Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 1022

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 14 oktober 2022
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
de brief van 5 september 2022 over het ontwerpbesluit tot wijziging van
de bijlage bij de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften en de bijlagen bij het Besluit OM-afdoening in verband met
onder meer de jaarlijkse indexering van de tarieven (Kamerstuk 29 398,
nr. 1019).
De vragen en opmerkingen zijn op 26 september 2022 aan de Minister van
Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 12 oktober 2022 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Meijer

kst-29398-1022
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie

2
2
2
2
4

II

Antwoord / Reactie van de Minister

4

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het genoemde
ontwerpbesluit van de Minister en willen haar nog enkele vragen
voorleggen.
De leden van de D66-fractie lezen in het ontwerpbesluit tot wijziging van
de bijlage bij de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (hierna: Wahv) dat het indexeerpercentage 8,6% bedraagt voor
het kalenderjaar 2023. Dit percentage is bepaald op basis van het huidige
inflatiecijfer. Deze leden constateren dat het kabinet in ruime mate
ondersteuning biedt aan mensen omdat de hoge inflatie grote negatieve
gevolgen heeft voor het besteedbaar inkomen van Nederlanders. Deze
leden vragen de Minister nader toe te lichten op welke wijze de breed
gevoelde noodzaak om deze ondersteuning te bieden is meegewogen bij
het onderhavige ontwerpbesluit. Deze leden vragen dit ook tegen de
achtergrond van het feit dat de overheid nog steeds een (zeer) grote
schuldeiser is. Hoe wordt voorkomen dat onderhavig ontwerpbesluit die
(schulden)situatie verergert? Kan de Minister daarnaast toelichten welke
andere tarieven, sancties en/of boetes maar ook vergoedingen Rijksbreed
worden geïndexeerd volgend jaar en welke maatstaf wordt gehanteerd
voor de hoogte daarvan?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben geen nadere vragen of opmerkingen
omtrent het ontwerpbesluit tot wijziging van de bijlage bij de Wahv en de
bijlagen bij het Besluit OM-afdoening in verband met onder meer de
jaarlijkse indexering van de tarieven.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
«De economie» draait overuren, maar lonen, uitkeringen en Algemene
Ouderdomswet (AOW)-bedragen blijven fors achter waardoor de
koopkracht voor mensen achteruit holt. De SP-fractie constateert dat we
als samenleving in een koopkrachtcrisis zitten en dat het kabinet weigert
om de problemen die spelen structureel aan te pakken. Deze leden
hebben in dat licht dan ook met ontsteltenis kennisgenomen van het
voornemen van de Minister om, bij wijze van automatisme, de bedragen
voor verkeersboetes te verhogen gelijk aan het stijgende inflatiecijfer.
Steeds meer mensen komen financieel in de knel. Boodschappen worden
duurder. De huren stijgen de pan uit. Tanken is een nachtmerrie voor veel
mensen en energie is verworden tot een luxegoed, alleen nog te betalen
door de financieel machtigen in ons land. En uitgerekend op dit moment
denkt de Minister dat het goed is om de verkeersboetes met de inflatie
mee te laten stijgen. Is dit nu hét moment om dat te doen? Klopt het dat
de Minister niet verplicht is om de boetes te verhogen, maar dit dus een
bewuste keuze is, om dit wel te doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

