Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 418

Wijziging van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek
en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
in verband met de normering van de vergoeding
voor kosten ter verkrijging van voldoening
buiten rechte

Nr. 4

VERSLAG
De vaste commissie voor Justitie1, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag uit te
brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.

1

Samenstelling:
Leden: Rouvoet, A. (CU), Staaij, C.G. van der
(SGP), Arib, K. (PvdA), Fng voorzitter, Çörüz, C.
(CDA), Haersma Buma, S. van (CDA), Krom, P.
de (VVD), Teeven, F. (VVD), Roon, R. de (PVV),
Raak, A.A.G.M. van (SP), Thieme, M.L. (PvdD),
Fritsma, S.R. (PVV), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP),
Bouwmeester, L.T. (PvdA), Dibi, T. (GL),
Toorenburg, M.M. van (CDA), Peters, M. (GL),
Berndsen, M.A. (D66), Schouw, A.G. (D66),
Marcouch, A. (PvdA), Steur, G.A. van der
(VVD), Recourt, J. (PvdA), Hennis-Plasschaert,
J.A. (VVD) en Helder, L.M.J.S. (PVV).
Plv. leden: Slob, A. (CU), Dijkgraaf, E. (SGP),
Albayrak, N. (PvdA), Ormel, H.J. (CDA), Sterk,
W.R.C. (CDA), Mulder, A. (VVD), Elias, T.M.Ch.
(VVD), Driessen, J.H.A. (PVV), Wit, J.M.A.M.
de (SP), Ouwehand, E. (PvdD), Elissen, A.
(PVV), Kooiman, C.J.E. (SP), Timmermans,
F.C.G.M. (PvdA), Halsema, F. (GL), Smilde,
M.C.A. (CDA), Voortman, L.G.J. (GL), Vacature,
(D66), Vacature, (D66), Spekman, J.L. (PvdA),
Burg, B.I. van der (VVD), Dijsselbloem, J.R.V.A.
(PvdA), Azmani, M. (VVD) en Bontes, L. (PVV).

kst-32418-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Inhoudsopgave

Blz.

ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Adviezen

1
1
11

ARTIKELSGEWIJS
Artikel I

11
11

I ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD fractie hebben met reserve kennisgenomen van het
onderhavige wetsvoorstel. Zij menen dat wetgeving pas dient te worden
geïntroduceerd als blijkt dat er van een ernstig probleem sprake is dat zich
alleen door wetgeving laat oplossen. Deze leden zijn zonder nadere
toelichting nog niet overtuigd van de kennelijke conclusie van de regering
dat natuurlijke personen en kleine ondernemingen (eenmanszaken)
bescherming behoeven tegen onredelijke incassokosten en dat de huidige
wettelijke waarborgen (zoals desgewenst toetsing door de rechter op
basis van de zogenaamde dubbele redelijkheidstoets) tekort zouden
schieten. Zij nodigen de regering uit de ernst van de problematiek die tot
deze aanpassing van de wet naar zijn oordeel noopt, nader te onderbouwen en te kwantificeren. De leden van de VVD-fractie achten het
wenselijk dat de beschrijving en kwantificering van de problematiek,
waaronder met name de onredelijkheid van de incassokosten die nu
kennelijk in rekening worden gebracht, wordt uitgesplitst over consu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

