Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 383

Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
ter uitvoering van Richtlijn 2014/95/EU van het
Europees Parlement en de Raad van 22 oktober
2014 tot wijziging van richtlijn 2013/34/EU met
betrekking tot de bekendmaking van
niet-financiële informatie en informatie inzake
diversiteit door bepaalde grote ondernemingen
en groepen (PbEU 2014, L 330)

Nr. 8

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 16 december 2016
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
de brief van 10 oktober 2016 over het ontwerpbesluit bekendmaking
niet-financiële informatie (Kamerstuk 34 383, nr. 7).
De vragen en opmerkingen zijn op 4 november 2016 aan de Minister van
Veiligheid en Justitie voorgelegd. Bij brief van 13 december 2016 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

kst-34383-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen van het ontwerpbesluit bekendmaking niet-financiële informatie.
De EU-richtlijn met niet-financiële informatie over milieu-, sociale- en
personeelsaangelegenheden, eerbieding van mensenrechten en
bestrijding van corruptie en omkoping had wat deze leden betreft
achterwege kunnen blijven. Voornoemde leden zijn van mening dat nu het
wordt ingekaderd, andere relevante maatschappelijke aspecten er buiten
gelaten kunnen worden. Zij merken daarbij op dat het de voorkeur zou
verdienen de bestaande Nederlandse corporate governance code te
volgen. Het bestuur en de Raad van Commissarissen kunnen hierbij de
voor de onderneming relevante maatschappelijke aspecten betrekken bij
hun taakvervulling en daar over rapporteren in het bestuursverslag.
Voorts hebben de aan het woord zijnde leden nog enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggend besluit. Zij zijn voorstander van het bevorderen van
meer transparantie over informatie ten aanzien van maatschappelijk
verantwoord ondernemen (mvo) door een onderneming. In die zin zijn zij
van mening dat de uitwerking van de betreffende Europese richtlijn in het
besluit een verbetering is ten opzichte van de bestaande situatie. Echter,
zo menen zij, het besluit is ook een gemiste kans. Hoe goed het ook is dat
een groep ondernemingen verplicht wordt om in het bestuursverslag
mvo-informatie op te nemen, toch geldt dat als dat informatie betreft
waarvan de juistheid niet vastgesteld kan worden, de toegevoegde
waarde van die informatie te beperkt blijft. Deze leden zouden hierbij de
reactie van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) willen aanhalen op het
ontwerpbesluit. Daarin wordt gezegd dat wil een rapportage over
niet-financiële informatie toegevoegde waarde hebben, deze met de
nodige waarborgen dient te zijn omkleed. Een pijnlijk voorbeeld van waar
dat toe kan leiden betreft Volkswagen dat feitelijk onjuiste informatie over
de duurzaamheid van de onderneming gaf als het om de uitstoot van hun
dieselauto’s ging. Hoe kan worden gewaarborgd dat de niet gecontroleerde niet-financiële gegevens van Nederlandse bedrijven wel een juist
beeld van de waarheid geven?
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit betreffende de bekendmaking van niet-financiële informatie door
bepaalde ondernemingen en groepen. Hierover hebben deze leden enkele
vragen.
2. De wijze van omzetting van de richtlijn
De leden van de VVD-fractie vragen of met de implementatie van de
richtlijn de passage in de corporate governance code komt te vervallen.
Deze leden zijn van mening dat het goed is dat het niet wenselijk wordt
geacht om aanvullende nationale maatregelen te treffen. Zij onderschrijven dan ook dat het besluit uitsluitend ter uitvoering van de richtlijn
is. Voornoemde leden zijn van mening dat afwijking hiervan kan zorgen
voor een ongelijk speelveld.
Voornoemde leden zijn van mening dat er terecht van een aantal
lidstaatopties gebruik wordt gemaakt. De lidstaatoptie om in het geval de
rechtspersonen de niet-financiële informatie die op basis van de richtlijn
moet worden gegeven, in een ander verslag dan het bestuursverslag, is
uiteindelijk weer geschrapt. Voornoemde leden achten dit onterecht. Dit
levert namelijk bedrijven die al goed bezig waren met het onderwerp en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

