Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

30 995

Aanpak Wijken

Nr. 67

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 april 2009
Lokaal ondernemerschap en bedrijvigheid dragen wezenlijk bij aan de
kracht van een wijk. Wijkeconomie vormt één van de prioriteiten van ons
beleid zoals we tijdens het algemeen overleg op 29 januari (30 995, nr. 65)
ook hebben aangegeven. In dat kader sturen wij u bijgaand een brief toe
over huurbescherming voor ondernemers. Hiermee komen wij tegemoet
aan de toezegging tijdens de begrotingsbehandeling van Economische
Zaken van oktober jl. om schriftelijk te reageren op het SP-rapport «Help,
mijn winkel wordt gerenoveerd» en op de oproep van de PvdA-fractie om
kleinere winkels voor de wijk te behouden.
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie (WWI) heeft verzocht aan de
minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer om,
conform de vervangingsregeling, deze brief mede te accorderen. Dit mede
naar aanleiding van het debat op 29 januari jongstleden waarbij de
woordvoerder van de SP-fractie heeft gerefereerd aan het optreden van
de huisadvocaat van de betrokken woningcorporatie De Key in
Amsterdam, zijnde het voormalig kantoor van de minister voor WWI.
Hiermee wordt elke schijn van belangenverstrengeling tegengegaan.
Wij herkennen de problematiek rondom huurverhogingen voor specifieke
kleine ondernemers in tijden van renovatie die wordt geschetst aan de
hand van de ervaringen in de Dapperbuurt in Amsterdam. De SP pleit in
hun rapport voor een betere huurbescherming. Echter, de wet voorziet
reeds in huurbescherming voor ondernemers. Nederland is daarin vrij
uniek, in veel Europese landen is de markt voor bedrijfsruimte volledig
geliberaliseerd. Toch kan in oude wijken een renovatie voor bepaalde
ondernemers verstrekkende gevolgen hebben. De oplossing voor deze
specifieke problemen moeten we vooral lokaal en in gedragscodes zoeken
en niet in algemeen bindende wetgeving.
In deze brief gaan we in op de huidige wetgeving, de specifieke
problemen van bepaalde kleine ondernemers en de rol die gemeenten en
corporaties (kunnen) vervullen om ondernemers te helpen de omslag te

KST129801
0809tkkst30995-67
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

1

maken naar een nieuwe situatie in een gerenoveerde wijk. Daarbij gaan
we ook in op de rol die het Rijk hierbij verder oppakt.
Mede namens de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieu,
De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