2

Volgens de Minister zou het afwijken van de jaarlijkse indexering tot
gevolg hebben dat een opgelegde Wahv-boete voor alle verkeersdeelnemers relatief minder zwaar wordt, stellen de leden van de SP-fractie.
Erkent de Minister dat zij er hierbij aan voorbijgaat dat de koopkracht van
mensen de afgelopen tijd al achteruit is gedenderd en dat deze het
komende jaar mogelijk nog verder achteruit gaat; en dat zelfs wanneer de
boete even hoog zou blijven als in het afgelopen jaar, dit mensen dan
alsnog zwaarder treft? Erkent de Minister dat, door de methodiek die zij nu
gebruikt, boetes niet alleen in absolute zin hoger worden, maar ook
relatief, omdat het koopkrachtcijfer ver achterblijft bij het cijfer van de
consumentenprijsindex? Zo nee, waarom niet?
Is de Minister het met de leden van de SP-fractie eens dat het veel
zuiverder zou zijn om de boetes te indexeren op basis van het koopkrachtcijfer van het voorafgaande jaar in plaats van een indexatie op basis van
de inflatie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, is de Minister bereid nu en in het
vervolg bij mogelijke indexaties van boetes te kijken naar de daadwerkelijke koopkrachtcijfers van voorafgaande jaren, in plaats van de boetebedragen te indexeren op basis van een inflatiecijfer en daartoe zo spoedig
mogelijk een voorstel aan de Kamer te sturen?
Ook de leden van de SP-fractie vinden dat iedereen zich aan de regels
moet houden, maar het kan iedereen gebeuren dat hij of zij een paar
kilometer per uur te hard rijdt. Het leven is al onbetaalbaar geworden voor
heel veel mensen, dan is het toch juist niet logisch om de verkeersboetes
ook nog eens zo fors te verhogen?
De leden van de SP-fractie vragen of de Minister kan verduidelijken met
hoeveel procent de boetes met de door haar voorgestelde indexering
gemiddeld zouden stijgen ten opzichte van vorig jaar. Betreft dit een
record? Met andere woorden: zijn ooit eerder de boetes al met een
dergelijk percentage gestegen? Zo nee, is de Minister trots op dit record
dat zij hiermee dan vestigt?
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie of de Minister kan verduidelijken uit welk onderzoek blijkt dat het verhogen van de verkeersboetes de
verkeersveiligheid ten goede komt.
Kan de Minister voor de leden van de SP-fractie uiteenzetten waarom het
wel noodzakelijk is om elk jaar de verkeersboetes te indexeren, maar als
het aankomt op de tarieven die tolken en vertalers betaald krijgen er al
sinds 1981 en 1963, respectievelijk, niet geïndexeerd is door de overheid?
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie hoe het staat met het onderzoek
naar inkomensafhankelijke boetes. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC)-onderzoek concludeerde al dat er op dit
moment sprake is van willekeur en er een risico bestaat op rechtsongelijkheid. Is de Minister het met deze leden eens dat we dan ook zo snel als
mogelijk moeten toewerken naar een systeem van eerlijkere geldboetes?
Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat de Kamer een motie
(Kamerstuk 29 279, nr. 665) heeft aangenomen die de regering oproept
om te onderzoeken welke objectiveerbare gegevens nodig zijn om een
betere weging van de draagkracht bij de boeteoplegging mogelijk te
maken, welke consequenties dit zou hebben voor de uitvoering, wat de
knelpunten zijn en hoe die kunnen worden weggenomen. Hoe ver is de
Minister met de uitvoering van deze motie? En wat is de stand van zaken
van het onderzoek dat de Raad voor de rechtspraak zou doen naar het
draagkrachtbeginsel bij geldboetes?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

