Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

903
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het bericht dat er duizenden nieuwe opvangplekken
nodig zijn voor asielzoekers (ingezonden 25 oktober 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister van Milieu en Wonen (ontvangen 2 december 2019).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Duizenden nieuwe opvangplekken nodig
voor asielzoekers»?1
Antwoord 1
Het artikel gaat in op een aantal actualiteiten die spelen binnen de migratieketen en waar overleg over wordt gevoerd met provincie en gemeenten. In
zoverre herken ik de berichtgeving. De hogere bezetting vanaf het derde
kwartaal 2019 en de meest recente Meerjaren Productie Prognose (MPP)
nopen tot voorbereiding op capaciteitsuitbreiding bij het COA. Zoals
gebruikelijk vindt hierbij overleg plaats tussen ketenpartners, andere
ministeries en provincies en gemeenten alvorens definitieve keuzes te maken.
Vraag 2
Hoe verklaart u dit zwabberbeleid, aangezien er vorig jaar nog asielzoekerscentra (AZC’s) werden gesloten?
Antwoord 2
Omgaan met groei en krimp is van alle tijden, aantallen laten zich lastig
voorspellen. Op basis van de bezetting destijds, de prognoses van dat
moment en de financieringssystematiek is destijds besloten om capaciteit af
te bouwen.

1

ah-tk-20192020-903
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NOS.nl, 24 oktober 2019, https://nos.nl/artikel/2307446-duizenden-nieuwe-opvangplekkennodig-voor-asielzoekers.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Erkent u dat de huidige tekorten waren voorkomen met voldoende reservecapaciteit? Zo ja, waarom heeft u het SP-voorstel daaromtrent niet overgenomen?2
Antwoord 3
Het aanhouden van leegstaande reservecapaciteit brengt veel kosten met zich
mee. Er moet dus een balans worden gevonden tussen flexibiliteit in de
opvang en beheersing van de kosten voor opvang. Momenteel wordt, in het
kader van het Programma Flexibilisering Asielketen, ingezet op de ontwikkeling van flexibele opvangvormen die voor meerdere groepen en functies
inzetbaar zijn, zodat tegen beperkte kosten flexibele capaciteit kan worden
aangehouden.
Vraag 4
Bent u alsnog bereid om voor reservecapaciteit te zorgen? Zo nee, hoe
voorkomt u dat het zwabberbeleid blijft voortduren?
Antwoord 4
Er wordt altijd getracht een bepaalde mate van extra (frictie-)capaciteit aan te
houden om verschuivingen op te vangen. Het COA heeft hiervoor een
handelingsperspectief opgesteld: op basis van de verwachte bezetting zal
worden bezien hoe het beste kan worden ingespeeld op mogelijke knelpunten
en wat voor rol reservecapaciteit kan spelen.
Daarnaast worden in het kader van het Programma Flexibilisering Asielketen
flexibele opvangvormen ontwikkeld waarmee verschillende doelgroepen en
functies op opvanglocaties kunnen worden ondergebracht. Op deze manier
kan op doelmatige wijze flexibele opvangcapaciteit worden aangehouden.
Tevens worden in het kader van dit programma samen met gemeenten en
provincies bestuurlijke afspraken uitgewerkt over het organiseren van
flexibele capaciteit en de manier van op- en afschalen van capaciteit.
Vraag 5
Hoeveel opvangplekken worden bezet gehouden omdat statushouders in
afwachting zijn van een sociale huurwoning?
Antwoord 5
Op peildatum 1 oktober jl. verbleven er 5.450 vergunninghouders in de
opvang.
Vraag 6
Wat is op dit moment de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning?
Antwoord 6
Over de wacht en zoektijden voor een sociale huurwoningen heeft de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uw Kamer geïnformeerd in het rapport Stand van de woonruimteverdeling, dat als bijlage bij
de Staat van de Volkshuisvesting 2019 (Kamerstukken 32 847, nr. 520) is
meegezonden.
In dit rapport wordt een onderscheid gemaakt tussen de tijd vanaf inschrijving als woningzoekende tot toewijzing van een woning (wachttijd) en de tijd
vanaf de eerste zoekactie tot toewijzing (zoektijd). De zoektijd is korter dan de
wachttijd omdat burgers zich kunnen inschrijven uit voorzorg, waarbij zij
bijvoorbeeld buiten de sociale huursector een woning vinden, of door
samenwonen zelf geen acute vraag meer hebben maar nog wel op de
wachtlijst staan en daarnaast om inschrijfduur op te bouwen terwijl nog geen
acute verhuiswens aanwezig is.
De gemeente is verantwoordelijk voor het huisvesten van vergunninghouders
conform de halfjaarlijkse taakstelling. Veelal wordt op basis van prestatieafspraken met corporaties gezocht naar een passende woning voor de
gezinssituatie. Het tijdig huisvesten van statushouders is voor een snelle en
betere integratie van belang. Ook worden daarmee de maatschappelijke
kosten die met de opvang van asielzoekers gepaard gaat, beperkt gehouden.
2

