Ambtelijke reactie op vragen/punten van verschillende gemeenten
Zwart = vraag vanuit gemeenten
Blauw = ambtelijke reactie BZK
Wij vinden het belangrijk om vooraf duidelijk te maken dat wij de scope van de
opkoopbescherming niet kunnen aanpassen. De scope van de wet is namelijk politiek bepaald.
Uiteraard vinden wij het belangrijk dat gemeenten goed aan de slag kunnen met de wet en er
geen problemen ontstaan in de uitvoering. Daarom horen wij graag als er uitvoeringstechnisch
knelpunten lijken te ontstaan, zodat wij met jullie mee kunnen denken hoe deze kunnen worden
opgelost. Ons uitgangspunt hierbij is om te kijken naar oplossingen binnen de huidige
aangenomen wet. Bij een eventuele aanpassing van de wet gaat er veel tijd verloren. Daarbij is
het wel belangrijk om te benoemen dat doordat het onderdeel via een amendement is
aangenomen, wij geen mogelijkheid hebben gehad om onderdelen te verduidelijken in een
memorie van toelichting. De tekst in het amendement en de korte toelichting die hierbij zit zijn
juridisch gezien leidend. Wij kunnen jullie helpen met het bedenken van oplossingen en onze
interpretatie van bepaalde onderdelen meegeven, maar ons advies is niet juridisch bindend.
Onderstaande punten zouden wij (gemeente Rotterdam), maar ook de gemeenten Amsterdam,
Eindhoven, Den Haag en Utrecht graag gewijzigd willen zien. Samen met jullie willen we graag
kijken welke mogelijkheden jullie zien om eventuele wijzigingen alsnog te kunnen realiseren:
-

Verhuur aan familieleden beperken tot eerstegraadsfamilie;
Het is een expliciete wens van de indiener van het amendement om verhuur aan
familieleden breder te zien dan enkel eerstegraadsfamilie. Zo zou bijvoorbeeld ook een
grootouder een woning kunnen kopen om te verhuren aan zijn of haar kleinkind. Op basis
van de wet is duidelijk dat de aanvrager van de vergunning moet aantonen dat hij of zij
aan de eisen van de vergunning voldoet. Beleidsmatig willen we deze mogelijkheid
openhouden om ook te kunnen verhuren aan familieleden in de tweede graad.
Samen met de gemeenten wil BZK graag meedenken over hoe op een redelijk eenvoudige
manier de tweedegraadsrelatie kan worden aangetoond. Zoals in ons overleg aangegeven
denken wij dat er mogelijkheden zijn door middel van twee uittreksels uit het BRP. In het
BRP staan gegevens over ouders en kinderen. Als voorbeeld: als zowel het kind als de
grootouder een uittreksel uit het BRP aanvraagt, kan deze op basis van de ouder van het
kind/kind van de grootouder aan elkaar worden gelinkt als tweedegraadsfamilie.
Afgesproken is dat jullie met jullie collega’s die over het BRP gaan kijken of dit een
mogelijkheid is.

-

Het verbieden van “leave to let”:
Gemeenten die bijvoorbeeld alsnog tweedegraadsfamilieleden of “leave to let” willen
toestaan kunnen dit doen door gebruik te maken van de mogelijkheid om deze
uitzonderingspositie in hun lokale verordening op te nemen;
De opkoopbescherming is ingevoerd om ongewenste opkoop voor verhuur tegen te gaan.
Buy-to-let is de afgelopen jaren flink gegroeid, waardoor woningzoekende veel
concurrentie van beleggers ondervinden bij de aankoop van een woning. Het aandeel
leave-to-let is daarentegen door de jaren heen veel stabieler gebleven. Gezien de
maatregel erg ingrijpend is, het verbieden van leave-to-let nog verder ingrijpt op het
eigendomsrecht en het grootste knelpunt bij buy-to-let zit, heeft de politiek besloten om
het instrument enkel te laten gelden voor nieuw aangekochte woningen. Verruiming op dit
onderdeel is niet mogelijk.

