EVALUATIEONDERZOEK
NAAR HET WERKPROCES
‘SAMEN STARTEN’
SAMENWERKING TUSSEN
DJI EN RECLASSERING
(3RO)

KLANT
AUTEUR(S)
KENMERK
DATUM
VERSIE

Ministerie van Justitie en Veiligheid
Vicky Drost, Laurien van Eil, Maaike Zoutenbier en Annemarijn
Onstenk
VD/sb/003342
31 juli 2023
Definitief

Inhoudsopgave
Samenvatting

3

1

Inleiding

7

1.1

Aanleiding

7

1.2

Doelstelling

7

1.3

Aanpak

7

1.4

Leeswijzer

9

2

3

4

A.

B.

Stappen uit het werkproces

10

2.1

Start werkproces: signaal nieuwe detentie (per werkdag)

10

2.2

Stap 1: beoordeling mate van bekendheid bij reclassering (binnen drie werkdagen)

11

2.3

Stap 2: delen en duiden beschikbare informatie

13

2.4

Stap 3: aanvullend onderzoek en advisering

16

2.5

Stap 4: reclasseringsinzet ten behoeve van uitvoering D&R-plan en wettelijke taken

19

2.6

Conclusies ten aanzien van de uitvoering van de processtappen in het werkproces

20

Procesoverstijgende inzichten

21

3.1

Taakafbakening

21

3.2

Samenwerking

22

3.3

Ervaren meerwaarde samenwerking in het kader van ‘Samen starten’

25

Conclusie en aanbevelingen

26

4.1

Conclusies

26

4.2

Aanbevelingen

27

Uitwerking vragenlijst DJI

29

Algemene informatie

29

Bekendheid met de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’

29

Mate waarin de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’ worden nageleefd

30

Uitwerking vragenlijst 3RO

37

Algemene informatie

37

Bekendheid met de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’

37

Mate waarin de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’ worden nageleefd

38

Samenvatting
Inleiding

In de periode 2019 tot 2021 hebben Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de drie reclasseringsorganisaties (3RO)
onderzocht hoe in het licht van het Detentie & Re-integratieplan (D&R-plan) de samenwerking tussen deze twee
organisaties het best kon worden vormgegeven. Er is besloten om over te gaan tot een intensivering van de
samenwerking door middel van een landelijke implementatie van een eenduidig werkproces in alle penitentiaire
inrichtingen (PI’s). Dit betreft het werkproces ‘Samen starten’.
Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft onderzoeksbureau Significant Public gevraagd om een evaluatie
uit te voeren naar de uitvoering en bereikte resultaten van deze samenwerking tussen DJI en 3RO. De hoofdvraag die
hierbij centraal staat luidt: is de samenwerking tussen DJI en 3RO, middels het uitvoeren van het werkproces ‘Samen
starten’, op een efficiënte wijze georganiseerd zodat maximaal wordt bijgedragen aan het opstellen en uitvoeren van
een persoonsgericht D&R-plan en daarmee aan de re-integratie en recidivevermindering van gedetineerden?

De onderzoeksaanpak bestond uit de volgende fasen en activiteiten:
a.

Voorbereidende fase. Tijdens deze fase zijn gesprekken gevoerd met beleidsmedewerkers van ministerie van
JenV, DJI en 3RO om de onderzoeksaanpak te bespreken en context te horen bij de ontwikkeling van het
werkproces ‘Samen starten’.

b.

Onderzoeksfase. Met een vragenlijst die is verstuurd aan casemanagers en reclasseringswerkers van alle PI’s,
is een breed beeld opgehaald van de ervaringen met het werkproces ‘Samen starten’. Vervolgens zijn er – in
overleg met JenV, DJI en 3RO - op basis van de resultaten van de vragenlijst vijf PI’s geselecteerd waar
verdiepend onderzoek heeft plaatsgevonden naar de wijze waarop het werkproces wordt uitgevoerd en welke
resultaten worden bereikt. In deze vijf PI’s hebben we interviews gehouden met medewerkers vanuit DJI en 3RO
en zijn er groepsbijeenkomsten georganiseerd om de bevindingen van de interviews te toetsen en daar waar
nodig aan te scherpen;

c.

Afrondende fase. In deze fase is een conceptrapportage opgesteld die is besproken met het ministerie van JenV
en beleidsmedewerkers namens DJI en 3RO. De feedback is verwerkt in de definitieve rapportage.

Eerste stappen uit het werkproces krijgen in de praktijk uitwerking zoals beoogd
Onderstaande figuur geeft het werkproces ‘Samen starten’ op hoofdlijnen weer. Het doel van het werkproces is het
samenbrengen van de expertise en informatie vanuit DJI en 3RO voor alle gedetineerden bij instroom van detentie ten
behoeve van een completer beeld van gedetineerden voor het D&R-plan. Het D&R-proces zoals binnen het
gevangeniswezen gehanteerd vormt de basis voor de samenwerking. De reclassering sluit aan op dat proces. De inzet
vanuit 3RO voor het D&R-proces kan in detentie doorlopen, terwijl deze in het kader van ‘Samen starten’ is gestopt.

Zowel uit de resultaten van de vragenlijst als uit de groepsinterviews blijkt dat de eerste twee stappen van het
werkproces goed geïmplementeerd zijn in het overgrote deel van de PI’s. 70% van de reclasseringswerkers geeft in de
vragenlijst aan binnen de gestelde termijn een signaal van DJI te ontvangen bij een nieuwe detentie. Bij de PI’s waarbij
het niet lukt om tijdig een signaal te geven, heeft dit volgens de respondenten te maken met gewenning van het nieuwe

3

werkproces, hoge werkdruk bij casemanagers, korte insluiting (gelet op de termijnen van het werkproces) en/of hoge
doorstroom van gedetineerden.

Na het ontvangen van het signaal beoordeelt de reclassering de mate van bekendheid van de gedetineerde bij de
reclassering. Er wordt een terugkoppeling gegeven aan de casemanager indien de gedetineerde voldoende bekend is,
maar ook indien de gedetineerde niet (voldoende) bekend is bij 3RO. In het overgrote deel van de PI’s lukt het 3RO om
te bepalen of de gedetineerde bekend is bij de reclassering. Bij PI’s met een groot huis van bewaring lukt het vanwege
de hoge instroom van het aantal gedetineerden en de snelle doorlooptijd niet altijd om iedereen (tijdig) te screenen.
Daarnaast constateerden wij dat het merendeel van de reclasseringswerkers in de PI de eerste check op bekendheid
(stap 1) en het verzamelen van informatie uit IRIS om een beeld te geven van het contact van de reclassering met de
gedetineerde (eerste onderdeel van stap 2) gelijktijdig uitvoert. Voor hen is het efficiënter om deze twee activiteiten in
één keer uit te voeren. Bij een klein deel van de reclasseringswerkers is in stap 2 sprake van handelingsverlegenheid.
Men vindt het dan lastig een inschatting te maken van welke informatie relevant en/of aanvullend is om te delen met de
casemanager.

Op het moment dat de reclasseringswerker de informatie heeft teruggekoppeld aan DJI valt het werkproces op dit
moment regelmatig ‘stil’. Er heerst nog onduidelijkheid over de rolverdeling en wie het initiatief neemt voor de volgende
stap: het gezamenlijk duiden van de informatie en bepalen of en hoe 3RO een rol heeft bij de totstandkoming van het
concept-D&R-plan. Wanneer de samenwerking wel verder komt dan het terugkoppelen van de informatie vanuit de
reclassering, bestaat de actieve bijdrage veelal uit het opstellen van een reclasseringsadvies detentie en re-integratie.
Uit de vragenlijst en groepsinterviews blijkt dat reclasseringswerkers veel denken in reguliere ‘reclasseringsproducten’,
zoals een adviesrapport. Reclasseringswerkers zijn aan het ontdekken wat zij kunnen betekenen in de totstandkoming
van het D&R-plan.
Ondanks dat men in weinig PI’s toekomt aan de vierde stapt van het werkproces ‘Samen starten’, is de indruk van
betrokken respondenten dat gedetineerden eerder in beeld bij de reclassering komen door de samenwerking. Hierdoor
kunnen bepaalde taken, zoals het schrijven van een v.i.-advies, eerder worden opgepakt. Stap 4 van het werkproces
‘Samen starten’ moet over het algemeen nog nader vorm krijgen in de praktijk.

Aan een groot deel van de randvoorwaarden voor succesvolle samenwerking wordt invulling gegeven
Onderstaand (theoretisch) model1 geeft de randvoorwaarden weer, voor een succesvolle samenwerking. We hebben dit
model toegepast op de samenwerking in het kader van het werkproces ‘Samen starten’.
Voldoende
middelen om
doelen te bereiken

Vertrouwen

specten voor een
succesvolle samenwerking
uidelijke
taak en
werkafspraken

ijd

emeenschappelijk
belang en doel

1

omplementariteit

Gebaseerd op Powell, W.W. (1990). Neither market nor hierarchy: network forms of organizations. Organisational behavior

4

a.

Gemeenschappelijk belang en doel: Zowel 3RO als DJI ziet de meerwaarde van de samenwerking in het kader
van het werkproces ‘Samen starten’ in. e informatie-uitwisseling tussen reclasseringswerker en casemanager
zorgt voor een completer beeld van de gedetineerde, waardoor de re-integratiedoelen in het D&R-plan
persoonsgerichter worden opgesteld. Door de samenwerking wordt er vanuit verschillende perspectieven
gekeken naar het gedrag en de problematiek, hetgeen helpt bij het opstellen van concrete re-integratiedoelen.
Daarnaast helpt het vierogenprincipe tijdens de screeningsfase bij het opsporen van casussen van
gedetineerden voor wie nog geen interventies zijn ingezet en/of activiteiten zijn uitgevoerd.

oor ‘Samen starten’

kan men sneller actie ondernemen om alsnog een persoonsgericht D&R-plan op te stellen. Het overgrote deel
van casemanagers en reclasseringswerkers geeft aan dat de samenwerking bijdraagt aan de kwaliteit voor het
D&R-plan van de gedetineerde waardoor het traject van ‘binnen’ naar ‘buiten’ efficiënter ingericht wordt en
geleidelijker verloopt.
b.

Complementariteit: Er wordt complementariteit in elkaars kennis en visie gezien waardoor men een grote
meerwaarde ziet in de samenwerking tussen 3RO en DJI. Casemanagers zijn meer gericht op het detentietraject
en de reclassering beschikt over informatie gericht op nazorg, dan wel het traject na detentie.
Reclasseringswerkers en casemanagers weten elkaar beter te vinden sinds de implementatie van het
werkproces ‘Samen starten’.

oor de samenwerking wordt informatie vanuit beide expertises gebundeld en

ontstaat er als gevolg daarvan (in de meeste gevallen) een completer beeld van de gedetineerde
c.

Tijd: Het eigen maken van het volledige werkproces, de gewenning om elkaar ‘structureel’ op bepaalde
momenten op te zoeken, kost tijd. e samenwerking ‘Samen starten’ is in ontwikkeling en heeft tijd nodig om
deze afspraken in de praktijk goed vorm te geven. Het verloop en de mate van samenwerking tussen DJI en
3RO verschilt per PI.
Een quote van één van de respondenten “de fundering staat en vanuit daar bouwen we verder”.

d.

Vertrouwen: De aanwezigheid van de reclasseringswerkers in de PI zorgt voor korte lijntjes tussen DJI en 3RO.

e.

Duidelijke taak- en werkafspraken: Ondanks dat veel PI’s zich nog in de implementatiefase bevinden, is de
algemene ervaring dat 3RO en DJI elkaar kunnen vinden in de samenwerking. De taakbeschrijving is voor zowel
de casemanager als de reclasseringswerker voldoende afgebakend en helder beschreven. Over het algemeen is
de samenwerking tussen 3RO en DJI op een efficiënte wijze georganiseerd, maar op de volgende punten kan de
samenwerking efficiënter worden ingericht:
i.

Helderheid creëren over de informatie die de casemanager van de reclasseringswerker wenst te
ontvangen;

ii.

Het bespreekbaar maken wie de regierol op zich neemt in de fase van de gezamenlijke duiding van
informatie;

iii.

De informatie-uitwisseling tussen DJI en 3RO kan efficiënter worden ingericht;

iv.

Duidelijkheid over de invulling van de rol van 3RO en bijdrage in de samenwerking met DJI bij
gedetineerden die kort gestraft zijn (gelet op de termijnen van de stappen van het werkproces);

f.

Voldoende tijd en middelen: Het werkproces ‘Samen starten’ kost meer tijd dan vooraf gedacht. Men is overtuigd
dat de samenwerking kwaliteit oplevert voor het D&R-plan van gedetineerden, maar met name casemanagers
ervaren extra tijdsinspanning. In tegenstelling tot 3RO hebben zij geen uren toegekend gekregen voor ‘Samen
starten’, terwijl zij dit wel wenselijk achten.
Daarnaast worden er enkele praktische knelpunten ervaren bij de uitvoering van het werkproces, zoals het
gebrek aan werkplekken voor de reclasseringswerkers in de PI’s en het gebrek aan toegang tot de systemen
van DJI.

Aanbevelingen
We hebben op basis van de evaluatie een aantal aanbevelingen geformuleerd:
a.

We adviseren om periodiek op een laagdrempelige manier reflectie te organiseren tussen betrokken
casemanagers en reclasseringswerkers. Op deze momenten staan ze bewust stil bij de samenwerking, de
verwachtingen van elkaar in de samenwerking en de knelpunten die opgelost moeten worden. Daarnaast

5

adviseren we ook om periodieke reflectie tussen PI’s te organiseren door gezamenlijke kennisdagen en/of door
mooie voorbeelden of korte interviews met betrokken professionals te delen;
b.

Zorg voor het wegnemen van onduidelijkheden die op dit moment ten aanzien van het werkproces ‘Samen
starten’ worden ervaren:
i.

Onduidelijkheid over de regierol in het organiseren van de gezamenlijke duiding van informatie die is
verzameld over een gedetineerde;

ii.

Reclasseringswerkers hebben behoefte aan meer kaders ten aanzien van hun handelingsrepertoire in het
werkproces ‘Samen starten’. Dit richt zich onder meer op het denken en handelen buiten de reguliere
producten, de invulling van hun rol en bijdrage in de samenwerking bij gedetineerden die kort gestraft zijn
én duidelijkheid over de informatie die voor casemanagers aanvullend is op de informatie die ze uit JD
Online kunnen halen.

c.

Onderzoek de mogelijkheden om tegemoet te komen aan de veel gehoorde behoefte ten aanzien van een
gezamenlijk registratiesysteem of gezamenlijke schijf om informatie op te slaan en uit te wisselen.

d.

Voer een nadere verkenning uit naar de extra tijdsinspanning die het werkproces oplevert voor de betrokken
professionals.

6

1 Inleiding
1.1

Aanleiding

Om mensen na hun detentie zo goed mogelijk te laten terugkeren in de maatschappij en te voorkomen dat zij opnieuw
de fout in gaan, is het van belang dat zij tijdens detentie al actief werken aan het op orde krijgen van vijf essentiële
voorwaarden voor re-integratie: identiteitsbewijs, onderdak, werk & inkomen, schuldenaanpak en zorg. Centraal hierin
staat het opstellen en uitvoeren van het Detentie- en Re-integratieplan (D&R-plan).

In de periode 2019 tot 2021 hebben Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de drie reclasseringsorganisaties (3RO)
onderzocht hoe in het licht van het D&R-plan de samenwerking tussen deze twee organisaties het best kon worden
vormgegeven. Er is bekeken waar de werkzaamheden van DJI en 3RO samenkomen, van screening bij binnenkomst
tot een warme overdracht van ‘binnen’ naar ‘buiten’. Er is besloten om over te gaan tot intensivering van de
samenwerking door middel van een landelijke implementatie van een eenduidig werkproces in alle penitentiaire
inrichtingen (PI’s). it werkproces kent de naam ‘Samen starten’.

