Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 100

Wijziging van de Implementatiewet richtlijn
solvabiliteit II en de Implementatiewet richtlijn
financiële conglomeraten I ter implementatie
van de richtlijn 2014/51/EU van het Europees
parlement en de Raad van 16 april 2014 tot
wijziging van de Richtlijnen 2003/71/EU en
2009/138/EG alsmede de Verordeningen (EG) nr.
1060/2009, (EU) nr. 1094/2010 en (EU)
nr.1095/2010 wat de bevoegdheden van de
Europese toezichthoudende autoriteit (Europese
Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen) en de Europese
toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit
voor effecten en markten) betreft (PbEU 2014, L
153) (Wet implementatie Omnibus II-richtlijn)

Nr. 15

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 20 maart 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft op 2 maart 2015 overleg
gevoerd met de heer Dijsselbloem, Minister van Financiën over:
– het wetsvoorstel Wijziging van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II en de Implementatiewet richtlijn financiële conglomeraten I ter
implementatie van de richtlijn 2014/51/EU van het Europees parlement
en de Raad van 16 april 2014 tot wijziging van de Richtlijnen 2003/
71/EU en 2009/138/EG alsmede de Verordeningen (EG) nr. 1060/2009,
(EU) nr. 1094/2010 en (EU) nr.1095/2010 wat de bevoegdheden van de
Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor
verzekeringen en bedrijfspensioenen) en de Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor effecten en markten) betreft
(PbEU 2014, L 153) (Wet implementatie Omnibus II-richtlijn) (Kamerstuk 34 100).
Van het overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Duisenberg
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

kst-34100-15
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

1

Voorzitter: Duisenberg
Griffier: Berck
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Duisenberg, Koolmees,
Nijboer, Omtzigt en Aukje de Vries,
en de heer Dijsselbloem, Minister van Financiën.
Aanvang 11.00 uur.
De voorzitter: Goedemorgen. Welkom bij dit wetgevingsoverleg van de
vaste commissie voor Financiën. Het overleg is gepland van 11.00 uur tot
16.00 uur, of zoveel korter als mogelijk is. Het woord is als eerste aan
mevrouw Aukje de Vries.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): We hebben ruim de tijd. Dat is heel
mooi. Ik hoor dat de PvdA ervoor gaat zitten. Heel goed.
Voorzitter. Wat ons betreft is het goed dat er een aantal versoepelingen is
gekomen voor de verzekeraars, zodat ze meer en makkelijker kunnen
blijven investeren voor de lange termijn. Ik denk dat dat heel goed is voor
de hypotheekmarkt maar ook voor de mkb’ers. Wat de VVD betreft is het
wel een punt van zorg dat heel veel nog in lagere regelgeving zal worden
uitgewerkt. We zijn bang dat het daar weer dichtgeregeld gaat worden. Er
moeten namelijk nog heel veel zaken rondom de waardering en de
governance geregeld worden en dat kan een behoorlijk impact hebben op
de investeringsruimte die ook verzekeraars houden voor hypotheken maar
ook voor het mkb. We zijn benieuwd hoe de Minister daartegen aankijkt.
Hoeveel ruimte zit er uiteindelijk in om dit via andere lagere regelgeving
weg te regelen?
We zijn ook benieuwd wie daar toezicht op houdt. De Minister geeft in de
beantwoording aan dat hij er eigenlijk niet over gaat, maar wie houdt er
dan toezicht op? Hoe is bijvoorbeeld het Europees parlement erbij
betrokken geweest?
Ik kom op de proportionaliteit van de regelgeving. De regelgeving moet
altijd passen bij het risico dat verzekeraars lopen. Dat geldt voor Europese
regelgeving maar wat ons betreft ook voor de nationale regelgeving voor
de kleinere verzekeraars. Er moet wat ons betreft voldoende rekening
worden gehouden met de aard, de omvang, de complexiteit en de risico’s
van de bedrijven. Je moet dus niet daarin doorslaan. Wij vinden het
belangrijk dat er in de toekomst nadrukkelijk rekening wordt gehouden
met de kleine verzekeraars. Het kan wat ons betreft niet zo zijn dat die
kleine verzekeraars straks niet meer kunnen overleven omdat ze met
onevenredig zware eisen te maken krijgen. De Kamer heeft daar niet altijd
zicht op. Er wordt ook heel veel in lagere regelgeving geregeld. We zijn
benieuwd naar de visie van de Minister daarop. We denken dat het goed
is dat die kleine verzekeraars wel blijven. Dat is immers goed voor de
concurrentie.
Een voorbeeld hiervan in de regelgeving was de actuariële functie. De
Minister heeft die deels teruggedraaid. Ik dank de Minister daarvoor. Ik
denk dat dit een verbetering is, maar wat ons betreft had dat ook al een
directe insteek kunnen zijn. We begrijpen nog niet goed waarom er per se
de actuariële functie binnen het bedrijf moet zijn. We kunnen ons ook
voorstellen dat je, als je het extern inhuurt in een kleine onderneming,
nog meer kwaliteit hebt dan wanneer je het zelfstandig in huis hebt. Graag
wil ik een toelichting van de Minister daarop. Alleen schadeverzekeraars
met verzekeringsinkomsten die een langere looptijd hebben dan vier jaar
krijgen hiermee te maken. Waarom is er gekozen voor die vier jaar? Hoe
wordt met stilzwijgend verlengde overeenkomsten rekening gehouden?
Hoe wordt er beoordeeld?
De kleine natura-uitvaartverzekeraars hebben aan de bel getrokken. Zij
zeggen dat ze de dupe dreigen te worden van niet-passende regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

2

Ze zijn lokaal geworteld en hebben ook een sterkere lokale binding. Ze zijn
onder andere bang dat ze door het aspect geschiktheid en de toepassing
daarvan gedwongen worden om de binding met de plaats en de regio los
te laten. Wij als VVD denken dat dit een heel sterk punt is en dat zij
uiteindelijk gedwongen zullen zijn zich te laten opkopen door een grotere
partij. Hetzelfde geldt voor de risicoberekeningen in combinatie met de
lange duratie. De Minister heeft aangegeven dat hij daar het komende jaar
nog naar zal kijken. Dat is wat ons betreft goed, maar er is op dat gebied
nog niet veel duidelijkheid voor de natura-uitvaartverzekeraars. Ze hebben
het gevoel dat het nog steeds een beetje als een zwaard van Damocles
boven hen hangt. Wij willen graag dat er een oplossing komt voor die
kleine verzekeraars, zodat zij niet genoodzaakt zijn om hun bedrijf te
staken dan wel zich te laten overnemen door een grotere partij. We zijn
wel benieuwd welke oplossingen de Minister daarvoor ziet. Uiteindelijk
zijn de natura-uitvaartverzekeringen uitgezonderd van deze richtlijn. We
zijn benieuwd wanneer de Minister daar een oplossing voor gereed zou
kunnen hebben.
Dan kom ik op de zorgverzekeraars. We hebben een brief gekregen van
deze Minister en de Minister van VWS.
De vereveningsbijdrage zorgt ervoor dat de zorgverzekeraars met een
zwaarder risicoprofiel zodanig worden gecompenseerd dat ze feitelijk een
gelijk risicoprofiel hebben; het verschil wordt eigenlijk weggestreept.
Waarom zijn er dan toch nog hogere extra buffers nodig? Dat is namelijk
wat er in feite wordt voorgesteld door gebruik te maken van de brede
premiedefinitie, zoals dat zo mooi heet. Onder anderen hoogleraar
Wynand van de Ven zei vanochtend in de media dat daardoor de prikkel
tot risicoselectie toeneemt. Wij vinden risicoselectie en een sterkere
prikkel daartoe heel onwenselijk en daarom zijn wij benieuwd te horen
hoe de Minister daarnaar kijkt en hoe hij denkt dat voorkomen kan worden
dat die extra buffereisen voor verzekeraars leiden tot meer risicoselectie
door die verzekeraars. Hoe zorgen we er verder voor dat het voor
verzekeraars blijft lonen om een sociaal profiel te hebben? Hoe kan
voorkomen worden dat verzekeraars met een dergelijk profiel zich
noodgedwongen uit de markt prijzen doordat ze die hogere buffers aan
moeten houden?
De verzekeraars investeren op dit moment redelijk veel in hypotheken. Het
is ook goed dat er meer aanbod is en veel meer concurrentie. Recentelijk
werd er desondanks bericht dat de verzekeraars op de rem zijn gaan staan
in de hypotheekmarkt, vanwege de nieuwe eisen die DNB wil stellen aan
de verhouding tussen kapitaal en leningen op de balans. Wij zijn
benieuwd te horen hoe de Minister hiernaar kijkt. Waarom vindt DNB dat
er hogere eisen gesteld moeten worden? Ik vraag dat, omdat in de praktijk
de hypotheken in Nederland niet heel erg risicovol blijken te zijn, doordat
er goed wordt afbetaald en we werken met de Nationale Hypotheek
Garantie.
We hebben eerder gediscussieerd over het vergunningstelsel en de
aanvragen bij banken. De Minister zegt daarover geen klachten te krijgen,
maar dat geldt niet voor ons, want wij krijgen daar wel klachten over. We
zijn daarom benieuwd te horen of DNB wel een echt uitnodigend beleid
heeft voor verzekeraars om toe te treden tot de markt. Is het beleid
wellicht vooral gericht op consolidatie en minder partijen? Dat het heel
moeizaam starten is in deze markt blijkt wel uit het feit dat zorgverzekeraar ANNO12 het wel heel erg lastig heeft.
Mijn laatste vraag is in hoeverre onze verzekeraars inmiddels voldoen aan
de eisen van Solvency II, de eisen die vanaf 1 januari gaan gelden.
Kunnen ze er allemaal tijdig aan voldoen?
De heer Nijboer (PvdA): Voorzitter. Ik bedank de Minister voor de
uitgebreide beantwoording van de vragen in de schriftelijke ronde. Daarin
zijn de belangrijkste vragen wat betreft de PvdA-fractie beantwoord. Wij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

