Behandelingen in schoonheidssalons
2016
Resultaten van een inventariserend onderzoek
in opdracht van IGZ / NVWA

Colofon
Auteurs
Dr. Kees Le Blansch
Ir. Theo-Jan Heesen
Bureau KLB
Postbus 137
2501 CC Den Haag
Telefoon: +31 (0)70 302 58 30
Fax: +31 (0)70 302 58 39
E-mail: info@bureauklb.nl
Internet: www.bureauklb.nl
Datum: 4 oktober 2016

Copyright Bureau KLB
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie,
microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Inhoudsopgave
Samenvatting

5

Voorwoord

7

1.
1.1
1.2
1.3
1.4

Over het onderzoek
Achtergrond
Doelstelling van het onderzoek
Verantwoording uitvoering onderzoek
De rapportage

9
9
9
10
13

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8

De verzorging in schoonheidssalons
Inleiding
De schoonheidssalons
Opleidingen en specialisaties
Aangeboden behandelingen
Apparaten en hulpmiddelen
Producten
Code, richtlijnen en voorschriften
Kwaliteitszorg

15
15
15
16
19
21
22
23
25

3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9
3.10
3.11
3.12
3.13
3.14

Opleidingen, behandelingen, apparaten, richtsnoeren
Inleiding
Acne
Bindweefselmassage
Camouflage
Elektrisch ontharen
Huidverbeterende massage
Manuele lymfedrainage
Ontharingstechnieken
Permanente make-up
Pincementmassage
Shiatsu massage
Voetreflexzonemassage en opleiding pedicure
Medisch, tandheelkundig
Schoonheidssalons zonder gediplomeerde specialisatie

27
27
27
29
29
29
30
30
31
32
32
33
33
33
34

4.
4.1
4.2
4.3
4.4

Opmerkingen van schoonheidsspecialisten
Inleiding
Nieuwe behandelingen, apparaten of producten
Waarop toezicht
Verdere aandachtspunten

37
37
37
38
38

5.

Ter afsluiting

41

3

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

4

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Bijlage A: Geraadpleegde bronnen

43

Bijlage B: Mindmap behandelingen, apparaten en
hulpmiddelen schoonheidssector

44

Bijlage C: Verklarende woordenlijst

45

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Behandelingen in Schoonheidssalons 2016
Samenvatting
Dit rapport doet verslag van een onderzoek naar de behandelingen die in schoonheidssalons worden
aangeboden, naar de apparaten en middelen die daarbij worden gebruikt, naar de gediplomeerde
vakkundigheid van de aanbieders van deze behandelingen en naar de bekendheid en navolging van de
daarbij geldende codes en richtsnoeren. Deze inventarisatie is uitgevoerd in opdracht van de Inspectie voor
de Gezondheidszorg (IGZ) en de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA). Ze vormt een
uitwerking van het voornemen zoals beschreven in het Toezichtsplan Cosmetische Sector (IGZ, 2014) en
dient voor de nadere invulling van het toezicht op dit deel van de cosmetische sector.
Voor de goede orde wordt opgemerkt dat in het onderzoek niet is gekeken naar, en dus ook geen uitspraken
worden gedaan over, eventuele risico’s van aangeboden behandelingen en gebruikte apparaten en
producten.
Deze samenvatting geeft op de hoofdlijnen de belangrijkste uitkomsten weer.


Het onderzoek

Het onderzoek is uitgevoerd door een aselecte steekproef van bedrijven uit het Kamer van Koophandel
bestand (branche 96022) telefonisch te benaderen, en vervolgens de schoonheidssalons die tot
medewerking bereid bleken een link naar een internetvragenlijst toe te sturen. Deze werkwijze heeft geleid
tot contact met 2715 schoonheidssalons, en uiteindelijk tot een netto respons van 417 (ofwel een
responspercentage van 15%). De groep respondenten kan als representatief voor de sector worden
beschouwd, zij het met mogelijkerwijs een lichte oververtegenwoordiging van meerpersoonsbedrijven.


Karakteristieken van de sector en de aangeboden behandelingen

Allereerst is op basis van de antwoorden in kaart gebracht wie in de sector wat doet, waarmee en hoe. De
bevindingen in vogelvlucht:
– De sector bestaat vooral uit kleinbedrijf. In ruim driekwart van de salons is alleen de eigenaar zelf
werkzaam, veelal parttime.
– Ruwweg tweederde van de bedrijven is lid van ANBOS en eenvijfde (ook) van ProVoet. Iets minder dan
een derde van de bedrijven is geen lid van een brancheorganisatie.
– In bijna alle salons werken mensen met een basisvakopleiding in de schoonheidsverzorging. Bijna
driekwart van de salons hebben ook diploma’s voor – vaak meerdere – specialisaties in huis. De salons
zonder specialisaties zijn hoofdzakelijk eenpersoonsbedrijven.
– In tweederde van de salons is ook andersoortige gediplomeerde deskundigheid aanwezig. Dit betreft
vooral visagie en pedicure. In vier procent van de salons werkt (ook) een huidtherapeut. Ook is bij vier
procent van de bedrijven medische deskundigheid aanwezig (of aan de salon verbonden).
– Bijna alle bedrijven bieden een basispakket van verzorgende lichaams- en gezichtsbehandelingen.
Verder veel voorkomende behandelingen (in ongeveer de helft van de salons) zijn acnebehandeling,
manicure, peelen, behandeling van huidoneffenheden en huidverbeterende massage. Behandelingen als
pedicure, elektrisch ontharen en microdermabrasie behoren in ongeveer een derde van de salons tot het
aanbod. Vele andere behandelingen worden minder in de breedte van de sector aangeboden.
– Twee op de drie salons hebben een waterdamp/stoomapparaat staan. Een derde beschikt over een
apparaat voor elektrisch ontharen en/of behandeling van huidoneffenheden (blend en/of diathermie).
Ook beschikt een derde over een microdermabrasie-apparaat. Ultrasone geluidsapparatuur staat in
ongeveer één op de vier salons, IPL in één op de vijf. Andere apparaten en hulpmiddelen komen minder
vaak voor.
– Er wordt in de salons met heel uiteenlopende merken verzorgingsproducten gewerkt. Daarnaast hebben
bijna alle salons voor gebruik bij en na behandelingen ontsmettingsmiddelen staan, heeft de helft
pleisters en koelende gel op voorraad en één op de vijf pijnstillers.

5

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

– In het merendeel van de salons is de Code voor de schoonheidsspecialist bekend en zegt men ernaar te
handelen. Richtsnoeren en hygiënerichtlijn zijn niet altijd op de salons van toepassing, maar worden met
regelmaat wel toegepast.
– Er worden in wisselende mate veel uiteenlopende maatregelen toegepast om hygiëne en veiligheid te
waarborgen en vakkennis op peil te houden. Bij- en nascholing is daarvan de meest voorkomende (bijna
negentig procent van de salons), en daarnaast het lezen van vakbladen, het raadplegen van vakgenoten
en dossiervorming bij de behandelingen. Het blijkt dat ANBOS-leden iets vaker kwaliteitszorgmaatregelen treffen dan niet-leden.


Opleidingen, behandeling, apparaten, richtsnoeren

Vervolgens is nagegaan in welke mate behandelingen worden aangeboden door salons met de bijpassende
diploma’s en in overeenstemming met de richtsnoeren en voorschriften. Dit is nagegaan voor alle afzonderlijke specialisaties, overige deskundigheden en ook voor de salons zonder gediplomeerde specialisaties.
Het algemene beeld is dat de sector schoonheidsverzorging grotendeels bestaat uit serieus opgeleide en
geregeld bijgeschoolde mensen die zich vakkundig met de schoonheidsverzorging bezighouden. Zo ongeveer
alle salons bieden een basis schoonheidsbehandeling, en passen daarbij de Code van de
schoonheidsspecialist toe. Bedrijven die meer gespecialiseerde behandelingen aanbieden en die daarbij
meer geavanceerde apparatuur gebruiken, beschikken voor een groot deel over gespecialiseerde (vervolg)
opleidingen. Ook zegt het merendeel van de salons bij die behandelingen de richtsnoeren na te volgen die
ANBOS heeft ontwikkeld voor veiligheid, hygiëne en arbeidsomstandigheden. Het geheel is bij het
merendeel van de bedrijven omgeven met diverse maatregelen om kwaliteit en veiligheid te waarborgen.
Wel is zichtbaar dat niet-ANBOS-leden de zaken iets minder vaak goed op orde hebben dan ANBOS-leden.
Dat geldt nog iets sterker voor de salons zonder gediplomeerde specialisatie. Maar ook hier heeft men door
de bank genomen een adequate (basis) opleiding, is men gekwalificeerd voor de dingen die men doet en
zegt het merendeel de Code, de richtsnoeren en kwaliteitszorgmaatregelen ter harte te nemen.


Opmerkingen van schoonheidsspecialisten

Aan het eind van de vragenlijst is een aantal open vragen gesteld over zaken die de schoonheidsspecialisten
de inspecties zouden willen meegeven. Het blijkt dat men graag zou zien dat wordt toegezien op de
adequate opleiding van degenen die het vak uitoefenen, op de naleving van Code en richtsnoeren, en op de
borging van hygiëne en kwaliteit. Onverantwoorde handelingen ziet men graag uitgebannen. De algehele
verzuchting lijkt te zijn dat diploma’s en registraties (weer) verplicht moeten worden. “Dit beroep had nooit
vrijgegeven mogen worden.”


Ter afsluiting

Het geheel overziende, komen uit de analyses geen specifieke deelgroepen of -sectoren naar voren die
scherp afwijken van het bovenbeschreven algemene beeld. Wel roept het onderzoek een aantal vragen op
die nadere beschouwing behoeven. Hoe zit het bijvoorbeeld met de salons waar behandelingen met botox
worden aangeboden zonder dat medische deskundigheid aanwezig is? Ook is een vraag of wel alle bedrijven
klaar zijn voor de inwerkingtreding van de Wkkgz in 2017, wanneer het hebben van een klachtenreglement,
een klachtenfunctionaris en een geschillencommissie verplicht is. En hoewel het overall beeld positief is, is
de indruk dat er wel ook enkele salons zijn waar behandelingen met minder deskundigheid en zorg worden
aangeboden dan elders in de sector. Het lijkt er al met al op dat veel, maar niet alle schoonheidssalons hun
zaken goed op orde hebben.
Den Haag, 4 oktober 2016
Dr. Kees Le Blansch
Ir. Theo-Jan Heesen

6

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Voorwoord
Het onderzoek waar dit rapport verslag van doet, stelde ons voor een uitdaging. Onze
opdrachtgevers gaven een scherpe deadline mee voor oplevering van de resultaten. Tegelijk
moest er het een en ander worden verhapstukt voor we de schoonheidsverzorgingsector
met zijn hele hebben en houden in een vragenlijst konden vervatten. Bij aanvang van het
onderzoek stond de vakantietijd al voor de deur. En er was onrust in de sector over het
voornemen van de minister om behandelingen met IPL en laser aan banden te leggen.
Het was dan ook van meet af aan duidelijk dat we voor het welslagen van dit onderzoek
waren aangewezen op de medewerking en flexibiliteit van veel mensen. En die hebben we
gekregen. Daarom willen we op deze plaats iedereen van harte bedanken.
Allereerst bedanken we de schoonheidsspecialisten die zich over de telefoon bereid
verklaarden om de vragenlijst te beantwoorden, en die de daad nadien ook bij het woord
hebben gevoegd. Wij hopen dat de resultaten van ons onderzoek tot voordeel kunnen
strekken van hen van de sector als geheel.
Dank gaat ook uit naar de mensen in en om de sector die ons hebben geholpen de aanpak,
de vragenlijst en de interpretatie van de uitkomsten op orde te krijgen. Bij wijze van
verantwoording zijn hun namen vermeld in bijlage A1 bij dit rapport; onze grote
erkentelijkheid aan hen vermelden we hier.
We zijn bij dit onderzoek kritisch-constructief terzijde gestaan door een begeleidingscommissie bestaande uit medewerkers van de IGZ en NVWA. Ook hen danken wij zeer.
Tot slot verdienen de medewerkers van het callcenter van ContactCare hier vermelding.
Hun rol bij het onderzoek was geen gemakkelijke en we hebben het hen ook niet
gemakkelijk gemaakt. Dat het uiteindelijk tot een goed einde is gebracht, verdient
waardering en respect. Bij deze.
Alle hulp die we bij onze inventarisatie en het schrijven van dit rapport hebben gekregen,
laat niettemin onverlet dat eventuele fouten of onvolkomenheden in deze rapportage geheel
onze eigen verantwoordelijkheid zijn.
Den Haag, 4 oktober 2016
Dr. Kees Le Blansch
Ir. Theo-Jan Heesen

7

Bureau KLB, 4 oktober 2016

1.