1.2

Doelstelling

Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft met 3RO en DJI afgesproken dat er een onafhankelijke evaluatie
zal plaatsvinden naar de uitvoering en bereikte resultaten van de samenwerking. Onderzoeksbureau Significant Public
voert om deze reden een evaluatieonderzoek uit naar het werkproces ‘Samen starten’.

De hoofdvraag die centraal staat bij het evaluatieonderzoek luidt: Is de samenwerking tussen DJI en 3RO, middels het
uitvoeren van het werkproces ‘Samen starten’, op een efficiënte wijze georganiseerd zodat maximaal wordt bijgedragen
aan het opstellen en uitvoeren van een persoonsgericht D&R-plan en daarmee aan de re-integratie en
recidivevermindering van gedetineerden?
De opdrachtgever heeft hierbij de volgende deelvragen geformuleerd:
a.

Zijn de werkprocessen en de taakafbakening daarbinnen tussen DJI en 3R0 voldoende uitgewerkt?

b.

Slaagt de 3RO erin bij alle gedetineerden een check op informatie te doen? Wordt de aanwezige informatie ook
ter kennis gebracht aan de casemanager?

c.

Is er een eenduidige notie bij welke casussen de reclassering een actieve bijdrage levert aan het opstellen van
het D&R-plan?

d.

Leidt aanwezigheid van de reclassering in de PI tot het naar voren halen van reclasseringsactiviteiten?

e.

Zijn er efficiencyverbeteringen mogelijk binnen de bestaande taakverdeling tussen reclassering en DJI? Zo ja,
welke? Is de samenwerking zodanig vormgegeven dat de kwaliteiten van de verschillende partijen (zowel qua
vaardigheden van medewerkers als voor wat betreft de informatie waar de partij over beschikt) optimaal worden
benut? Zo nee, hoe zou het proces dan (eventueel voor onderscheiden doelgroepen) anders kunnen worden
ingericht?

1.3

Aanpak

Significant Public heeft het evaluatieonderzoek opgedeeld in drie fasen: voorbereiding, onderzoeksfase waarin
dataverzameling en -analyse plaatsvindt en de afronding.

7

Voorbereidende fase

Startgesprek
opdrachtgever
Gesprekken
beleidsmedewerkers DJI,
3RO en JenV

Uitzetten
vragenlijsten
onder
casemanagers
en
reclasseringsmedewerkers

Interviews met
medewerkers
vanuit DJI en
3RO van de vijf
geselecteerde
PI’s

Analyse
vragenlijsten
selectie van vijf
PI’s voor
diepteonderzoek

Bestuderen relevante
documenten

Januari

Afrondende fase

Onderzoeksfase

Groepsbijeenkomsten
in de PI’s

Conceptrapportage
Definitieve
rapportage

(Tussentijdse) analyse en synthese

Februari

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Figuur 1. Visuele weergave plan van aanpak

In onderstaande paragrafen lichten we de verschillende onderzoeksmethoden en -activiteiten die we in het onderzoek
hebben ingezet toe.

1.3.1

Vragenlijst
Met behulp van opgedane kennis uit de voorbereidende fase hebben we twee vragenlijsten ontwikkeld, gericht aan
professionals die het werkproces ‘Samen starten’ hanteren: één voor alle casemanagers uit de PI’s en één voor alle
medewerkers van 3RO die werkzaam zijn in de PI’s.

e vragenlijsten bevatten open en gesloten vragen gebaseerd op

het werkproces ‘Samen starten’. De vragen zijn gecategoriseerd naar de stappen uit het werkproces. Daarnaast zijn er
vragen opgenomen om de werkzame elementen en de knelpunten in de uitvoering van het werkproces te achterhalen.
De vragenlijst is afgestemd met de klankbordgroep, bestaande uit beleidsmedewerkers werkzaam bij JenV, 3RO en
DJI. Met de vragenlijst wilden we een globaal beeld vanuit alle PI’s in Nederland ophalen met de eerste ervaringen over
de invoering van het werkproces en de algemene ervaringen met het uitvoeren ervan. Daarom is de vragenlijst digitaal
uitgezet onder reclasseringswerkers die werkzaam zijn in de PI’s in het kader van ‘Samen starten’ en casemanagers in
alle PI’s in Nederland. Uiteindelijk hebben 132 casemanagers en 106 reclasseringswerkers de vragenlijst ingevuld.

1.3.2

Analyse van de vragenlijst en maken van een selectie van de PI’s waar we inzichten hebben verdiept

Nadat we de resultaten op de vragenlijst hadden ontvangen, hebben we deze geanalyseerd. Op basis van deze analyse
hebben wij vijf PI’s geselecteerd waarin wij deze eerste bevindingen zijn gaan verdiepen. Bij het maken van deze
selectie hebben we rekening gehouden de mate van tevredenheid over de samenwerking tussen DJI en 3RO,
geografische spreiding en diversiteit in de grootte van de PI’s en de verschillende regimes in de PI’s. Deze selectie is
wederom afgestemd met de klankbordgroep. Uiteindelijk hebben PI Leeuwarden, Justitieel Complex (JC) Zaanstad, PI
Heerhugowaard, PI Arnhem en PI Ter Peel deelgenomen aan de verdiepende interviews. Gelet op de landelijke
spreiding, diversiteit binnen de PI’s en spreiding van mate van tevredenheid over de samenwerking in het kader van
‘Samen starten’ was de selectie van deze PI’s een representatieve steekproef.

1.3.3

Diepte-interviews
In de vijf geselecteerde PI’s hebben we enerzijds interviews afgenomen met betrokken professionals die in de praktijk
werken met het werkproces ‘Samen starten’, namelijk reclasseringswerkers van 3RO en casemanagers van JI.
Daarnaast hebben we van beide organisaties ook vertegenwoordigers van met (midden)management gesproken,
namelijk, unitmanagers vanuit 3RO en (plaatsvervangend) hoofden D&R. Op deze manier benutten we de verschillende
perspectieven op de vraag hoe het werkproces verloopt en wat de (beoogde) effecten hiervan zijn.

8

De verschillende disciplines zijn afzonderlijk van elkaar gesproken, zodat we open gesprekken konden hebben over de
samenwerking, de inzet van hun competenties en kennis in relatie tot hun rolopvatting en hoe zij hun
verantwoordelijkheden in het werkproces ervaren. In totaal hebben we 21 interviews afgenomen, waarbij we in JC
Zaanstad een extra interview hebben afgenomen vanwege de verschillende clusters die een andere werkwijze hanteren
ten aanzien van het werkproces ‘Samen starten’. Ter voorbereiding op de interviews hebben wij een topiclijst opgesteld
en van de interviews zijn na afloop gespreksverslagen opgesteld.

1.3.4

Analyse en synthese

Tussentijds hebben we de interviewverslagen individueel geanalyseerd door per onderzoeksvraag of thema de
bevindingen te bekijken en hier de rode draden en opmerkelijke verschillen in te benoemen. Vervolgens hebben we
onze inzichten intern besproken tijdens een analysesessie, waarna we zowel de rode draden per PI als de algemene
rode draden hebben opgesteld. Daarnaast hebben we met behulp van de tool Engage Process Modeler2 het
werkproces van ‘Samen starten’ uitgewerkt in een visuele weergave.

1.3.5

Groepsbijeenkomsten
In iedere geselecteerde PI hebben we vervolgens een groepsbijeenkomst georganiseerd. In deze groepsbijeenkomst
zaten alle disciplines die we in de diepte-interviews afzonderlijk hadden besproken bij elkaar. Aan de hand van de
analyse en synthese hebben we een presentatie gemaakt van de rode draden van de desbetreffende PI en de
opmerkelijke verschillen tussen de PI’s benoemd. aarnaast hebben we aan de hand van de visuele weergave van het
proces door middel van Engage Process Modeler de verschillende stappen uit het werkproces doorlopen. Door middel
van deze groepsbijeenkomst hebben we onze voorlopige bevindingen en inzichten gedeeld en samen met de
medewerkers van DJI en 3RO geduid en aangescherpt. Het bespreken van deze informatie in de groep levert rijke data
op vanwege de interactie: respondenten kunnen elkaar verbeteren en aanvullen. De uitwisseling tussen 3RO en DJI
over het samenwerkingsproces werd door de aanwezigen dan ook als zeer waardevol ervaren. Er ontstond een goede
dialoog waarbij men meer zicht kreeg op elkaars werkwijze, overwegingen en aandachtspunten om het werkproces
(nog) beter uit te kunnen voeren.

1.3.6

Opstellen (concept)rapportage
Alle verzamelde informatie hebben we samen gebracht in een rapportage. We hebben een analyse uitgevoerd door alle
informatie te clusteren naar de deelvragen van het onderzoek. Vervolgens hebben we de conceptrapportage opgesteld,
waarin we de resultaten duiden. Deze conceptrapportage is vervolgens besproken met de klankbordgroep. De
besproken feedback hebben wij vervolgens verwerkt in het voorliggende eindrapport.

1.4

Leeswijzer
In hoofdstuk 2 beschrijven we het werkproces ‘Samen starten’. Per processtap gaan we in op de beoogde uitvoering
van de processtap, zoals beschreven in de werkinstructies. Vervolgens lichten we per stap toe hoe de uitvoering in de
praktijk plaatsvindt. We ronden iedere processtap af met een conclusie over de mate waarin de processtap wordt
uitgevoerd zoals beoogd en welke knelpunten men ervaart. In hoofdstuk 3 gaan we in op de inzichten uit het onderzoek,
die niet één op één te koppelen zijn aan een specifieke processtap. We gaan in op de taakafbakening, samenwerking
en ervaren meerwaarde van de samenwerking. Hoofdstuk 4 bevat de conclusies en aanbevelingen van het onderzoek.
In de bijlagen zijn de analyses op de vragenlijsten die zijn uitgezet bij DJI en 3RO opgenomen.

2

Engage Process Modeler is een programma waarmee processen in kaart gebracht kunnen worden.

9

2 Stappen uit het werkproces
In dit hoofdstuk beschrijven we het werkproces ‘Samen starten’. Onderstaande figuur geeft het werkproces ‘Samen
starten’ op hoofdlijnen weer. Het doel van het werkproces is het samenbrengen van de expertise en informatie vanuit
DJI en 3RO voor alle gedetineerden bij instroom van detentie ten behoeve van een completer beeld van gedetineerden
voor het D&R-plan. Het D&R-proces zoals binnen het gevangeniswezen gehanteerd vormt de basis voor de
samenwerking. De reclassering sluit aan op dat proces. Inzet vanuit 3RO voor het D&R-proces kan in detentie
doorlopen, terwijl deze in het kader van ‘Samen starten’ is gestopt.

Figuur 2.

lobaal werkproces ‘Samen starten’

We lichten in dit hoofdstuk iedere processtap toe, waarbij we per processtap aangeven in welke mate deze in de PI’s
wordt uitgevoerd zoals beoogd. e bevindingen in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op de vragenlijsten aan alle PI’s én op
de interviews en groepsbijeenkomsten in de vijf PI’s waar de diepte-interviews plaatsvonden.

2.1

2.1.1

Start werkproces: signaal nieuwe detentie (per werkdag)

Beschrijving processtap

Het werkproces start wanneer de backoffice-medewerker van de PI een signaal van nieuwe detentie afgeeft aan 3RO.
Dit signaal wordt aangegeven voor alle gedetineerden die als voorlopig gehecht en/of als onherroepelijk veroordeeld
instromen. Het signaal bevat het SKN-nummer, naam van de gedetineerde, naam van de afdeling/PI, naam van de
zaakgerelateerde casemanager (indien bekend) en begin-/einddatum detentie (indien bekend). Dit signaal van DJI is de
legitimatie voor de reclassering om te starten met stap 1 van het werkproces.

2.1.2

Hoe vindt de uitvoering van de stap in de praktijk plaats?

Uit de vragenlijst blijkt dat 70% van de reclasseringswerkers binnen de gestelde termijn een signaal van DJI ontvangt.
Wanneer het niet lukt om dit signaal tijdig af te geven door DJI, wordt dit vaak veroorzaakt door hoge werkdruk. Er is
niet altijd tijd om iedere gedetineerde te melden aan 3RO, zo wordt door respondenten aangegeven. Daarnaast horen
we terug dat het nieuwe werkproces ‘Samen starten’ nog eigen gemaakt moet worden door alle betrokkenen. Het doen
van een melding bij 3RO voor iedere nieuwe insluiting behoeft gewenning.

Ook kan het voorkomen dat een gedetineerde te kort zit ingesloten, gelet op de termijnen waarbinnen de stappen uit het
werkproces moeten worden uitgevoerd, waardoor de meerwaarde van het opstarten van het werkproces niet als zinvol
wordt ervaren. In dergelijke gevallen wordt het signaal door DJI dan ook niet aan 3RO doorgegeven.

Reclasseringswerkers geven aan dat het signaal soms niet alle elementen bevat die wel in het werkproces benoemd
staan. Voornamelijk begin- en einddatum detentie ontbreekt is de ervaring.

10

2.1.3

Conclusie

Deze processtap verloopt in het overgrote deel van de PI’s goed, al wordt niet alle benodigde informatie altijd
doorgegeven van DJI aan 3RO. Voor DJI is het duidelijk dat de taak voor het verstrekken van een signaal aan 3RO ten
aanzien van ‘nieuwe detentie’ bij hen ligt. Bij een klein deel verloopt deze processtap nog niet zoals gewenst. Dit heeft
te maken met gewenning van het nieuwe werkproces, hoge werkdruk, korte insluiting (gelet op de termijnen van het
werkproces) en/of hoge doorstroom van gedetineerden.

2.2

2.2.1

Stap 1: beoordeling mate van bekendheid bij reclassering (binnen drie werkdagen)

Beschrijving processtap

Onderstaande figuur geeft stap 1 schematisch weer.

Figuur 3. Stap 1 werkproces ‘Samen starten’

In deze stap stelt de reclasseringswerker vast of en in welke mate de gedetineerde bekend is bij de reclassering. Het
betreft nog geen inhoudelijke beoordeling van het dossier, maar het betreft een eerste check op ‘bekendheid’.
Vervolgens beoordeelt de reclasseringswerker of deze bekendheid directe aanleiding is om informatie te delen met de
casemanager. Er wordt besloten om informatie te delen als de beschikbare informatie relevant (doelbinding) en actueel
is. Dit is afhankelijk van:
a.

Status van het dossier (statisch/dynamisch);

b.

De rol van de reclassering (groot/klein). De rol van de reclassering is groot wanneer er sprake is van een 'traject'
zoals een programma advies- of toezichttraject of Justitieel Casemangement (JCM), waarin feitelijk met de
reclassent is gewerkt. In alle overige gevallen (incidentele programma's/producten uitgevoerd door 3RO) is de
rol van de reclassering klein. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de reclassering enkel betrokken is in het
kader van een werkstraf, een afhandeling op ZSM, een gedragsinterventie of een IVS-melding zonder dat deze
heeft geleid tot een adviestraject;

c.

Datering van het reclasseringscontact (korter of langer dan negen maanden geleden).

Wanneer 3RO concludeert dat over de gedetineerde geen relevante informatie aanwezig is bij de reclassering, dan
stopt daarmee het proces. Wanneer de gedetineerde voldoende bekend is bij de reclassering en relevante informatie
kan worden gedeeld, dan moet hiervan een aantekening ‘RPI’ worden aangemaakt in IRIS.

Terwijl de reclassering de informatie in het dossier beoordeelt, voert de casemanager de integrale intake uit.

11

2.2.2

Hoe vindt de uitvoering van de stap in de praktijk plaats?

In de vragenlijsten geven reclasseringswerkers aan dat het heel goed (63%) of goed (32%) lukt om te bepalen in welke
mate de gedetineerde bekend is bij de reclassering. Het lukt de reclasseringswerkers om de gevraagde check te doen
op informatie en te beoordelen in welke mate de gedetineerde bekend is bij 3RO. Wanneer een gedetineerde in
voldoende mate bekend is bij 3RO wordt dit altijd teruggekoppeld aan de casemanager. Ook wanneer de gedetineerde
niet (voldoende) bekend is bij 3RO ontvangt de casemanager bijna altijd terugkoppeling, maar hiervoor wordt niet altijd
het werkdocument gebruikt dat hiervoor is ontwikkeld.