2

die een apart, uitgebreider verslag daarover maken, dubbel werk op. De
aan het woord zijnde leden vragen hierop een reactie. Het risico bestaat
immers dat meer bedrijven alleen de verplichte informatie opgeven en de
uitgebreidere informatie achterwege gaan laten. Hoe taxeert u dit risico?
De aan het woord zijnde leden zijn van mening dat het goed is dat de
accountant alleen een aanwezigheidstoets doet en niet uitgebreider
controleert. Dat laatste zou in de ogen van de leden van de VVD-fractie
extra verplichte accountantskosten opleveren. Het staat opdrachtgevers
vrij zelf om uitgebreidere toetsing door de accountant te vragen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de aanwezigheidstoets van de
accountant zich beperkt tot de controle of worden er in het bestuursakkoord woorden gewijd aan milieu-, sociale- en personeelsaangelegenheden, eerbiediging van de mensenrechten en bestrijding van corruptie
en omkoping. Zo ja, zijn dan enkele woorden hierover genoeg voor een
onderneming om aan de verplichting op grond van dit besluit te voldoen?
Zo nee, waaruit bestaat die aanwezigheidstoets dan nog meer?
Deze leden lezen dat de EU-richtlijn weliswaar niet de plicht oplegt dat de
niet-financiële informatie door een accountant of andere specialist wordt
gecontroleerd, maar dat die richtlijn die mogelijkheid wel degelijk open
laat. De Minister meent echter dat een dergelijke verplichte controle veel
lasten kan meebrengen voor het bedrijfsleven. Voornoemde leden achten
dit een veel te summiere onderbouwing voor het afzien van die verplichte
controle. Wat wordt concreet bedoeld met «veel lasten»? Kunt u dat
uitdrukken in kosten per onderneming per jaar? De aan het woord zijnde
leden zouden er op willen wijzen dat de richtlijn enkel gevolgen zal
hebben voor 115 grote ondernemingen in Nederland. Zij zien vooralsnog
niet in waarom een controle van de niet-financiële informatie naast de
toch al verplichte controle van de financiële informatie onoverkomelijke
kosten voor deze bedrijven met zich mee zou brengen. Kunt u dit nader
toelichten?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de Europese richtlijn niet
verplicht dat de genoemde controle per se door een accountant moet
plaatsvinden. Het moet wel een onafhankelijke verlener van assurancediensten zijn. Welke specialisten anders dan de accountant zou dat kunnen
zijn? Is daar wellicht een goedkopere specialist dan de accountant
mogelijk?
Deze leden merken op dat in de consultatiefase ook de mogelijkheid is
geopperd om de AFM een toezichthoudende taak te geven. Echter, in de
toelichting bij het voorliggend besluit wordt deze mogelijkheid met de
mededeling dat het niet wenselijk is nationale maatregelen te treffen
terzijde geschoven. Kunt u dit, mede in het licht dat de richtlijn het aan de
desbetreffende lidstaat zelf over laat of het controle verplicht stelt, nader
toelichten? Waarom is het niet wenselijk als de AFM een toezichthoudende taak krijgt?
Deelt u de mening dat doordat het bestuursverslag met uitzondering van
de niet-financiële informatie verder wel verplicht door een accountant
moet worden gecontroleerd, bij gebruikers van dat verslag het misverstand kan ontstaan dat het gehele bestuursverslag gecontroleerd is? Zo ja,
waarom? Zo nee, waarom niet?
De aan het woord zijnde leden hebben ook vragen over de waarde van de
niet-financiële informatie indien die niet door een onafhankelijke specialist
hoeft te worden gecontroleerd. Hoe kunnen consumenten of beleggers
weten of die informatie feitelijk juist is? Is dat alleen mogelijk als er andere
informatie in de openbaarheid komt die in strijd is met de niet-financiële
informatie uit het bestuursverslag? Wat kunnen consumenten of
beleggers, die constateren dat de niet-financiële informatie in het
bestuursverslag niet correct is, daar tegen doen? Kunnen zij bijvoorbeeld
geleden schade die zij door een verkeerde aankoop- en beleggingsbeslissing hebben geleden via de burgerlijk rechter trachten vergoed zien te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