3

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorgenomen besluit om de boetetarieven van de Wahv voor
2023 met 8,6% te verhogen. Begrijpen deze leden het goed dat er uit wetof regelgeving geen dwingende verplichting bestaat om deze boetetarieven jaarlijks te indexeren daar het om een «kan-bepaling» gaat? Zo nee,
wat begrijpen deze leden dan niet goed?
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat verkeersboetes ertoe
moeten leiden dat mensen minder verkeersovertredingen maken en de
verkeersveiligheid verbeterd wordt. Deze leden zijn ook van mening dat,
in tijden dat de koopkracht van mensen toch al onder druk staat en er
sprake is van in het algemeen hogere prijzen, een verhoging van de
tarieven van verkeersboetes niet nodig is. Zij menen dat de bestaande
tarieven, mede gezien de dalende koopkracht en stijgende prijzen, al
preventief genoeg werken. Deelt de Minister deze mening? Zo ja, gaat de
Minister dan afzien van de voorgenomen verhoging van de boetetarieven? Zo nee, waarom deelt de Minister die mening niet?
II Antwoord / Reactie van de Minister
De leden van de D66- fractie hebben gevraagd op welke wijze de breed
gevoelde noodzaak om ondersteuning te bieden aan mensen met het oog
op de gevolgen van de hoge inflatie, is meegewogen bij het besluit om de
Wahv-boetes met 8,6% te indexeren. Uiteraard heb ik hierbij uitvoerig stil
gestaan. Ik ben mij ervan bewust dat de inflatie momenteel uitzonderlijk
hoog is en dat de gevolgen daarvan voor veel Nederlanders erg groot zijn.
Het kabinet wil dit graag breed aanpakken, de details hierover zijn op
Prinsjesdag bekend gemaakt. Ik vind het niet voor de hand liggen om in
aanvulling hierop de reguliere indexering van verkeersboetes aan te
grijpen om de gevolgen van de inflatie te dempen.
Niet of met een lager percentage indexeren zou daarbij tot gevolg hebben
dat een opgelegde Wahv-boete voor alle verkeersdeelnemers relatief
minder zwaar wordt. Daarmee wordt onveilig rijgedrag minder hard
ontmoedigd. Daarnaast zou dit een betrekkelijk ongerichte maatregel zijn,
omdat een Wahv-boete ook voor de hoogste inkomens relatief minder
zwaar zou worden. Het gaat bij Wahv-boetes bovendien om vermijdbare
kosten – je hoeft niet te hard of door een rood licht te rijden. Verkeersdeelnemers die zich aan de regels houden hoeven deze kosten niet te betalen.
Daarnaast zijn de gevolgen van deze indexering bij de meeste
Wahv-boetes in absolute zin ook beperkt. De gemiddelde Wahv-boete
bedroeg in 2021 bijvoorbeeld € 81,15. Deze indexering heeft tot gevolg
dat de gemiddelde boete met iets minder dan € 7,– stijgt. De meeste
mensen zullen ook niet regelmatig een Wahv-boete opgelegd krijgen. In
antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie dat het iedereen kan
gebeuren dat hij of zij een paar kilometer per uur te hard rijdt en het niet
logisch is deze boetes nu te verhogen nu het leven al onbetaalbaar is
geworden voor veel mensen, kan ik u melden dat het bij lichtere overtredingen zoals een zeer geringe snelheidsovertreding, het effect van deze
indexering kleiner is. Zo gaat de boete voor een overschrijding van de
maximumsnelheid binnen de bebouwde kom met 5 km/u bijvoorbeeld
met € 3,– omhoog naar € 39,–.
De leden van de D66- fractie hebben ook gevraagd hoe voorkomen wordt
dat deze indexering de schuldensituatie verergert. Zoals hiervoor
aangegeven gaat het om een gemiddelde stijging van iets minder dan
€ 7,– per boete. Daarnaast zullen de meeste Nederlanders niet regelmatig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