Het kan voorkomen dat onbekend is welke reclasseringswerker de gedetineerde heeft gescreend. In de vragenlijst die is
uitgezet onder alle PI’s geven casemanagers ook aan dat de mate van terugkoppeling verschilt per
reclasseringswerker/-organisatie.

Reclasseringswerkers gaven in de verdiepende interviews en groepsbijeenkomsten aan dat de screening van de
nieuwe inkomsten lastig voor alle gedetineerden uit te voeren is, indien er sprake is van een hoge instroom van
gedetineerden in PI’s met een groot huis van bewaring. Vanwege de hoge instroom van het aantal gedetineerden en de
snelle doorlooptijd lukt het in die gevallen niet altijd om iedereen te screenen.
Ook geven reclasseringswerkers aan dat er vaak geen beschikbare informatie is voor first offenders, waardoor hun taak
in deze stap snel is afgerond. Ook wanneer informatie is verouderd stopt het werkproces in deze stap voor 3RO. In de
interviews geven zowel casemanagers als reclasseringswerkers aan dat dit niet per definitie betekent dat 3RO geen rol
meer heeft in de verdere samenwerking tussen 3RO en DJI. Zodra uit de integrale intake die DJI uitvoert,
bijzonderheden naar voren komen waarvoor reclasseringsinzet van belang is, zoekt de casemanager weer contact met
de reclasseringswerker. Van belang is dus dat de casemanager alert blijft in het opzoeken van 3RO, wanneer hier
aanleiding voor is.

De grote groep kortgestraften kreeg in de interviews aandacht. Dit betreft de groep gedetineerden die korter dan drie
maanden in detentie verblijft, soms slechts een aantal weken. Voor reclasseringswerkers is onvoldoende duidelijk wat
zij in deze korte periode voor deze groep gedetineerden kunnen betekenen. Een respondent in het onderzoek geeft aan
dat er behoefte is aan een handleiding waarin beschreven staat wat 3RO in deze korte periode - in samenwerking met
DJI - kan doen.

Een belangrijke bevinding in het onderzoek is dat reclasseringswerkers in deze stap niet alleen een eerste check op
bekendheid doen, maar het dossier ook meteen op inhoud beoordelen (hetgeen stap 2 van het werkproces betreft). Het
voelt voor hen niet efficiënt om eerst de check op bekendheid uit te voeren en een aantal dagen later hetzelfde dossier
te behandelen om de verzamelde informatie verder te analyseren. Dit heeft tot gevolg dat de gestelde termijn van deze
stap (drie werkdagen) vaak niet wordt gehanteerd.

2.2.3

Conclusie

De stappen in dit deel van het werkproces zijn duidelijk en voldoende uitgewerkt voor zowel de casemanagers als de
reclasseringswerkers. Zij zijn bekend met hun taken en weten wat ze van de ander kunnen verwachten. De eerste
check op bekendheid (stap 1) en het verder ophalen en analyseren van deze informatie (eerste onderdeel stap 2)
worden in de praktijk gelijktijdig uitgevoerd.

12

Samenvattend kan gesteld worden dat 3RO er in bijna alle PI’s in slaagt een check op informatie te doen op basis van
het signaal nieuwe detentie vanuit DJI. Indien dit niet lukt heeft dit vaak te maken met de hoge instroom in een PI. De
informatie die 3RO verzamelt wordt in het overgrote deel van de gevallen overgebracht aan de casemanager. In de
meeste PI’s zijn reclasseringswerkers gekoppeld aan een afdeling in de PI. Indien de verzamelde informatie niet wordt
overgebracht aan de casemanager, is er vaak geen reclasseringswerker gekoppeld aan de desbetreffende afdeling in
de PI.

De ervaring leert dat bij gedetineerden die niet of onvoldoende bekend zijn bij de reclassering (bijvoorbeeld de groep
first offenders en de groep gedetineerden waarvan de reclasseringsinformatie verouderd is), extra alertheid van de
casemanager gewenst is. Deze groepen gedetineerden vallen in eerste instantie ‘uit’ de eerste stap van het werkproces
omdat de reclassering geen (relevante) informatie tot haar beschikking heeft. Het is aan de casemanager om, als
onderdeel van stap 2, te signaleren wanneer reclasseringsinzet voor deze gedetineerden toch gewenst is.

2.3

2.3.1

Stap 2: delen en duiden beschikbare informatie

Beschrijving processtap
De tweede stap van het werkproces bestaat uit twee onderdelen. In het eerste onderdeel verzamelt de
reclasseringswerker beschikbare informatie uit IRIS om een beeld te geven van het contact van de reclassering met de
gedetineerde. Het doel hiervan is het ophalen en analyseren van de informatie die bekend is bij de reclassering en
bepalen welke informatie relevant is om te delen met de casemanager. Gelijktijdig volgt de casemanager de Inkomsten,
Screening- en Selectie procedure (ISS- procedure) (als onderdeel van het D&R-proces) om informatie in beeld te
brengen middels screenings en intake.

In het tweede onderdeel van deze stap wisselen de reclasseringswerker en casemanager informatie uit en duiden zij
deze informatie. Hiermee verrijken zij het beeld van de gedetineerde en bepalen gezamenlijk of de reclassering een
actieve rol krijgt in de totstandkoming van het D&R-plan en hoe deze rol wordt ingevuld. De casemanager en
reclasseringswerker gebruiken hiervoor een werkdocument. Dit werkdocument faciliteert de informatie-uitwisseling
tussen beide professionals. Daarnaast maakt het werkdocument, met het oog op privacy, duidelijk welke informatie
gedeeld mag worden tussen de reclasseringswerker en casemanager. Na het duiden van de informatie legt de
reclasseringswerker een aantal zaken vast in het werkdocument:
a.

Een samenvatting van de informatie die gedeeld is met DJI;

b.

De conclusie ten aanzien van de noodzaak van de rol van de reclassering bij de totstandkoming van het
concept-D&R-plan, inclusief een onderbouwing voor de conclusie;

c.

Afspraken over de bijdrage die de reclassering gaat leveren ten behoeve van het opstellen van het conceptD&R-plan.

Het ingevulde werkdocument wordt door de reclasseringswerker uit de PI in IRIS geüpload onder RACT. Dit document
wordt vervolgens via de mail aan de casemanager verstrekt.
Indien de reclassering geen actieve bijdrage levert, eindigt hier het proces ‘Samen starten’.

Bij een actieve bijdrage van de reclassering aan het D&R-plan zorgt de casemanager ervoor dat de reclassering wordt
verzocht een aanvullende analyse uit te voeren als aanvulling op stap 2 of zal de casemanager via JD-online een
reclasseringsadvies detentie en re-integratieplan aanvragen voor het opstellen van het concept-D&R-plan. Voor
deelname aan het trajectgesprek hoeft door DJI separate geen opdracht aan 3RO verstrekt te worden. Tot slot legt de
casemanager de via het werkdocument verkregen informatie van de reclassering vast in Tulp Selectie.

13

Figuur 4. Stap 2 werkproces ‘Samen starten’

14

2.3.2

Hoe vindt de uitvoering van de stap in de praktijk plaats?

Zoals benoemd bij de vorige stap, is er geen strikt onderscheid tussen het uitvoeren van de eerste check op bekendheid
bij de reclassering (stap 1) en het eerste onderdeel van stap 2, waarin de reclasseringswerker informatie verzamelt uit
IRIS om een beeld te geven van het contact van de reclassering met de gedetineerde. Voor het overgrote deel van de
reclasseringswerkers is het duidelijk welke informatie van de gedetineerde relevant is om te delen met de casemanager.
De informatie die als complementair wordt ervaren, heeft met name betrekking op het recidiverisico en de criminogene
factoren die aanwezig zijn bij gedetineerden. Een kleiner deel van de reclasseringswerkers (16%) geeft aan het lastig te
vinden om een inschatting te maken van welke informatie relevant is om te delen met de casemanagers, omdat DJI ook
vaak al over veel informatie beschikt. Daarnaast is voor hen niet altijd duidelijk wanneer informatie nog actueel en
relevant is.

Het overgrote deel van de reclasseringswerkers en casemanagers vindt de informatie die de reclassering verstrekt aan
DJI een verrijking van het beeld over de gedetineerde. Het zorgt voor meer achtergrondinformatie; wat van belang kan
zijn bij het opstellen van re-integratiedoelen in het D&R-plan.

Circa 30% van de casemanagers geeft aan dat de informatie die ze van 3RO ontvangen middels het werkdocument,
informatie betreft uit reclasseringsrapporten die zij zelf ook via JD-online kunnen inzien. Om deze reden vinden zij de
informatie van de reclassering niet altijd een verrijking van het beeld van de gedetineerde. Informatie-uitwisseling tussen
reclasseringswerker en casemanager verloopt in het werkproces ‘Samen starten’ middels het werkdocument.
Reclasseringswerkers formuleren hierin de informatie die zij ophalen en delen dit document via de mail met de
casemanager. In het onderzoek hoorden we terug dat de informatie-uitwisseling niet altijd via het werkdocument
plaatsvindt. Regelmatig wordt de informatie op de mail gezet of vindt er mondeling overleg plaats.

Reclasseringswerkers en casemanagers geven ook aan dat zij het gebruik van het werkdocument inefficiënt vinden. Zo
staat veel van de gevraagde informatie in het werkdocument ook in het advies dat 3RO opstelt, waardoor het voor
reclasseringswerkers soms voelt als dubbel werk. Casemanagers moeten de informatie vanuit het werkdocument
knippen en plakken in Tulp, wat in hun ogen een onnodige administratieve handeling betreft. Daarnaast is de ervaring
dat het risico bestaat dat het werkdocument verloren gaat, wanneer de casemanager de informatie vergeet in Tulp te
zetten. Zowel DJI als 3RO hebben behoefte aan een centraal punt waarin zij de informatie kunnen registeren en
aanvullen. Dit komt de continuïteit van het werkdocument ten goede, waardoor het meer als groeidocument gebruikt
kan worden. Momenteel wordt het document nog te veel gezien als een document van 3RO in plaats van een
gezamenlijk document, is de mening van de professionals die wij hebben gesproken in dit onderzoek.

Nadat de reclasseringswerker de informatie aan de casemanager heeft verstrekt, beschrijft het werkproces dat DJI en
3RO deze informatie gezamenlijk duiden om te bepalen of de reclassering een actieve rol moet krijgen in de
totstandkoming van het D&R-plan en hoe deze rol wordt ingevuld. Zowel uit de vragenlijst als uit de verdiepende
interviews blijkt dat de samenwerking regelmatig stopt na de informatieverstrekking van de reclassering, omdat 3RO
geen terugkoppeling ontvangt van de casemanager. De informatie wordt gedeeld, maar de gezamenlijke duiding vindt
vaak niet plaats is de ervaring.

Volgens reclasseringswerkers ligt het initiatief voor de gezamenlijke duiding bij de casemanager. Uit de gesprekken die
wij in de PI’s hebben gevoerd, blijkt dat het voor casemanagers vaak onduidelijk is of zij of 3RO deze stap zet. Ook in
de vragenlijst geven casemanagers aan dat men nog zoekend is hoe de informatie met elkaar geduid moet worden en
wat beide partijen hierin van elkaar mogen verwachten. Reclasseringswerkers noemen als verbeterpunt het maken van
heldere afspraken over de rolverdeling in deze stap. Naast onduidelijkheid in de rolverdeling, wordt de hoge werkdruk
bij casemanagers en het ontbreken van faciliteiten, zoals een geschikte werkplek, ook genoemd als redenen voor het
‘stilvallen’ van het proces. ot slot wordt ook de vernieuwde samenwerking in het kader van ‘Samen starten’ benoemd
als oorzaak waardoor deze processtap nog niet wordt uitgevoerd zoals beoogd.

15

In de PI’s waar wel verder vervolg wordt gegeven aan het werkproces, zijn zowel casemanagers als
reclasseringswerker overwegend positief over de samenwerking in deze stap. Door de aanwezigheid van de
reclassering in de PI en de korte lijnen die daarmee zijn ontstaan, is er laagdrempelige informatie-uitwisseling waardoor
een beter beeld ontstaat wat de beste vervolgstappen in een casus zijn. 3RO en DJI gaan eerder het gesprek aan over
het plan van aanpak, waardoor beide partijen met de neus dezelfde kant op staan, is de ervaring.

Het is van belang om op te merken dat de reclasseringsinzet ten behoeve van het opstellen van het D&R-plan per
doelgroep verschilt. Bij gedetineerden die preventief gehecht zitten bestaat er nog veel onduidelijkheid over het
strafproces waardoor er meer wordt afgewacht en 3RO een minder actieve rol inneemt. Wanneer een gedetineerde is
afgestraft, is er meer duidelijkheid over het traject. De reclassering levert dan ook vaker een actieve bijdrage bij
afgestrafte gedetineerden. Ook bij casussen waarin veel zorgen zijn en er sprake is van instabiliteit op verschillende
leefgebieden levert de reclassering vaker een actieve bijdrage.

2.3.3

Conclusie

Het eerste onderdeel van deze stap verloopt over het algemeen goed. De reclasseringswerkers verzamelen informatie
uit IRIS en geven een beeld van (het contact met) de gedetineerde aan DJI. Een klein deel van de reclasseringswerkers
heeft handelingsverlegenheid in deze stap. Zij vinden het lastig een inschatting te maken van welke informatie relevant
en/of aanvullend is om te delen met de casemanager.
Op het moment dat de reclasseringswerker de informatie heeft teruggekoppeld aan DJI valt het werkproces vaak ‘stil’.
Er is onduidelijkheid over de rolverdeling en wie het initiatief neemt voor de volgende stap: het gezamenlijk duiden van
de informatie en bepalen of en hoe 3RO een rol heeft bij de totstandkoming van het concept-D&R-plan. Dit wordt mede
veroorzaakt door de fase waarin de implementatie van het werkproces zich bevindt.
Wanneer de samenwerking wel verder komt dan het terugkoppelen van de informatie vanuit de reclassering, levert de
reclassering met name een actieve bijdrage bij gedetineerden die zijn afgestraft en bij casussen waarbij veel zorgen
bestaan.

2.4

2.4.1

Stap 3: aanvullend onderzoek en advisering

Beschrijving processtap

Het doel van deze stap is het leveren van een actieve bijdrage vanuit de reclassering bij de totstandkoming van het
D&R-plan. Dit krijgt vorm door middel van aanvullende analyse en/of advisering aan DJI. De nadere analyse geeft
invulling aan ontbrekende informatie die tijdens de intake en screening is opgehaald. Voorafgaand aan het eerste
trajectgesprek stemt de reclasseringswerker de bevindingen vanuit de nadere analyse af met de casemanager.
Vervolgens kan de reclasseringswerker deelnemen aan het trajectgesprek. Hierna brengt de reclasseringswerker de
beschikbare informatie voor het concept-D&R-plan in bij de casemanager. De casemanager brengt het concept-D&Rplan - waarin de input van 3RO is verwerkt - in bij het multidisciplinair overleg (MDO).

16

Figuur 5. Stap 3 werkproces ‘Samen starten’

17

2.4.2

Hoe vindt de uitvoering van de stap in de praktijk plaats?

Belangrijk om op te merken is dat - zoals bij de vorige stap aangegeven - er minder ervaring is met de uitvoering van
deze stap, in vergelijking met de ervaring opgedaan in de stappen 1 en 2.

