Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3065
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
inzage in de dossiers door de ouders die getroffen zijn door de
kinderopvangtoeslagaffaire (en daar al negen maanden op wachten terwijl de
wettelijke deadline toch echt een of drie maanden is) (ingezonden 29 mei
2020).
Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën, Toeslagen en
Douane) (ontvangen 8 juni 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 2989.
Vraag 1
Herinnert u zich dat u op 26 mei antwoordde op Kamervragen over de
dossiers1 dat u ze niet conform artikel 15 Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) behandeld had en dat u de dossierverzoeken dus maar
behandeld had als verzoeken tot het verstrekken van stukken ter ondersteuning van het oorspronkelijke besluit (die dus al jaren en jaren geleden
verstrekt hadden moeten worden) en dat u via een gigantische juridische
u-bochtconstructie dus maar concludeerde dat «het verstrekken van (stukken
ter ondersteuning van) de motivering maakt onderdeel uit van het oorspronkelijke besluit en vormt geen op zichzelf staand besluit dat binnen een
vastgestelde termijn moet worden genomen. Derhalve is artikel 6:12 van de
Awb niet van toepassing en kan ook artikel 4:17 van de Awb geen toepassing
vinden» zodat u daarmee onder een maandstermijn van de AVG kon
uitkomen (die tot drie maanden verlengd kan worden) en onder de plicht van
de Algemene wet bestuursrecht (Awb) om een formeel besluit te nemen om
die stukken te verschaffen of niet, binnen drie maanden?
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met de antwoorden van 26 mei jl. op de vragen van de
leden Leijten (SP) en Omtzigt (CDA) over het verstrekken van volledige
dossiers aan gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2911).

1

ah-tk-20192020-3065
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Vragen van de leden Leijten (SP) en Omtzigt (CDA) over het verstrekken van volledige dossiers
aan gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire (Kenmerk 2020Z08226)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 2
Herinnert u zich dat ik u er in het debat van 27 mei over het stopzetten van
de kinderopvangtoeslag op wees dat de mensen expliciet aangegeven
hadden dat zij op grond van artikel 15 AVG hun dossier hebben aangevraagd
en dat u toen erkende dat u wel wettelijk verplicht was om in ieder geval
voor de AVG-stukken binnen drie maanden een formeel besluit te nemen? En
dat er dan dus wel een recht bestaat op dwangsom vanwege niet tijdig
besluiten of afwijzen van het besluiten?
Antwoord 2
Ja, ik herinner me mijn antwoord. Ouders die, al dan niet met een beroep op
artikel 15 van de AVG, persoonsgegevens hebben opgevraagd, moeten dit
met een besluit van de Belastingdienst binnen drie maanden ontvangen.
Indien er binnen drie maanden geen besluit wordt genomen, kunnen de
betrokken ouders de Belastingdienst in gebreke te stellen. Als niet binnen 14
dagen na de ingebrekestelling alsnog een besluit op het AVG-inzageverzoek
wordt genomen, verbeurt de Belastingdienst in beginsel een dwangsom. De
betrokken ouders hebben recht op een dwangsom voor elke dag dat de
Belastingdienst in gebreke is, doch voor ten hoogste 42 dagen (art. 4:17
Awb). Vanaf het moment dat de dwangsom gaat lopen kan er direct beroep
worden ingesteld bij de rechtbank teneinde een beslissing op het AVGinzageverzoek af te dwingen (art. 6:12 jo. 8:88 Awb).
Vraag 3
Hoeveel mensen hebben hun dossier aangevraagd op grond van de AVG
(met of zonder formele verwijzing naar de AVG, want dit is vormvrij)?
Antwoord 3
Er zijn 661 mensen die hun dossier hebben opgevraagd, al dan niet met een
verwijzing naar de AVG,. Zoals ik echter bij de beantwoording van de vragen
van de leden Leijten en Omzigt over het verstrekken van volledige dossiers
aan gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 2911) richting uw Kamer heb aangegeven, is het
op grond van de AVG niet mogelijk om een kopie van het volledige dossier
op te vragen. Een AVG-inzageverzoek geeft alleen recht op inzage in de
persoonsgegevens die de Belastingdienst over de betrokkene verwerkt. Ik heb
wel begrip voor de wens van ouders om hun dossier te willen inzien en om
die reden is er ook een procedure binnen Toeslagen opgezet om die te
verstrekken.
