Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 200

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2009
Mede namens de minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bied ik
u hierbij de geannoteerde agenda van de Raad voor Concurrentievermogen van 5 en 6 maart a.s. aan. In de bijlage vindt u een toelichting per
onderwerp.
Tijdens het gedeelte over industrie en interne markt op 5 maart zal tijdens
een informele lunch worden gesproken over de economische crisis.
Naar verwachting zullen conclusies worden aangenomen over de autoindustrie tegen de achtergrond van de economische crisis. Daarnaast zal
een zogeheten «Key Issues Paper» worden aangenomen met de belangrijkste boodschappen van de Raad aan de Europese Voorjaarsraad op
19 en 20 maart a.s. Ook zullen conclusies worden aangenomen over de
follow-up van de review interne markt, evenals voortgangsrapport over
betere regelgeving.
Tijdens het onderzoeksgedeelte van de Raad zal van gedachten worden
gewisseld over het Ljubljana-proces en de Europese onderzoeksinfrastructuren.
Onder het agendapunt «Diversen» zullen de Commissie en het voorzitterschap presentaties geven over de stand van zaken van het artikel 169-initiatief metrologie, de impact van de uitbreiding op de economieën in de
EU, de EUFORDIA conferentie over evaluatiemethoden voor R&D-beleid
van 24–25 februari jl., het forum over diensten en handelsliberalisering
van 2–3 februari jl., de ex-post evaluatie van het Zesde Kaderprogramma,
een mededeling over ICT-infrastructuren, het tweede Consumenten scorebord, de Trans-Atlantische Economische Raad, de Mededeling over de
externe dimensie van de Lissabonstrategie, het interne markt scorebord,
implementatie van de Small Business Act, implementatie van de dienstenrichtlijn, de modernisering van universiteiten en de mogelijke associatie
van Rusland bij het Zevende Kaderprogramma.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

KST128402
0809tkkst21501-30-200
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

1

BIJLAGE

Agenda Raad voor Concurrentievermogen 5 en 6 maart 2009
Follow-up interne markt review
Lissabonstrategie Key Issues Paper
Crisis in de automotive sector
Betere regelgeving
Bijdrage aan de Lissabonstrategie – het
Ljubljana proces
Europese onderzoeksinfrastucturen

Gedachtewisseling en Raadsconclusies
Debat en Key Issues Paper
Gedachtewisseling en Raadsconclusies
Voortgangsrapport
Gedachtewisseling
Gedachtewisseling