In de gevallen wanneer de stap wordt uitgevoerd en de reclassering daarmee dus een actieve bijdrage levert aan het
D&R-plan, bestaat deze actieve bijdrage veelal uit het opstellen van een reclasseringsadvies detentie en re-integratie.
Voor zowel de reclasseringswerkers als de casemanagers is het onvoldoende duidelijk dat deze actieve bijdrage ook
kan bestaan uit een aanvullende analyse op de ontbrekende informatie die in stap 2 is opgehaald. Er wordt nog veel
gedacht in de ‘producten’ die de reclassering levert, zoals een adviesrapport. Reclasseringswerkers moeten nog
ontdekken in wat zij kunnen betekenen in de totstandkoming van het D&R-plan.
In de interviews hebben we vernomen dat reclasseringswerkers ‘af en toe’ aansluiten bij het eerste trajectgesprek.
Beide partijen zien hier de meerwaarde van in. Het gesprek krijgt een andere dynamiek en de partijen kunnen elkaar
aanvullen vanuit de eigen expertise, is de ervaring. Respondenten die we gesproken hebben in de interviews
benadrukken dat het organiseren van een trajectgesprek een logistieke uitdaging is. Doordat de reclasseringswerkers
niet iedere dag in de PI werkzaam zijn en de casemanagers vaak een hoge werkdruk ervaren, is het lastig om een
moment te vinden waarop een gesprek met zijn drieën (reclasseringswerker, casemanager en gedetineerde) kan
worden gepland. Zowel DJI en 3RO geven dan ook aan zoekend te zijn in hoe ze dit moeten bewerkstelligen.

Op basis van de ervaringen die er zijn, geven zowel de casemanagers als de reclasseringswerkers aan dat de
geleverde bijdrage van de reclassering van toegevoegde waarde is bij het opstellen van het D&R-plan. Casemanagers
geven aan dat de reclassering een andere expertise en visie heeft, wat bijdraagt aan de kwaliteit van het D&R-plan. Zo
heeft de reclassering beter zicht op criminogene en beschermende factoren buiten detentie. Ook de sociale kaart waar
de reclassering zicht op heeft, met name de zorgkaart, wordt door DJI als grote meerwaarde gezien.

De samenwerking in deze stap wordt eveneens door beide partijen als overwegend positief ervaren. In het overgrote
deel van de PI’s verloopt de communicatie tussen casemanagers en reclasseringswerkers soepel. De onderlinge
verhoudingen zijn goed en er is sprake van wederzijds vertrouwen. Een kritische kanttekening hierbij is dat een aantal
casemanagers aangeeft dat de samenwerking nog meer vorm moet krijgen bij het opstellen van het D&R-plan,
bijvoorbeeld door te organiseren dat reclasseringswerkers vaker kunnen aansluiten bij het trajectgesprek.

Enkele casemanagers zijn tevreden over de algemene samenwerking, maar zijn van mening dat er voor de reclassering
geen rol is weggelegd in het opstellen van het D&R-plan. De reclassering levert input en dit verwerkt de casemanager
vervolgens, is hun mening. Een klein deel van de reclasseringswerkers heeft in de vragenlijst aangegeven ontevreden
te zijn over de samenwerking. Volgens hen moet er meer ruimte komen voor een dialoog tussen 3RO en DJI.
Reclasseringswerkers leveren nu met name informatie aan, maar het gezamenlijk optrekken in een casus en hierover
met elkaar meedenken gebeurt nu enkel als de reclassering actief inzet op de samenwerking, zo lichten zij toe.

2.4.3

Conclusie

De grote lijnen van de activiteiten uit deze stap zijn duidelijk voor 3RO en DJI, maar er is sprake van onduidelijkheid in
wat een actieve bijdrage door 3RO exact inhoudt. De focus ligt voornamelijk op het uitbrengen van een
reclasseringsadvies

&R, terwijl de actieve bijdrage van de reclassering in het kader van ‘Samen starten’ breder is dan

dat.

Over het algemeen is men van mening dat de input van de reclassering bijdraagt aan het opstellen van het D&R-plan.

18

2.5

2.5.1

Stap 4: reclasseringsinzet ten behoeve van uitvoering D&R-plan en wettelijke taken

Beschrijving processtap

Onderstaande figuur geeft stap 4 schematisch weer.

Figuur 6. Stap 4 werkproces ‘Samen starten’

Deze stap is gericht op begeleiding en advisering tijdens detentie (na vier weken/eerste trajectgesprek) ten behoeve
van een aantal specifieke groepen gedetineerden. Het betreft reclasseringsinzet voor:
a.

Gedetineerden waarbij reclasseringsinzet plaatsvindt in het kader van wettelijke taken (Penitentiair Programma,
ISD, artikelplaatsingen en aansluitend toezicht na detentie);

b.

Gedetineerden waarbij vanuit specifieke noodzaak voortvloeiend uit het D&R-plan reclasseringsinzet gewenst is.
Dit betreft met name gedetineerden met een hoog risico en gedetineerden waarvoor op casusniveau inzet door
DJI wordt gevraagd.

Het betreft hier veelal reclasseringsinzet voor reguliere producten.

2.5.2

Hoe vindt de uitvoering van de stap in de praktijk plaats?
In weinig PI’s komt men al toe aan deze vierde stap in het werkproces. Men is nog zoekend hoe ze de samenwerking
hierin moeten vormgeven. Deze stap is - net als stap 3 – nog in ontwikkeling. Wel komen door ‘Samen starten’
gedetineerden waarbij reclasseringsinzet moet plaatsvinden in het kader van wettelijke taken eerder in beeld bij de
reclassering, waardoor bepaalde taken, zoals het schrijven van een v.i.-advies, eerder worden opgepakt. Het schrijven
van deze rapportages verloopt ook sneller, omdat er al meer informatie beschikbaar is. Daarnaast sluit het
reclasseringsrapport beter aan op de situatie van de gedetineerde, mede gebaseerd op de samenwerking met de
casemanager.

Ook gedetineerden waarbij geen sprake is van een wettelijk kader, maar waarbij reclasseringsinzet gedurende detentie
wel wenselijk is, vallen eerder op. Respondenten geven aan dat hun indruk is dat door ‘Samen starten’ bepaalde
problemen en/of behoeften van deze gedetineerden eerder inzichtelijk worden gemaakt, waardoor bepaalde interventies
of trainingen vanuit de reclassering in een eerder stadium ingezet worden. Ook kunnen trajecten als begeleid wonen of
ambulante begeleiding eerder in gang worden gezet.
Ook in deze stap wordt vanuit zowel 3RO als vanuit DJI nog veelal gedacht in ‘producten’, zoals het schrijven van
adviesrapporten. Reclasseringswerkers kunnen nog meer buiten de kaders denken en vrijer worden in het bedenken
van mogelijkheden van reclasseringsinzet gedurende detentie.

19

Reclasseringsinzet vindt met name plaats op het moment dat de gedetineerde afgestraft is en dus in het
gevangenisregime zit. Omdat er meer duidelijkheid is over het traject kan er een concreter plan worden gemaakt en
gerichter acties worden ingezet. Ook de houding van de gedetineerde speelt hierin een rol. Reclasseringsinzet bij
afgestraften vindt met name plaats richting het einde van de detentieperiode.

2.5.3

Conclusie
In veel PI’s is men nog zoekend hoe de samenwerking ten behoeve van de uitvoering van het D&R-plan vormgegeven
kan worden. De indruk van respondenten is dat bepaalde taken voor de reclassering eerder worden opgepakt, omdat
gedetineerden in een vroegere fase bij hen in beeld komen. Op deze manier kan bijvoorbeeld eerder gestart worden
met het opstellen van een reclasseringsadvies voor de v.i. Het werkproces ‘Samen starten’ leidt op deze manier dan
ook tot het naar voren halen van reclasseringsactiviteiten.

2.6

Conclusies ten aanzien van de uitvoering van de processtappen in het werkproces
Het eerste deel van het werkproces is over het algemeen goed geïmplementeerd in het overgrote deel van de PI’s.
Reclasseringswerkers ontvangen vanuit DJI de nieuwe insluitingen en analyseren, indien aanwezig, de beschikbare
informatie. De relevante informatie die in deze analyse naar boven komt koppelen zij vervolgens terug aan de
casemanager, waarna ze de informatie gezamenlijk duiden. In deze eerste twee stappen worden in de praktijk andere
termijnen gehanteerd dan in het werkproces beschreven staat, aangezien stap 1 en het eerste deel van stap 2
gelijktijdig worden uitgevoerd door de reclassering. Dit levert geen problemen op.
e samenwerking in het kader van ‘Samen starten’ eindigt op dit moment vaak na stap 2: nadat de reclasseringswerker
de informatie heeft gedeeld met de casemanagers. Respondenten geven aan dat er onduidelijkheid wordt ervaren in
welke partij het initiatief neemt voor vervolg (gezamenlijke duiding van de informatie), waardoor de samenwerking
stilvalt. Zij benadrukken daarbij dat de samenwerking ‘Samen starten’ in ontwikkeling is en het tijd nodig heeft om deze
afspraken in de praktijk goed vorm te geven.

Wanneer de derde stap van het werkproces wordt uitgevoerd, levert de reclassering een actieve bijdrage aan het
opstellen van het D&R-plan. Deze bijdrage bestaat voornamelijk uit het opstellen van een reclasseringsadvies D&R. Het
is soms nog onvoldoende duidelijk dat deze actieve bijdrage ook in de vorm van bijvoorbeeld een nadere analyse kan
worden uitgevoerd. De ervaring is dat de input van de reclassering over het algemeen als meerwaarde wordt gezien bij
het opstellen van het D&R-plan.
ot slot komen nog niet veel PI’s toe aan stap 4 van het werkproces. Deze stap moet over het algemeen nog nader
vorm krijgen in de praktijk. De indruk van casemanagers en reclasseringswerkers is dat er meer gedetineerden door
‘Samen starten’ in beeld komen bij de reclassering, waardoor bepaalde acties in het traject van gedetineerden eerder
kunnen worden ingezet.

20

3 Procesoverstijgende inzichten
In dit hoofdstuk beschrijven we de inzichten uit het onderzoek, die niet één op één te koppelen zijn aan een specifieke
processtap. We gaan in op de taakafbakening, samenwerking en ervaren meerwaarde van de samenwerking.

3.1

Taakafbakening
We constateren dat in de praktijk de werkwijze van ‘Samen starten’ nog in ontwikkeling is. Respondenten geven aan dat
het vormgeven van de samenwerking zoals beoogd met ‘Samen starten’ gewenning en daarmee tijd nodig heeft.
Ondanks de implementatiefase waarin veel PI’s zich bevinden, is de algemene ervaring van zowel 3RO als JI dat zij
elkaar kunnen vinden in de samenwerking.

De taakbeschrijving tussen de casemanager en reclasseringswerker is voor het grootste gedeelte in het werkproces
‘Samen starten’ voldoende afgebakend en helder beschreven. och laat de praktijk ruimte voor ‘grijze gebieden’ als het
gaat om de taakafbakening. Dit betreft in het bijzonder de volgende situaties:
a.

De stap waarin gezamenlijk duiding wordt gegeven aan de informatie die over een gedetineerde is verzameld
door 3RO en DJI. Op dit moment heeft 3RO de verwachting dat DJI hiervoor initiatief neemt, maar is er
onduidelijkheid bij DJI bij wie de taak is belegd om dit gezamenlijke duidingsmoment te organiseren.

b.

Een aantal reclasseringswerkers geeft aan zoekend te zijn in de invulling van hun rol en bijdrage in de
samenwerking met DJI bij gedetineerden die kort ingesloten zijn (gelet op de termijnen van de stappen van het
werkproces).

c.

Ook worstelt een aantal reclasseringswerkers met de vraag welke informatie voor casemanagers relevant en
aanvullend is om te delen in de eerste stappen van het werkproces. Een aantal casemanagers geeft aan dat zij
informatie van de reclassering ontvangen, die zij zelf ook uit bijvoorbeeld JD online kunnen ophalen. Op dit punt
geeft ook een aantal reclasseringswerkers aan dat zij zoekend zijn welke informatie relevant is om te delen met
DJI, zodat de casemanagers ook daadwerkelijk aanvullende informatie op de bij hen al beschikbare informatie
ontvangen.

Buiten hun werkzaamheden in de PI in het kader van ‘Samen starten’ hebben reclasseringswerkers een functie als
adviseur of toezichthouder. Voorafgaand aan ‘Samen starten’ was de reclassering voor de uitvoering van deze functies
al werkzaam in sommige PI’s. Hun werkzaamheden bestaan buiten ‘Samen starten’ om uit reclasseringsproducten,
zoals het schrijven van een adviesrapportage voor de rechtszitting. Reclasseringswerkers zijn om deze reden gewend
om te denken in reclasseringsproducten en interpreteren stap 3 van het werkproces ‘Samen starten’ dan ook
voornamelijk als het schrijven van een rapportage in het kader van aanvullend onderzoek of analyse. De
werkzaamheden binnen stap 3 zijn echter veel breder en aanvullend onderzoek of analyse hoeft niet te bestaan uit het
schrijven van een volledige reclasseringsrapportage, maar kan bijvoorbeeld ook bestaan uit het voeren van motiverende
gesprekken of de beoordeling of een gedetineerde in aanmerking kan komen voor het volgen van een
gedragsinterventie.
In het kader van ‘Samen starten’ dient de functie als adviseur of toezichthouder meer losgelaten te worden en werkt
men als allround reclasseringswerker in de PI. Hierbij dient wel de kanttekening gemaakt te worden dat medewerkers
van DJI het waardevol vinden dat er een goede mix van reclasseringswerkers, zowel adviseurs als toezichthouders,
werkzaam zijn in de PI. Momenteel bestaat het merendeel van de reclasseringswerkers in de PI’s uit adviseurs. Echter
beschikken adviseurs en toezichthouders over andere expertise en kennis en de aanwezigheid van een toezichthouder

21

wordt weldegelijk als waardevol gezien. Toezichthouders hebben bijvoorbeeld goed zicht op de sociale kaart, wat van
meerwaarde is om het traject van ‘binnen’ naar ‘buiten’ geleidelijker te laten verlopen.

3.2

Samenwerking
Onze bevindingen met betrekking tot de samenwerking tussen JI en 3RO in het kader van ‘Samen starten’ bespreken
we aan de hand van onderstaand (theoretisch) model3. Dit model bevat zes factoren voor samenwerking die dienen als
randvoorwaarden voor een succesvolle samenwerking.
Voldoende
middelen om
doelen te bereiken

Vertrouwen

specten voor een
succesvolle samenwerking
uidelijke
taak en
werkafspraken

ijd

emeenschappelijk
belang en doel

omplementariteit

Figuur 7. Model succesfactoren voor samenwerking

Gemeenschappelijk belang en doel

Het hebben van een gemeenschappelijk belang is essentieel voor een succesvolle samenwerking. Een samenwerking
tussen actoren slaagt alleen wanneer ze van elkaar afhankelijk zijn om een gemeenschappelijk doel te bereiken.
Ontbreekt dit gemeenschappelijke belang, dan ontbreekt tevens het fundament om een succesvolle samenwerking aan
te gaan.
an deze randvoorwaarde wordt in het werkproces ‘Samen starten’ voldaan.

oor het werkproces ‘Samen starten’

wordt informatie over gedetineerden gebundeld wat zorgt voor een verrijking van het beeld van de gedetineerde,
hetgeen helpt bij het opstellen van concrete en persoonlijke re-integratiedoelen. De samenwerking draagt bij aan de
kwaliteit van het D&R-plan van de gedetineerde, waardoor het traject van ‘binnen’ naar ‘buiten’ efficiënter ingericht
wordt en meer geleidelijk verloopt.

Duidelijke taak- en werkafspraken

Heldere afspraken over rollen en taken van samenwerkingspartners zorgen voor een succesvolle samenwerking. Op
deze manier wordt het duidelijk wie wat doet en welke bevoegdheden bij die taak horen. Onduidelijkheden op het

3

Gebaseerd op Powell, W.W. (1990). Neither market nor hierarchy: network forms of organizations. Organisational behavior

22

gebied van taak- en werkafspraken kunnen leiden tot inefficiëntie en irritatie. Van belang is daarom om tussen de
actoren die samenwerken duidelijke taak- en werkafspraken te maken waardoor de samenwerking efficiënt verloopt.

