Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 306

EU-trendrapport 2010

Nr. 4

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 mei 2010
Hierbij bied ik u aan, namens het kabinet, de nationale verklaring 2009
over het financieel beheer van de Europese Fondsen in gedeeld beheer1.
De Nationale Verklaring is – naast uw Kamer – ook aangeboden aan de
Europese Commissie (hierna: de Commissie) ten behoeve van haar
verantwoording over de Europese begroting aan het Europees Parlement.
Europese ontwikkeling financieel beheer
Decharge EU begroting 2008
Nederland heeft zich in de ECOFIN van februari 2010 van stemming
onthouden. De reden om te kiezen voor onthouding van stem in plaats
van een tegenstem is gebaseerd op de verbeteringen op het gebied van
de landbouwbegroting en een erkenning van de inspanningen van de
Commissie in de afgelopen 5 jaren. Daarnaast is door Nederland met klem
benadrukt dat verdere inspanning voor verbetering nodig is, dat
Nederland hieraan graag verder willen werken met de Commissie, maar
dat er vooral concrete stappen door de Lidstaten moeten worden gezet
naar een volwaardige nationale verantwoording. Nederland wees er
verder op dat transparantie daarvoor een basisvereiste is en riep de
andere Lidstaten op om de «Annual Summary», in navolging van Finland,
Zweden en Nederland, openbaar te maken. Om dit kracht bij te zetten
heeft Nederland, met medeondertekening door Denemarken, een
verklaring aan het dechargeadvies laten hechten waarin deze wens tot
uitdrukking is gebracht. Zweden steunde de interventie van Nederland,
maar stemde evenals Denemarken wel in met het positieve dechargeadvies.
Nationale verklaring EU

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

In oktober 2009 heeft het Verenigd Koninkrijk zijn tweede nationale
verklaring afgegeven. In november heeft de Deense Rekenkamer haar
jaarlijkse verklaring over het financieel beheer afgegeven. De tweede

kst-32306-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 306, nr. 4

1

nationale verklaring van Zweden wordt verwacht in de eerste helft van
2010. Naar verwachting zullen de komende tijd geen nieuwe initiatieven
van andere lidstaten ontstaan.
Evenals in 2009 zal de nationale verklaring worden opgenomen in de
«activity reports» van de Commissie DG’s en daarmee een onderdeel
vormen van de verantwoordingsstructuur van de Europese Commissie.
In de komende herziening van het financieel reglement zet Nederland in
op een aanscherping van het huidige EU-brede verantwoordingsinstrument van de jaarlijkse samenvatting (annual summary) zodat
essentiële elementen van onze nationale verklaring daarin meer tot
uitdrukking komen en de toegevoegde waarde van de jaarlijkse samenvatting als een adequaat verantwoordingsdocument toeneemt. Deze
betreffen:
– het geven van redelijke zekerheid over de werking van het systeem van
financieel beheer en de rechtmatigheid van uitgaven op het niveau van
eindbegunstigden;
– aanvullende zekerheid van een onafhankelijke auditor of de nationale
controle instanties.
Een voorstel van de Commissie voor een herziening van het Financieel
Reglement wordt verwacht rond 26 mei 2010. Na een presentatie in het
Europees Parlement en de Raad begint de wetgevingsprocedure die naar
verwachting eind 2010 zal zijn afgerond.
Nationale verklaring 2009
Inleiding

1
In de periode 1 juli 2008 – 30 juni 2009
hebben de operationele
informatiesystemen bij EFRO geen deel
uitgemaakt van de controle en zijn daarmee
geen onderdeel van de nationale verklaring