Over het onderzoek

1.1

Achtergrond

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Op 1 januari 2016 is de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) ingegaan. 1 Vanaf
dat moment vallen ook schoonheidssalons 2 (als ‘andere zorgverleners’) onder het toezicht
van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Een deel van de producten waarmee in
deze sector wordt gewerkt, waaronder cosmetica, vallen onder het toezicht van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA). In het Toezichtsplan Cosmetische Sector (IGZ,
2014) is aangekondigd dat een inventarisatie bij schoonheidssalons zal worden uitgevoerd,
aan de hand waarvan het toezicht op dit deel van de cosmetische sector nadere invulling zal
krijgen.
De sector schoonheidsverzorging is omvangrijk. Uit onderzoek (Panteia, 2014) komt naar
voren dat de branche in 2014 circa 10.750 ondernemingen omvat, onder te verdelen in circa
4.900 basisbedrijven, ongeveer 3.400 gespecialiseerde bedrijven en zo’n 2.450 gecombineerde bedrijven. Naast de basisbehandeling leveren zij in wisselende verhoudingen diverse vormen van verzorging (onder meer huidverzorging, gezichtsbehandeling, ontharen) en
verkopen zij cosmetische producten. Veel schoonheidsspecialisten oefenen hun vak uit
vanuit thuis, maar een deel ook in een bedrijfspand, in een ander bedrijf of ambulant.
De Kamer van Koophandel (KvK) heeft op dit moment (medio 2016) 12.900 inschrijvingen
van economisch actieve ondernemingen (hoofdvestigingen) onder nummer 96022. Dit is de
categorie schoonheidsverzorging, pedi- en manicures. Deze categorie is niet verder uit te
splitsen, en omvat ook massagesalons. De sector is dus niet alleen groot, maar laat zich ook
lastig vangen in een heldere afbakening. Tegelijk kunnen er in delen van de sector wel
degelijk activiteiten plaatsvinden die mogelijk risico’s met zich meebrengen en waar
toezicht op zijn plaats is.
IGZ en NVWA hebben opdracht gegeven tot het uitvoeren van een inventarisatie die het
benodigde inzicht in de schoonheidsbranche biedt. Om welke bedrijven en welke
beroepsuitoefenaars gaat het en wat doen zij zoal aan verzorgende activiteiten? In voorjaar
en zomer van 2016 heeft Bureau KLB het betreffende onderzoek uitgevoerd. In het
onderhavige rapport doen wij verslag van de uitkomsten hiervan.
1.2

Doelstelling van het onderzoek

De doelstelling van het onderzoek is om een representatief overzicht te verschaffen van:
 de behandelingen die in de schoonheidssector worden aangeboden;
 de apparaten en middelen die daarbij worden gebruikt;
 wie deze behandelingen aanbieden (typen salons, gevolgde opleidingen);
 en welke maatregelen worden getroffen om hygiëne en kwaliteit te borgen.

1 Een deel van de verplichtingen van de Wkkgz (aansluiting bij erkende geschilleninstantie, schriftelijke overeenkomsten met

zorgverleners) wordt per 1 januari 2017 van kracht.
2 In dit rapport gebruiken we de termen schoonheidssalons en schoonheidsbranche door elkaar en met de bedoeling steeds
hetzelfde aan te duiden.

9

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Bij dit alles wordt nagegaan of een hanteerbare clustering te geven is van segmenten
bedrijven waar de inspecties hun risicogestuurde toezicht mede op kunnen baseren.
Het is niet de doelstelling van het onderzoek om risico’s in kaart te brengen. Dat is niet
waar het de inspecties bij dit onderzoek om te doen is. De gehanteerde onderzoeksmethode
is daarvoor ook niet geschikt. Wel moet het onderzoek onder meer zicht bieden op
potentieel risicovolle situaties. Daarvan is bijvoorbeeld sprake wanneer in
schoonheidssalons handelingen plaatsvinden die op grond van de wet BIG zijn
voorbehouden aan geregistreerde beroepsgroepen. Denk aan het in voorraad hebben,
verkopen of voorschrijven van medicijnen. Of aan handelingen die gepaard gaan met het
doorboren van de huid.
Ook heeft de minister van VWS het voornemen om behandelingen met laser en IPL tot
voorbehouden handelingen te verklaren. Ten tijde van het onderzoek leidde dit voornemen
tot onrust in de sector. Het onderhavige onderzoek staat hier los van.
Evenzeer is van belang om in beeld te hebben welke maatregelen getroffen zijn om zeker te
stellen dat handelingen deskundig en oordeelkundig plaatsvinden, en waar nodig door of
onder toezicht van adequaat geregistreerde personen. En daarnaast: welke opleidingen
gevolgd zijn door de uitvoerenden, en welke algemene maatregelen zijn getroffen
(waaronder in ieder geval de nieuwe verplichte maatregelen uit de Wkkgz) om de veiligheid
van de klant/patiënt te waarborgen.
1.3

Verantwoording uitvoering onderzoek

1.3.1 De gehanteerde aanpak
Het onderzoek is uitgevoerd in een aantal stappen. Allereerst is – door bureaustudie en
door interviews met sectorexperts en schoonheidsspecialisten – inzicht verkregen in de
typen ondernemingen, uitvoerenden, opleidingen en kwalificaties, aangeboden
behandelingen, toegepaste apparaten en middelen en kwaliteitszorgmaatregelen in de
sector. De resulterende bevindingen zijn opgetekend in een mindmap aan de hand waarvan
tevens de analyse heeft plaatsgevonden.
De geraadpleegde bronnen (documenten, geïnterviewde experts) zijn weergegeven in
bijlage A bij deze rapportage. De mindmap is opgenomen in bijlage B.
Vervolgens is aan de hand hiervan een vragenlijst ontwikkeld 3 en is bepaald aan de hand
van welke criteria de juiste steekproef benaderd moest worden. Voor de steekproef zijn bij
de KvK de gegevens gekocht van economisch actieve ondernemingen (hoofdvestigingen)
onder nummer 96022. Vervolgens is bepaald dat hieruit de ondernemingen dienen te
worden geselecteerd met als hoofdactiviteit (‘core business’, het grootste deel van de omzet
afkomstig uit) de schoonheidsverzorging. Daarmee is dit onderzoek gericht op de kern van
de sector van de schoonheidsverzorging, en niet op de rafelranden van andere sectoren
waar schoonheidsverzorging als nevenproduct wordt aangeboden (bijv. bij kappers,
massagesalons etc.).
3 Bij de ontwikkeling hiervan is gebleken dat het een onwerkbaar lange en complexe vragenlijst zou opleveren als (bij bedrijven

met meer dan één medewerker) voor alle individuele medewerkers afzonderlijk gevraagd zou worden naar de opleidingen die men
gevolgd heeft, de behandelingen die men aanbiedt en de apparaten waarmee men werkt. Daarom is ervoor gekozen om hier op het
niveau van de salon als geheel naar te vragen.

10

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Op basis van dit alles is in de volgende stap van het onderzoek een representatief
kwantitatief onderzoek in de sector uitgevoerd. Dit gebeurde in twee onderdelen: eerst
belde een callcenter de bedrijven om de correcte steekproef uit te filteren en de
contactgegevens te verrijken. De bedrijven binnen de steekproef die tot medewerking
bereid waren, kregen vervolgens een link naar de internetenquête toegestuurd.
Bij de telefonische benadering van de schoonheidssalons zorgde de moeizame directe
bereikbaarheid van de bedrijven (veelal drukbezette eenvrouwszaken) voor vertraging,
waardoor een deel van de enquêtering in de vakantieperiode heeft moeten plaatsvinden.
Niettemin is het gelukt een responsgroep van afdoende omvang en diversiteit te realiseren.
Daarover meer in de volgende subparagraaf.
Gedurende het onderzoek heeft op gezette tijden overleg plaatsgevonden met de
begeleidingscommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van IGZ en NVWA. Daarnaast
heeft open informatie-uitwisseling plaatsgehad met ANBOS, brancheorganisatie voor de
schoonheidssector.
Figuur 1 geeft de gehanteerde onderzoeksaanpak schematisch weer.
Figuur 1. De gehanteerde onderzoeksaanpak
Begeleiding
commissie 1

1. Voorbereiding

2. Exploratie / definitie
Stakeholder
en expertinterviews

Bureauonderzoek

Ontwerp
vragenlijst

Case studies
bedrijven

Begeleiding
commissie 2

Bepaling
steekproef

Programmeren
en testen
vragenlijst

Aanschaf /
voorbewerking
contactgegevens

3.

Kwantitatief onderzoek

Telefonische
benadering

Internet
enquête

Respons-controle

4. Eindrapportage

Begeleiding
commissie 3

11

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

1.3.2 De respons
Zoals beschreven is de respons in twee stappen gerealiseerd. Eerst is nagegaan of de
bedrijven uit het KvK-bestand daadwerkelijk schoonheidsverzorging als core business
hebben (en zo ja, of zij bereid zijn om mee te werken). Vervolgens is de bereidwillige
schoonheidssalons een link naar de internetenquête gestuurd met het verzoek deze in te
vullen.
Na afloop van de dataverzameling zijn de ontvangen reacties handmatig geschoond op
validiteit en bruikbaarheid.
Tabel 1 geeft zowel in absolute getallen als in percentages weer wat de resultaten van het
belwerk zijn qua bereikte schoonheidssalons en ingevulde vragenlijsten.
Tabel 1. Responscijfers belwerk en internetenquête
Absoluut aantal

Percentages

Belpogingen

18.550

Bedrijven bereikt

4266

100%

Behoort niet tot doelgroep

1551

36%

Schoonheidssalons bereikt

2715

64%

Wil niet meewerken

1553

57%

Wil meewerken

1165

43%

100%

Afgeronde vragenlijsten

421

16%

36%

Totaal bruikbare respons

417

15%

36%

100%

De tabel laat allereerst zien dat bij de belpogingen naar bedrijven die bij de KvK
geregistreerd staan onder nummer 96022, ruim een derde van de responderende bedrijven
niet tot de doelgroep schoonheidssalons behoort. Het grootste deel hiervan bestaat uit
pedicurebedrijven. Verder gaat het om nagelstudio’s, manicures, kappers, fysiotherapeuten
en verder (in kleine aantallen) een grote verscheidenheid aan andersoortige bedrijven.
Verder laat de tabel de feitelijke respons van schoonheidssalons zien (gearceerd). Ruim de
helft zegt niet te willen meewerken. Van degenen die een link naar de vragenlijst hebben
ontvangen, verleent ruim een derde daadwerkelijk medewerking. Al met al bedraagt het
overall responspercentage 15%. Dit is een niet ongebruikelijk responspercentage, zeker bij
dit type tweetraps-raadplegingen. Het absolute aantal ingevulde vragenlijsten is ruim
voldoende om een representatief beeld te kunnen schetsen (er moesten ten minste 375
bedrijven responderen).
Wel is nog van belang om vast te stellen of de responderende bedrijven een afspiegeling
vormen van de gehele sector. Tabel 2 plaatst een aantal kenmerken van de steekproef naast
andere beschikbare gegevens over de sector.