1

menten en bedrijven, daar er naar hun oordeel veel voor een gescheiden
aanpak van beide categorieën te zeggen zou kunnen zijn.
De aan het woord zijnde leden hechten daarnaast groot belang aan de
contractsvrijheid die ten grondslag ligt aan het Nederlands burgerlijk recht
en vragen dan ook of het beperken van die contractsvrijheid voor velen
opweegt tegen het belang van de door de regering gewenste
bescherming van de genoemde groepen. Voornoemde leden merken
daarbij op dat incassokosten alleen betaald hoeven te worden als de
schuldenaar niet aan zijn verplichtingen voldoet. Bij de beoordeling van
de redelijkheid van incassokosten moet dan ook naar het oordeel van de
leden van de VVD-fractie in aanmerking worden genomen dat het hier
gaat om de bescherming van natuurlijke en in het voorstel van de minister
ook rechtspersonen die tekortkomen in de nakoming van de op hen
rustende verplichtingen. Het maatschappelijk belang van tijdige betaling
van facturen die aan schuldenaren verzonden zijn, dient naar het oordeel
van deze leden bij de redelijkheid van incassokosten te worden betrokken.
De afschrikwekkende werking die van hoge – en naar het oordeel van de
regering kennelijk onredelijke – incassokosten uitgaat, dient immers ook
het economisch belang van degenen die van de betaling afhankelijk zijn.
Het lijkt erop dat dit bij het opstellen van het wetsvoorstel uit het oog is
verloren. De incassokosten kunnen immers ten allen tijde worden
voorkomen door tijdig te betalen.
De leden van de VVD-fractie zullen bij het hiernavolgende ervan uitgaan
dat de regering deze leden heeft kunnen overtuigen van de nut en
noodzaak van de normering van incassokosten.
Begrijpen de aan het woord zijnde leden het wetsvoorstel goed als zij
menen dat onder het begrip «vergoeding voor kosten ter verkrijging van
voldoening buiten rechte» die kosten worden bedoeld die zowel voor als
na afloop van een gerechtelijke procedure worden gemaakt om een
vordering te incasseren? Kan de regering de afbakening van de begrippen
nader toelichten?
De aan het woord zijnde leden hebben kennisgenomen van de reacties op
het voorontwerp van belangengroepen die bij de incasso van vorderingen
betrokken zijn. Bijna alle organisaties verzoeken de regering een scheiding
aan te brengen tussen de normering van incassokosten voor consumenten en bedrijven. De enkeling die niet expliciet heeft verzocht om dit
onderscheid te maken, heeft te kennen gegeven het niet bezwaarlijk te
vinden indien dit onderscheid zal worden gemaakt. Deze leden zijn in
geval van de verzochte scheiding van oordeel dat het de voorkeur geniet
om de contractsvrijheid tussen bedrijven als uitgangspunt te houden en
een eventuele regeling tot normering van incassokosten in te stellen voor
het geval er geen schriftelijke afspraken zijn, al dan niet in de vorm van
algemene voorwaarden. Zij achten bij normering van de incassokosten
een differentiatie tussen consumenten en bedrijven wenselijk. Een aanpak
waarbij een scheiding wordt aangebracht tussen de incassokosten van
consumenten en die voor bedrijven sluit naar het oordeel van
voornoemde leden ook aan bij de wettelijke systematiek van de toepasselijkheid en vernietiging van algemene voorwaarden (bijvoorbeeld de
werking van artikel 6:235 Burgerlijk Wetboek (BW)) en de wettelijke
regeling voor de handelsrente (artikel 6:119a BW). Deze scheiding kan ook
aansluiten bij de wens van de Consumentenbond om de incassokosten
voor consumenten te beperken. Voor deze groep kan dan immers een
ander tarief worden gehanteerd. De leden van de VVD-fractie vernemen
graag hoe de regering hiertegenover staat en of zij bereid is het
wetsvoorstel dienovereenkomstig aan te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

2

Voornoemde leden hechten, zoals gezegd, aan de contractsvrijheid die
uitgangspunt is van het Nederlands burgerlijk recht. Afwijkingen op dit
uitgangspunt dienen naar het oordeel van de deze leden bij voorkeur in de
wet zelf te zijn geregeld. Het wetsvoorstel voorziet daarentegen in nadere
dwingendrechtelijke regelgeving uitgewerkt in een algemene maatregel
van bestuur (amvb). De leden van de VVD-fractie zijn bezorgd dat het met
deze aanpak lastig kan worden voor degenen die de bescherming zouden
moeten genieten om kennis te nemen van de toepasselijke regeling nu
deze weliswaar stoelt op de wet maar uitgewerkt wordt in een amvb. Hoe
kijkt de regering naar dit punt? Deelt zij de zorgen van de leden van de
VVD-fractie op dit punt? Is de regering voornemens met betrekking tot de
amvb gebruik te maken van een voorhangprocedure?
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling het voorliggend
wetsvoorstel gelezen. Zij waarderen het ten zeerste dat de regering het
verzoek uit de Kamer zo voortvarend heeft opgepakt en is gekomen met
een wetsvoorstel. Deze leden menen dat met dit wetsvoorstel de
consument meer rechtsbescherming krijgt dan onder de huidige situatie
het geval is.
De leden van de PvdA-fractie hebben enkele keren aandacht gevraagd
voor de problematiek van te hoge incassokosten voor schuldenaars die
onder de armoedegrens. De betaalproblemen worden door deze hoge
kosten niet opgelost maar juist vergroot. Vanuit deze gedachte beoordelen
de aan het woord zijnde leden dit wetsvoorstel.
Deelt de regering de mening van deze leden dat, ondanks de wettelijke
maximering die wordt voorgesteld in deze wet, er nog steeds sprake moet
zijn van een dubbele redelijkheidtoets? Kan de regering in aanvulling op
de memorie van toelichting hier nog extra aandacht aan besteden?
Bij een eenvoudige schuld van enkele tientjes kan een vergoeding voor de
incassokosten van € 40 worden berekend. Deze ondergrens wordt in de
memorie van toelichting niet nader uitgelegd. Kan de regering aangeven
of bij de huidige regeling tot vergoeding van incassokosten € 40 als een
redelijk bedrag wordt ervaren door de consument? Zo nee, waarom kiest
de regering toch voor dit bedrag? Zijn er gevallen denkbaar waarbij een
vergoeding van € 40 aan incassokosten onredelijk genoemd kan worden?
Zo ja, kan de regering hiervan voorbeelden noemen? Wat zou in een
dergelijk geval de consequentie moeten zijn voor de hoogte van de
incassokosten? Zou dan afgezien moeten en kunnen worden van
incassokosten?
De aan het woord zijnde leden merken op dat op dit moment energie- en
waterbedrijven maandelijks kosten berekenen of kunnen berekenen voor
gemaakte incassokosten als de schuldenaar elke maand te laat betaalt.
Elke maand kan dan € 40 incassokosten in rekening gebracht worden. De
leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat dit een onwenselijke
situatie is, met name als de schuldenaar niet op tijd kan betalen omdat de
uitkering op een later moment wordt ontvangen dan dat de maandelijkse
afrekening moet zijn voldaan bij energie- en waterbedrijven. Deelt de
regering deze gedachte? Is de regering bereid om een regeling in de wet
of in de algemene maatregel van bestuur op te nemen die stapeling van
incassokosten voorkomt? Ditzelfde probleem kan zich voordoen bij het
overschrijden van de termijn van een deelbetaling. In een brief aan de
minister van Justitie van 5 november 2009 heeft de Landelijke Organisatie
Sociaal Raadslieden (LOSR) enkele voorbeelden genoemd. Kan de
regering op deze voorbeelden ingaan en kan zij de bezwaren van de LOSR
met betrekking tot de deelbetalingen wegnemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