3

kunnen dan ook instemmen met de voorliggende wet. Net als de meeste
fracties richtten onze vragen zich vooral op de lagere regelgeving. Hebben
we de kern daarin geregeld en hoeveel vrijheid geven we aan de
toezichthouders om nadere normen te stellen? Alles afwegende is mijn
fractie tot de conclusie gekomen dat het voorgestelde stelsel onze steun
verdient.
Dat neemt niet weg dat er nog steeds vragen zijn. Afgelopen week stond
bijvoorbeeld in Het Financieele Dagblad een analyse van de buffers van
de verzekeraars. Daarbij werd ook ingegaan op hoe belangrijk de precieze
definiëring van bezittingen en toekomstige verplichtingen is. Dat luistert
echt heel nauw. De aanpassing van de UFR – de buffer van ASR werd in
de column van Bartjens als voorbeeld aangehaald – is 285%, maar zonder
die UFR zou het 81 procentpunt lager zijn geweest. En dat is nog maar één
onderdeel van de definities van de buffers van verzekeraars. Dit laat nog
maar eens zien hoe gevoelig die solvabiliteit en de definitie daarvan zijn
en hoe precies dat komt.
Over de solvabiliteit en eigenlijk de algehele gezondheid van de verzekeraars in Nederland heeft de Nederlandsche Bank al eerder zijn zorgen
geuit. De PvdA maakt zich daar ook zorgen over en het is dan ook goed
dat de Commissie verzekeraars die adviseert over het toekomstige
verdienmodel, aanstaande donderdag op ons verzoek naar de Kamer
komt. Overigens heeft de Minister ons verzoek naar de commissie
doorgeleid. Daar komen vragen aan de orde als: Waartoe zijn de verzekeraars de komende jaren op aarde? En hoe gezond zijn ze en hoe staan ze
er precies voor? We zien uit naar die bijeenkomst, want die zorgen leven
wel degelijk bij de PvdA.
De ene verzekeraar staat er beter voor dan de andere. Dat hangt ook weer
af van de precieze definities die zijn gebruikt. Over het hele verzekeringsstelsel, dat zo belangrijk is voor Nederland en waarvan het gezien de
groeiende groep zzp’ers voor steeds meer Nederlanders van belang is dat
het gezond is, zijn wel zorgen.
Het tweede punt betreft de positie van zorgverzekeraars en de effecten die
deze wetgeving voor zorgverzekeraars zal hebben. Ook vandaag was
daarover het een en ander te doen. Mevrouw De Vries gaf terecht aan dat
wij een brief hebben gekregen van beide ministers, de Minister van
Volksgezondheid en die van Financiën, om een en ander toe te lichten.
Een paar dingen bevreemdden mij wel, niet zozeer in de brief als wel in de
berichten van de kant van de verzekeraars. Er waren berichten over
risicoselectie, terwijl men toch altijd beweerde dat men daar niet aan zou
doen. Nu grijpt men ineens zo’n toch vrij technisch onderwerp aan om te
zeggen: als dit de wetgeving wordt, gaan wij meer of minder aan
risicoselectie doen. Dat is eigenlijk de wereld op zijn kop. Ik ben benieuwd
hoe de Minister aankijkt tegen deze redenering, die in het verleden bij de
zorgverzekeraars toch minder voorkwam. Er waren gewoon verzekeraars
en wij kenden een vereveningsmodel. Dat is allemaal techniek, maar het
kwam hierop neer: wij zijn er om goede verzekeringen af sluiten en niet
om plukjes verzekerden binnen te halen, al dan niet met winstmotieven.
Mijn tweede, bredere vraag over zorgverzekeraars betreft het niveau van
de buffers. Op zichzelf vond ik de brief van beide bewindslieden helder,
maar ik zou de Minister en de commissie toch willen voorhouden dat je
natuurlijk ook altijd risico’s blijft lopen als je buffers blijft vragen van
verzekeraars. Ik zou de vergelijking met dijken willen trekken. Wij hebben
in Nederland dijken om het overstromingsrisico te beperken, maar je kunt
de dijken ook zo hoog bouwen dat je de zee nooit meer kunt zien. Dat kan
de bedoeling niet zijn. Bij het minimumniveau kan ik me wel iets
voorstellen, maar bij mij rijst een beetje de vraag of bij sommige
verzekeraars niet het risico van oversolvabiliteit dreigt. Enige zekerheid wil
je wel hebben, maar je wilt niet dat er bij voortduring premies van
verzekerden worden opgepot en dat uiteindelijk de premies te hoog en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

4

eigenlijk inefficiënt hoog zijn. Ik vraag de Minister om op dat dilemma in
te gaan.
Tot slot: de hele Kamer heeft aandacht gevraagd voor de uitvaartverzekering. Ik zie ook dat de Minister welwillend staat tegenover de vraag over
de kleine coöperatieve verzekeringen, die eigenlijk al van oudsher in
Nederland actief zijn. Bijna elk dorp heeft zijn eigen begrafenisvereniging.
Mijn opa is naar ik meen 40 jaar penningmeester van zo’n vereniging
geweest in het verleden. Het is echt een mooi Nederlands model, dat
ineens door een Europese richtlijn in het gedrang dreigt te komen. Aan de
ene kant zie ik dat de Minister naar uitwegen zoekt. Aan de andere kant is
het een beetje onduidelijk wat er gaat gebeuren in het jaar dat er uitstel
wordt geboden om een en ander precies te implementeren. Ik zou dus
willen aansluiten bij de oproep van mevrouw De Vries dat daarvoor een
oplossing moet komen.
Daar komt een kleiner punt bij: ik zag dat er een vrijstelling geldt voor
uitvaartuitkeringen tot € 10.000. Dat lijkt me aan de wat zuinige kant. Ik
kan me best voorstellen dat een begrafenis een keer € 11.000 of € 12.000
kost. Moeten we dan die hele Europese regelgeving wel hebben? Ik vraag
de Minister waar het bedrag van € 10.000 precies vandaan komt en of
overwogen is of bijvoorbeeld een grens van € 20.000 niet veel passender
is voor die wat kleinere, gemeenschappelijke dingen, waarvoor wij echt
niet een hele rambam van toezicht nodig hebben. De mensen in het dorp
kennen elkaar allemaal en die organisaties bestaan al tientallen jaren. Als
je een wat luxere begrafenis wilt, moet dat dan niet ook tot de mogelijkheden behoren? Ik vraag de Minister dus om nog eens naar die grens van
€ 10.000 te kijken.
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. Ook mijn dank aan de Minister en
zijn ambtenaren voor de uitgebreide schriftelijke set antwoorden op de
gestelde vragen. Veel van de punten die door de collega’s zijn gemaakt,
heb ik ook. Ik kan er dus kort en snel doorheen.
Ook ik begin met de gedelegeerde bepalingen van de ESMA en de EIOPA.
Ik heb eigenlijk dezelfde vraag als mevrouw De Vries. Er wordt nu heel
veel technisch uitgewerkt bij EIOPA en bij ESMA. Op zich is het prima dat
de kerndiscussie wordt gevoerd in de politiek, door de Europese
Commissie, en dat de technische details worden uitgewerkt door de
toezichthouders. Wij zien echter in de praktijk dat heel veel van de
discussies uiteindelijk ontstaan door de technische details. Denk maar aan
de discussie over de UFR die wij de afgelopen jaren hebben gehad, rond
vragen als hoe hoog die precies moet zijn, waaraan die moet voldoen en
wat voor effect dat heeft op de solvabiliteit van de verzekeraars. Ik stel
hierover dus eigenlijk dezelfde vraag als mevrouw De Vries.
De heer Nijboer zei dat hij ervan overtuigd is dat dit het goede evenwicht
is: wij besluiten nu op hoofdlijnen en kunnen in de details altijd nog
ingrijpen. Is het niet beter om bij de uitwerking van dit soort technische
details toch een vinger aan de pols te houden, zodat wij daar als
parlement in mee kunnen kijken? Graag krijg ik daarop een reactie.
In het verlengde daarvan liggen de aanpassing van de matchingsopslag
en de volatiliteitsaanpassing. Die zijn heel technisch, maar ze zijn wel
wezenlijk voor de solvabiliteitscriteria van verzekeraars en voor het
voorkomen van procyclische investeringen. D66 kan met deze twee
aanpassingen leven. Zeker op het gebied van de matchingsopslag begrijp
ik heel goed dat de verplichtingen van de verzekeraars in lijn worden
gebracht met wat ze aan assets hebben. Over de volatiliteitsaanpassing en
met name de UFR hebben wij in het verleden wat kritische vragen gesteld,
omdat er een enigszins mistige situatie kan ontstaan als je niet helemaal
een technisch construct nodig hebt om de solvabiliteit in kaart te brengen.
Daarom vind ik het heel goed dat nu is afgesproken dat in ieder geval in
kaart wordt gebracht wat de gevolgen van deze volatiliteitsaanpassing op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

5

de solvabiliteit zijn. Dat zorgt voor de nodige transparantie. Ook daar kan
D66 dus mee leven.
Ik sluit mij aan bij de vragen van mevrouw De Vries en de heer Nijboer
over de zorgverzekeraars. Uit de brief van de Minister van VWS en de
Minister van Financiën blijkt duidelijk dat er voor de zorgverzekeraars een
apart regime geldt, dus niet helemaal dezelfde criteria. Dat begrijp ik ook,
vanwege de aard van de sector, maar de prikkel tot risicoselectie lijkt mij
een verkeerde ontwikkeling. Hoe kijkt de Minister daartegen aan?
Tot slot kunnen ook wij leven met een jaar uitstel voor de uitvaartverzekeringsbranche. Dat geeft de mogelijkheid om de effecten voor de branche
te bekijken. Ook wat ons betreft moet daarvoor een oplossing komen.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Het wetsvoorstel dat wij vandaag
behandelen, is technisch van aard. De mogelijkheden voor amendering
zijn ook beperkt, aangezien het de implementatie van een Europese
richtlijn betreft. Dat betekent geenszins dat dit geen belangrijke richtlijn is.
Net als de richtlijnen voor de bankenunie en de Basel-richtlijnen hebben
deze richtlijnen een belangrijke rol in het voorkomen van nieuw financieel
onheil bij verzekeraars. Bij de financiële crisis ging de aandacht meestal
uit naar de geredde banken, maar ook verzekeraars zijn met belastinggeld
overeind gehouden. De CDA-fractie is ook voorstander van implementatie
in de Nederlandse wet en van strengere buffereisen. Toch zou ik graag
een aantal opmerkingen willen maken, omdat deze wet wel een aantal
potentieel negatieve gevolgen kan hebben waarmee wij zorgvuldig
moeten omgaan.
In de schriftelijke inbreng hebben wij aandacht gevraagd voor eventuele
negatieve gevolgen voor de consument. Dan denken wij met name aan de
pensioenverzekeringen. De regering zegt toe dat zij dit over drie jaar gaat
evalueren, maar waarom is artikel 380ter, lid 15 niet gebruikt? Daarin
wordt de mogelijkheid geboden om de pensioenverzekeraars onder
Solvency I te laten vallen. De regering gaat over drie jaar bekijken hoeveel
extra premie dit oplevert, maar kan zij voordat wij nu bepalen of wij die
uitzondering willen gebruiken, een inschatting geven wat de hoogte van
het premieopdrijvende effect zal zijn als wij het strenger maken van de
regels toestaan, zodat wij dat niet achteraf hoeven te schatten?
Net als mijn drie collega’s heb ik gevraagd naar de naturauitvaartverzekeraars. Zij zijn lokaal gebonden. Een belangrijk aspect is dat
zij bestuurd worden door vrijwilligers, zoals de opa van de heer Nijboer.
Zij kennen een hoge klanttevredenheid, zegt mijn medewerker, hoewel ik
klanttevredenheid bij uitvaartverzekeraars altijd lastig vind. Ik ben blij dat
de regering inziet dat er aanleiding is om nader te bezien of de berekening
van de risicomarges voldoende is afgestemd op de specifieke kenmerken
van deze branche. Wij hebben een overgangsjaar in 2016. Dan kunnen wij
bekijken wat er gebeurt. Daarover heb ik één scherpe vraag aan de
regering. In de richtlijn wordt de mogelijkheid geboden om een uitzonderingsbepaling iets groter te maken. Dat doet Nederland volgens mijn
informatie niet helemaal. Waarom heeft Nederland de uitzonderingsbepaling voor deze verzekeraars niet zo groot mogelijk gemaakt en zelf een
raamwerk gecreëerd? Dat er toezicht gehouden moet worden op deze
verzekeraars, zij volstrekt helder.
Is het mogelijk om die uitzonderingsbepaling die voor kleine verzekeraars
en voor uitvaartverzekeraars apart geldt in zijn geheel van toepassing te
verklaren, zodat dezen er zo min mogelijk last van hebben?
Een ander probleem voor deze branche is nog de onevenredige toename
van toezichtlasten voor deze groep. In een voorbeeld dat aan alle
Kamerleden is gestuurd, schrijft een natura-uitvaartverzekeraar dat de
toezichtlasten alleen al meer dan een verdubbeling zijn van de totale
jaarlijkse kosten die zij op dit moment maken. Aangezien daar veel met
vrijwilligers gebeurt, kunt u zich voorstellen wat er gebeurt als je de
kosten verdubbelt in het eerste jaar. Het is ons niet geheel duidelijk of dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