2

Bijlage

1. Inleiding
Tijdens de behandeling van de begroting van Economische Zaken is de
Kamer toegezegd om schriftelijk te reageren op het SP-rapport «Help,
mijn winkel wordt gerenoveerd» en op de oproep van de PvdA-fractie om
kleinere winkels voor de wijk te behouden.
De afgelopen jaren zijn verschillende initiatieven ontplooid om de leefbaarheid van achterstandswijken te vergroten. Eén van de maatregelen
die gemeenten en vastgoedeigenaren kunnen nemen is het renoveren
van de buurt. Panden worden opgeknapt of gedeeltelijk gesloopt en
herbouwd. De SP betoogt in haar rapport «Help, mijn winkel wordt gerenoveerd», aan de hand van de renovatie van de Dapperbuurt in
Amsterdam, dat herstructureringen voor een kleine ondernemer vaak
geen pretje zijn. Tijdens de renovatie verhuizen winkeliers naar een tijdelijke huisvesting. Hoewel winkeliers hiervoor een vergoeding krijgen, dekt
dit volgens de SP niet de extra kosten en het verlies van omzet. Daarnaast
krijgen winkeliers te maken met een forse stijging van de huur van de
gerenoveerde panden, over het algemeen met honderd tot tweehonderd
procent, aldus de SP. Voor de kleine winkeliers is dit niet op te brengen,
waardoor zij gedwongen hun zaak opgeven.
Wij herkennen de problematiek die de SP schetst, vergelijkbare signalen
bereiken ons soms via werkbezoeken en via lokale contacten. In sommige
wijken betalen ondernemers relatief weinig huur, vaak gaat het hier om
verouderde wijken met slecht onderhouden panden. Wanneer de buurt
wordt gerenoveerd en bedrijfspanden worden opgeknapt stijgt de waarde
van deze panden wat zijn weerslag heeft op de huur. Het kan voorkomen
dat ondernemers dan voor grote financiële consequenties komen te staan.
Deels zullen die consequenties voor de ondernemers behapbaar zijn,
doordat door de renovatie van het pand en de buurt hun bedrijfsperspectief sterk verbetert. Dit zal echter niet altijd het geval zijn. Toch zijn
hier ook in dergelijke gevallen positieve voorbeelden te melden via maatwerk en overgangsmaatregelen, waar later in deze brief op wordt teruggekomen.
In deze brief gaan we in op de huurbescherming die de huidige wetgeving
biedt, de specifieke problemen van kleine ondernemers en de rol die
gemeenten en corporaties (kunnen) vervullen om ondernemers te helpen
de omslag te maken naar een nieuwe situatie in een gerenoveerde wijk.
Daarbij gaan we ook in op de rol die het Rijk hierbij verder oppakt. Tot slot
gaan we in op de concrete voorstellen van de SP.
2. Huurbescherming volgens de wet
In het rapport van de SP wordt een aantal voorstellen gedaan, waaronder
een betere huurbescherming voor kleine ondernemers (met een maximaal
toegestane huurprijs en een maximale toegestane huurstijging), het
regelen van een reële vergoeding voor de gevolgen van het betrekken van
een tijdelijk pand en het niet langer toestaan dat grote supermarkten en
winkelketens een aanzienlijke korting krijgen op de vierkante meterprijs.
Het Burgerlijk Wetboek (afdeling 6 van Boek 7) voorziet reeds in huurbescherming voor ondernemers. Nederland is daarin vrij uniek, in veel Europese landen is de markt voor bedrijfsruimte volledig geliberaliseerd. Deze
huurbescherming is van toepassing op de huur en verhuur van bedrijfsruimte waarbij volgens het huurcontract sprake is van detailhandelof
middenstandsbedrijfsruimte en waarbij het pand toegankelijk is voor het
publiek. Alle winkelpanden vallen onder deze regeling.
In beginsel geldt een huurovereenkomst voor een periode van 5 jaar met
de mogelijkheid dit te verlengen met nogmaals 5 jaar. Wanneer zowel de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