3

De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of de regering bereid is de
aangekondigde amvb naar de Kamer sturen zodat de inhoud daarvan
beoordeeld kan worden.
Voornoemde leden hebben problemen met de trapsgewijze opbouw zoals
de regering dat voor ogen heeft. Volgens deze opbouw kan de schuldenaar bij een achterstallige schuld van € 2 500 een bedrag van € 375
kwijt zijn aan incassokosten. In de ogen van deze leden moet het doel van
dit voorstel mede gericht zijn op het tegengaan en verhelpen van
schulden, niet op het vergroten van de schulden. Zij vragen zich oprecht
af of de invulling van de eerste categorie daarmee het doel van dit
voorstel niet voorbij schiet. Zij willen de regering dan ook met klem
oproepen dit voorstel op dit punt te herzien.
Ten slotte willen de aan het woord zijnde leden de regering in overweging
geven een regeling in de wet op te nemen waarin de schuldeiser verplicht
wordt om eerst een gratis betalingsherinnering te sturen alvorens over te
gaan tot een vorm van incasseren dat kosten met zich meebrengt voor de
schuldenaar. Graag ontvangen zij een reactie van de regering op dit punt.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben nog een aantal vragen en
op- en aanmerkingen die hieronder aan de orde zal komen.
Deze leden merken op dat in het wetsvoorstel partijen voor vorderingen
tot € 25 000 gebonden zijn aan de nadere regelgeving over de hoogte van
de vergoeding. Thans mag de rechter de bedongen buitengerechtelijk
incassokosten matigen op grond van artikel 242 Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering (Rv). Indien een incassogeschil voor de rechter komt,
besluit de rechter vaak op het punt van de buitengerechtelijke incassokosten conform de aanbevelingen in het rapport Voor-werk II. Deze leden
vragen of dit rapport nog enige betekenis zal hebben voor vorderingen
boven € 25 000.
De aan het woord zijnde leden merken op dat het wetsvoorstel in een
strikte scheiding tussen enerzijds schuldeisers met een vordering tot
€ 25 000 en anderzijds schuldeisers met een hogere vordering voorziet.
Deze leden vragen hoe deze scheidslijn tot stand is gekomen. Doet deze
scheidslijn recht aan het onderscheid wat gemaakt wordt tussen kleine en
middelgrote bedrijven?
De leden van de PVV-fractie merken op dat de regeling in het onderhavige
wetsvoorstel consumenten en kleine bedrijven beoogt te beschermen. Zij
vragen waarom juist deze twee partijen beschermd worden. Deze leden
zijn van mening dat er tussen bedrijven in principe sprake is van gelijkheid
en dat contractsvrijheid de voorkeur heeft. De beoogde bescherming van
kleine bedrijven lijkt hierbij niet voor de hand liggend.
Bij voornoemde leden bestaat er nog enige onduidelijkheid over het
minimumbedrag van € 40. Hoe wordt het minimumbedrag gehanteerd
wanneer meerdere vorderingen/termijnen voldaan moeten worden en een
gedeelte wordt betaald en de incassokosten berekend worden over het
gedeelte dat betaald wordt? Dient er bij kleine deelbetalingen telkens het
minimumbedrag van € 40 in rekening gebracht te worden?
Door deze leden wordt voorts de zorg uitgesproken dat de voorgestelde
kostenstructuur een prikkel tot vroegtijdige betaling van de debiteur
ontbeert. Zij menen dat er meer recht aan de crediteuren wordt gedaan
als er een kostenstructuur wordt ingevoerd die inspanning voor het
gehele traject veronderstelt, door middel van een onderliggende staffel.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel. Zij steunen de regering in haar voornemen om onredelijk
hoge, weinig transparante, buitengerechtelijke incassokosten aan banden
te leggen. Zij zijn hiermee met name ingenomen omdat hierdoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