https://www.sp.nl/sites/default/files/nota_vluchtelingen.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoeveel sociale huurwoningen hadden corporaties sinds 2013 kunnen
bijbouwen als er geen verhuurderheffing was ingevoerd?
Antwoord 7
De financiële ruimte van de corporatiesector is in de afgelopen jaren geen
knelpunt geweest voor de bouw van extra sociale huurwoningen. De
indicatieve bestedingsruimte woningcorporaties 2019 (IBW2019) laat voor
nieuwbouw een bestedingsruimte zien van € 28,8 miljard, bovenop de al
voorgenomen investeringen. Vorig jaar (IBW2018) was deze extra bestedingsruimte € 16,2 miljard.
De geschatte afdracht aan verhuurderheffing in de periode 2013–2018 in €
mln. was:
2013

2014

2015

2016

2017

2018

totaal

47

1.173

1.283

1.403

1.497

1.657

7.060

Uitgaande van een gemiddeld investeringsbedrag van ca. € 160.000 hadden
hiervoor ongeveer 40 à 45.000 sociale huurwoningen kunnen worden
gebouwd.
Als tevens rekening wordt gehouden met indirecte effecten van nieuwbouwinvesteringen op de leenruimte van corporaties dan loopt de ruimte voor
extra investeringen op tot in totaal ca. € 10,65 miljard. Dit komt overeen met
ruim 65.000 sociale huurwoningen.
(Bij deze berekening is verondersteld dat de verhuurderheffing vanaf 2019
weer op het begrote niveau ligt.)
Vraag 8
Bent u het ermee eens dat rijke en arme gemeenten gelijkelijk verantwoordelijk zijn voor de opvang van asielzoekers en vluchtelingen – zoals voorgesteld
in het SP-plan «Een eerlijker verdeling van vluchtelingen over Nederland»?
Antwoord 8
Ik heb kennisgenomen van dit voorstel. Echter, COA voert intensief overleg
met gemeenten om waar nodig locaties te verkrijgen danwel te verlengen.
Gemeenten kunnen op basis van de inkomenspositie van individuele burgers
niet gedwongen worden een COA-locatie te realiseren. Gemeenten ontvangen
financiering van het Rijk via het Gemeentefonds op basis van bepaalde
kenmerken zoals inwonersaantal, aantal niet- ingezetene etc. Daarnaast is het
Faciliteitenbesluit van toepassing als er sprake is van een COA-locatie. Zie
ook het antwoord bij vraag 9.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de aanbevelingen uit het bovengenoemde SP-plan
inzake de verdeling van vluchtelingen cruciaal zijn om het draagvlak voor
asielopvang te behouden? Bent u bereid de aanbevelingen over te nemen?
Antwoord 9
In het kader van het Programma Flexibilisering Asielketen worden verschillende stappen gezet om de flexibele opvangcapaciteit te verruimen en daarbij
ook het draagvlak voor opvang zo veel mogelijk te borgen. Zoals eerder
aangegeven worden er flexibele opvangvormen ontwikkeld die voor
verschillende groepen bewoners en functies (zoals andere woningzoekenden
in de gemeente) kunnen worden ingezet. Zo hoeven er bij fluctuaties minder
snel locaties te worden geopend of gesloten. Ook bieden deze vormen
kansen voor ontmoetingen tussen bewoners, integratie en borging van
draagvlak. De uitwerking hiervan zal onderdeel uitmaken van bestuurlijke
afspraken tussen gemeenten, provincies en het Rijk. Bij deze afspraken
worden ook de door u genoemde voorstellen betrokken.
Vraag 10
