Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 785

Regels ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme in de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet
ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme BES)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Algemeen
§ 1. Inleiding
Dit wetsvoorstel regelt de preventie van witwassen en financieren van
terrorisme in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(hierna: de openbare lichamen), en strekt ter vervanging van de volgende
wetten die sinds 10 oktober 2010 voor de openbare lichamen gelden: de
Wet grensoverschrijdende geldtransporten BES (Wgg BES), de Wet
identificatie bij dienstverlening BES (Wid BES) en de Wet melding
ongebruikelijke transacties BES (Wet MOT BES). Deze wetten worden
gebundeld in één Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme BES (Wwft BES).
De aanpak van witwassen is van groot belang voor een effectieve
bestrijding van allerlei vormen van ernstige criminaliteit. Het versluieren
van de criminele herkomst van opbrengsten van misdrijven stelt daders
van deze misdrijven immers in staat om buiten het bereik van opsporingsinstanties te blijven en ongestoord van het vergaarde vermogen te
genieten. Het opgebouwde vermogen biedt hen tevens de gelegenheid
om posities te verwerven in bonafide ondernemingen en om in landen
waar de rechtsstaat onvoldoende is ontwikkeld, het gezag van de overheid
te ondermijnen. Het is daarom cruciaal dat de kanalen waarlangs het
witwasproces zich kan voltrekken worden beschermd tegen misbruik voor
criminele doeleinden. Dit geschiedt door het creëren van transparantie in
het financiële stelsel, het verrichten van gedegen cliëntenonderzoek en
het melden van ongebruikelijke transacties.
Dit wetsvoorstel maakt met het wetsvoorstel voor de Wet financiële
markten BES (Wfm BES), dat gelijktijdig aan de Tweede Kamer wordt
aangeboden, deel uit van het eerder aangekondigde eindmodel voor de
regulering van de financiële markten in de openbare lichamen.1

1

Kamerstukken II, 2009/10, 31 959, nr. 10,
p. 13.

kst-32785-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Het wetsvoorstel is ter consultatie voorgelegd aan de Nederlandsche Bank
(DNB), de Autoriteit Financiële Markten, Belastingdienst Holland-Midden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

1

de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten en aan marktpartijen in de
BES, Curaçao en Sint Maarten. Paragraaf 4 gaat in op de ontvangen
reacties.
§ 2. Achtergronden van het wetsvoorstel
a. staatkundige hervorming
Door de opneming van Bonaire, Sint Eustatius en Saba in het Nederlandse staatsbestel per 10 oktober 2010 zijn de Nederlandse ministers van
Financiën en Veiligheid en Justitie verantwoordelijk geworden voor de
preventie van witwassen en financieren van terrorisme op die eilanden.
Die gedeelde verantwoordelijkheid is tot uitdrukking gebracht bij de
grondslagen voor lagere regelgeving: voor zover beleidsinhoudelijk is
telkens bepaald dat die regelgeving wordt voorgedragen of opgesteld
door beide ministers.
De huidige wetgeving op dit terrein is reeds per transitie, bij gelegenheid
van omzetting naar Nederlands recht, op een aantal punten aangescherpt
met het oog op de internationale afspraken waaraan Nederland zich heeft
gecommitteerd, met name de aanbevelingen van de Financial Action Task
Force (FATF).1 Omwille van een level playingfield tussen de openbare
lichamen en Curaçao en Sint Maarten is daarbij zoveel mogelijk aangesloten bij de destijds in de Nederlandse Antillen in voorbereiding zijnde
wijzingswetgeving.
b. uitgangspunten
Voor wetgeving op het terrein van de preventie van witwassen en
financieren van terrorisme is uitgangspunt dat voldaan moet worden aan
internationale afspraken waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd,
met name de aanbevelingen van de FATF. Die aanbevelingen strekken
onder meer tot het verplicht stellen van cliëntenonderzoek en het melden
van ongebruikelijke transacties. In het Europese deel van Nederland wordt
voor de betreffende normen veelal aangesloten bij Europese regelgeving
ter zake, waaronder de Derde Witwasrichtlijn2. In verband met de status
van «Landen en gebieden overzee» (LGO) van de openbare lichamen is dit
in de voorgestelde wet niet verplicht.
Met het oog op de verwevenheid van vooral de financiële sector van de
openbare lichamen met Curaçao en Sint Maarten is bij dit voorstel waar
mogelijk aangesloten bij de (voorziene) wetgeving van die landen. Met
name is rekening gehouden met de landsverordeningen tot wijziging van
onderscheidenlijk de Landsverordening identificatie bij financiële
dienstverlening en de Landsverordening melding ongebruikelijke
transacties. Zo is de reikwijdte van de voorgestelde wet niet zoals in de
Wwft gedefinieerd aan de hand van dienstverleners, maar conform die
Caribische wetgeving aan de hand van diensten. Zodoende wordt in deze
wet gesproken van dienstverleners, waar in de Wwft de term instellingen
wordt gebruikt.

1
Kamerstukken II 2009/10, 31 959, nr. 7, blz.
83.
2
Richtlijn 2005/60/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot
voorkoming van het gebruik van het financiële
stelsel voor het witwassen van geld en de
financiering van terrorisme (PbEU L 309).

Voor bepaalde zaken die in Curaçao en Sint Maarten worden geregeld in
beleidsregels van de BNA voorziet dit voorstel voor de openbare lichamen
in regeling op het niveau van ministeriële regeling of algemene maatregel
van bestuur. Dit sluit aan bij de Nederlandse praktijk dat algemeen
verbindende voorschriften in formele regelgeving worden gesteld, en dat
beleidsregels van toezichtautoriteiten beperkt dienen te zijn tot invulling
van die voorschriften.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

2

De bundeling van bestaande integriteitswetgeving in één Wwft BES is
gebaseerd op dezelfde overwegingen die in het Europese deel van
Nederland ten grondslag lagen aan het samenvoegen van de Wet
identificatie dienstverlening en de Wet melding ongebruikelijke transacties
tot de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
(Wwft),1 kort gezegd overzichtelijkheid en bruikbaarheid. De regulering
van het grensoverschrijdend verkeer van liquide middelen is opgenomen
omdat de betreffende regels dezelfde doelstelling kennen. In Nederland is
die materie geregeld bij Europese verordening.2
c. tijdpad herziening wetgeving
Op grond van de Slotverklaring van oktober 2006 geldt dat Nederlandse
wetgeving geleidelijk wordt ingevoerd; uitgangspunt is dan ook een
periode van «legislatieve terughoudendheid» van vijf jaar. Evenwel kan op
bepaalde deelterreinen al aan een eindperspectief worden gewerkt. Bij de
parlementaire behandeling van de Invoeringswet openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba werd door de toenmalige staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in dat verband al op het
aangekondigde eindmodel voor regulering van de financiële markten
gewezen.3
Bij de keuze reeds betrekkelijk kort na transitie met dit voorstel te komen
hebben verscheidene overwegingen een rol gespeeld:
– De aanpassing bij transitie van met name de Wid BES en de Wet MOT
BES was, uit een oogpunt van beleidsneutrale omzetting, op hoofdlijnen beperkt tot aanscherpingen om te voldoen aan de FATFaanbevelingen. In dit voorstel is daarnaast invulling gegeven aan de
ruimte die de FATF-aanbevelingen bieden voor uitzonderingen,
bijvoorbeeld een verlicht regime van cliëntenonderzoek in bijzondere
gevallen.
– In vervolg op de bedoelde aanpassingen ter implementatie van
FATF-aanbevelingen is in dit voorstel voorzien in regels die voor een
effectieve regulering wenselijk worden geacht. Zo zijn met betrekking
tot trustsectoren aanvullende regels gesteld, ontleend aan de Regeling
integere bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren. Verder is voorzien
in de mogelijkheid van een risicogeoriënteerde benadering, die kort
gezegd inhoudt dat dienstverleners hun inspanningen kunnen
afstemmen op het risico van bepaalde dienstverlening.
– Dit voorstel versterkt de positie van de toezichtautoriteiten door
uitbreiding van het handhavingsinstrumentarium, zoals in paragraaf 3
toegelicht.
– De wetten die dit voorstel beoogt te bundelen en aan te passen, met
name de Wid BES en de Wet MOT BES, zijn weliswaar inhoudelijk bij
transitie inhoudelijk aangepast, maar naar vorm en opzet nog geënt op
de Nederlands Antilliaanse landsverordeningen waarop zij zijn
gebaseerd. De voorgestelde inrichting, langs de lijnen van de
Europees-Nederlandse Wwft, sluit beter aan bij de gestelde regels.
Verder kan een betere consistentie worden bereikt door verwijzing
naar de tegelijk met dit voorstel aangeboden voorgestelde Wfm.
d. afzonderlijke regeling voor de openbare lichamen
1

Kamerstukken II 2007/08, 31 238.
Verordening (EG) nr. 1889/2005 van het
Europees parlement en de Raad van 26 oktober 2005 betreffende de controle van liquide
middelen die de Gemeenschap binnenkomen
of verlaten (PbEU L 309).
3
Kamerstukken II 2009/10, 31 959, nr. 6, blz.
24.
2

Hoewel de hiervoor bedoelde internationale normen voor zowel de
openbare lichamen als het Europese deel van Nederland uitgangspunt
zijn, is uit praktische overwegingen niet gekozen voor integratie in de
Wwft, maar voor een aparte regeling voor de openbare lichamen. De
Wwft strekt mede ter implementatie van Europese richtlijnen, die in de
openbare lichamen niet van kracht zijn. Verder is in de Wwft vaak
verwezen naar Europees-Nederlandse regelgeving (bijvoorbeeld de Wft)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