6

bizarre scenario nu van tafel is. De Minister geeft aan dat na de consultatieronde de administratieve kosten en de nalevingskosten zijn beperkt.
Kan de Minister aangeven wat dit concreet betekent en wat hij gaat doen
in het geval dat er nog steeds voorbeelden zijn van verzekeraars die hun
vaste lasten zien verdubbelen door deze wetgeving? Dit toch onbedoelde
effect zou bij deze verzekeraar ertoe leiden dat de toezichtkosten 20%
bedragen van de totale jaarlijkse premie-inkomsten. Dat lijkt mij toch echt
te ver gaan.
De CDA-fractie maakt zich zorgen over de mogelijkheden die de toezichthouder heeft om de termijn te verlengen waarop de verzekeraar zijn
solvabiliteit weer in orde moet krijgen. Wij snappen dat er uitzonderlijke
marktomstandigheden kunnen zijn en dat meteen je verlies nemen een
slechtere oplossing kan zijn dan even wat meer tijd nemen, maar wij
stellen de solvabiliteitseisen toch omdat wij vinden dat er voldoende zou
moeten zijn om de grote schokken op te vangen en te voorkomen dat
verzekeraars insolvabel worden? Wij doen toch juist al die stresstesten
voor uitzonderlijke gevallen en vragen verzekeraars hun vermogen hierop
aan te passen? Waarom dan nog een stok achter de deur? Wij krijgen
graag een reactie van de Minister.
Zorgen heeft de CDA-fractie al langer geuit over de solvabiliteitseisen
voor de zorgverzekeraars. Wij danken de ministers voor de uitgebreide
brief daarover, hoewel ik wel expliciet moet zeggen dat ik deze bijzonder
laat vond, omdat zowel de Eerste als de Tweede Kamer bij de begrotingsbehandeling al hiervoor aandacht vroeg. Dat die brief dan een paar dagen
voor de wetsbehandeling hier komt, is wat aan de late kant.
Nu moeten zorgverzekeraars verplicht gemiddeld ruim 11% als solvabiliteit aanhouden, wat neerkomt op ruim 4 miljard euro, maar dat is het
minimum. Wij weten dat zorgverzekeraars dit percentage ruim
overschrijden, wat neerkomt op nog eens bijna 2 miljard aan extra
zorgmiddelen die op de plank blijven liggen. Met Solvency II gaan de
eisen naar verwachting omhoog richting gemiddeld 17%. Zou Solvency II
op enig moment een-op-een gelden voor de zorgverzekeraars, dan moet
de buffer nogmaals met zo’n 40%, 2 tot 3 miljard extra omhoog indien het
risicovereveningsmodel niet adequaat wordt geacht. De CDA-fractie
vraagt de Minister of dit alles betekent dat de zorgverzekeraars straks
6 miljard moeten aanhouden en misschien wel 9 miljard zullen
aanhouden. Door de overheveling van de langdurige ggz en de extramurale verzorging en verpleging komt hier volgens de Minister nog eens
ongeveer 400 miljoen bij. Dat lijkt ons een onwenselijke ontwikkeling. Het
Nederlandse zorgstelsel kent veel voorzorgsmaatregelen: het risicovereveningsstelsel, het verplichte karakter van de zorgverzekering waardoor elke
Nederlander deelneemt en bijvoorbeeld de garantie dat een verzekerde
minimaal een jaar klant blijft. Dan is het opbouwen van een enorme bulk
solvabiliteit iets overdreven. Kan het een tandje minder? Wordt het niet
eens tijd om een maximum te stellen aan wat wij normaal vinden als een
buffer? Laten wij niet vergeten dat het premiegeld is opgebracht door ons
allemaal en dat dit uiteindelijk ook de competitie en de mogelijkheid tot
nieuwe toetreding volledig nekt.
Daar komt nog een punt bij. De solvabiliteitseisen zijn gebaseerd op de
totale inkomsten en de totale uitgaven van een zorgverzekeraar. Dat
betekent dat een zorgverzekeraar meer geld moet aanhouden in solvabiliteit voor een zieke zorgverzekerde dan voor een gezonde verzekerde. Dat
is nu niet het geval. Het is juist de bedoeling van deze Minister – hij heeft
het meerdere keren gezegd – om het zorgvereveningsstelsel zodanig te
maken dat het aantrekkelijk wordt om ook zieken te verzekeren, omdat je
voor hen meer vereveningsbijdrage krijgt. Maar dan moet er wel een extra
solvabiliteitsmarge van honderden en soms zelfs duizenden euro’s
worden aangehouden per verzekerde. Dat werkt risicoselectie in de hand.
Is er een mogelijkheid om de zorgverzekeraars, die toch bedoeld waren
als sociale verzekeraars, uit te zonderen van de solvabiliteitseisen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

7

gelden onder deze richtlijn? Kan de Minister aangeven welke maximumspeelruimte daar op dat moment is?
Tot slot zou ik willen aansluiten bij de collega’s die al hebben gemeld dat
EIOPA een zeer grote beleidsvrijheid heeft voor het vaststellen van
zogenaamde technische regels. Technische regels bij verzekeraars,
waarvan ik er net een paar heb genoemd, kunnen miljardeneffecten
hebben. Daar kunnen goede redenen voor zijn, maar ik zou toch graag van
de Minister willen weten op welke wijze hij vindt dat de Kamer betrokken
kan blijven bij de wijze waarop deze regels vastgesteld kunnen worden. Ik
vraag dit omdat ze alleen achteraf ingetrokken kunnen worden, ofwel via
de Raad van Ministers ofwel via het Europees parlement, maar niet door
de Tweede Kamer. Kan de regering aangeven hoe zij met EIOPA gaat
overleggen en of het bijvoorbeeld mogelijk is om de inzet van de
Nederlandse regering en de uitkomst van het overleg op reguliere basis
met de Tweede Kamer te delen, zodat de verzekeringssector niet voor
onverwachte verrassingen wordt gesteld?
De voorzitter: Hiermee eindigt de eerste termijn van de Kamer. Voordat
we overgaan tot de eerste termijn van de Minister, schorsen we een
kwartier.
De vergadering wordt van 11.28 uur tot 11.45 uur geschorst.
Minister Dijsselbloem: Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng.
Het hoofdthema is of de regels proportioneel zijn, aansluiten bij de
omvang, de aard en de complexiteit maar ook de problematiek van het
bedrijf. Mevrouw de Vries heeft dat het meest expliciet gedaan door mij te
vragen of ik kan toezeggen dat steeds gelet zal worden op de proportionaliteit en dat de regels zodanig zullen worden ingericht dat ze passen bij het
type bedrijf, de aard, de omvang en de complexiteit van het bedrijf. In
algemene zin kan ik dat zeker toezeggen. Dat is ook onze intentie. Dat
hebben we in dit proces ook steeds proberen te bewaken. Zowel bij de
Europese ontwikkeling van de regelgeving – zoals de leden weten heeft
het een lange voorgeschiedenis – alsook in deze fase, bijvoorbeeld bij de
bepaling van het basic regime – wie valt er nou wel en wie niet onder en
wat gaat er gelden voor al die kleine verzekeraars die daar niet onder
vallen? – hebben we steeds het proportionaliteitsbeginsel voor ogen en
zoeken we naar de beste toepassing daarvan. Ik zal dadelijk nog even
precies aangeven welke uitzonderingen er allemaal zijn, omdat er veel is
gevraagd naar uitzonderingen, en welk maatwerk er mogelijk is. Ook uit
de consultatieronde zijn er nog verdere aanpassingen voortgekomen.
Proportionaliteit zit dus eigenlijk al voor een deel in de richtlijn. Wij
hebben dat verder vormgegeven in de bepaling van het basic regime.
De voorzitter: Er is een vraag van mevrouw De Vries.
Minister Dijsselbloem: Dat is snel. Ik heb nog heel veel tekst over.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Oh, ik kan nog wel even wachten.
De voorzitter: De Minister gaat even verder en aan het eind van het stuk
zal hij antwoorden.
Minister Dijsselbloem: Over proportionaliteit: hoe doen we dat? Voor
zover de richtlijnbepalingen op verzekeraars van toepassing zijn, zoals bij
de berekening van het eigen vermogen, de solvabiliteitseisen en de
technische voorzieningen, gelden er verschillende versoepelingen,
bijvoorbeeld de verlaagde absolute ondergrens van de minimumkapitaalsvereisten, en vereenvoudigingen. Bij veel andere onderwerpen
blijven de oude regels en de oude systematiek van kracht. Dat geldt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