3

krijgen? Zo ja, hoe moeten zij dan aantonen dat de informatie uit het
bestuursverslag niet correct is? Zo nee, waarom niet? Kunnen
non-gouvernementele organisaties die onjuiste informatie aantreffen dit
als belanghebbenden bij een rechtbank aanvechten? Zo ja, welke
rechtbank betreft dit? Zo nee, waarom niet? Kan de Ondernemingskamer
hierin een rol spelen? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet en acht u het dan
wenselijk dat maatschappelijke organisaties die het behartigen van mvo
tot statutaire doelstelling hebben, de mogelijkheid te bieden om over de
niet-financiële informatie in een bestuursjaarverslag te klagen en hen
daartoe een procesbevoegdheid in deze te geven? Kunt u ook hier nader
op ingaan?
Ook hebben de leden van de PvdA-fractie vragen bij de in het besluit
opgenomen vrijstelling die ondernemingen kunnen aangrijpen om af te
zien van het geven van niet-financiële informatie in het geval dat dat
tijdens onderhandelingen de commerciële belangen van die onderneming
zou schaden. Begrijpen deze leden het goed dat de beslissing om die
informatie niet te melden enkel getoetst wordt door de raad van bestuur
of door de interne toezichthouder van de desbetreffende onderneming,
zoals een raad van commissarissen? Zo nee, wat begrijpen deze leden dan
niet goed en wie toetst dan nog meer? Zo ja, hoe kan dan worden
voorkomen dat een grote onderneming, die wellicht zeer vaak in
onderhandeling is, deze vrijstelling misbruikt om die informatie niet te
geven? Hoe kan de accountant die op grond van dit besluit nog wel moet
controleren of een onderneming de verplichte niet-financiële informatie
geeft, deze controletaak dan waarmaken?
De leden van de D66-fractie merken op dat in het voorliggende besluit van
de controlerend accountant slechts een aanwezigheidstoets op de
niet-financiële informatie wordt gevraagd. Deze aanwezigheidstoets is
beperkter dan de toets die geldt voor de overige onderdelen van het
bestuursverslag als omschreven. Volgens de beroepsregels voor
accountants worden accountants geacht te toetsen of niet-financiële
informatie verenigbaar is met de jaarrekening. Bovendien groeit de
maatschappelijke interesse naar niet-financiële informatie. Voornoemde
leden vragen hoe de regering tot de keuze is gekomen om niet-financiële
informatie op een beperktere manier te toetsen dan de andere onderdelen
van bestuursverslagen. Kunt u dit toelichten?
3. Lasten voor het bedrijfsleven
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de lasten voor het bedrijfsleven op
basis van het nu voorliggend besluit met een bedrag van 600 tot 4.300
euro per jaar per bedrijf, zeker afgemeten tegen de omvang van de
bedrijven waar het hier om gaat, zeer bescheiden te noemen zijn. Kunt u
aangeven met hoeveel naar verwachting die kosten zouden toenemen
indien de controle wel verplicht zou worden? Hoeveel van de genoemde
115 ondernemingen neemt nu al vrijwillig informatie op in het bestuursverslag? Bij hoeveel van die ondernemingen wordt die informatie door
onafhankelijke externe organisatie al gecontroleerd? Dit betreft overigens
informatie die die ondernemingen tenminste gedeeltelijk zouden moeten
hebben omdat zij immers al prestatie-indicatoren over milieu- en
personeelsaangelegenheden moeten betrekken bij de analyse die zij in het
bestuursverslag moeten opnemen over de toestand op de balansdatum
en de resultaten van de rechtspersoon.
De leden van de D66-fractie merken op dat de EU-richtlijn de mogelijkheid
biedt een uitgebreidere toets dan de beperkte aanwezigheidstoets te
vragen, middels een lidstaatoptie. In de nota van toelichting wordt
gesproken over de vele lasten voor het bedrijfsleven die de toetsing van
niet-financiële informatie aan de jaarrekening voor accountants met zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