Eerder in dit hoofdstuk constateerden we al dat de taakbeschrijving tussen de casemanager en reclasseringswerker
voor het grootste gedeelte voldoende afgebakend en helder beschreven is in het werkproces ‘Samen starten’. och laat
de praktijk ruimte voor ‘grijze gebieden’ als het gaat om de taakafbakening. Zo is bij de stap waarin gezamenlijk duiding
wordt gegeven aan de informatie die over een gedetineerde verzameld is door 3RO en DJI niet altijd duidelijk bij wie de
taak is belegd om een gezamenlijk duidingsmoment te organiseren. Ook zijn reclasseringswerkers zoekend in de
invulling van hun rol en bijdrage in de samenwerking met DJI bij gedetineerden die kort gestraft zijn.

Voldoende middelen om doelen te bereiken

Voldoende middelen (denk aan kennis, competenties, ICT-benodigdheden, financiën) om gemeenschappelijke doelen
te bereiken is een relevant element voor samenwerkingen. Wanneer een samenwerkingsverband niet over voldoende
middelen beschikt om gestelde doelen te behalen, heeft dit geen bestaansrecht. De gestelde doelen kunnen immers
niet bereikt worden waardoor de samenwerking niet tot een succes leidt.

Men ervaart een aantal knelpunten in de samenwerking met betrekking tot de beschikbare middelen. Dit betreft
praktische knelpunten gericht op het gebrek aan werkplekken voor de reclasseringswerkers in de PI en het gebrek aan
toegang voor 3RO tot de systemen van JI. In de PI’s waar de werkplekken voor reclasseringswerkers gerealiseerd
zijn, wordt het waardevol geacht dat casemanagers en reclasseringswerkers samen in één kantoor werken. Het voeren
van de dialoog met elkaar is hierdoor laagdrempelig en men krijgt meer zicht op elkaars werkprocessen. Dit zorgt ervoor
dat de professionals beter weten wanneer het waardevol is om de andere discipline te betrekken. Een ander knelpunt
heeft betrekking op het meenemen van een laptop en/of telefoon in de PI. Reclasseringswerkers zijn hier vaak niet toe
bevoegd en ervaren dit als een belemmering in de uitvoering van hun werkzaamheden. Tot slot wordt het missen van
één centraal opslagpunt of gezamenlijk registratiesysteem als veelgenoemd knelpunt genoemd.
Wat betreft de benodigde tijdsbesteding kost het werkproces ‘Samen starten’ meer tijd dan vooraf gedacht, maar is men
ervan overtuigd dat de samenwerking veel kwaliteit oplevert voor het D&R plan van de gedetineerden. Daar waar
reclasseringswerkers uren toegekend hebben gekregen voor ‘Samen starten’, is dit bij casemanagers niet het geval. In
de diepte-interviews wordt aangegeven dat de functie van casemanager in ontwikkeling is en casemanagers te maken
hebben met een groeiende verantwoordelijkheid. Daarnaast heeft de hoge werkdruk voor uitval van casemanagers
gezorgd en is in veel PI’s de formatie van JI niet volledig, aldus enkele respondenten. e groeiende
verantwoordelijkheid van casemanagers en de soms onvolledige formatie zorgt ervoor dat ‘Samen starten’ nog niet
altijd prioriteit heeft. Casemanagers ervaren soms nog te weinig ruimte en tijd om aan de samenwerkingsrelatie met
3RO in het kader van ‘Samen starten’ te werken.

Tijd

Het opbouwen van een samenwerkingsrelatie kost tijd. Een voldoende lange tijdshorizon voor een partnerschap is
daarom een belangrijke voorwaarde voor het opbouwen van een relatie, creëren van vertrouwen en het maken van
duidelijke werkafspraken.
Het eigen maken van het volledige werkproces, de gewenning om elkaar ‘structureel’ op bepaalde momenten op te
zoeken, kost tijd. e samenwerking ‘Samen starten’ is in ontwikkeling en heeft tijd nodig om deze afspraken in de

23

praktijk goed vorm te geven. Het verloop en de mate van samenwerking tussen DJI en 3RO verschilt per PI. Dit heeft
mogelijk te maken met (het verschil in) de start van de implementatie van het werkproces ‘Samen starten’, maar ook
met de grootte van een PI. Bij grote PI’s merken we op dat de informatieverstrekking tussen verschillende clusters
verschilt, net als de interpretaties van het werkproces verschilt tussen de clusters.

Vertrouwen

Onderling vertrouwen speelt een belangrijke rol in een samenwerking. Vertrouwen vermindert de onzekerheid, omdat
actoren elkaars belangen in overweging zullen nemen. Het bevordert het delen van informatie en oplossingen en
stimuleert het leervermogen van actoren waardoor nieuwe kennis wordt opgedaan. Vertrouwen binnen het
samenwerkingsverband bevordert de samenwerking, en is daarom een aspect van een succesvolle samenwerking.
In het werkproces ‘Samen starten’ is er veelvuldig contact tussen casemanagers en reclasseringswerkers. In het
overgrote deel van de PI’s verloopt de communicatie tussen casemanagers en reclasseringswerkers soepel.

e

onderlinge verhoudingen zijn goed en er is sprake van wederzijds vertrouwen. Er zijn korte lijntjes ontstaan door de
aanwezigheid van de reclassering in de PI. 3RO en DJI gaan eerder het gesprek aan over het plan van aanpak,
waardoor beide partijen met de neus dezelfde kant op staan, is de ervaring.

Complementariteit

Wanneer actoren elkaar aanvullen en de ruimte krijgen voor ieder zijn inbreng, zien zij ook de meerwaarde van de
samenwerking in. Het inzien van deze meerwaarde maakt een samenwerking succesvol doordat er onderlinge
afhankelijkheid ontstaat. Complementariteit binnen een samenwerking is daarom bevorderend om tot een succes te
komen.

Door de samenwerking wordt informatie vanuit beide expertises gebundeld en ontstaat er als gevolg daarvan (in de
meeste gevallen) een completer beeld van de gedetineerde. De eerste ervaringen geven aan dat de betrokken
professionals de complementariteit in elkaars kennis en visie zien. Casemanagers zijn meer gericht op het
detentietraject en de reclassering beschikt over informatie gericht op nazorg, dan wel het traject na detentie. Daarmee
zien ze grote meerwaarde in de samenwerking. Ook geven casemanagers en reclasseringswerker aan dat zij door de
invoering van het werkproces beter op de hoogte zijn van elkaars expertise. Daarnaast heeft de aanwezigheid van de
reclasseringswerkers in de PI gezorgd voor korte lijntjes tussen 3RO en DJI. De informatie die wordt gedeeld - ieder
vanuit de eigen expertise - wordt als waardevol en complementair aan elkaar ervaren.

De complementariteit van de samenwerking zou bevorderd kunnen worden door reclasseringswerkers te laten
aansluiten bij het MDO. Ondanks dat dit geen vereiste is vanuit het werkproces ‘Samen starten’, zien zowel
casemanagers als reclasseringswerkers hier de meerwaarde van in. Dit vraagt om een logistieke uitdaging, omdat
M O’s worden georganiseerd op één dag en de betrokken reclasseringswerker niet altijd beschikbaar is op deze dag.
In PI’s waar reclasseringswerkers aansluiten bij het M O zijn zij van mening dat er veel bruikbare informatie gedeeld
wordt. Veel PI’s geven aan dat het aansluiten van reclasseringswerkers bij M O’s een aandachtspunt is dat op korte
termijn gerealiseerd gaat worden.

De indruk van een aantal gesproken casemanagers en reclasseringswerkers is dat ook gedetineerden de
samenwerking tussen 3RO en DJI als positief ervaren. Zij hoeven minder vaak hun verhaal te doen en zijn door ‘Samen
starten’ beter op de hoogte wat de verschillende disciplines voor hen kunnen betekenen.

24

3.3

Ervaren meerwaarde samenwerking in het kader van ‘Samen starten’
Ondanks dat de samenwerking in het kader van het werkproces ‘Samen starten’ nog in ontwikkeling is, wordt de
meerwaarde hiervan ingezien door zowel 3RO als DJI. Door de samenwerking wordt informatie over gedetineerden
vanuit beide disciplines gebundeld. Casemanagers benoemen dat de beschikbare informatie over de gedetineerde
wordt aangevuld met informatie vanuit de reclassering over de levensloop van de gedetineerde. Het betreft voornamelijk
informatie van voor het detentietraject. Het merendeel van zowel de casemanagers als reclasseringswerkers geeft aan
dat het bundelen van deze informatie zorgt voor een verrijking van het beeld van de gedetineerde. Er wordt vanuit
verschillende perspectieven gekeken naar het gedrag en de problematiek, hetgeen helpt bij het opstellen van concrete
re-integratiedoelen. Door enkele respondenten wordt zelfs gesteld dat adviesrapporten D&R van de reclassering,
geschreven door reclasseringswerkers die niet werkzaam zijn in de PI, van mindere kwaliteit zijn. Reclasseringswerkers
die in het kader van ‘Samen starten’ in de PI werken kunnen kwalitatief betere rapporten schrijven, omdat zij door de
samenwerking een beter beeld van de gedetineerde hebben, wat leidt tot een persoonsgerichter en vollediger advies.

Casemanagers en reclasseringswerkers benoemen tijdens de groepsbijeenkomsten dat het vierogenprincipe, dat
gebruikt wordt tijdens de screeningsfase, helpt bij het opsporen van casussen van gedetineerden voor wie nog geen
interventies zijn ingezet en/of activiteiten zijn uitgevoerd.

oor ‘Samen starten’ kan er bij dit soort casussen snel actie

ondernomen worden om alsnog een persoonsgericht D&R-plan op te stellen en interventies uit te voeren voor het einde
van zijn/haar detentie.

Ook de aanwezigheid van de reclassering bij het trajectgesprek wordt als meerwaarde gezien. Het gesprek krijgt een
andere dynamiek en de partijen kunnen elkaar aanvullen vanuit de eigen expertise, is de ervaring.

Concluderend stellen we vast dat het grootste gedeelte van de casemanagers en reclasseringswerkers aangeeft dat de
samenwerking bijdraagt aan de kwaliteit voor het D&R-plan van de gedetineerde. Het traject van ‘binnen’ naar ‘buiten’
wordt door het werkproces ‘Samen starten’ efficiënter ingericht en verloopt meer geleidelijk. Benodigde interventies of
acties kunnen eerder uitgezet worden waarbij door casemanagers bijvoorbeeld gebruik wordt gemaakt van de
contacten van de reclassering met betrekking tot de sociale kaart. De samenwerking maakt het mogelijk dat
reclasseringsactiviteiten waar passend en mogelijk naar voren worden gehaald.

25

4 Conclusie en aanbevelingen
4.1

Conclusies

De hoofdvraag van het onderzoek luidt: Is de samenwerking tussen DJI en 3RO, middels het uitvoeren van het
werkproces ‘Samen starten’, op een efficiënte wijze georganiseerd zodat maximaal wordt bijgedragen aan het opstellen
en uitvoeren van een persoonsgericht D&R-plan en daarmee aan de re-integratie en recidivevermindering van
gedetineerden?
De werkwijze ‘Samen starten’ is in ontwikkeling. Casemanagers en reclasseringswerkers geven samen vorm aan de
implementatie van het werkproces. “De fundering staat en vanuit daar bouwen we verder”. Deze quote van één van de
respondenten illustreert de huidige situatie mooi.

Waar de eerste stappen over het algemeen goed verlopen, zien we dat het vormgeven van de gezamenlijke duiding van
informatie op dit moment aandacht behoeft. Wanneer ook deze stap goed verloopt, zal dit een positief effect hebben op
de stappen 3 en 4 uit het werkproces, waarin op basis van aanvullend onderzoek en advies van de reclassering een
bijdrage wordt geleverd aan het D&R-plan.

We concluderen dat op over het algemeen de samenwerking tussen 3RO en DJI op een efficiënte wijze is
georganiseerd. Op de volgende punten kan de samenwerking efficiënter ingericht worden:
a.

Helderheid over de informatie die de casemanager van de reclasseringswerker wenst te ontvangen, zodat deze
informatie aanvullend is op informatie waar de casemanager zelf ook toegang toe heeft via JD Online. Duidelijke
taak- en werkafspraken bevorderen de samenwerking (zie hoofdstuk 3);

b.

De meerwaarde van de samenwerking zit onder meer in de gezamenlijke duiding van informatie, om vervolgens
in dialoog tussen DJI en 3RO te bepalen of en hoe de reclassering een bijdrage kan leveren aan het opstellen
van een D&R-plan. Juist op dit punt is men nog zoekend wie de regierol heeft om de dialoog op te starten;

c.

De informatie-uitwisseling tussen DJI en 3RO kan efficiënter ingericht kan worden. Er is kritiek op het hanteren
van het werkdocument. Ook spreken veel respondenten de behoefte uit voor een centraal punt waar
reclasseringswerkers en casemanagers hun informatie in het kader van ‘Samen starten’ kunnen registreren en
uitwisselen.

Het werkproces ‘Samen starten’ kost meer tijd dan vooraf gedacht. Men is overtuigd dat de samenwerking kwaliteit
oplevert voor het D&R-plan van gedetineerden, maar met name casemanagers ervaren extra tijdsinspanning. In
tegenstelling tot 3RO hebben zij geen uren toegekend gekregen voor ‘Samen starten’, terwijl zij dit wel wenselijk achten.
Uit bovenstaande punten kan worden afgeleid dat op de aspecten ‘duidelijke taak- en werkafspraken’, ‘voldoende
middelen om doelen te bereiken’ en ‘tijd’ uit het model voor een succesvolle samenwerking (hoofdstuk 3) nog winst valt
te behalen. De overige drie factoren zijn daarentegen goed gewaarborgd in het werkproces ‘Samen starten’. Zo is er
een gemeenschappelijk belang en doel, wat essentieel is voor een succesvolle samenwerking. Daarnaast is sprake van
onderling vertrouwen tussen DJI en 3RO, wat het samenwerkingsverband in het werkproces bevordert. Ook wordt de
meerwaarde van de samenwerking door zowel betrokkenen respondenten van DJI als 3RO gezien. De informatiepositie
is veel sterker, aldus betrokkenen. Ze zien de complementariteit in elkaars kennis en visie en de verwachting is dat dit
een positief effect heeft op de re-integratie en recidivevermindering van de gedetineerde.
Het traject van ‘binnen’ naar ‘buiten’ verloopt meer geleidelijk, is de ervaring van respondenten. Er vindt overleg plaats
over mogelijke interventies/reclasseringsactiviteiten die noodzakelijk zijn voor de gedetineerden om binnen al in te
zetten. Zorgelijke casussen komen door de samenwerking in ‘Samen starten’ eerder in beeld bij de reclassering.

26

Naast deze hoofdvraag is een aantal deelvragen geformuleerd. In onderstaande tabel zijn de antwoorden per deelvraag
kort weergegeven.
Deelvraag
Zijn de werkprocessen en
de taakafbakening
daarbinnen tussen DJI en
3RO voldoende
uitgewerkt?

Slaagt 3RO erin bij alle
gedetineerden een check
op informatie te doen?
Wordt de aanwezige
informatie ook ter kennis
gebracht aan de
casemanager?

Is er een eenduidige notie
bij welke casussen de
reclassering een actieve
bijdrage levert aan het
opstellen van het D&Rplan?

Leidt aanwezigheid van
de reclassering in de PI
tot het naar voren halen
van
reclasseringsactiviteiten?

Zijn er
efficiencyverbeteringen
mogelijk binnen de
bestaande taakverdeling
tussen reclassering en
DJI?
Is de samenwerking
zodanig vormgegeven
dat de kwaliteiten van de
verschillende partijen
optimaal worden benut?