4

een verkeersboete opgelegd krijgen en gaat het bij verkeersboetes om
vermijdbare en niet om verplichte kosten. Ik verwacht daarom niet dat
specifiek deze indexering ertoe zal leiden dat meer mensen in de schulden
komen.
Daarbij hecht ik eraan te benadrukken dat er op dit moment al veel
aandacht is voor burgers die wegens hun financiële omstandigheden
moeite hebben om een (verkeers)boete te kunnen betalen. Zij kunnen met
het CJIB een betalingsregeling treffen, waarbij er ruimte is voor
maatwerk. Burgers die hun boete door schulden niet kunnen betalen,
kunnen vragen om een noodstopprocedure. De inning wordt dan vier
maanden gepauzeerd onder de voorwaarde dat schuldhulp wordt
gevraagd bij de gemeente. Besluit de gemeente een schuldhulptraject te
starten dan wordt de pauzering met een extra acht maanden verlengd. Als
de schuldensituatie is gestabiliseerd kan met het CJIB een betalingsregeling worden getroffen. Daarnaast is het nu zo dat wanneer er bij het
CJIB geldelijke sancties openstaan het CJIB kan meewerken aan een
minnelijke schuldsanering. Dit beleid laat zien dat er oog is voor positie
van burgers die hun boete wel willen maar (tijdelijk) niet of met moeite
kunnen betalen, zonder uit het oog te verliezen dat boetes uiteindelijk
moeten worden betaald. In het WODC-rapport Het innen van verkeersboetes op basis van de Wahv, dat de Minister voor Rechtsbescherming op
13 mei 2020 aan uw Kamer heeft aangeboden, is in dat kader geconcludeerd dat maatregelen om burgers met minder draagkracht of schulden te
helpen bij het voldoen van hun boetes, vruchten afwerpen.1 Uit het
rapport blijkt dat de kans «gering» wordt geacht dat Wahv-boetes
tegenwoordig nog de oorzaak van schulden zijn.
De leden van de D66-fractie hebben gevraagd welke andere tarieven,
sancties en/of boetes maar ook vergoedingen Rijksbreed worden
geïndexeerd volgend jaar en welke maatstaf wordt gehanteerd voor de
hoogte daarvan. Indexering speelt Rijksbreed op vele terreinen met elk
een eigen systematiek. Hier is geen centraal zicht op en ook geen
eenduidige lijn voor. Binnen het Ministerie van JenV speelt indexering in
ieder geval op de volgende terreinen, waarbij voor de verschillende
onderwerpen nog besluitvorming zal plaatsvinden.

1

Kamerstuk 29 279, nr. 593.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

5

Onderwerpen

Indexeringssystematiek

Griffierechten

Consumentenprijsindex

Eigen bijdrage rechtsbijstand

Loonindex

Vergoedingen/ salarissen gerechtsdeurwaarders,bewindvoerders,
curatoren en mentoren

Combinatie van de consumentenprijsindex, de CAO lonen en de
volume-mutatie van de toegevoegde waarde

Strafbeschikkingen voor feiten die
zijn opgenomen in de bijlagen bij
het Besluit OM-afdoening

Indexering is een zelfstandige
bevoegdheid van het OM.

Bestuurlijke boetes voor feiten die
zijn opgenomen in de bijlage bij het
Besluit bestuurlijke boete overlast
in de openbare ruimte

Volgt op grond van de wetsgeschiedenis1 de indexering voor zover het
openbaar ministerie die doorvoert
voor strafrechtelijke afdoening van
dezelfde feiten.

Vergoedingen Pro Justitia
rapporteurs

Loonindex

Leges Justis

Geen vaste systematiek

Alimentatie

Loonindex

Arbeidsloon gedetineerden

Consumentenprijsindex

Eigen bijdrage Raad voor de
Rechtspraak (basistarief)

Geen vaste systematiek

Leges IND

Loonindex

1

Kamerstuk 30 101, C, p. 9.

Op de meeste onderwerpen zal naar verwachting ook komend jaar de
gangbare indexeringssystematiek gehanteerd worden. Het Openbaar
Ministerie heeft voor de strafbeschikkingen voor de feiten die zijn
opgenomen in de bijlagen bij het Besluit-OM afdoening besloten om dit
jaar wel af te wijken van de gangbare systematiek en deze bedragen
komend jaar met 3% te indexeren. Het OM heeft aangegeven dat er bij
een indexering met 8,6% een disbalans tussen de tarieven voor deze
strafbeschikkingen in relatie tot de tariefstelling in de Richtlijnen voor
commune delicten zou ontstaan. Het OM voert ten aanzien van de
boetetarieven voor strafrechtelijke boetes een eigen beleid waarbij
rekening wordt gehouden met de rechterlijke straftoemetingspraktijk.
Uitgangspunt bij het opleggen van een strafbeschikking is een strafoplegging die voor de verdachte gunstiger is dan de te verwachten strafeis
op zitting.
De boete bedragen voor de bestuurlijke boetes overlast worden op
dezelfde wijze geïndexeerd als wat het OM jaarlijks besluit voor de
strafbeschikkingen. Dit is van belang omdat het om exact dezelfde feiten
gaat. Dit in tegenstelling tot de Wahv-boetes, waarbij het om andere
overtredingen gaat dan waarvoor het OM strafbeschikkingen kan
opleggen. De koppeling is afgesproken om te voorkomen dat de bestuurlijke en strafrechtelijke bedragen uiteen kunnen lopen en het «duurder»
zou zijn om door een gemeentelijke handhaver te worden beboet dan
door het OM (of andersom) voor hetzelfde feit (gelijkheidsbeginsel).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