3

en Europese richtlijnen (bijvoorbeeld de Derde Witwasrichtlijn1), die in de
openbare lichamen niet van toepassing zijn. Ten slotte zou voor de
openbare lichamen in elk geval moeten worden voorzien in een apart
bestuursrechtelijk kader, nu zij vallen onder de jurisdictie van het
Gemeenschappelijke Hof van Justitie en de Awb daar niet van toepassing
is. Zodoende zou integratie in de Wwft die wet onnodig complex maken.
§ 3. Het onderhavige wetsvoorstel
a. hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Het wetsvoorstel bestaat uit de volgende hoofdstukken:
1. Algemene bepalingen
2. Cliëntenonderzoek
3. Melden van ongebruikelijke transacties
4. Grensoverschrijdende geldtransporten
5. Handhaving
6. Strafbepalingen
7. Overgangs- en slotbepalingen
Hoofdstuk 2 correspondeert met de Wid BES, de Landsverordening
identificatie bij dienstverlening van de nieuwe landen, hoofdstuk 2 van de
Wwft, en enkele bepalingen van de (Europees-Nederlandse) Regeling
integere bedrijfsvoering trustkantoren. Hoofdstuk 3 is vergelijkbaar met de
Wet MOT BES, de Landsverordening melding ongebruikelijke transacties,
en hoofdstuk 3 van de Wwft.
De materie van hoofdstuk 4, grensoverschrijdende geldtransporten, is
thans geregeld in de Wet grensoverschrijdende geldtransporten BES, en
in de nieuwe landen in de Landsverordening aanmeldingsplicht van
grensoverschrijdende geldtransporten. In het Europese deel van
Nederland zijn grensoverschrijdende geldtransporten geregeld bij
Europese verordening2.
In hoofdstuk 5 is voor de handhaving van de verplichtingen inzake het
cliëntenonderzoek en de melding van ongebruikelijke transacties voorzien
in een handhavinginstrumentarium vergelijkbaar met dat van de Wwft en
de (herziene) Landsverordeningen ter zake.
Hoewel in dit wetsvoorstel het accent ligt op bestuurlijke handhaving van
de bij of krachtens de wet gestelde regels, is het wenselijk om in bepaalde
gevallen tevens in de mogelijkheid van strafrechtelijke vervolging te
voorzien. Met het oog hierop wordt in artikel 6.1 overtreding van een
aantal normen strafbaar gesteld. Daarbij is aangesloten bij de strafbaarstelling van overtreding van de Wwft en de Wtt zoals voorzien in de Wet
op de economische delicten.
De overgangsbepalingen in hoofdstuk 7 regelen de status van ontheffingen, aanwijzingen en bestuurlijke boetes op grond van de Wid BES en
de Wet MOT BES. Verder is voorzien in een regeling met betrekking tot
ingesteld bezwaar en beroep tegen een besluit op grond van die wetten.
Handelingen verricht ter nakoming van die wetten blijven geldig onder de
nieuwe wet, terwijl de toezichtautoriteiten onder de nieuwe wet tot drie
jaar na dato kunnen optreden tegen overtredingen van die wetten.

1
2

Zie hiervoor voetnoot 1, blz. 3.
Zie hiervoor voetnoot 2, blz. 2.

De Wet toezicht trustwezen BES (Wtt BES), hoewel in belangrijke mate
gericht op de preventie van witwassen en financieren van terrorisme,
wordt niet in de Wwft BES opgenomen. De Wtt BES wordt opgenomen in
de Wet financiële markten BES (Wfm BES). Zoals toegelicht in de memorie
van toelichting bij het betreffende wetsvoorstel hangt dit samen met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

4

structuur van de Wtt; voor het vergunningstelsel van de Wtt biedt de Wfm
BES een logisch kader.
In de context van de regulering van trustkantoren wordt gewezen op de
zogenoemde vestigingsplaatsfictie in (artikel 5.2 van) de Belastingwet BES
(Stb. 2010, 845), die voor het verlenen van trustdiensten relevant kan zijn.
Die fictie strekt tot ontmoediging van het aanhouden op de BES-eilanden
van rechtspersonen en doelvermogens die geen werkelijke binding
hebben met de BES-eilanden: deze vallen onder de werking van de in het
Europese deel van Nederland geldende vennootschapsbelasting en
dividendbelasting. In de Belastingwet BES zijn diverse criteria opgenomen
aan de hand waarvan kan worden bepaald of een lichaam voldoende
activiteiten op de BES-eilanden verricht. Voor trustkantoren zelf geldt dat
zij onder het fiscale regime van de openbare lichamen kunnen vallen als
zij ten minste drie gekwalificeerde, op de BES-eilanden woonachtige,
personen voltijds blijvend werk verschaffen én voor een periode van ten
minste 24 maanden een op de BES-eilanden gelegen onroerende zaak met
een waarde van ten minste USD 50 000 ter beschikking hebben en zich
daarin een eigen kantoor bevindt dat is voorzien van de in de financiële
sector gebruikelijke faciliteiten.
b. handhaving
Voor de goede werking van het toezicht is het van belang dat de toezichtautoriteiten over adequate bevoegdheden en een adequaat toezichtinstrumentarium beschikken. Dit wordt ook vereist in de FATF-aanbevelingen.
In de huidige Wid BES en Wet MOT BES is dit instrumentarium nog
weinig ontwikkeld. Voor het onderhavige wetsvoorstel is het uitgangspunt
dat de toezichtautoriteiten in de openbare lichamen over dezelfde
bevoegdheden en instrumenten moeten kunnen beschikken als zij in
Nederland hebben op grond van de Wwft, en over dezelfde bevoegdheden als de toezichtautoriteiten in Curaçao en Sint Maarten op grond van
de (herziene) Landsverordeningen ter zake. Het gaat onder andere om de
bevoegdheid inlichtingen in te winnen, boetes en dwangsommen op te
leggen en aanwijzingen te geven.
Voor de meeste bepalingen is verwezen naar bestuursrechtelijke
bepalingen van de Wfm BES Beide wetten voorzien in hetzelfde instrumentarium van onder meer aanwijzing, dwangsom en bestuurlijke boete.
De betreffende bepalingen in de Wfm BES zijn geënt op de Algemene wet
bestuursrecht.
§ 4. Gevolgen voor het bedrijfsleven
a. administratieve lasten
Administratieve lasten betreffen informatieverplichtingen naar de
overheid. Onder de Wwft betreft dit de melding van ongebruikelijke
transacties aan het daartoe aangewezen meldpunt, de Financial Intelligence Unit-Nederland. Veranderingen in de administratieve lasten zijn
moeilijk te kwantificeren, ook al omdat voor de openbare lichamen een
nulmeting ontbreekt. Evenwel is er van uit te gaan dat deze administratieve lasten in dit voorstel praktisch gelijk zijn aan de nu gebruikelijke
praktijk omdat de bedoelde meldplicht op hoofdlijnen gelijk is gebleven.
Over de aan het wetsvoorstel verbonden administratieve lasten heeft
overleg plaatsgevonden met het Adviescollege toetsing administratieve
lasten (Actal). Actal heeft besloten het voorstel voor deze wet niet te
selecteren voor een toets, gelet op het feit dat het voorstel slechts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

5

beperkte gevolgen heeft voor de administratieve lasten voor het bedrijfsleven en omdat (zo) goed (mogelijk) is getracht om de minst belastende
opties voor wat betreft de administratieve lasten te kiezen.
b. overige nalevingskosten
De overige nalevingskosten zijn de kosten die ondernemingen moeten
maken om aan de inhoudelijke eisen van de wet te voldoen. In dit voorstel
zijn dit met name kosten voor het identificeren van cliënten en het
bewaren van cliënt- en transactiegegevens. Hoewel de Wwft BES op dit
punt is aangescherpt met het oog op de FATF-aanbevelingen, zal ook hier
naar verwachting nauwelijks sprake zijn van een stijging van de kosten.
Kwantificering van de hierboven genoemde nalevingskosten is op dit
moment niet goed mogelijk. Dit hangt ten dele samen met het al
gememoreerde ontbreken van een nulmeting, en tevens met het feit dat
een groot deel van de regelgeving die tot nalevingskosten leidt of kan
leiden, pas bij algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling
wordt uitgewerkt. Kwantificering zal dan ook plaatsvinden in het kader
van de desbetreffende uitvoeringsregelingen.
§ 5. Consultatiereacties
Voor de preventie van witwassen en financieren van terrorisme in de
openbare lichamen is thans wetgeving van kracht die is gebaseerd op de
voorheen bestaande Nederlands-Antilliaanse landsverordeningen. Al in
een vroegtijdig stadium is onderkend dat het wenselijk zou zijn deze
wetgeving binnen een redelijke termijn te vervangen door meer permanente regelingen. In de zomer van 2009 is een consultatiedocument
opgesteld waarin de voornemens daartoe zijn neergelegd. Het document
bevat een schets op hoofdlijnen van het beoogde eindmodel en de
wijzigingen ten opzichte van de huidige wetgeving die noodzakelijk of
wenselijk zouden zijn.
Het consultatiedocument is uitgezet bij de representatieve organisaties
van marktpartijen in de (toenmalige) Nederlandse Antillen en bij de
Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten. De uitkomsten van deze
consultatieronde zijn meegenomen bij de voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel. Ook tijdens een in het voorjaar van 2010 in Curaçao
gehouden seminar is met genoemde marktpartijen en andere betrokkenen
van gedachten gewisseld over het toezicht in de openbare lichamen en de
toekomstige inrichting daarvan. In dit wetsvoorstel is zo goed mogelijk
rekening gehouden met de uitgewisselde opvattingen en de tot nu toe
opgedane kennis over integriteitsrisico’s in de openbare lichamen.
Het wetsvoorstel is, met de bijbehorende toelichting, ter consultatie
voorgelegd aan DNB, AFM en de Belastingdienst Holland-Midden als de
verantwoordelijke toezichtautoriteiten, aan de CBCS en aan representatieve organisaties van marktpartijen. Ook de bestuurscolleges zijn, in
overeenstemming met artikel 209, derde lid, van de Wet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, uitgenodigd commentaar te
geven op het wetsvoorstel. De ontvangen reacties hebben op een aantal
plaatsen aanleiding gegeven tot aanpassing of verduidelijking van deze
toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