Beknopte beantwoording
De taakafbakening tussen DJI en 3RO is voldoende helder. Zowel casemanagers als
reclasseringswerkers weten wat er van hen verwacht wordt in het kader van de
samenwerking. Er wordt volgens respondenten complementair aan elkaar gewerkt.
De volgende aandachtspunten zien we ten aanzien van de taakafbakening:
•
Reclasseringswerkers worstelen met de benodigde informatie die zij aan de
casemanager na stap 2 kunnen aanleveren, zodat dit ook daadwerkelijke
‘nieuwe’ informatie betreft die de casemanager niet uit J Online kan halen.
•
Het onderdeel van stap 2 waarin gezamenlijke duiding wordt gegeven aan
informatie die beide partners hebben verzameld, betreft op dit moment een
aandachtspunt. Er is geen eenduidige verwachting wie de regie pakt om deze
duiding te organiseren.
•
We merken op dat reclasseringswerkers worstelen met de taakinvulling rond het
leveren van een actieve bijdrage aan het D&R-plan (stap 3). Zij denken veelal
vanuit het kader om reclasseringsproducten in te zetten.
3RO slaagt er in bijna alle PI’s in om een check op informatie te doen, op de lijst van
gedetineerden die zij van DJI ontvangen. Indien dit niet lukt heeft dit te maken met de
hoge instroom in een PI. In het overgrote deel wordt de informatie vanuit 3RO
overgedragen aan de casemanager.
Een aandachtspunt in het werkproces betreft het hanteren van het werkdocument.
Veel respondenten geven aan dat dit geen bruikbaar instrument betreft. Meerdere
PI’s geven aan dat reclasseringswerkers de informatie via mail communiceren naar
de casemanager.
Er is op dit moment onduidelijkheid bij betrokkenen over de vraag wat de actieve
bijdrage van 3RO inhoudt. Dit wordt mede veroorzaakt omdat het werkproces nieuw
is en men ervaring moet opdoen met de samenwerking in de stappen 3 en 4 van het
werkproces. Op basis van ervaring met de vernieuwde werkwijze en samenwerking,
zal de gewenste eenduidige notie meer gaat ontstaan.
De primaire reactie is veelal nog gericht op het inzetten van reclasseringsproducten,
zoals het schrijven van een volledig reclasseringsadvies.
De ervaring van betrokkenen is dat door de aanwezigheid van de
reclasseringswerkers in de PI korte lijntjes ontstaan tussen DJI en 3RO en men beter
op de hoogte is van elkaars expertise, wat ten goede komt voor het D&R-plan van de
gedetineerde.
Door de samenwerking en afstemming in het kader van ‘Samen starten’ komen
gedetineerden eerder in beeld bij de reclassering, waardoor de reclassering eerder
taken op kan pakken. Interventies gericht op de re-integratie van de gedetineerde
worden zodoende - waar wenselijk en mogelijk - naar voren gehaald waardoor het
traject van binnen naar buiten meer geleidelijk verloopt.
Door de samenwerking wordt informatie vanuit beide expertises gebundeld en
ontstaat er als gevolg daarvan (in de meeste gevallen) een completer beeld van de
gedetineerde. Waar casemanagers hun blik met name op het detentietraject richten,
richt de reclassering haar blik meer op de levensloop voor en na detentie. Deze twee
‘brillen’ om naar een gedetineerde te kijken, zijn complementair aan elkaar.
De volgende knelpunten worden ervaren in de uitvoering van het werkproces en in de
samenwerking:
•
Gebrek aan werkplekken voor reclasseringswerkers in de PI. Fysiek samen in
één ruimte werken, is een werkzaam element om elkaar beter te leren kennen
en snel af te stemmen;
•
Het gebrek aan een centraal opslagpunt of registratiesysteem;
•
De werkdruk door de hoge caseload bij casemanagers waardoor het
implementeren en vormgeven van de werkwijze ‘Samen starten’ niet altijd
prioriteit krijgt;
•
Het werkproces stagneert op dit moment in veel PI’s na de screeningsfase. Er is
onduidelijkheid bij wie het initiatief ligt om de gezamenlijke duiding te
organiseren. Ook de focus op reclasseringsproducten door 3RO in de stappen 3
en 4 draagt eraan bij dat aan deze stappen op dit moment minder invulling wordt
gegeven.

Tabel 1. Antwoorden per deelvraag

27

4.2

Aanbevelingen

We hebben op basis van de evaluatie de volgende aanbevelingen geformuleerd:
e implementatie van het werkproces ‘Samen starten’ vindt plaats: casemanagers en reclasseringswerkers

a.

geven met elkaar binnen de PI het werkproces concreet vorm en leren elkaar door deze samenwerking beter
kennen. De eerste stappen van het werkproces zijn geïmplementeerd en de beoogde samenwerking wordt voor
de betrokkenen steeds meer onderdeel van het dagelijks handelen. Het eigen maken van het volledige
werkproces, de gewenning om elkaar ‘structureel’ op bepaalde momenten op te zoeken, kost tijd.
We adviseren om periodiek op een laagdrempelige manier reflectie te organiseren tussen betrokken
casemanagers en reclasseringswerkers. Op deze momenten staan ze bewust stil bij de samenwerking, de
verwachtingen van elkaar in de samenwerking en de knelpunten die opgelost moeten worden.
e groepsinterviews die we in vijf PI’s hebben gehouden, hadden - naast het valideren van onze
onderzoeksresultaten - tot doel om deze reflectie te organiseren. We merkten dat tijdens deze momenten
concrete afspraken werden gemaakt om ervaren knelpunten op te lossen en de dialoog met elkaar eraan
bijdroeg dat professionals nog beter zicht kregen op elkaars (on)mogelijkheden.
Naast reflectie in een PI, adviseren we ook om periodieke reflectie tussen PI’s te organiseren. it kan door
gezamenlijke kennisdagen en/of door mooie voorbeelden of korte interviews met betrokken professionals te
delen.
b.

Een nadere verkenning naar de extra tijdsinspanning die het werkproces oplevert voor de betrokken
professionals. De verwachting was dat de uitvoering van het werkproces voor casemanagers geen extra tijd
kost, omdat het D&R-proces zoals binnen het gevangeniswezen gehanteerd de basis vormt voor de
samenwerking. DJI heeft dan ook geen uren toegekend gekregen per medewerker voor het werkproces ‘Samen
starten’, daar waar 3RO dit wel heeft gekregen. Echter geven casemanagers aan een extra tijdsinspanning te
ervaren.

c.

Heb aandacht voor de onduidelijkheden die op dit moment worden ervaren ten aanzien van het werkproces
‘Samen starten’ worden ervaren:
i.

Er is onduidelijkheid over de partij die regie neemt in het organiseren van de gezamenlijke duiding van de
informatie die is verzameld over een gedetineerde. Omdat deze stap cruciaal is, om vervolgens af te
stemmen over de betrokkenheid van de reclassering bij het opstellen van een D&R-plan, adviseren we
om met landelijke communicatie - bijvoorbeeld gekoppeld aan de inzichten uit deze rapportage –
aandacht te vragen voor het belang van het beleggen van deze regie.

ii.

Reclasseringswerkers hebben behoefte aan meer kaders ten aanzien van hun handelingsrepertoire in
het werkproces ‘Samen starten’. Dit richt zich onder meer op het denken en handelen buiten de reguliere
producten en de invulling van hun rol en bijdrage in de samenwerking bij gedetineerden die kort gestraft
zijn. Een handleiding waarin beschreven staat wat 3RO in de korte detentieperiode van kort ingeslotenen
– in samenwerking met DJI – kan doen wordt door reclasseringswerkers als mogelijk hulpmiddel
genoemd. Daarnaast hebben reclasseringswerkers behoefte aan meer duidelijkheid over de informatie
die voor casemanagers aanvullend is op de informatie die ze uit JD Online kunnen halen.

d.

Onderzoek de mogelijkheden om tegemoet te komen aan de veel gehoorde behoefte ten aanzien van een
gezamenlijke registratiesysteem of gezamenlijke schijf om informatie op te slaan en uit te wisselen. Dit kan
bijvoorbeeld door te bekijken of het mogelijk is om reclasseringswerkers toegang te geven tot Tulp (tabblad
ORZ). Vanuit privacy oogpunt is het werkdocument noodzakelijk, omdat deze duidelijk maakt welke informatie
gedeeld mag worden tussen de reclasseringswerker en casemanager. Echter, we adviseren om te bekijken of
het werkdocument zoals dat momenteel wordt benut, aanpassing behoeft.

28

A. Uitwerking vragenlijst DJI
De vragenlijst is eind februari 2023 uitgezet.

Algemene informatie
1.

Welke PI bent u werkzaam?

PI Zwolle
PI Zuid-Oost locatie Ter Peel
PI Zuid-Oost locatie Roermond
PI Vught
PI Veenhuizen locatie Norgerhaven
PI Veenhuizen locatie Esserheem
PI Utrecht locatie Nieuwersluis
PI Sittard
PI Rotterdam locatie Hoogvliet
PI Rotterdam locatie de Schie
PI Nieuwegein
PI Middelburg
PI Lelystad
PI Leeuwaarden
PI Krimpen aan den Ijssel
PI Heerhugowaard
PI Grave
PI Dordrecht
PI Arnhem
PI Alphen aan den Rijn
PI Almelo
PI Achterhoek (Zutphen)
Justitieel Complex Zaanstad
Justitieel Complex Schiphol
Detentiecentrum Rotterdam

5
2
5
6
3
4
8
7
6
5
4
1
6
4
6
6
1

6
8
8
7
6
8
8
2
0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Figuur 8. Resultaten vraag 1 DJI
Bekendheid met de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’
2.

In hoeverre zijn de afspraken in het werkproces ‘Samen starten’ duidelijk?

Het overgrote deel van de casemanagers vindt de afspraken in het werkproces ‘Samen starten’ duidelijk (73%) of zelfs
zeer duidelijk (7%). Zij geven aan dat de grote lijnen van het werkproces duidelijk zijn en dat men elkaar goed weet te
vinden. Ongeveer 19% vindt de afspraken nog onduidelijk en één respondent geeft zelfs aan dat hij/zij de afspraken
zeer onduidelijk vindt.

e onduidelijkheid zit, ook volgens de groep die ‘duidelijk’ antwoordde, vooral in de uitvoering.

Men is nog zoekend hoe hier in de praktijk de samenwerking exact vorm te geven. Daarnaast is er met name
onduidelijkheid over de taakverdeling. Het is onduidelijk wie precies wat moet doen en wat DJI en 3RO van elkaar
kunnen verwachten. Er zijn geen duidelijke richtlijnen, waardoor het zoekende is hoe invulling moet worden gegeven
aan de samenwerking, aldus de respondenten die aangeven dat de afspraken (zeer) onduidelijk zijn.

29

97

100
80

Zeer onduidelijk
Onduidelijk

60

Duidelijk
40

Zeer duidelijk

25

20

9
1

0
Figuur 9. Resultaten vraag 2 DJI
Mate waarin de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’ worden nageleefd

De volgende vragen hebben betrekking op de verschillende stappen in het werkproces ‘Samen starten’. Het
werkproces start op het moment dat er vanuit de PI een signaal naar reclassering gaat met het bericht dat er een
nieuwe insluiting is, waarna de volgende stappen volgen:
Stap 1. Beoordeling mate van bekendheid bij reclassering
Stap 2. Delen en duiden van de beschikbare informatie
Stap 3. Actieve bijdrage reclassering bij opstellen concept D&R-plan
Stap 4. Reclasseringsinzet t.b.v. uitvoering D&R-plan en wettelijke taken

Stap 1. Beoordeling mate van bekendheid bij 3RO

In deze stap stelt de reclasseringswerker op basis van het signaal van DJI vast of en in welke mate de
gedetineerde bekend is bij de reclassering. Vervolgens beoordeelt de reclasseringswerker of deze bekendheid
directe aanleiding is om informatie te delen met de casemanager. In deze stap wordt dus beoordeeld óf er
informatie gedeeld gaat worden.

3.

Lukt het om voor iedere nieuwe insluiting een signaal te geven aan de reclasseringswerker in de PI?

Het merendeel van de casemanagers (71%) geeft aan dat het lukt om voor iedere nieuwe insluiting een signaal te
geven aan de reclasseringswerker in de PI. Bij 11% van de casemanagers lukt het niet om dit te doen. Hoge werkdruk
speelt hierin een rol, soms is er geen tijd om iedere gedetineerde te melden. Daarnaast wordt aangegeven dat het
nieuwe werkproces nog ‘eigen’ gemaakt moet worden. Casemanagers zijn het nog niet helemaal gewend dat zij voor
iedere nieuwe insluiting een melding moeten doen bij 3RO. Daarnaast kan het voorkomen dat de gedetineerde zelf niet
wil meewerken of dat de gedetineerde te kort ingesloten zit. In dergelijke gevallen wordt het signaal ook niet aan 3RO
doorgegeven.

30

24

14

94
Ja

Nee

Niet van toepassing

Figuur 10. Resultaten vraag 3 DJI
4.

In hoeverre ontvangt u terugkoppeling van de reclasseringswerker of de gedetineerde al dan niet bekend
is bij de reclassering c.q. de reclassering beschikt over relevante informatie?

Bijna de helft van de casemanagers (48%) geeft aan dat zij altijd terugkoppeling van de reclassering ontvangen of de
gedetineerde al dan niet bekend is bij de reclassering c.q. beschikt over relevante informatie. Het kan voorkomen dat
het onbekend is welke reclasseringswerker de gedetineerde heeft gescreend. 36% van de casemanagers ontvangt
meestal terugkoppeling van de reclassering en 14% van de casemanagers geeft aan soms terug terugkoppeling van de
reclassering te ontvangen. Hierbij kan de mate van terugkoppeling verschillen per
reclasseringswerker/reclasseringsorganisatie. Ook geeft een respondent aan dat hij/zij alleen terugkoppeling ontvangt
op aanvraag. Tot slot geven twee casemanagers aan nooit terugkoppeling te ontvangen vanuit de reclassering. Hierbij
geeft een casemanager aan dat dit komt doordat er momenteel niemand gekoppeld is aan de afdeling.

2

18

64

48
Nooit

Soms

Meestal

Altijd

Figuur 11. Resultaten vraag 4 DJI

Stap 2. Delen en duiden beschikbare informatie

In deze stap wordt beoordeeld welke informatie gedeeld gaat worden. Deze stap bestaat uit twee onderdelen:
1.

Ophalen en analyseren informatie die bekend is bij de reclassering: bepalen welke informatie relevant is om
te delen;

2.

Uitwisselen en duiden van informatie in de samenwerking tussen reclasseringswerker en casemanager:
verrijken van het beeld van gedetineerde en gezamenlijk bepalen of een actieve rol van de reclassering bij
het opstellen van het D&R-plan gewenst is en hoe deze rol wordt ingevuld.

31

5.

In hoeverre is de informatie vanuit de reclassering volgens u een verrijking van het beeld van de
gedetineerde?

28% van de respondenten geeft aan dat de informatie vanuit de reclassering altijd een verrijking is voor het beeld van
de gedetineerde en 37% vindt dat dit meestal het geval is. De reclassering geeft vaak meer inhoudelijke informatie,
waardoor een volledig beeld van de gedetineerde gecreëerd kan worden. “Je leest vanuit een ander perspectief de
verklaring van het gedrag van de gedetineerde en diens problematiek. Het zorgt voor meer achtergrondinformatie die de
gedetineerde vaak zelf niet zal vertellen, maar wel van belang kan zijn voor onder andere het opstellen van reintegratiedoelen in het D&R-plan”. Daarentegen geeft 33% van de respondenten aan dat de informatie vanuit de
reclassering slechts soms bijdraagt aan een verrijking van het beeld van de gedetineerde en volgens twee
respondenten is dit nooit het geval. Het werkdocument is veelal gevuld met informatie uit reclasseringsrapporten, die via
JD-online door de casemanagers in te zien zijn. Een respondent geeft aan dat hij/zij hierover geen oordeel kan vellen,
omdat vanuit de reclassering vaak de terugkoppeling komt dat er onvoldoende of te oude informatie beschikbaar is.
55
50
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0

49
43
37

2
Nooit

Soms

1
Meestal

Altijd

Niet van toepassing

Figuur 12. Resultaten vraag 5 DJI

6.

Wat is uw mening over de samenwerking en dialoog met de reclasseringswerker bij het samen duiden van
de informatie t.b.v. het bepalen of de bijdrage van de reclassering gewenst is bij het opstellen van het
D&R-plan (en wat deze bijdrage dan moet zijn)?