Dit jaar betreft de nationale verklaring:
– Het Europees Landbouw Garantiefonds (hierna: ELGF) en het Europees
Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (hierna: ELFPO) over het
begrotingsjaar 16 oktober 2008 tot en met 15 oktober 2009. Het betreft
een verklaring over de werking van de financiële systemen die de
rechtmatigheid van de subsidiebetalingen aan eindbegunstigden en de
betrouwbare verantwoording daarover borgen en de rechtmatigheid
van transacties met eindbegunstigden.
– De structuurfondsen over de werking van het operationele deel van de
financiële systemen die de rechtmatigheid van de subsidiebetalingen
borgen:
• het Europees Sociaal Fonds over 2008 (hierna: ESF);
• het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling over de periode
1 juli 2008–30 juni 2009 (hierna EFRO)1;
• het Europees Visserij Fonds over de periode 1 juli 2008–30 juni 2009
(hierna EVF).
– De migratiefondsen over bestaan en werking van de operationele
delen van de financiële systemen over:
• de periode 1 januari 2007–31 december 2009: het Europees
Buitengrenzen fonds en het Europees Integratiefonds.
• de periode 1 januari 2008–31 december 2009: het Europees
Vluchtelingenfonds en het Europees terugkeerfonds.
De nationale verklaring volgt voor de structuur- en migratiefondsen qua
reikwijdte de stapsgewijze opbouw voor de programmaperiode 2007–2013
en de daarbij geldende controle en rapportage verplichtingen.
Om die reden zijn dit jaar voor de eerste maal de migratiefondsen
opgenomen in de nationale verklaring vanwege de beschikbaarheid van
de auditrapportage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 306, nr. 4

2

Totstandkoming nationale verklaring 2009 nader toegelicht
De nationale verklaring wordt gebaseerd op deelverklaringen van de
beleidsverantwoordelijke ministers voor het beheer van middelen uit de
Europese fondsen. De auditdienst van het ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (hierna: LNV) geeft zekerheid bij de deelverklaring van de minister van LNV door middel van een Assurance report en
een accountantsverklaring.
De Rijksauditdienst geeft een Assurance report bij de deelverklaringen van
de Structuur- en Migratiefondsen. Het ministerie van Financiën voert een
plausibiliteittoets uit en integreert de deelverklaringen van de ministers
van LNV, SZW, EZ, Justitie en WWI in de nationale verklaring op basis van
beschikbare verantwoordings- en controle-informatie.
Evenals bij de Nationale Verklaring 2006, 2007 en 2008 zal de Algemene
Rekenkamer ten behoeve van uw Kamer deze verklaring van haar oordeel
voorzien. Een afschrift van dit oordeel zal door de minister van Financiën
aan de Commissie worden aangeboden als aanvullende zekerheid bij de
Nederlandse verantwoording.
Onderdeel Landbouwfondsen ELGF en ELFPO
Namens het kabinet wordt over het Nederlandse deel van het financieel
beheer van het ELGF en ELFPO voor het begrotingsjaar 16 oktober 2008
tot en met 15 oktober 2009 verklaard dat op basis van de informatie die de
minister van Financiën tot zijn beschikking heeft en naar beste weten:
a. de financiële beheerssystemen in Nederland een redelijke mate van
zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid van transacties tot op het niveau van eindbegunstigden en;
b. de verantwoorde uitgaven en ontvangsten met betrekking tot die
fondsen wettig en regelmatig zijn tot op het niveau van eindbegunstigden.
Over het begrotingsjaar 2008/2009 is bij ELGF en ELFPO respectievelijk
€ 1082,6 miljoen en € 15,9 miljoen aan uitgaven gedeclareerd. Op basis
van de beschikbare inspectieresultaten (fysieke inspecties) heeft extrapolatie plaatsgevonden van de geconstateerde onrechtmatigheden.
Het totaal aan geëxtrapoleerde onregelmatigheden bij de gedeclareerde
uitgaven blijft met een betrouwbaarheid van 95 procent beneden de
materialiteitsgrens van 2 procent, onverlet inherente onzekerheden ten
aanzien van de interpretatie van Europese regelgeving die altijd kan
optreden.
Het voorbehoud voor randvoorwaarden is door de minister van LNV
opgeheven.
In 2009 zijn samenwerkingsovereenkomsten met provincies en alle
afzonderlijke waterschappen gesloten. Voor handhavingscontroles zijn
toereikende afspraken gemaakt over de uitvoering. Er is een verbetering
ten opzichte van voorgaande jaren hetgeen blijkt uit een toename van het
aantal meldingen aan LNV. Dankzij bovenstaande maatregelen zijn de
vereiste handhavingcontroles in voldoende mate geborgd. De minister
van LNV zal erop toezien dat de betrouwbaarheid van de verantwoording
over inspectieresultaten nog verbetert.
Het maximaal foutpercentage bij ELFPO bedraagt 2,29%. Dit is ten
opzichte van het foutpercentage van 4,57% van vorig jaar een verbetering.
Het percentage onregelmatigheden bij de Europese Landbouwfondsen in
Nederland vertoont een dalende lijn. De Europese materialiteitsnorm van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 306, nr. 4

