BIJDRAGE | Juni 2021 - april 2023

Bijdrage van de SociaalEconomische Raad aan het

Nationaal Hervormingsprogramma 2023

SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD

BIJDRAGE | Juni 2021 - april 2023

Bijdrage van de Sociaal-Economische Raad aan
het Nationaal Hervormingsprogramma 2023
JUNI 2021 - APRIL 2023

SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD

Sociaal-Economische Raad
De Sociaal-Economische Raad (SER) adviseert het kabinet en het parlement over
de hoofdlijnen van het te voeren sociaal en economisch beleid en over belangrijke
wetgeving op sociaal-economisch terrein. Ook is de SER betrokken bij de uitvoering
van enkele wetten.
De SER is in 1950 bij wet ingesteld. Zitting in de SER hebben vertegenwoordigers
van ondernemers en van werknemers, en kroonleden (onafhankelijke deskundigen).
De raad is een onafhankelijk orgaan dat door het gezamenlijke Nederlandse
bedrijfsleven wordt gefinancierd.
De SER wordt bij de uitvoering van zijn functies bijgestaan door een aantal vaste en
tijdelijke commissies. Enkele vaste commissies zijn onder bepaalde voorwaarden
ook zelfstandig werkzaam.
Actuele informatie over de samenstelling en de werkzaamheden van de SER en
zijn commissies, persberichten en het laatste nieuws zijn te vinden op de website
van de SER. Ook alle adviezen die sinds 1950 zijn verschenen, zijn daar te vinden.
Adviezen van de laatste jaren zijn ook in gedrukte vorm verkrijgbaar.
Wekelijks verschijnen nieuwe artikelen van het online magazine Zicht op op de
SER-website. Daarin vindt u nieuws en achtergrondinformatie over de SER, de overleg-economie en belangrijke sociaal-economische ontwikkelingen. U kunt zich via
de website ook gratis abonneren op de papieren versie van het magazine Zicht op,
die vier keer per jaar verschijnt.
Sociaal-Economische Raad
Bezuidenhoutseweg 60
Postbus 90405
2509 LK Den Haag
T 070 3499 525
E communicatie@ser.nl
www.ser.nl

©2023, Sociaal-Economische Raad
Alle rechten voorbehouden
Overname van teksten is toegestaan onder bronvermelding

BIJDRAGE VAN DE SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD AAN HET NATIONAAL HERVORMINGSPROGRAMMA 2023

Inleiding
De Europese Commissie heeft met haar jaarlijkse groeibrief het Europees Semester
2023 gelanceerd. De vier hoofddoelstellingen zijn ecologische duurzaamheid,
productiviteit, eerlijke welvaart en macro-economische stabiliteit. Bij het laatste
gaat het om de noodzaak om zowel op korte als op middellange termijn budgettaire
houdbaarheid te combineren met investeringen in de digitale transitie en in
klimaat- en energiebeleid.
De SER heeft de afgelopen twee jaar op verschillende manieren aan deze doelstellingen bijgedragen: via advisering, via het ondersteunen van convenanten en
akkoorden, en via het faciliteren van dialoog. In deze bijdrage geeft de SER een kort
overzicht.
Consultatief overleg 14 juni 2023

In aanvulling hierop is er een traditie dat de Nederlandse regering jaarlijks met een
SER-delegatie van gedachten wisselt over de sociaal-economische beleidsterreinen
die het Europees Semester omvat. Het volgende zogenoemde consultatief overleg
zal op 14 juni 2023 plaatsvinden. De gespreksonderwerpen komen in wisselwerking tussen SER en regering tot stand. In de praktijk spelen de beleidsstukken van
de Europese Commissie een belangrijke sturende rol. Belangrijke beleidsstukken
zijn:
■ De al genoemde jaarlijkse groeibrief voor de Europese Unie als geheel
(november 2022)
■ Het landrapport over Nederland (verwachting 24 mei 2023)
■ De concept-aanbevelingen aan Nederland (verwachting 24 mei 2023)
Het is een goede gewoonte dat vertegenwoordigers van de Europese Commissie bij
de SER een toelichting geven op de Europese beleidsdocumenten. Deze toelichting
draagt bij aan de goede voorbereiding van het consultatief overleg.