6

Ik zal een verkenning laten uitvoeren waarin wordt bezien in hoeverre een
disbalans dreigt te ontstaan tussen sancties voor verkeersovertredingen
op grond van de Wahv, sancties voor feiten die worden genoemd in de
bijlagen bij het Besluit OM-afdoening en de sancties in de door het OM
genoemde Richtlijnen voor commune delicten en welke bedragen er
eventueel aangepast moeten worden.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of het gelet op het hoge
inflatiecijfer wenselijk is om de verkeersboetes in de Wahv te indexeren. In
antwoord op vergelijkbare vragen van de D66-fractie heb ik aangegeven
waarom ik in de huidige inflatiecijfers geen reden zie om van de reguliere
indexering af te wijken. In antwoord op vragen van de leden van de
SP-fractie en de PvdA-fractie kan ik bevestigen dat er geen wettelijke
verplichting is om de verkeersboetes op grond van de Wahv jaarlijks te
indexeren. Evenwel vindt de indexering van deze boetes op basis van de
ontwikkeling van de consumentenprijsindex plaats sinds 1996. Tot 2013
vond de indexering met wisselende frequenties plaats, sinds 2013 vindt
de indexering jaarlijks plaats.
De leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie hebben gevraagd of de
Wahv-boetes gezien de druk op de koopkracht niet al zwaar genoeg zijn.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of de boetes nu niet juist
zwaarder worden en of indexering op basis van de koopkrachtcijfers niet
zuiverder zou zijn en of ik daartoe zo spoedig mogelijk een voorstel naar
de Tweede Kamer wil sturen. Voor de indexering van de Wahv-boetes is
sinds 1996 gekozen voor een indexeringssystematiek waarmee de
Wahv-boetes periodiek (vanaf 2013 jaarlijks) worden aangepast aan de
ontwikkeling van de consumentenprijsindex. Deze systematiek is erop
gericht de boetebedragen voor verkeersovertredingen in de pas te laten
lopen met de waarde die dat boetebedrag in het economisch verkeer
vertegenwoordigt. Indien de prijzen voor consumentengoederen en
-diensten stijgen maar de hoogte van verkeersboetes niet, heeft dit tot
gevolg dat de verkeersboetes relatief minder zwaar worden. Dit staat los
van de druk die een verkeersboete legt op het besteedbaar inkomen in
een individueel geval. Ten aanzien van de suggestie om voor de periodieke indexering niet de ontwikkeling van de consumentenprijsindex maar
de ontwikkeling van de koopkrachtcijfers leidend te laten zijn, merk ik het
volgende op. In voorgaande jaren steeg de koopkracht juist doordat de
loonontwikkeling hoger was dan de ontwikkeling van de consumentenprijsindex. Dat is toen ook geen aanleiding geweest om de boetes in
aanvulling op de reguliere indexering extra te verhogen. Ik zie wat betreft
de huidige negatieve koopkrachtontwikkeling ook in deze systematiek
-naast eerdergenoemde andere factoren- geen aanleiding om af te wijken.
Een reguliere indexering van boetebedragen achterwege laten, is mijns
inziens geen geschikt instrument voor koopkrachtreparatie.
Wel zal ik bij de eerder genoemde verkenning naar de balans tussen
tarieven en boetes ook bekijken of het wenselijk is om bij komende
indexeringen de bestaande systematiek aan te passen, bijvoorbeeld door
(ook) de loonontwikkeling of koopkrachtontwikkeling te betrekken bij het
te hanteren indexeringscijfer. Daarbij wil ik wel vast opmerken dat aan
elke indexeringssystematiek voor- en nadelen kleven en dat elke systematiek in specifieke situaties nadelig of voordelig uit kan pakken voor
burgers.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd met hoeveel procent de
boetes stijgen ten opzichte van vorig jaar, of dit een record betreft en zo ja
of ik trots ben op dit record. De boetes worden geïndexeerd aan de hand
van de consumentenprijsindex van juni van dit jaar. Dit betekent dat ze
met 8,6% zullen stijgen. De afgelopen jaren werden de boetes steeds met
gemiddeld zo’n 2% geïndexeerd. Sinds de jaarlijks indexering vanaf 2013
is 8,6% het hoogste percentage. Daarvoor is het verschillende malen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