8

bijvoorbeeld voor de bedrijfsvoering, het risicobeheer, de openbaarmakingsverplichtingen en de eenduidige verslaglegging op basis van Boek 2
van het Burgerlijk Wetboek. Die eensporige verslaglegging zal zo veel
mogelijk van toepassing blijven.
Naar aanleiding van de consultatie hebben we nog verdere uitzonderingen gemaakt, maar voordat ik daaraan toekom ga ik in op het punt van
de actuariële functie, waar mevrouw De Vries naar vroeg. In haar vraag
zaten een paar elementen. Voor alle levens-, natura-uitvaart- en schadeverzekeraars met lange looptijden vervalt de toereikendheidstoets voor de
technische voorzieningen en de verplichte certificering daarvan door de
actuaris. Vervolgens wordt er onderscheid gemaakt. De basic verzekeraars
die momenteel een actuaris moeten aantrekken voor de verplichte
certificering, zullen straks ervoor moeten zorgen dat ze voldoende kennis
hebben van de waardering van de technische voorzieningen. Dat is de
actuariële functie. De vraag van mevrouw De Vries was heel concreet
waarom ze die kennis in eigen huis moeten hebben en waarom ze die niet
kunnen inhuren. Dat laatste mag echter wel. Ze mogen de kennis extern
aantrekken. De basic schadeverzekeraars die momenteel geen toereikendheidstoets hoeven te doen omdat hun schade-uitkeringen binnen vier jaar
zijn afgerond, zoals brandverzekeringen, hoeven geen actuariële functie te
realiseren. Voor hen verandert er op dit punt niets. Dit is een versoepeling
naar aanleiding van de consultatiereacties.
Mevrouw De Vries vroeg wat er gebeurt als de verzekeringsovereenkomst
stilzwijgend wordt verlengd. Telt de vier jaar dan nog wel? Of een
verzekeringsovereenkomst stilzwijgend wordt verlengd is niet relevant
voor de vraag of een actuariële functie benodigd is. Het gaat er alleen om
hoelang het duurt voordat een schade is afgewikkeld. Vier jaar is vier jaar
en dat houdt in dat er geen actuariële functie noodzakelijk is. Zoals gezegd
gaat dat dus vaak om brandverzekeraars. Voor natura-uitvaartverzekeraars
geldt die eis wel; zij hebben heel lange looptijden.
Ik vertel wat meer over de versoepelingen om aan te geven wat er op dit
punt is gebeurd. Een paar categorieën vallen überhaupt niet onder de
Europese richtlijn Solvency II. De eerste categorie betreft de kleine
verzekeraars met de bekende grenzen: bruto premie-inkomsten niet meer
dan 5 miljoen euro en technische voorzieningen niet meer dan 25 miljoen
euro. De tweede categorie betreft de natura-uitvaartverzekeraars. Ik meen
dat de heer Omtzigt op een gegeven moment vroeg of we voldoende
gebruikmaken van de ruimte onder de richtlijn voor deze categorie, maar
zij zijn er helemaal uitgehaald. Zij vallen dus niet onder de Solvency
II-systematiek. We hebben daar wel een goed toezichtregime voor
ontworpen, een aangepast regime, dat we «basic» noemen. De allerkleinste verzekeraars vallen ook daar weer buiten. Voor alle verzekeraars
die onder het basic toezichtregime vallen heeft EIOPA dus geen rol. EIOPA
staat daar helemaal buiten. Het enige waarvoor zij zo nu en dan op de
EIOPA-website moeten kijken is voor de risico-rentecurve, die maandelijks
door EIOPA wordt gepubliceerd. Verder heeft EIOPA geen rechtstreekse
toezichtrol.
De versoepelingen voor de verzekeraars met een beperkte risico-omvang
zitten vooral op vermindering in de complexiteit van de berekeningen, de
hoeveelheid rapportageverplichtingen en, zoals gezegd, het schrappen
van de rol van EIOPA in het toezicht. Heel concreet: basic verzekeraars
hoeven geen jaarlijkse beoordeling van het eigen risico en de solvabiliteit
te maken. Dit betekent ook dat DNB geen bevoegdheid krijgt om aanvullende solvabiliteitseisen op te leggen aan deze verzekeraars. De basic
verzekeraars hoeven niet aan de uitgebreide governance-eisen te voldoen
van Solvency II. Deze verzekeraars kunnen de externe jaarrekening en de
toezichtrapportages vrijwel op elkaar laten aansluiten. Dat houdt in dat er
geen dubbele set rapportages hoeft te worden opgesteld. De rapportageset voor de toezichthouder zal dus een stuk beperkter zijn dan bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

9

grote jongens, de Solvency II-verzekeraars. Tot slot is de minimum
nominale solvabiliteitseis voor basisverzekeraars een stuk lager.
Naar aanleiding van de publieke consultatie zijn er nog extra versoepelingen doorgevoerd op knelpunten die daarin naar voren kwamen. Een
belangrijke daarvan – er werd ook naar gevraagd – is dat de voorgeschreven berekening van de risicomarge in de voorzieningen voor
polishouders voor de natura-uitvaartverzekeringen niet wordt doorgevoerd. Ook bij ons is de indruk dat die niet passend voor hen is en veel te
hoog uitvalt. Daarom is besloten om de oude methodiek van de Wft
voorlopig te handhaven. Sommige leden vroegen al naar de definitieve
oplossing.
De Kamer moet ons daar een klein beetje tijd voor gunnen. DNB doet een
impactstudie. Daarbij heeft DNB natuurlijk ook de hulp van de naturauitvaartverzekeraars zelf nodig. We zullen dan zo snel mogelijk, maar
uiteraard uiterlijk in 2016, besluiten hoe de regels vanaf 2017 gaan gelden.
We kunnen nu dus nog niet precies aangeven hoe het eruitziet. Daarnaar
gaat DNB op korte termijn een studie doen. Andere uitzonderingen en de
andere aanpassingen na de ronde zijn nu bekend. Dat voor wat betreft
maatwerk en beperkingen.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Ik heb eerst een vraag over het laatste
punt, de natura-uitvaartverzekeraars. Er komt in de loop van 2016 een
definitieve oplossing. Ik ben wel benieuwd of de Minister daar een datum
bij kan noemen. Wij vinden het belangrijk dat de Tweede Kamer daarover
geïnformeerd wordt, zodat zij kan bekijken of zij dat ook een adequate
oplossing vindt.
Ten tweede is de Minister nog niet ingegaan op mijn vraag over de
geschiktheidstoets voor kleinere verzekeraars, zeker die met een lokale
binding.
Minister Dijsselbloem: Sorry?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): De geschiktheidstoets. Naturauitvaartverzekeraars zijn bang dat toepassing daarvan ervoor zal zorgen
dat zij straks geen lokale binding meer hebben via de bestuursleden die
de club aansturen.
Minister Dijsselbloem: De eerste vraag ging over een datum. Ik kijk even
naar rechts, naar mijn ambtenaren. Het wordt begin 2016. Het gaat via het
wijzigingsbesluit 2017. De Kamer wordt dus van tevoren geïnformeerd.
Dat zeg ik hierbij nog expliciet toe.
De tweede vraag ging over geschiktheid en betrouwbaarheid. Voor
natura-uitvaartverzekeraars die onder toezicht staan, gelden inderdaad
geschiktheid en betrouwbaarheid. Daarbij houdt DNB echter wel degelijk
rekening met de grootte van een onderneming. Bij een kleine verzekeraar
wordt dus minder gevraagd aan de bestuurder of toezichthouder dan bij
een grote. Ook bestuurders van kleine verzekeraars moeten echter op de
hoogte zijn van komende regelgeving voor verzekeraars. Zij moeten
weten of en hoe die op hen van toepassing is en welke gevolgen die voor
de onderneming heeft. Dat lijkt mij toch de minste vereiste. Daar wordt
dus op getoetst. Zij worden getoetst om te bekijken of zij voldoende
inzicht hebben in de risico’s die op hen van toepassing zijn. Meer in
algemene zin worden zij getoetst op competenties voor het besturen van
een onderneming. De eisen zijn echter ook hier weer proportioneel, dus
voor kleine ondernemingen wordt de lat minder hoog gelegd dan voor
grote verzekeraars.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Het is heel goed dat daar op een andere
manier naar wordt gekeken. Er is wel degelijk een zorg, zeker bij de
natura-uitvaartverzekeraars. Ik begrijp dat zij die toets nu nog niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

10

allemaal hebben doorstaan. Ik zou het prettig vinden als de Tweede Kamer
op de hoogte wordt gehouden van het verloop en van het aantal
verzekeraars dat door de mand valt volgens de eisen die worden gesteld.
Zo houdt de Kamer daar zicht op.
Minister Dijsselbloem: Daar hebben we het eerder over gehad. Toen heb
ik gezegd dat we dat op een soort geaggregeerd niveau aan de Kamer
kunnen melden. Het gaat over een vrij kleine sector. Het is een beetje
riskant om per sector aan de Kamer te rapporteren, omdat zij dan al snel
de specifieke uitkomst kan herleiden. Ik heb dus een aarzeling om heel
specifiek per sector van verzekeraars aan de Kamer te gaan melden
hoeveel er zijn afgevallen. Dat raakt al snel aan de privacy van mensen.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Het gaat ...
De voorzitter: Mevrouw De Vries, deze interruptie sta ik toe omdat het
zo’n kleine vergadering is.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Wij willen graag weten of er daardoor
bedrijven in de problemen komen en of die lokale binding nog tot stand
komt. Dat zou wat mij betreft het geaggregeerde niveau kunnen zijn. Ik
hoef het niet op individueel niveau te weten.
Minister Dijsselbloem: Het kan als mevrouw De Vries ons toestaat om
het zo geaggregeerd mogelijk te doen, waarbij we nog wel inzicht geven
in deze specifieke sector.
Ik zit nu gewoon hardop te denken. Mijn aarzeling is dat het volgens mij
om twintig natura-uitvaartbedrijven in dat basic regime gaat. Er zijn nog
enkele kleinere bedrijven, maar die vallen daar zelfs niet onder. Bovendien
heb je heel grote bedrijven die gewoon onder Solvency vallen. Mevrouw
De Vries vraagt naar deze twintig bedrijven, althans dat denk ik. Laten wij
bekijken op welke wijze wij dit zorgvuldig kunnen doen, want ik begrijp
het zorgpunt van mevrouw De Vries.
De voorzitter: Nu volgt er een nieuwe interruptie van mevrouw De Vries.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Deze interruptie gaat over het eerste
punt, maar ik wilde de Minister zojuist graag laten uitspreken. Die kans
geef ik hem natuurlijk graag, want hij wilde het nog verder toelichten. Dat
is prima. Wij zien goed dat er een heleboel versoepelingen in zitten voor
de kleinere verzekeringsmaatschappijen. Wat ons betreft gaat het niet
alleen om de verzekeringsmaatschappijen. Uit de consultatieversie blijkt
namelijk dat er enkele knelpunten naar voren komen die niet goed
bekeken zijn en niet goed genoeg aansluiten bij de grootte, omvang en
complexiteit van de bedrijven. Dan moet er altijd weer een inhaalslag
gemaakt worden. Voor ons is ook niet altijd even inzichtelijk wat er
allemaal in die lagere regelgeving geregeld wordt, omdat lang niet alles in
de Tweede Kamer behandeld wordt. Wij vinden dat je in de regelgeving zo
nadrukkelijk mogelijk rekening daarmee moet houden. Wij zien nu ook dat
de actuariële functie niet helemaal passend is. Wij zien ook dat de
natura-uitvaartverzekeraars niet helemaal passend blijken te zijn. Wij
zouden graag willen dat je dit aan het begin van het traject allemaal
meeneemt en daar nadrukkelijk genoeg rekening mee houdt. Dat is beter
dan met allerlei druk diverse herstelacties achteraf te doen.
Minister Dijsselbloem: Mevrouw De Vries zegt dat wij herstelacties
achteraf moeten doen. Ik ben het daar niet helemaal eens. Je houdt
immers zo’n consultatieronde omdat je juist van de sector wilt horen of je
overal aan gedacht hebt. Dit is inderdaad een heel specifieke groep
bedrijven die een specifieke behandeling vergt en verdient. Het is mogelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