3

1

Brede welvaart - advisering
De SER ziet brede welvaart als het bovenliggende doel voor de Nederlandse samenleving en de EU als geheel. Macro-economische stabiliteit is daarvoor een belangrijke randvoorwaarde.
ADVIES
‘Sociaal-economisch beleid 2021-2025 – Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van
de samenleving’

(juni 2021)
De SER constateert dat Nederland een welvarend land is en dat de meeste mensen
gelukkig zijn met hun leven. Tegelijkertijd is er sprake van groeiende onzekerheid,
van toenemende ongelijkheid en van verschillen in de mate waarin mensen meedelen in economische groei. De grote transities – energietransitie, overgang naar
een circulaire economie, de digitale transitie – vragen veel van het aanpassingsvermogen van Nederland. Om deze transities als samenleving goed te begeleiden en de
structurele problemen aan te pakken, is een ambitieus programma nodig om de
wendbaarheid en veerkracht van onze economie te versterken en mensen meer
zekerheid te bieden. In dit advies worden hiervoor voorstellen gedaan. De SER
adviseert te investeren in brede welvaart, in de publieke sectoren en in het toekomstig verdienvermogen van Nederland.
In het bijzonder adviseert de SER om de arbeidsmarkt inclusiever te maken door
het terugdringen van onzeker werk en flexibele arbeidscontracten. Bij structureel
hoort in principe een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.

2

Ecologische duurzaamheid - advisering
VERKENNING
‘Naar duurzame toekomstperspectieven voor de landbouw’

(mei 2021)
De verkenning geeft aan dat een eventueel landbouwakkoord onder voorwaarden
mogelijk is. De sector voelt de urgentie om iets te doen aan klimaat, milieu en
biodiversiteit.

4

BIJDRAGE VAN DE SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD AAN HET NATIONAAL HERVORMINGSPROGRAMMA 2023

ADVIES
‘Effectieve Europese gepaste zorgvuldigheidswetgeving voor duurzame ketens’

(oktober 2021)
De SER adviseert de Nederlandse regering hoe Europese wetgeving voor Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) vorm te geven. Een Europese aanpak moet verbetering van de omstandigheden voor mens en milieu in
de toeleveringsketen voorop stellen. Om de grootste impact te hebben in de internationale ketens buiten de EU, moet de wetgeving Europese samenwerking op
sectorniveau stimuleren.

VERKENNING
‘Evenwichtig sturen op de grondstoffentransitie en de energietransitie voor brede welvaart’

(september 2022)
Om de grote duurzaamheidsopgaven (klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en milieuproblemen) op te lossen, moeten de energietransitie en de grondstoffentransitie in samenhang worden aangepakt. Vooral de grondstoffentransitie
dient meer gewicht te krijgen om evenwichtig te kunnen sturen. We zullen radicaal
efficiënter moeten omgaan met grondstoffen, materialen en producten. Hergebruik, reparatie en recycling van producten en materialen worden deel van het
dagelijks leven. De SER vraagt om een kabinetsbrede inzet, sturing op internationale ketens, concrete doelstellingen voor de grondstoffentransitie en samenhangend beleid.

BRIEFADVIES
‘Meer vaart maken met de grondstoffentransitie’

(april 2023)
Om de grondstoffentransitie te versnellen, moeten bedrijven naast het verminderen van hun eigen CO2-uitstoot ook gestimuleerd worden om in de toeleveringsketen, buiten de eigen bedrijfsgrenzen en buiten Nederland, CO2-uitstoot en
primair grondstoffengebruik te reduceren. Daarvoor moeten duidelijke doelen en
kaders worden gesteld en samenhangende instrumenten worden voorgesteld.
De SER constateert dat de samenhang tussen de grondstoffen- en de energietransitie wordt gezien, maar benadrukt het belang om deze relatie ook als gelijkwaardig te zien. De maatregelen die in het Nationaal Programma Circulaire Economie