Follow-up interne markt review
Gedachtewisseling en raadsconclusies
De Raad zal van gedachte wisselen over de voortgang van de interne
markt review sinds november 2007, waarover de Commissie een rapport
heeft uitgebracht («The Single market review: one year on»). De Raad zal
vervolgens naar verwachting conclusies aannemen die aan de Europese
Voorjaarsraad van 19 en 20 maart a.s. zullen worden voorgelegd.
Sinds het uitkomen van de mededeling in november 2007 van de Europese Commissie «Een interne markt voor het Europa van de 21e eeuw» is
voortgang geboekt op diverse gebieden. Een belangrijk onderdeel vormt
het partnership-project. De Commissie bereidt in nauwe samenwerking
met de lidstaten een aanbeveling voor over de manier waarop de samenwerking tussen Commissie en lidstaten en lidstaten onderling kan worden
vormgegeven. De verwachting is dat de Commissie dit in juni 2009 zal
presenteren.
In de conclusies wordt benadrukt dat juist ook in tijden van economische
crisis het goed functioneren van de interne markt van cruciaal belang is
voor de EU. Bevestigd wordt dat de interne markt alleen optimaal kan
functioneren indien Commissie en lidstaten hun gezamenlijke en individuele verantwoordelijkheid daarvoor nemen. Met het oog op het verder
verbeteren van het functioneren van de interne markt bestaat overeenstemming over de noodzaak om een meer op feiten gebaseerde en
resultaatgerichte aanpak te kiezen. Toekomstige EU-instrumenten zullen
een adequate mix moeten zijn van regelgeving en niet-regelgevende
maatregelen. Lidstaten moeten vervolgens zorgdragen voor de tijdige en
juiste omzetting van EU-regels, die correct moeten worden toegepast en
gehandhaafd in praktijk. De Raad verzoekt de Commissie om voortaan
jaarlijks te rapporteren aan de Raad voor Concurrentievermogen over de
voortgang van de tenuitvoerlegging van de initiatieven in het kader van
de interne markt review.
Nederland kan de raadsconclusies verwelkomen. Terecht wordt onderstreept dat de interne markt één van de grootste successen is tot dusver
van de Europese integratie. Nederland deelt de visie dat het van groot
belang is om juist in tijden van economische crisis de fundamenten van
de interne markt te beschermen. Een open en goed functionerende
interne markt kan een sleutelrol vervullen bij het opvangen van de
effecten van de crisis en ten behoeve van het economisch herstel. Het
respecteren van de interne marktregels door de lidstaten alsmede de
verdere ontwikkeling van de interne markt acht Nederland van het
grootste belang. Ook het benadrukken van een op feiten gebaseerde en
resultaatgerichte benadering wordt van harte ondersteund.
Wat betreft de voortgang van de interne markt review ziet Nederland uit
naar de aanbeveling inzake partnership. Nauwe samenwerking tussen
lidstaten en de Commissie en lidstaten onderling bij het omzetten,
toepassen en handhaven van EU-interne marktbeleid zal bijdragen aan
een effectiever functioneren van de interne markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

2

Lissabonstrategie: Key Issues Paper
Aanname Key Issues Paper
De Raad zal naar verwachting een zogeheten Key Issues Paper aannemen
met daarin de belangrijkste boodschappen van de Raad voor Concurrentievermogen aan de Europese Voorjaarsraad van 19 en 20 maart a.s.
In het Key Issues Paper benadrukt de Raad het belang om proactief op de
economische crisis te reageren, door het nemen van korte termijn maatregelen die aansluiten bij de midden- en lange termijn doelstellingen van de
Lissabonstrategie. Daarnaast wordt gewezen op het belang van structurele maatregelen, om ervoor te zorgen dat het economisch herstel duurzaam is en de EU sterker uit de economische crisis komt. Als prioritaire
acties worden genoemd het versterken van de interne markt, het reduceren van administratieve lasten, het verbeteren van de randvoorwaarden
voor de industrie en innovatie, het bevorderen van investeringen in
kennis, onderwijs en onderzoek, en het versterken van aandacht voor de
externe dimensie van het concurrentievermogen.
Nederland kan het Key Issues Paper verwelkomen. Deze bevat wat Nederland betreft de juiste boodschappen van deze Raad richting de Europese
Voorjaarsraad. Nederland hecht met name sterk aan de aandacht in de
paper voor een eerlijk speelveld; nationale maatregelen om de industrie te
ondersteunen moeten passen binnen het kader van de interne markt-, en
staatssteunregels van de EU. Daarnaast heeft Nederland zich ingezet voor
een ambitieuze tekst ten aanzien van de interne markt, met nadruk op het
belang om resterende barrières te slechten en het creëren van nieuwe
barrières te voorkomen. Nederland hecht daarbij ook aan de speciale
aandacht voor het verbeteren van het functioneren van de interne
energiemarkt (verbeteren interconnectie netwerken, stimuleren concurrentie en diversificatie), en het belang van een tijdige implementatie van
de dienstenrichtlijn in de lidstaten. Ook ten aanzien van administratieve
lasten heeft Nederland zich ingezet voor een ambitieuze boodschap. Zo
wordt vastgelegd dat het ondermijnen van de doelstelling in het actieplan
door nieuwe lasten voor het bedrijfsleven moet worden voorkomen, dat
een duidelijke monitoring van administratieve lasten van belang blijft –
zodat nieuwe lasten niet via de achterdeur weer binnenkomen, en wordt
de Commissie opgeroepen een meer concreet tijdpad uit te stippelen van
de uit te voeren maatregelen. De paper bevat ten slotte op het gebied van
kennis en onderzoek de voor Nederland juiste elementen zoals versterking
van de «kennisdriehoek», blijvende aandacht voor verhoging van de
investeringen in onderwijs, onderzoek en innovatie, versterking van excellente wetenschap door de European Research Council, een oproep tot
implementatie van de roadmap voor onderzoeksfaciliteiten en aandacht
voor verbetering van loopbaanmogelijkheden voor onderzoekers.
Economische crisis/auto-industrie
Informele gedachtewisseling over economische crisis
Gedachtewisseling en raadsconclusies automotive
Naar verwachting zal tijdens de lunch van de Raad voor Concurrentievermogen van gedachten worden gewisseld over de economische crisis.
Tijdens het formele deel van de Raad zullen daarnaast raadsconclusies
over de automotive worden aangenomen.
Ten aanzien van de economische crisis vindt Nederland het belangrijk dat
korte termijn stimuleringsmaatregelen tijdig, tijdelijk en doelgericht zijn.
Daarnaast hecht Nederland eraan dat maatregelen niet enkel een korte
termijn impuls geven, maar tevens bijdragen aan het versterken van de
economische structuur op de middellange en lange termijn. Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