12

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Tabel 2. De steekproef als afspiegeling van de sector (n = 417)4
Deze enquête

Vergelijkbare gegevens

Bedrijfsomvang (personen)
– 1 persoon
– 2 personen
– Meer dan 2 personen

76%
9%
14%

Structuuronderzoek (Panteia, 2014)
85%
8%
7%

Lidmaatschap brancheorganisaties
– ANBOS
– (En) Overig
– Geen

65%
30%
29%

Organisatiegraad (opgave ANBOS)
+/- 65%

We zien dat de verdeling over bedrijven van verschillende omvang in de onderhavige
steekproef globaal overeenkomt met die van het structuuronderzoek uit 2014. In onze
steekproef bestaat 23% van de bedrijven uit 2 of meer personen, in het structuuronderzoek
was dat 15%. Aangezien dat laatste onderzoek zich van eenzelfde soort methodiek bediende
als het onze, is niet goed te zeggen welke van deze twee cijfers (meer) correct is. Eventueel
zou bij ons onderzoek een zeker ‘bereikbaarheidseffect’ kunnen meespelen, waarbij juist de
meerpersoonsbedrijven (ook in de vakantieperiode) beter telefonisch bereikbaar zijn.
We zien dat het percentage ANBOS-leden dat aan het onderzoek heeft meegewerkt,
overeenkomt met de organisatiegraad volgens ANBOS.
Als gezegd was er ten tijde van dit onderzoek onrust in de sector over het voornemen van de
minister van VWS om behandelingen met IPL en laser tot voorbehouden handelingen te
verklaren. Er was de vrees dat dit mogelijk negatief effect zou hebben op de bereidheid van
bedrijven om aan dit onderzoek mee te werken, misschien nog in het bijzonder van
bedrijven die IPL en/of laserapparaten hebben staan. Hier is echter weinig van gebleken.
De betreffende kwestie werd zelden genoemd als reden voor non-respons. En het
percentage bedrijven dat in dit onderzoek aangeeft een IPL of laserapparaat te hebben
staan (resp. 19% en 8%), laat zich goed rijmen met het percentage bedrijven dat in het
structuuronderzoek aangeeft de behandeling ‘elektrisch ontharen’ aan te bieden met resp.
IPL- en lasermethode (10% en 1%), en wijst zeker niet op verminderde medewerking vanuit
deze bedrijven.
Al met al concluderen we dat de steekproef een goede afspiegeling van de sector vormt, zij
het met mogelijkerwijs een lichte oververtegenwoordiging van meerpersoonsbedrijven.
1.4

De rapportage

In het volgende hoofdstuk (2) geven we een algemeen beschrijvend antwoord op de
hoofdvraag van het onderzoek. We laten zien wat voor soort bedrijven actief zijn en welke
deskundigheden in deze bedrijven aanwezig zijn, welke behandelingen de bedrijven
aanbieden, welke apparaten en middelen ze gebruiken en welke maatregelen ze treffen om
hygiëne en kwaliteit te borgen.
4 In deze en enkele volgende tabellen leidt de optelsom van kolommen of rijen van elkaar uitsluitende en gezamenlijk uitputtende

gegevens niet precies tot 100% (maar tot 99% of 101%). Dit is het gevolg van afronding op hele getallen.

13

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

In hoofdstuk 3 betrekken we deze gegevens op elkaar. In welke mate worden
behandelingen aangeboden en apparaten gebruikt door personen die daarvoor specifiek
zijn opgeleid, en in hoeverre worden daarbij de juiste protocollen gevolgd en maatregelen
getroffen?
Hoofdstuk 4 geeft de antwoorden van de respondenten weer op een aantal afsluitende,
algemene vragen .
In hoofdstuk 5 kijken we kort terug op onze bevindingen en geven we een aantal conclusies
en overwegingen mee.
De bijlagen bevatten een overzicht van de geraadpleegde bronnen (bijlage A), de
ontwikkelde mindmap (bijlage B) en een verklarende woordenlijst van enige niet (voor
iedereen) alledaagse begrippen en vaktermen uit het schoonheidsverzorgingsvak.

14

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

2.

De verzorging in schoonheidssalons

2.1

Inleiding

De volgende paragrafen geven een algemeen beschrijvend antwoord op de hoofdvraag van
het onderzoek: welke soort bedrijven in de schoonheidssector actief zijn (paragraaf 2.2),
welke deskundigheden in deze bedrijven aanwezig zijn (2.3), welke behandelingen zij
aanbieden (2.4), welke apparaten (2.5) en producten (2.6) ze gebruiken, welke codes ze
kennen en navolgen (2.7) en welke maatregelen ze treffen om hygiëne en kwaliteit te
borgen (2.8).
2.2

De schoonheidssalons

Hoe groot zijn de schoonheidssalons in Nederland, uit hoeveel personeelsleden bestaan ze?
Figuur 2 geeft dit weer. Zichtbaar is dat de schoonheidssector hoofdzakelijk uit (heel)
kleine bedrijven bestaat. In ruim driekwart van de schoonheidssalons is één persoon
werkzaam (de eigenaar zelf). Van hen werkt ongeveer tweederde tussen de 12 en 32 uur per
week. Minder dan een kwart van de bedrijven heeft personeel, en ongeveer de helft daarvan
heeft een totale personele bezetting van minder dan twee voltijds arbeidsplaatsen.
Figuur 2. Personele omvang schoonheidssalons

Hoeveel schoonheidssalons zijn aangesloten bij een (of meer) brancheorganisaties? Dit is te
zien in Tabel 3.
Tabel 3. Lidmaatschappen brancheorganisatie(s) (n = 417)
Aantal

%

ANBOS

269

65%

ProVoet

78

19%

NL SAS

9

2%

Cidesco

6

1%

Nederlandse Vereniging voor Huidtherapie

2

0%

Anders

19

5%

Geen

120

29%

15

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

2.3

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Opleidingen en specialisaties

Welke deskundigheden en vakbekwaamheden zijn in de salons5 aanwezig? In de enquête is
daar op drie manieren naar gevraagd. Er is gevraagd naar (1) welke opleidingen
schoonheidsverzorging de personen die in de salon werken, hebben gevolgd, (2) welke
andere opleidingen zij hebben gevolgd, en (3) welke diploma’s voor specialisaties zij
hebben. De volgende subparagrafen geven weer welk beeld hieruit naar voren komt.
2.3.1 Opleidingen schoonheidsverzorging
Tabel 4 laat zien welke opleidingen schoonheidsverzorging de personen die in de salon
werken, hebben gevolgd. Aangezien iemand meer dan één opleiding kan hebben en er ook
meerdere mensen met verschillende opleidingen in de salon werkzaam kunnen zijn,
konden respondenten meer dan één antwoord geven.
Tabel 4. Opleidingen schoonheidsverzorging die de mensen die in de schoonheidssalon
werken, hebben gevolgd (n = 417)
Aantal

%

Geen

1

0%

STIVAS A

263

63%

STIVAS B / voortgezette opleiding

167

40%

MBO niveau 3

79

19%

MBO niveau 4

111

27%

Specialisaties / praktijkvakken

243

58%

Trainingen door leveranciers

305

73%

Overige in-company opleidingen

40

10%

Anders

86

21%

We zien dat er zo goed als geen schoonheidssalons zijn waar niet iemand met een opleiding
in de schoonheidsverzorging werkt. Sterker nog: gemiddeld hebben de mensen die in een
schoonheidssalon werken bij elkaar 3,1 verschillende (typen) opleidingen in de
schoonheidsverzorging gevolgd.
Nu is de ene opleiding de andere niet. Met name de MBO en STIVAS opleidingen gelden als
degelijke vakopleidingen.6 Het blijkt dat in 388 (ofwel in 93%) van de 417 salons mensen
dergelijke opleidingen hebben gevolgd. Van de resterende 29 respondenten geven er 20
(ofwel 5% van de 417) aan een andere, min of meer gelijkwaardige formele opleiding te
hebben gevolgd (bijv. MDGO-UV, Cidesco school, particuliere opleidingen). Het aantal
5 Zoals in voetnoot 3 aangegeven, bleek het niet doenbaar om in de vragenlijst op individueel niveau naar opleidingen en

werkzaamheden te vragen. Daarom is ervoor gekozen om hier op het niveau van de salon als geheel naar te vragen.
6 De MBO niveau 3 opleiding leidt in twee jaar op tot schoonheidsspecialist. Men is dan opgeleid voor het ontvangen, behandelen
en adviseren van klanten, het adviseren over verschillende behandelingen en het verkopen van (cosmetische) producten. Men kan
gezichts- en lichaamsbehandelingen uitvoeren op alle huidtypen, inclusief mannenhuid, getinte en andere typen huid.
De MBO niveau 4 opleiding leidt in drie jaar op tot Allround Schoonheidsspecialist. Naast alle taken van niveau 3, is men ook
opgeleid om specialistische behandelingen uit te voeren, zoals acne, Shiatsu, huidverbeterende massage.
De STIVAS A opleiding bestaat niet meer; het niveau is ongeveer vergelijkbaar met MBO niveau 3; datzelfde geldt voor STIVAS B
en de voortgezette opleiding en MBO niveau 4.

16

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

salons waar zonder dergelijke vakopleiding wordt gewerkt, vormt een kleine minderheid
(zo’n 2%).
2.3.2 Opleidingen overig
Vervolgens is gevraagd welke andere opleidingen de mensen hebben die binnen de
schoonheidssalon werkzaam zijn. Bij die vraag is aangegeven dat het hier ook kan gaan om
mensen ‘die binnen de schoonheidssalon hun diensten aanbieden.’ Dit is als volgt
toegelicht: ‘Het gaat hier om opleidingen die niet specifiek op schoonheidverzorging zijn
gericht. Het kan hier bijvoorbeeld ook gaan om artsen of beroepsbeoefenaren die aan de
schoonheidssalon verbonden zijn en die binnen de salon hun diensten aanbieden.’
Tabel 5 laat zien welke overige opleidingen de personen die in de salon werken resp. hun
diensten aanbieden, hebben gevolgd. Ook hier konden respondenten weer meer dan één
antwoord geven.
Tabel 5. Overige opleidingen die de mensen die in de schoonheidssalon werken, hebben
gevolgd (n = 417)
Aantal

%

139

33%

Diploma visagie

141

34%

MBO Vakdiploma (medisch) pedicure

122

29%

HBO Opleiding huidtherapie

16

4%

MBO/HBO Opleiding voedingsleer

8

2%

WO opleiding geneeskunde (arts)

18

4%

WO opleiding tandheelkunde (tandarts)

0

0%

Overige

80

19%

Geen opleidingen buiten de schoonheidsverzorging

In een derde van de schoonheidssalons werken geen mensen met andersoortige
opleidingen (dan schoonheidsverzorging). Een diploma visagie is in een derde van de
salons aanwezig, en ook een dipoma (medisch) pedicure is in pakweg een derde van de
salons te vinden. De overlap tussen die laatste twee is beperkt, in een kleine tien procent
van de salons zijn beide diploma’s aanwezig.
Aan vier procent van de salons zijn ook artsen verbonden. Dit blijken niet alleen grotere
salons te zijn, in bijna twee van de drie gevallen gaat het om één- of tweepersoonsbedrijven.
Een derde van de respondenten die ‘overige’ hebben geantwoord, heeft een min of meer
ongerelateerde opleiding gevolgd (zoals doktersassistente, drogiste, detailhandel). Nog eens
een derde heeft aanverwante opleidingen gevolgd in de sfeer van wellness, voeding of
uiterlijke verzorging. En ongeveer een derde noemt hier specialismen in de
schoonheidsverzorging (waarmee men vooruit loopt op de volgende vraag van de enquête).
2.3.3 Diploma’s specialisaties
Tot slot is gevraagd naar de diploma’s voor specialisaties of voortgezette opleidingen (VO)
van de mensen die in de schoonheidssalon werkzaam zijn. Het gaat hier om een aantal

17

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

specifieke specialistische vervolgopleidingen. Schoonheidsspecialisten kunnen zich
hiermee ook bij ANBOS registreren, waardoor het onder meer mogelijk wordt dat bepaalde
behandelingen door de zorgverzekeraars worden vergoed.
Tabel 6 toont welke diploma’s voor specialisaties de personen hebben die in de salon
werken. Ook hier is weer meer dan één antwoord mogelijk. (Voor vaktermen: zie bijlage 3).
Tabel 6. Diploma’s voor specialisaties van de mensen die in de schoonheidssalon werken
(n = 417)
Aantal

%

Elektrisch ontharen

163

39%

Acne

158

38%

Ontharingstechnieken

114

27%

Bindweefselmassage

110

26%

Camouflage

85

20%

Huidverbeterende massage

82

20%

Shiatsu massage

82

20%

Manuele lymfedrainage

74

18%

Permanente Make-up

71

17%

Pincementmassage

56

13%

Voetreflexzonemassage

55

13%

Geen

121

29%

Al met al zien we dat er in 71% van de salons één of meer specialisaties aanwezig zijn.
Gemiddeld hebben deze salons 3,5 specialisaties. De verdeling van salons met weinig en
salons met veel specialisaties is redelijk gelijk (zie Figuur 3).
Figuur 3. Verdeling van salons naar aantallen specialisaties
10
7

8

6
Geen

5

4

3

1
2

Uiteraard hebben salons waar meer mensen werken gemiddeld meer – gediplomeerde –
specialisaties in huis dan kleinere. En omgekeerd blijken het vooral eenpersoonsbedrijven
te zijn waar géén specialisaties zijn. We geven wat getallen:
– Van de 121 salons zonder specialisatie zijn er 115 eenpersoonsbedrijf (95%).
– Van de 318 eenpersoonsbedrijven hebben er 115 geen specialisatie (36%); van de 99
meerpersoonsbedrijven hebben er 6 geen specialisatie (6%).

