Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1053

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 november 2015
In reactie op het verzoek van het lid Verhoeven (D66) om een brief over de
Nederlandse inzet bij de verwachte topontmoeting tussen de Europese
Unie (EU) en Turkije bericht ik u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie, het volgende.
De bijeenkomst tussen de EU en Turkije zal plaatsvinden in Brussel op
29 november a.s. Voor deze top zullen de staatshoofden en regeringsleiders van de 28 lidstaten en de voorzitters van de Europese Commissie
en de Europese Raad worden uitgenodigd. Aan Turkse zijde zullen naar
verwachting president Erdogan en premier Davutoglu deelnemen.
De bijeenkomst zal erop gericht zijn een nader uitgewerkt akkoord te
bereiken over het EU-Turkije Actieplan Migratie, waarover de Kamer op
27 oktober jl. per brief is geïnformeerd [Kamerstuk 21 501-20, nr. 1028].
Zoals in de brief vermeld, bestaat dit plan uit twee delen. Het eerste deel
gaat in op het verbeteren van de opvang van vluchtelingen in Turkije. Het
tweede deel van het actieplan is gericht op versterking van de samenwerking om irreguliere migratie naar de EU tegen te gaan.
Deze twee elementen vormen de hoofdinzet van de EU in de onderhandelingen met Turkije, met tot doel het verminderen van de aantallen
migranten die Europa bereiken. Verbeterde structurele opvang in de regio
en het indammen van irreguliere migratie zijn hiervoor cruciaal. Zoals
eerder aan u gemeld is het actieplan in lijn met de brief van het kabinet
van 8 september jl. (Kamerstuk 19 637, nr. 2030).
De onderhandelingen over het plan duren nog steeds voort. Zoals
vermeld in het verslag over de informele Europese Raad van 12 november
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1052) heeft eerste vicepresident van de
Europese Commissie Frans Timmermans gesprekken gevoerd in Ankara.
De voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk sprak tijdens de G20 met
President Erdogan en met Premier Davutoglu. Eerste vicepresident

kst-21501-20-1053
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1053

1

Timmermans heeft vorige week opnieuw gesprekken gevoerd in Ankara.
Tegenover de Europese wensen tot het indammen van irreguliere migratie
en verbeterde structurele opvang van vluchtelingen in Turkije verlangt
Turkije substantiële financiële steun en een intensievere politieke dialoog
met de EU. Daarnaast benadrukt Turkije het belang van versnelde
visumliberalisatie en het met hernieuwde energie tegemoet treden van
het toetredingsproces van Turkije tot de EU. Mogelijk zou Turkije ook
concrete afspraken willen maken over hervestiging van vluchtelingen
vanuit Turkije naar de EU.
Het kabinet onderschrijft het belang van de besprekingen en van spoedige
besluitvorming over samenwerking met Turkije om de migratiecrisis het
hoofd te bieden. Het is zaak snel tot een concreet partnerschap met Turkije
te komen dat een directe bijdrage kan leveren aan het verminderen van
migratiestromen en het verbeteren van structurele opvang in de regio. De
Commissie werkt momenteel aan een voorstel voor een EU-faciliteit die
naar verwachting gevoed zal worden uit de EU-begroting en bijdragen
van de lidstaten. Nederland heeft al eerder te kennen gegeven bereid te
zijn financieel bij te dragen aan het terugdringen van de migratiestromen
uit Turkije en het verbeteren van de opvang van vluchtelingen in dat land.
Het kabinet vindt het hierbij van belang dat alle lidstaten evenredig
bijdragen, gebaseerd op hun BNI-sleutel voor reguliere EU-afdrachten.
Nederland zal daarnaast inzetten op een zo groot mogelijke bijdrage uit de
EU-begroting, zodat de extra bijdragen van de lidstaten relatief lager
worden. Naar verwachting verschijnt het Commissievoorstel nog deze
week. Zodra dit voorstel binnen is wordt uw Kamer hierover geïnformeerd.
Wat betreft de wens tot versnelde visumliberalisatie houdt het kabinet
vast aan het standpunt zoals verwoord in de brief van 27 oktober jl.
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1028) over het actieplan: uitvoering van het
EU-Turkije actieplan kan bijdragen aan het sneller voldoen door Turkije
aan de eisen die gesteld zijn aan het lopende visumliberalisatieproces. De
bestaande strikte voorwaarden zullen daarbij onverkort blijven gelden.
Turkije zal moeten voldoen aan alle vereisten van de «Roadmap towards a
visa-free regime with Turkey» en de EU-Turkije terug- en overnameovereenkomst volledig moeten uitvoeren voordat visumvrijheid in zicht komt.
Hieraan mag niet worden getornd.
Voor de Turkse toetredingsonderhandelingen tot de EU hanteert het
kabinet een vergelijkbare lijn. Conform de motie Voordewind c.s.
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1033) blijven de bestaande onderhandelingskaders onverkort van kracht. De relatie tussen de EU en Turkije komt het
beste tot haar recht in het kader van een geloofwaardig toetredingsproces, dat vasthoudt aan de strenge toetredingsvoorwaarden. Nederland
heeft ingestemd met het lidmaatschapsperspectief voor Turkije, mits aan
alle gestelde voorwaarden wordt voldaan. Het kabinet benadrukt dat het
gaat om een onderhandelingsproces met een open einde, waarvan de
uitkomst niet op voorhand vaststaat. Voor elke stap in het uitbreidingsproces is instemming van de Raad (met unanimiteit) vereist. Nederland
heeft recent ingestemd met het openen van onderhandelingen over
hoofdstuk 17 (economisch en monetair beleid). Mochten de gesprekken
met Turkije ertoe leiden dat naast hoofdstuk 17 ook andere hoofdstukken
worden geopend, dan zet Nederland conform de Kamerbrief uit maart
2014 (Kamerstuk 23 987, nr. 143) en de Kamerbrief van 27 oktober jl.
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1028) in op behandeling van de rechtsstaatshoofdstukken 23 en 24. Deze hoofdstukken vormen het belangrijkste kader
om op structurele wijze hervormingen van de rechtsstaat in Turkije te
bespreken. Zoals bekend rust op deze hoofdstukken evenwel een
unilaterale blokkade van Cyprus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1053

2

Ten aanzien van hervestiging van in Turkije verblijvende vluchtelingen
constateert het kabinet dat de in het actieplan genoemde inzet op
bestaande bilaterale en EU hervestigingsprogramma’s in lijn is met de
kabinetsbrief van 8 september jl. (Kamerstuk 19 637, nr. 2030) waarin het
kabinet onderkent dat een mate van burden sharing nodig is om de regio
te ontlasten en om draagvlak te creëren voor versterkte opvang in de
regio. Nederland zet in op een gezamenlijk EU hervestigingsprogramma
waarbij UNHCR, na registratie, voordrachten formuleert. Het programma
kan uitgaan van een vastgesteld quotum per jaar voor de gehele EU,
waarbij elke lidstaat een bindend aantal hervestigingsplaatsen toegewezen krijgt op grond van een geschikte verdeelsleutel.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1053

3