11

dat dit eerder onderkend had kunnen worden, maar wij zitten nu in de
fase van de uitwerking van wet- en regelgeving. Dan is het op zich
normaal om een consultatieronde te houden om die controlevraag te
stellen. Soms komen daar inderdaad dingen uit waar je nog niet aan
gedacht hebt. Dat is echter niet achteraf. Je kunt dit geen herstelactie
noemen. Wij zitten immers nog in de fase van wetgeving.
De besluiten en de implementatiebesluiten die nog volgen op het punt
van lagere regelgeving, worden natuurlijk altijd aan de Kamer aangeboden.
Ik ga nu in op de procedurele aspecten. Er is ondertussen gewerkt aan de
aanpassing van met name het Besluit prudentiële regels Wft. Dat
aanpassingsbesluit zal naar de Raad van State gaan zodra de Tweede
Kamer akkoord is met dit wetsvoorstel. Dan hebben wij voldoende basis
om het aanpassingsbesluit verder af te maken en in procedure te brengen.
Vervolgens moeten er nog enkele ministeriële regelingen worden
aangepast, zoals de vrijstellingsregeling Wft. Deze nadere regelgeving
volgt nog.
De heer Nijboer heeft in verband met de uitvaartverzekeraars gevraagd
om de grens van € 10.000 te verhogen naar € 20.000. De grens van
€ 10.000 is gekozen, omdat een burger de schade eventueel zelf moet
kunnen dragen als het bedrijf omvalt en er niet meer is. In dat kader lijkt
een hogere grens niet wenselijk. De grens wordt geïndexeerd. Het bedrag
is overigens volledig afgestemd met de uitvaartverzekeraars. Naar onze
informatie geeft het in de praktijk geen problemen. Als de heer Nijboer
echter andere signalen heeft ontvangen uit de sector, moeten wij even
bekijken of de sector en wij langs elkaar heen hebben zitten praten. Wij
hebben de bepaling van dit bedrag echter nadrukkelijk afgestemd met de
sector.
Bijna alle leden hebben vragen gesteld over de voorgeschreven berekeningsmethode voor de risicomarge van de natura-uitvaartverzekeraars.
Die vragen heb ik eigenlijk al beantwoord. Ik kom daarop nog terug. Dat is
de reden van het uitstel.
De heer Omtzigt heeft nog gevraagd naar de mogelijkheid van uitzonderingsruimte onder de richtlijn. Ik heb daarover al gesproken. Wij hebben
die mogelijkheid onder de richtlijn uitgetrokken.
De positie van de zorgverzekeraars roept een heel andere discussie op. In
de eerste plaats – niet alleen om formele redenen maar ook omdat ik het
belangrijk vind – moeten wij accepteren dat wij nu Europese wetgeving
hebben en dat DNB is aangewezen als onafhankelijke vaststeller en
toezichthouder. Dus ook de wijze waarop solvabiliteitsvereisten worden
bepaald, is echt een verantwoordelijkheid van DNB. Ik vind het lastig om
iedere keer nadat DNB een methode heeft voorgesteld en solvabiliteitseisen heeft gesteld, in de Kamer een debat te moeten voeren. Dan
zouden wij DNB niet verantwoordelijk moeten maken. Dat gebeurt nu wel
in de Europese wetgeving.
DNB is verantwoordelijk voor de berekening van de nationale parameters
voor de zorgverzekeraars. Daarbij wordt de brede premiedefinitie
gehanteerd. Dit is – net als overigens voor de andere schadeverzekeringen
– de beste voorspeller van de mogelijke schadelast. EIOPA consulteert
momenteel de technische standaard die op basis van die brede premiedefinitie is vastgesteld. Verzekeraars kunnen natuurlijk hun bezwaren
kenbaar maken in die consultatieronde. Uiteindelijk zal de Europese
Commissie de standaard vaststellen en daarbij toetsen of deze voldoet
aan de bepalingen van de richtlijn. De onafhankelijkheid van DNB is voor
mij een belangrijk punt.
Wat verandert er ten opzichte van Solvency I? Ook in Solvency I waren de
kapitaalseisen geënt op de schadelast. Dat gebeurde eigenlijk op een nog
veel bottere manier, want er was geen onderscheid tussen de verschillende typen risico’s die de zorgverzekeraars liepen; het was puur
gekoppeld aan de schadelast. Ook toen had je een hogere solvabiliteitseis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

12

naarmate je in je populatie grotere risico’s liep. Onder Solvency II wordt
onderscheid gemaakt tussen beleggingsrisico, verzekeringstechnisch
risico en operationeel risico. Die laatste twee categorieën van risico zijn
inderdaad ook gekoppeld aan schadelast en kunnen dus tot een hogere
solvabiliteitseis leiden.
De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat dit tot risicoselectie kan leiden,
maar dat was onder het oude systeem ook het geval. Wij moeten daar
alert op zijn. De wet- en regelgeving moet op orde zijn – dit geldt specifiek
voor de wet- en regelgeving in het domein van collega Schippers – om
ervoor te zorgen dat er wordt opgetreden als dit gebeurt. Er is echter geen
fundamentele verandering op het punt van risicoselectie tussen Solvency
I en II. Ook in Solvency I leidde de schadelast die voortkomt uit meer
risico’s in de populatie, tot hogere solvabiliteitseisen. Dat blijft nu zo. Ik
ontken het dus niet, maar dit is eigen aan het systeem.
De vereveningsbijdrage wordt meegenomen via het gebruik van de brede
premiegrondslag. Aanstaande woensdag heeft de Kamer een debat met
Minister Schippers over het zorgstelsel. De risicoselectie zal via
VWS-wetgeving moeten worden gecounterd. Je kunt er echter niet
helemaal aan ontkomen in dit systeem van kapitaalseisen.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): De vereveningsbijdrage is volgens mij
bedoeld om de risico’s van de verzekeraars van de verschillende
risicoprofielen weg te nemen. Dan zou je dus weer een gelijk risico
hebben, maar daarmee wordt toch ook weer rekening gehouden als de
kapitaalseisen worden vastgesteld? Ik kan dit niet zo goed met elkaar
rijmen. Kan de Minister dit verduidelijken? Ik meen dat het risico al wordt
gelijkgetrokken door de vereveningsbijdrage. Als dit niet het geval is, hoor
ik dat natuurlijk ook graag.
Minister Dijsselbloem: Dat is zo, voor zover het verzekeringstechnische
risico’s betreft. Het geldt niet voor de operationele risico’s. Schadeafwikkeling en verhaal zitten er niet in. Om het stelsel zijn werk te laten doen
laten we verzekeraars overigens steeds meer de risico’s dragen. Er is ook
heel veel discussie over de vraag of we de vereveningssystematiek op alle
categorieën van verzekeringen of op onderdelen van pakketten overeind
willen houden. We willen namelijk dat verzekeraars meer risico’s dragen,
zodat het stelsel zijn werk doet. De vereveningssystematiek haalt dus een
deel van de risico’s weg, maar niet alle.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Als ik het goed begrijp, is het in de
nieuwe zorgplannen ook de bedoeling dat er juist een prikkel wordt
ingebouwd om de grotere risicogroepen aantrekkelijker te maken voor de
verzekeraars. Voor mijn gevoel is dit een beetje een tegengestelde
beweging.
Minister Dijsselbloem: Ten eerste zit hier geen beweging in. Ook onder
Solvency I was de schadelast voor zorgverzekeraars medebepalend voor
de hoogte van de kapitaalseisen, de solvabiliteitseisen. Dat is nog steeds
zo, maar het oude systeem was echt botter. Nu maken we onderscheid
tussen drie typen risico’s. Voor twee risico’s geldt dat er een koppeling is
aan de schadelast. Die vertaalt zich naar hogere solvabiliteitseisen. Dat
zijn de verzekeringstechnische risico’s. Er is ook een operationeel risico.
Voor een verzekeringstechnisch risico geldt dat er ook weer een
verevening plaatsvindt. Het oude systeem was in dit opzicht botter dan
het nieuwe. Ondertussen is Minister Schippers bezig met verdere
wetgeving om risicoselectie te kunnen aanpakken, maar ik weet daar niet
het fijne van. Ik zie ook weleens advertenties van verschillende verzekeraars waaruit ik opmaak dat zij zich tot een bepaalde doelgroep met lage
risico’s richten. Dat moet je volgens mij aanpakken via VWS-wetgeving en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