5

worden voorgesteld, zijn met name gericht op aansluiting van het circulaire economiebeleid bij het klimaatbeleid. Daarmee kan het circulaire economiebeleid ondergeschikt worden aan het klimaatbeleid. De zorg is dat de grondstoffentransitie
daardoor achterblijft bij de energietransitie. Positief is de intentie om de generatietoets op te nemen in het beleid, waarmee wordt gekeken naar de effecten op toekomstige generaties. Tot slot moet een coördinerend bewindspersoon de regie
voeren en partijen betrekken bij beleidsvorming om zo de koppeling tussen beleid
en praktijk beter vorm te geven.

BRIEFADVIES
‘Reparatiebevordering’

(oktober 2022)
De Europese Commissie wil een voorstel voor een richtlijn publiceren over een
recht voor consumenten op reparatie. De SER geeft als aandachtspunten mee aan
de minister: zorg dat reparatie kan worden afgewogen of bijdraagt aan duurzaamheid; bied zowel consumenten als producenten een tegemoetkoming in de kosten;
zie toe op de naleving van de richtlijn, zorg dat deze uitvoerbaar is en aansluit op
andere regels.

3

Ecologische duurzaamheid - convenanten
en akkoorden
SER SLUIT 10 JAAR ACTIEVE ROL IN KLIMAATBELEID AF

(maart 2023)
In 2013 kwam onder de vlag van de SER het Energieakkoord voor duurzame energie
tot stand. De SER zorgde voor de borging van de afspraken en hielp in 2017 het
Klimaatberaad om een breed gedragen Klimaatakkoord te maken. Vanaf 2019
faciliteerde de SER het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord.
Het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord is in 2022 opgehouden en kreeg een andere
vorm. Daarmee sluit de SER tien jaar actieve betrokkenheid af bij het Energieakkoord en het Klimaatakkoord. De verandering volgt uit de verdere uitwerking
door het kabinet van het Ontwerp Beleidsprogramma Klimaat. Duurzaamheid
blijft wel een belangrijk onderdeel van het SER-werk.

6

BIJDRAGE VAN DE SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD AAN HET NATIONAAL HERVORMINGSPROGRAMMA 2023

De platformfunctie van het faciliteren van de controletaak op het Klimaatakkoord
is elders ondergebracht en heeft meer gewicht gekregen. Kees Vendrik leidt inmiddels het Nationaal Klimaat Platform. Dat heeft als taak te helpen de transitie te versnellen en de noodzakelijke verbindingen te leggen met brede lagen in de maatschappij.
Met de commissie Duurzame Ontwikkeling blijft de SER actief op het terrein van
duurzaamheid. In 2022 werd de verkenning ‘Evenwichtig sturen op transities’
afgerond, over de noodzakelijke samenhang tussen de energie- en de grondstoffentransitie (zie paragraaf 2).

4

Verhogen productiviteit - advisering
ADVIES
‘Naar verdere succesvolle toepassing van sociale innovatie’

(maart 2023)
Technologische vernieuwingen zijn hard nodig om onze welvaart te laten groeien.
Maar innovatie heeft ook een menselijke kant en die is minstens zo belangrijk.
Bedrijven moeten dan ook meer werk maken van sociale innovatie. Dat wil zeggen:
zoeken naar andere manieren van werken, organiseren en managen. Goed voor
bedrijven én medewerkers. Want in een omgeving waarin werkenden hun kwaliteiten en talenten kunnen ontwikkelen, neemt het werkplezier toe en verbeteren de
prestaties.