4

meebrengt. Deze leden vragen waaruit deze lasten bestaan. Wat zijn de
financiële consequenties voor het bedrijfsleven?
II. Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
1. Algemeen
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de VVD-, de PvdA- en de D66-fracties naar aanleiding
van de voorhang van het ontwerpbesluit bekendmaking niet-financiële
informatie. Ik zal de vragen beantwoorden in de volgorde waarin ze zijn
gesteld. Naar aanleiding van de opmerkingen in dit schriftelijk overleg heb
ik het ontwerpbesluit aangepast en in het antwoord op de eerste vraag
vanuit de PvdA-fractie hieronder zal ik daar nader op ingaan.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe kan worden gewaarborgd dat de
niet gecontroleerde niet-financiële gegevens van Nederlandse bedrijven
een juist beeld geven.
Naar aanleiding van de vragen en opmerkingen in dit schriftelijk overleg,
heb ik de wijze van onderzoek van de niet-financiële informatie door de
accountant in het besluit aangepast op een wijze die recht doet aan de
wensen van de leden van de fracties van de PvdA en van D66, zonder dat
dit tot hoge kosten voor de onderneming aanleiding geeft, wat tegemoetkomt aan de zorgen van de leden van de VVD-fractie over de accountantskosten. Ik heb artikel 5 van dit besluit zodanig aangepast dat de
accountant de niet-financiële verklaring aan hetzelfde onderzoek dient te
onderwerpen als het bestuursverslag waarvan de verklaring deel
uitmaakt. Dit betekent dat de accountant nagaat of de verklaring overeenkomstig dit besluit is opgesteld en verenigbaar is met de jaarrekening.
Verder zal hij in lijn met het onderzoek van het bestuursverslag ook
moeten nagaan of er in het licht van de tijdens de controle verkregen
kennis en begrip omtrent de onderneming en haar omgeving, materiële
onjuistheden in het bestuursverslag zijn, met opgave van de aard van
deze onjuistheden (vgl. artikel 2:393 lid 3 BW). In de bijlage bij dit
schriftelijk overleg is de aangepaste tekst van het ontwerpbesluit en de
nota van toelichting gevoegd. Doordat wordt aangesloten bij het
onderzoek van het bestuursverslag wordt door dit onderzoek meer
zekerheid gegeven over de betrouwbaarheid van de informatie.
2. De wijze van omzetting van de richtlijn
De leden van de VVD-fractie vragen of met de implementatie van de
richtlijn de passage in de corporate governance code komt te vervallen.
De Nederlandse corporate governance code is geen wetgeving maar
zelfregulering. Het wordt dus aan de opstellers van die code, de
Monitoring Commissie Corporate Governance Code, overgelaten om de
code eventueel aan te passen naar aanleiding van de uitvoering van
Richtlijn 2014/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van
22 oktober 2014 tot wijziging van richtlijn 2013/34/EU met betrekking tot
de bekendmaking (hierna: de richtlijn). Op 8 december 2016 heeft de
Commissie een herziene versie van de Code gepubliceerd. In het proces
van herziening heeft de Commissie ook rekening gehouden met ontwikkelingen op het gebied van wetgeving.
De aan het woord zijnde leden menen dat, doordat geen gebruik is
gemaakt van de lidstaatoptie om de niet-financiële informatie in een ander
verslag dan het bestuursverslag op te nemen, dit dubbel werk oplevert
voor bedrijven die een apart, uitgebreider verslag daarover maken. Zij
vragen hierop een reactie. Zij vragen of het risico bestaat dat bedrijven
alleen de verplichte informatie opgeven en de uitgebreidere informatie
achterwege gaan laten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