6

ARTIKELSGEWIJS
Artikelen 1.1 en 1.2
Politiek prominente personen
De definitie van politiek prominente personen in artikel 1.1, zoals
uitgewerkt in artikel 1.2, is ontleend aan artikel 2 van Uitvoeringsrichtlijn
2006/70/EG van de Commissie.1 Op enkele plaatsen is omwille van de
duidelijkheid afgeweken van de Nederlandse vertaling van die richtlijn;
daarmee is geen inhoudelijke afwijking beoogd. Een verschil met Curaçao
en Sint Maarten is de beperking van de reikwijdte tot personen die een
prominente publieke functie tot hoogstens een jaar eerder bekleedden.
Deze beperking wordt gecompenseerd door de verplichting in artikel 2.10
tot het verrichten van nader onderzoek indien en naar gelang een zakelijke
relatie of transactie naar haar aard een hoger risico met zich brengt.
Dienst
De definitie van het begrip «dienst» bepaalt de reikwijdte van de wet op
het terrein van het cliëntenonderzoek en de melding van ongebruikelijke
transacties. In de huidige wetgeving, de Wid BES en de Wet MOT BES, is
dit begrip gedefinieerd aan de hand van een opsomming van diensten, uit
te breiden bij algemene maatregel van bestuur. Voorgesteld wordt deze
opsomming in een bijlage bij de wet op te nemen, en te voorzien dat deze
bijlage bij algemene maatregel van bestuur gewijzigd kan worden met
inachtneming van de voorhangprocedure opgenomen in artikel 1.1, derde
lid.
In deze opzet kan zo nodig snel worden ingespeeld op marktontwikkelingen in de openbare lichamen die nu nog niet zijn te voorzien. Daarbij
zal uitgangspunt zijn dat de reikwijdte van de wet in elk geval de
opsomming van diensten in de FATF-definities van «financiële instelling»
en «aangewezen niet-financiële ondernemingen en beroepsgroepen»
omvat.
Bijlage A bij dit wetsvoorstel komt inhoudelijk overeen met de
opsomming van diensten onder de huidige BES-wetgeving. In lijn met de
bedoelde FATF-definities is toegevoegd het optreden als elektronischgeldinstelling in de zin van het wetsvoorstel Wfm BES.
Financieren van terrorisme
De definitie van financieren van terrorisme correspondeert met de
definitie van dit begrip in de Wwft. Waar in de wetgeving van Curaçao en
Sint Maarten is verwezen naar het Internationaal Verdrag ter bestrijding
van de financiering van terrorisme (Trb. 2000, 12), kan hier worden
aangeknoopt bij de definitie van terroristisch misdrijf in artikel 84a van het
Wetboek van Strafrecht BES zoals per transitie ingevoerd bij gelegenheid
van omzetting naar Nederlands recht.
Toezichtautoriteit
1

Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie van
1 augustus 2006 tot vaststelling van uitvoeringsmaatregelen van Richtlijn 2005/60/EG van
het Europees Parlement en de Raad wat
betreft de definitie van politiek prominente
personen en wat betreft de technische criteria
voor vereenvoudigde klantenonderzoeksprocedures en voor vrijstellingen op grond van
occasionele of zeer beperkte financiële
activiteiten (PbEU L 214).

In de definitie van toezichtautoriteit wordt verwezen naar de minister van
Financiën en de bestuursorganen die door de ministers van Financiën en
Veiligheid en Justitie als zodanig zijn aangewezen. Zodoende is de
minister van Financiën de toezichtautoriteit, voor zover geen andere
bestuursorganen zijn aangewezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

7

Voor deze constructie is gekozen met het oog op het voornemen het
toezicht grotendeels te beleggen bij degenen die in het Europese deel van
Nederland toezien op de naleving van de Wwft. Voor bepaalde dienstverleners is dit de Belastingdienst Holland/Midden. Deze dienst heeft zelf
geen rechtspersoonlijkheid. Om die reden is ervoor gekozen – evenals in
het Europese deel van Nederland – de bevoegdheid tot het opleggen van
sancties in zoverre bij de minister van Financiën te laten. Deze kan die
bevoegdheid mandateren aan de controleambtenaren van de Belastingdienst Holland/Midden die in het Europese deel van Nederland beschikken
over soortgelijke bevoegdheden ten behoeve van de handhaving van de
Wwft.1
Transitrekening
Het begrip transitrekening houdt verband met de eisen die in artikel 2.11
worden gesteld aan correspondentbankrelaties. Voor de definitie van dit
begrip wordt een iets andere formulering voorgesteld dan thans
opgenomen in de Wwft. Zo wordt duidelijker tot uitdrukking gebracht dat
de eis van doorlopend toezicht op cliënten die rechtstreeks toegang
hebben tot transitrekeningen (artikel 2.11, onderdeel e) ziet op rekeningen
die door de buitenlandse kredietinstelling worden aangehouden bij de
kredietinstelling in de openbare lichamen en die door cliënten van de
buitenlandse instelling rechtstreeks kunnen worden gedebiteerd of
gecrediteerd.
Artikel 1.4
In artikel 1.4 is vastgelegd dat indien een advocaat of notaris werkzaamheden verricht betreffende de bepaling van de rechtspositie van een
cliënt, diens vertegenwoordiging en verdediging in rechte, het geven van
advies voor, tijdens en na een rechtsgeding of het geven van advies over
het instellen of vermijden van een rechtsgeding, deze niet gehouden is de
vereisten van de hoofdstukken 2 en 3 van dit voorstel toe te passen. Met
deze bepaling is beoogd zeker te stellen dat op zorgvuldige wijze rekening
wordt gehouden met de vertrouwenspositie die deze dienstverleners in
het maatschappelijk verkeer innemen. Aangezien belastingadviseurs soms
eveneens hun cliënt in rechte vertegenwoordigen bij fiscale procedures,
vallen ook deze onder deze uitzondering.
De uitzondering geldt voor zowel het identificeren van de cliënt, als het
melden van ongebruikelijke transacties. Het is immers onnodig gegevens
te verzamelen in gevallen waarin er niet gemeld behoeft te worden. De
zinsnede «bepaling van de rechtspositie van een cliënt» dient – zij het
restrictief – tegen de achtergrond van de bestaande geheimhoudingsbepalingen voor de advocaat en de (kandidaat-)notaris als volgt te worden
uitgelegd: er moet gelegenheid worden geboden om vast te stellen welke
dienstverlening van een (kandidaat-)notaris of advocaat dan wel de
belastingadviseur wordt verlangd. Voor de advocaat en belastingadviseur
is zulks van belang om te bepalen of de van hem verlangde dienst nu wel
of niet in verband met enig rechtsgeding wordt verzocht. Bij het notariaat
is een oriënterend moment nodig om zich ervan te vergewissen of in casu
de verzochte dienst voor de cliënt nu wel de meest voor de hand liggende
is.

1

Besluit van de Minister van Financiën van
27 november 2009 betreffende bekendmaking
mandaatverlening handhaving en sanctionering Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme (Stcrt. 2009, nr.
18645).

Teneinde adequaat te kunnen vast stellen om welke dienstverlening het
gaat, is in ieder geval een verkennend gesprek met de cliënt noodzakelijk
dat onder alle omstandigheden in vertrouwelijkheid plaatsvindt. Aldus
wordt gewaarborgd dat elke cliënt onbezwaard alle informatie naar voren
kan brengen die van belang is om te beoordelen of rechtshulp in verband
met enig rechtsgeding wordt verzocht dan wel diensten worden verlangd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