3

2% voor de Landbouwfondsen als totaal is, zoals ook in 2006, 2007 en
2008, niet overschreden.
Lopende onderzoeken Europese Commissie
In de nationale verklaring wordt een voorbehoud gemaakt voor interpretatie verschillen in de uitvoering van subsidieregelingen die altijd kunnen
optreden tussen Nederland en de Commissie. In voorkomende gevallen
kan de Commissie op basis van eigen onderzoek besluiten tot het
opleggen van financiële correcties. Tot het moment dat de betrokken
minister de conclusies van het Commissie onderzoek heeft erkend en de
Commissie hierover een definitief besluit heeft genomen bestaat er grote
onzekerheid over eventuele door de Commissie vast te stellen financiële
correcties.
In de nationale verklaring zijn de definitieve besluiten inzake financiële
correcties toegelicht. Op verzoek van de Algemene Rekenkamer heeft het
ministerie van LNV aanvullend een lijst van alle lopende onderzoeken
opgesteld. Deze lijst vormt ook een bijlage bij deze brief. Volgend jaar is
informatie over lopende onderzoeken standaard onderdeel van de
nationale verklaring. In de komende periode zal door de betrokken
ministeries een onderzoek worden uitgevoerd naar de mogelijkheden
voor het geven van meer transparantie in de nationale verklaring over
geschatte financiële risico’s van lopende onderzoeken van de Commissie.
Bedrijfstoeslagregeling LNV
De Commissie heeft Nederland op 14 augustus 2009 geïnformeerd over
haar bevindingen inzake de areaalsteun. Nederland is naar aanleiding
hiervan verzocht tot aanpassing van de financiële systemen en de
werkwijze voor de controles op oppervlakte gerelateerde subsidies
(herstelplan perceelsregistratie). De minister van LNV heeft de Tweede
Kamer hier bij de brief van 14 oktober 2009 geïnformeerd. De vorderingen
met dit herstelplan zijn zodanig dat er sprake is van voldoende actuele
oppervlaktegegevens zodat de opmerkingen van de Commissie geen
consequenties hebben voor de nationale verklaring.
Onderdelen: EFRO, ESF, EVF en Migratiefondsen
Per fonds bestaan verschillen in de voortgang in het operationaliseren van
de financiële systemen en de periodes waarover auditwerk is verricht. Dit
vloeit voort uit de Europese regelgeving en komt tot uitdrukking in de
nationale verklaring.
Namens het kabinet wordt, over de operationele delen van het financieel
beheer van EFRO, ESF, EVF en Migratiefondsen die onder de reikwijdte
van het auditonderzoek vielen, verklaard dat de werking van de systemen
voor financieel beheer voor de programmaperiode 2007–2013 een
redelijke mate van zekerheid biedt voor de wettigheid en regelmatigheid
van de onderliggende transacties.
Bij alle fondsen zijn door de auditautoriteit verbetermaatregelen geformuleerd. Deze zijn in het geval van ESF, EVF en de Migratiefondsen voortvarend opgepakt en inmiddels geheel of in voldoende mate doorgevoerd.
In vergelijking met ESF en EVF was op het moment van afgifte van de
nationale verklaring bij EFRO een beperkter deel van het administratieve
proces (en daarmee de controlemaatregelen) operationeel. Het accountantsonderzoek heeft zich over de periode 1 juli 2008–30 juni 2009 gericht
op drie van de zeven systeem onderdelen. Ten aanzien van die drie
onderdelen heeft de auditautoriteit vastgesteld dat in de genoemde
periode een redelijke mate van zekerheid bestaat dat de systemen in
voldoende mate hebben gefunctioneerd met uitzondering van geconsta-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 306, nr. 4