5

Er is geen sprake van een verplichting tot dubbel werk. De informatie die
in het ontwerpbesluit is voorgeschreven, dient na inwerkingtreding in het
bestuursverslag opgenomen te worden. Ik heb uiteindelijk gekozen voor
het opnemen van de niet-financiële informatie in het bestuursverslag,
zodat gebruikers van die informatie een beter overzicht hebben over de
diverse aspecten waarover de onderneming moet rapporteren, namelijk
zowel de financiële als de niet-financiële aspecten. Dit sluit bovendien aan
bij de verplichtingen in het Burgerlijk Wetboek voor grote rechtspersonen
om in het bestuursverslag melding te maken van niet-financiële prestatieindicatoren, zoals hierboven beschreven. Ook uit verschillende
consultatie-reacties bleek een voorkeur voor het opnemen van de
niet-financiële informatie in het bestuursverslag. Ik ben niet bang dat een
verplichting om de informatie in het bestuursverslag op te nemen invloed
heeft op het al dan niet vrijwillig verstrekken van uitgebreidere informatie.
De onderneming kan die uitgebreidere informatie nog steeds geven, in
een afzonderlijk verslag of in het bestuursverslag bij de niet-financiële
informatie.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de aanwezigheidstoets van de
accountant zich beperkt tot de controle of dat er in het bestuursakkoord
woorden worden gewijd aan milieu-, sociale- en personeelsaangelegenheden, eerbiediging van de mensenrechten en bestrijding van corruptie
en omkoping. Zo ja, zijn dan enkele woorden hierover genoeg voor een
onderneming om aan de verplichting op grond van dit besluit te voldoen
en zo nee, waaruit bestaat die aanwezigheidstoets dan nog meer, zo
vragen zij
Zoals ik hierboven in paragraaf 1 uiteen heb gezet, wordt de aanwezigheidstoets vervangen door een meer inhoudelijk onderzoek door de
accountant in overeenstemming met het onderzoek aan de overige
onderdelen van het bestuursverslag. De accountant zal dan dienen na te
gaan of de milieu, sociale- en personeelsaangelegenheden en zaken zoals
eerbiediging van de mensenrechten en bestrijding van corruptie en
omkoping overeenkomstig dit besluit zijn opgenomen in het bestuursverslag en of ze verenigbaar zijn met de jaarrekening. Verder zal de
accountant nagaan of die informatie materiële onjuistheden bevat, in het
licht van de kennis en het begrip die hij heeft verkregen omtrent de
rechtspersoon tijdens zijn onderzoek van de jaarrekening. Dit is hetzelfde
onderzoek als waar ook de overige onderdelen van het bestuursverslag
aan worden onderworpen.
De leden van de PvdA-fractie verwijzen naar mijn opmerkingen over de
lasten voor het bedrijfsleven bij een accountantscontrole van de
niet-financiële informatie en vragen de kosten daarvan per onderneming
per jaar aan te geven. Zij wijzen erop dat de richtlijn enkel gevolgen zal
hebben voor 115 grote ondernemingen in Nederland. Zij vragen toe te
lichten waarom een controle van de niet-financiële informatie naast de
toch al verplichte controle van de financiële informatie onoverkomelijke
kosten voor deze bedrijven met zich mee zou brengen.
Mijn opmerkingen in de nota naar aanleiding van het verslag bij het
wetsvoorstel ter uitvoering van Richtlijn 2014/95/EU over de hoge kosten
voor het bedrijfsleven (Kamerstuk 43 383, nr. 5) hebben vooral betrekking
op controle van de verklaring niet-financiële informatie. Een volledige
controle van de verklaring op hetzelfde niveau als de jaarrekening, zoals
bedoeld in het zesde lid van de artikelen 19b en 29bis, zou tot hoge
administratieve lasten leiden. De accountant kan een controle namelijk
niet baseren op de informatie die hij in het kader van zijn onderzoek naar
de jaarrekening verkrijgt, maar hij zal dan afzonderlijk gedetailleerde
controlewerkzaamheden moeten uitvoeren. De hoogte van de kosten van
een dergelijke controle is in hoge mate afhankelijk van de complexiteit
van de onderneming (buitenlandse activiteiten, omvang van de groep,
soort bedrijfsproces) en de wijze waarop de onderneming haar rapporta-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