-

Gezien de behoefte van veel gemeenten om dit instrument zo spoedig mogelijk in te
voeren, af te zien van een vergunningenstelsel en te werken met vrijstellingen.
De opkoopbescherming moet door de gemeente gericht worden ingezet in bepaalde
gebieden en voor bepaalde categorieën van woningen. Hierdoor is een algehele vrijstelling
voor bepaalde woningen niet meer nodig omdat dit al wordt bewerkstelligd door de
aanwijzing van gebieden en categorieën van woningen. Daarnaast heeft de
opkoopbescherming als doel om het kopen van woningen door eigenaren die er zelf is gaan
wonen te bevorderen en is het mogen verhuren van zo een woning slechts een
uitzondering. De opkoopbescherming is dus niet bedoeld om de verhuur van woningen te

reguleren door middel van een vrijstelling waarbij voorwaarden gelden als een maximale
huurprijs of andere huur gerelateerde onderwerpen.
Op onderstaande punten zouden wij, maar ook de gemeenten Amsterdam, Eindhoven, Den Haag
en Utrecht graag verduidelijking willen:
-

Als er wordt vastgehouden aan vergunningplicht bij eerste- en tweedegraads familieleden:
wat moet er worden aangeleverd om dit aan te tonen?;
Zie bovenstaand.

-

Voorbeelden van vormen van verhuur die gemeenten kunnen vergunnen. Kan het
bijvoorbeeld ook om middeldure verhuur gaan?;
Wij zien binnen het huidige juridische kader geen ruimte om via de Huisvestingswet 2014
te sturen op de huurprijs. De Huisvestingswet 2014 en de wijziging daarvan in het kader
van de opkoopbescherming voorzien niet in enige wettelijke grondslag voor het stellen van
voorwaarden t.a.v. de huurprijs van een woning die met vergunning van de gemeente toch
mag worden verhuurd. Dat is van belang omdat bij het ontbreken van zo’n specifieke
grondslag de gemeenten moeten terugvallen op de algemene bevoegdheid uit de
Gemeentewet voor de gemeenteraad om regels te stellen die zij in het belang van de
gemeente nodig acht. De gemeente kan dus regels stellen die in het (gemeentelijk)
openbaar belang zijn. Een beperking hierbij is dat die regels niet mogen botsen met
hogere regels, lees provinciale of nationale wetgeving.
In de praktijk werkt dit zo uit dat de gemeente mogelijkheden heeft als de hogere
regelgeving ruimte laat. Met andere woorden: als de hogere regelgeving bedoeld is als
uitputtende regeling van het onderwerp, is er geen bevoegdheid voor gemeentelijke
regelgeving.
In het geval van de huurprijsregelgeving is onderafdeling 7.4.5.2 van het BW uitputtend
bedoeld. De enige regels over huurprijzen zijn de regels van het BW. Er is dus geen
autonome ruimte voor gemeenten om bij de uitzonderingen van de oploopbescherming
regels te maken over huurprijzen.
Wat bijvoorbeeld wel zou kunnen is het maken van uitzonderingen voor bepaalde
doelgroepen (bijvoorbeeld studenten/ouderen etc.).

-

Komt er een rol voor de rijksoverheid bij het realiseren van een vergunningensysteem
vergelijkbaar met die bij de toeristische verhuur?;
In beginsel is dit een taak van de gemeenten.

-

Graag schriftelijke onderbouwing waarom een bestuurlijke boete bij strijdigheid met de
verhuurvergunning niet nodig is;
Wij begrijpen niet wat hier wordt bedoeld. Indien er wordt verhuurd in strijd met het
verbod (dus zonder vergunning of in strijd met de uitgegeven vergunning) kan er
weldegelijk een bestuurlijke boete worden opgelegd.