ADVIES
‘Hybride werken’

(maart 2022)
Hybride werken bestond al voor de coronacrisis, maar door die crisis zijn veel mensen meer thuis of op andere tijden gaan werken. Veel organisaties richten het werk
daar op in. De SER beveelt aan om werknemers voldoende zeggenschap te geven om
de kansen van hybride werken te benutten. Daarnaast dienen werkgevers over voldoende mogelijkheden tot maatwerk te beschikken bij de invulling van hybride
werken die passen bij de organisatie. Het is belangrijk om het overleg tussen werkgever en werknemer hierover te stimuleren om gezamenlijk tot afspraken te
komen.

7

ADVIES
‘Arbeidsmarktproblematiek maatschappelijke sectoren’

(mei 2022)
De Tweede Kamer had het kabinet in een motie gevraagd om voor de zomer van
2022 een aanpak te formuleren van arbeidsmarktknelpunten van de maatschappelijke sectoren. De SER adviseerde het kabinet in te zetten op het stimuleren van
meer (uren) werken, bevorderen van goed werkgeverschap en goed management,
werk maken van vernieuwing en slimmer werken, de regeldruk verminderen en
een langjarig perspectief in beleid en financiering hanteren. Door betrouwbaar,
bestendig, langjarig beleid kan de overheid eraan bijdragen dat publieke organisaties verder vooruit kunnen kijken en zo kunnen werken aan een op de lange termijn
gericht personeelsbeleid.

ADVIES
‘Aan de slag voor de zorg - Een actieagenda voor de zorgarbeidsmarkt’

(mei 2021)
De aanbevelingen betreffen professionele ruimte, scholing en ontwikkeling,
behoud van medewerkers, (financiële) waardering en zeggenschap, en sociale
en technologische innovatie. De aanbevelingen zijn gericht op zorgorganisaties
en zorgprofessionals, zorgsectoren, zorgverzekeraars en overheid. Dit kan niet
zonder een budgettaire impuls. De oproep aan de overheid is ook de uitvoering
van dit en alle andere adviezen over de zorgarbeidsmarkt, snel op te pakken.

ADVIES
‘Reshoring - Made in Europe’

(februari 2021)
Reshoring, ofwel het terughalen van bedrijfsactiviteiten uit het buitenland naar het
eigen land, is vooral een strategische afweging van bedrijven zelf. De overheid kan
reshoring bevorderen om bij te dragen aan de leveringszekerheid van essentiële
producten. Het is dan wel verstandig om daarbij zoveel mogelijk op Europees
niveau samen te werken.

8

BIJDRAGE VAN DE SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD AAN HET NATIONAAL HERVORMINGSPROGRAMMA 2023

5

Verhogen productiviteit - platform en
dialoog
ARBOPLATFORM

Goede arbeidsomstandigheden zijn een belangrijke voorwaarde voor goed werk en
leveren een belangrijke bijdrage aan de gezondheid en het welbevinden van de
bevolking. Daarnaast zijn gezonde en gelukkige werknemers duurzamer inzetbaar
en meer betrokken. Het SER Arboplatform beoogt goede arbeidsomstandigheden te
realiseren waarmee ook een bijdrage wordt geleverd aan de arbeidsproductiviteit,
de economie en de kwaliteit van leven in Nederland.
Het Arboplatform is het centrale informatiepunt van sociale partners over gezond
en veilig werken. Het biedt advies, kennisuitwisseling en inspirerende voorbeelden
aan werkgevers, werknemers en arbodeskundigen. Het doel is samenwerken aan
goede arbeidsomstandigheden. Dit wordt gerealiseerd door handreikingen met
adviezen en praktische toepassingen over diverse arbo-onderwerpen en door het
organiseren van kennis- en dialoognetwerken.

DIGITALE TRANSITIE

De digitale transitie betekent een diepgaande verandering in economie en maatschappij. Innovaties in digitale technologieën leiden tot vernieuwing en kansen.
De digitale transitie snijdt hiermee dwars door de doelstellingen en activiteiten van
de SER. De SER-werkgroep Digitale Transitie vraagt structureel aandacht voor de
impact van de digitale transitie. De Werkgroep houdt zich bezig met thema’s als
digitale vaardigheden, data-economie en de digitale overheid, en schrijft tevens
mee aan SER-adviezen. Een voorbeeld is de rol van technologie bij arbeidsproductiviteit in het SER-advies ‘Waardevol werk: publieke dienstverlening onder druk - Oplossingsrichtingen voor de arbeidsmarktkrapte’ (februari 2023, p.100 e.v.).

