentieel dat
investeerders en lokale gemeenschappen goed communiceren en overeenkomsten sluiten die duurzaamheid garanderen en voor beide partijen gunstig
zijn. Voorts dient de nationale en lokale overheid er op te kunnen toezien dat
de wet- en regelgeving wordt uitgevoerd. De Nederlandse overheid draagt in
Mozambique bij aan deze zaken.
Vraag 6
Kunt u aangeven of de Nederlandse ambassade in Mozambique reeds op de
hoogte was van de investering van GSFF in Mozambique en de gevolgen
hiervan?
Antwoord 6
De ambassade was niet op de hoogte van deze specifieke investeringen van
GSFF in de provincie Niassa. De ambassade was wel op de hoogte van een
programma in Niassa, gefinancierd door de Zweedse overheid, ter ondersteuning van de private sector, onder meer in de bosbouw. De ambassade was
ook op de hoogte van de conflicten die zich in Niassa hebben voorgedaan
tussen investeerders en lokale gemeenschappen.
Vraag 7
Op welke wijze draagt de Nederlandse ambassade in Mozambique bij aan het
tot stand komen en uitvoeren van wet- en regelgeving rond land? Hoe wordt
in Mozambique het opleiden van zogenaamde paralegals, (districts)magistraten, aanklagers, burgemeesters, politiefunctionarissen, NGO staf en / of
vrouwen- en boerenorganisaties ondersteund om «landgrabbing» te
voorkomen?
Antwoord 7
De Nederlandse ambassade, de FAO, de Mozambikaanse regering en het
Centre for Legal and Judicial Training werken sinds eind jaren 90 aan
verbetering van de uitvoering van de Mozambikaanse wetgeving op het
gebied van landrechten. Het betreft bewustwording en training van juridische
medewerkers (paralegals), lokale overheidsvertegenwoordigers en boerenorganisaties (mannen en vrouwen). Daarnaast ondersteunen de ambassade en
FAO een initiatief van de overheid om samen met de investeerders en de
lokale gemeenschappen te komen tot concrete en bindende afspraken over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

de investeringen. Belangrijk is dat de afspraken acceptabel zijn voor de
gemeenschappen en dat deze beantwoorden aan hun rechten op landgebruik.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het verbazingwekkend is dat zelfs de deelnemers in
het ABP niet op de hoogte (kunnen) zijn van de investeringen van hun
pensioenfonds, terwijl dit wel hun grootste spaarpot is?
Antwoord 8
Het is van belang dat deelnemers hun fonds kunnen aanspreken op het
beleggingsbeleid. Daarvoor is nodig dat de deelnemer inzicht heeft in het
beleggingsbeleid. Bij het ABP kunnen deelnemers dit inzicht eenvoudig
verkrijgen. In het via internet beschikbare «verslag verantwoord beleggen»
laat het ABP zien wat zijn keuzes zijn met betrekking tot beleggingen.
Vraag 9
Bent u bereid om bij het verdere overleg over het pensioenakkoord aan de
sociale partners te vragen om met een voorstel te komen waarbij de
beleggingen van pensioenfondsen transparant worden, bijvoorbeeld door een
keer per kwartaal een lijst te publiceren, zodat deelnemers een mening
kunnen vormen over de wijze waarop hun geld belegd wordt?
Antwoord 9
Het kabinet is voornemens in het wetsvoorstel versterking bestuur pensioenfondsen op te nemen dat een pensioenfonds in zijn jaarverslag vermeldt op
welke wijze in het beleggingsbeleid rekening wordt gehouden met milieu en
klimaat, mensenrechten en sociale verhoudingen. Dat stelt partijen in staat
eenvoudiger te achterhalen wat het beleggingsbeleid is van fondsen, en hen
mogelijkerwijs daar op aan te spreken. Uw Kamer ontvangt dit wetsvoorstel
zo spoedig mogelijk na ommekomst van het advies van de Raad van State.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3