8

die al dan niet binnen de werkingssfeer van dit voorstel vallen. Dit initiële
gesprek zal voldoende zijn om inzicht te krijgen in de beweegredenen van
de cliënt. Voor zover nadien duidelijk wordt dat het gaat om werkzaamheden die geen verband houden met enig rechtsgeding, is sprake van
dienstverlening waarop de regels van dit voorstel van toepassing zijn. In
dat geval dient de advocaat, notaris of belastingadviseur de daadwerkelijke dienstverlening op te schorten totdat hij het cliëntenonderzoek
bedoeld in hoofdstuk 2 heeft verricht.
Artikel 1.5
De meldingsplicht is gebaseerd op het ongebruikelijke karakter van een
transactie. Het onderzoek dat het meldpunt vervolgens naar aanleiding
van de gemelde transactie verricht, bepaalt of de transactie als verdacht
wordt aangemerkt en ter kennis wordt gebracht van opsporingsinstanties.
In veel gevallen leidt het onderzoek van het meldpunt niet tot het verdacht
verklaren van de transactie. Dergelijke transacties blijven echter nog wel
voor een termijn van vijf jaren opgenomen in het databestand van het
meldpunt. Niet uitgesloten is immers dat er op later moment alsnog reden
ontstaat voor verdachtverklaring. Tot dat een dergelijke situatie zich
voordoet is er echter reden om aan te nemen dat het gaat om bonafide
transacties, zij het ongebruikelijk, maar niet verdacht. De bescherming van
de persoonlijke levenssfeer van bij de transacties betrokken personen
dient te worden gewaarborgd.
Artikel 1.5 bepaalt daarom dat een ieder die betrokken is bij de behandeling van ongebruikelijke transacties onderworpen is aan een geheimhoudingsplicht. De term «behoudens enig wettelijk voorschrift» is niet
opgenomen in deze bepaling. Hiermee wordt verduidelijkt dat belanghebbenden niet met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur BES
toegang tot gegevens bij het meldpunt kunnen verkrijgen. Zowel voor een
adequate preventie van witwassen en financieren van terrorisme, als voor
bescherming van de persoonlijke levenssfeer van personen betrokken bij
meldingen van ongebruikelijke transacties, is het van groot belang dat de
gegevens met betrekking tot de meldingen van ongebruikelijke transacties
geheim blijven.
In het tweede lid is voorzien dat de toezichtautoriteit, in afwijking van de
geheimhoudingsplicht, het meldpunt inlicht over feiten die kunnen duiden
op witwassen of financieren van terrorisme. Deze bepaling correspondeert met artikel 25 van de Wwft.
Het derde en vierde lid regelen de mogelijkheid ontheffing te verlenen aan
de personen die zijn belast met het toezicht op de naleving van hoofdstuk
4.
Artikel 1.6
Artikel 1.6 bepaalt dat dienstverleners die financiële ondernemingen zijn
in de zin van de Wet financiële markten BES voor hun bijkantoren of
dochterondernemingen in derde landen gelijkwaardige maatregelen
moeten treffen op het gebied van cliëntenonderzoek en het bewaren van
gegevens. Indien de wetgeving van het land van vestiging van het
bijkantoor of dochteronderneming hieraan in de weg staat, meldt de
dienstverlener dit aan de toezichtautoriteit zodat deze hier rekening mee
kan houden in zijn toezicht ten aanzien van de betreffende dienstverlener.
Daarnaast neemt de dienstverlener doeltreffende maatregelen om
witwassen of financieren van terrorisme te voorkomen. Deze bepaling
correspondeert met artikel 2, eerste lid, van de Wwft en FATF-aanbeveling
22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

9

Artikel 1.7
In artikel 1.7 is geregeld dat strijd met bij of krachtens deze wet gestelde
regels niet zondermeer leidt tot aantastbaarheid van een privaatrechtelijke
rechtshandeling van een dienstverlener. Het is immers onwenselijk dat in
die gevallen waar er gebreken zijn geconstateerd met betrekking tot de
vereisten van cliëntenonderzoek reeds gedane prestaties ongedaan
dienen te worden gemaakt. Hier is aangesloten bij de formulering van
artikel 36 Wwft.
Artikel 2.2
In de artikelen 2.2 en 2.3 worden de verplichtingen inzake het cliëntenonderzoek opgenomen, langs de lijnen van artikel 3 van de Wwft. Anders
dan in artikel 4 van de Landsverordening identificatie bij dienstverlening –
en voorheen in het Europese deel van Nederland in artikel 2, vierde lid,
van de Wet identificatie bij dienstverlening – is niet bepaald dat een
dienstverlener gebruik kan maken van de gegevens die hij bij een eerder
aan de cliënt verleende dienst heeft vastgesteld. Een dergelijke
voorziening is in deze wet niet nodig, nu op grond van artikel 2.3, eerste
lid, het cliëntenonderzoek slechts verplicht is bij het aangaan van een
zakelijke relatie en, indien geen sprake is van een zakelijke relatie, bij
incidentele transacties. Zodoende is een dienstverlener niet verplicht het
cliëntenonderzoek opnieuw te verrichten ten aanzien van een cliënt
waarmee hij reeds een zakelijke relatie heeft.
Artikel 2.2, tweede lid, onderdeel d, strekt ertoe dat de dienstverlener
periodiek toetst of de cliënt nog voldoet aan het risicoprofiel, zoals dat is
opgesteld bij aanvang van de dienstverlening (zie artikel 2.13). Dienstverleners kunnen immers alleen ongebruikelijke transacties opmerken als ze
een goed beeld hebben van de betreffende cliënt. Indien uit bepaalde
transacties blijkt dat de cliënt afwijkt van het profiel, dient de dienstverlener na te gaan welke risico’s dit oplevert.
In het derde lid van artikel 2.2 wordt bepaald dat bij algemene maatregel
van bestuur kan worden voorzien in de zogenoemde risicogeoriënteerde
benadering. Dit houdt in dat dienstverleners zelf een inschatting maken
van de risico’s die bepaalde cliënten of producten meebrengen en schept
de mogelijkheid de voor het cliëntenonderzoek noodzakelijke inspanningen en inzet van middelen af te stemmen op deze risico’s. Dit betekent
dat in de praktijk meer aandacht kan worden geschonken aan vormen van
dienstverlening en aan cliënten die een verhoogd risico op het terrein van
witwassen en financieren van terrorisme opleveren. Deze benadering
biedt zodoende mogelijkheden administratieve lasten te verlagen en de
effectiviteit van het cliëntenonderzoek te vergroten, maar vergt ook inzicht
en inspanning van de dienstverlener. Bij het bedoelde besluit zal daarmee
rekening worden gehouden. Deze bepaling correspondeert verder
inhoudelijk met artikel 3, vierde lid, van de Wwft.
Artikel 2.3
In artikel 2.3 is geregeld in welke gevallen het cliëntenonderzoek moet
worden uitgevoerd. Het eerste lid, onderdeel e, ziet op bestaande cliënten:
bij verhoogd risico moet het cliëntenonderzoek alsnog worden uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

10

Artikel 2.4
Artikel 2.4 correspondeert met de artikelen 4, eerste lid, en 5, eerste lid,
van de Wwft. Het geeft uitdrukking aan de hoofdregel dat een dienstverlener het cliëntenonderzoek uitvoert voordat hij een incidentele transactie
uitvoert of een zakelijke relatie aangaat.
Artikel 2.5
Dienstverleners zijn op grond van artikel 2.5 verplicht een risicoprofiel op
te stellen van elke cliënt waarmee zij een zakelijke relatie aangaan. In de
Wwft blijkt deze verplichting uit artikel 3, tweede lid, onderdeel d, waar is
bepaald dat dienstverleners verrichte transacties vergelijken met het
risicoprofiel van de desbetreffende cliënt. Voor alle duidelijkheid is deze
verplichting hier expliciet opgenomen.
Artikel 2.6
In artikel 2.6 is geregeld dat dienstverleners onder voorwaarden kunnen
uitgaan van cliëntenonderzoek dat door bepaalde andere dienstverleners
is uitgevoerd; FATF-aanbeveling 9 biedt daarvoor de ruimte. De bewoordingen zijn ontleend aan artikel 9 van de Wwft. Deze bepaling is nieuw ten
opzichte van de huidige wetgeving in de openbare lichamen en de
vigerende Curaçaosche en Sintmaartense landsverordeningen. Zekerheidshalve is daarbij opgenomen dat een dienstverlener zich eerst kan
verlaten op het cliëntenonderzoek door een andere dienstverlener als hij
de relevante gegevens van die andere dienstverlener heeft ontvangen.
Dit artikel ziet zowel op de situatie dat een aangewezen dienstverlener
voor een cliënt optreedt bij de ontvangende dienstverlener als op het
geval waar een aangewezen dienstverlener een cliënt aanbrengt bij een
dienstverlener.
Artikel 2.7
Nieuw ten opzichte van de huidige wetgeving in de openbare lichamen
zijn eveneens de mogelijkheden in artikel 2.7 om, in afwijking van de
hoofdregel van artikel 2.4, het cliëntenonderzoek eerst in een later
stadium te voltooien indien dit noodzakelijk is om de dienstverlening niet
te verstoren. Deze bepaling correspondeert met artikel 4, tweede tot en
met vierde lid, van de Wwft en is geënt op FATF-aanbeveling 5. Het vijfde
lid van artikel 4 van de Wwft betreffende notariële dienstverlening is niet
overgenomen in verband met de bijzondere rol van de desbetreffende
dienstverleners als vertrouwenspersoon in een kleine gemeenschap.
Artikelen 2.8 en 2.9
De artikelen 2.8 en 2.9 regelen een verlicht regime van cliëntenonderzoek
in omstandigheden die een lager risico met zich brengen voor bepaalde
diensten of bepaalde categorieën van cliënten.
Artikel 2.8 heeft betrekking op bepaalde diensten gerelateerd aan
levensverzekeringen en pensioenproducten. Voor zover het gaat om
levensverzekeringen correspondeert de bepaling met artikel 7, eerste lid,
onderdeel a, van de Wwft en artikel 4, tweede lid, van de Landsverordening identificatie bij dienstverlening. De drempelwaarden corresponderen met de op grond van artikel 1, onderdeel b, van de Landsverordening identificatie bij dienstverlening vastgestelde bedragen. Anders dan
in de landsverordening zijn de bedoelde diensten onder die drempelwaarden niet geheel uitgesloten van de werking van de wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