18

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

– Eenpersoonsbedrijven met één of meer specialisaties hebben gemiddeld 3,0
specialisaties; meerpersoonsbedrijven met één of meer specialisaties hebben er
gemiddeld 4,8.
2.4

Aangeboden behandelingen

2.4.1 De behandelingen
Welke typen verzorging en behandeling bieden de salons aan? De vragenlijst bood een lange vinklijst aan van gangbare behandelingen, plus nog de mogelijkheid om zelf behandelingen aan te vullen. Tabel 7 geeft aan welk deel van de salons welke behandelingen aanbieden, geordend van veel naar minder voorkomend aanbod. (Voor vaktermen: zie bijlage 3).
Tabel 7. Aangeboden typen verzorging en behandelingen (n = 417)
Aantal

%

Verzorgende lichaams− en gezichtsbehandelingen (reinigen,
ontharen, maskers, massage, wenkbrauwen, behandeling
comedonen/milia) (= basisbehandeling)

396

94%

Acnebehandeling

224

54%

Manicure

217

52%

Peelen met milde en/of sterke producten

191

46%

Behandeling huidoneffenheden (hyperpigmentatie, fibromen,
couperose, xanthalasmata)

172

41%

Huidverbeterende massage

169

41%

Pedicure − voetverzorging

157

38%

Elektrisch ontharen (diathermie− en blendmethode)

140

34%

Microdermabrasie

129

31%

Verstevigen gezicht

110

26%

Ultrasoon geluid (huidverbetering / rimpelbehandeling)

88

21%

Aromatherapie

76

18%

Permanente Make−up

71

17%

Lichtbehandeling (anders dan IPL/laser)

70

17%

Mesotherapie (microneedling)

69

17%

Manuele lymfedrainage

63

15%

Behandeling cellulite en/of striae

61

15%

Pedicure − medisch / voetbehandeling

61

15%

Voedingadvies

60

14%

Camouflagebehandeling

53

13%

Shiatsu−behandeling

52

12%

Afslanken en verstevigen lichaam

51

12%

Pincementmassage

41

10%

Behandeling met fillers

33

8%

Botox−behandeling

33

8%

Thalassotherapie

18

4%

Koudebehandeling (cryotherapie)

13

3%

Draadjestechniek (PDO, threads)

12

3%

Tanden bleken

10

2%

Overig

51

12%

19

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Bij de categorie ‘overig’ zijn uiteenlopende behandelingen genoemd. Een deel daarvan sluit
aan op keuzemogelijkheden die al in de lijst staan (microneedling, ‘mesotherapie zonder
naalden’, IPL ontharen). Een ander deel betreft behandelingen die in wezen niet onder
schoonheidsverzorging vallen (Raiki, kleurenanalyse, visagie, spray tanning).
2.4.2 De acnebehandelingen
Over een aantal van de aangeboden behandelingen zijn vervolgvragen gesteld. Om te
beginnen kregen respondenten die aangaven dat ze acnebehandeling aanbieden, de vraag
voorgelegd welke soort acnebehandeling(en) ze aanbieden. Het gaat hier om een eigen
inschatting van de respondenten (‘lichte’, ‘gematigde’ en ‘zware acnebehandelingen’ zijn
geen vastomlijnde begrippen) op basis van een meerkeuzevraag. Tabel 8 toont de
antwoorden.
Tabel 8. Aangeboden soort(en) acnebehandeling (n = 224)
Aantal

%

Lichte acnebehandeling

167

75%

Gematigde acnebehandeling

173

77%

Zware acnebehandeling

62

28%

Weet niet / kan niet zeggen

3

1%

2.4.3 De lichtbehandelingen
Aan degenen die lichtbehandeling aanbieden, is gevraagd in welke golflengtes zij deze
aanbieden. Tabel 9 geeft dit weer.
Tabel 9. Golflengtes waarin lichtbehandeling wordt aangeboden (n = 70)
Aantal

%

Ultraviolet

10

14%

Zichtbaar licht

52

74%

Nabij infrarood

21

30%

Midden en ver infrarood

16

23%

Weet niet / kan niet zeggen

5

7%

2.4.4 De peeling producten
En tot slot is degenen die aangaven te peelen met milde en/of sterke producten, gevraagd
met welke soort peeling producten wordt gewerkt. Aan de ene kant is gevraagd naar de
sterkte van de producten. Tabel 10 geeft de antwoorden hierop weer. Ook hier is weer
sprake van een eigen inschatting (‘milde’ en ‘sterke peelingproducten’ zijn geen
vastomlijnde begrippen) op basis van een meerkeuzevraag.
Tabel 10. Soort peeling producten waarmee wordt gewerkt (n = 191)
Aantal

%

Milde producten

168

88%

Sterke producten

76

40%

Weet niet / is niet te zeggen

1

0%

20

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Aan de andere kant is gevraagd met welke peeling producten men werkt (type, eventueel
merk). Figuur 4 geeft de genoemde typen peelingproducten in een tagcloud weer. In een
dergelijke tagcloud zijn woorden groter weergegeven naarmate ze vaker zijn genoemd.
Duidelijk is dat fruitzuren en glycolzuren veel genoemd zijn, naast een aantal kennelijk
gangbare merken.
Figuur 4. Tagcloud van genoemde peelingproducten waarmee men werkt

2.5

Apparaten en hulpmiddelen

2.5.1 De apparaten
Welke apparaten en hulpmiddelen hebben schoonheidssalons staan? Net zoals bij de
behandelingen, bood de vragenlijst een lange vinklijst aan van gangbare apparaten en
hulpmiddelen, plus nog de mogelijkheid om deze zelf aan te vullen. Tabel 11 geeft weer
welke apparaten en hulpmiddelen de salons hebben staan, geordend van veel naar minder
voorkomend.
Tabel 11. Apparaten en hulpmiddelen in de salon (n = 417)
Aantal

%

Waterdamp−/stoomapparaat

266

64%

Apparaat voor elektrisch ontharen (blend en/of diathermie)

144

35%

Apparaat voor behandeling huidoneffenheden (blend en/of
diathermie)

141

34%

Microdermabrasie−apparaat

137

33%

Ultrasone geluidsapparatuur

96

23%

IPL

78

19%

Microneedling roller

56

13%

PMU−pen

56

13%

LED− of collageenlamp

53

13%

Warmtedeken

46

11%

Meso apparaat

35

8%

Laser

34

8%

Microneedling−apparaat (meso−gun)

32

8%

Autoclaaf

30

7%

21

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Aantal

%

RF− (radiofrequentie) apparatuur

26

6%

Elektrisch massageapparaat

23

6%

Spiercontractieapparaat

22

5%

HIFU (High−Intensity Focused Ultrasound)

17

4%

Koudeplaat (voor koudebehandeling / cryotherapie)

11

3%

Overige

79

19%

Geen

30

7%

Bij ‘overige’ apparaten en hulpmiddelen worden vooral genoemd:
– Borstelapparaat (18 keer)
– Pedicuremotor (11 keer)
– Ultrasoon apparaat voor ontsmetting instrumenten (10 keer)
– Harsapparaat (7 keer)
2.5.2 Laserapparaten
Aan degenen die aangaven een laserapparaat te hebben staan, is gevraagd waarvoor zij deze
gebruiken. Tabel 12 geeft de antwoorden weer.
Tabel 12. Doeleinden waarvoor het laserapparaat wordt gebruikt (n = 34)
Aantal

%

Ontharen

18

53%

Huidverbetering (bijv. acne)

16

47%

Pigmentproblemen

13

38%

Bloedvatafwijkingen (bijv. couperose)

10

29%

Tatoeage verwijderen

7

21%

Afslanken / verstevigen

3

9%

Anders

5

15%

Van degenen die ‘anders’ hebben aangevinkt, noemen twee het gebruik van de laser voor de
behandeling van kalknagels, en drie voor huidverbetering (wat ook als optie was gegeven).
Gevraagd om wat voor soort laser het gaat (merk, model/type, categorie, nanometers),
worden twee types vooral veel genoemd (naast een aantal andere die één of twee keer
worden genoemd): L3 Pascaud (6 keer) en (Lightsheer) Diode laser (6 keer). Deze vraag is
in totaal door 21 mensen beantwoord.
2.6

Producten

2.6.1 Hoofdmerk(en)
Vervolgens is een aantal vragen gesteld over de producten in de schoonheidssalon. Er
kunnen in de salon diverse producten aanwezig zijn voor gebruik bij en na behandelingen.
Dat kunnen cosmeticaproducten en andere verzorgende middelen zijn, maar ook producten
voor nazorg en ontsmettende middelen en reinigingsmiddelen.
Allereerst is gevraagd naar het hoofdmerk of de hoofdmerken verzorgings− en/of
cosmeticaproducten die men in de salon heeft. Figuur 5 geeft de genoemde merken in een

22

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

tagcloud weer (waarin woorden andermaal groter zijn weergegeven naarmate ze vaker zijn
genoemd). We zien dat een breed spectrum van producten wordt gevoerd.
Figuur 5. Tagcloud van hoofdmerk(en) verzorgings− en/of cosmeticaproducten in de salon

2.6.2 Overige producten
Vervolgens is bij een lijst van ‘overige producten’ gevraagd om aan te vinken welke hiervan
in de schoonheidssalon aanwezig zijn voor gebruik bij en na behandelingen. Zie Tabel 13.
Tabel 13. Aanwezigheid overige producten in schoonheidssalon (n = 417)
Aantal

%

Ontsmettingsmiddelen voor oppervlakten en/of instrumenten

402

96%

Ontsmettingsmiddelen voor de huid

393

94%

Pleisters

241

58%

Koelende gel

225

54%

Coldpacks

112

27%

Pijnstillers (bijv. paracetamol, ibuprofen) / pijnstillende crème

85

20%

Geen van deze

8

2%

2.7

Code, richtlijnen en voorschriften

Er is een aantal codes, richtlijnen en –snoeren en voorschriften ontwikkeld voor
schoonheidssalons en voor specifieke schoonheidsbehandelingen, met de bedoeling de
kwaliteit, hygiëne en veiligheid hiervan en de arbeidsomstandigheden te waarborgen.
Daarnaast kunnen salons ook zelf voorschriften ontwikkelen (interne bedrijfsprotocollen).
In de vragenlijst is een aantal van deze codes, richtlijnen en voorschriften op een rij gezet.
Aan de respondenten is gevraagd om aan te geven of men ze kent, of ze op de
behandelingen in de eigen salon van toepassing zijn, of men ze navolgt of dat er wellicht
redenen zijn om dat niet of anders te doen. Tabel 14 geeft de antwoorden hierop weer.

23

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Tabel 14. Codes, protocollen en voorschriften; bekend, van toepassing, nagevolgd? (n = 417)
Mij
onbekend

Niet van
toepassing

Pas ik toe

Pas ik niet of
anders toe

Code van de schoonheidsspecialist

10%

3%

81%

6%

Richtsnoer Acne

11%

36%

42%

11%

Richtsnoer camouflage

10%

70%

12%

9%

Richtsnoer elektrisch ontharen

10%

55%

29%

7%

Richtsnoer ontharingstechnieken

11%

47%

34%

9%

Interne bedrijfsprotocollen

17%

34%

39%

10%

Hygiënerichtlijn voor permanente make-up

7%

68%

18%

8%

Vergunning voor permanente make-up

6%

69%

16%

8%

Om de tabel wat sneller inzichtelijk te maken, zijn de cellen van de antwoorden waar meer
dan 15% van de respondenten op heeft geantwoord, licht gearceerd.
Voor de ‘Code van de schoonheidsspecialist’ geldt dat deze op alle schoonheidssalons van
toepassing is. Strikt genomen is het antwoord ‘niet van toepassing’ dan ook fout. Te zien is
dat dit antwoord verreweg het minst is gegeven, en dat het merendeel van de respondenten
aangeeft deze Code toe te passen.
De diverse richtsnoeren zijn voor specifieke behandelingen, veelal ook verbonden aan
specialisaties. Op salons die dergelijke behandelingen niet aanbieden, zijn deze
richtsnoeren dan ook niet van toepassing. Datzelfde geldt voor de Hygiënerichtlijn en de
Vergunning voor permanente make-up. We zien dan ook dat bij al deze richtsnoeren het
merendeel van de antwoorden zijn verdeeld tussen ‘niet van toepassing’ en ‘pas ik toe’.
Voorts zien we dat de percentages schoonheidssalons die zeggen bepaalde richtsnoeren toe
te passen, qua ordegrootte goed overeenkomen met de percentages schoonheidssalons die
zeggen de betreffende behandeling aan te bieden (vergelijk Tabel 7 op pagina 20).
Bijvoorbeeld: 12% van de salons zegt het Richtsnoer Camouflage toe te passen; 13% zegt de
behandeling ‘camouflage’ aan te bieden. En 16 à 18% zegt de voorschiften voor permanente
make-up na te volgen; 17% zegt de behandeling ‘permanente make-up’ aan te bieden. In het
volgende hoofdstuk gaan we hier nader op in.
Het enige type ‘regel’ dat niet van buiten komt maar dat door bedrijven zelf kan worden
opgesteld, is het interne bedrijfsprotocol. Het verbaast dan ook niet dat een groter deel van
de respondenten aangeeft deze niet te kennen. Evenmin is vreemd dat ruim een derde zegt
dat dit niet op de eigen salon van toepassing is (met soms als toelichting erbij dat men in
zijn/haar eentje in de salon werkt). Misschien is wel het meest opvallend dat bijna twee op
de vijf salons aangeeft interne bedrijfsprotocollen toe te passen.
Tot slot valt op dat steeds zo’n 10% van de respondenten antwoordt een code of richtsnoer
niet te kennen. Nadere analyse laat zien dat dit steeds een wisselende groep respondenten
is. Opmerkelijk genoeg is er dus niet sprake van één groep respondenten die slecht op de