-

Zoals eerder door BZK aangegeven kent de opkoopbescherming geen Memorie van
Toelichting. Dienen alle gemeenten afzonderlijk te interpreteren wat er bijvoorbeeld onder
gebied zoals bedoeld in artikel 41, eerste lid wordt verstaan? Welke interpretatie heeft BZK
bij gebied in dit kader?;
Het amendement kent wel een korte toelichting en een artikelsgewijze toelichting. Deze
kan gebruikt worden voor de interpretatie van het amendement. Het begrip “gebied” wordt
in de Huisvestingswet 2014 al gebruikt voor onder meer de regeling omtrent toeristische
verhuur. Dit begrip is dus niet nieuw. Er is gekozen voor het begrip “gebied” omdat dit een
neutrale term is. Het begrip “buurt” is bijvoorbeeld minder passend omdat niet alle
gemeenten een buurtindeling hebben. Het is aan de gemeente zelf om nader in te vullen
wat een gebied is. Gedacht kan worden aan een buurt, een wijk of een postcodegebied.
Het wel is de bedoeling dat gemeenten de opkoopbescherming alleen daar invoeren waar

dat noodzakelijk is vanuit het oogpunt van schaarste aan goedkope en middeldure
koopwoningen of vanwege de leefbaarheid. Met deze gebiedsgerichte aanpak wordt
voorkomen dat de opkoopbescherming ingevoerd wordt in delen van de gemeente waar dit
niet noodzakelijk is. Zo kunnen er binnen een gemeente buurten/wijken zijn waar
goedkope en middeldure koopwoningen massaal worden opgekocht door beleggers voor de
verhuur en waardoor er schaarste- of leefbaarheidsproblemen ontstaan in die
buurten/wijken, terwijl er in andere buurten/wijken geen problemen hoeven te ontstaan of
er juist behoefte is aan een groter huursegment.
-

Hoe kan misbruik worden voorkomen in situaties waar er langer dan zes maanden een
huurder in het verkochte pand zit. Verduidelijken van de wettekst door bijvoorbeeld een
koppeling te maken met de inschrijving in het BRP en bij verkoop een minimale duur van
het huurcontract van de zittende huurder op te nemen?
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is hier uitvoerig over gesproken met de aan de
sessie deelnemende gemeenten. Op basis van deze sessie hebben wij geconcludeerd op dit
onderdeel geen misbruik op grote schaal te verwachten. Een particulier die verhuist zou de
zes maanden voor de verkoop van de woning een huurder in de woning kunnen zetten om
de opkoopbescherming te ontwijken. Dit vraagt echter veel handelingen van de particulier.
Ook brengt het extra risico’s met zich mee. Daarbij is het nog maar de vraag of de woning
in verhuurder staat voor meer verkocht wordt dan wanneer deze vrij van verhuur wordt
verkocht. Onze inschatting is dat je theoretisch gezien de opkoopbescherming inderdaad
kan ontwijken door er zes maanden voor de verkoop een huurder in te zetten, maar in
praktijk dit niet aantrekkelijk is voor particulieren.
Een minimale duur van het huurcontract van de zittende huurder vinden wij niet passend.
In de zes maanden voor de verkoop kan er ook sprake zijn van een huurderswissel. Een
huurder die tien jaar in de woning gewoond heeft, kan in de betreffende zes maanden zijn
contract opzeggen. De verhuurder kan dan zonder gevolgen een nieuwe huurder in de
woning plaatsen. De bedoeling van de opkoopbescherming is het behouden van
koopwoningen in de koopvoorraad. Ook met een huurderswissel blijft het een woning in
verhuurde staat en valt deze niet onder de opkoopbescherming. Wel geldt dat de
verhuurder moet aantonen dat het om een woning in verhuurde staat gaat. Dat kan door
bijvoorbeeld het huurcontract te overhandigen, eventueel in combinatie met een koppeling
met het BRP.