11

Ten opzichte van de huidige BES-wetgeving en de Landsverordening van
Curaçao en Sint Maarten is de reikwijdte van deze bepaling uitgebreid tot
pensioenproducten, conform artikel 7, eerste lid, onderdeel b, van de
Wwft. Deze producten zijn naar hun aard relatief weinig risicogevoelig.
Anders dan in de Wwft zijn transacties met betrekking tot elektronisch
geld niet opgenomen. Zoals toegelicht in de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel Wet financiële markten BES, dat gelijktijdig aan de
Tweede kamer wordt aangeboden, is elektronisch geld thans nog niet
gereguleerd in de openbare lichamen, zodat risico’s in verband met dit
product nog niet goed zijn in te schatten.
Op grond van artikel 2.9 geldt een verlicht regime van cliëntenonderzoek
ten aanzien van financiële ondernemingen met een vergunning op grond
van de Wet financiële markten BES, overheidsinstanties van de openbare
lichamen of het Europese deel van Nederland, en ondernemingen
genoteerd aan een beurs in een aangewezen land. Deze bepaling
correspondeert met artikel 6, eerste lid, onderdelen a, b, c, d en f, van de
Wwft. Voor wat betreft de voorwaarde van lidmaatschap van de World
Federation of Exchanges is aangesloten bij de huidige regeling ter zake
onder de Wet identificatie bij dienstverlening BES; de World Federation of
Exchanges is de nieuwe naam van de Fédération Internationale des
Bourses de Valeurs. Tot de implementatie van de Derde Witwasrichtlijn
gold deze voorwaarde ook onder de (Europees-Nederlandse) Wet
identificatie bij dienstverlening.
Niet alle categorieën van cliënten van artikel 6 van de Wwft zijn overgenomen. EU-instanties zijn minder relevant voor de openbare lichamen, en
toepasselijkheid ten aanzien van derdenrekeningen van advocaten en
notarissen zou risico’s met zich kunnen brengen. Deze laatste categorieën
zijn overigens ook niet opgenomen in de huidige wetgeving van de
openbare lichamen of die van Curaçao en Sint Maarten.
Artikel 2.9 laat onverlet de verplichting op grond van artikel 2.10 om in
geval hoger risico aanvullend cliëntenonderzoek te verrichten. Die
verplichting geldt ongeacht waar de cliënt gevestigd is.
Artikel 2.10
Artikel 2.10 strekt ertoe dat dienstverleners in geval van een hoger risico
op witwassen of financieren van terrorisme aanvullend cliëntenonderzoek
verrichten. Het is in de eerste plaats aan de dienstverleners zelf om te
bepalen voor welke transacties en zakelijke relaties dit geldt. Voor
bijzondere gevallen kunnen nadere regels worden gesteld. Het artikel
correspondeert met artikel 8, eerste, tweede en vierde lid, van de Wwft; de
materie van het derde lid, betreffende correspondentbankrelaties, is hier
omwille van overzichtelijkheid apart opgenomen in artikel 2.11.
In het tweede lid is voorzien dat in elk geval maatregelen moeten worden
genomen in geval een cliënt niet fysiek aanwezig is. Op grond van het
derde lid moet de dienstverlener bepalen of hij van doen heeft met een
zogenoemde politiek prominente persoon (hierna afgekort tot PEP, naar de
Engelstalige versie van dit begrip: politically exposed person). Hier is
ruimte voor nadere afspraken tussen de dienstverlener en de toezichtautoriteit om tot een werkwijze te komen die op de bedrijfsvoering van de
dienstverlener aansluit.
Geen enkele methode zal kunnen voorkomen dat een dienstverlener
soms, ondanks redelijke en adequate maatregelen, een PEP niet (meteen)
als zodanig herkent. In lijn met de risicogeoriënteerde benadering is ook
met betrekking tot PEP’s van belang dat een dienstverlener redelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

12

inspanningen onderneemt om een PEP te herkennen en te identificeren.
Bepalend voor de vraag of er conform de wettelijke verplichtingen is
gehandeld, is de kwaliteit van het ontwikkelde beleid met betrekking tot
PEP’s en de uitvoering daarvan. Het feit dat een dienstverlener een PEP
niet als zodanig heeft herkend, zal dan ook niet per se tot handhavend
optreden van de toezichtautoriteit leiden. In voorkomend geval zal wel de
vraag aan de orde zijn of het door de dienstverlener geformuleerde beleid
consequent is toegepast.
Artikel 2.11
In artikel 2.11 wordt geregeld dat kredietinstellingen maatregelen treffen
ter voorkoming van witwassen of financieren van terrorisme wanneer zij
een correspondentbankrelatie aangaan. Deze bepaling completeert het
verbod in de Wet financiële markten BES op het aangaan en onderhouden
van correspondentbankrelaties met zogenoemde shell banken. Het artikel
correspondeert met artikel 8, derde lid, van de Wwft.
Artikel 2.12
De wijze van verificatie van de identiteit van de cliënt en de uiteindelijk
belanghebbende is onderwerp van artikel 2.12. Evenals in artikel 11 van
de Wwft is onderscheid gemaakt naar aard en herkomst van personen.
Welke documenten, gegevens en inlichtingen kunnen worden gebruikt
wordt bij ministeriële regeling bepaald.
Cliëntenonderzoek met betrekking tot buitenlandse rechtspersonen zou in
de praktijk tot problemen kunnen leiden. In sommige landen bestaat er
namelijk geen (goed functionerend) handelsregister en ook het verkrijgen
van een notariële akte is niet altijd of slechts met grote moeite mogelijk.
Om aan deze problemen het hoofd te bieden, wordt in het tweede lid
gekozen voor een flexibele benadering waarbij een instelling kan
identificeren aan de hand van in het internationale verkeer gebruikelijke
documenten. Een dienstverlener zal zelf aan de toezichtautoriteit moeten
kunnen aantonen dat het gerechtvaardigd was om op bepaalde
documenten te vertrouwen.
Artikel 2.13
In artikel 2.13 is de bewaarplicht met betrekking tot gegevens uit het
cliëntenonderzoek geregeld. Een dienstverlener dient de nodige aandacht
te besteden aan het vastleggen van die gegevens; in voorkomend geval
zijn die gegevens immers nodig om een melding te verrichten aan het
meldpunt, of te kunnen voldoen aan een bevel van een opsporingsinstantie.
De te bewaren gegevens zijn opgesomd in bijlage B bij het wetsvoorstel,
waarbij is voorzien dat deze bijlage bij algemene maatregel van bestuur
gewijzigd kan worden, met inachtneming van de voorhangprocedure van
het derde lid.
Deze opzet is gekozen in aansluiting bij de definitie van dienst in artikel
1.1. Ook met betrekking tot de vast te leggen gegevens is rekening te
houden met aanvulling of wijziging op korte termijn. Daarbij komt, dat
wijziging van het dienstbegrip zou kunnen nopen tot aanpassing van de
opsomming van te bewaren gegevens.
Omwille van de duidelijkheid is inhoudelijk de bestaande regeling
ingevolge artikel 6 van de Wet identificatie bij dienstverlening BES
gecontinueerd, met een betrekkelijk uitgebreide opsomming van te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

13

bewaren gegevens. Dit in afwijking van de Wwft waar in artikel 33
kortweg is voorgeschreven dat de aard van de dienstverlening moet
worden vastgelegd.
Artikelen 2.14 tot en met 2.18
Voor trustkantoren zijn in de artikelen 2.14 tot en met 2.18 regels gesteld
met betrekking tot dienstverlening aan doelvennootschappen. Indien de
doelvennootschap tevens de cliënt is, moet een trustkantoor zowel aan
deze regels voldoen als aan de hiervoor behandelde regels met betrekking
tot het cliëntenonderzoek.
De onderhavige artikelen zijn ontleend aan de artikelen 12 tot en met 14,
15a en 16 van de (Europees-Nederlandse) Regeling integere bedrijfsvoering Wet toezicht trustkantoren. In het Europese deel van Nederland
zijn de verplichtingen van trustkantoren met betrekking tot cliëntenonderzoek opgenomen in die regeling op grond van de Wet toezicht
trustkantoren; de meldplicht van trustkantoren is geregeld in de Wwft. Om
redenen van overzichtelijkheid is voor de openbare lichamen ervoor
gekozen zowel cliëntenonderzoek als meldplicht te regelen in de Wwft
BES. De algemene regulering van trustkantoren is opgenomen in de Wet
financiële markten BES.
Artikel 2.14
In de praktijk zijn uitzonderlijke situaties denkbaar waarbij de identificatie
of de verificatie van de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende op
onoverkomelijke problemen stuit. Te denken valt aan investeringsfondsen
waarbij informatie over de achterliggende investeerders categorisch
wordt geweigerd. Indien in een dergelijk geval het investeringsfonds
onder plaatselijk toezicht staat dat vergelijkbaar is met of verder gaat dan
het toezicht op financiële ondernemingen in de openbare lichamen kan
het trustkantoor volstaan met de redenen in het cliëntacceptatiedossier
vast te leggen op grond waarvan de identificatie of de verificatie van de
identiteit in het gegeven geval achterwege is gebleven. Deze redenen
dienen waar redelijkerwijs mogelijk te worden onderbouwd met stukken.
In bepaalde uitzonderlijke gevallen kan ook een uiteindelijk belanghebbende zelf een legitieme reden hebben om geen medewerking te geven
aan identificatie of verificatie van zijn identiteit (bijvoorbeeld wegens een
levensbedreigende situatie). In dergelijke gevallen behoeft het trustkantoor niet bij voorbaat dienstverlening uit te sluiten, maar mag grote
zorgvuldigheid en waar nodig terughoudendheid van het trustkantoor
worden verwacht, hetgeen ook uit het cliëntacceptatiedossier dient te
kunnen worden afgeleid. Indien er geen uiteindelijk belanghebbende is,
worden de gegevens waaruit dit blijkt en de hieraan verbonden conclusie
eveneens vastgelegd in het cliëntacceptatiedossier. Voor zover de
aandeelhouder een beursgenoteerde entiteit is, zal in het algemeen geen
uiteindelijk belanghebbende kunnen worden vastgesteld.
Artikel 2.14, derde lid, bepaalt dat geen trustdienst wordt verleend indien
niet voldaan is aan het eerste en tweede lid van dat artikel. In bepaalde
gevallen zal een trustkantoor voorbereidingen treffen voor de beoogde
dienstverlening, terwijl nog niet aan de bedoelde vereisten is voldaan.
Vaak zullen deze voorbereidingen nog niet kwalificeren als trustdienst in
de zin van de wet, zodat dergelijke voorbereidingen zondermeer kunnen
geschieden.
In uitzonderlijke gevallen zal een trustkantoor na afweging van de
verschillende belangen dienstverlening kunnen aanvangen voordat de
identiteit van de uiteindelijk belanghebbende van de doelvennootschap is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