13

het toezicht op de zorgverzekeraars. Dat onderwerp hoort dus thuis bij het
debat op woensdag over het stelsel.
Mevrouw De Vries heeft gevraagd of de solvabiliteitseisen onder Solvency
II te zwaar uitvallen voor de zorgverzekeraars. Anderen hebben dit ook
gevraagd. De solvabiliteitseisen voor zorgverzekeraars zijn, net als voor
andere verzekeraars, vanaf nu Europees vastgelegd en geharmoniseerd.
Om recht te doen aan het Nederlandse stelsel worden het vereveningssysteem en de risicomitigerende werking van het vereveningssysteem
meegenomen, met name dus in de parameter voor het verzekeringstechnische risico. Dat onderscheid maakte ik net. Daar heeft Nederland zich
voor ingezet. Als we dat niet hadden gedaan, waren de solvabiliteitseisen
40% hoger uitgevallen. Dat meen ik. Het feit dat wij een risicomitigerend
vereveningssysteem hebben, heeft dus al echt een dempende werking
gehad op de solvabiliteitseisen.
De heer Omtzigt heeft gevraagd of de zorgverzekeraars nog verder uit
Solvency II gehaald kunnen worden. Dat kan, maar dan moet je wel een
grote stelselwijziging in de zorg inzetten. Dan moet je namelijk teruggaan
naar een publiekrechtelijk stelsel. Bij de introductie van dit zorgstelsel
hebben we binnen publieke kaders na veel wikken en wegen gekozen voor
privaatrechtelijke organisaties, de verzekeraars. Ik hoef u niet te vertellen
welke vergaande stelselwijziging dit zou vergen. Dan heb je het eigenlijk
over een soort ziekenfonds, een nationale verzekeraar of hoe je het dan
ook wilt vormgeven. Alleen in die situatie hoeven de zorgverzekeraars niet
onder Solvency II te vallen.
De heer Omtzigt (CDA): Is er enig ander land in Europa – misschien los
van de aanvullende verzekeringen in Ierland en Groot-Brittannië, de
Bupa’s (British United Provident Association) van deze wereld – dat nu
met zijn zorgverzekeraars onder deze richtlijn getrokken wordt, of is
Nederland uniek hierin?
Minister Dijsselbloem: U zei zelf al «behalve Ierland». Voor zover wij
weten is het antwoord «nee, behalve Ierland».
De heer Omtzigt heeft gevraagd hoe de Tweede Kamer betrokken wordt
bij de regelgeving die EIOPA verder gaat opstellen. Ik zal eerst een paar
opmerkingen maken over de bevoegdheden die EIOPA toekomen, want zij
krijgt er inderdaad een aantal. Dat is deels ook onvermijdelijk. We willen
dat zij boven de nationale autoriteiten uit een aantal taken gaat vervullen.
Die zien op technische uitvoeringsnormen en op richtsnoeren voor de
harmonisatie van de praktische uitvoering van het toezicht. Ook krijgt
EIOPA een rol en verantwoordelijkheid in het bindend optreden in het
geval van conflicten, met name conflicten tussen nationale toezichthouders. EIOPA zal de technische uitvoeringsnormen opstellen, maar die
worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Europese Commissie. Ze
moeten bijdragen aan meer uniformiteit in de toepassing van de
regelgeving. Wanneer EIOPA dit mag doen, is heel specifiek afgebakend in
de richtlijn, bijvoorbeeld voor het harmoniseren van rapportage-eisen.
Van de technische uitvoeringsnormen is dus heel specifiek aangegeven
welke rol EIOPA toekomt. De goedkeuring ligt bij de Europese Commissie.
Ik kom zo in tweede termijn nog even terug op de manier waarop de Raad
hierbij is aangehaakt.
Het is ongetwijfeld zo – we moeten elkaar niets wijsmaken – dat lidstaten
minder te zeggen hebben over de details van de uitwerking en uitvoering
van regelgeving en toezicht. Dat is de consequentie van het kiezen voor
een Europees regime met een Europese toezichthouder. De rol van de
Tweede Kamer is daarin dus beperkt. EIOPA werkt wel transparant. Zij
gebruikt consultaties, geeft dagelijks een nieuwsbrief uit en publiceert al
haar voorgenomen nadere regelgeving. Achteraf kunnen de EP en de
Raad de standaarden intrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

14

Ook mevrouw De Vries heeft gevraagd hoe het zit met het toezicht. Wie
houdt toezicht op alle regels die nog volgen en de nadere invulling
daarvan? DNB past de regels als toezichthouder in Nederland toe. EIOPA
ziet toe op een geharmoniseerde uitvoering van het toezicht. Zij is in dit
geval de toezichthouder op DNB. Level 1-wetgeving komt tot stand in de
Raad en in het Europees parlement. Daarbij moet je denken aan de
richtlijnen waarvan we nu de implementatie doen. De Raad en het
Europees parlement krijgen de mogelijkheid om zich uit te spreken over
level 2-regelgeving, de delegated acts. Ik proef bij de Kamer de behoefte
om op de hoogte te blijven van de uitwerking van de onderliggende
regelgeving. Dat kan ik toezeggen, want wij worden geconsulteerd bij de
procedure omtrent de delegated acts. Ik kan de Kamer daarover dus
informeren.
De heer Omtzigt (CDA): Dank voor die laatste toezegging. Met welke
frequentie kunnen we dat tegemoet zien? Of worden wij gewoon tijdig
geïnformeerd over de stand van zaken op het moment dat een delegated
act in voorbereiding is? Zoals ik in mijn termijn al zei, kun je die intrekken
via de Raad of via het Europees parlement. Maar het is natuurlijk
wenselijker om in het voortraject, wanneer de Nederlandse organisatie in
de consultatie zit, een brief te ontvangen of het met de delegated acts –
dat zijn er maar een paar – naar wens verloopt of niet. Zo’n brief zou ik
graag per keer in het onderhandelingstraject zien, want dan kan de Kamer
zien wat er ongeveer aan de hand is.
Minister Dijsselbloem: Laten we dat toezeggen. Ik kan nog niet helemaal
overzien hoeveel delegated acts in de richtlijn zijn aangekondigd. Ik
begrijp van mijn ambtenaren dat het er maar eentje is. Die is al gereed en
de Kamer is daar al over geïnformeerd in een fiche. In dat geval hoeven
we niets meer toe te zeggen, want dan volgt er niets meer.
De heer Omtzigt (CDA): En als er in de toekomst wijzigingen zijn?
Minister Dijsselbloem: Als de delegated act of de richtlijnen in de
toekomst verder gewijzigd worden, zorg ik ervoor dat de Kamer daarover
geïnformeerd wordt. Laten we dat gewoon zo afspreken.
Er is gesproken over level 1 en level 2. Voor de duidelijkheid: voor
Solvency II-verzekeraars worden er op nationaal niveau, noch door het
ministerie, noch door DNB, nadere regels gesteld. Dat gebeurt vandaag de
dag altijd in Europees verband, via EIOPA of via EIOPA en de Europese
Commissie.
Ik kom op een aantal losse onderwerpen, oftewel het stapeltje «Diversen».
De heer Omtzigt heeft nog gevraagd naar de overgangsmaatregel in de
Pensioenfondsenrichtlijn. Hij vroeg: waarom maakt Nederland geen
gebruik van de overgangsmaatregel waarin staat dat verzekeraars de
pensioenen volgens de IORP-regels mogen behandelen? Dat is omdat wij
er destijds voor hebben gekozen om verzekeraars die pensioenen
beheren, dit volgens de Solvency I-regels te laten doen. Dit betekent ook
dat de overgangsmaatregel om de oude situatie te handhaven, die
inhoudt dat de tweedepijlerpensioenen volgens de IORP-regels behandeld
worden, voor Nederland niet relevant is. Dit volgt uit de beslissing die we
eerder hebben genomen om ze onder de Solvency I-regels te brengen.
De heer Omtzigt heeft ook gevraagd naar de evaluatie van pensioenproducten. Waarom zou je tot 2018 wachten met de evaluatie? Kunnen we er
al eerder naar kijken? Het lijkt ons verstandig om eerst ervaring op te doen
en om te bezien welke gevolgen dit heeft voor de wet. Er zijn verschillende versoepelingen doorgevoerd. Die zullen ook gewoon in de praktijk
moeten worden beproefd. Als er zich problemen voordoen, kunnen wij die
melden aan de Europese Commissie en EIOPA. Die instanties kunnen die
problemen, zeker als ze uitvoeringstechnisch van aard zijn, dan sneller

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

15

aanpakken, omdat zij de bevoegdheid hebben om aanpassingen op dat
gebied door te voeren. We hebben dus gewoon tijd nodig om een en
ander te kunnen beproeven en zullen daarna pas gaan evalueren.
Er is ook een vraag gesteld over toetredingsdrempels, naar ik meen door
mevrouw De Vries. We hebben het vaak over toetredingsdrempels in de
bancaire sector, maar het gaat nu over de verzekeringssector. Nieuwe
toetreders moeten gewoon aan de op hen toepasselijke vergunningseisen
voldoen en DNB moet daaraan toetsen. Een nieuwe toetreder moet
financieel gezond zijn, een goede en betrouwbare leiding hebben en
dergelijke. Ik heb geen reden om aan te nemen dat DNB onnodig zware
eisen stelt of zelfs nieuwe toetreders wil tegenhouden. Er blijft gewoon
ruimte voor nieuwe toetreders. In de richtlijn wordt dat niet fundamenteel
veranderd. Wij zijn daar zelf ook alert op, omdat wij er belang bij hebben
dat er sprake blijft van marktwerking en concurrentie.
Mevrouw De Vries heeft vervolgens als het ware de controlevraag gesteld:
kunnen Nederlandse verzekeraars nu voldoen aan de kapitaalseisen die
gesteld worden op grond van Solvency II?
De verzekeraars zijn druk aan het rekenen wanneer in 2016 Solvency II van
kracht wordt. Voor die tijd zullen de kapitaalseisen natuurlijk ook openbaar
worden gemaakt. Ik kan het dus nog niet met zekerheid zeggen. Mochten
de verzekeraars er in 2016 of in 2017 nog niet aan kunnen voldoen, dan
hebben zij nog tijd, want ze moeten er in 2018 echt aan voldoen.
De heer Nijboer heeft een andere zorg, namelijk of er geen sprake is van
oversolvabiliteit bij de zorgverzekeraars. Het spijt me maar ik kan het
antwoord op deze vraag niet lezen. Het is ongetwijfeld een heel
verstandige tekst, maar ik kan het handschrift niet lezen. Ik zal er in
tweede termijn op terugkomen, nadat het antwoord nog een keer is
opgeschreven.
De heer Omtzigt heeft een vraag gesteld over het verlengen van hersteltermijnen. EIOPA mag hersteltermijnen verlengen als financiële markten
slecht functioneren, maar is dat nu wel verstandig? EIOPA kan alleen
hersteltermijnen voor de hoogste kapitaalseisen verlengen. Dit is om de
procycliteit te verminderen. De minimumkapitaalseis blijft altijd van
kracht. Als aan deze eis niet wordt voldaan, kan de vergunning worden
ingetrokken. De basissoliditeit is daarmee verzekerd.
Daarmee heb ik de meeste losse eindjes wel behandeld. Anders doen we
het nog in tweede termijn.
De voorzitter: Dank u wel. Ik neem aan dat we meteen door kunnen gaan
met de tweede termijn. Het woord is aan mevrouw De Vries.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD): Voorzitter. Ik bedank de Minister voor
zijn antwoorden en voor de toezegging om de Kamer te informeren over
de onderliggende regelgeving en de wijzigingen van Solvency II. Dat is
een goede zaak. Ik bedank hem ook voor de toezegging om toe te werken
naar een oplossing voor de natura-uitvaartverzekeraars. Het is goed dat
wij daarover geïnformeerd worden. De Minister gaf aan dat die € 10.000
als maximum niet als een probleem wordt ervaren. Ik heb daarover
andere signalen gehoord. Wellicht is het goed om daar nog een keer met
de brancheorganisatie over te praten. Dan horen we wel of dat echt een
knelfactor is.
Mijn laatste punt gaat over de proportionaliteit van de regelgeving. De
Kamer heeft daar niet altijd zicht op, omdat die regelgeving niet altijd bij
ons langskomt. Wij vinden het belangrijk om daarover een signaal af te
geven. Daarom dien ik de volgende motie in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