24

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

hoogte is van het verschijnsel code, richtsnoeren, voorschriften. In plaats daarvan zijn
sommigen niet bekend met het bestaan van bepaalde richtsnoeren, en zijn anderen weer
niet bekend met andere codes, richtsnoeren of protocollen.
2.8

Kwaliteitszorg

2.8.1 Kwaliteitszorg algemeen
Naast het navolgen van Code en richtsnoeren, zijn er nog verschillende andere manieren
waarop een salon de kwaliteit van de behandelingen en de veiligheid en gezondheid van de
klanten kan waarborgen. In de vragenlijst is een aantal van deze manieren op een rij gezet.
We duiden deze kortheidshalve aan als ‘vormen van kwaliteitzorg’; hierbij zijn echter ook
veiligheid en gezondheid inbegrepen. Aan de respondenten is gevraagd welke van deze
manieren zij in hun schoonheidssalon toepassen. De antwoorden zijn in onderstaande tabel
weergegeven, geordend van veel naar minder vaak voorkomend.
Tabel 15. Toegepaste vormen van kwaliteitszorg (n = 417)
Aantal

%

Bij− en nascholing

371

89%

Vaktijdschriften lezen

341

82%

Vakgenoten/collega's raadplegen en/of met hen uitwisselen
over inhoudelijke onderwerpen

280

67%

Standaard behandelverslagen in dossier klant

275

66%

Schriftelijke voorlichting aan klanten

167

40%

Foto's van voor en na behandeling in dossier klant

152

36%

(Aansluiting bij) Geschillencommissie

150

36%

Standaard schriftelijk intakeverslag, ondertekend door klant

134

32%

Informed consent

118

28%

Regelmatig klanttevredenheidsonderzoek

80

19%

Standaard nabellen van klant na behandeling

71

17%

Klachtenreglement

44

11%

(Aansluiting bij) Klachtenfunctionaris

18

4%

Anders

25

6%

Geen van deze

9

2%

Uit deze antwoorden komt naar voren dat veel schoonheidsspecialisten vaktijdschriften
lezen. Vooral de volgende tijdschriften worden veel genoemd:
– Schoonheidsspecialist
– Estheticienne
– Kosmetiek
– Podopost
– Beautysalon
– De Huid
Van degenen die de optie ‘anders’ (ook) hebben gekozen, verwijst een deel naar internet en
andere bronnen om de vakkennis op peil te houden. Een ander deel zegt niet standaard
nazorg te plegen maar alleen ‘als het nodig is.’

25

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

2.8.2 Kwaliteitszorg ANBOS-leden
Ook omdat de ANBOS nadrukkelijk faciliteert bij een aantal van deze kwaliteitszorgmaatregelen (zoals bij vaktijdschriften, klachtenreglement, geschillencommissie), is
nagegaan of ANBOS-leden qua kwaliteitszorg anders scoren dan de gemiddelde
schoonheidssalon. Het blijkt dat ANBOS-leden vaker kwaliteitszorgmaatregelen nemen dan
niet-ANBOS-leden. De grootste positieve uitschieters zijn te noteren bij de maatregelen
‘aansluiting bij geschillencommissie’, ‘vaktijdschriften lezen’, ‘foto’s van voor en na
behandeling in dossier klant en ‘informed consent’. ANBOS-leden scoren alleen lager bij
het percentage dat de klant standaard nabelt, en bij het percentage dat géén van de
genoemde kwaliteitszorgmaatregelen neemt. Tabel 16 geeft de beschreven verschillen voor
een aantal van de kwaliteitszorgmaatregelen weer.
Tabel 16. Kwaliteitszorg: vergelijking ANBOS-leden en niet-ANBOS-leden op een aantal
punten
ANBOS-leden
(n = 269)

Niet-ANBOS
leden
(n = 148)

Bij− en nascholing

93%

82%

Vaktijdschriften lezen

93%

61%

Vakgenoten/collega's raadplegen en/of met hen
uitwisselen over inhoudelijke onderwerpen

71%

59%

Foto's van voor en na behandeling in dossier klant

45%

20%

(Aansluiting bij) Geschillencommissie

52%

6%

Informed consent

37%

13%

Standaard nabellen van klant na behandeling

17%

18%

Klachtenreglement

14%

5%

(Aansluiting bij) Klachtenfunctionaris

6%

1%

Geen van deze

0%

5%

Schoonheidssalons die lid zijn van ANBOS, zijn automatisch aangesloten bij de vanuit
ANBOS aangeboden (en door de Wkkgz per 2017 verplicht gestelde) geschillencommissie
en klachtenfunctionaris. Dit verklaart de hogere score van ANBOS-leden op deze punten.
Tegelijk valt op dat een groot deel van de ANBOS leden er (nog) niet van op de hoogte is dat
zij, via de ANBOS, zijn aangesloten bij een geschillencommissie en (vooral)
klachtenfunctionaris.

26

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

3.

Opleidingen, behandelingen, apparaten,
richtsnoeren

3.1

Inleiding

In dit hoofdstuk proberen we de vraag te beantwoorden: wie biedt welke behandeling aan,
en hoe? Worden bepaalde behandelingen aangeboden door salons die daarvoor wel of niet
de specifieke opleidingen in huis hebben, met welke apparaten en hulpmiddelen doen zij
dat, en welke richtsnoeren volgen zij daarbij? 7
Dit hoofdstuk volgt in zijn opbouw de specialisaties die in de schoonheidssector worden
onderscheiden (en daarnaast de pedicure-, medische en tandheelkundige kwalificaties die
ook aanwezig kunnen zijn).
Centraal in iedere paragraaf staat een tabel met in de basis twee kolommen. Deze
kolommen geven respectievelijk de antwoorden weer van het deel van de sector dat wèl een
diploma voor een bepaalde specialisatie heeft, en van het deel dat geen diploma voor die
specialisatie heeft. We vergelijken deze twee groepen op:
– het aanbod van (min of meer) gespecialiseerde behandelingen;
– de aanwezigheid van voor deze behandelingen relevante apparaten; en
– de kennis van en het werken volgens de toepasselijke richtsnoeren en bepalingen.
We geven de respons steeds zowel in absolute aantallen als percentages weer, tenzij de
aantallen te klein zijn om nog zinvol percentages te vermelden. Wanneer de percentages
betrekking hebben op deelgroepen binnen de sector, staat de omvang van die groep
erboven vermeld (n =…). Bij een aantal behandelingen zijn de tabellen tamelijk omvangrijk.
Geprobeerd is om met kleurgebruik de leesbaarheid te optimaliseren.
3.2

Acne

De eerste specialisatie die we behandelen is Acne. Tabel 17 geeft als gezegd in twee
kolommen de antwoorden weer van de salons waarin resp. wel en niet een diploma voor
een Acne specialisatie aanwezig is.
We gaan voor beide groepen na:
– of ze een acnebehandeling aanbieden,
– zo ja in welke zwaarte(n),
– welke relevante apparaten ze hebben staan (laser, IPL, LED-lamp, Microdermabrasie),
– of ze hebben aangegeven de laser inderdaad voor huidverbetering te gebruiken,
– met welke zwaarte peelingproducten ze werken, en
– of ze het Richtsnoer acne kennen en navolgen.

7 Zie voetnoot 3.

27

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Tabel 17. Specialisatie Acne: behandelingen, apparaten, richtsnoeren (n = 417)
Diploma Acne

Geen diploma Acne

Totaal

38%

62%

Biedt aan:
- Acnebehandeling

(n=158)

(n = 259)

86% wel

14% niet

34% wel

66% niet

Biedt aan:
- Lichte behandeling
- Gematigde behandeling
- Zware behandeling
- Weet niet / kan niet zeggen

(n = 136)
102 (75%)
122 (90%)
53 (39%)
2 (1%)

(n = 22)
-

(n = 88)
65 (74%)
51 (58%)
9 (10%)
1 (1%)

(n = 171)
-

Heeft staan:
- Laser
- IPL
- LED-lamp
- Microdermabrasieapparaat

23 (17%)
45 (33%)
29 (21%)
67 (49%)

2 (10%)
4 (18%)
2 (10%)
7 (32%)

6 (7%)
18 (20%)
11 (13%)
33 (38%)

3 (2%)
11 (6%)
11 (6%)
30 (18%)

Gebruikt laser voor:
- Huidverbetering (bijv. Acne)
- Alleen overige doeleinden

(n = 23)
12 (52%)
11 (48%)

(n = 2)
1
1

(n = 6)
2
4

(n = 3)
1
2

Werkt met peeling producten:
- Milde producten
- Sterke producten
- Weet niet / niet te zeggen

86 (63%)
52 (38%)
1 (0%)

6
2
0

47 (53%)
17 (19%)
0 (0%)

29 (17%)
5 (3%)
0 (0%)

Richtsnoer Acne
- Onbekend
- Niet van toepassing
- Pas ik toe
- Pas ik niet of anders toe

13 (10%)
5 (4%)
114 (84%)
4 (3%)

3 (14%)
10 (45%)
8 (36%)
1 (5%)

13 (15%)
12 (14%)
43 (49%)
20 (23%)

18 (11%)
124 (73%)
10 (6%)
19 (11%)

De term ‘acnebehandeling’ is niet helemaal vastomlijnd, evenmin als het onderscheid
tussen lichte, gematigde en zware acnebehandelingen. Dit maakt deze vraag ietwat
interpretatiegevoelig, zowel voor de respondent bij het beantwoorden als voor de lezer van
deze tabel bij het trekken van conclusies.
Met enige slagen om de arm kan niettemin het volgende worden gezegd. Niet alle salons
waar een diploma acne specialisatie aanwezig is, bieden acnebehandeling aan. Omgekeerd
biedt een deel van de salons zonder diploma voor een dergelijke specialisatie deze
behandeling wel aan. We zien evenwel bij de salons met gediplomeerde specialisatie een
zwaardere nadruk op de gematigde en zware acnebehandelingen. De meerderheid van de
IPL, laserapparaten en LED-lampen staan in deze salons, en ook staan er beduidend meer
apparaten voor microdermabrasie dan in de andere salons. Peeling producten, en vooral
ook de sterke producten, worden vaker gebruikt in salons met gediplomeerde acne
specialisatie. En het merendeel van deze salons werkt conform het Richtsnoer acne.

28

Bureau KLB, 4 oktober 2016

3.3

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bindweefselmassage

De volgende specialisatie betreft bindweefselmassage. Tabel 18 geeft in twee kolommen de
antwoorden weer van de salons waarin resp. wel en niet een diploma voor een
bindweefselmassage specialisatie aanwezig is.
Tabel 18. Specialisatie bindweefselmassage: behandelingen (n = 417)
Diploma
bindweefselmassage

Geen diploma
bindweefselmassage

26%

74%

(n = 110)
83 (75%)
35 (32%)
26 (24%)

(n = 307)
86 (28%)
26 (8%)
25 (8%)

Totaal
Biedt aan:
- Huidverbeterende massage
- Behandeling cellulite en/of striae
- Afslanken en verstevigen lichaam

Salons met een diploma bindweefselmassage bieden beduidend vaker huidverbeterende
massage, behandeling van cellulite en/of striae en behandelingen voor het afslanken en
verstevigen van het lichaam aan dan salons zonder zo’n diploma.
3.4

Camouflage

Tabel 19 geeft in twee kolommen de antwoorden weer van de salons waarin wel en niet een
diploma voor een camouflagespecialisatie aanwezig is, met daaronder degenen die wel en
niet camouflagebehandeling aanbieden en hoe zij met het Richtsnoer camouflage omgaan.
Tabel 19. Specialisatie camouflage: behandelingen, richtsnoeren (n = 417)
Diploma camouflage

Geen diploma camouflage

Totaal

20%

80%

Biedt aan:
- Camouflagebehandeling

(n = 85)

(n = 332)

52% wel

48% niet

3% wel

97% niet

Richtsnoer Camouflage
- Onbekend
- Niet van toepassing
- Pas ik toe
- Pas ik niet of anders toe

(n = 44)
3 (7%)
7 (16%)
33 (75%)
1 (2%)

(n = 41)
2 (5%)
30 (73%)
8 (20%)
1 (2%)

(n = 9)
1
3
3
2

(n = 323)
36 (11%)
250 (77%)
4 (1%)
33 (10%)

Het zijn bijna alleen de salons met een diploma camouflage die een camouflagebehandeling
aanbieden (zij het slechts ongeveer de helft van de salons met een dergelijk diploma).
Driekwart van die salons zegt het Richtsnoer camouflage na te volgen.
3.5

Elektrisch ontharen

Hoe staat het met de salons met en zonder diploma’s voor elektrisch ontharen? Tabel 20
laat het zien.