3

huurder als de verhuurder akkoord gaan, kan een contract voortijdig
beëindigd worden. Indien een huurder en een verhuurder het niet met
elkaar eens zijn, dan is beëindiging pas mogelijk aan het einde van de
eerste of tweede termijn van 5 jaar. Daarbij is het slechts op sterk beperkte
gronden voor de verhuurder mogelijk om de huurovereenkomst op te
zeggen. Dit betekent dat de huurder tweemaal gedurende een termijn van
5 jaar huurbescherming geniet. Na tien jaar kan de huurovereenkomst
worden voortgezet voor bepaalde dan wel onbepaalde tijd. Een huurder
kan na deze tien jaar opzeggen en beëindigen, zonder toestemming van
de verhuurder (of kantonrechter), mits hij de contracts- en opzegtermijn
van ten minste één jaar in acht neemt. Een verhuurder, echter, heeft een
minder sterke positie, omdat een huurder opzegbescherming geniet. Een
verhuurder kan ook dan alleen op sterk beperkte gronden de huurovereenkomst opzeggen en via de kantonrechter beëindigen.
De huurbescherming van afdeling 6 van het Burgerlijk Wetboek is niet van
toepassing op huurovereenkomsten van korter dan 2 jaar. Huurbescherming vormt in dit geval eerder een beknelling dan een bescherming, denk
aan een startende ondernemer die nog een onzekere toekomst voor zich
heeft en nog niet weet of hij het pand gedurende 5 jaar wil huren.
Deze huurbescherming heeft ook invloed op de mogelijkheden van een
verhuurder om zijn pand te renoveren. Alleen als het gaat om een dringende renovatie die niet kan wachten tot na de looptijd van de huurovereenkomst, kan de verhuurder in beginsel een beroep doen op de
opzeggingsgrond «dringend eigen gebruik». De verhuurder zal schriftelijk
een redelijk voorstel moeten doen aan de huurders voor wat betreft de
verhuizing, de ontruimingstermijn, de herinrichting en een eventuele
terugkeer. Pas wanneer hieraan is voldaan, zal de rechter een vordering
van het tijdstip van beëindiging van de huurovereenkomst toewijzen.
Ook wat de huurprijs betreft is er in Nederland bescherming voor de
huurder van een winkelruimte. Bij aanvang van de huurovereenkomst
mag een verhuurder zelf bepalen hoeveel hij vraagt voor een bedrijfspand
(contractsvrijheid). Maar wanneer het pand eenmaal is verhuurd, mogen
er, afgezien van de contractueel bepaalde jaarlijkse indexering, geen huurverhogingen meer doorgevoerd worden. Een tussentijdse huurverhoging
kan pas na afloop van de overeengekomen eerste huurtermijn en vervolgens telkens minimaal 5 jaar na de laatste huurprijsvaststelling.
Na de renovatie kan bij het sluiten van de huurovereenkomst of ter
aanpassing van de lopende overeenkomst een verhoging van de huurprijs
plaatsvinden. De verhuurder heeft in het pand geïnvesteerd, de onroerende zaak belasting zal door de waardevermeerdering stijgen en de
verhuurder zal deze kosten op termijn terug willen zien.
Wanneer een geschil ontstaat over de nieuwe huurprijs kunnen zowel de
huurder als de verhuurder de rechter vragen om de huurprijs nader vast
te stellen, zodat deze overeenkomt met die van vergelijkbare bedrijfsruimten ter plaatse. Verder kan de rechter in zijn besluit tot vaststelling op
verzoek van de huurder bepalen dat de huurprijs gedurende een termijn
van maximaal 5 jaar geleidelijk wordt aangepast, zodat de huurder niet
ineens voor de volle prijs komt te staan.
De wettelijke procedure is dat men hieraan voorafgaand een deskundigenrapport op laat maken door bijv. de Bedrijfshuuradviescommissie, een
onafhankelijke commissie, die is ondergebracht bij de verschillende
Kamers van Koophandel. De deskundige moet conform de wet ter plaatse
bekijken wat de huurontwikkeling over de afgelopen vijf jaar van vergelijkbare panden is geweest. Het gewogen gemiddelde van deze afgelopen 5
jaar wordt vergeleken met de «nieuwe huurprijs» die ter discussie staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