14

geverifieerd. In dat geval dient echter de uiteindelijk belanghebbende wel
bekend te zijn bij het trustkantoor en deze bekendheid dient ook met
schriftelijke bescheiden te zijn onderbouwd. Het trustkantoor draagt in een
dergelijk geval met spoed zorg voor verificatie van de identiteit van de
uiteindelijk belanghebbende.
Artikel 2.15
In artikel 2.15 wordt onderscheid gemaakt tussen vermogen en middelen
van de doelvennootschap. Het eerste lid ziet op de herkomst van het
«vermogen» van de doelvennootschap en daarmee op de wijze waarop de
cliënt van het trustkantoor (in het algemeen de uiteindelijk belanghebbende) zijn vermogen heeft verworven. Er dient een inspanning te worden
verricht om de wijze waarop de cliënt zijn vermogen heeft verworven na
te gaan. In de regel zullen hierbij gerichte vragen worden gesteld. De
verkregen informatie zal vervolgens worden vastgelegd en waar redelijkerwijs mogelijk op aantoonbare wijze worden gecontroleerd aan de hand
van openbare informatie. Bijzondere aandacht verdienen bedrijven met
aandeelhouders op basis van toonderstukken. Het trustkantoor zal op
basis van een eigen inschatting de mogelijke integriteitsrisico’s terzake
van de herkomst van het vermogen beheersbaar moeten achten. Er wordt
zodoende een actieve houding van het trustkantoor verlangd bij de
vaststelling van de herkomst van het vermogen. De uitkomsten van deze
inspanning worden in het cliëntacceptatiedossier vastgelegd. Periodiek
dient de informatie omtrent de herkomst van het vermogen te worden
gecontroleerd en waar nodig aangevuld met het oog op wijzigingen, met
name in die gevallen waarin additioneel vermogen aan de doelvennootschap wordt verschaft.
Het tweede lid ziet op de in- en uitgaande geldstromen op het niveau van
de doelvennootschap en op rechten en plichten die de doelvennootschap
verkrijgt of op zich neemt. Hierbij is van belang dat het trustkantoor
ervoor zorg draagt dat de onderliggende stukken in beginsel altijd
aanwezig zijn bij het trustkantoor. Als uitgangspunt kan worden gehanteerd dat een accountant op basis van de aanwezige stukken in staat dient
te zijn de geldstromen of rechten en plichten zoals in de administratie (de
jaarrekening) van de doelvennootschap zijn vermeld te controleren. De
documentatie kan in het algemeen beperkt blijven tot de relatie van de
doelvennootschap met de wederpartij bij de betreffende geldstromen of
verbintenissen. Het kan in de praktijk voorkomen dat de administratie van
de doelvennootschap zich niet bij het trustkantoor bevindt, zonder dat
afbreuk wordt gedaan aan de voorgeschreven kennis van het trustkantoor
omtrent de doelvennootschap. Te denken valt aan een situatie waarin het
trustkantoor slechts als bestuurder optreedt van een vennootschap die in
de openbare lichamen kantoor houdt (alwaar de administratie zich
bevindt). In een dergelijk uitzonderlijk geval, dient het trustkantoor ervoor
zorg te dragen dat de administratie op eerste verzoek van de toezichtautoriteit beschikbaar kan worden gesteld aan het trustkantoor, mocht bij wijze
van steekproef mede aan de hand van deze administratie verantwoording
moeten worden afgelegd over de beheersing van integriteitsrisico’s. Het
cliëntacceptatiedossier dient permanent op het trustkantoor aanwezig te
zijn, ook in het geschetste geval.
In aanvulling hierop dient het trustkantoor integriteitsrisico’s te onderzoeken die aan de herkomst of bestemming van middelen zijn verbonden
(«monitoring»). Hierbij zou bijvoorbeeld gebruik kunnen worden gemaakt
van een risicoprofiel, waarbij van tevoren wordt vastgesteld welke vorm
en omvang van herkomst en bestemming van middelen als gebruikelijk
zal kunnen worden aangemerkt, waarbij een uitzondering op deze
normale gang van zaken aanleiding zal geven tot nader onderzoek door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

15

het trustkantoor. Niet alleen de cliënt, zijn achtergrond en gedrag, maar
ook de transacties van de cliënt kunnen indicaties geven voor verandering
in het risicoprofiel. Het trustkantoor zal in ieder geval systematisch
moeten kunnen controleren of sprake is van ongebruikelijke of verdachte
patronen of activiteiten. Zo zal bij bepaalde transacties moeten worden
bekeken of deze voor de cliënt gebruikelijk zijn. Aandachtspunten hierbij
zijn: dienen de transacties een economisch of commercieel doel, gaat het
om bedragen die niet in verhouding staan tot de normale/verwachte
bedrijfsvoering van de cliënt?
De gegevens bedoeld in het tweede lid zullen in de regel in de cliëntdossiers worden opgeslagen. De constatering door het trustkantoor op grond
van het proces van monitoring, dat het integriteitsrisico dat aan een cliënt
is verbonden, afwijkt van het integriteitsrisico zoals vastgelegd ten tijde
van de acceptatie, zal in het algemeen in het cliëntacceptatiedossier
worden opgeslagen.
Artikel 2.16
De kennis van het trustkantoor met betrekking tot de structuur waarvan de
doelvennootschap deel uitmaakt kan beperkt blijven tot het voor de
doelvennootschap relevante deel van de structuur. In sommige gevallen
zal de gehele structuur relevant kunnen worden geacht terwijl in andere
gevallen met kennis van een klein deel van de structuur kan worden
volstaan. Het trustkantoor stelt zich op de hoogte van de structuur, maar
ook van het doel waarmee de structuur is opgezet. Hierbij wordt in ieder
geval aandacht besteed aan de functie van de doelvennootschap binnen
de structuur en de beweegredenen om van een doelvennootschap in de
openbare lichamen gebruik te maken. Periodiek dient het trustkantoor te
controleren of zich wijzigingen met betrekking tot de structuur hebben
voorgedaan. Een natuurlijk moment voor een dergelijke controle zou
bijvoorbeeld de jaarlijkse opstelling van de jaarrekening kunnen zijn.
Artikel 2.17
Een trustkantoor dient ook eventuele risico’s gerelateerd aan de uiteindelijk belanghebbende van een doelvennootschap te onderkennen.
Daartoe is in artikel 2.17 bepaald dat een trustkantoor nagaat of ter zake
sprake is van een politiek prominente persoon.
Artikel 2.18
Artikel 2.18 ziet op de gevallen waarin het trustkantoor als trustee
optreedt. In dat geval is niet alleen kennis van de insteller van de trust
vereist, maar ook van de uiteindelijk belanghebbende (de begunstigde
van ten minste 25 procent van het vermogen ingevolge de definitie in
artikel 1.1). Niet in alle gevallen zal de uiteindelijk belanghebbende
kunnen worden geïdentificeerd. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat de
begunstigde nog niet is geboren.
Artikelen 3.1 en 3.2
Voor de openbare lichamen is evenals voor het Europese deel van
Nederland de Financial Intelligence Unit – Nederland (FIU-NL) aangewezen als Meldpunt ongebruikelijke transacties. De taken van het
Meldpunt voor de openbare lichamen zijn inhoudelijk gelijk aan de taken
voor Nederland zoals gesteld in artikel 13 Wwft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

