Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2274
Vragen van de leden Jan Vos en Servaes (beiden PvdA) aan de Ministers
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van
Buitenlandse Zaken over de nalatigheid van de Europese Commissie bij het
uitvoeren van mensenrechtenanalyses bij handelsverdragen (ingezonden
14 maart 2016).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Buitenlandse
Zaken (ontvangen 13 april 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Is vrijhandel met Vietnam belangrijker dan de
mensenrechten?» van Follow the Money?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat het onderzoek van Ecorys naar de impact van het nog af te
sluiten Trade In Services Agreement (TISA) op mensenrechten twee jaar is
vertraagd? Wat is de verklaring hiervoor en hoe wordt ervoor gezorgd dat
deze analyses alsnog grondig in de vormgeving van TISA worden meegenomen?
Antwoord 2
Het onderzoek naar de impact van het Trade in Service Agreement (TiSA) op
mensenrechten maakt deel uit van een breed onderzoek naar de effecten van
dit handelsverdrag, namelijk het Sustainability Impact Assessment. Het
voorbereidend Sustainability Impact Assessment-rapport is op 14 juli 2014
gepubliceerd.2 Het interim-rapport is naar verwachting deze zomer beschikbaar. Dit is ongeveer 1 jaar later dan gepland. De vertraging van het
interim-rapport is met name het gevolg van de moeilijkheden die de
onderzoekers (Ecorys en CERP) ondervonden bij het ontwikkelen van een
bruikbaar econometrische model. Normaliter wordt de economische impact
1

Follow the Money, «Is vrijhandel met Vietnam belangrijker dan de mensenrechten»?, 8 maart
2016 https://www.ftm.nl/artikelen/is-vrijhandel-met-vietnam-belangrijker-dan-demensenrechten
2
http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2014/july/tradoc_152702.PDF

ah-tk-20152016-2274
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

van een handelsverdrag berekend op basis van de handelsvolume in
goederen en de verwachte verlaging van de invoerheffingen. Op diensten
worden geen invoerheffingen geheven, waardoor het ingewikkelder is om
betrouwbare voorspellingen te doen over de economische effecten. Bovendien heeft TiSA als doel het vastleggen van het bestaande niveau van de
handel in diensten, wat de kwantificering van die effecten nog lastiger maakt.
Daarnaast gaat het om een handelsverdrag met 23 partijen, met wisselende
kwaliteit van de statistische data per partij.
Vraag 3
Wat is uw mening over het feit dat de Europese Commissie oproepen van de
Europese ombudsman over het niet uitvoeren van een mensenrechtenanalyse
naast zich heeft neergelegd?
Antwoord 3
Het is juist dat er vooraf geen expliciet onderzoek naar mensenrechten is
geweest voor het handelsakkoord met Vietnam. Echter, op verschillende
manieren is de betrokkenheid en inzet van de EU en Vietnam op het terrein
van mensenrechten in de besprekingen ingebracht (zie ook het antwoord op
vraag3.
In de mededeling «Handel voor Iedereen» schetst de Europese Commissie
haar ambities onder meer op het terrein van handel en mensenrechten
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2028). In navolging van
de oproep van de Ombudsman betreft één van deze ambities het opnemen
van een mensenrechtenanalyse in de gebruikelijke Sustainability Impact
Assessments. Het kabinet steunt deze inzet.
Vraag 4
Hoe ziet u uw rol als EU-voorzitter om, al dan niet door het aanscherpen van
andere organen, zoals bijvoorbeeld dat van de Europese ombudsman, ervoor
te zorgen dat de Europese Commissie in de toekomst de impact van
handelsverdragen op mensenrechten consistenter meeneemt alvorens
handelsverdragen af te sluiten?
Antwoord 4
Conform de mededeling «Handel voor Iedereen» zal de Europese Commissie
voortaan mogelijke effecten op mensenrechten expliciet meenemen in de
Sustainability Impact Assessments die worden uitgevoerd voor alle nieuwe
handelsakkoorden. Als EU-voorzitter draagt Nederland bij aan deze inzet door
onder meer een gezamenlijke bijeenkomst te beleggen van het handelspolitieke en het mensenrechten comité om onderwerpen op het terrein van
mensenrechten en handel uit het EU «Actieplan mensenrechten en democratie» te bespreken (JOIN (2015) 16 final). Eén van de actiepunten betreft het
verbeteren van mensenrechtenanalyses in Sustainability Impact Assessments.
Vraag 5
Wat is uw reactie op de onverhoopt niet uitgevoerde mensenrechtenanalyse
in relatie tot het EU-Vietnam Vrijhandelsverdrag en wat verwacht u van het
onderzoek dat momenteel alsnog wordt uitgevoerd? Deelt u de mening dat,
waar mogelijk, het verdrag dient te worden bijgeschaafd indien dat de
mensenrechtensituatie ten goede komt?
Antwoord 5
Het kabinet deelt de mening van de Europese Commissaris Malmström dat
het vrijmaken van handel en mensenrechten hand in hand kan en moet gaan.
Het handelsverdrag EU-Vietnam legt op verschillende manieren de link tussen
handel en mensrechten. Zo wordt in de preambule van het Verdrag het
belang van mensenrechtenverdragen en instrumenten door beide partijen
herbevestigd. Daarnaast is een juridische link gelegd tussen het handelsverdrag en het partnerschaps- en samenwerkingsakkoord met Vietnam, die het
mogelijk maakt om maatregelen te treffen als daar toe aanleiding bestaat,

3

Follow the Money, «Is vrijhandel met Vietnam belangrijker dan de mensenrechten»?, 8 maart
2016 https://www.ftm.nl/artikelen/is-vrijhandel-met-vietnam-belangrijker-dan-demensenrechten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

bijvoorbeeld bij de schending van mensenrechten. Tot slot bevat het
handelsverdrag een aantal bepalingen dat de transparantie en inclusiviteit
van het besluitvormingsproces en juridische maatregelen verzekert, om ook
op die manier de mensenrechten, democratie en rechtsorde te verstevigen.
Tevens heeft de Europese Commissie recent (26 januari jl.) een werkdocument uitgebracht waar zij ingaat op mensenrechten en duurzame ontwikkeling in de EU-Vietnam relatie, en meer specifiek in het EU-Vietnam handelsakkoord. Naast het handelsakkoord zijn er immers (ook) andere instrumenten
die de ontwikkeling van mensenrechten monitoren, zoals de EU-Vietnam
mensenrechtendialoog en het European Instrument for Democracy and
Human Rights (EIDHR).
Hoewel er vooraf geen specifiek onderzoek met het thema mensenrechten
heeft plaatsgevonden, is het kabinet van mening dat er verschillende
bepalingen, afspraken en instrumenten zijn die de betrokkenheid en inzet van
de EU en Vietnam op dit gebied ondersteunen. Desalniettemin is het een
goede zaak dat de Europese Commissie heeft toegezegd om mensenrechten
expliciet mee te nemen in de komende Sustainability Impact Assessments die
zij uitvoert aan het begin van een nieuw handelsakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3