3

beschouwt de integriteit van de interne markt en naleving van de staatssteunregels als belangrijke voorwaarden voor economisch herstel. Zowel
ons land als de EU is niet gebaat bij protectionisme. Het is daarom van het
grootste belang dat de Commissie strikt toeziet op de naleving van de
regels en zijn rol speelt als geweten van de interne markt. Op het eerste
gezicht lijken de door de EU-landen genomen maatregelen niet verstorend
te werken. Daarbij valt op te merken dat de details van nationale maatregelen nog lang niet allemaal bekend zijn en daarin zit natuurlijk de crux.
Hierover bestaat echter nog geen duidelijkheid en de Commissie zal zich
moeten buigen over de details. Zo wordt met waakzaamheid gekeken naar
de beoordeling door de Commissie van de Franse plannen voor de autoindustrie.
Tijdens de Raad zullen raadsconclusies over de automotive worden
aangenomen. In de conceptconclusies wordt stilgestaan bij het belang
van de automotive voor de Europese economie. De automotive is zwaar
getroffen door de economische crisis. Dit betreft niet alleen de autofabrikanten, maar ook de hele toeleveringsketen van de automobielindustrie. De conceptconclusies noemen een aantal voorwaarden voor
economisch herstel. Korte termijn maatregelen zullen tijdelijk, tijdig en
doelgericht moeten zijn. Een open en operationele interne markt is een
belangrijke voorwaarde voor herstel; protectionisme is niet het antwoord
op de economische crisis. In de conclusies wordt de Commissie uitgenodigd nationale maatregelen van lidstaten te monitoren om verstoring van
de interne markt te voorkomen en wordt de Commissie verzocht mogelijkheden te onderzoeken voor Europese coordinatie van de vernieuwing van
Europese autovloot, bijvoorbeeld voor nationale autosloopregelingen. De
conceptconclusies geven aan dat de primaire verantwoordelijkheid om de
structurele problemen aan te pakken bij de industrie ligt. De industrie
moet zich daarbij richten op innovatieve en meer duurzame producten. De
concept-raadsconclusies benadrukken het belang van R&D investeringen
in het bijzonder op het terrein van schone auto’s. Een voorwaarde voor
herstel is ook een betere toegang tot financiering. De Commissie wordt
opgeroepen om in aanloop naar de Voorjaarsraad te bezien of procedures
van het EIB nog verder kunnen worden vereenvoudigd of versneld.
Tenslotte wordt het belang van open globale markten en de dialoog met
EU handelspartners benadrukt.
De conceptconclusies kunnen op steun van Nederland rekenen. Nederland
deelt het belang dat wordt gehecht aan de principes van de interne markt,
waaronder het staatssteunkader. Ze zijn een voorwaarde voor economisch
herstel van de EU. Dit is van groot belang voor Nederland, mede voor de
relatie tussen producenten en toeleveranciers (de Nederlandse automotive kenmerkt zich met name door hoogwaardige toeleveranciers). Nederland ziet een belangrijke rol weggelegd voor de Commissie om toe te zien
op de naleving hiervan als ook voor de lidstaten verantwoordelijkheid te
dragen om het gelijk speelveld in de EU te handhaven. Daarnaast steunt
Nederland de voorwaarde dat korte termijn maatregelen tijdelijk, tijdig en
doelgericht moeten zijn. Nederland acht van belang dat maatregelen zich
richten op een gezonde economische middellange en lange termijn
ontwikkeling en op het versterken van sectoren, onder andere door in te
zetten op duurzame innovatie in de sector en daarmee bij te dragen aan
een verdere versterking van de verduurzaming van de autosector. De
sector heeft primaire verantwoordelijkheid om de problemen het hoofd te
bieden en zich te richten op innovatie en meer duurzame productie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