16

Zoals reeds voorzien in de Wet MOT BES is op de verwerking van
persoonsgegevens door het Meldpunt, evenals in het Europese deel van
Nederland, het regime van de Wet politiegegevens van toepassing.
Artikel 3.3
Artikel 3.3, vierde lid, strekt ertoe de betrokkenheid van de Landelijk
officier witwassen bij de verstrekking van gegevens door het Meldpunt op
dezelfde wijze te regelen als in het Europese deel van Nederland. Daartoe
is thans voorzien in artikel 6, tweede lid, van de Wet melding ongebruikelijke transacties BES.
Artikel 3.4
Bij ministeriële regeling worden indicatoren vastgesteld aan de hand
waarvan wordt beoordeeld of een transactie is aan te merken als een
ongebruikelijke transactie en de bij een melding te verstrekken gegevens
aangewezen. In het Europese deel van Nederland is dit geregeld bij
algemene maatregel van bestuur; hier is gekozen voor het niveau van
ministeriële regeling om snel in te kunnen spelen op veranderende
omstandigheden of nieuwe inzichten. Daarbij speelt een rol het
voornemen de indicatoren vast te stellen langs de lijnen van de huidige
BES-wetgeving; evenals in Curaçao en Sint Maarten zijn die indicatoren
meer gedetailleerd beschreven dan in het Europese deel van Nederland.
Artikel 3.5
Melding van ongebruikelijke transacties dient op grond van artikel 3.5,
eerste lid, onverwijld plaats te vinden nadat het ongebruikelijke karakter
van de transactie aan de dienstverlener bekend is geworden. Met deze
norm wordt aangesloten bij de bestaande praktijk in de openbare
lichamen; onverwijld melden is reeds verplicht op grond van artikel 11,
eerste lid, van de Wet identificatie bij dienstverlening BES.
Ook in deze formulering wordt rekening gehouden met de situatie waarin
de dienstverlener eerst na langere tijd het ongebruikelijke karakter van
een transactie ontdekt. Het is immers voorstelbaar, dat naar aanleiding
van een tweede of derde transactie van een cliënt de dienstverlener tot
het vermoeden komt dat de handelswijze van de cliënt mogelijk samenhangt met witwassen of het financieren van terrorisme. Alsdan zal de
eerder verrichte transactie ook in een ander daglicht komen te staan, en
dient deze (alsnog) onverwijld te worden gemeld. Dit doet zich natuurlijk
niet voor bij transacties die op grond van een objectieve indicator moeten
worden gemeld. Daarbij geeft het feit dat de transactie valt binnen de in
de indicator geschetste situatie direct aanleiding tot melding.
De opsomming van bij een melding te verstrekken gegevens in het
tweede lid komt overeen met artikel 16, tweede lid, van de Wwft, en is iets
uitgebreider dan artikel 11, tweede lid, van de Landsverordening melding
ongebruikelijke transacties van Curaçao en Sint Maarten. Aanvullend ten
opzichte van de landsverordening zijn: de identiteit van degene ten
behoeve van wie de transactie wordt uitgevoerd en een omschrijving van
de betrokken zaken van grote waarde. Deze gegevens kunnen van belang
zijn voor de beoordeling van de desbetreffende transactie.
Artikel 3.6
In artikel 3.6, eerste lid, wordt voorzien in de mogelijkheid voor het
meldpunt om nadere gegevens of inlichtingen te vragen, naar aanleiding
van een ontvangen melding. Het meldpunt kan deze gegevens of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

17

inlichtingen vragen bij de dienstverlener die de melding heeft gedaan, en
aan een andere dienstverlener die bij de transactie is betrokken. Laatstgenoemde bevoegdheid bestaat bijvoorbeeld in het geval waarin een
rekening waarop een saldo in geld, effecten, edele metalen of andere
waarden kan worden aangehouden is gecrediteerd of gedebiteerd via een
andere instelling. Verder kan een verzoek van een buitenlands meldpunt
aanleiding geven tot een verzoek op grond van artikel 3.6, eerste lid,
indien een dienstverlener in de openbare lichamen betrokken is bij de
transacties waarover informatie is verkregen.
Op grond van artikel 3.6, tweede lid, is de dienstverlener waaraan de
inlichtingen worden gevraagd verplicht deze schriftelijk te verstrekken
binnen een door het meldpunt gestelde termijn, of mondeling indien er
sprake is van een spoedeisend geval.
Artikel 3.7
Dit artikel geeft het meldpunt de bevoegdheid om regels te stellen
omtrent de wijze waarop een melding moet worden gedaan. Het betreft
een bevoegdheid die het meldpunt de mogelijkheid geeft om de
uitvoering van de meldingsplicht van een praktisch kader te voorzien,
hetgeen nodig is voor een goede verwerking van de meldingen van
ongebruikelijke transacties. Ook kan het geven van een aanwijzing een
adequate oplossing bieden, indien het bijvoorbeeld tijdelijk onmogelijk is
om meldingen op de gebruikelijke wijze in ontvangst te nemen of te
verwerken. Dienstverleners zijn verplicht de aanwijzing van het meldpunt
op te volgen. Wordt er gemeld op andere wijze dan door het meldpunt
voorgeschreven, dan zal dit tot gevolg hebben dat de melding niet
rechtsgeldig is verricht.
Artikel 3.8
Artikel 3.8, eerste lid, biedt de meldende dienstverlener vrijwaring tegen
een strafrechtelijke vervolging ter zake van witwassen of financieren van
terrorisme, in de zin dat gegevens of inlichtingen die de instelling bij
melding verstrekt, niet kunnen worden gebruikt ten behoeve van een
opsporingsonderzoek of strafrechtelijke vervolging van de instelling ter
zake van witwassen of financieren van terrorisme. Uiteraard geldt de
vrijwaring alleen, indien de melding op correcte wijze, conform de
vereisten van artikelen 3.5 en 3.6, heeft plaatsgevonden.
Het tweede lid van artikel 3.8 biedt de dienstverlener een andersoortige
vrijwaring. In het bijzonder advocaten en notarissen hebben op grond van
hun ambt een plicht tot geheimhouding. Schending van deze geheimhoudingsplicht levert onder omstandigheden een misdrijf op (vergelijk artikel
285 van het Wetboek van Strafrecht BES). De uitvoering van de in dit
wetsvoorstel neergelegde meldingsplicht, zou daar in sommige gevallen
strijd mee op kunnen leveren. Daarbij gaat het niet zozeer om het geval
waarin binnen de wettelijke verplichting melding wordt gedaan, als wel
het uitzonderlijke geval waarin melding achteraf niet behoefde plaats te
vinden. Te denken valt aan een misvatting omtrent hetgeen is bedoeld
met een bepaalde indicator. Was er echter sprake van een redelijke
veronderstelling bij de advocaat of notaris omtrent hetgeen de meldingsplicht vereiste, dan kan hij niet strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld
voor een overtreding van artikel 285 van het Wetboek van Strafrecht BES.
Het derde lid breidt de vrijwaringen uit tot degene die namens de
dienstverlener zorg heeft gedragen voor de melding of die aan het
opstellen van het meldingsbericht heeft meegewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

18

Artikel 3.9
Artikel 3.9 heeft als doel de dienstverleners die onder dit wetsvoorstel
vallen te vrijwaren van civielrechtelijke aansprakelijkheid. Hierbij kan
gedacht worden aan eisen gesteld in een civielrechtelijke procedure op
grond van wanprestatie, indien de dienstverlener heeft besloten een
transactie niet uit te voeren en deze te melden. Ook zou een actie op
grond van een onrechtmatige daad voorstelbaar zijn wegens eventuele
schade die is ontstaan ten gevolge van de melding door een instelling.
Derhalve is degene die tot een melding op grond van artikel 3.5 is
overgegaan, niet aansprakelijk voor schade die een derde dientengevolge
lijdt, tenzij aannemelijk wordt gemaakt dat gelet op alle feiten en
omstandigheden in redelijkheid niet tot melding had mogen worden
overgegaan. Hierin ligt de voorwaarde besloten dat de instelling
voldoende zorgvuldigheid betracht bij het naleven van de meldingsplicht.
Ter verduidelijking wordt opgemerkt dat het begrip «derde» zowel ziet op
de cliënt en de uiteindelijk belanghebbende als op andere – niet contractuele – partijen die schade hebben geleden als gevolg van de melding.
Artikel 3.10
Artikel 3.10, eerste lid, geeft een algemene geheimhoudingsverplichting
aan dienstverleners. Wel zijn uitzonderingen mogelijk, voor zover deze
bijdragen aan de doelstelling van de wet. Hierbij valt te denken aan
bestaande waarschuwingssystemen tussen dienstverleners, zoals het
interbancaire waarschuwingssysteem, die een bijdrage kunnen leveren
aan het voorkomen van witwassen. Ingevolge het tweede lid zijn ook de
gegevens of inlichtingen die dienstverleners van het meldpunt verkrijgen
op grond van artikel 3.2, onderdeel c, geheim. Dit lid sluit elke mogelijke
verstrekking van dergelijke gegevens uit. Het artikel is ontleend aan artikel
23, eerste en tweede lid, van de Wwft.
Artikel 3.11
In artikel 3.11 zijn enkele uitzonderingen geregeld op de geheimhoudingsverplichtingen van artikel 3.10. Deze zijn ontleend aan artikel 23, vierde lid,
van de Wwft.
Artikel 3.12
Dienstverleners dienen er zorg voor te dragen dat medewerkers bekend
zijn met de bepalingen van dit voorstel. Daarnaast dragen dienstverleners
er zorg voor dat hun werknemers in staat zijn ongebruikelijke transacties
te herkennen. Verder dient de training om de werknemers te leren hoe
gehandeld moet worden indien zij op een ongebruikelijke transactie
stuiten.
Artikel 3.13
Artikel 3.13 voorziet voor financiële ondernemingen in een meldplicht
gerelateerd aan de Sanctiewet 1977 en daarop berustende regelingen.
Anders dan meldingen van ongebruikelijke transacties moeten deze
meldingen worden gedaan aan de Nederlandsche Bank.
De meldplicht van dit artikel ziet op tegoeden die ingevolge de sanctiewetgeving bevroren moeten worden. In het Europese deel van Nederland is
deze materie geregeld in de Regeling toezicht Sanctiewet 1977 op grond
van de Sanctiewet 1977. Nu de bepaling met de desbetreffende grondslag
in de Sanctiewet 1977 niet kracht is in de openbare lichamen, is ervoor
gekozen deze meldplicht te regelen in deze wet, zodat beide bedoelde de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