Het overgrote deel van de casemanagers is tevreden dan wel heel tevreden over de samenwerking en dialoog met de
reclasseringswerker bij het samen duiden van de informatie ten behoeve van het bepalen of de bijdrage van de
reclassering gewenst is bij het opstellen van het D&R-plan. De aanwezigheid van de reclasseringswerkers in de PI zorgt
voor korte lijnen en door de informatie-uitwisseling komt beter in beeld wat de beste oplossing in een casus is.
Daarnaast gaan 3RO en DJI eerder het gesprek aan over het plan van aanpak, waardoor beide partijen op één lijn
richting vervolg zitten. Wel geeft een deel van de casemanagers aan dat de samenwerking met betrekking tot het
opstellen van het D&R-plan nog verbeterd kan worden. In veel PI’s is pas recent gestart met de samenwerking,
waardoor ook deze processtap nog meer vorm moet krijgen. Vijftien casemanagers zijn ontevreden over de
samenwerking en dialoog met de reclasseringswerkers. Men is voornamelijk nog zoekend hoe de informatie met elkaar
geduid moet worden en wat DJI en 3RO hierin van elkaar mogen verwachten. Er is nog onduidelijkheid over welke
functie welke taken volbrengt en soms ontbreken er faciliteiten om de taken zorgvuldig uit te voeren. De informatie
wordt vaak wel gedeeld, maar vervolgens wordt hier geen vervolg aan gegeven. Tot slot geven zes respondenten aan
dat deze vraag voor hen niet van toepassing is. De samenwerking is volgens hen nog te kort om een oordeel te kunnen
vellen over deze vraag.

32

6

15

35

Heel ontevreden
Ontevreden
Tevreden
Heel tevreden
Niet van toepassing

76
Figuur 13. Resultaten vraag 6 DJI

Stap 3. Aanvullend onderzoek en advisering

Het doel van deze stap is het leveren van een actieve bijdrage van de reclassering door middel van aanvullende
analyse en/of advisering vanuit de reclassering bij het opstellen van het D&R-plan van de gedetineerde, indien
noodzakelijk. De bijdrage vanuit de reclassering kan zijn:
-

Een aanvullende analyse op beschikbare informatie van stap 2;

-

Een reclasseringsadvies bij het opstellen D&R-plan;

-

Deelname aan het eerste trajectgesprek (op basis van beschikbare informatie en/of op basis van een
aanvullende analyse of reclasseringsadvies).

7.

Indien de reclasseringswerker wordt betrokken bij het opstellen van het D&R-plan: In hoeverre draagt de
geleverde bijdrage van de reclasseringswerker bij aan het opstellen van het D&R-plan?

Het merendeel van de casemanagers vindt dat de geleverde bijdrage van de reclasseringswerker vaak (37%) of zelfs
heel vaak (19%) bijdraagt aan het opstellen van het D&R-plan. Er wordt met name gewezen op de informatie die volgt
uit de screening van de reclassering en mede op basis daarvan wordt het traject en het D&R-plan vormgegeven.
Daarnaast geven 37 casemanagers (28%) aan dat de geleverde bijdrage van de reclasseringswerker soms bijdraagt
aan opstellen van het D&R-plan en volgens acht (6%) casemanager is dit nooit het geval. Voor dertien casemanagers is
deze vraag niet van toepassing, omdat zij hier nog niet mee te maken hebben gehad.
60
49

50

Nooit
37

40

30

Vaak

25

Heel vaak

20
10

Soms

13
8

Niet van toepassing

0
Figuur 14. Resultaten vraag 7 DJI

33

8.

Indien de reclasseringswerker wordt betrokken bij het opstellen van het D&R-plan: In hoeverre bent u
tevreden over de samenwerking met de reclasseringswerker bij het opstellen van het D&R-plan?

Over het algemeen zijn de casemanagers tevreden dan wel heel tevreden. De samenwerking is een aanvulling op het
D&R-plan en het is fijn om hierin samen op te trekken. De communicatie met 3RO is goed en de reclasseringswerkers
zijn goed benaderbaar. Een aantal casemanagers geeft aan dat de samenwerking nog meer vorm moet krijgen bij het
opstellen van het D&R-plan, bijvoorbeeld door de reclasseringswerker vaker aan te laten sluiten bij het trajectgesprek.
Sommige casemanagers vinden de algemene samenwerking goed, maar zij zijn van mening dat er voor de reclassering
geen rol is in het opstellen van het D&R-plan. De reclassering schrijft een advies en dit neemt de casemanager mee in
het plan, aldus deze respondenten. Drie casemanagers zijn ontevreden over de samenwerking in het kader van het
opstellen van het D&R-plan. Hiervan geeft een casemanager aan dat er na ontvangst van het D&R-adviesrapport vrij
weinig samenwerking meer is wat betreft het opstellen van het D&R-plan. Een andere casemanager geeft aan het
ontbreken van een gezamenlijk systeem deze samenwerking belemmert. Het zou helpen als de reclasseringswerkers
ook in Tulpselectie kunnen werken en daar hun rapportages in kunnen zetten. Tot slot is deze vraag voor 21
casemanagers niet van toepassing, dit is bij hen nog niet aan de orde geweest. Wel wekken de antwoorden de
suggestie dat een deel van deze casemanagers nog geen duidelijk beeld heeft van deze stap in het werkproces. Ze
spreken enkel over het opvragen van D&R-adviesrapporten, terwijl de bijdrage van de reclassering in het kader van
‘Samen starten’ breder is dan dat.

70

70
60

Heel ontevreden

50

Ontevreden

38

40

Tevreden

30

21

20
10

Heel tevreden
Niet van toepassing

3

0
Figuur 15. Resultaten vraag 8 DJI

Stap 4. Reclasseringsinzet t.b.v. uitvoering D&R-plan en wettelijke taken

Deze stap is gericht op begeleiding en advisering tijdens detentie (na vier weken/ eerste trajectgesprek) t.b.v. een
aantal specifieke groepen gedetineerden.

9.

Kunt u een korte beschrijving geven van uw ervaringen met de reclasseringsinzet ten behoeve van
begeleiding en advisering tijdens detentie?

Nog niet alle PI’s komen aan deze stap toe en kunnen hun ervaringen met betrekking tot deze stap dus nog niet delen.
Wanneer men wel aan deze stap toekomt stelt men dat met name de korte lijnen, die door de samenwerking zijn
geïntensiveerd, zeer waardevol zijn. Hierdoor kan in het traject van de gedetineerde snel met elkaar geschakeld worden
en daar waar nodig snel acties worden uitgezet. De reclasseringswerkers denken mee in de mogelijkheden die binnen
detentie geboden kunnen worden. Zo weten casemanagers nu meer over de werkwijze van de reclassering en hebben
zij meer informatie over welke mogelijkheden er zijn met betrekking tot het volgen van trainingen en interventies van de
reclassering. Dit alles zorgt uiteindelijk voor meer perspectief voor de gedetineerden.

34

Sommige casemanagers geven aan dat de reclassering voornamelijk een adviserende rol en minder een begeleidende
rol heeft, omdat ze slechts betrokken worden ten tijde van een opdracht. Reclasseringsinzet gedurende detentie bestaat
dan ook veelal uit het inzetten van losse acties.

Slotvragen

10. Hoe tevreden bent u over de samenwerking met de reclassering door het uitvoeren van het werkproces
‘Samen starten’?

Het gemiddelde rapportcijfer is een 6,9. De casemanagers die wat kritischer zijn over de samenwerking geven onder
andere aan dat het werkdocument en de informatie die de reclassering deelt overbodig is, omdat zij dit zelf al in JDonline kunnen opzoeken. Ook geeft iemand aan dat de bereidwilligheid van beide partijen er wel is, maar dat de
uitwerking van het project in de PI nog niet optimaal is. Redenen hiervoor zijn onder andere het gebrek aan faciliteiten
en onduidelijkheden over het proces en rolverdeling. Het overgrote deel van de casemanagers is overwegend tevreden
over de samenwerking met de reclassering in het kader van ‘Samen starten’. De aanwezigheid van de reclassering in
de PI zorgt voor korte lijnen, waardoor er snel overleg en afstemming mogelijk is. Maar omdat de samenwerking in het
kader van ‘Samen starten’ nog relatief nieuw is, moet de samenwerking nog meer vorm krijgen. Dit proces is nog in
ontwikkeling. Men is nog zoekende naar de precieze invulling van het werkproces. Daarnaast kan de samenwerking
geoptimaliseerd worden als reclasseringswerkers toegang krijgen in Tulpselectie.
49

50
40

35

30
20

13

10

4

4

3

4

14

11
2

0
1

2

5

6

7

8

9

10

Figuur 16. Resultaten vraag 10 DJI
11. Stelling: de fysieke aanwezigheid van de reclasseringswerker in de PI zorgt voor de continuïteit in het
traject van de gedetineerde

Het overgrote deel van de reclasseringswerkers is het helemaal eens (45) dan wel eens (75) met bovenstaande stelling.
De lijnen zijn korter, waardoor er snel geschakeld kan worden. De casemanager heeft snel de informatie die hij/zij nodig
heeft, zoals betrokkenen bij een v.i.-advies, tot zijn/haar beschikking. Daarnaast denkt de reclassering mee in het traject
en kan snel contact leggen met bepaalde instanties buiten. Door de korte lijnen ontstaat er een beter en realistisch plan,
omdat snelle en directe informatie-uitwisseling kan plaatsvinden wat uiteindelijk zorgt voor meer continuïteit in het
traject. Ook de gedetineerden kunnen sneller in contact komen met de reclassering als zij bijvoorbeeld een hulpvraag
hebben. Voor hen is het daarnaast prettig om een vast aanspreekpunt van de reclassering te hebben. Wanneer er geen
tot weinig wisselingen zijn in contactpersonen, bevordert dit de voortgang van het traject. Een klein deel van de
casemanagers zijn het helemaal oneens (3) of oneens (9) met de stelling. Volgens hen zijn er wel korte lijnen ontstaan
door de aanwezigheid van de reclassering in de PI, maar dragen deze korte lijnen nog niet bij aan meer continuïteit in
het traject van de gedetineerde. Continuïteit zou volgens hen bevorderd kunnen worden door reclasseringswerkers te
koppelen aan gedetineerden.

35

75

80
70
60

45

50

Oneens

40

Mee eens

30

Helemaal mee eens

20
10

Helemaal mee oneens

9
3

0
Figuur 17. Resultaten vraag 11 DJI
12. Welke positieve ervaringen heeft u met de samenwerking met de reclassering bij de uitvoering van het
werkproces ‘Samen starten’?

De grootste meerwaarde wordt gezien in de kortere lijnen die zijn ontstaan tussen casemanager en
reclasseringswerker. Er kan gemakkelijk geschakeld worden en mede daardoor ontstaat een duidelijk beeld van de
gedetineerde. Ook de extra informatie die zij ontvangen vanuit de reclassering draagt hieraan bij en is van toegevoegde
waarde voor het D&R-plan. Daarnaast krijgt men een kijkje in elkaars werkveld, waardoor casemanagers een steeds
beter beeld krijgen van wat het reclasseringswerk nu inhoudt en waar zij hun voor in kunnen schakelen. Tot slot verloopt
de begeleiding en advisering ten behoeve van het vervolgtraject beter, waardoor het traject van binnen naar buiten
beter op elkaar aansluit.

13. Wat zijn voor u knelpunten in de samenwerking met de reclassering bij de uitvoering van het werkproces?

Een aantal casemanagers geeft aan soms nog zoekend te zijn in de precieze uitvoering van het werkproces in de
praktijk. Men weet soms nog niet exact wat de afspraken nu zijn en wat zij van de reclasseringswerkers mogen
verwachten. Daarnaast wordt het gemis van een systeem waarin gezamenlijk gewerkt kan worden regelmatig genoemd.
Ook het gebrek aan faciliteiten, zoals een degelijke werkplek voor zowel casemanager als reclasseringswerker, is een
knelpunt dat vaker terugkomt. Casemanagers geven bovendien aan dat reclasseringswerkers binnen eenzelfde PI de
stappen in het werkproces niet altijd op de zelfde manier uitvoeren. Bijvoorbeeld, de ene reclasseringswerker geeft wel
terugkoppeling als de gedetineerde niet bekend is en de andere reclasseringswerker doet dit niet. Ook is er binnen de
reclassering niet altijd een eenduidig beeld over wanneer informatie nog relevant is om te delen. Dergelijke afspraken
moeten intern nog beter gecommuniceerd worden. Een ander belangrijk knelpunt ziet op de tijdsinspanning voor DJI.
3RO heeft per medewerker uren voor het project gekregen, bij DJI moet ‘Samen starten’ aansluiten op de reguliere
werkzaamheden. Echter hebben casemanagers naast de samenwerking met 3RO ook vele andere taken/afspraken,
waardoor zij minder tijd beschikbaar hebben voor ‘Samen starten’ dan reclasseringswerkers. Tot slot geeft men aan dat
het werkproces veel administratie met zich meebrengt.

36

B. Uitwerking vragenlijst 3RO
De vragenlijst is eind februari 2023 uitgezet.

Algemene informatie

1.

In welke PI heeft u ervaring opgedaan met het werkproces?

PI Zwolle
PI Zuid-Oost locatie Ter Peel
PI Zuid-Oost locatie Roermond
PI Vught
PI Veenhuizen locatie Norgerhaven
PI Veenhuizen locatie Esserheem
PI Utrecht locatie Nieuwersluis
PI Sittard
PI Rotterdam locatie Hoogvliet
PI Rotterdam locatie de Schie
PI Nieuwegein
PI Middelburg
PI Lelystad
PI Leeuwaarden
PI Krimpen aan den Ijssel
PI Heerhugowaard
PI Haaglanden
PI Grave
PI Dordrecht
PI Arnhem
PI Alphen aan den Rijn
PI Almelo
PI Achterhoek (Zutphen)
Justitieel Complex Zaanstad
Justitieel Complex Schiphol
Detentiecentrum Rotterdam

7
3
3
6
5
5
3
7
2
1

3
3
3
5
5
4
3
4
3
4
8
3
7
4
4
1
0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Figuur 18. Resultaten vraag 1 3RO
Bekendheid met de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’

2.

In hoeverre zijn de afspraken in het werkproces ‘Samen starten’ duidelijk?

Het merendeel van de reclasseringswerkers geeft aan dat de afspraken in het werkproces ‘Samen starten’ duidelijk
(66%) of zelfs zeer duidelijk (13%) zijn. De afspraken worden over het algemeen als duidelijk ervaren, maar in de
praktijk moet de samenwerking nog verder vorm krijgen. 17% geeft aan dat de afspraken onduidelijk zijn en vier
respondenten geven aan dat de afspraken in het werkproces ‘Samen starten’ zeer onduidelijk zijn. Afspraken worden
interpretabel bevonden en men vindt de afspraken niet concreet genoeg. Daarnaast is men nog zoekende naar een
modus hoe de reclassering te werk moet gaan en welke mogelijkheden er zijn. Tot slot is er onduidelijkheid over de
taakverdeling tussen DJI en 3RO. Er is onvoldoende duidelijk welke partij verantwoordelijk is per taak.

37

80

70

70
60

Zeer onduidelijk

50

Onduidelijk

40

Duidelijk

30

18

20
10

14

Zeer duidelijk

4

0
Figuur 19. Resultaten vraag 2 3RO
Mate waarin de samenwerkingsafspraken t.a.v. ‘Samen starten’ worden nageleefd

De volgende vragen hebben betrekking op de verschillende stappen in het werkproces ‘Samen starten’. Het
werkproces start op het moment dat er vanuit de PI een signaal naar reclassering gaat met het bericht dat er een
nieuwe insluiting is, waarna de volgende stappen volgen:
Stap 1. Beoordeling mate van bekendheid bij 3R0
Stap 2. Delen en duiden beschikbare informatie
Stap 3. Actieve bijdrage reclassering bij opstellen concept D&R-plan
Stap 4: Reclasseringsinzet t.b.v. uitvoering D&R-plan en wettelijke taken

Stap 1. Beoordeling mate van bekendheid bij 3RO

In deze stap stelt de reclasseringswerker op basis van het signaal van DJI vast of en in welke mate de
gedetineerde bekend is bij de reclassering. Vervolgens beoordeelt de reclasseringswerker of deze bekendheid
directe aanleiding is om informatie te delen met de casemanager. In deze stap wordt dus beoordeeld óf er
informatie gedeeld gaat worden.