Hoe lang moet een asielzoeker gemiddeld wachten voordat zijn aanvraag in
behandeling wordt genomen? Bent u bereid meer te investeren in personeel
zodat aanvragen sneller worden behandeld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Op dit moment is de IND (nog) niet in staat om de wachttijden uit de
systemen te halen. De IND is bezig om betrouwbare cijfers over de Rust en
voorbereidingstijd (RVT) te kunnen genereren. Wel is het mogelijk om aan te
geven hoelang aanvragers op moment van beslissing in procedure hebben
gezeten. Tot en met augustus 2019 is dat voor spoor 1: 14 weken, spoor 2: 4
weken, voor spoor 4 AA: 28 weken en voor spoor 4 VA is dat 46 weken.
De IND is voornemens om in aanvulling op reeds gedane uitbreiding vanaf
oktober 2019 tot en met eind 2020 nog 800 fte te werven en op te leiden. Een
groot deel hiervan zal worden ingezet op de afdoening van spoor 4 zaken.
Daarnaast zullen ook medewerkers ingezet worden op andere processen
waarbij een stijging is te zien van aantal procedures (nareis, onbepaalde tijd
en naturalisatie) en op overige ondersteunende taken. Met de genoemde 800
fte zit de IND aan het maximale absorptievermogen van de organisatie. Een
grotere investering zal ten kosten gaan van de productie in het primair
proces. U bent hierover nader geïnformeerd per brief3.
Vraag 11
Hoe voorkomt u dat gemeenten weigeren om opvang aan te bieden vanwege
overlastgevende en/of criminele asielzoekers? Deelt u de mening dat de
veiligheid van personeel en omwonenden voorop staat en dat er dus
voldoende moet worden geïnvesteerd in bewaking en beveiliging?
Antwoord 11
Zowel op politiek niveau als op ambtelijk niveau voeren het Ministerie van
Justitie en Veiligheid en het COA gesprekken met provincies en gemeenten
om in gezamenlijk overleg geschikte opvanglocaties te realiseren.
Ik deel de mening dat de veiligheid van personeel en omwonenden van
opvanglocaties voorop staat. De gebouwen van het COA voldoen aan de
veiligheidseisen passend bij de doelgroep waarvoor het COA is ingericht.
Helaas hebben we te kampen met een groep overlastgevende en/of criminele
asielzoekers die het maatschappelijk draagvlak aantast en het daarmee
verpest voor de groep asielzoekers die bescherming nodig heeft.
De aanpak van overlastgevende en criminele asielzoekers heeft dan ook mijn
hoogste prioriteit.
Hiertoe heb ik de nodige maatregelen getroffen, waarover ik uw Kamer
meerdere malen per brief heb geïnformeerd (Kamerstuk 19 637/33 042, nr.
2391; Kamerstuk 19 637, nr. 2446, 19 637, nr. 2455, 19 637, nr. 2478 en 19 637,
nr. 2510).
Daarnaast zijn er op steeds meer opvanglocaties aanvullende afspraken met
gemeenten en politie gemaakt om veiligheid op en buiten de locatie te
borgen.
Deze maatregelen moeten zorgen voor een vermindering van de overlast en
een groei van het maatschappelijk draagvlak voor de opvang van asielzoekers.
Vraag 12
Bent u bereid de vragen te beantwoorden voorafgaand aan het algemeen
overleg vreemdelingen- en asielbeleid op 7 november 2019?
Antwoord 12
De vragen zijn na de het algemeen overleg vreemdelingen- en asielbeleid aan
uw Kamer verstuurd.

3

Kamerstuk 19 637, nr. 2543.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4