6

geproces heeft ingericht, in hoeverre dat al is omgeven zijn door interne
controles. De accountantskosten zullen bij een volledige controle van de
niet-financiële informatie met minimaal enkele procenten stijgen, wat
zeker voor grote en complexe beursvennootschappen tot enkele tonnen
kan oplopen. Die lasten wegen niet op tegen de mate van zekerheid die
daarmee verkregen wordt. Door de keuze voor de middenweg van het
accountantsonderzoek, die hierboven in paragraaf 1 is uiteengezet, wordt
enerzijds tegemoet gekomen aan de wens uit de Kamer en uit de
consultatie om meer zekerheid te geven omtrent hetgeen in de verklaring
is neergelegd en anderzijds wordt voorkomen dat ondernemingen
gedwongen zouden worden om hoge controlekosten te maken. Bij het
onderzoek kan de accountant gebruik maken van kennis en begrip
omtrent de onderneming die hij uit hoofde van zijn controlewerkzaamheden aan de jaarrekening heeft opgedaan. De accountantscontrole zal
hiervoor slechts met een beperkt aantal uren hoeven te worden uitgebreid.
De leden van de PvdA-fractie vragen welke specialisten anders dan de
accountant onafhankelijke verlener van assurance-diensten kunnen zijn en
of wellicht een goedkopere specialist dan de accountant mogelijk is.
Ook accountants zijn verleners van assurance-diensten, maar verder kan
gedacht worden aan een consultant of aan anderen met relevante
expertise. De accountant beoordeelt ingevolge het ontwerpbesluit de
verklaring op basis van het brede onderzoek dat hij al heeft gedaan in de
onderneming voor de jaarrekening en het bestuursverslag. Een andere
verlener van assurancediensten zal zich eerst moeten verdiepen in de
onderneming om op hetzelfde kennisniveau als de accountant de
verklaring niet-financiële informatie te kunnen beoordelen. Dat zal extra
kosten met zich brengen. Zou het aan de onderneming overgelaten
worden om een andere dienstverlener in te schakelen, dan is het
bovendien lastiger om de waarde van de controleverklaring van die
dienstverlener in te schatten en die verklaring te vergelijken met verklaringen bij andere ondernemingen die wellicht een ander soort dienstverlener hebben ingeschakeld. Bovendien zijn de werkzaamheden van de
accountant met de nodige waarborgen omgeven, door de regulering van
die beroepsgroep van overheidswege, door het toezicht van de AFM en
door zelfregulering (toepassing van de Nadere voorschriften controle- en
overige standaarden (NVCos) die zijn afgeleid van de International
Standards on Auditing van de International Auditing and Assurance
Standards Board (IAASB)).
De aan het woord zijnde leden vragen nader toe te lichten waarom het
niet wenselijk is als de AFM een toezichthoudende taak krijgt.
Er is reeds voorzien in toezicht van de AFM. Ingevolge artikel 2–4 van de
Wet toezicht financiële verslaggeving houdt de AFM toezicht op de
jaarrekening, het bestuursverslag en de daaraan toe te voegen gegevens
van een beursvennootschap die ingevolge artikel 2:394 lid 2 BW openbaar
zijn gemaakt. Daaronder valt ook de niet-financiële verklaring.
De leden van de PvdA-fractie vragen of ik de mening deel dat doordat het
bestuursverslag met uitzondering van de niet-financiële informatie wel
verplicht door een accountant moet worden gecontroleerd, bij gebruikers
van dat verslag het misverstand kan ontstaan dat het gehele bestuursverslag gecontroleerd is. Verder vragen zij hoe consumenten of beleggers
kunnen weten of die informatie feitelijk juist is en of dat alleen mogelijk is
als er andere informatie in de openbaarheid komt die in strijd is met de
niet-financiële informatie uit het bestuursverslag.
Zoals ik hiervoor in paragraaf 1 heb gemeld, heb ik het besluit aangepast
en is het onderzoek van de accountant van de niet-financiële verklaring
gelijk aan het onderzoek van de overige onderdelen van het bestuursverslag. Daarmee krijgen de gebruikers van de niet-financiële verklaring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

7

meer zekerheid omtrent de betrouwbaarheid van de informatie in die
verklaring en zijn zij niet afhankelijk van informatie die in de openbaarheid
komt.
De leden van de PvdA-fractie vragen wat consumenten of beleggers, die
constateren dat de niet-financiële informatie in het bestuursverslag niet
correct is, daar tegen kunnen doen. Zij vragen of bijvoorbeeld geleden
schade die zij door een verkeerde aankoop- en beleggingsbeslissing
hebben geleden, via de burgerlijk rechter vergoed kunnen krijgen. Zo ja,
hoe moeten zij dan aantonen dat de informatie uit het bestuursverslag
niet correct is en zo nee, waarom niet, zo vragen deze leden.
Zoals gezegd zal de niet-financiële verklaring door de accountant worden
onderzocht, wat gebruikers meer zekerheid geeft over de betrouwbaarheid van de informatie. De aandeelhouders (beleggers) waarnaar de
aan het woord zijnde leden verwijzen, krijgen de niet-financiële verklaring
voorgelegd in het bestuursverslag tijdens de algemene vergadering van
aandeelhouders. Zij kunnen daarover dan vragen stellen aan het bestuur
en ook aan de accountant die bij die vergadering aanwezig en vragen kan
beantwoorden over zijn verklaring over de jaarrekening en het bestuursverslag (artikel 2:117 lid 5 BW).
Een consument of aandeelhouder die van mening is dat informatie in de
niet-financiële verklaring onjuist is, kan zich wenden tot de ondernemingskamer van het Gerechtshof te Amsterdam om te verzoeken de onderneming aanwijzingen te geven over de inrichting van het bestuursverslag
(artikelen 2:447–448 BW). Dat kan wanneer het bestuursverslag niet
voldoet aan de desbetreffende bepalingen over het jaarrekeningenrecht
uit titel 9 BW. Hij moet daartoe belanghebbende zijn. Als belanghebbende
worden in ieder geval de aandeelhouders en certificaathouders
beschouwd. Consumenten zullen hun belang of benadeling moeten
stellen en zo nodig aannemelijk maken.
Daarnaast zijn bestuurders tegenover derden (waartoe ook aandeelhouders worden gerekend) hoofdelijk aansprakelijk voor schade die deze
derden hebben geleden door een misleidende voorstelling van zaken die
in de jaarrekening of het bestuursverslag wordt gegeven over de toestand
van de rechtspersoon (artikelen 2:139 en 249 BW). De derde zal de
misleiding, de schade en het oorzakelijke verband tussen de misleiding en
die schade moeten aantonen.
Wanneer aandeelhouders menen schade te hebben geleden ten gevolge
van een verkeerde aankoop- en beleggingsbeslissing die geheel te wijten
is aan de niet-financiële verklaring, kunnen zij zich tot de rechter wenden
met een vordering tot schadeloosstelling wegens onrechtmatige daad.
Hier gelden de gewone regels van de onrechtmatige daad (artikel 6:162
BW). Zij zullen moeten aantonen dat de informatie niet correct is en dat er
een oorzakelijk verband bestaat tussen die verkeerde aankoop en de
onjuistheid van de niet-financiële informatie.
De leden van de PvdA-fractie vragen of non-gouvernementele organisaties die onjuiste informatie aantreffen, dit als belanghebbenden bij een
rechtbank kunnen aanvechten en zo ja, bij welke rechtbank en zo nee,
waarom niet. Zij vragen of de Ondernemingskamer hierin een rol kan
spelen en zo ja, welke. Zo nee, dan vragen zij waarom niet en zij vragen of
het wenselijk is maatschappelijke organisaties die het behartigen van mvo
tot statutaire doelstelling hebben, de mogelijkheid te geven om over de
niet-financiële informatie in een bestuursverslag te klagen en hen daartoe
een procesbevoegdheid te geven.
Een non-gouvernementele organisatie (NGO) die van mening is dat een
bestuursverslag onjuiste informatie bevat, kan zich wenden tot de
Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam en de rechter
verzoeken de desbetreffende rechtspersoon een aanwijzing te geven over
de inrichting van het bestuursverslag, zoals in antwoord op de vorige
vraag is vermeld. De NGO zal hiertoe moeten aantonen dat zij belanghebbende bij die procedure is. De Hoge Raad heeft midden jaren tachtig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

