Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

Nr. 168

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 oktober 2017
Na een intensieve campagne is het Koninkrijk op 2 juni jl. met 184 van de
192 stemmen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
gekozen tot niet-permanent lid van de Veiligheidsraad voor de periode
januari – december 2018. Dit resultaat is te danken aan de inzet van de
vier Koninkrijkslanden Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Nederland, die
alle bij gelegenheid het Koninkrijk zullen vertegenwoordigen in de Raad.
Het lidmaatschap van de Veiligheidsraad geeft het Koninkrijk de kans om
onze verantwoordelijkheid te nemen en een bijdrage te leveren aan
internationale vrede en veiligheid. Tijdens ons lidmaatschap zetten wij ons
extra in voor:
Veiligheid voor burgers, wereldwijd
We willen werken aan een Veiligheidsraad die doet wat zijn naam al zegt:
zorgen voor veiligheid en bescherming van burgers, overal ter wereld. Het
Koninkrijk zal daarom aan alle discussies en besluitvorming over
landensituaties (90% van de agenda) een gedegen inhoudelijke bijdrage
leveren. Binnen die brede agenda zullen we ons primair richten op het
voorkomen en stoppen van het meest schrijnend, grootschalig menselijk
lijden. Om burgers meer centraal te zetten in het werk van de Raad zullen
we bovendien streven naar voortgang ten aanzien van de werkmethoden
van de Veiligheidsraad, met als doel de representativiteit en transparantie
te vergroten. We willen werken aan een Raad die niet alleen over, maar
mét betrokken partijen spreekt.
Als verkozen lid zal het Koninkrijk ook participeren in subsidiaire organen
(o.a. sanctiecomités) van de Veiligheidsraad en tevens het voorzitterschap
vervullen van het sanctiecomité Noord-Korea en het Iran/Joint Comprehensive Plan of Action facilitatiemechanisme.

kst-26150-168
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 168

1

Voorkomen én genezen
We streven naar een Veiligheidsraad die conflicten en oorlogen effectief
aanpakt met goed uitgeruste vredesmissies, maar ook helpt voorkomen,
door de grondoorzaken aan te pakken. Eerder zien, sneller handelen en
beter oplossen, en dus niet te laat komen.
Het Koninkrijk zal daarom aandacht blijven vragen voor preventie en het
aanpakken van de grondoorzaken van conflicten zoals falende rechtsstatelijke instituties, onderontwikkeling, voedsel- en wateronzekerheid,
ongelijke kansen voor vrouwen, en het beperkte toekomstperspectief voor
jongeren. We zullen steeds aandringen op respect voor de rule of
law/accountability en mensenrechten. Het Koninkrijk zal schendingen van
het internationaal humanitair oorlogsrecht aan de kaak stellen en zich
inzetten voor veilige en ongehinderde humanitaire toegang om zo de
getroffen bevolking in een conflictsituatie humanitaire hulp te kunnen
bieden. Bescherming van burgers in conflict moet als onderdeel van
mandaten van VN-missies proactief en waar mogelijk in overleg met die
burgers gebeuren. Missies moeten deel uit maken van een bredere
strategie voor het betreffende land, en ze moeten de capaciteit hebben om
hun mandaat uit te voeren. In dit verband moedigen we de VN aan om
haar force generation te verbeteren, onder andere door vaker te werken
met rotatieschema’s voor kritische, maar vaak ook schaarse, capaciteiten.
We zetten in op meer (politieke) participatie van vrouwen en het
integreren van een genderperspectief in processen van vrede, verzoening
en wederopbouw onder andere via implementatie van VN-resolutie 1325.
Daarnaast ligt de focus op versterkt gebruik van instrumenten voor
vreedzame geschillenbeslechting (zoals het Internationaal Gerechtshof en
het Permanente Hof van Arbitrage). Waar mogelijk zullen we inbreng van
het maatschappelijk middenveld bevorderen en meenemen in discussies.
Resoluties van de Veiligheidsraad moeten worden omgezet in daden. Het
Koninkrijk zal het lidmaatschap ook aangrijpen om zich sterk te blijven
maken voor de uitvoering van Veiligheidsraadsresolutie 2166, die eist dat
de daders van het neerhalen van vlucht MH17 worden vervolgd en
berecht en dat alle betrokken landen hun medewerking daaraan verlenen.
Een VN die vooruit ziet
Het Koninkrijk wil werken aan een VN die vooruitziet en klaar is voor de
uitdagingen van de 21e eeuw, zoals klimaatverandering, migratie en
terrorisme.
Het Handvest van de VN, zoals opgesteld in 1945, is primair gericht op het
voorkomen en beëindigen van traditionele conflicten tussen staten. De
huidige bedreigingen voor veiligheid in de wereld komen echter steeds
vaker voort uit of houden verband met interne (gewapende) conflicten en
grensoverschrijdende fenomenen, zoals migratie, terrorisme en klimaatverandering (Planetary Security). De bedreigingen waarvoor kleine
eilandstaten in ontwikkeling (SIDS – Small Islands Developing States),
waaronder de Caribische delen van het Koninkrijk, zich gesteld zien door
klimaatverandering, zijn een voorbeeld hiervan. Het is duidelijk dat
thema’s als migratie, terrorisme en klimaatverandering niet meer van de
internationale agenda kunnen worden weggedacht en onlosmakelijk
verbonden zijn met internationale vrede en veiligheid. Het Koninkrijk
hecht er dan ook aan om tijdens ons lidmaatschap van de Veiligheidsraad
aandacht te besteden aan deze thema’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 168