4

Betere Regelgeving
De Raad zal naar verwachting het voortgangsrapport van het Tsjechische
EU-voorzitterschap aannemen over het integrale programma «Betere
Regelgeving» van de Commissie. Dit rapport is een reactie op de onlangs
gepubliceerde derde strategische evaluatie van de Commissie. Het key
issues paper, dat eveneens geagendeerd is in deze Raad, verwijst ook
naar deze strategische evaluatie. Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen van 28 en 29 mei a.s. zullen naar verwachting Raadsconclusies
worden aangenomen over de evaluatie.
Het Tsjechische voorzitterschap verwelkomt de derde strategische
evaluatie over betere regelgeving. Nederland kan zich hier bij aansluiten.
Positief is dat in de strategische evaluatie, evenals in het voortgangsrapport van het voorzitterschap, vooruit wordt gekeken naar de mogelijkheden en vervolgacties voor de nieuwe Commissie. Dit is van belang voor
de continuïteit in de aanpak van de regeldruk voor bedrijven. De
Commissie benoemt in de evaluatie voor het eerst de invoering van vaste
verandermomenten. De invoering hiervan bij toekomstige regulering voor
bedrijven heeft een gunstig effect op het MKB, omdat deze bedrijven zich
op tijd kunnen voorbereiden en aanpassen aan de wettelijke veranderingen. Dit sluit goed aan bij de nationale aanpak ten aanzien van het in
werking treden van nieuwe wetgeving. Een dergelijke invoer van vaste
verandermomenten heeft het grote voordeel dat vanuit de Europese
regelgeving coördinatie en harmonisatie worden bewerkstelligd als het
gaat om de frequentie en data waarop regelgeving voor bedrijven in
werking treedt.
Het voornaamste doel van het voortgangsrapport is om de tot op heden
geboekte resultaten van het programma «Betere Regelgeving» uiteen te
zetten. Het voortgangsrapport onderstreept het belang van het programma, niet alleen als onderdeel van de Lissabonagenda, maar ook in het
licht van de economische crisis. Nederland kan de conclusies uit het
voortgangsrapport volledig ondersteunen. In het voortgangsrapport
komen de Impact Assessments, het Actieprogramma voor administratieve
lastenvermindering voor bedrijven en het bredere vereenvoudigingsprogramma aan bod, evenals de toegang tot het recht.
Het voortgangsrapport geeft aan dat er meer en betere aandacht voor
Impact Assessments is door verbeterde richtsnoeren hiervoor (in gebruik
vanaf januari 2009). De Nederlandse suggesties zijn hierin overgenomen:
meer aandacht voor structurele kwantificering van de administratieve
lasten, een degelijke onderbouwing van subsidiariteit en de effecten op
het MKB. De aandacht voor een samenvatting van de Impact Assessment
(met een maximum van tien pagina’s) is een goede start, zoals ook aangegeven in het voortgangsrapport.
Het Actieprogramma administratieve lastenreductie voor bedrijven heeft
tot nu toe geleid tot voorstellen voor reductiemaatregelen die, volgens
inschattingen van de Commissie, 30 miljard euro aan besparingen opleveren. Aandachtspunt blijft voor Nederland dat er een jaarlijkse rapportage komt van de ontwikkelingen rondom administratieve lasten (monitoring van de lasten) als onderdeel van het Actieprogramma. Dit is een stap
in de richting van een netto-reductiedoelstelling, waarvoor momenteel
niet voldoende draagvlak is. De Commissie heeft onlangs een eerste
pakket reductiemaatregelen op het gebied van BTW gepubliceerd. Het nog
te publiceren pakket m.b.t. de overige 12 domeinen (er zijn 13 prioritaire
terreinen geïdentificeerd voor de reductie van administratieve lasten)
moet worden aangenomen binnen het mandaat van de huidige Commissie, zodat de nieuwe Commissie er mee aan de slag kan. Hiervoor komt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