4

Wanneer dit uiteen loopt kan de «nieuwe huurprijs» door de kantonrechter worden bijgesteld. Een nadeel van deze methode, die de wet
overigens voorschrijft, is dat er veel feitelijke informatie verzameld moet
worden (vergelijkbare panden, betaalde huren, afmetingen, plaatselijke
omstandigheden), waardoor het maken van een huurprijsadvies veelal
een langdurige (ten minste 3 maanden) en arbeidsintensieve onderneming kan zijn.
Kortom, het Burgerlijk Wetboek (Boek 7) kent ten aanzien van de huur en
verhuur van detailhandel- of middenstandsbedrijfsruimte gedetailleerde
wetgeving op grond waarvan de huurder kan rekenen op huurbescherming. Goed opletten bij het afsluiten van een huurcontract kan in aanvulling daarop ondernemers veel ellende besparen.
In het licht van deze al stevige algemene huurbescherming zijn wij van
mening dat een verdere versterking van de algemene huurbescherming
negatief kan uitpakken. Elke wijk heeft zo zijn eigen kenmerken met zijn
eigen problemen, een vinexwijk is anders dan een oude stadswijk.
Wanneer voor een specifiek probleem gezocht wordt naar wettelijke,
algemene oplossingen is de kans groot dat er een averechts effect
optreedt. Bijvoorbeeld wanneer de huurbescherming zo strak geregeld
wordt, dat het ook de winkeliers beperkt in hun flexibiliteit. Een sterke
bescherming van de huurder kan de huurmarkt op slot zetten, waardoor
nieuwe huurders lastig een pand kunnen vinden en ook doorgroei naar
een groter pand lastig wordt. Ook is het niet denkbeeldig dat corporaties
en andere pandeigenaren terughoudender worden met het opknappen
van hun panden, wanneer zij hun investering niet of nauwelijks kunnen
terugverdienen. Dat lijkt ons geen goede ontwikkeling in deze wijken die
een verbetering van het ondernemingsklimaat juist zo goed kunnen
gebruiken.
Toch kunnen er zich situaties voordoen waar de algemene wetgeving niet
in voorziet, en dan is maatwerk aan de orde.
3. Kleine huurders in oude wijken: gemeenten aan zet
Voor veel ondernemers is het huren van verouderde, veelal kleine, winkelpanden in de slechtere wijken tegen een relatief lage huur een kans. Deze
ondernemers hebben weinig eigen middelen en de lage vaste lasten
komen hun opbrengsten ten goede.
Deze ondernemers hebben vaak een sterke binding met de wijk waarin ze
gevestigd zijn. Ze dragen bij aan de levendigheid in de wijk door het
leveren van voorzieningen aan bewoners. Ook dragen ze bij aan de integratie en arbeidsparticipatie en daarmee aan de emancipatie van kwetsbare groepen.
Wanneer de gemeente en de vastgoedeigenaren in een verouderde wijk
investeren door deze bijvoorbeeld te renoveren kan dit tot gevolg hebben
dat de panden in de wijk meer waard worden. Dat daarmee ook de huren
omhoog gaan is begrijpelijk. Ondernemers kunnen, wanneer hun
huurbeschermingstermijn is afgelopen, te maken krijgen met deze hogere
huurprijs.
Tegelijkertijd kan wanneer in de wijk wordt geïnvesteerd ook de koopkracht van de bewoners van een wijk gaan stijgen. Door meer mensen aan
het werk te helpen, door meer diversiteit aan te brengen in het woningaanbod verandert ook de afzetmarkt van deze ondernemers. Dit alles kan
op het eerste gezicht een bedreiging lijken, maar het vormt ook een kans
voor hen die met de veranderingen in de wijk meebewegen en inspelen
op de markt. Toch zullen niet alle ondernemers in een wijk deze omslag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