Onder persoonsgegevens worden verstaan alle informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon, zoals naam, adres, woonplaats,
geboortedatum en/of het burgerservicenummer. Naast persoonsgegevens
wordt bij een inzageverzoek onder meer de volgende bijkomende informatie
verstrekt:
• het doel waarvoor de persoonsgegevens worden verstrekt;
• onder welke categorie de persoonsgegevens vallen (gewone persoonsgegevens, bijzondere persoonsgegevens, strafrechtelijke gegevens);
• de ontvangers of categorieën van ontvangers aan wie de persoonsgegevens zijn of zullen worden verstrekt;
• de bewaartermijn van de gegevens;
• de rechten van betrokkene, zoals het recht op rectificatie;
• het recht om een klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit;
• alle beschikbare informatie over de bron van die gegevens, wanneer de
persoonsgegevens niet bij de betrokkene worden verzameld;
• het bestaan van geautomatiseerde besluitvorming, met inbegrip van
profilering, en, nuttige informatie over de onderliggende logica, alsmede
het belang en de verwachte gevolgen van die verwerking voor de
betrokkene.
Vraag 4 t/m 7
Hoeveel mensen hebben ten minste de AVG-stukken binnen de driemaandstermijn ontvangen en hoeveel mensen hebben die niet binnen drie maanden
ontvangen?
Hoeveel mensen die om de dossiers gevraagd hebben, hebben binnen de
driemaandstermijn geen stukken ontvangen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Begrijpt u, dat sinds de Belastingdienst de Awb structureel aan zijn laars
gelapt heeft bij deze mensen (zie het ADR-rapport en vele Kamervragen), het
heel wrang is dat dat hier nu weer gebeurt?
Wilt u al deze mensen per ommegaande een brief sturen dat u de stukken
niet binnen drie maanden verschaft (heeft), zodat zij de dwangsom kunnen
vragen? Zo nee, waarom lapt de Belastingdienst de Awb dan opnieuw totaal
aan zijn laars en heeft de Belastingdienst dan wel wat geleerd van de
toeslagenaffaire?
Antwoord 4 t/m 7
Onder «AVG-stukken» versta ik de stukken en informatie die op grond van
een AVG-inzageverzoek verstrekt moeten worden. Dit betreft informatie over
de persoonsgegevens die door Belastingdienst/Toeslagen zijn verwerkt en de
daarbij behorende informatie. In mijn antwoord op vraag 3 heb ik uiteengezet
wat op grond van de AVG onder persoonsgegevens wordt verstaan en welke
bijkomende informatie bij een AVG-inzageverzoek wordt verstrekt. Wanneer
alleen gevraagd wordt om inzage in persoonsgegevenshandelt Toeslagen de
AVG-inzageverzoeken af conform het regulier daartoe ingerichte proces
binnen de Belastingdienst.
Zoals ik hierboven heb aangegeven is het op grond van de AVG echter niet
mogelijk om een kopie van het volledige dossier op te vragen. De
Belastingdienst/Toeslagen heeft een verzoek om inzage in het volledige
dossier daarom aangemerkt als een verzoek om een nadere motivering. Dit is
ook gebeurd bij de inzageverzoeken van ouders die zowel vroegen om inzage
in hun dossier als om inzage in de persoonsgegevens die Belastingdienst/
Toeslagen verwerkt. Verondersteld in dezen is dat ouders met name behoefte
hebben aan inzicht in de bevindingen uit onderzoeken en oordeelsvorming
die tot het oorspronkelijke besluit hebben geleid. Het vergt geruime tijd om
deze informatie bij elkaar te krijgen en zo een kopie van het volledige dossier,
inclusief de persoonsgegevens, te verstrekken. Op dergelijke verzoeken wordt
door Belastingdienst/Toeslagen geen formeel besluit genomen en wordt in de
Awb geen beantwoordingstermijn voorgeschreven. In de Awb wordt alleen
aangegeven dat beantwoording binnen een redelijke termijn dient te
gebeuren. Deze termijn is echter niet gelijk aan de driemaandstermijn op
grond van de AVG. Wat een redelijke termijn is, hangt af van de omstandigheden van het geval, zoals de complexiteit van de zaak en de grootte van het
dossier. In mijn beantwoording op de vragen van de leden Leijten en Omzigt
over het verstrekken van volledige dossiers aan gedupeerde ouders in de
toeslagenaffaire (Kenmerk 2020Z08226) heb ik uitgelegd dat dit geruime tijd
vergt. Omdat de Awb geen formele termijn voorschrijft, zijn ook de bepalingen uit de Awb betreffende de dwangsom hierop niet van toepassing. Uw
mening dat in dezen de Awb niet wordt nageleefd, deel ik dan ook niet.