5

Nederland met een pakket aanvullende reductievoorstellen (ter verdieping
én verbreding van het huidige actieprogramma). Voor Nederland blijft het
van groot belang dat er specifieke administratieve lasten-doelstellingen
per prioritair domein («sectoral targets») worden opgesteld door de
Commissie.
Het vereenvoudigingprogramma komt relatief beperkt aan bod in het
voortgangsrapport. Dit komt omdat er in de evaluatie van de Commissie
relatief weinig vernieuwende elementen naar voren komen, terwijl
vereenvoudiging zich, volgens Nederland, juist leent voor gerichte aanpak
van andere belastende EU-regeldruk zoals nalevingkosten.
Bijdrage aan de Lissabonstrategie – het Ljubljana proces
Openbare gedachtewisseling
De Raad zal discussiëren over de vraag of tegen de achtergrond van de
economische recessie niet alleen het niveau van onderzoeksinvesteringen
van belang is, maar evenzeer de effectiviteit en efficiency van deze investeringen. Daarnaast verzoekt het voorzitterschap lidstaten om aan te
geven welke elementen van de eind vorig jaar vastgestelde toekomstvisie
op de Europese onderzoeksruimte prioriteit zouden moeten hebben, om
als basis te dienen voor het formuleren van doelstellingen.
De Europese onderzoeksruimte richt zich sinds de lancering van dit
streven in 2000 primair op het tegengaan van versnippering in het Europese onderzoek, het bevorderen van afstemming in het onderzoeksbeleid
van lidstaten en op de totstandbrenging van een vrije onderzoekmarkt. In
2008 werd in meerdere Raadsformaties gesproken over het ontwikkelen
van een toekomstvisie om de voortgang van het ontwikkelen van de Europese onderzoeksruimte beter te volgen en deze geregeld in de Raad te
bespreken, op basis van gezamenlijk overeengekomen doelstellingen en
evaluatiecriteria («Ljubljana proces»). In de Raad van 2 december jl. werd
een toekomstvisie voor 2020 door de lidstaten ondersteund («ERA vision
2020»).
Nederland verwelkomt het initiatief tot een discussie over onderzoeksinvesteringen in relatie tot de economische ontwikkelingen. Ten aanzien van
de vraag naar het belang van de beoordeling van effectiviteit en efficiency
van investeringen zal Nederland aangeven sterk te blijven hechten aan
een goede evaluatie van onderzoeksbeleid. Door de ernst van de economische crisis dreigt aandacht hiervoor op de achtergrond te raken, met als
risico dat er vooral korte termijn initiatieven worden genomen die op den
duur weinig effectief en efficiënt zijn.
Nederland houdt vast aan haar positie over de inhoud van de toekomstvisie. Een goede interactie binnen de kennisdriehoek en het streven naar
excellent onderzoek (en excellente onderzoekers en onderzoeksfaciliteiten)
zijn nog altijd prioriteit voor Nederland. Meer specifiek is Nederland voorstander van een interne markt voor innovatieve goederen en diensten,
voor open innovatie, voor een goede publiek-private samenwerking
tussen bedrijven en kennisinstellingen en een ongehinderde circulatie van
kennis, ondermeer door een Gemeenschapsoctrooi. Ook de aandacht voor
het opleiden van voldoende toponderzoekers, voor moderne onderzoeksfaciliteiten en voor ondersteuning van creativiteit van individuele onderzoekers en van ongebonden onderzoek zijn voor Nederland prioritaire
elementen van de toekomstvisie op de Europese onderzoeksruimte.
Door de economische ontwikkelingen kunnen de private R&D investeringen onder druk komen te staan, en kan indirect ook negatieve druk
ontstaan op de uitgaven voor de publieke R&D inspanningen. Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