4

bescherming wordt geboden aan consumenten en kleine bedrijven, zoals
eenmanszaken. Zij hechten er evenwel aan te benadrukken dat de inzet
altijd moet zijn dat schulden worden afgelost. Dat is niet alleen in het
belang van schuldenaren (preventie van problematische schulden) maar
ook in het belang van het bedrijfsleven. Enige mate van dreiging door
incassokosten kan daartoe een functionele prikkel zijn. Over het
wetsvoorstel hebben deze leden diverse vragen en opmerkingen.
Wanneer het doel van voorliggend wetsvoorstel voorkoming van hoge
incassokosten en preventie van problematische schulden is, rijst de
principiële vraag of die doelen het beste met voorliggende regulering
worden bereikt. Kan de incassomarkt ook niet worden gereguleerd
middels een vergunningstelsel of een (verplicht) keurmerk, vergezeld van
een duidelijke en toegankelijke klachtenregeling en effectieve
handhaving? Het wetsvoorstel regelt geenszins de kwaliteit van de
incassodienstverlening. Is dat geen gemiste kans, zo vragen deze leden.
Zij realiseren zich overigens wel dat een dergelijke oplossing (middels
keurmerk) mogelijk veel administratieve lasten met zich mee zou brengen.
Kan de regering daar een inschatting van geven zodat een goede
afweging kan worden gemaakt?
De aan het woord zijnde leden merken op dat in de memorie van
toelichting staat hoe de maximale vergoeding voor incassokosten straks
dient te worden berekend. Zij vragen de regering te bevestigen dat,
middels voorgestelde regeling, over een schuld van € 25 000 maximaal
€ 1 025 incassokosten in rekening mag worden gebracht. Verder vragen
zij of er ook een limiet geldt voor het in rekening brengen van buitengerechtelijke incassokosten boven de € 25 000. Zo ja, hoe hoog is deze
limiet? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie vragen waarom er is gekozen voor een
dwingend minimumbedrag van € 40. Voornoemde leden zijn dienaangaande bezorgd, omdat zij signalen krijgen dat voor € 40 mogelijk geen
gedegen en effectief incassotraject kan worden verzorgd. Het risico dat
dan wellicht opdoemt is dat er te snel wordt doorgeschakeld naar
gerechtelijke trajecten (via de deurwaarder) die voor de schuldenaar vele
malen kostbaarder zijn. in dat laatste verband is ook de hoogte van het
griffierecht van belang. Daarnaast wordt ook nog eens een extra belasting
gevormd voor het gerechtelijk apparaat. Dit klemt temeer, daar het in
verruit de meeste gevallen gaat om vorderingen onder de € 300 euro.
Hoewel de aan het woord zijnde leden het er volledig mee eens zijn dat de
incassokosten dienen te worden beteugeld en transparanter moeten
worden, rijst bij hen wel de vraag of te lage incassokosten geen uitnodiging kunnen vormen om betalingsverplichtingen (te) laat na te komen,
zeker wanneer «wanbetalen» goedkoper wordt dan lenen bij de bank.
Kan de regering nog wat voorbeelden geven van handelingen die verricht
worden voorafgaand aan het geding en die vervolgens als kosten op
grond van 241 Rv in rekening gebracht kunnen worden?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader toe te lichten welke
verschillen er optreden bij verschillende hoogtes van een vordering,
tussen het systeem dat gebaseerd is op het rapport Voor-werk II en de
nieuwe, op dit wetsvoorstel gebaseerde amvb. Zij vragen dit mede gelet
op hetgeen de Vereniging van Incasso en Procesadvocaten naar voren
heeft gebracht, namelijk dat de prikkel voor schuldenaren om op tijd aan
hun verplichtingen te kunnen voldoen mogelijk te klein blijft bij dit
wetsvoorstel. Daarbij wordt zelfs gevreesd dat de bereidheid zal afnemen
om vorderingen vanaf € 10 000 te voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