2

VN-hervormingen: transparantie en effectiviteit
Het Koninkrijk is voornemens, ook tegen de achtergrond van de discussie
over VN-hervormingen in de Algemene Vergadering van de VN en de
hervormingen die de Secretaris-Generaal van de VN heeft ingezet, om
tijdens ons lidmaatschap concrete stappen te zetten op het gebied van
transparantie van de Veiligheidsraad en effectiviteit van de VN als geheel.
Het Koninkrijk is voorstander van grondige hervorming van de Veiligheidsraad. De samenstelling van de Veiligheidsraad weerspiegelt immers
niet meer de realiteit van de 21ste eeuw. Hervorming is een noodzaak om
te zorgen dat de legitimiteit van de VN en vooral de Veiligheidsraad
behouden blijft. In de context van hervormingen valt of staat de legitimiteit bij betere representatie en effectiviteit. Maar ook binnen bestaande
mogelijkheden kan het Koninkrijk streven naar een effectievere VNVR, in
lijn met onze visie op een geïntegreerde benadering van conflict.
Uitgangspunt daarbij is dat vrede en veiligheid direct verweven zijn met
onderwerpen als ontwikkeling en mensenrechten, die elders binnen de VN
zijn belegd. We steunen Secretaris-Generaal Guterres in zijn wens silo’s te
doorbreken. Zelf kunnen we hieraan bijdragen, door informatiestromen
vanuit die andere delen van het VN-systeem naar de Veiligheidsraad en
andersom te bevorderen. Voor briefings in de Veiligheidsraad worden
waar mogelijk vertegenwoordigers uit het maatschappelijk middenveld,
bedrijfsleven en lokale organisaties uitgenodigd.
Europeanisering en samenwerking met regionale organisaties
De unieke situatie waarin Italië en het Koninkrijk een zetel in de Veiligheidsraad delen, biedt kansen voor een meer Europese invulling van het
lidmaatschap. Tot dusverre heeft de samenwerking met Italië gestalte
gekregen in het over en weer detacheren van diplomaten, zowel op de
Permanente vertegenwoordiging in New York als in de hoofdsteden, het
gezamenlijk vaststellen van prioritaire thema’s in een gemeenschappelijke
verklaring (conflictpreventie, peacekeeping, burgerbescherming en Rule
of Law), intensieve informatie-uitwisseling en enkele gezamenlijke
initiatieven, zoals samenwerking op het gebied van de aanpak van
mensensmokkel vanuit Libië en het openen van de tentoonstelling «Pillars
of Cooperation» van Italië en Nederland op 9 januari 2017. De samenwerking werd herbevestigd tijdens het Staatsbezoek van Nederland aan
Italië in juni van dit jaar.
Met het oog op een Europese invulling van ons lidmaatschap van de
Veiligheidsraad hanteert het Koninkrijk een eenduidige inzet in Brussel en
New York en kiest het voor verdere versterking van de coördinatie tussen
EU Lidstaten ter voorbereiding van besprekingen in de Veiligheidsraad.
Dit kan onder andere via samenwerking in relevante EU-werkgroepen en
via discussies met EU-instellingen in Brussel. Op die manier wil het
Koninkrijk maximale coherentie bevorderen tussen besluitvorming in de
Veiligheidsraad en in de Brusselse gremia. Het uitgangspunt zal steeds
zijn: Europees waar opportuun en mogelijk. Naast de reeds genoemde
samenwerking met Italië zal het Koninkrijk nauw samenwerken met
andere Europese landen in de Veiligheidsraad (in 2018 het VK, Frankrijk,
Polen en Zweden), en volgende Europese leden (na de zittingstermijn van
het Koninkrijk). Die samenwerking kan verschillende vormen hebben:
informeren (eigen initiatieven vroegtijdig delen); mobiliseren (hulp vragen
bij lobby voor steun van overige Veiligheidsraadleden); consulteren (bijv.
inhoudelijke input delen) en implementeren (met EU follow-up geven aan
besluiten en oproepen van de Veiligheidsraad). Door deze samenwerking
kan de impact van ons Veiligheidsraadlidmaatschap in 2018 worden
vergroot en voortgezet, conform de Eerste Kamermotie De Graaf c.s. van
1 november 2016 (Kamerstuk 34 550, D).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 168

3

Daarnaast zal het Koninkrijk inzetten op nauwere samenwerking tussen de
VN en regionale organisaties, zoals de Afrikaanse Unie, voortbouwend op
het UN-AU framework for enhanced partnership in peace and security van
afgelopen april. Inzet is om meer synergie te creëren, gebruikmakend van
elkaars sterktes en toegevoegde waarde.
Informatieverschaffing
Het Nederlandse parlement zal zo ruim mogelijk worden voorzien van
informatie tijdens het lidmaatschap van de Veiligheidsraad. Maandelijks
zullen wij de stand van zaken met uw Kamer delen als een gecombineerd
onderdeel van de RBZ-cyclus. Tijdens deze debatten blikken we graag met
uw Kamer terug op de afgelopen maand en kan worden vooruitgekeken
naar de volgende maand.
Tot slot
Door onze toenemende verbondenheid met het buitenland zijn de
veiligheid en welvaart van het Koninkrijk meer dan ooit afhankelijk van
ontwikkelingen in de rest van de wereld. Voor de effectieve behartiging
van onze belangen op het wereldtoneel zijn daadkrachtige multilaterale
instellingen en een goed functionerende internationale rechtsorde daarom
cruciaal. Als gastland voor vele internationale organisaties vervult
Nederland op dit vlak ook een voorbeeldfunctie. Ons lidmaatschap in de
Veiligheidsraad geeft het Koninkrijk de unieke mogelijkheid om op het
allerhoogste niveau mee te beslissen over de handhaving van vrede en
veiligheid voor burgers, waar ook ter wereld.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H. Zijlstra
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 168

4