LEVEN LANG ONTWIKKELEN

De grote transities stellen het aanpassingsvermogen van mensen en organisaties op
de proef. Iedereen moet zich blijven ontwikkelen, zodat we de uitdagingen van de
toekomst aankunnen. Daarom voert de SER op verzoek van het kabinet een actieagenda uit voor een positieve leercultuur: Leven Lang Ontwikkelen. We delen inspirerende voorbeelden van plekken waar leren al vanzelfsprekend is. We verzamelen
kansen en problemen, die we bespreken met landelijke organisaties en beleidsma-

9

kers. Ook brengen we mensen en kennis bij elkaar via bijeenkomsten en publicaties.
We adviseren over wet- en regelgeving. Een structurele infrastructuur voor leren en
ontwikkelen komt bijvoorbeeld terug in het advies ‘Sociaal-economisch beleid
2021-2025 – Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de
samenleving’ (juni 2021, zie paragraaf 1) en in het advies ‘Naar verdere succesvolle
toepassing van sociale innovatie’ (maart 2023).

6

Bevorderen eerlijke welvaart - advisering
ADVIES
‘Een kansrijke start voor alle kinderen - Naar inclusieve en toegankelijke voorzieningen voor
kinderen van 0-13 jaar’

(juni 2021)
De kinderopvang, waaronder de buitenschoolse opvang (BSO), is van groot belang
voor de arbeidsparticipatie van ouders en het combineren van arbeid en zorg. Ook
levert kinderopvang een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen,
het verminderen van achterstanden en het bevorderen van gelijke kansen. Aanbevelingen zijn om een financieel toegankelijk aanbod te realiseren van twee dagen
kinderopvang per week voor alle jonge kinderen en in de kinderopvangtoeslag de
eis te laten vervallen dat ouders moeten werken, allereerst voor kinderen in de
leeftijd van 0 tot 4 jaar. Daarna is de aanbeveling ook voor kinderen van 4 tot 13 jaar
te komen tot een financieel toegankelijk aanbod van twee dagen kinderopvang
per week.

ADVIES
‘Gelijke kansen in het onderwijs - Structureel investeren in kansengelijkheid voor iedereen’

(juni 2021)
Voor sommige kinderen en jongeren is sprake van een stapeling van knelpunten
gedurende hun leven waardoor kansenongelijkheid ontstaat. Onderwijs bevat een
belangrijke sleutel om hierop in te grijpen, maar gebleken is dat het onderwijs(systeem) gelijke kansen niet altijd bevordert. De SER analyseerde de oorzaken en gevolgen van kansenongelijkheid en doet aanbevelingen om gelijke kansen te bevorderen binnen én buiten het onderwijs.

10

BIJDRAGE VAN DE SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD AAN HET NATIONAAL HERVORMINGSPROGRAMMA 2023

VERKENNING
‘Studeren zonder druk - Voorstel voor een nieuw stelsel van studiefinanciering’

(juni 2021)
In deze verkenning, uitgebracht op initiatief van het SER Jongerenplatform, staat
de afschaffing van het sociaal leenstelsel centraal. Een stelsel met meer toereikende
financiering vanuit de overheid zal studenten financieel minder afhankelijk
maken van hun ouders en van grote leningen, en bijdragen aan meer zelfstandigheid, toekomstperspectief, kansengelijkheid en brede ontwikkeling. Het advies is
breed verspreid, zowel onder de meeste fracties in de Tweede Kamer als onder
betrokken ambtenaren van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Ook is het advies destijds opgestuurd aan de informateur. In het najaar zijn afspraken met onderwijsspecialisten van politieke partijen gemaakt om nader over het
advies door te spreken.