7

voorgekomen dat de verkeersboetes met een hoger percentage stegen
(10% in 1996, 1998 en 2004, 20% in 2008 en 15% in 2012). Dit komt onder
meer doordat er toen nog niet jaarlijks geïndexeerd werd en de ontwikkeling van de consumentenprijsindex over meerdere jaren op de
boetebedragen werd toegepast.
Daarnaast ging de indexering in 2008 en 2012 gepaard met een beleidsmatige keuze om een algehele verhoging van de verkeersboetes door te
voeren. De suggestie dat de onderhavige indexering een record zou
betekenen waarop ik trots zou zijn, is onjuist. Zoals eerder aangegeven in
antwoord op vragen van de D66-fractie ben ik mij ervan bewust dat de
inflatie momenteel uitzonderlijk hoog is en dat de gevolgen daarvan voor
veel Nederlanders erg groot zijn. Het kabinet wil dit graag breed
aanpakken, de details hierover zijn op Prinsjesdag bekend gemaakt. Ik
vind het echter zoals eerder aangegeven niet juist om een reguliere
indexering van verkeersboetes als instrument voor koopkrachtreparatie in
te zetten.
De leden van de SP-fractie vragen uit welk onderzoek blijkt dat het
verhogen van de verkeersboetes de verkeersveiligheid ten goede komt. Er
zijn verschillende onderzoeken gedaan naar het effect van de hoogte van
boetes voor verkeersovertredingen. Uit sommige onderzoeken blijkt dat
het overtredingsgedrag hierdoor afneemt2, andere onderzoeken laten een
minder duidelijke relatie zien3. Van de boete moet in ieder geval een
voldoende afschrikwekkend effect uit gaan. Daarom is het van belang dat
deze als gevolg van de geldontwaarding niet steeds minder zwaar wordt
en is indexering van belang. Naast deze preventieve werking hebben
boetes ook een vergeldingsfunctie.
De leden van de SP-fractie vragen waarom het wel noodzakelijk is om elk
jaar de verkeersboetes te indexeren, maar als het aankomt op de tarieven
die tolken en vertalers betaald krijgen er al sinds 1981 en 1963, respectievelijk, niet geïndexeerd is door de overheid? Eerder heb ik in antwoord op
vragen van de D66-fractie aangegeven dat zowel binnen mijn departement als Rijksbreed er verschillende (wettelijke) bedragen zijn bepaald
die periodiek worden geïndexeerd. Die indexeringen beogen verschillende
doelen te bereiken en verschillen daardoor onderling in systematiek,
onder andere wat betreft de gehanteerde indexeringsmaatstaf. Indexering
van de Wahv-boetes is van belang om ervoor te zorgen dat de boetes
door de geldontwaarding niet steeds minder zwaar worden waardoor
onveilig rijgedrag minder ontmoedigd zou worden. Het indexeren van
boetebedragen voor verkeersovertredingen kan daarom niet op een lijn
worden gesteld met het indexeren van de vergoedingen die tolken en
vertalers voor hun werkzaamheden ontvangen.
Met betrekking tot de tarieven van tolken is het niet juist dat de tarieven
voor tolken uit 1981 dateren. Het standaardtarief is in 2003 verhoogd en
geïndexeerd met de invoering van het Besluit tarieven in strafzaken 2003
(Btis).4 Sinds 2020 zijn de tarieven voor tolken en vertalers gewijzigd in
een minimumtarief zodat zij kunnen onderhandelen met intermediairs
over het daadwerkelijk te betalen tarief. Ik heb aangekondigd de
2