5

Deze leden merken op dat de methodiek zoals voorgesteld op pagina twee
van de memorie van toelichting er toe kan leiden dat aan een schuldenaar
die bijvoorbeeld maandelijks een deel van zijn vorderingen voldoet, méér
incassokosten in rekening gebracht kan worden dan aan een schuldenaar
die enkele maanden niets betaalt en alle openstaande vorderingen in één
keer voldoet. Als deze leden het hiermee bij het rechte eind hebben, is dat
dan niet een onwenselijk uitvloeisel zijn dit wetsvoorstel? Natuurlijk
begrijpen zij dat een schuldeiser die nog slechts een gedeelte van zijn
vordering ingelost ziet, mogelijk nog kosten moet maken om de rest
betaald te krijgen, maar ontbreekt in dezen de balans niet?
De aan het woord zijnde leden vragen de regering nader in te gaan op de
gevolgen voor niet-btw-plichtige ondernemingen. Zij kunnen de btw over
de incassokosten niet verrekenen met de ontvangen btw en dus verrekenen zij deze momenteel met de niet tijdig betalende debiteur. Daarin
worden de bedrijven ingevolge voorliggend wetsvoorstel belemmerd.
Deze leden vragen waarom voorliggend wetsvoorstel ook moet gelden
daar waar het gaat om betalingsverplichtingen tussen grotere bedrijven
onderling. Moeten zij niet de vrijheid houden om zelf afspraken te maken
over betalingen? Voornoemde leden hebben begrepen dat bij de
herziening van de richtlijn betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties, die momenteel in voorbereiding zou zijn,
nadrukkelijk onderscheid wordt gemaakt tussen vorderingen op consumenten en op bedrijven.
Het Nederlandse bedrijfsleven is zeer gebaat bij spoedige betalingen
zonder gerechtelijke dan wel buitengerechtelijke trajecten. Consumenten
zelf ook, omdat hierdoor problematische schulden kunnen worden
voorkomen. De leden van de CDA-fractie hebben begrepen dat Zweden
haar regelgeving specifiek hierop heeft ingericht. Kan de regering inzicht
verschaffen in de oplossingen waar in Zweden voor is gekozen en wat kan
Nederland mogelijk van (nog) andere landen leren c.q. overnemen?
De leden van de CDA-fractie merken op dat er vanuit de incassopraktijk
wordt geklaagd over de ruimte die de gerechtsdeurwaarders in de markt
innemen. Laatstgenoemden richten zich meer en meer op de buitengerechtelijke incassomarkt maar maken daarbij wel gebruik van gegevens
waartoe zij toegang hebben voor de gerechtelijke trajecten (gegevens uit
de Gemeentelijke Basisadministratie). Is hierdoor geen sprake van
oneigenlijke concurrentie?
Deze leden vragen voorts wat voorliggend wetsvoorstel betekent voor de
soms bijzondere positie die de overheid is/zichzelf heeft toegekend.
Wanbetalers in de zorg worden geconfronteerd met hoge boetes, het
Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) kan zelfstandig boetes innen (geld
van bankrekeningen laten overboeken), et cetera. Ook zijn er maatregelen
getroffen om te bewerkstelligen dat overheden hun rekeningen tijdig
betalen. Meer concreet: zal het voorliggend wetsvoorstel ook gaan gelden
voor het CJIB? In dat verband vragen deze leden ook waarom het CJIB
geen lid is van de Nederlandse Vereniging van Incasso-ondernemingen.
Ten slotte vragen de aan het woord zijnde leden of de regering
voornemens is een redelijke implementatietermijn aan te houden. Zij
vragen dit omdat schuldeisers aangeven enige tijd nodig te hebben om
hun interne processen en systemen voor incasso aan te passen.
De leden van de SP-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn zeer verheugd dat de
incassotarieven nu aan banden worden gelegd door deze maximaal
toegestane tarieven (via een amvb) vast te leggen. Het is deze leden al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

6

geruime tijd een doorn in het oog dat er onredelijk hoge incassokosten in
rekening worden gebracht. De SP-fractie schreef in november 2008 het
rapport «Incasso? In-kassa!». Daarin werd onder andere voorgesteld de
incassokosten in de wet te maximeren op 15 procent van de hoofdsom.
De aanbevelingen van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak in het
rapport Voor-werk II bieden maar ten dele een houvast voor gedupeerden
zo lang deze niet in de wet zijn vastgelegd, omdat lang niet alle schuldenaren het willen laten aankomen op een rechtszaak. De behoefte aan een
duidelijke en voorspelbare regeling is groot, zodat iedereen weet waar
men aan toe is: schuldeisers, schuldenaren, de incassobranche, hulpverleners, advocaten en rechters. Aan deze behoefte wordt met deze wet
voldaan. Deze leden hebben nog een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie poneren de stelling dat het in de praktijk
kostendekkend is gebleken om openstaande vorderingen te incasseren
met een maximum incassotarief van 15 procent (aflopend volgens de
voorgestelde tabel). Sommige vorderingen leveren relatief veel op met
weinig inspanningen, in andere gevallen zullen de incassokosten (van
€ 40) wellicht iets te gering blijken om de daadwerkelijke kosten te
dekken. Dat er niettemin gekozen is voor een geabstraheerd (vast)
maximumtarief doet deze leden veel deugd. Dit zorgt voor duidelijkheid
en voorspelbaarheid. Is de regering het eens met de stelling dat de
incassobranche met deze voorgestelde tabel (die op de voorheen
geldende staffel uit rapport Voor-werk II lijkt) goed uit de voeten kan en
niet benadeeld wordt? Graag ontvangen deze leden een uitgebreide
toelichting.
De aan het woord zijnde leden stellen met genoegen vast dat een
overeenkomst vernietigbaar is wanneer wordt afgeweken van het in de
amvb vastgelegde maximumtarief. Dat betekent dat voortaan iedere
consument zonder juridische hulp een beroep kan doen op de tabel met
maximum incassotarieven. Hoe gaat de regering deze duidelijke tabel met
maximum incassokosten breed bekend maken, om deze wet en de daarin
geboden duidelijkheid kracht bij te zetten?
De leden van de SP-fractie vinden dat de in de wet gereguleerde
maximum tarieven voor incasso pas echt een krachtige regeling vormen
wanneer er ook een sanctie op staat voor de schuldeiser die tarieven eist
die de maximumtarieven overstijgen. Met deze duidelijk kenbare regels
kunnen schuldeisers zich niet langer op onwetendheid beroepen. Voor
ieder is duidelijk hoe hoog de incassokosten maximaal mogen zijn. Deze
leden stellen daarom voor de schuldeisers die te hoge incassokosten
eisen, een schadevergoeding te laten betalen aan de schuldenaar. Te
denken valt daarbij aan een vergoeding ter hoogte van de geëiste
incassokosten. Wanneer een schuldeiser bijvoorbeeld conform de regels
in de amvb € 40 mag eisen aan incassokosten bovenop de hoofdsom en
er wordt € 100 geëist, dan kan de rechter een schadevergoeding van
€ 100 toekennen aan de schuldenaar die dit overkomt. Zo zal het niet
langer lonen te hoge incassokosten te eisen. Schuldeisers die zich niet aan
de regels houden worden hiervoor min of meer «bestraft» (zij zijn een
schadevergoeding verschuldigd) en de regeling wordt ook daadwerkelijk
effectief. Is de regering bereid dit voorstel over te nemen en een artikellid
toe te voegen waarbij het in rekening brengen van te hoge incassokosten
als onrechtmatig wordt aangemerkt waardoor schadevergoeding
verschuldigd is? Zo nee, waarom niet? Hoe denkt de regering in dat geval
te bewerkstelligen dat de praktijk ook écht verandert, en niet slechts de
bestaande situatie (die eigenlijk toch al gold vanwege de aanbevelingen
van Voor-werk II) in een amvb wordt vastgelegd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