Op peildatum van 2 juni jl. zijn er van de 661 dossierverzoeken nog 620 in
behandeling. 41 verzoeken zijn afgerond, 19 in december 2019 en 22 in
januari tot en met maart 2020. Zoals hierboven al vermeld, vergt het
samenstellen van de dossiers geruime tijd. Daarnaast is op basis van de
ervaringen met de eerste 41 dossiers gebleken dat de documenten die
verzameld worden uit verschillende systemen in veel gevallen niet of niet
eenvoudig het inzicht bieden dat de ouders wensen te krijgen. Om die reden
is er een nieuwe werkwijze ontwikkeld. De nieuwe werkwijze houdt in dat de
ouder die het dossier heeft opgevraagd, wordt gebeld. In dat gesprek wordt
de informatiebehoefte vastgesteld. Vervolgens wordt een afspraak gepland
om de vragen te beantwoorden. Wanneer de ouder na de gesprekken alsnog
een volledig dossier wenst te ontvangen, zal het dossier uiteraard worden
samengesteld. Met deze werkwijze wordt geprobeerd sneller antwoord te
geven op vragen die de ouder heeft over zijn dossier. Over deze nieuwe
werkwijze heeft overleg plaatsgevonden met de Nationale ombudsman
waarbij suggesties van zijn kant in het procesontwerp zijn meegenomen. De
ervaringen met deze nieuwe werkwijze zullen ook met hem worden gedeeld.
Voor de planning van de behandeling verwijs ik naar mijn antwoord op vraag
9.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u de eerdere suggestie om de ouders de dwangsom
automatisch toe te kennen, die ik in het debat deed?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 8
De dwangsomregeling uit de Awb is alleen van toepassing op AVGinzageverzoeken waarop niet binnen drie maanden is beslist. Zoals ik in de
voorgaande antwoorden heb vermeld, betreft dit slechts een kleine groep
ouders. Op ouders die een dossierinzageverzoek hebben gedaan, waarbij om
meer informatie wordt gevraagd dan louter persoonsgegevens, is de
dwangsomregeling niet van toepassing. Het automatisch toekennen van een
dwangsom is derhalve wat mij betreft niet aan de orde en zou afwijken van
de systematiek van de Awb en bijbehorende jurisprudentie.
Vraag 9
Wat is de uiterste datum dat alle mensen, die hun volledige dossier gevraagd
hebben, dat dossier zullen ontvangen? Wilt u hier een heel precies en
duidelijk antwoord op geven, omdat dit antwoord cruciaal is voor de wet, die
we moeten behandelen?
Antwoord 9
De datum waarop alle mensen hun dossier zullen ontvangen is op dit
moment niet precies aan te geven. Dit is mede afhankelijk van de informatiebehoefte van de verzoekers. In voorbereiding op het leveren van dossiers
worden al deze mensen gebeld om inzicht te krijgen in de exacte informatiebehoefte. Die belronde is medio juni afgerond waarna een planning
opgesteld kan worden.
Vraag 10
Begrijpt u dat het zeker voor gezinnen, voor wie de Belastingdienst de
compensatie voor de toeslagenaffaire afwijst, cruciaal is om over het hele
dossier te kunnen beschikken zodat zij het aan de onafhankelijke commissie
(of de rechter) kunnen voorleggen?
Antwoord 10
Ja, dit begrijp ik. Ik wil wel benadrukken dat het voor de beoordeling niet
noodzakelijk is over hun volledige dossier te beschikken om in aanmerking te
komen voor de compensatieregeling of hardheidstegemoetkoming. Gegevens
over bijvoorbeeld de huurtoeslag of toeslagjaren waarin geen correcties
hebben plaatsgevonden zijn daarvoor in de meeste gevallen niet noodzakelijk.