3.

In hoeverre lukt het u goed om op basis van het ontvangen signaal te bepalen in welke mate de
gedetineerde bekend is bij de reclassering, zodat u kan bepalen óf er informatie met de casemanager
gedeeld kan worden?

Het overgrote deel van de reclasseringswerkers geeft aan dat het heel goed (63%) of goed (32%) lukt om te bepalen in
welke mate de gedetineerde bekend is bij de reclassering. Slechts 5% heeft de optie matig geantwoord.
Reclasseringswerkers vertellen dat op basis van het gesprek met de cliënt en de informatie uit het systeem van 3RO,
namelijk IRIS, de visie van de reclassering gedeeld wordt met de casemanager. Indien het lastig wordt bevonden wordt
voornamelijk genoemd dat casemanagers al veel informatie uit JD online kunnen halen, dus beschikken over
reclasseringsrapporten. Welke informatie is dan relevant om te delen? Welke informatie is nieuw en wanneer is
informatie niet meer actueel?

38

80

67

70
60

Slecht

50

Matig

34

40

Goed

30

Heel goed

20
5

10
0

Figuur 20. Resultaten vraag 3 3RO

Stap 2. Delen en duiden beschikbare informatie

In deze stap wordt beoordeeld welke informatie gedeeld gaat worden. Deze stap bestaat uit twee onderdelen:
1.

Ophalen en analyseren informatie die bekend is bij de reclassering: bepalen welke informatie relevant is om
te delen;

2.

Uitwisselen en duiden van informatie in de samenwerking tussen reclasseringswerker en casemanager:
verrijken van het beeld van gedetineerde en gezamenlijk bepalen of een actieve rol van de reclassering bij
het opstellen van het D&R-plan gewenst is en hoe deze rol wordt ingevuld.

4.

In hoeverre is het duidelijk welke informatie over de gedetineerde relevant is om te delen met de
casemanager?

Reclasseringswerkers geven aan over het algemeen geen moeite te hebben met het bepalen van welke informatie
relevant is om te delen met de casemanagers. 55% van de respondenten geeft dat dit duidelijk is en 29% vindt dit zelfs
zeer duidelijk. De focus van informatie die relevant wordt gevonden om te delen met de casemanager, ligt voornamelijk
op het recidiverisico en de criminogene factoren. Een minderheid (16%) geeft aan het onduidelijk te vinden wanneer
informatie relevant is om te delen met de casemanager. Een van de redenen die hiervoor wordt gegeven vanuit JC
Schiphol is dat gedetineerden kort verblijven, waardoor het lastig in te schatten is welke informatie relevant is.
Daarnaast wordt benoemd dat casemanagers al over veel informatie beschikken omdat ze in JD online informatie
kunnen opzoeken.

17
31
Zeer onduidelijk
Onduidelijk
Duidelijk
Zeer duidelijk

58
Figuur 21. Resultaten vraag 4 3RO

39

5.

In hoeverre bent u van mening dat de informatie die u verstrekt aan DJI een verrijking is voor het beeld
over de gedetineerde?

Reclasseringswerkers vinden het een verrijking wanneer er veel informatie over de gedetineerde bekend is en de
reclasseringswerker de kern kan samenvatten voor de casemanager. De perspectieven van zowel een
reclasseringswerker als casemanager vullen elkaar aan in deze stap van het werkproces. Het merendeel van de
reclasseringswerkers is het hier mee eens (46%) of helemaal mee eens (33%). Een minderheid is het oneens (18%) of
zelfs helemaal mee oneens (2%). Men geeft aan dat er geen terugkoppeling ontvangen wordt vanuit de casemanagers
of dat DJI slechts behoefte heeft aan contactgegevens van betrokken reclasseringswerker.

60
49

50

Helemaal mee oneens

40

35

Mee oneens

30

Mee eens
19

20

Helemaal mee eens
Niet van toepassing

10

2

1

0
Figuur 22. Resultaten vraag 5 3RO
6.

Wat is uw mening over de samenwerking en dialoog met de casemanager bij het samen duiden van de
informatie t.b.v. het bepalen of de bijdrage van de reclassering gewenst is bij het opstellen van het D&Rplan (en wat deze bijdrage dan moet zijn)?

De meningen zijn verdeeld als het gaat over de samenwerking met de casemanagers bij het samen duiden van de
informatie ten behoeve van het verrijken van het beeld van de gedetineerde. 12% van de respondenten is heel tevreden
en 38% is tevreden over de samenwerking. Daar tegenover staat dat 35% van de respondenten ontevreden is en 7%
zelfs heel ontevreden. De samenwerking is met name ontstaan door korte lijntjes die gecreëerd zijn door de
aanwezigheid van 3RO in de PI. Men is voornamelijk ontevreden over het feit dat ze geen terugkoppeling ontvangen
vanuit de casemanagers. Mogelijke redenen die hiervoor genoemd worden zijn de hoge werkdruk bij casemanagers en
het ontbreken van de noodzaak bij casemanagers tot het inzetten van reclassering. Als verbeterpunt wordt genoemd
dat er heldere afspraken gemaakt dienen te worden over de rolverdeling.
9

7

13
Heel ontevreden
Ontevreden
37

Tevreden
Heel tevreden
Niet van toepassing

40
Figuur 23. Resultaten vraag 6 3RO

40

Stap 3. Aanvullend onderzoek en analyse

Het doel van deze stap is het leveren van een actieve bijdrage door middel van aanvullende analyse en/of
advisering vanuit de reclassering bij het opstellen van het D&R-plan van de gedetineerde, indien noodzakelijk.

7.

Indien u betrokken wordt bij het opstellen van het D&R-plan: In hoeverre bent u van mening dat u kunt
bijdragen aan het kunnen opstellen van het D&R-plan?

Bijna een kwart van de respondenten geeft aan dat deze vraag niet van toepassing is. Voor de respondenten die deze
vraag wel kunnen beantwoorden geeft het merendeel geeft aan vaak (31%) of heel vaak (23%) een bijdrage te kunnen
leveren aan het opstellen van een D&R plan. Het perspectief vanuit 3RO wordt als meerwaarde gezien voor de kwaliteit
van het D&R plan. Daarnaast wordt ook het feit dat er meerdere ketenpartners betrokken worden bij het opstellen van
het D&R plan als meerwaarde gezien. Er wordt aangegeven dat reclassering voornamelijk een bijdrage levert als een
gedetineerde is afgestraft. Ook wordt benadrukt dat het leveren van een bijdrage nog in ontwikkeling is. Een minderheid
van de reclasseringswerkers geeft aan slechts soms een bijdrage te kunnen leveren (16%) of zelfs nooit een bijdrage te
kunnen leveren (6%). 3RO wordt in JC Schiphol en PI Zutphen bijvoorbeeld niet betrokken bij het opstellen van een
D&R-plan of het werkproces ‘Samen starten’ stagneert na stap 2.
6
26

17
Nooit
Soms
Vaak
Heel vaak
Niet van toepassing

24

33

Figuur 24. Resultaten vraag 7 3RO
8.

Indien u betrokken wordt bij het opstellen van het D&R-plan: In hoeverre bent u tevreden over de
samenwerking met de casemanager bij het opstellen van het D&R-plan?

Het overgrote deel van de reclasseringswerkers is tevreden (28%) dan wel heel tevreden (24%) over de samenwerking
met de casemanagers bij het opstellen van het D&R-plan. Vervolgens de respondenten wordt in de samenwerking
relevante informatie gedeeld en weten de casemanagers de reclasseringswerkers steeds beter te vinden. De onderlinge
verhoudingen zijn goed en er is sprake van wederzijds vertrouwen. Wel ziet de samenwerking vaak nog enkel op het
aanleveren van informatie, er mag nog meer ruimte komen voor dialoog. Daarnaast geeft een respondent aan dat de
samenwerking in relatie tot het opstellen van het D&R-plan met name betrekking heeft op het opstellen van een D&Radviesrapport vanuit de reclassering. Zonder zo’n adviesrapport levert de reclassering nog geen bijdrage aan het
opstellen van de D&R-plan in de desbetreffende PI. Slechts 5% van de respondenten is ontevreden over de
samenwerking. Volgens een respondent is er in het kader van ‘Samen starten’ nog geen sprake van samenwerking bij
het opstellen van het D&R-plan, omdat er via de officiële weg een D&R-adviesrapport moeten komen. Dat gebeurt pas
vaak als iemand afgestraft is en op dat moment vraagt de casemanager pas aan de reclassering om mee te denken.

41

Tot slot geeft 34% van de respondenten aan dat deze vraag op hen niet van toepassing is. Volgens hen moet dit nog
meer van de grond komen en is in hun PI nog geen sprake geweest van samenw
50
40
36

40
30

25

Heel ontevreden
Ontevreden
Tevreden

20

Heel tevreden

10

5

Niet van toepassing

0
Figuur 25. Resultaten vraag 8 3RO

Stap 4. Reclasseringsinzet t.b.v. uitvoering D&R-plan en wettelijke taken

Deze stap is gericht op begeleiding en advisering tijdens detentie (na vier weken/ eerste trajectgesprek) t.b.v. een
aantal specifieke groepen gedetineerden.

9.

Kunt u een korte beschrijving geven van uw ervaringen met de reclasseringsinzet ten behoeve van
begeleiding en advisering tijdens detentie bij het uitvoeren van het D&R-plan?

We hebben de reclasseringswerkers gevraagd naar een korte beschrijving van hun ervaringen met de
reclasseringsinzet ten behoeve van begeleiding en advisering tijdens detentie bij het uitvoeren va het D&R-plan.
Reclasseringswerkers uit meerdere PI’s geven aan weinig tot geen ervaring te hebben. J

Zaanstad geeft aan dat door

‘Samen starten’ informatie gedeeld kan worden waardoor een gerichter plan van aanpak opgesteld kan worden.
Daarnaast gaat in PI Alphen aan de Rijn het adviseren sneller dan voorheen. Ook denken zij mee in casussen en
worden verschillende trajecten al opgestart in detentie. Er wordt echter ook benoemd dat werkzaamheden bestaan uit
het opmaken van een reclasseringsrapportage in plaats van werkzaamheden die horen bij ‘Samen starten’. Het
algemene beeld lijkt te zijn dat er sprake is van wisselende ervaringen in de samenwerking tussen reclasseringswerkers
en casemanagers.

Slotvragen
10. Hoe tevreden bent u over de samenwerking met de casemanager door het uitvoeren van het werkproces
‘Samen starten’?

Het gemiddelde rapportcijfer is een 6.4. De reclasseringswerkers geven aan dat de samenwerking als waardevol wordt
ervaren en de aanwezigheid van 3RO in de PI van belang is. Ze stellen echter dat de samenwerking in het kader van
het werkproces ‘Samen starten’ in veel PI’s zich nog bevindt in de beginfase. e meeste meerwaarde wordt gezien in
het gesprek met de cliënt. Ondanks dat de casemanagers bereidwillig zijn, constateren de reclasseringswerkers dat zij
minder goed op de hoogte zijn van het werkproces en dat men nog zoekende is naar hoe gebruik gemaakt kan worden
van elkaars expertise. e samenwerking in het kader van het werkproces ‘Samen starten’ heeft een lange aanloop
nodig en is nog aan het opbouwen, aldus de reclasseringswerkers.

42

30

25
25

21

22

21

20
15
8

10
5

3

3

2

2

3

4

1

0
1

5

6

7

8

9

10

Figuur 26. Resultaten vraag 10 3RO
11. Stelling: de fysieke aanwezigheid van de reclasseringswerker in de PI zorgt voor de continuïteit in het
traject van de gedetineerde

Het overgrote deel van de reclasseringswerkers is het helemaal eens (28) dan wel eens (67) met bovenstaande stelling.
Zij stellen dat met name de korte lijnen die ontstaan door de aanwezigheid van de reclassering in de PI als meerwaarde
wordt gezien voor de continuïteit in het traject van de gedetineerde. Door deze korte lijnen weten casemanager en
reclasseringswerker elkaar sneller en beter te vinden. De fysieke aanwezigheid nodigt uit om met elkaar over diverse
vraagstukken te sparren, waarin beide partijen elkaar versterken. Daarnaast geven de respondenten aan dat een kader
na detentie eerder en sneller kan worden voorbereid, bijvoorbeeld door het opstarten van toezicht, zorg dragen voor
een verblijfsplek na detentie en iemand aanmelden voor behandeling. De trajecten van binnen naar buiten verlopen
beter. Ook geven diverse reclasseringswerkers aan dat hun aanwezigheid in de PI van meerwaarde is voor de
gedetineerden. Doordat zij fysiek op de afdeling aanwezig zijn, kunnen gedetineerden hen laagdrempelig en in persoon
vragen stellen. Ook is het voor de reclasseringswerkers zelf eenvoudiger om gedetineerden te bereiken en te volgen
gedurende detentie. Een klein deel van de casemanagers is het oneens (9) of zelfs helemaal oneens (2) met de stelling.
Dit komt onder andere doordat de desbetreffende reclasseringswerkers niet in de buurt van de casemanagers zitten.
Hierdoor zijn zij minder zichtbaar, waardoor casemanagers slechts zelden bij hen aankloppen voor inhoudelijke vragen.
Daarnaast is de samenwerking in sommige PI's nog in een te vroeg stadium, waardoor de aanwezigheid van de
reclassering op dit moment nog niet bijdraagt aan continuïteit van het traject van de gedetineerde.

80
67

70
60

Helemaal mee oneens

50

Oneens

40

28

30

Helemaal mee eens

20
10

Mee eens

9
2

0
Figuur 27. Resultaten vraag 11 3RO
14. Welke positieve ervaringen heeft u met de samenwerking met de casemanagers bij de uitvoering van het
werkproces ‘Samen starten’?
e samenwerking in het kader van ‘Samen starten’ zorgt voor korte lijntjes tussen casemanagers en
reclasseringswerkers. Doordat de reclassering nu in de PI werkzaam is, worden reclasseringswerkers sneller betrokken
bij het detentietraject van de gedetineerde. Men is beter op de hoogte van elkaars expertise en de zichtbaarheid van de

43

reclassering is toegenomen. Casemanagers en reclasseringswerker zorgen samen voor een gedegen D&R-plan en
zorgen voor een goede uitstroom van de gedetineerde. Er dient een kanttekening gemaakt te worden dat het contact
tussen reclasseringswerkers en casemanagers verbeterd is, maar dat er niet altijd sprake is van een samenwerking in
het kader van ‘Samen starten’.

15. Wat zijn voor u knelpunten in de samenwerking met de casemanagers bij de uitvoering van het
werkproces?
Er wordt meerwaarde gezien in de samenwerking, maar de samenwerking in het kader van ‘Samen starten’ is in veel
PI’s nog in ontwikkeling. Reclasseringswerkers geven aan dat er onduidelijkheid heerst bij casemanagers omtrent de
taakafbakening in het werkproces ‘Samen starten’. aarnaast is de werkdruk bij casemanagers hoog, waardoor de
samenwerking niet altijd prioriteit heeft. De hoge werkdruk zorgt er daarnaast voor dat casemanagers niet altijd de
ruimte hebben voor een goede terugkoppeling van informatie aan de reclasseringswerkers. Ook wordt het
werkdocument niet overal als efficiënt ervaren. Respondenten geven aan dat de vragen in het werkdocument niet
relevant of onduidelijk zijn. In het merendeel van de PI’s is de screeningsfase goed geïmplementeerd, maar stagneert
de samenwerking na stap 2. Ook worden er enkele praktische knelpunten genoemd, zoals het gebrek aan werkplekken
in de PI voor reclasseringswerkers en het feit dat reclasseringswerkers niet in alle PI’s al toegang hebben tot de
systemen van DJI.

44