7

De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de gang naar de rechter
waar mogelijk voorkomen kan worden in deze relatief eenvoudige zaken
(vanwege de helderheid die de nieuwe wet biedt). Consumenten met
klachten op dit terrein zouden zich bij voorkeur moeten melden bij
bijvoorbeeld de Consumentenbond of de Consumentenautoriteit, zodat zij
de bedrijven die te hoge incassotarieven in rekening brengen tot de orde
kunnen roepen. Deelt de regering deze mening? Zo ja, hoe gaat zij dat
bewerkstelligen?
Voornoemde leden vragen de regering waarom voor de formulering is
gekozen dat bij amvb nadere regels «kunnen» worden gesteld. Kan daar
niet beter staan dat er nadere regels «zullen worden gesteld»? Kan de
regering hierbij toezeggen dat het besluit waarin de tarieven vast liggen
tegelijkertijd met de wet in formele zin in werking zal treden? Is het
ontwerpbesluit na de consultatieronde nog gewijzigd? Zo ja, op welke
punten? Is de regering bereid om het ontwerpbesluit, indien het nog
gewijzigd zou worden voor inwerkingtreding, eerst aan de Kamer te
sturen?
De leden van de SP-fractie hebben een voorts een vraag over het
minimumbedrag van € 40 dat gevraagd mag worden bij vorderingen tot
€ 266,67. Geldt ook voor dit bedrag dat de kosten wel daadwerkelijk
moeten zijn gemaakt en dat het niet een standaard bedrag betreft? Met
andere woorden, blijft de dubbele redelijkheidstoets leidend? Hoe wordt
nu voorkomen dat bijvoorbeeld energie-, water- of kabelbedrijven met het
automatisch versturen van één simpel aanmaningsbriefje (waarbij de
werkelijke kosten slechts iets meer bedragen dan de verzendkosten)
hiervoor de maximaal toegestane incassokosten van € 40 in rekening
zullen brengen? Hoe kan de consument op eenvoudige wijze protesteren
tegen deze onredelijk hoge kosten?
De aan het woord zijnde leden vragen ook welke termijnen er nu gaan
gelden voor het in rekening brengen van de incassokosten. Zijn schuldeisers eigenlijk verplicht om eerst een aanmaningsbrief te sturen? Zo ja,
op grond waarvan? Moet het niet expliciet worden geregeld dat de
schuldeiser verplicht is eerst een aanmaning te sturen, waarna de
schuldenaar veertien dagen de tijd heeft te betalen en dat pas daarna
incassokosten in rekening mogen worden gebracht? Ook menen deze
leden dat voorkomen moet worden dat bijvoorbeeld een tweede
aanmaningsbrief erg kort op de eerste zou worden verzonden. De
gemaakte kosten zijn dan al weer hoger zonder dat de schuldenaar de
kans heeft gehad om te betalen. Welke regels gelden hiervoor?
Voornoemde leden vragen of binnen het incassotarief nu alle incassokosten gaan vallen. Kunnen schuldeisers de gestelde maximumtarieven in
de toekomst nog omzeilen door deze een andere naam te geven,
bijvoorbeeld «informatiekosten», «eigen kosten schuldeiser», «heraansluitingskosten», «boeteheffingen» of andere creatieve benamingen?
De leden van de SP-fractie zijn tevreden dat alle vorderingen van een
schuldeiser op dezelfde schuldenaar verplicht samengevoegd moeten
worden, zodat er één hoofdsom ontstaat en niet een hele set aan
vorderingen waarbij over iedere vordering afzonderlijk incassokosten
moeten worden betaald. Is deze verplichting tot samenvoegen absoluut?
Zo nee, in hoeverre geldt deze verplichting? Mag iedere verschuldigde
maandelijkse termijn apart in rekening worden gebracht of moeten deze
termijnen worden opgespaard, of hangt dat er vanaf hoe snel de
schuldeiser actie onderneemt? Wanneer een deurwaarder vier vorderingen heeft op een debiteur, mogen dan nog steeds vier keer de kosten
van dagvaarding en griffierechten in rekening worden gebracht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