Moolenaar, D., Zuidema, T. & Boer, J. de (2011). De afname van het aantal boetes en transacties
voor verkeersovertredingen nader verklaard. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum WODC, Den Haag.
Bar-Ilan, A. & Sacerdote, B. (2001). The response to fines and probability of detection in a series
of experiments. National Bureau of Economic Research (NBER), Cambridge, MA. Killias, M.,
Villettaz, P. & Nunweiler-Hardegger, S. (2016). Higher fines- fewer traffic offences? A multi-site
observational study. In: European Journal on Criminal Policy and Research, p. 1–16.
3
Lawpoolsri, S., Li, J. & Braver, E.R. (2007). Do speeding tickets reduce the likelihood of
receiving subsequent speeding tickets? A longitudinal study of speeding violators in Maryland.
In: Traffic Injury Prevention, vol. 8, nr. 1, p. 26–34.
4
Stb. 2003, nr. 330.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

8

minimumtarieven van tolken vanaf 1 januari 2023 te verhogen naar
55 euro (Kamerbrieven van 13 april en 22 juni 2022 (Kamerstuk 29 936,
nrs. 63 en 65). Er is ook aangekondigd dat vanaf 2024 dit tarief jaarlijks zal
worden geïndexeerd. In navolging van de motie van het lidVan Nispen
(Kamerstuk 29 936, nr. 67) vindt op dit moment onderzoek plaats naar de
vergoedingen voor vertalers. Naar verwachting zal de Kamer binnenkort
geïnformeerd worden over de uitvoering van deze motie. Hierin staat dat
het onderzoek extern uitgezet gaat worden en dat het rapport gedeeld zal
worden met de Tweede Kamer wanneer dit ontvangen is.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd hoe het staat met het
onderzoek naar inkomensafhankelijke boetes en of ik het ermee eens ben
dat we zo snel als mogelijk moeten toewerken naar een systeem van
eerlijkere geldboetes. Het rapport van de Raad voor de Rechtspraak over
de toepassing van het draagkrachtbeginsel is op 29 maart 2022
ontvangen. Daarin wordt het OM expliciet om een reactie gevraagd. Het
College van procureurs-generaal zal dit najaar een reactie sturen op het
advies van de Rechtspraak. Daarna zullen de Tweede en Eerste Kamer
verder over dit onderwerp worden geïnformeerd. Zoals in het verleden al
meermaals met uw Kamer gedeeld is, zijn er belangrijke juridische en
praktische bezwaren tegen het in Nederland invoeren van inkomensafhankelijke boetes voor verkeersovertredingen. Een belangrijk bezwaar is dat
de oplegging van boetes op grond van de Wahv gebaseerd is op
kentekenaansprakelijkheid. Dit werkt niet samen met inkomensafhankelijke boetes. Het wordt dan immers van groter belang om vast te stellen
wie precies de overtreding begaan heeft, omdat dit grote gevolgen voor
de hoogte van het boetebedrag kan hebben. Als we het systeem van de
Wahv-kentekenaansprakelijkheid loslaten, zou dit in grote mate de
efficiëntie en strafzekerheid in de afdoening van verkeersovertredingen
aantasten. Ook zouden systemen bij het CJIB, OM en eventueel de
rechtspraak ingrijpend gewijzigd moeten worden om deze wijziging in het
boetestelsel uit te kunnen voeren en zal er sprake zijn van hogere
uitvoeringskosten omdat het meer werk zal kosten om per geval de
boetehoogte te bepalen. Een ander praktisch bezwaar is de mogelijke
fraudegevoeligheid van het systeem.
Met de huidige digitale handhavingsmiddelen die in Nederland worden
ingezet zal niet makkelijk te bepalen zijn wie precies de verkeersovertreding begaan heeft. Het zou dan heel lonend voor de overtreder kunnen
zijn om iemand anders als de daadwerkelijke overtreder aan te wijzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 398, nr. 1022

9