5

soepel kunnen maken. De kennis ontbreekt, de huur stijgt te explosief, het
product is niet exclusief genoeg etc.
Ook zijn er ondernemers die al tientallen jaren hetzelfde pand huren, op
grond van een oud huurcontract. De huur die zij betalen is minder hard
gestegen dan de gemiddelde huurprijs, waardoor hun huurlasten in
verhouding tot nieuwere huurders in de buurt jarenlang in geen verhouding stonden tot de waarde van de gehuurde bedrijfsruimte. Wanneer de
verhuurder besluit tot renovatie en daarmee het huurcontract laat beëindigen en de huurder een nieuw huurcontract krijgt aangeboden tegen een
meer marktconform tarief, kan er sprake zijn van een huurverhoging van
200 tot 300 procent.
Wanneer ondernemers geen rekening hebben gehouden met dit scenario
kan dit voor hun toekomst ingrijpende gevolgen hebben. Maatwerk is dan
aan de orde.
Gemeenten hebben bij grote renovatietrajecten een sturende rol. Zij zitten
om de tafel met de corporaties, institutionele beleggers in bedrijfsvastgoed en projectontwikkelaars. Een winkelgebied krijgt een bepaalde
uitstraling wanneer zich er ook een grotere supermarkt vestigt. Het
vergroot het voorzieningenniveau van de wijk. Voor de diversiteit in de
wijk is het echter jammer als alleen de grote bekende nationale winkelketens in de wijk een plekje krijgen. De gemeente kan voorwaarden
verbinden aan de renovatie en/of nieuwbouw waardoor er ook ruimte is
voor andere soorten winkels. Zo kan de gemeente bedingen dat er naast
grotere vloeren van boven de 100 m2 ook kleinere vloeren worden
gecreëerd. Dit vraagt van de gemeente om een visie te ontwikkelen op
wat de wijk en de ondernemers in de wijk nodig hebben en hoe ondernemers ondersteund kunnen worden bij hun doorgroei naar een nieuwe
situatie. Ook in het bestemmingsplan kunnen door gemeenten op planologische gronden voorschriften opgenomen worden ten aanzien van de
grootteklassen van winkel- en bedrijfsruimten. In dat laatste geval kunnen
geen voorschriften gegeven worden ten aanzien van welke categorieën
huurders voor de panden in aanmerking kunnen komen, maar wel kan
gewaarborgd worden dat er in een gebied ook ruimte voor kleine winkels
blijft bestaan. Verder kunnen gemeenten het één en ander regelen in een
«detailhandelsvisie», door met vastgoedbeheerders hierover goede
afspraken te maken.
Ook kunnen er ondersteuningsprogramma’s ontwikkeld worden om
kwetsbare groepen ondernemers extra te begeleiden in de omslag die ze
moeten maken. In verschillende steden pakken gemeenten en corporaties
dit goed op. Zo heeft men in Rotterdam beleid dat erop is gericht om
allochtone ondernemers te behouden voor de wijk. Corporaties helpen in
diverse steden allochtone ondernemers om mee te groeien met de wijk.
Wanneer hun winkel meegroeit met de wijk, stijgt de omzet en zijn ondernemers ook in staat om een hogere huur te betalen. Verder zijn er
begeleidingsprogramma’s. Zo zijn er in meerdere van de aandachtswijken
winkelstraat-managers en winkelcoaches aangesteld, die startende en
kleine (allochtone) ondernemers adviseren over verbeteringen in het
management van hun winkel (inrichting, assortiment, reclame, bedrijfsvoering), gericht op een breder doelgroeppubliek en hogere omzetten.
In de rivierenbuurt in Deventer is het voornemen een nieuw bedrijvencentrum te bouwen in de Rivierenwijk, waarbij een oud bedrijvenpand
geschikt gemaakt wordt voor «sociale huur» voor startende en allochtone
ondernemers.
En ook in andere wijkactieplannen zijn voornemens opgenomen voor een
revitalisering van winkel- en bedrijfspanden (zoals bijvoorbeeld voor
winkelplinten en oude bedrijfsverzamelgebouwen). Ook daar is vaak
specifieke aandacht voor de kleine en startende ondernemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