8

Deze leden zijn van mening dat onderscheid gemaakt zou moeten worden
tussen mensen die niet kunnen betalen enerzijds, en mensen die niet
willen betalen anderzijds. Bij betalingsonwil kan het incassotraject
uiteraard doorgaan. Maar bij betalingsonmacht heeft het geen enkele zin
het incassotraject door te zetten of zelfs uit handen te geven, waardoor de
kosten hoger en de problemen voor de schuldenaar groter worden. Indien
de betalingsonmacht is aangegeven, bijvoorbeeld door een schuldhulpverlener of bewindvoerder, is de schuldeiser dan verplicht de vordering te
bevriezen? Zo nee, welke andere oplossingen ziet de regering om de
financiële problemen niet groter te laten worden door dringende
schuldeisers en kostenverhogende incassotrajecten?
De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij onderschrijven het belang
van een regeling ter normering van de incassokosten om de consument
en kleine bedrijven te beschermen tegen onredelijke incassokosten. Bij de
strekking van het voorstel hebben deze leden evenwel een aantal vragen
en opmerkingen.
Voornoemde leden constateren dat de voorgestelde wetswijziging kan
bijdragen aan het wegnemen van onzekerheid bij zowel de schuldenaar
en de schuldeisers over de redelijkheid van in rekening gebrachte kosten.
Zij vragen zich desalniettemin af of het huidige wetsvoorstel wel het
beoogde doel zal bereiken, namelijk de bescherming van debiteuren tegen
te hoge incassokosten.
Hoewel vrijwel alle belanghebbenden instemmen met de gedachte het
proces transparanter te maken, hebben de leden van de D66-fractie
signalen ontvangen over zorgen bij zowel incassobureaus als consumentenvertegenwoordigers over de effecten van deze maatregel. Zij vragen of
het te verwachten is dat door deze maatregel het minnelijk incassotraject
ingekort zal worden, wat mogelijk resulteert in een snellere overstap naar
gerechtelijke trajecten. Op deze wijze worden niet alleen de consumenten
geconfronteerd met duurdere vorderingen, maar wordt ook het gerechtelijk apparaat belast met een toename van incassozaken. Tegelijkertijd
stelt de Vereniging voor Maatschappelijk en Bedrijfsmatig Verantwoorde
Incasso dat debiteuren te maken zullen krijgen met een onrechtvaardige
kostenstructuur, aangezien deze niet gerelateerd is aan inspanning van
het incassobureau. De regering geeft aan schuldeisers niet te willen
beperken in de wijze waarop incasso’s worden gevorderd, maar deze
leden maken zich zorgen dat het huidige voorstel zal resulteren in
rekeningen voor de schuldenaar die een volledig traject veronderstellen,
terwijl 50% tot 60% van de debiteuren na de eerste brief betaalt. Het is de
leden van de D66-fractie derhalve niet duidelijk of de gevolgen van de
verlaging van het incassotarief wel voldoende zijn onderzocht. Graag
ontvangen zij een nadere toelichting.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel inzake de normering van de vergoeding voor
kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte. Zij delen de mening
van de regering dat er maatregelen gesteld moeten worden tegen
onredelijke incassokosten. Op deze wijze kunnen hogere schulden bij
schuldenaren worden voorkomen en ontstaat er meer duidelijkheid over
de redelijkheid van incassokosten. Het nu voorliggende wetsvoorstel om
onredelijke incassokosten te voorkomen roept bij deze leden nog wel een
aantal vragen op.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten hoe de voorgenomen
wetswijzigingen en de bijbehorende amvb zich verhouden tot het
verbeteren van de kwaliteit van de incassoprocedures. Welke aanvullende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