29

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Tabel 20. Specialisatie elektrisch ontharen: behandelingen, apparaten, richtsnoeren
(n = 417)
Diploma elektrisch
ontharen

Geen diploma elektrisch
ontharen

39%

61%

(n = 163)

(n = 254)

Totaal
Biedt aan:
- Elektrisch ontharen
Heeft staan:
- Apparaat voor elektrisch ontharen
(blend en/of diathermie)
Richtsnoer elektrisch ontharen
- Onbekend
- Niet van toepassing
- Pas ik toe
- Pas ik niet of anders toe

77% wel

23% niet

6% wel

94% niet

(n = 126)
121

(n = 37)
8

(n = 14)
11

(n = 240)
4

15 (12%)
3 (2%)
105 (83%)
3 (2%)

6 (16%)
23 (62%)
4 (11%)
4 (11%)

1
4
8
1

19 (8%)
199 (83%)
2 (1%)
20 (8%)

Zichtbaar is dat elektrisch ontharen hoofdzakelijk plaatsvindt in salons waar een of meer
daarvoor gediplomeerde personen werkzaam is. Dat is ook waar verreweg de meeste
apparaten voor elektrisch ontharen staan. Bij het merendeel van de behandelingen wordt
volgens zeggen het Richtsnoer elektrisch ontharen nagevolgd.
3.6

Huidverbeterende massage

Tabel 21 laat zien in welke mate diverse behandelingen worden aangeboden met en zonder
diploma huidverbeterende massage.
Tabel 21. Specialisatie huidverbeterende massage: behandelingen (n = 417)

Totaal
Biedt aan:
- Huidverbeterende massage
- Pincementmassage
- Behandeling cellulite en/of striae
- Afslanken en verstevigen lichaam

Diploma
huidverbeterende massage

Geen diploma
huidverbeterende massage

20%

80%

(n=82)
69 (84%)
18 (22%)
20 (24%)
16 (20%)

(n = 335)
100 (30%)
23 (7%)
62 (19%)
35 (10%)

Salons met een diploma huidverbeterende massage bieden relatief beduidend vaker
huidverbeterende massage aan dan salons zonder zo’n diploma, en relatief iets vaker ook
pincementmassage en behandelingen voor het afslanken en verstevigen van het lichaam.
3.7

Manuele lymfedrainage

Tabel 22 laat zien in welke mate met en zonder diploma manuele lymfedrainage wordt
aangeboden.

30

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Tabel 22. Specialisatie manuele lymfedrainage: behandelingen (n = 417)
Diploma
manuele lymfedrainage

Geen diploma manuele
lymfedrainage

18%

82%

(n = 74)
48 (65%)

(n = 343)
15 (4%)

Totaal
Biedt aan:
- Manuele lymfedrainage

Vooral de salons die daarvoor een diploma in huis hebben, bieden manuele lymfedrainage
aan.
3.8

Ontharingstechnieken

De specialisatie ‘ontharingstechnieken’ betreft in het bijzonder ontharing door middel van
IPL en Laser. Tabel 23 brengt voor de salons met en zonder een diploma
ontharingstechnieken in kaart of zij een IPL en/of laserapparaat hebben staan, waarvoor ze
die laser gebruiken en of ze het Richtsnoer ontharingstechnieken kennen en toepassen.
Tabel 23. Specialisatie ontharingstechnieken: behandelingen, apparaten, richtsnoeren
(n = 417)
Diploma
ontharingstechnieken

Geen diploma
ontharingstechnieken

27%

73%

Heeft staan:
- IPL
- Laser

(n = 114)
47 (41%)
21 (18%)

(n = 303)
31 (10%)
13 (4%)

Gebruikt laser voor:
- Ontharen
- Alleen overige doeleinden

(n = 21)
12
9

(n = 13)
6
7

Totaal

Heeft laser en/of IPL staan

46% wel

54% niet

13% wel

87% niet

Richtsnoer ontharingstechnieken
- Onbekend
- Niet van toepassing
- Pas ik toe
- Pas ik niet of anders toe

(n = 53)
5 (9%)
2 (4%)
45 (85%)
1 (2%)

(n= 61)
6 (10%)
17 (28%)
37 (61%)
1 (2%)

(n = 38)
5 (13%)
9 (24%)
13 (34%)
11 (29%)

(n = 265)
29 (11%)
166 (63%)
46 (17%)
24 (9%)

Bij een kwart van de schoonheidssalons is een diploma ontharingstechnieken aanwezig;
hierin (in deze één-vierde van alle salons) staat meer dan de helft van alle IPL en
laserapparaten in de sector. Het grootste deel van de gediplomeerde salons volgt bij het
werken met die apparaten het Richtsnoer ontharingstechnieken.

31

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

3.9

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Permanente make-up

‘Permanente make-up’ (PMU) is een behandeling waarvoor speciale wettelijke voorschriften gelden.8 Salons die deze behandeling aanbieden moeten daarvoor een vergunning
hebben en moeten de Hygiënerichtlijn PMU naleven. De GGD en NVWA zien hierop toe.
Tabel 24 laat zien welke salons een diploma PMU in huis hebben en welke de behandeling
in kwestie aanbieden. Voorts is weergegeven of zij een PMU pen in huis hebben, of zij de
hygiënerichtlijn PMU naleven en of ze een vergunning hebben.
Tabel 24. Specialisatie permanente make-up (PMU): behandeling, apparaat, richtlijn en
vergunning (n = 417)
Diploma PMU

Geen diploma PMU

Totaal

17%

83%

Biedt aan:
- Permanente make-up

(n=71)

(n=346)

79% wel

21% niet

4% wel

96% niet

Heeft staan:
- PMU Pen

(n = 56)
46 (82%)

(n=15)
2 (13%)

(n = 15)
7 (47%)

(n = 331)
1 (0%)

Hygiënerichtlijn PMU
- Onbekend
- Niet van toepassing
- Pas ik toe
- Pas ik niet of anders toe

3 (5%)
2 (4%)
51 (91%)
0 (0%)

2
7
5
1

2
1
11
1

21 (6%)
274 (83%)
6 (2%)
30 (9%)

Vergunning voor PMU9
- Onbekend
- Niet van toepassing
- Pas ik toe
- Pas ik niet of anders toe

3 (5%)
4 (7%)
49 (88%)
0 (0%)

1
8
3
3

2
2
8
3

21 (6%)
275 (83%)
6 (2%)
29 (9%)

Permanente make-up wordt in hoofdzaak aangeboden in salons met een gediplomeerde
specialisatie en een vergunning voor PMU, en waar men de hygiënerichtlijn PMU toepast.
3.10 Pincementmassage
Waar komt het aanbod voor pincementmassage vandaan? Tabel 25 laat het zien.
Tabel 25. Specialisatie pincementmassage: behandelingen (n = 417)
Totaal
Biedt aan:
- Pincementmassage

Diploma pincementmassage

Geen diploma pincementmassage

13%

87%

(n = 56)
28 (50%)

(n = 361)
13 (4%)

8 Warenwetbesluit Tatoeage en Piercing (Besluit van 21 maart 2007 tot het stellen van veiligheidsvoorschriften bij het tatoeëren en

piercen).
9 Omwille van de overzichtelijkheid is – ietwat kunstmatig – op dezelfde wijze naar de bekendheid en naleving van de PMU
vergunningvoorschriften gevraagd als naar de bekendheid en toepassing van de Code Schoonheidsspecialist, van de diverse
Richtsnoeren en van de Hygiënerichtlijn PMU. Bij de interpretatie van de antwoorden vraagt dat een kleine vertaalslag.

32

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Vooral de salons die daarvoor een diploma in huis hebben, bieden pincementmassage aan.
3.11 Shiatsu massage
In welke mate wordt shiatsu massage aangeboden in schoonheidssalons die daarvoor wel of
geen diploma in huis hebben? Zie onderstaande tabel.
Tabel 26. Specialisatie shiatsu massage: behandelingen (n = 417)
Diploma shiatsu massage

Geen diploma shiatsu massage

20%

80%

(n = 82)
47 (57%)

(n = 335)
5 (1%)

Totaal
Biedt aan:
- Shiatsu massage

Zichtbaar is dat shiatsu massage hoofdzakelijk wordt aangeboden in salons waarin een
diploma shiatsu massage aanwezig is.
3.12 Voetreflexzonemassage en opleiding pedicure
Tot slot is er de specialisatie ‘voetreflexzonemassage’. In de vragenlijst is niet gevraagd of
men wel of niet dergelijke massages aanbiedt. Wel is in meer algemene zin gevraagd naar
een aanbod ‘pedicure – voetverzorging’ en een aanbod ‘pedicure – medisch /
voetbehandeling.’ (Daarbij geldt overigens, net als bij acne, dat deze begrippen niet heel
helder zijn afgebakend). Tevens is gevraagd of in de salon een diploma pedicure aanwezig
is. Tabel 27 laat zien hoe deze diploma’s en de aangeboden behandelingen samengaan.
Tabel 27. Specialisatie voetreflexzonemassage (en opleiding pedicure) (n = 417)
Diploma
voetreflexzonemassage

Geen diploma
voetreflexzonemassage

13%

87%

(n = 55)

(n = 362)

Totaal

Opleiding pedicure

33% wel

67% niet

29% wel

81% niet

Biedt aan:
- Pedicure – voetverzorging
- Pedicure – medisch / voetbehandeling

(n = 18)
13 (72%)
11 (61%)

(n = 37)
15 (41%)
3 (8%)

(n = 104)
81 (78%)
42 (40%)

(n = 258)
48 (19%)
5 (2%)

We zien dat er nauwelijks een relatie is tussen het wel of niet in huis hebben van een
diploma voetreflexzonemassage en van een diploma pedicure. De behandeling ‘pedicure –
voetverzorging’ wordt meer aangeboden in salons met een opgeleide pedicure in huis dan
in de andere salons. De behandeling ‘pedicure – medisch / voetbehandeling’ wordt
hoofdzakelijk aangeboden in salons met een pedicurediploma aan de wand.
3.13 Medisch, tandheelkundig
3.13.1 Medische deskundigheid
Zoals in het inleidende hoofdstuk al is aangegeven, kunnen in schoonheidsalons
handelingen plaatsvinden die op grond van de wet BIG zijn voorbehouden aan

33

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

geregistreerde beroepsgroepen. Zo zijn handelingen die gepaard gaan met het doorboren
van de huid (zoals een behandeling met ‘injectable’ botox), zogeheten ‘voorbehouden
handelingen’; deze mogen alleen worden verricht door, of onder toezicht van, een daartoe
bevoegde beroepsbeoefenaar met een medische of farmaceutische opleiding.
Tabel 28 laat zien in welk deel van de schoonheidssalons medische deskundigheid aanwezig
is, en in welk deel daarvan behandelingen met botox en fillers worden aangeboden resp.
pijnstillers op voorraad zijn.
Tabel 28. Medische deskundigheid, behandeling en middelen (n = 417)
Medische deskundigheid aanwezig
Totaal

4% wel

96% niet

Biedt aan:
- Behandeling met botox
- Behandeling met fillers

(n = 18)
16 (89%)
16 (89%)

(n = 399)
17 (4%)
17 (4%)

Op voorraad
- Pijnstillers

8 (44%)

77 (19%)

In ongeveer de helft van de salons die zeggen behandelingen met botox en fillers aan te
bieden, is medische deskundigheid aanwezig. Gemiddeld zijn in pakweg 1 op de 5 salons
pijnstillers op voorraad, in een groot deel zonder toezicht van een medicus.
3.13.2 Tandheelkundige deskundigheid
Zoals in Tabel 29 te zien, is in geen van de schoonheidssalons tandheelkundige
deskundigheid aanwezig . In tien salons worden tanden gebleekt.
Tabel 29. Tandheelkundige deskundigheid; behandeling (n = 417)
Tandheelkundige deskundigheid aanwezig
Totaal