8

geoordeeld dat een dergelijke organisatie het vereiste belang heeft
«wanneer de door haar verlangde wijziging van de jaarrekening ertoe kan
leiden dat een specifiek en concreet nadeel, voor haar in haar betrekkingen tot de onderneming verbonden aan de wijze waarop de jaarrekening op het aangevochten punt is ingericht, wordt ongedaan gemaakt
of verminderd» (HR 26 juni 1985, NJ 1986, 307). Het is aan de rechter om
per geval te bezien of hiervan sprake is en om te bezien of dit nog steeds
geldt nu er in het bestuursverslag en aanverwante jaarlijkse rapportages
steeds meer informatie wordt opgenomen die beoogt te informeren over
kwesties van algemeen maatschappelijk belang.
De leden van de PvdA-fractie stellen enkele vragen over de in het besluit
opgenomen vrijstelling van de verplichting tot het rapporteren over
niet-financiële informatie in het geval dat dat tijdens onderhandelingen de
commerciële belangen van die onderneming zou schaden. Zij vragen door
wie de beslissing om die informatie niet te melden getoetst wordt. Zij
vragen hoe kan worden voorkomen dat een grote onderneming, die
wellicht zeer vaak in onderhandeling is, deze vrijstelling misbruikt en hoe
de accountant zijn controletaak kan waarmaken.
De beslissing om de niet-financiële verklaring geheel of gedeeltelijk
achterwege te laten zal worden genomen door het bestuur, dat immers de
verplichting heeft tot het opstellen van de verklaring. Vervolgens wordt
het bestuursverslag met de niet-financiële verklaring voorgelegd aan de
algemene vergadering van aandeelhouders (artikelen 2:101 en 210 BW).
De aandeelhouders kunnen dus vragen stellen wanneer zij van mening
zijn dat het bestuur ten onrechte niet-financiële informatie geheel of
gedeeltelijk achterwege heeft gelaten. Ook de accountant zal het in zijn
accountantsverklaring vermelden indien hem uit hoofde van zijn kennis en
begrip omtrent de onderneming is gebleken dat het achterwege laten van
niet-financiële verklaring niet overeenkomstig het Besluit bekendmaking
niet-financiële informatie is gebeurd of indien de gronden op basis
waarvan het bestuur heeft afgezien van het verstrekken van de nietfinanciële verklaring, onjuist zijn.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering tot de keuze is
gekomen om niet-financiële informatie op een beperktere manier te
toetsen dan de andere onderdelen van bestuursverslagen.
Zoals ik hierboven in paragraaf 1 uiteengezet heb, heb ik naar aanleiding
van de vragen en opmerkingen in dit schriftelijk overleg de wijze van
onderzoek van de niet-financiële informatie in het besluit zodanig
aangepast dat de accountant de niet-financiële verklaring aan hetzelfde
onderzoek dient te onderwerpen als het bestuursverslag waarvan de
verklaring deel uitmaakt. Ik verwijs naar hetgeen ik heb opgemerkt naar
aanleiding van vragen hierover van de leden van de PvdA-fractie en naar
de aangepaste versie van het ontwerpbesluit en nota van toelichting die
als bijlage hierbij zijn gevoegd.1
3. Lasten voor het bedrijfsleven
De leden van de PvdA-fractie vragen aan te geven met hoeveel naar
verwachting de kosten zouden toenemen indien de accountantscontrole
wel verplicht zou worden.
Zoals ik hierboven al heb aangegeven, zou een volledige controle van de
niet-financiële informatie op dezelfde voet als de controle van de
jaarrekening, hoge kosten met zich brengen, die in bepaalde gevallen
honderduizenden euro’s zouden kunnen bedragen. Het onderzoek op
dezelfde voet als dat van het bestuursverslag, zoals nu in het besluit is
opgenomen, vergt slechts een beperkt aantal uren extra. De accountant
kan immers gebruik maken van kennis en begrip dat hij heeft opgedaan
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