ADVIES
‘Veelbelovend - Kansen en belemmeringen voor jongeren in 2021’

(januari 2022)
Tweejaarlijks peilt het SER Jongerenplatform de positie van jongeren op de gebieden leren, werken en ondernemen, wonen, een gezin stichten en het klimaat en
duurzaamheid. De situatie is er niet beter op geworden en is op enkele gebieden
zelfs verslechterd. Het SER Jongerenplatform roept op vaart te maken met de invoering van een generatietoets en adviseert een samenhangende jeugdstrategie te
ontwikkelen en de participatie van jongeren in politiek en sociale netwerken (beter)
te organiseren.

ADVIES
‘Jeugdzorg: van systemen naar mensen – Tien aanbevelingen voor de korte termijn’

(mei 2021)
Het advies richt zich op verbeteringen binnen het huidige stelsel van jeugdzorg die
op korte termijn kunnen worden doorgevoerd: versterk de inspraak van jongeren,
de autonomie van de zorgprofessionals en de expertise in lokale teams; zorg voor
continuïteit van zorg; zet in op preventie en integraal werken; zorg voor een passend schaalniveau voor de inkoop en aansturing van vormen van jeugdzorg; realiseer duurzame partnerschappen tussen en jeugdzorgaanbieders; vereenvoudig
administratie; regel goed toezicht.

11

Het nieuwe kabinet moet met de gemeenten duidelijke afspraken maken over hoe
gemeenten de verbetering van de jeugdzorg ter hand gaan nemen. Dit alles moet
zorgen voor meer rust en stabiliteit in de sector, zodat de aandacht weer is gericht
op de inhoud van de zorg en de relatie van de jeugdige en zijn netwerk met de
jeugdprofessional. De SER pakte hierna een adviestraject op gericht op meer fundamentele vragen rond de inrichting en organisatie van het jeugdzorg stelsel.

BRIEFADVIES
‘Tastbaar beleid voor de jeugdzorg’

(oktober 2022)
De SER dringt aan niet langer te wachten met de realisatie van het eerder uitgebrachte jeugdzorgadvies ‘Van systemen naar mensen’, omdat de werkdruk en
wachtlijsten in de jeugdzorg toenemen. De SER adviseert een coördinerend
bewindspersoon hiervoor aan te stellen. In diens aanpak moeten de behoeften
van hulpvragers en zorgverleners leidend zijn. De huidige focus op beschikbare
financiële middelen schiet tekort.

VERKENNING
‘Hoe wonen werkt - Een sociaal-economische verkenning’

(december 2022)
Nederland kampt met grote knelpunten op de woningmarkt. De SER pleit voor een
snelle en gestructureerde aanpak, gericht op meer betaalbare woningen, een betere
doorstroming en een toekomstbestendige woningvoorraad. Daarnaast stelt de SER
in deze verkenning dat een blijvende centrale regie vanuit de overheid noodzakelijk
is, evenals het verkorten van procedures en voorspelbaar ruimtelijk beleid voor
gemeenten en provincies.

12

BIJDRAGE VAN DE SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD AAN HET NATIONAAL HERVORMINGSPROGRAMMA 2023

7

Bevorderen eerlijke welvaart convenanten en samenwerkingen
INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN (IMVO)

Naast voldoen aan komende wetgeving, willen steeds meer bedrijven bijdragen aan
een eerlijkere wereld door producten te leveren die op een verantwoorde manier
zijn gemaakt. Zij zoeken naar mogelijkheden om hiervoor samen te werken in hun
eigen sector. De SER faciliteert daartoe in meerdere sectoren IMVO-convenanten: multistakeholder samenwerkingen tussen bedrijven, overheid, brancheverenigingen,
vakbonden en maatschappelijke organisaties. Samen willen zij mogelijke misstanden voor mens, dier en milieu in productieketens in kaart te brengen en aanpakken
of voorkomen. De afspraken in de convenanten zijn gebaseerd op de United Nations
Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGP’s) en de OESO-richtlijnen
voor multinationale ondernemingen. Meest recent is de start van het convenant
voor de hernieuwbare energiesector (maart 2023).
De SER is een expertisecentrum op IMVO-gebied. De kennis die de afgelopen jaren
is opgebouwd, wil de SER delen en vermeerderen. Dat gebeurt onder meer met
bijeenkomsten, trainingen en de bouw van een netwerk waarin bedrijven en organisaties kennis en best practices met elkaar delen en waar samenwerkingen ontstaan. Het Expertisecentrum werkt intensief samen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) op het IMVO-steunpunt voor bedrijven. Voor bedrijven
heeft de SER een omvangrijke, praktische handleiding beschikbaar die aan de slag
willen met IMVO en die hen voorbereidt op de komende wetgeving.