0% wel

100% niet

Biedt aan:
- Tanden bleken

(n = 0)
0

(n = 417)
10 (2%)

3.14 Schoonheidssalons zonder gediplomeerde specialisatie
In de voorgaande paragrafen is beschreven welke behandelingen worden aangeboden
vanuit salons met een gediplomeerde specialisatie, náást de salons die niet over een
diploma voor de betreffende specialisatie beschikken.
In deze laatste paragraaf van dit hoofdstuk werpen we een blik op de salons die voor géén
van de genoemde specialisaties over een diploma beschikken. Dit zijn voor een groot deel
de salons die wel als ‘basisbedrijf’ worden aangemerkt (zie paragraaf 1.1).
Zoals al is beschreven in paragraaf 2.3.3, zijn er 121 salons zonder diploma voor een
specialisatie in de schoonheidsverzorging. Dit zijn voor 95% eenpersoonsbedrijven. In 96%

34

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

van deze salons is een diploma STIVAS A of B dan wel en diploma MBO niveau 3 of 4
aanwezig,10 of heeft men een min of meer gelijkwaardige formele vakopleiding gevolgd.
Daarnaast zijn in een deel van deze salons nog andere diploma’s aanwezig, zie de tabel
hieronder.
Tabel 30. Overige diploma’s in salons zonder diploma’s voor specialisaties schoonheidsverzorging (n = 121)
Aantal

%

Geen

61

50%

Diploma visagie

26

21%

MBO Vakdiploma (medisch) pedicure

23

19%

HBO Opleiding huidtherapie

1

1%

WO opleiding geneeskunde (arts)

1

1%

Overige

21

17%

‘
Analyse van deze groep van 121 bedrijven en vergelijking met de bedrijven mét diploma’s
voor specialisaties schoonheidsverzorging, leidt tot de volgende waarnemingen:
Aard van het bedrijf
– Het zijn, als gezegd, hoofdzakelijk eenpersoonsbedrijven. De persoon in kwestie werkt
gemiddeld iets minder uren per week dan haar/zijn gespecialiseerde collega in een
eenpersoonsbedrijf.
– Het aandeel ANBOS-leden binnen deze groep is iets lager dan bij de overige bedrijven
(56% in deze groep, 65% in de gehele steekproef).
Aangeboden behandelingen
– Bijna alle bedrijven in deze groep bieden de basis verzorgende lichaams- en
gezichtsbehandelingen aan (94% in deze groep, 94% in de gehele steekproef).
– Veel van de ‘overige’ (meer gespecialiseerde) behandelingen worden in mindere mate
aangeboden vanuit deze groep:
 Een kleiner deel van hen biedt acnebehandelingen aan (32% in deze groep, 54% in de
gehele steekproef). Van hen biedt het merendeel een lichte, en de helft een gematigde
behandeling aan. Zware acnebehandelingen worden nauwelijks aangeboden door
deze bedrijven.
 Ongeveer hetzelfde geldt voor peelen en gebruikte peelingproducten,
huidverbeterende massage en behandeling huidoneffenheden.
– Een aantal meer gespecialiseerde behandelingen wordt beduidend minder aangeboden
door bedrijven in deze groep (nul tot enkele procenten): elektrisch ontharen,
verstevigen gezicht, manuele lymfedrainage, mesotherapie, PMU, camouflage, shiatsu
massage.
– Ook vanuit deze groep worden behandelingen met botox en fillers aangeboden (3% in
deze groep, 8% in de gehele steekproef). Van deze 4 bedrijven is er bij één medische
deskundigheid aanwezig.
10 De MBO4 opleiding leidt ook op voor drie specialisaties. Niettemin zeggen 18 van de 111 schoonheidsspecialisten met een MBO4

opleiding (abusievelijk?) dat ze geen diploma voor een specialisatie hebben.

35

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Apparaten en hulpmiddelen
– De bedrijven in deze groep hebben even vaak een waterdamp/stoomapparaat staan als
de andere bedrijven (64% in deze groep, 64% in de gehele steekproef). Voorts is er nog
een (kleiner) deel dat een microdermabrasieapparaat heeft staan (19% in deze groep,
33% in de gehele steekproef) en ultrasone geluidsapparatuur (16% in deze groep, 23% in
de gehele steekproef).
– Voor het overige gaat het steeds slechts om enkele bedrijven die een bepaald apparaat
hebben staan. Bijvoorbeeld: 6% van de bedrijven heeft een IPL staan; 6% een
LED/collageenlamp; 1% een laser; 1% een meso-gun (microneedling apparaat).
Code
– Voor deze groep bedrijven geldt in wezen alleen de Code schoonheidsspecialist. De
bekendheid en toepassing van deze Code is iets minder dan in de gehele steekproef. Van
deze groep zegt 15% de Code niet te kennen tegenover 10% in de gehele steekproef; en
73% van deze groep zegt de Code toe te passen, tegenover 81% in de gehele steekproef.
Kwaliteitszorg
– Bedrijven in deze groep passen de kwaliteitszorgmaatregelen in iets mindere mate toe
dan de overige bedrijven. Het aantal bedrijven uit de groep van niet-v0or-eenspecialisatie-gediplomeerde bedrijven dat de kwaliteitsmaatregelen toepast, ligt
gemiddeld zo’n tien procent lager dan bij ANBOS-leden, en een paar procent lager dan
bij de niet-ANBOS-leden.
– Uitzonderingen daarop zijn de maatregelen ‘vaktijdschriften lezen’, ‘aansluiting bij
geschillencommissie’ en ‘klachtenreglement’. Deze maatregelen noemen de bedrijven uit
de onderhavige groep wel minder vaak dan ANBOS-leden, maar vaker dan niet-ANBOSleden. Dit is te begrijpen vanuit het gegeven dat ook de niet-v0or-een-specialisatiegediplomeerde bedrijven voor meer dan de helft ANBOS-lid zijn (en de genoemde
maatregelen sterk met het ANBOS-lidmaatschap samenhangen (zie paragraaf 2.8.2)).

36

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

4.

Opmerkingen van schoonheidsspecialisten

4.1

Inleiding

Aan het eind van de vragenlijst is de respondenten een aantal open vragen voorgelegd over
zaken die ze de inspecties zouden willen meegeven. Zijn er nieuwe behandelingen,
apparaten of producten die in deze vragenlijst niet zijn genoemd? Waarop zouden de
inspecties moeten controleren? En zijn er nog andere zaken die u wilt meegeven? In dit
hoofdstuk behandelen we de antwoorden die op deze laatste vragen zijn binnengekomen.
De open vragen werden optioneel aan de respondenten aangeboden, men hoefde ze niet te
beantwoorden om toch verder in de vragenlijst te kunnen.11 Zodoende is de respons op deze
afsluitende open vragen lager dan op de eerder gestelde, hiervóór behandelde vragen.
4.2

Nieuwe behandelingen, apparaten of producten

Er komen regelmatig nieuwe behandelingen, apparaten of producten bij. De eerste
afsluitende vraag was erop gericht om van de mensen ‘uit het veld’ zelf te vernemen wat ze
daarvan waarnemen, welke nieuwe ontwikkelingen zij signaleren.
Deze vraag is in totaal door 36 mensen inhoudelijk beantwoord (9%). Figuur 6 geeft in een
tagcloud de gegeven antwoorden weer (woorden die vaker zijn genoemd worden daarin
groter weergegeven). Een beperkt aantal antwoorden springt eruit (wimperextensions,
naaldloze mesotherapie, spotreducer), voor het overige worden verschillende zaken
eenmalig aangekaart.
Figuur 6. Tagcloud van genoemde nieuwe behandelingen, apparaten of producten (n = 411)

11 Ook zijn vragenlijsten die vanaf dit punt niet verder zijn ingevuld, wel meegenomen in de analyse.

37

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

4.3

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Waarop toezicht

De volgende open vraag luidde: waar zouden IGZ en NVWA volgens u vooral op moeten
controleren in de schoonheidsverzorgingsector?
Deze vraag is door 137 mensen inhoudelijk beantwoord. Ook hier zijn de gegeven
antwoorden in een tagcloud weergegeven (met de woorden die vaker zijn genoemd groter
weergegeven).
Figuur 7. Waarop zouden IGZ en NVWA volgens schoonheidsspecialisten moeten
controleren? (n = 396)

De meest genoemde zaken waarop IGZ en NVWA volgens schoonheidsspecialisten zouden
moeten controleren, zijn:
– Hygiëne, kwaliteit
– Controle op adequate opleiding en specialisatie
– Goedgekeurde, verantwoorde apparatuur en leveranties groothandels
– Naleving codes en richtsnoeren
– Onverantwoorde medische handelingen als werken met fillers en botox
4.4

Verdere aandachtspunten

Tot slot is de respondenten gevraagd of er nog andere zaken zijn die men wil meegeven. Er
hebben in totaal 33 mensen op deze vraag inhoudelijk antwoord gegeven.
De meeste reacties betreffen:
– Geen vrije vestiging, maar beschermd beroep
– Verplichte (betere) opleiding en bijscholing
– Maak registratie/specialisatie zichtbaar voor consumenten
– Goed opgeleide schoonheidsspecialisten maken weinig fouten
De tekstbox hieronder bevat een greep van de antwoorden op deze vraag.
Figuur 8. Enkele genoemde aandachtspunten
–

38

“Terugbrengen van verplicht diploma in de schoonheidsbranche zodat wildgroei en onkunde voor een groot
deel voorkomen kunnen worden.”

Bureau KLB, 4 oktober 2016

–

–
–
–

–
–

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

“Uit onderzoek is gebleken dat de opgeleide schoonheidsspecialisten weinig of geen huidklachten
veroorzaken. Geef dit door aan minister Schippers. We zijn geen luxe crèmesmeersters maar echt goed
opgeleide vakvrouwen.”
“Het zou fijn zijn als de vestigingseisen weer terugkomen, met regelmatige toetsingen, controle, eventueel
met nascholing (is nu alleen voor specialisaties).”
“Laat mw. Schippers ook eens de parfumerie aanpakken die zgn. laserapparatuur voor thuis verkoopt, of een
site als Ali Baba waar je in China van alles op dat gebied kunt kopen.”
“Het vak schoonheidsspecialiste uit de vrije beroepen halen. Je zou een keurmerk kunnen invoeren voor
schoonheidsspecialisten die veilig en hygiënisch werken. Vergelijkbaar is bijvoorbeeld de GG&GD
vergunning voor Permanente make-up.”
“Registratie voor de consument van specialisaties.”
“Voor de toekomst hoop ik dat dit mooie ambachtelijke beroep niet zomaar door iedereen kan worden
uitgeoefend, met andere woorden: dit beroep had nooit vrijgegeven mogen worden.”

39

Bureau KLB, 4 oktober 2016

5.

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Ter afsluiting

In dit rapport zijn de resultaten beschreven van onze inventarisatie van wie in de sector
schoonheidsverzorging (welke soorten salons, met welke opleidingen) wat doet (welke
behandelingen), waarmee (apparaten, middelen) en hoe (volgens welke codes en
richtsnoeren en met welke kwaliteitszorgmaatregelen). In dit afsluitende hoofdstuk
beschrijven we het beeld dat uit dit alles naar voren komt.
Voor de goede orde wordt hier andermaal opgemerkt dat in het onderzoek niet is gekeken
naar, en dus ook geen uitspraken worden gedaan over, eventuele risico’s van aangeboden
behandelingen en gebruikte apparaten en producten


Een soms lastig te bereiken sector

Eén van onze ervaringen met de sector is dat de schoonheidsspecialisten niet altijd
makkelijk te bereiken zijn. Dit heeft ons parten gespeeld, maar zal ook iets zijn waar de
inspecties rekening mee moeten houden.
Wij hebben als ingang in de sector de KvK inschrijvingen gebruikt. Dat is de beste route
voor een aselecte steekpoef. Een deel van deze inschrijvingen (naar is gebleken: ongeveer
een derde) betreft echter geen schoonheidssalons, maar pedicures, manicures en vooral ook
heel uiteenlopende andere bedrijven. Dit maakt deze wijze van benaderen minder efficiënt.
Een volgend probleem dat wij hadden, is dat de gemiddelde schoonheidsspecialist met een
eenpersoonsbedrijf (pakweg 80% van de sector) de telefoon niet opneemt als zij/hij met
een klant bezig is. Voor klanten hoeft dat geen probleem te zijn, die kunnen het antwoordapparaat inspreken om teruggebeld te worden. Voor niet-klanten is dat minder werkzaam.
Een weloverwogen benaderwijze zal dan ook nodig zijn, passend bij het doel van de
benadering en de aard van de doelgroep. Overigens past op deze plaats wel nog de
kanttekening dat bij veel schoonheidsspecialisten – wannéér we ze eenmaal hadden bereikt
– er een grote bereidheid bestond om ons te woord te staan, ons bij de ontwikkeling van de
vragenlijst te helpen en uiteindelijk ook de vragenlijst te beantwoorden; iets waaruit een
duidelijke betrokkenheid bij het vak en de sector spreekt. Daarover nu meer.