6

Om, meer in het algemeen, gemeenten te helpen om een visie te ontwikkelen op wijkeconomie ondersteunen WWI en EZ een project van MKBNederland om in 9 wijken samen met de gemeente en de plaatselijke
ondernemers aan de slag te gaan. Op basis van een analyse van de lokale
economie moeten de ambities van de gemeente en de ondernemers
worden vastgesteld en omgezet in een integraal, samenhangend actieplan
wijkeconomie, waar structureel het vestigingsklimaat in de wijk door
verbetert en daarmee ook de leefbaarheid voor bewoners. Tijdens dit
project wordt een aanpak ontwikkeld die ook in andere steden kan worden
toegepast.
4. Voorstellen SP en onze reactie daarop
Bij deze willen we puntsgewijs terugkomen op de concrete voorstellen die
de SP in haar rapport noemt.
– Er wordt gepleit voor een waarderingssysteem voor bedrijfsruimten,
dat de hoogte van de huur moet bepalen en een maximale huurstijging die door EZ zou moeten worden vastgesteld.
Deze voorstellen vormen ons inziens een te grote inbreuk op het
beginsel van contractsvrijheid, dat inhoudt dat in Nederland een
verhuurder in beginsel vrij is welke huurprijs hij voor zijn bedrijfspand
vraagt. Voor een inbreuk op de contractsvrijheid is slechts plaats
indien sprake is van zwaarwegende redenen. Wij zijn van mening dat
die zich hier, mede gelet op de reeds geldende wettelijke huurbescherming, niet voordoen. Het basisrecht van onderdak in de zin van bewoning is van een andere orde dan het recht om een passend bedrijfspand te hebben, vandaar dat de wetgever voor een bepaalde categorie
woningen wel gekozen heeft voor een waarderingssysteem en een
maximale huurprijsstijging.
– Verder is het voorstel dat niet langer wordt toegestaan dat supermarkten en winkelketens een aanzienlijke korting krijgen op de vierkante meterprijs.
Zoals gezegd kent Nederland het beginsel van contractsvrijheid. Dit
betekent ook dat het een verhuurder vrij staat om een huurder korting
te geven wanneer die huurder een groot oppervlak huurt. De
verhuurder heeft ten slotte ook minder kosten aan zo’n huurder; er is
maar één contracthouder voor vele vierkante meters. Dat neemt niet
weg dat het voor de diversiteit in de wijk jammer is als de kleine
speciale winkeltjes hierdoor zouden verdwijnen. Het lijkt ons wenselijk
dat gemeenten met projectontwikkelaars dit thema aansnijden,
wanneer dit een risico zou zijn voor de diversiteit van het winkel- en
bedrijfsbestand in een wijk.
– Er wordt voorgesteld dat bij het aflopen van een huurcontract de
zittende huurder het eerste recht heeft om het huurcontract te
verlengen, tegen dezelfde voorwaarden, datzelfde zou moeten gelden
in geval van renovatie.
Wat betreft de duur van huurcontracten hebben we aangegeven dat
zowel na de 1e als na de 2e periode van 5 jaar, maar ook daarna, het
slechts op beperkte gronden voor de verhuurder mogelijk is om de
huurovereenkomst op te zeggen. Verdergaande wettelijke beperkingen
zouden de huurmarkt op slot zetten. Iets waar ook ondernemers die
hun pand huren op den duur last van krijgen.
– Er wordt voor gepleit dat bij renovatie een reële vergoeding wordt
gegeven voor verhuiskosten en aanverwante kosten en ondernemers
een redelijke ontruimingstermijn krijgen.
Bij een renovatie kan een tijdelijke verhuizing nodig zijn. Onkostenvergoedingen, ontruimingstermijnen zijn zaken die in het huurcontract
kunnen worden vastgelegd, of dit kan in onderhandeling over het
renovatieplan worden bedongen. Wanneer een verhuurder zich onredelijk opstelt kan de huurder een beroep doen op de rechter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

7

–

–

Verder wordt voorgesteld dat er een sociaal plan komt, wanneer
sprake is van een grootscheepse renovatie.
We ondersteunen het idee van de SP van harte dat de gemeente in dit
soort gevallen een sociaal plan maakt, waarbij de positie van de
zittende ondernemers wordt meegenomen.
Tot slot wordt gevraagd om een huurcommissie voor de huurders van
bedrijfspanden. Hierdoor zou de drempel voor geschillenbeslechting
lager worden en kan een onafhankelijke toets plaatsvinden over huurprijzen etc.
We hebben aangegeven dat er al een dergelijke commissie bestaat; de
zogenaamde bedrijfshuuradviescommissie. Het is echter, door de
grote diversiteit in bedrijfspanden, voor deze commissie niet altijd
even eenvoudig om met een advies te komen. Daarom zijn de kosten
van een dergelijk rapport relatief hoog. We willen onderzoeken of de
drempel naar deze commissie zeker voor kleine ondernemers verlaagd
zou kunnen worden en hoe dat dan zou kunnen.