9

uit hoofde van zijn onderzoek aan de jaarrekening en de overige onderdelen van het bestuursverslag. Mocht uit dat onderzoek blijken dat er
onjuistheden lijken te staan in de verklaring en er verder onderzoek nodig
is, dan zullen er meer substantiële kosten bijkomen.
De aan het woord zijnde leden vragen hoeveel van de desbetreffende 115
ondernemingen nu al vrijwillig informatie opneemt in het bestuursverslag
en bij hoeveel van die ondernemingen die informatie door een onafhankelijke externe organisatie al wordt gecontroleerd.
Zoals de aan het woord zijnde leden zelf al aangeven, betreft dit besluit
voor een deel informatie die de betrokken ondernemingen al moeten
verstrekken. Op grond van artikel 2:391 BW moet de analyse van de
toestand op de balansdatum, de ontwikkeling gedurende het boekjaar en
de resultaten ook niet-financiële prestatie-indicatoren omvatten, indien
dat noodzakelijk is voor een goed begrip van de ontwikkeling, de
resultaten of de positie van de rechtspersoon.
De vrijwillige MVO-verslaggeving wordt door de overheid gestimuleerd,
onder andere door de Transparantiebenchmark
(www.transparantiebenchmark.nl). Dit is een onderzoek waarbij elk jaar de
kwaliteit van de maatschappelijke verslaggeving van de 500 grootste
ondernemingen in Nederland, waaronder alle in Nederland genoteerde
beursvennootschappen, wordt gerangschikt. In het rapport over de
transparantiebenchmark 2016 (over boekjaar 2015) wordt geconstateerd
dat de rapportage over niet-financiële doelstellingen de afgelopen jaren
een ontwikkeling heeft doorgemaakt. Ondernemingen richten zich in hun
rapportage in toenemende mate op hoe waarde wordt toegevoegd en
welke impact de onderneming op de maatschappij heeft: 80% van de
betrokken ondernemingen heeft maatschappelijke doelstellingen in de
verslaggeving over 2015 opgenomen, tegenover 71% in het jaar ervoor,
aldus de Transparantiebenchmark 2016. Indien de onderneming deze
informatie in het bestuursverslag heeft opgenomen, zal die worden
onderzocht door de accountant zoals hij de overige onderdelen van het
bestuursverslag onderzoekt.
De leden van de D66-fractie merken op dat de EU-richtlijn de mogelijkheid
biedt een uitgebreidere toets dan de beperkte aanwezigheidstoets te
vragen, middels een lidstaatoptie. In de nota van toelichting wordt
gesproken over de vele lasten voor het bedrijfsleven die de toetsing van
niet-financiële informatie aan de jaarrekening voor accountants met zich
meebrengt. Deze leden vragen waaruit deze lasten bestaan en wat de
financiële consequenties voor het bedrijfsleven zijn.
Ik verwijs de leden naar mijn antwoord op soortgelijke vragen van de
leden van de PvdA-fractie in paragraaf 2 en in deze paragraaf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 383, nr. 8

10