Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1876
Vragen van het lid Bosma (PVV) aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over nieuwe voorstellen tot «landhervorming» in
Zuid-Afrika (ingezonden 22 april 2014).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 8 mei 2014).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichten «Radikale landbougrondvoorstelle
vir SA» en «Oopmaak van grondeise fataal vir toekoms»?1 en2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 4
Deelt u de angst van Zuid-Afrikaanse boeren dat het doorzetten van de
landhervorming (waarbij boeren de helft van hun land moeten afstaan) de
voedselvoorziening in het land in gevaar kan brengen?
Deelt u de mening dat het in beslag nemen van landerijen kan leiden tot een
herhaling van de dramatische gebeurtenissen in Zimbabwe, waarbij de
landhervorming van Robert Mugabe leidde tot een implosie van de landbouw, gevolgd door hongersnood?
Antwoord 2 en 4
Een veelvoud aan factoren kan van invloed zijn op de voedselvoorziening in
Zuid-Afrika. In de laatste jaren is als gevolg van efficiëntere verbouwingstechnieken de voedselproductie in Zuid-Afrika gestegen. In Zimbabwe hebben de
landhervormingen een negatieve uitwerking gehad, waarbij gebrek aan
kennis bij boeren heeft geleid tot voedseltekorten. In Zuid-Afrika kan dit
voorkomen worden, als de overdracht van landbouwland wordt ondersteund
met goed flankerend beleid ten aanzien van financieringsfaciliteiten,
onderwijs en training (zie antwoord vraag 5).

1

«Radikale landbougrondvoorstelle vir SA», DitsemNuus, 15 april 2014, http://www.ditsem.net/
berig.php?id=1477
2
Oopmaak van grondeise fataal vir toekoms, ProAgri, 19 februari 2014
http://www.proagri.co.za/nuus/jongste/Oopmaak-van-grondeise-fataal-vir-toekoms.html

ah-tk-20132014-1876
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de observatie van ANC-Minister Nkwinti dat 90 procent van de
herverdeelde boerderijen inderdaad niet succesvol is?3
Antwoord 3
Het proces van landoverdracht sinds 1994 verloopt langzamer dan was
gepland (tot heden ca. 15,5%). De overdrachten zijn tot heden op vrijwillige
basis verlopen. Het grootste deel ervan is weinig succesvol geweest, met
name doordat de nieuwe boeren (gemeenschappen) vaak onvoldoende
vakkennis en ervaring hebben, en onvoldoende toegang hebben tot landbouwkrediet en afzetmarkten. De Zuid-Afrikaanse regering onderkent de
noodzaak voor flankerend beleid ten aanzien van kennisontwikkeling en
«mentorship» rond de overdracht van boerenbedrijven aan nieuwe gebruikers
of eigenaren.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de ontwikkelingshulp aan Zuid-Afrika onmiddellijk
dient te worden gestaakt, aangezien Nederlands belastinggeld niet mag
dienen om hongersnood te organiseren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Tot het einde van 2011 was Zuid-Afrika voor Nederland een partnerland in
ontwikkelingssamenwerking. Inmiddels kent het land de status van middeninkomensland en is Zuid-Afrika voor Nederland een transitieland. De afbouw
van de bilaterale OS-programma’s wordt in 2014 voltooid. Tot en met 2017
worden transitie-activiteiten gefinancierd ter versterking van de economische
samenwerking. Nederland ondersteunt Zuid-Afrika in de sectoren water,
transport en logistiek, landbouw en duurzame energie met Nederlandse
expertise, om zowel het ondernemingsklimaat te verbeteren als Nederlandse
bedrijven te helpen met markttoegang. Capaciteitsopbouw is daartoe een
belangrijk middel, ook in de landbouwsector. Door middel van curriculumontwikkeling en trainingen, maar ook demonstratieprojecten in de agrarische
sector draagt Nederland bij aan de verbetering van kennis en productiviteit
bij Zuid-Afrikaanse boeren.

3

SA black-owned farms «failing», BBC News, 3 maart 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2