Een sector van betrokken vakvrouwen

Door de oogharen bekeken, komt uit het onderzoek een beeld naar voren van een sector die
grotendeels bestaat uit serieus opgeleide en geregeld bijgeschoolde mensen die zich
vakkundig met de schoonheidsverzorging bezighouden. Zo ongeveer alle salons bieden een
basis schoonheidsbehandeling aan, en passen daarbij de Code van de schoonheidsspecialist
toe. Bedrijven die meer gespecialiseerde behandelingen aanbieden en die daarbij meer
geavanceerde apparatuur gebruiken, beschikken voor een groot deel over gespecialiseerde
(vervolg) opleidingen. Ook volgt het merendeel van de salons bij die behandelingen de
richtsnoeren die ANBOS heeft ontwikkeld voor veiligheid, hygiëne en arbeidsomstandigheden. Het geheel is bij het merendeel van de bedrijven omgeven met diverse
kwaliteitszorgmaatregelen.

41

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Dit beeld wordt nog eens onderstreept door de opmerkingen die de respondenten zelf
meegeven bij de beantwoorde vragenlijsten. Men zou graag zien dat wordt toegezien op de
adequate opleiding van degenen die het vak uitoefenen, op de naleving van Code en
richtsnoeren, en op de borging van hygiëne en kwaliteit. Onverantwoorde handelingen ziet
men graag uitgebannen. De algehele verzuchting lijkt te zijn dat diploma’s en registraties
(weer) verplicht moeten worden. “Dit beroep had nooit vrijgegeven mogen worden.”


Een sector die een aantal vragen oproept

Uit de analyses komen geen specifieke deelgroepen of -sectoren naar voren die scherp
afwijken van het hiervoor beschreven algemene beeld. Zichtbaar is dat niet-ANBOS-leden
de zaken iets minder goed op orde hebben dan ANBOS-leden. Globaal geldt dat nog iets
sterker voor de salons zonder gediplomeerde specialisatie. Maar ook hier geldt dat men
door de bank genomen een adequate (basis) opleiding heeft, dat men gekwalificeerd is voor
de dingen die men doet en dat het merendeel de Code, de richtsnoeren en kwaliteitszorgmaatregelen ter harte neemt.
Echt afwijkende groepen lijken dus niet aanwijsbaar c.q. aanwezig te zijn. Wel roept het
onderzoek een aantal vragen op die nadere beschouwing behoeven. Die vragen betreffen
bijvoorbeeld de salons waar behandelingen met botox worden aangeboden zonder dat
medische deskundigheid aanwezig is. Ook is het de vraag of de sector klaar is voor de
inwerkingtreding van de Wkkgz in 2017. (Veel) minder dan de helft van de bedrijven zegt
een klachtenreglement, een klachtenfunctionaris en een geschillencommissie te hebben.
Voor de ANBOS-leden onder hen lost dit vraagstuk zich grotendeels ‘vanzelf’ (d.w.z.: via de
ANBOS) op. Voor de rest ligt dat anders.
En tot slot roept het onderzoek vragen op over de (veelal kleinere aantallen) salons die
gespecialiseerde behandelingen aanbieden zonder de bijbehorende diploma’s te hebben, en
die apparaten hebben staan en middelen gebruiken waarvan niet duidelijk is of men daar
adequaat mee om kan gaan. Ook is er een deel van de schoonheidsspecialisten dat zegt de
Code en/of richtsnoeren niet te kennen en/of niet toe te passen. Het lijkt er al met al op dat
veel, maar niet alle schoonheidssalons hun zaken goed op orde hebben.

42

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bijlage A: Geraadpleegde bronnen
A.1

Geïnterviewde personen

Ad van Gaalen
Eva Gundlach
Greet Hoedeman
Marleen Kila
Saskia Petit
Evelien Randolfi
Mirjam Riethof
Herman van Venetië
Sietske Wieman

A.2

Uitgever, Uitgeverij Lakerveld
Beautiful Balance.
Health & Beauty Centre Beauty Inn
Opleidingsmanager Schoonheidsverzorging, ROC Amsterdam
Hoofdredacteur vakblad Schoonheidsspecialist, Uitgeverij
Lakerveld
Docent en BPV coördinator opleiding schoonheidsverzorging,
ROC Amsterdam
Programmamanager ROC Amsterdam
Manager bestuurszaken ANBOS
Body&Vital Medispa

Geraadpleegde documenten

– ANBOS: Beroepscompetentieprofielen: Schoonheidsspecialist; Allround
Schoonheidsspecialist. Woerden, 2013.
– ANBOS: Gids voor de (startende) ondernemer. Wateringen, 2016.
– ANBOS: “In vertrouwde handen”; kwaliteit van schoonheidsverzorging, beleid van
ANBOS. Woerden, 2016.
– CVAE (onder regie van ANBOS): Branchekwalificatiedossier Schoonheidsverzorging.
2014 (geldend vanaf 2016).
– Drongelen, A.W. van, en A.C.P. de Bruijn: Laseren en aanverwante behandelingen als
‘voorbehouden handeling’ in de Wet Big. Bilthoven, RIVM, 2015.
– Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ): Toezichtplan Cosmetische Sector, 2014
– Minister van VWS: Beleidsreactie rapport RIVM ‘Laseren en aanverwante
behandelingen als voorbehouden handeling in de Wet BIG. Kenmerk 885694-14517MEVA, Den Haag, 2016
– Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA): Jaarplan 2015. Utrecht, 2015.
– RIVM, Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid: Hygiënerichtlijn voor permanente
make-up. Bilthoven, 2014.
– Schoonheidsspecialist. Tijdschrift, uitgeverij Lakerveld, meerdere jaargangen / edities.
– Valk, W.D.M. van der: Structuuronderzoek schoonheidsverzorgingbedrijf. Panteia,
Zoetermeer, 2014.
– Woutersen, M. et al.: Producten op de grensvlakken Warenwet, Wet op de medische
hulpmiddelen, Biocidenverordening. RIVM Rapport 2015-0184, Bilthoven, 2015

43

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Bijlage B: Mindmap behandelingen, apparaten en
hulpmiddelen schoonheidssector

44

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bijlage C: Verklarende woordenlijst
Onderstaande woordenlijst is bedoeld voor de lezer die minder goed bekend is met de
schoonheidsverzorgingbranche. Ze geeft een omschrijving van enige niet (voor iedereen)
alledaagse begrippen en vaktermen uit het schoonheidsverzorgingsvak. De lijst is uiteraard
niet uitputtend.
Termen waar een sterretje achter staat (*) zijn specialistische schoonheidsverzorgende
behandelingen.
Term

Omschrijving

Acne (*)

Acne is een ontsteking van de huid rondom de talgklieren door verstopping van die
talgklieren. Een bekende vorm van acne zijn zogenaamde jeugdpuistjes. Er zijn ook
andere vormen van acne.

Autoclaaf

Apparaat om met hitte (stoom) hittebestendige materialen te steriliseren.

Bindweefselmassage (*)

Technieken gericht op het bindweefsel. De technieken die gebruikt worden variëren
van lichte strijkingen tot het rollen en oppakken van de huid.

Botox

Botox is de merknaam voor het product dat botulinetoxine type A bevat. Dit middel is
een spierverslapper. Kan worden geïnjecteerd ('injectable') of als crème worden
opgebracht.

Camouflage (*)

Camoufleren van blijvende huidoneffenheden. De gebruikte producten zijn ontwikkeld
met het oog op houdbaarheid, slijtvastheid en vochtbestendigheid. Door de producten
op de juiste manier te mengen, wordt de kleur verkregen die het best overeenkomt met
de huidkleur van de cliënt.

Cellulite

Putjes in de huid veroorzaakt door onderhuidse vetophopingen. Ook wel
sinaasappelhuid genoemd.

Collageen lamp

Andere benaming voor LED-lamp, gericht op het stimuleren van collageenvorming.

Comedo

Een comedo is een ophoping van talg, dode huidcellen en bacteriën onder het
huidoppervlak. Het staat ook bekend als mee-eter.

Draadjestechniek

Andere naam voor PDO threads. Dunne hechtdraadjes onder de huid aanbrengen, met
als doel vorming van collageen en verstrakking van de huid.

Elektrisch
massageapparaat

Elektrisch aangedreven apparaat dat de handelingen van handmatig masseren
overneemt.

Elektrisch ontharen (*)

Ontharen door een metalen naald langs de haar tot aan de haarwortel in te brengen en
vervolgens een kleine elektrische stroom op te wekken. De blendmethode gebruikt
gelijkstroom, er ontstaat elektrolyse in de haarwortel. Diathermie gebruikt (hoog
frequente, laag-voltage) wisselstroom. Er bestaan uitvoeringen waarin de beide
principes zijn geïntegreerd

Fibromen

Fibromen zijn goedaardige huidgezwelletjes die bijzonder veel voorkomen. Vormen
zijn steelwratjes, skin tag, fibroma pendulans, gesteeld fibroom.

Filler

Vulstof die met een naald wordt ingebracht.

HIFU

High Intesity Focused Ultrasoon. Een techniek waarbij met geluidgolven in het niethoorbare hoge frequentiegebied wordt gewerkt.

Huid verbeterende
massage (*)

De huid verbeterende massage is een combinatie van bindweefselmassage en
pincementmassage. Het heeft als doel de huidstructuur te verbeteren.

IPL-systeem

Intense Pulsed Light systemen. Hierbij geeft een xenon flitslamp een breed spectrum
licht af, dat wil zeggen licht met diverse golflengtes. Door gebruik van filters kunnen de
uitgezonden golflengtes worden aangepast, naar gelang de indicatiestelling. IPL kan
worden ingezet voor meerdere doeleinden.

45

Behandelingen in schoonheidssalons 2016

Bureau KLB, 4 oktober 2016

Term

Omschrijving

Laser

Laser is een lichtbron die licht van een bepaalde golflengte afgeeft. De golflengtekeuze
hangt samen met de indicatiestelling. Laser is te gebruiken voor meerdere doeleinden.
Bij cosmetische toepassingen komt een korte lichtimpuls met hoge energie op de huid.

LED-lamp.

De LED-lamp is een vorm van lage-intensiteit lichttherapie.

Manuele lymfedrainage
(*)

Manuele lymfedrainage wordt gebruikt als voor- en nabehandeling van cosmetische
ingrepen. Gericht op het verminderen van oedeem (vochtophoping).

Mesotherapie

Inbrengen van stoffen in de huid met naaldjes of RF (radiofrequentie)-apparatuur

Microdermabrasie

Verwijderen van dode huidcellen door kristallen onder hoge druk op de huid te
brengen. Is een mechanische vorm van peelen.

Microneedling

Vorm van mesotherapie; met korte naaldjes (op een roller bijvoorbeeld) worden
hulpstoffen in de huid gebracht.

Milia

Miliuem (enkelvoud) is een kleine subepidermale cyste gevuld met keratine. Ander
woord is gerstekorrel.

Peeling (*)

Met etsende middelen op de huid oude of beschadigde lagen huidcellen verwijderen.
Er zijn verschillende sterktes, afhankelijke van de bestanddelen (type zuren of
enzymen). Wordt meestal op het gelaat toegepast.

Pincementmassage (*)

Hierbij worden de zenuwuiteinden in de huid geprikkeld, wat tot gevolg heeft dat de
spanning in de zenuwuiteinden wordt gereguleerd. Het is een kort prikkelende
knijptechniek in verschillende uitvoeringen en sterktes.

PMU - Permanente
Make-up (*)

Inbrengen van pigmenten in de huid. Vergelijkbaar met tatoeage, alleen wordt het
pigment minder diep ingebracht. Hiervoor is een vergunning nodig van de GG&GD.

Pustel

Puistje

RF

Radiofrequentie. Apparatuur waarbij met elektrische wisselstroom in het
radiofrequentiegebied de huid kan worden opgewarmd.

Rosacea

Combinatie van roodheid, kleine uitgezette bloedvaatjes (couperose), bultjes (papels)
en puistjes (pustels).

Shiatsu massage (*)

Shiatsu is een Japans massagesysteem; drukpuntmassage.

Striae

Zijn strepen die op de huid van het lichaam die ontstaan wanneer de huid een snelle
groei kent en het bindweefsel scheurt.

Xanthalasmata

Xanthelasmata zijn goedaardige cholesterol-ophopingen in de huid, vooral rond de
ogen.

46