Tevens merk ik op dat een AVG- inzageverzoek in slechts zeer beperkte mate
beantwoordt aan de behoefte van de betrokken ouders. Ouders hebben mijns
inziens in beginsel niet zoveel aan feitelijke persoonsgegevens die op basis
van een AVG-inzageverzoek kunnen worden verstrekt, maar hebben behoefte
aan de bevindingen uit onderzoeken en de oordeelsvorming die tot het
oorspronkelijke besluit hebben geleid. Om deze reden zijn verzoeken om een
kopie van het volledige dossier niet behandeld als een AVG-inzageverzoek,
maar als een verzoek om een nadere motivering. Ik vind het hierbij van
belang dat de informatie die aan de betrokken ouders wordt verstrekt,
beantwoordt aan hun vragen en daarom volledig is. Het kost echter geruime
tijd om uit de verschillende systemen alle relevante informatie te halen,
waarmee in de behoefte van de ouders kan worden voorzien.
Vraag 11
Wilt u de Kamervragen van 26 mei2 opnieuw beantwoorden en nu helemaal
juridisch correct, omdat er evident wel sprake is van artikel 15 AVG?
Antwoord 11
Bij de beantwoording van de Kamervragen op 26 mei ben ik ervan uitgegaan
dat geen enkel inzageverzoek betrekking had op louter persoonsgegevens.
Inmiddels is gebleken dat een klein aantal inzageverzoeken wel enkel
betrekking heeft op persoonsgegevens als bedoeld in de AVG, waarop een
beslissing door de Belastingdienst/Toeslagen (had) moet(en) worden
genomen.

2

Vragen van de leden Leijten (SP) en Omtzigt (CDA) over het verstrekken van volledige dossiers
aan gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire (Kenmerk 2020Z08226)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Voor dossierverzoeken die ruimer zijn dan louter persoonsgegevens, blijft
hetgeen ik in mijn beantwoording van 26 mei jl. uiteen heb gezet onverminderd van kracht.
Vraag 12
Herinnert u zich dat u alle ouders, die zich met de kwalificatie opzet/grove
schuld zouden melden voor 1 juni een betalingsregeling zou bieden?3
Antwoord 12
Er is inderdaad toegezegd dat de ouders uit met een kwalificatie opzet/grove
schuld (O/GS-kwalificatie) in juni benaderd zouden worden voor een
persoonlijke betalingsregeling. Dit is helaas niet gelukt. Ik wil de ouders een
oplossing aanbieden voor hun belasting- en toeslagenschuld, waarbij ook de
samenwerking met gemeenten een rol kan spelen. Dit heeft meer tijd en
afstemming nodig gehad dan eerder gedacht. Daarnaast worden formulieren
en brieven waarmee een regeling aangevraagd kan worden versimpeld, om
dit voor ouders met een O/GS-kwalificatie zo eenvoudig mogelijk te maken.
Tot slot wil ik de ouders van het ouderpanel betrekken om gezamenlijk te
bepalen hoe we het best de ouders kunnen benaderen, welke aanpak volgens
hen het best kan worden gehanteerd en verdere communicatie richting de
ouders wenselijk is. Het ouderpanel is sinds 27 mei 2020 gestart en de
afstemming heeft daarom pas na die datum kunnen plaatsvinden. Dit laat
onverlet dat ik het aanbieden van een persoonlijke betalingsregeling op korte
termijn wil starten.
Vraag 13
Hoeveel ouders met opzet/grove schuld hebben zich gemeld en hoeveel
mensen hebben voor 1 juni een persoonlijke betalingsregeling aangeboden
gekregen?
Antwoord 13
Het aantal personen met O/GS-kwalificatie dat een nog openstaande
vordering heeft bestaat uit 8.500 burgers. Zij hoeven zich niet te melden voor
een persoonlijke betalingsregeling. De regeling wordt proactief aangeboden.
Momenteel zijn er nog geen regelingen afgegeven. Zie hiervoor ook het
antwoord op vraag 12. Ouders met een O/GS-kwalificatie die een verzoek tot
herziening hebben ingediend, krijgen pas een persoonlijke regeling aangeboden als de beoordeling van het herzieningsverzoek plaats heeft gevonden en
er sprake is van eventueel nog een (rest) schuld. Gedurende het proces blijft
invorderingspauze van kracht.
Vraag 14
Wilt u deze vragen een voor een en voor woensdag 3 juni 12 uur beantwoorden, zodat de uitkomst van deze vragen meegenomen kan worden voor de
schriftelijke inbreng voor het wetsvoorstel over de compensatie?
Antwoord 14
Ik heb ernaar gestreefd de antwoorden voor de behandeling van de Wet
hardheidsaanpassing Awir naar uw Kamer te sturen.

3

Belastingdienst)(https://download.belastingdienst.nl/toeslagen/docs/wat-gaan-we-voor-u-doentg5501z1ed.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5