Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

262
Vragen van de leden Monasch en Groot (beiden PvdA) aan de ministers van
Financiën en voor Wonen, Wijken en Integratie over de tijdelijke maatregelen
voor de woningmarkt (ingezonden 17 september 2010).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën) (ontvangen 19 oktober
2010).
Vraag 1
In uw brief van 30 augustus 20101 over de tijdelijke maatregelen voor de
woningmarkt kondigt u een tijdelijke verlaging aan van het btw-tarief
arbeidskosten renovatie woningen, in hoeverre kunt u garanderen dat deze
btw-verlaging daadwerkelijk wordt doorberekend aan de consument? Heeft u
daarover met de branche harde afspraken gemaakt?
Antwoord 1
Allereerst moet ik benadrukken, dat de overheid niet treedt in prijsafspraken
tussen ondernemers en consumenten. Die prijsafspraken worden beheerst
door de regels van de vrije markt. De overheid beschikt niet over de
instrumenten om te garanderen dat een btw-verlaging wordt doorberekend
aan de consument. Dat neemt niet weg dat ik het een kwestie van fatsoen
vind om het voordeel door te berekenen aan de consument. Dat standpunt is
al eerder met de Kamer gewisseld.2 Juist om ervoor zorg te dragen dat
consumenten optimaal profiteren van het verlaagde btw-tarief op arbeidskosten bij renovatie en herstel van woningen is voor de besluitvorming over
deze maatregel al overleg gevoerd met Bouwend Nederland, MKB-Nederland
en VNO-NCW. Deze organisaties hebben toegezegd zich richting hun leden
actief te zullen inzetten om ervoor te zorgen dat het tariefsvoordeel aan de
consument wordt doorberekend. Mij hebben signalen bereikt dat desbetreffende organisaties gevolg geven aan deze toezegging. Overigens mag, gezien
de aandacht die Financiën en ook de media heeft besteed aan de maatregel,
ook verwacht worden dat woningeigenaren alert zijn op een juiste toepassing
van de maatregel.

1
2

ah-tk-20102011-262
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Kamerstuknummer: 32 395, 30 augustus 2010.
Handelingen II 2009/10, nr. 52, blz. 4 779 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u aangeven hoe effectief deze maatregel is? Schept deze maatregel
meer banen, voorkomt de maatregel werkloosheid? Heeft deze maatregel ook
effecten op werkgelegenheid in andere branches dan de bouw?
Antwoord 2
Zoals het kabinet in de hiervoor aangehaalde brief van 30 augustus jl. heeft
opgemerkt, beoogt het pakket aan tijdelijke maatregelen de woningmarkt een
impuls te geven, mede vanwege de omzetdaling in de bouwsector en de
gevolgen daarvan voor de economie en de werkgelegenheid. Juist bij de
btw-verlaging gaat het om een tijdelijke stimulans die snel en gericht
ingevoerd kan worden. Daar komt bij dat de branche op aandringen van het
kabinet heeft toegezegd zich bij de leden ervoor te zullen inzetten dat het
voordeel wordt doorberekend aan de consument. Het geïsoleerde effect van
de btw-verlaging kan vooraf niet exact worden bepaald.
Vraag 3
Deelt u de mening dat ook de architectenbranche hard is getroffen door de
crisis in de bouw? Kunt u aangeven waarom u heeft gekozen om de
architectendiensten buiten deze regeling te houden? Bent u bereid de
architectenbranche alsnog in de regeling te betrekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Door de gevolgen van de economische crisis is de bouwsector in zijn geheel
zwaar getroffen. Deze gevolgen werken door op branches die diensten
verrichten aan de bouwsector, zoals architecten, die het aantal opdrachten
van bouwbedrijven zien teruglopen. Om de bouwsector een tijdelijke extra
impuls te geven wordt tijdelijk het btw-tarief naar 6% op arbeidskosten bij
renovatie en herstel van woningen verlaagd. Diensten van architecten vallen
niet onder deze regeling, aangezien deze diensten niet zijn aan te merken als
renovatie- en herstelwerkzaamheden. Een apart verlaagd btw-tarief voor
diensten van architecten is op grond van de Europese btw-richtlijn niet
toegestaan. Desondanks is mijn verwachting dat ook aan de bouwsector
grenzende branches, waaronder de architectenbranche, zullen meeprofiteren
van de voorgestelde btw-maatregel.
Vraag 4
Is het waar dat deze maatregel niet geldt voor de renovatie van woonboten
en woonwagens? Kunt u aangeven waarom consumenten woonachtig in een
woonboot of woonwagen geen gebruik kunnen maken van deze maatregel?
Is het mogelijk deze maatregel ook open te stellen voor de renovatie van
woonboten en woonwagens?
Antwoord 4
Ja. De btw-richtlijn maakt de toepassing van het verlaagde btw-tarief alleen
mogelijk voor het renoveren en herstellen van particuliere woningen. Volgens
vaste rechtspraak van het Hof van Justitie dient voor toepassing van
verlaagde btw-tarieven gekozen te worden voor een strikte uitleg.3 Tegen
deze achtergrond is voor een uitleg gekozen waarbij voor het begrip
«particuliere woningen» wordt aangesloten bij onroerende zaken die bestemd
zijn voor permanente bewoning. Woonboten en woonwagens zijn expliciet
uitgezonderd van deze regeling. In verband met de kosten en een goede
uitvoering en handhaafbaarheid ben ik voorstander van een duidelijke
afbakening. Uitbreiden van de regeling tot woonboten en woonwagens maakt
de afbakening met andere eventueel voor bewoning geschikte zaken lastiger.
Ik ben daar geen voorstander van.
Vraag 5
De totale kosten voor deze maatregel worden gedekt door de onderuitputting
van de incidentele Energie Investeringsaftrek uit het aanvullend beleidsakkoord, hoeveel is deze onderuitputting en wat zijn de consequenties hiervan
voor het energie-investeringsaftrek (EIA-)programma?