Om de positie van kleine ondernemers, die minder financiële mogelijkheden hebben voor procedures via de rechter, te verbeteren ingeval van
renovatie van hun winkel- of bedrijfsruimte, zijn we voornemens om met
Aedes, de IVBN (Vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed,
Nederland), Vastgoed belang en vertegenwoordigers van het MKB te
kijken of we een gedragscode af kunnen spreken. Deze gedragscode zou
van toepassing kunnen zijn bij een voorgenomen renovatie van winkel- of
bedrijfsruimten met een oppervlak kleiner dan 100 m2. In deze gedragscode willen we aandacht besteden aan de volgende onderwerpen:
• De wijze van betrokkenheid van de ondernemers bij de planvorming.
• Onkostenvergoedingen bij tijdelijke of definitieve bedrijfsverplaatsing.
• Ontruimingstermijnen.
• Huurgewenning bij een hogere huur na renovatie.
• Geschillenbeslechting, ingeval van geschillen over bovenstaande
zaken.
5. Conclusie
De problematiek die de SP schetst aan de hand van de Dapperbuurt in
Amsterdam is herkenbaar. De SP pleit voor een betere huurbescherming.
We hebben aangegeven dat de wet al in huurbescherming voor ondernemers voorziet. Toch kan in oude wijken de renovatie van bedrijfspanden
voor een bepaalde groep ondernemers verstrekkende gevolgen hebben.
Voor deze specifieke problemen moeten we de oplossing vooral lokaal en
in gedragscodes zoeken en niet in algemeen bindende wetgeving. Daarbij
hebben ondernemers ook een eigen verantwoordelijkheid om zich over
hun rechten te laten informeren en waar zij zelf aan zet zijn om hun
bedrijfsvoering gezond te houden. In een aantal gemeenten wordt al
expliciet rekening gehouden met ondernemers die de omslag naar een
gerenoveerde wijk niet soepel kunnen maken. In deze brief worden
diverse voorbeelden genoemd hoe deze gemeenten hierbij te werk gaan.
Corporaties kunnen daarbij vanuit hun maatschappelijk bewustzijn
bijvoorbeeld door middel van lage huren investeren in succesvolle kleine
ondernemers. Het lijkt ons een goede ontwikkeling wanneer gemeenten
bij grootscheepse renovatieplannen ook de positie van de zittende ondernemers meenemen en daar waar noodzakelijk ondersteuning bieden.
Maar voordat we nu allerlei plannen voor ondernemers maken, willen we
ook benadrukken dat plannen vooral ook mèt de ondernemers zelf
gemaakt moeten worden. MKB-Nederland probeert dit in hun project
handen en voeten te geven door in 9 wijken samen met gemeenten èn
ondernemers een actieplan wijkeconomie op te stellen.
Verder zullen we onderzoeken of de drempel naar de bedrijfshuurcommissie verlaagd kan worden, zodat zeker de kleinere huurders een betere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

8

toegang hebben tot een onafhankelijke derde, wanneer ze er samen met
de verhuurder die bij de renovatie is betrokken niet uitkomen. En zoals
hiervoor aangegeven zullen we een overleg starten met Aedes, de IVBN,
Vastgoed belang en vertegenwoordigers van het MKB om te komen tot
een gedragscode bij renovatie van winkel- en bedrijfsruimten met een
bedrijfsoppervlak kleiner dan 100 m2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 995, nr. 67

9