Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

27 625

Waterbeleid

33 118

Omgevingsrecht

Nr. 588

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 september 2022
Op 7 juni 2022 heeft Drinkwaterplatform.nl het artikel «Omgevingswet:
zorgen over nieuwe inrichting regels lozingen» gepubliceerd1. De vaste
commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft mij op 6 juli verzocht in
te gaan op de zorgen die in dit artikel geuit worden. Met deze brief wordt
ingegaan op dat verzoek.
In het artikel wordt een aantal aspecten besproken met betrekking tot de
gemaakte stelselkeuzes ten aanzien van decentralisatie van bevoegdheden in het waterdomein, de kennis en capaciteit bij het bevoegd gezag
en de afwegingsruimte die het bevoegd gezag heeft.
Meer lozingsactiviteiten via algemene regels
Onder de Omgevingswet worden meer lozingsactiviteiten dan nu het
geval is gereguleerd via algemene regels in het Besluit activiteiten
leefomgeving (Bal). Voor deze activiteiten verschuift het accent van
vergunningverlening aan de voorkant naar controle door toezichthouders,
zoals in het artikel wordt beschreven.
Het Rijk stelt via de Omgevingswet regels vast voor lozingen afkomstig
van milieubelastende activiteiten, zoals ook in het artikel aangegeven
wordt. Dit zijn de rijksregels voor lozingen van in hoofdstuk 3 van het Bal
aangewezen milieubelastende activiteiten (zie hoofdstukken 2 tot en met 5
van het Bal). Er zijn ook rijksregels om de kwaliteit van waterlichamen te
beschermen, deze zijn gesteld in hoofdstukken 6, 7, 17 en 19.
Net als onder het huidige recht zijn onder de Omgevingswet in het Bal
niet alle lozingen vergunningplichtig. Niet vergunningplichtige lozingsactiviteiten kunnen wel relevant zijn voor de waterkwaliteit en vallen daarom
1

kst-27625-588
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

https://www.drinkwaterplatform.nl/omgevingswet-zorgen-over-nieuwe-inrichting-regelslozingen/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 625, nr. 588

1

onder algemene regels. Het is nu al verplicht deze activiteiten te melden
bij het bevoegd gezag en dat blijft zo onder de Omgevingswet. Daardoor
is altijd controle vooraf mogelijk.
Met de Omgevingswet komt er een ruime mogelijkheid voor maatwerk
voor decentrale overheden. Zo kunnen zij ten opzichte van het huidige
recht meer vergunningplichten en meldingsplichten instellen. Zij kunnen
kiezen voor maatwerk om bijvoorbeeld kwetsbare wateren in de
haarvaten van het watersysteem nog beter te beschermen, of omdat een
bijzondere functie van het watersysteem daarom vraagt. Dit kan bij directe
lozingen in de waterschapsverordening, en bij indirecte lozingen in het
omgevingsplan.
Ook kunnen derden – waaronder drinkwaterbedrijven – het bevoegd
gezag verzoeken om maatwerkvoorschriften of regels in de waterschapsverordening of in het omgevingsplan op te nemen. Dit kan bijvoorbeeld
naar aanleiding van een gebiedsdossier voor een drinkwaterwinning. Met
name de mogelijkheid om verdergaande decentrale regels te stellen, en
daarom te verzoeken, is nieuw onder de Omgevingswet.
Lozingen die nu vergunningplichtig zijn maar niet meer door het Rijk
onder de Omgevingswet worden gereguleerd omdat deze naar decentraal
niveau verschuiven, blijven middels de zogeheten «bruidsschat»
gereguleerd. Met de bruidsschat worden deze regels van rechtswege
onderdeel van het omgevingsplan en de waterschapsverordening.
Deze bruidsschatregels mogen door het bevoegd gezag direct worden
gewijzigd, bijvoorbeeld indien het besluit dat een andere wijze van
regulering van een activiteit beter bij de specifieke lokale omstandigheden
past. Dit biedt, zoals bij totstandkoming van de regels is toegelicht, juist
meer ruimte voor bescherming. Onder het huidige recht moest dat door
het achteraf stellen van maatwerkvoorschriften, onder de Omgevingswet
kan dit ook vooraf door regels te stellen bij verordening of
omgevingsplan.
De inwerkingtreding van de Omgevingswet betekent niet dat doelstellingen van de huidige regelgeving losgelaten worden. Onder andere in het
Besluit kwaliteit leefomgeving wordt met instructieregels geborgd dat de
waterschappen, bij het stellen van eigen regels over lozingen, handelen in
overeenstemming met de Kaderrichtlijn Water (KRW). Het algemeen
bestuur van het waterschap moet zich in de waterschapsverordening
houden aan de gecombineerde aanpak voor puntbronnen en diffuse
bronnen die de richtlijn voorschrijft en moet alle puntbronnen blijven
reguleren.
Via de reguliere monitoring en het rapportagespoor zoals dat ingericht is
voor de KRW, wordt de waterkwaliteit gevolgd. De doeltreffendheid en
effecten van de Omgevingswet in de praktijk worden binnen vijf jaar na
inwerkingtreding geëvalueerd. Hierover wordt uw Kamer geïnformeerd.
Kennis en capaciteit bij het bevoegd gezag
In het artikel uit de drinkwatersector ook zorg over de beschikbaarheid van
de benodigde kennis en voldoende capaciteit bij het bevoegd gezag om
de waterkwaliteit te borgen en te handhaven. De commissie-Van Aartsen
heeft vergelijkbare zorgen geuit ten aanzien van kennis en capaciteit.
Dit is ook een van de redenen dat het Ministerie van IenW middelen
beschikbaar heeft gesteld om middels een opleidingstraject voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 625, nr. 588

2

waterkwaliteits-vergunningverleners een kwaliteitsverbetering te
realiseren2 3.
In de brief aan uw Kamer van 8 juli 20224 heeft u van de Staatssecretaris
van IenW het programmaplan versterking VTH ontvangen. In dit plan is
pijler 1 gericht op Robuuste Omgevingsdiensten en wordt via pijlers 3 en
4 gewerkt aan kennisinfrastructuur en informatiehuishouding.
Het bevoegd gezag heeft de beginselplicht tot handhaving, en dient
daarvoor over voldoende capaciteit te beschikken om aan die beginselplicht te kunnen voldoen. Het is aan de toezichthoudende partijen en hun
opdrachtgevers om te bepalen hoeveel capaciteit nodig is en hoe deze
ingezet wordt.
Ik vertrouw erop dat de bevoegde gezagen bij het uitvoeren van hun taken
op een zorgvuldige en consciëntieuze wijze de afweging maken tussen de
verschillende belangen die in een gebied spelen en daarbij een passende
bescherming realiseren.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

2

Kamerstukken 27 625, nr. 404.
https://iplo.nl/thema/water/handreiking-lozingen/opleidingsprogramma-vergunningverleners/.
4
Kamerstukken 22 343 en 28 663, nr. 336.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 625, nr. 588

3