16

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat:
– wet- en regelgeving passend moet zijn en voldoende rekening moet
houden met de (beperkte) complexiteit van bedrijven;
– regels in verhouding tot de aard, omvang, complexiteit en af te dekken
risico’s bij financiële instellingen moeten staan;
– het doorschieten van eisen kan leiden tot belemmeringen voor kleinere
bedrijven om actief te kunnen blijven;
constaterende dat:
– het oorspronkelijke voorstel was dat alle kleine verzekeraars een
actuaris in dienst moesten nemen en niet meer extern mochten
inhuren, en dat dit pas later deels wordt herzien;
– er pas na kritiek aanleiding is om nader te bezien of de berekening van
de risicomarge voor kleine natura-uitvaartverzekeraars voldoende is
afgestemd op de specifieke kenmerken;
verzoekt de regering om bij wet- en regelgeving (ook in lagere regelgeving) nadrukkelijker rekening te houden met het proportionaliteitsbeginsel en dus met de aard, omvang, complexiteit en risico’s van kleine
financiële instellingen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Aukje de Vries. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 8 (34 100).
De heer Nijboer (PvdA): Voorzitter. Over de zorgverzekeraars en risicoselectie wordt woensdag inderdaad een heel debat gehouden door de
zorgwoordvoerders. Het is wel een beetje aan de zorgverzekeraars zelf te
wijten dat er eigenlijk op oneigenlijke gronden een heel debat oplaait over
risicoselectie. Het is immers nogal logisch dat je hogere solvabiliteit moet
aanhouden als je meer risico’s loopt. Tegelijkertijd is het zorgverzekeringsstelsel een heel ander stelsel en hebben we daar andere mogelijkheden
om met verevening risicoselectie te voorkomen. Ik zou er echt voor willen
waken – gelukkig wordt dat hier ook niet bepleit – dat we via de buffers
gaan sturen op risicoselectiebeleid. Dat is niet het goede instrument
daarvoor. Het goede instrument daarvoor is het zorgverzekeringsstelsel en
het risicovereveningsmechanisme.
Rond de oversolvabiliteit speelt een bredere maatschappelijke discussie,
maar ik moet in tweede termijn nog antwoord krijgen op mijn vragen
hierover in eerste termijn. Die antwoorden wacht ik met belangstelling af.
Tot slot zeg ik nog iets over de € 10.000-grens. Die is inderdaad niet vanuit
de sector tot mij gekomen. Het gebeurt als Kamerlid ook nog wel eens dat
je een stuk leest en denkt: hè, hier vind ik zelf wat van; ik heb hier zelf een
opvatting over. Is € 10.000 niet een wat lage grens voor iemand die al zijn
begrafeniskosten wil dekken? Als alle consumenten vinden dat het voor
dat bedrag kan en dat het dus een redelijk bedrag is, ben ik er best toe
genegen om daarin mee te gaan. Mijn gezonde verstand zegt me echter
dat het een wat beperkte grens is. Ik ben bereid om mee te gaan met de
redenering van de Minister dat je de consument juist beschermt door hem
niet te grote risico’s te laten lopen, maar als zich aan de andere kant nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

17

veel mensen hierover bij mij melden, ben ik ook bereid om hier voor de
stemmingen nog eens naar te kijken. We kunnen die grens immers indien
nodig nog in een amendement aanpassen.
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. Ik bedank de Minister voor zijn
heldere antwoorden.
Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord op de vragen over oversolvabiliteit en de zorgverzekeraars. Dat antwoord krijgen we als het handschrift
ontcijferd is!
De Minister heeft een belangrijke toezegging gedaan over de informatie
over de delegated acts, niet omdat het er zo veel zijn, maar omdat je ziet
dat er in het parlement steeds maar weer discussie ontstaat over de
uitwerking door de Europese toezichthouders. Die heeft namelijk grote
invloed op het stelsel en soms ook op de bijzondere Nederlandse situatie.
Ik denk dan bijvoorbeeld aan de discussie over de UFR. Het is dus goed
dat we hierover op de hoogte worden gehouden. Ik zeg dat overigens niet
omdat ik de Europese toezichthouders zou wantrouwen, maar omdat ik
wil voorkomen dat we achter de feiten aanlopen. We moeten voorkomen
dat we er pas achter komen als het al in Brussel is afgesproken. Het is een
belangrijke toezegging: dank daarvoor. In de praktijk gebeurt natuurlijk al
heel veel, zie de BNC-fiches over dit soort belangrijke aspecten, maar het
is goed om de vinger aan de pols te houden.
Voorzitter, ik heb geen moties en ik het dus hierbij houden.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Ik bedank de regering voor de heldere
antwoorden.
Ik kijk nu niet de andere woordvoerders of de Minister aan, maar het moet
mij van het hart dat ik het enigszins ongemakkelijke gevoel heb dat wij
onvoldoende grip hebben op wat er wordt afgesproken en op de finesses
van deze wetgeving. Dit is echter wel het soort wetgeving dat de volgende
financiële crisis dient te voorkomen. We doen ons best, maar het is echt
heel moeilijk om te begrijpen of deze wetgeving een volgende crisis in
voldoende mate voorkomt.
Het gaat over grote financiële conglomeraten en niet over naturauitvaartverzekeraars. Het gaat over ING, Nationale Nederlanden en
Monuta en niet over de onderlinge verzekeringsmaatschappij in Urk, ook
al is die laatste voor ons natuurlijk ook belangrijk. Ik zeg dit voor de
helderheid, want als er met die grote maatschappijen iets misgaat, gaat
het ook goed mis. De Minister van Financiën moet dan weer de portemonnee van ons allemaal trekken. Ik zal de discussie in onze commissie
hernemen over de vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat we het gevoel
hebben dat we begrijpen wat er gebeurt door dit soort voor Nederland
met zijn enorme financiële instellingen cruciale regelgeving. Wat hebben
we nu precies afgesproken over wat er gebeurt als het misgaat? Dat is wel
waar deze regeling over gaat.
Dat gezegd hebbende bedank ik de Minister voor de manier waarop die
uitzondering voor natura-uitvaartverzekeringen tot stand is gekomen.
Ook dank ik hem voor het feit dat hij ons op de hoogte houdt van de
delegated acts. Sinds het Verdrag van Lissabon zien wij immers grote
mogelijkheden voor de Commissie om door te delegeren. Dat bevindt zich
buiten ons blikveld, en dat is voor mij een groot zorgpunt, niet alleen in dit
dossier.
Rest mij enkele moties in te dienen die zeer specifiek over de Nederlandse
situatie gaan. De eerste betreffen de zorgverzekeraars. Net zoals het geval
is bij het pensioen, hebben wij een zeer afwijkend zorgstelsel. Zoals de
Minister aangaf, hebben wij daarvoor bewust gekozen. Dat klopt; mijn
partij was daar zeker bij. Het betekent wel dat wij bij de slechts twee
landen zijn die bij de zorgverzekeraars buffers van deze omvang moeten
aanleggen. Buffers zijn heel gezond, laat daar geen enkel misverstand
over bestaan. Zorgverzekeraars moeten tegen een stootje kunnen. Iedere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

18

socialist... laat ik het anders zeggen. Ik zie vaak dat de Socialistische Partij
hierbij grote vraagtekens plaatst. Maar als bijvoorbeeld een ziekenhuis
geen buffer heeft, valt het om. Dan voeren wij hier een andere discussie,
en die discussie willen wij ook niet hebben. Cruciale spelers – daar horen
zorgverzekeraars bij – dienen over een buffer te beschikken, juist als er
iets misgaat. Anders hebben wij namelijk een probleem met onze zorg.
Hierbij hebben wij toch twee zorgpunten, waarover ik twee moties indien.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er bij de nieuwe solvabiliteitseisen sprake is van een
brede premiedefinitie, waarbij onder andere inkomsten uit vereveningsbijdragen worden meegenomen;
constaterende dat hierdoor zorgverzekeraars met hogere inkomsten uit de
vereveningsbijdragen tegelijk hogere buffers moeten aanhouden;
constaterende dat dit betekent dat een zorgverzekeraar die veel chronisch
zieken en gehandicapten als klant heeft, hogere buffers moet aanhouden;
van mening dat dit een onwenselijke prikkel tot risicoselectie vergroot;
overwegende dat de regering juist voornemens is, de berekening van de
vereveningsbijdrage aan te passen zodat zorgverzekeraars zich meer
zullen richten op het aantrekken van mensen die veel gebruikmaken van
zorg;
verzoekt de regering, onderzoek te laten uitvoeren naar de verhouding
tussen de aanpassing van de berekening van de vereveningsbijdrage, de
hoogte van de minimumsolvabiliteit voor de individuele zorgverzekeraar
en de gevolgen voor de zorgpremie,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt en Bruins
Slot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 9 (34 100).
De heer Omtzigt (CDA): Mijn tweede motie gaat over de omvang.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat iedereen in Nederland verplicht is zich te verzekeren bij
een zorgverzekeraar;
van mening dat geld uit zorgpremies hiermee een collectief karakter heeft
en als zodanig niet onnodig op de plank moet blijven liggen, maar zo veel
mogelijk ingezet moet worden voor betere zorg en/of lagere premies;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