6

is van mening dat, juist in het licht van de huidige economische crisis, de
EU zich moet blijven inzetten op een structurele versterking van de
economie, waaronder het wegnemen van structurele tekortkomingen in
het innovatievermogen. Toekomstgerichte investeringen in kennis en
innovatie blijven belangrijk. De positie op de arbeidsmarkt van onderzoekers (en kenniswerkers in brede zin) dient daarbij, ook gezien toekomstige
demografische ontwikkelingen, nadrukkelijk de aandacht te krijgen.
Tenslotte zal Nederland bij het Voorzitterschap aandringen op een goede
betrokkenheid van de onderzoeksgemeenschap bij de implementatie van
de toekomstvisie.
Europese onderzoeksinfrastructuren – Europa aan het zich snel
ontwikkelende front van wetenschap en technologie
Gedachtewisseling
De Raad zal discussiëren aan de hand van een aantal vragen van het Voorzitterschap over ondermeer het economische effect van investeringen in
grootschalige onderzoeksinfrastructuren. Daarnaast zal een actualisering
van de «ESFRI roadmap» worden gepresenteerd.
In 2002 vormden de toenmalige EU-lidstaten en enkele (bij het EU Kaderprogramma) geassocieerde landen het Europese strategieforum voor
onderzoeksinfrastructuren (ESFRI). Dat identificeerde op basis van een
verzoek van de Raad tijdens het Nederlandse Voorzitterschap 35 grootschalige, pan-Europese onderzoeksinfrastructuren waaraan in de
komende 10–20 jaar op wetenschappelijke gronden behoefte bestaat.
Recent werd deze roadmap geactualiseerd, waaruit nog nieuwe potentiële
onderzoeksinfrastructuren zijn geresulteerd.
Nederland zal benadrukken dat de realisering van onderzoeksinfrastructuren kan bijdragen aan het economisch herstel. Omdat de realisering van
complexe wetenschappelijke onderzoeksinfrastructuren veel tijd vergt,
zullen deze investeringen met name bijdragen aan het innovatievermogen
van de Europese economie op langere termijn. Het is van cruciaal belang
dat de besluitvorming over de realisering van de ESFRI projecten wordt
versneld. Hierdoor zullen lidstaten worden gestimuleerd om investeringen
te vervroegen. Nederland heeft eind vorig jaar al bepaald aan welke
projecten het financieel wil bijdragen (Tweede Kamer, 2008–2009,
21 502-30, 22 112, nr. 197). Het is daarom ook een Nederlands belang dat
andere landen de nationale besluitvorming afronden, zodat de Nederlandse partijen hun bijdrage aan de realisering van deze faciliteiten
kunnen leveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-30, nr. 200

7