8

Bevorderen eerlijke welvaart – platform en
dialoog
DIVERSITEIT EN INCLUSIE

Onder steeds meer bedrijven en organisaties groeit het besef dat het effectief managen van verschillen tussen medewerkers cruciaal is voor een goed functionerende
arbeidsorganisatie. Een inclusief werkklimaat betekent dat iedere werknemer zich
prettig en gewaardeerd voelt ongeacht achtergrond, cultuur of religie. Het realiseren van een dergelijke inclusieve bedrijfscultuur gaat niet vanzelf. Daarvoor is
bewust beleid en sturing nodig. SER Diversiteit in Bedrijf ondersteunt bedrijven die
werken aan meer diversiteit en inclusie op de werkvloer bij het opzetten, uitvoeren

13

en monitoren van hun diversiteitsplannen. De missie is organisaties te ondersteunen die een gemêleerd personeelsbestand willen opbouwen en streven naar een
inclusief bedrijfsklimaat op de dimensies arbeidsvermogen, culturele diversiteit,
sekse, leeftijd en LHBTI+. Zie ook het ‘Charterdocument – Van culturele diversiteit naar
inclusie’ (maart 2020).
De SER ondersteunt ook bedrijven bij de uitvoering van de nieuwe wet voor meer
genderdiversiteit in de (sub)top van het bedrijfsleven. Bedrijven rapporteren hierover in het diversiteitsportaal. Om de doorstroom van het aantal vrouwelijke bestuurders en commissarissen te versnellen, is SER Topvrouwen actief. Door vrouwen met
talent en ambitie op te nemen in een database, krijgt de doorstroom van vrouwen
naar topposities een impuls.

JONGERENPLATFORM
Het SER Jongerenplatform, opgericht in 2015, wil jongeren actief betrekken bij het

werk van de SER. Denk daarbij aan adviezen over technologische ontwikkelingen,
toekomst van de arbeidsmarkt en onderwijs. Het is logisch dat jongeren zelf hierin
ook gehoord willen worden. Samen met jongeren werkt de SER zo aan een toekomst
met brede welvaart. Sinds de oprichting bracht het Jongerenplatform twee verkenningen uit met concrete aanbevelingen aan het kabinet: ‘Hoge Verwachtingen - Kansen
en belemmeringen voor jongeren in 2019' (augustus 2019) en ‘Veelbelovend - Kansen en belemmeringen voor jongeren in 2021’ (januari 2022).
Het Jongerenplatform bepleit de invoering van een ‘generatietoets’. De overheid
voert soms maatregelen in die op zichzelf verdedigbaar zijn, maar die bij elkaar
opgeteld nadelig zijn voor jongeren. Om te voorkomen dat die stapeling van beleid
jongeren onevenredig treft, moet vooraf duidelijk zijn wat het effect van (nieuwe)
maatregelen is op de huidige en toekomstige jongeren. De toets kan gebruikt worden bij de invoering van nieuw beleid en wetten en bij het sluiten van politieke en
sociale akkoorden.

14

Contactgegevens
SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD
Bezuidenhoutseweg 60
Postbus 90405
2509 LK Den Haag
T 070 3499 525
E communicatie@ser.nl
www.ser.nl
© 2023, Sociaal-Economische Raad