19

verzoekt de regering om een maximum te stellen aan de buffers die
zorgverzekeraars mogen en kunnen aanhouden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt en Bruins
Slot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (34 100).
De heer Omtzigt (CDA): Ik zal het dictum eventueel omwerken naar «een
onderzoek te doen naar hoe een maximum gesteld kan worden».
Ik kom op de pensioenen. Zoals gezegd, zouden wij de evaluatie graag
iets eerder hebben. Ik snap de problemen van de Minister. Toch is het
volgens ons vrij goed uit te rekenen. Eigenlijk had het al uitgerekend
kunnen worden voordat dit ingaat; maar goed, laten wij het nu zo snel
mogelijk doen.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het raamwerk van Solvabiliteit II zorgt voor hogere
solvabiliteitseisen op pensioenproducten vanwege hun langjarige
verplichtingen;
overwegende dat een pensioenverzekering als alternatief voor een
bedrijfspensioen of bankspaarproducten niet onaantrekkelijker of
aantrekkelijker zou moeten worden door afwijkende solvabiliteitseisen;
overwegende dat eventuele negatieve gevolgen voor de markt van
pensioenverzekeringen pas in 2018 geëvalueerd gaan worden;
verzoekt de regering, reeds in 2016 te onderzoeken of de implementatie
van Solvabiliteit II voor onwenselijke gevolgen op de markt voor
pensioenverzekeringen zorgt en indien dat het geval is meteen maatregelen te nemen die dit corrigeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Omtzigt. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (34 100).
Ik begrijp dat de heer Omtzigt hiermee aan het einde van zijn inbreng is
gekomen. Hiermee zijn wij tevens aan het einde gekomen van de tweede
termijn van de zijde van de Kamer.
De vergadering wordt van 12.33 uur tot 12.40 uur geschorst.
Minister Dijsselbloem: Voorzitter. Ik zal eerst ingaan op wat losse
opmerkingen voordat ik snel naar de moties ga.
Mevrouw De Vries en de heer Nijboer hebben opnieuw gesproken over de
grens van € 10.000 bij uitvaartpolissen. Ik zeg toe dat wij nog even contact
opnemen met de sector om hierover nogmaals met hen te spreken. Wij
hebben dat ook echt gedaan, maar soms komt het voor dat de sectororganisatie zegt dat het oké is, terwijl individuele ondernemers vervolgens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

20

zeggen dat het toch een probleem is. Als daar een misverstand bestaat,
moeten wij dat nog even kortsluiten.
De heer Nijboer heeft nog een antwoord over oversolvabiliteit tegoed.
Oversolvabiliteit doet zich inderdaad voor. Dat is ook gewenst, overigens
niet alleen bij zorgverzekeraars, maar überhaupt bij verzekeraars. Wij
hebben die discussie ook volop gezien bij de verzekeraars die wij in
portefeuille hebben. Zij gaan wat hoger zitten dan zij strikt genomen
moeten. Dat heeft een belangrijk voordeel. Als de solvabiliteit onderuitgaat of schommelt, hoef je niet onmiddellijk je premies bij te stellen of
radicale ingrepen te doen. Je hebt dan enige marge daarboven. Dat vind
ik gewenst. Dit zit ook een beetje in de discussie over een van de moties,
waar ik straks op inga. Dus ja, oversolvabiliteit komt in den brede voor en
heeft zelfs wenselijke effecten.
De heer Nijboer (PvdA): Krijgen wij voor de stemmingen nog een brief
van de Minister waarin staat wat er uit het overleg over de grens van
€ 10.000 gekomen is?
Minister Dijsselbloem: De € 10.000 staat niet in de wet. Ik geloof dat die
in een onderliggende ministeriële regeling is vastgelegd. Desalniettemin
zullen wij dit oplossen, gezien uw interesse. Wij zullen melden hoe de
oplossing eruitziet. Het zou kunnen dat het € 10.000 blijft, maar dan
melden wij dat met redengeving. Het wordt overigens een klein briefje; ik
zeg dat omdat de heer Nijboer altijd van «een beste brief» houdt.
Ik ga nu naar de moties. Mevrouw De Vries heeft een motie ingediend die
ik als ondersteuning van beleid zou kunnen bestempelen als die wat
neutraler geformuleerd was. Misschien staat zij daar alsnog voor open. De
motie is nu namelijk geformuleerd alsof er iets mis is gegaan. Dat ben ik
niet met mevrouw De Vries eens. Wij hebben een consultatieronde gehad.
Dat gebeurt standaard. Het is gebruikelijk en ook zinvol, zo blijkt nu weer.
Het hele veld van verzekeraars is zo divers qua type product, omvang,
risico’s doelgroep et cetera dat het houden van een consultatie nog
allerlei aandachtspunten oplevert. Die hebben wij zeer serieus genomen
en verwerkt. Dat noemde ik net «afstraffing van goed gedrag». Het goede
gedrag is hier dat er een serieuze consultatieronde is geweest waarin
knelpunten naar voren zijn gebracht. Die hebben ons ertoe gebracht om
naar ons beste vermogen verdere aanpassingen aan te brengen. Als
mevrouw De Vries die motie iets neutraler formuleerde en schreef
«verzoekt de regering om nadrukkelijk rekening te blijven houden met»,
dan zou dat een bevestiging zijn van de zorgvuldige wijze waarop wij het
nu gedaan hebben en zou ik zeggen dat het heel verstandig was om dit
door middel van deze motie voor de komende jaren vast te leggen.
Anders is het een motie die erg kritisch is over de manier waarop wij het
gedaan hebben en dat vind ik jammer. Dat mag wel, maar dat vind ik
jammer. Een gewijzigde motie zou ik als ondersteuning van beleid kunnen
omarmen.
De voorzitter: U ontraadt de motie nu?
Minister Dijsselbloem: Nee, ik laat het oordeel aan de Kamer. Ik hoop dat
de motie alsnog wat neutraler en toekomstgerichter kan worden, maar
laat het oordeel aan de Kamer. Ik ga de motie niet ontraden. Dat vind ik
veel te zwaar.
In de motie op stuk nr. 9 van de leden Omtzigt en Bruins Slot zitten een
paar redeneerfouten, waardoor ik de motie ontraad. Daarin staat namelijk
– het wordt bijna als een causaliteit geformuleerd – dat als je hogere
inkomsten uit de vereveningsbijdragen krijgt, je hogere buffers moet
aanhouden en dat de onwenselijke prikkel tot risicoselectie nu wordt
vergroot. Het is beide niet waar. Sterker nog, als wij geen rekening zouden
houden met de vereveningsbijdrage, dan waren de kapitaalseisen nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

21

veel hoger geweest. Dat heb ik net uitgelegd. De vereveningsbijdrage
neemt echter niet alle risico’s weg, dus er blijft inderdaad een verschil
bestaan. Het eerlijke antwoord is: ja, het kan een perverse prikkel tot
risicoselectie zijn, maar die zat ook in het oude systeem. Nogmaals, het
oude systeem was grofmaziger en botter. In dit nieuwe systeem van
Solvency II zit meer onderscheid naar type risico’s, wat fijnmaziger is. Het
is dus ook niet zo dat Solvency II nu leidt tot een grotere prikkel tot
risicoselectie. Hij is er wel, maar hij was in het vorige systeem nog grover.
In de redenering van de motie zit een aantal aannames die niet juist zijn. Ik
vind ook dat het systeem dat nu voorligt goed is. Dan nog kan er in de
wijze waarop onze zorgverzekering werkt een perverse prikkel zijn voor
zorgverzekeraars om toch te selecteren op risico. Je moet er dan ook
voortdurend alert op zijn, erop toezien en ingrijpen wanneer dat gebeurt.
Ik vind echter niet dat je zoals de heer Nijboer zegt de solvabiliteitseisen
moet verlagen om dat te voorkomen. Dat zou toch echt een rare
redenering zijn. Ik ontraad de motie op stuk nr. 9.
In de motie op stuk nr. 10 van de leden Omtzigt en Bruins Slot wordt de
regering verzocht een maximum te stellen aan de buffers die zorgverzekeraars mogen aanhouden. Dat maximum bestaat niet. De Europese
regelgeving betreft minimumvereisten. Ik denk ook niet dat het verstandig
is, tenzij de Kamer vindt dat bij een bepaalde oversolvabiliteit de premies
omlaag moeten. Je ziet dat verzekeraars dat doen, maar het is aan henzelf
om daartoe te beslissen. Het kan natuurlijk ook vaak niet structureel. Je
kunt een aantal jaren concurreren op je premie door je buffer in te zetten,
maar dat moet je niet structureel doen. Ik vind de motie onverstandig en
daarom ontraad ik die.
Ik kom bij de motie op stuk nr. 11 van de heer Omtzigt. De eisen die gaan
gelden, worden pas hard in 2018. Wij hebben dat net in de eerste termijn
al even genoemd. Dat is ook de reden waarom het niet nu al kan worden
geëvalueerd. Ik aarzel dan ook over deze motie. Ik heb al gezegd dat wij in
2016 en 2017 de vinger aan de pols zullen houden, veelal via een
piepsysteem. Als er zich nu al problemen voordoen, bijvoorbeeld
uitvoeringstechnische problemen et cetera, dan kunnen die nu al worden
gemeld en zullen wij die ook melden bij de Europese instanties. Het is
echter niet goed mogelijk om nu al te zien of er ongewenste gevolgen zijn
van harde eisen die eigenlijk pas in 2018 hard worden. Ik vraag aan de
heer Omtzigt of hij genoegen neemt met mijn uitleg van de motie: we
houden in 2016 en 2017 goed in de gaten of er zich nu al grote problemen
voordoen, maar dat zou meer in de sfeer van uitvoeringstechnische
problemen of andere problemen moeten zijn. Ik kan echter niet in 2016
onderzoeken of een harde eis die pas in 2018 geldt al tot problemen leidt.
Bij de eerste uitleg is de motie ondersteuning van het beleid, bij de
tweede ontraad ik de motie.
De heer Omtzigt (CDA): Als dat betekent dat wij eind 2016, begin 2017
een terugkoppeling krijgen of dat iets heeft opgeleverd – als het niets
heeft opgeleverd, kan het inderdaad in een tweeregelige brief – vind ik het
prima om de toezegging te noteren.
Die problemen kunnen dan inderdaad van de natuur zijn die de Minister
noemt. En als er andere problemen gemeld worden, dienen die wel
meegenomen te worden.
Minister Dijsselbloem: Dat zetten we in ons planningsschema. Dat wordt
dan begin 2017: een tussenstand waaruit blijkt of er nu al acute
problemen zijn.
De heer Omtzigt (CDA): Dan trek ik mijn motie in.
De voorzitter: Aangezien de motie-Omtzigt (34 100, nr. 11) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

22

Hiermee komen we aan het eind van dit wetgevingsoverleg. Er wordt op
dinsdag 10 maart gestemd over het wetsvoorstel en de drie moties. Ik
dank de Kamerleden en de mensen op de publieke tribune. Ook dank ik de
Minister van Financiën en zijn ambtenaren voor de heldere beantwoording.
Sluiting 12.49 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 100, nr. 15

23