3

Zie bijvoorbeeld: HvJ EU van 18 maart 2010, zaak C-3/09.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De incidentele intensivering van de Energie-Investeringsaftrek (EIA) ten
behoeve van energiebesparende investeringen in huurwoningen, die als
gevolg van het aanvullend beleidsakkoord is geïntroduceerd, is te onderscheiden van de reeds bestaande, structurele EIA. Beide regelingen bestaan
separaat van elkaar en ook het budget van de structurele EIA is gescheiden
van het budget van de incidentele EIA-maatregel. De besteding van de
onderuitputting van de incidentele EIA-maatregel heeft dan ook geen
consequenties voor de structurele EIA.
Op basis van de meest recente cijfers zal de realisatie van de incidentele
EIA-maatregel in 2010 uitkomen rond de € 10 mln. Dit is vergelijkbaar met de
realisatie over 2009. Het budget van de incidentele EIA bedraagt in totaal
€ 277,5 mln ((130 mln over 2009 en 147,5 mln over 2010). De onderuitputting
van de incidentele EIA over de periode 2009–2010 bedraagt dus circa € 250
mln.
Voor de tijdelijke maatregelen voor de woningmarkt zoals opgenomen in het
Belastingplan 2011, is de derving geraamd op € 195 mln. Dit betekent dat het
niet waarschijnlijk is dat de incidentele EIA voortijdig – dat wil zeggen vóór
1 december van dit jaar – zou moeten worden gesloten, zelfs als het beslag
voor de rest van dit jaar nog zou toenemen.
Vraag 6
Wat is er bekend over de effecten van de ophoging van de Nationale
Hypotheekgarantie?
Antwoord 6
De minister voor WWI heeft het EIB opdracht gegeven de effecten van
diverse maatregelen m.b.t. de woningbouw te onderzoeken. Een van de
maatregelen die onderzocht wordt, is de tijdelijke ophoging van de Nationale
Hypotheekgarantie. Het onderzoek is inmiddels van start gegaan. Om de
effecten van de maatregelen zo goed mogelijk te kunnen onderzoeken, is het
noodzakelijk een relatief lange onderzoeksperiode in acht te nemen, mede
omdat de maatregelen nog lopen. In de loop van 2011 zal de eindrapportage
naar de Tweede Kamer worden gestuurd.
Vraag 7
Is er met de banken overlegd of zij in dit kader bereid zijn om de kredietverstrekking te normaliseren? Zo ja, wat waren de resultaten van dit gesprek? Zo
nee, waarom heeft u dit in het kader van het stimuleren van de woningmarkt,
mede in het licht aan de steun aan de banken, nagelaten?
Antwoord 7
Met regelmaat wordt met de financiële instellingen overlegd over de
kredietverlening in Nederland. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het kader van de
Taskforce Kredietverlening. Hierover wordt de Kamer regelmatig geïnformeerd. Aanvullend specifiek overleg over de hypotheekverstrekking in het
kader van de tijdelijke verlenging van de ophoging van de Nationale
Hypotheek Garantie (NHG) is naar inzichten van het kabinet niet nodig. Van
de tijdelijke verhoogde NHG wordt veel gebruik gemaakt. Op dit moment
wordt bijna 80% van de aankopen van woningen binnen de NHG-kostengrens
gefinancierd met de NHG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3