9

maatregelen worden overwogen om naast het voorkomen van onredelijke
incassokosten ook de kwaliteit van de betrokken organisaties en het
toezicht hierop te verbeteren? Deze leden vragen op welke wijze de
beleidsontwikkeling op Europees niveau, zoals de richtlijn betreffende de
bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties, wordt
betrokken bij Nederlandse wetgeving.
De aan het woord zijnde leden stellen tevens vast dat ten opzichte van het
rapport Voor-werk II in de aangekondigde amvb afwijkende maximale
vergoedingen voor de incassokosten worden opgenomen. Welke
afweging heeft de regering gemaakt om in de aangekondigde algemene
maatregel van bestuur voor een staffel met een andere indeling te kiezen?
Deze leden vragen de regering om toe te lichten in hoeverre er verschillen
optreden in de hoogtes van incassokosten bij vorderingen die onder de
nieuwe algemene maatregel van bestuur vallen ten opzichte van de
incassokosten onder de staffel van het rapport Voor-werk II. Ook willen zij
weten waarom de maximale vergoedingen niet gaan gelden voor het
CJIB. Dienen de incassobedrijven en het CJIB niet gelijk te behandeld
worden? Deze leden vragen of schuldeisers zonder btw-plicht (de btw niet
kunnen verrekenen) in het wetsvoorstel en de amvb de mogelijkheid
hebben om de btw door te rekenen aan de schuldenaar.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of er bij de aangekondigde
maximale vergoedingen voor de incassokosten een kwalitatief goede en
zorgvuldige behandeling van de incasso’s voldoende gewaarborgd, gelet
op de onkosten die organisaties voor het onderzoeken en innen van
incasso’s moeten maken.
Voornoemde leden merken op dat de regering van mening is dat het
wetsvoorstel niet tot een verandering in de administratieve lasten voor
het bedrijfsleven zal leiden. Het wetsvoorstel zal echter ook op vorderingen tussen bedrijven van toepassing zijn, zo stellen deze leden vast. Zij
vragen aan de regering in hoeverre het wetsvoorstel toch zal leiden tot
administratieve gevolgen voor bedrijven, omdat bedrijven genoodzaakt
worden om bepalingen over de vergoedingen bij het niet nakomen van de
betalingsverplichtingen in de algemene voorwaarden of contractvoorwaarden aan te passen.
De leden van de SGP-fractie vinden het een belangrijke zaak dat er
duidelijke regels komen ten aanzien van de normering van vergoeding
voor kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte. Ten aanzien van
dit wetsvoorstel willen zij enkele vragen stellen.
Deze leden constateren dat enkele belanghebbenden erop wijzen dat de
normen inzake de staffel en de minimumvergoeding die in de toelichting
van het wetsvoorstel zijn gegeven lager zijn dan de normen die gelden op
basis van Voor-werk II. Deelt de regering deze opvatting? Waarom is
hiervoor gekozen? Klopt het dat het huidige minimumtarief ongeveer € 65
is?
Voornoemde leden merken op dat de doelstelling van dit wetsvoorstel is
om burgers en kleine ondernemers te beschermen tegen hoge kosten. Dat
doel wordt door deze leden gedeeld. Tegelijkertijd is er een mogelijkheid
dat bedrijven er, als gevolg van lagere tarieven, eenvoudiger voor kiezen
om zaken voor de rechter te laten komen in plaats van al het mogelijke te
doen om reeds eerder zoveel mogelijk rekeningen betaald te krijgen. Hoe
groot acht de regering de kans dat een dergelijke verschuiving op zal
treden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

10

De leden van de SGP-fractie vragen of dit wetsvoorstel ook betrekking
heeft op de inning van verkeersboetes en andere boetes die de overheid
oplegt. Zo nee, hoe verhouden zich dan normen die in dit wetsvoorstel
zijn opgenomen tot de normen die gelden voor genoemde boetes?
2. Adviezen
De leden van de fractie van D66 wijzen er op dat er onvoldoende lijkt te
zijn onderzocht hoe de regeling Europees gezien uit de pas loopt. Deze
leden vragen de regering toe te lichten wat de geschatte kosten zijn voor
het bedrijfsleven die, ondanks dat er geen informatieverplichtingen zijn
opgenomen, veelal hun contracten en algemene voorwaarden zullen moet
aanpassen.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering toe te lichten of
middels een benchmark objectief vastgesteld kan worden of de minimumprijs van € 40 adequaat is. Daarnaast is het deze leden onvoldoende
duidelijk geworden hoe een adequate dienstverlening gewaarborgd
wordt. Zij ontvangen graag een toelichting van de regering omtrent de
wenselijkheid van aanvullende certificering of andere (sanctie)instrumenten.
Voornoemde leden steunen de wens om het proces omtrent incassokosten en -vordering transparanter en inzichtelijker te maken. Zij willen
afsluitend opmerken dat incassobureaus een belangrijke maatschappelijke
functie vervullen, maar dat deze functie niet naar behoren uitgevoerd kan
worden zonder verantwoordelijkheid.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat in de memorie van
toelichting wordt vermeld dat met betrekking tot verschillende aspecten
van de regeling opmerkingen zijn gemaakt of nadere aanbevelingen zijn
gedaan door de organisaties die op het voorontwerp hebben gereageerd.
Deze leden ontvangen graag een toelichting ten aanzien van de opmerkingen en aanbevelingen die door de geconsulteerde organisaties over de
verschillende aspecten zijn gemaakt. Tevens willen zij graag weten tot
welke aanpassingen deze opmerkingen en aanbevelingen aan het
wetsvoorstel dan wel de voorgestelde amvb hebben geleid.
II ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
De leden van de SGP-fractie vragen naar aanleiding van het gemaakte
onderscheid tussen de proceskosten en de incassokosten welke kosten nu
precies onder welke noemer vergoed kunnen worden. Wat is de precieze
onderlinge verhouding van de begrippen incassokosten, buitengerechtelijke kosten en proceskosten? Betreffen de kosten ten aanzien van het
innen van geld (aanmaningen en dergelijke) de incassokosten, terwijl
bijvoorbeeld een melding dat een procedure bij de rechter gestart zal
worden, vergoed wordt via de regeling van proceskosten? Is het risico niet
aanwezig dat kosten anders benoemd zullen worden, zodat de voordeligste regeling van toepassing kan zijn? Onder welke noemer valt de
uiteindelijke inning van de rekening en de onkosten als de procedure bij
de rechter eenmaal is afgerond?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Arib
Adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 418, nr. 4

11