19

«meldplichten» in een regeling gebundeld worden. Artikel 3.13 is ontleend
aan de artikelen 3 tot en met 5 van de Regeling toezicht Sanctiewet 1977.
Met het verstrekken van gegevens wordt minimaal bedoeld het
overleggen van gegevens over de identiteit van de relatie die uit hoofde
van de naleving van deze wet zijn vastgelegd, een opgave van de omvang
van het bevroren saldo, een opgave van het nummer van de geld-,
effecten- of beleggersrekening alsmede, voor zover van toepassing een
korte beschrijving van de precieze aard van de relatie en een opgave van
naam, adres en telefoon/ faxnummer van de contactpersoon binnen de
instelling. Tevens dient te worden aangegeven op basis van welke
sanctieregeling gehandeld is.
Om te waarborgen dat relevante informatie over de gemelde relatie
beschikbaar blijft bij een dienstverlener is in het derde lid geregeld dat
naast de gegevens van de melding ook de rekening- en transactiegegevens betreffende die relatie bewaard blijven. De bewaarplicht impliceert
tevens het bewaren van gegevens als gevolg van eventuele mutaties in de
gegevens (bijvoorbeeld een mutatie in het saldo op de rekeningen) omdat
er een uitzondering van toepassing is uit hoofde van de sanctieregelgeving. Een voorbeeld van een uitzondering is een ontheffing of
machtiging die is verleend om een mutatie op de betreffende rekening te
verrichten. Deze bepaling ziet alleen op rekening- en transactiegegevens
van relaties die overeenkomen met een (rechts)persoon of entiteit,
genoemd in de sanctieregelgeving.
In het vierde lid is geregeld dat de Nederlandsche Bank informatie kan
opvragen bij een dienstverlener betreffende de naleving van dit artikel.
Deze bevoegdheid doet niet af aan de bevoegdheden die zijn toegekend
ingevolge hoofdstuk 5. Dit houdt bijvoorbeeld in dat de Nederlandsche
Bank te allen tijde bij een dienstverlener kan informeren naar bevroren
financiële middelen en transacties die hebben plaatsgevonden. Dergelijke
verzoeken kunnen gedaan worden gedurende de van kracht zijnde
sanctieregelgeving maar ook daarna. Immers, na het intrekken of
buitenwerking stellen van een bepaalde sanctiemaatregel zal veelal de
balans opgemaakt moeten worden van bijvoorbeeld de hoeveelheid
bevroren financiële middelen op internationaal niveau. Dat maakt het
nodig om als dienstverlener in staat te zijn informatie over de bevroren
financiële middelen, inclusief transactiegegevens, te kunnen verstrekken
aan de Nederlandsche Bank, tot vijf jaar nadat een sanctieregeling niet
meer van kracht is of buiten werking is gesteld.
In het vijfde lid is de term relatie gedefinieerd conform de Regeling
toezicht Sanctiewet 1977. Met deze term worden onder meer bedoeld de
cliënten van een dienstverlener, de begunstigden van een transactie of
product (bijvoorbeeld uitkeringen van een levensverzekering), de
uiteindelijk belanghebbende van financiële middelen, correspondentbanken en de wederpartij bij een financiële transactie of product (bijvoorbeeld bij een uitkering van een schadeverzekering). De dienstverlener
dient zich er rekenschap van te geven dat ook gemachtigden toegang
kunnen hebben tot rekeningen en/of financiële middelen.
Artikelen 4.1 tot en met 4.5
De bepalingen in het vierde hoofdstuk, met betrekking tot grensoverschrijdende geldtransporten, zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van de
Wet grensoverschrijdende geldtransporten BES.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

20

Naar de aard van de regels in het vierde hoofdstuk is het regime van de
Douane- en Accijnswet BES in beginsel van toepassing. In artikel 1.3,
eerste lid, van die wet is bepaald dat de bepalingen bij of krachtens die
wet mede strekken ter handhaving van verboden of beperkingen die op
goederen bij het binnenbrengen in, het onder zich houden op of verlaten
van één van de BES-eilanden van toepassing zijn. In zoverre zijn
hoofdstuk 4 en de desbetreffende bepalingen van hoofdstuk 5 lex
specialis ten opzichte van de Douane- en Accijnswet BES.
Artikelen 5.1 tot en met 5.15
Voor de handhaving van de verplichtingen inzake het cliëntenonderzoek
en het melden van ongebruikelijke transacties (hoofdstukken 2 en 3) is
voorzien in een instrumentarium dat vergelijkbaar is met dat in de
landsverordeningen ter zake en de Wwft.
Voor veel bepalingen is verwezen naar de Wfm BES, waar voor het
financieel toezicht eenzelfde handhavinginstrumentarium is voorzien. De
betreffende bepalingen in de Wfm BES zijn ontleend aan de Algemene
wet bestuursrecht (Awb), met name hoofdstuk 4, afdeling 4.1.2 (voorbereiding van beschikkingen) en titel 4.4 (bestuursrechtelijke geldschulden)
en hoofdstuk 5 (handhaving).
Het bestuursrechtelijk kader is daarmee iets uitgebreider dan en op
onderdelen verschillend van de landsverordeningen ter zake. Zo is in dit
wetsvoorstel geregeld dat de toezichtautoriteit bij beschikking beslist over
de invordering van een dwangsom voor hij overgaat tot aanmaning ter
zake. Zodoende kan de belanghebbende in voorkomend geval tegen die
beschikking rechtsmiddelen inzetten, in plaats van zijn toevlucht te
moeten nemen tot een executiegeschil.
Verder is in afwijking van de bedoelde landsverordeningen geregeld dat
betrokkenen in beginsel hun zienswijze kunnen geven voor een last onder
dwangsom of boete wordt opgelegd, conform de Awb.
Anders dan in die landsverordeningen is voorts niet voorzien in een
hersteltermijn voor een boete kan worden opgelegd. Waar een hersteltermijn in de rede ligt, kan de toezichtautoriteit een last onder dwangsom
opleggen. Verder zou de verplichting een hersteltermijn te bieden kunnen
afdoen aan de afschrikwekkende werking van de bestuurlijke boete als
sanctie. Wel wordt betrokkene in beginsel in de gelegenheid gesteld
vooraf zijn zienswijze te geven, zoals hiervoor toegelicht.
De toezichtautoriteit wordt in dit wetsvoorstel niet de mogelijkheid
geboden overtredingen ter openbare kennis te brengen. Anders dan in de
financiële toezichtwetten lijkt hier met een dergelijke openbaarmaking
geen algemeen belang gediend.
Het risicogeoriënteerd toezicht, bedoeld in artikel 5.8, houdt in dat de
toezichtautoriteit met betrekking tot de aangewezen categorieën diensten
het toezicht op de naleving van deze wet kan concentreren op gevallen
waarin zij een groter risico aanwezig acht. Deze bepaling correspondeert
met artikel 24, tweede lid, van de Wwft.
Artikelen 6.1
Overtreding van de bepalingen van deze wet kan in ernstige gevallen ook
strafrechtelijk worden gesanctioneerd. Artikel 6.1 bevat een opsomming
van deze gevallen. Het eerste lid heeft betrekking op overtredingen die
opzettelijk zijn begaan en om die reden als misdrijf worden aangemerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

21

Als geen sprake is van opzet is het tweede lid van toepassing. In dat geval
worden de strafbaar gestelde feiten aangemerkt als overtredingen.
Hier is aangesloten bij de strafbaarstelling van overtreding van de Wwft
en de Wtt zoals voorzien in de Wet op de economische delicten.
Artikel 6.2
Op grond van artikel 6.2 van dit wetsvoorstel kan op maat in de
aanwijzing van opsporingsambtenaren worden voorzien. Naast de op
grond van het Wetboek van Strafvordering BES bevoegde algemene
opsporingsambtenaren kunnen ook bijzondere opsporingsambtenaren
worden aangewezen. Dit is niet alleen van belang met het oog op de
specifieke kennis waarover een opsporingsambtenaar mogelijk zal
moeten beschikken, ook kan hiermee indien nodig worden voorkomen dat
bij de opsporing van strafbare feiten een te groot beroep op het politieapparaat moet worden gedaan.
Artikel 7.1
In artikel 7.1 wordt voorzien in een overgangsregeling voor op grond van
de Wet identificatie bij dienstverlening BES verleende ontheffingen. Deze
ontheffingen, gebaseerd op artikel 2, vijfde lid, van de de Wet identificatie
bij dienstverlening BES berusten vanaf het tijdstip van inwerkingtreding,
op artikel 2.2, vijfde lid, van deze wet.
Artikel 7.2
Verduidelijkt wordt tevens dat de identificatie van cliënten zoals deze heeft
plaatsgevonden op basis van de Wet identificatie bij dienstverlening BES,
geldig blijft onder deze wet. Gegevens die op grond van de Wet identificatie bij dienstverlening BES zijn vastgelegd, dienen ook ter voldoening
aan de verplichtingen van deze wet met betrekking tot vastlegging.
Artikelen 7.3 tot en met 7.5
Overtreding van de Wet identificatie bij dienstverlening BES en de Wet
melding ongebruikelijke transacties BES kan nog tot drie jaar na de dag
waarop de overtreding heeft plaatsgevonden leiden tot actie van de
toezichtautoriteit. De procedure aan de hand waarvan dit plaatsvindt, is
gebaseerd op de bepalingen van de Wet identificatie bij dienstverlening
BES en de Wet melding ongebruikelijke transacties BES.
Artikel 7.6
Aanwijzingen die zijn gegeven aan een dienstverlener, voor zover
gebaseerd op de Wet identificatie bij dienstverlening BES of de Wet
melding ongebruikelijke transacties BES, worden in het vervolg geacht op
deze wet te zijn gebaseerd.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 785, nr. 3

22