4

teerde tekortkomingen die op korte termijn passend handelen van de
betreffende (regionale) management autoriteiten vereisen teneinde de
financiële risico’s voor de Europese Unie te beperken. Over de genoemde
periode zijn voor EFRO zoals bij ESF, EVF en de Migratiefondsen nog geen
declaraties bij de Commissie ingediend.
De minister van EZ heeft op grond van haar coördinerende rol de
bevindingen van de auditautoriteit onder de aandacht gebracht van de
regionale management autoriteiten. Zij heeft de management autoriteiten
gevraagd de comite’s van toezicht te informeren over de stand van zaken
ten aanzien van de implementatie van de aanbevelingen en hen periodiek
te informeren over de kwaliteit van het gevoerde beheer. De management
autoriteiten hebben aangegeven voortvarend te zijn gestart met de
doorvoering van de verbeteringen.
In de volgende nationale verklaring over 2010 is het systeem van
financieel beheer voor de structuur- en migratiefondsen volledig
operationeel en is het naar verwachting ook beoordeeld door de auditautoriteit. Dan zal er ook sprake zijn van uitgaven die bij de Commissie zijn
gedeclareerd en gecontroleerd. Het wordt dan mogelijk om voor deze
fondsen een verklaring af te geven inzake de rechtmatigheid van
transacties met eindbegunstigden zoals dat nu al het geval is bij de
Europese Landbouwfondsen in Nederland.
Aanvullende achtergrondinformatie nationale verklaring 2009
Naast de informatie in deze brief en de nationale verklaring worden
aanvullend documenten beschikbaar gesteld die meer inzicht geven over
de totstandkoming van de nationale verklaring:
– Als bijlage bij deze brief en de nationale verklaring is toegevoegd: de
consolidatie deelverklaring Gemeenschappelijk Landbouw Beleid
(GLB) 20091, een samenvatting van de definitieve beschikkingen van
de Commissie inzake geschilpunten met de Commissie, financiële
correcties op basis van door de Commissie uitgevoerde onderzoeken
en de lijst met lopende onderzoeken van de Europese Commissie.
– De certificerende rapporten van de auditdienst van LNV met daarin
relevante verbeterpunten en andere relevante informatie zijn ter inzage
gelegd bij de griffie van de Tweede Kamer.
– Het door het ministerie van Financiën gebruikte wegingskader bij de
consolidatie van de nationale verklaring 2009 is raadpleegbaar op
www.minfin.nl, onder het dossier «Financieel Management overheid/
Auditbeleid/Europa». Hierin zijn opgenomen de gehanteerde criteria
voor de kwantitatieve beoordeling van materialiteit en de gehanteerde
criteria voor het benoemen van mogelijke aandachtspunten en
reserves.
Met de afgifte van deze nationale verklaring zijn alle EU subsidiefondsen
in gedeeld beheer in Nederland onderdeel geworden van de nationale
verantwoording. De komende jaren zullen met name gericht zijn op het
afgeven van een verklaring inzake de rechtmatigheid van de transacties
voor al deze fondsen tot op het niveau van de eindbegunstigden.
De minister van Financiën,
J.C. de Jager

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 306, nr. 4

5