EUROPESE
COMMISSIE

Straatsburg, 16.1.2018
COM(2018) 28 final

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE
RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ
VAN DE REGIO'S
Een Europese strategie voor kunststoffen in een circulaire economie
{SWD(2018) 16 final}

NL

NL

1. INLEIDING
Kunststof is een belangrijk en alomtegenwoordig materiaal in onze economie en ons dagelijks
leven met talrijke functies die een aantal uitdagingen waarmee onze samenleving geconfronteerd
wordt, helpen aanpakken. Lichte en innovatieve materialen in auto’s of vliegtuigen leiden tot
minder brandstofverbruik en lagere emissies van CO2. Dankzij hoogwaardige isolatiematerialen
kunnen we de kosten voor energie drukken. Kunststofverpakkingen dragen bij tot meer
voedselveiligheid en minder levensmiddelenafval. In combinatie met 3D-printing kunnen
biocompatibele kunststoffen mensenlevens redden doordat ze medische innovatie mogelijk
maken.
Kunststoffen worden echter al te vaak geproduceerd, gebruikt en weggegooid ten koste van het
milieu en zonder dat de economische voordelen van een meer "circulaire" aanpak worden benut.
De milieuproblemen die vandaag een lange schaduw werpen over de productie, het gebruik en de
consumptie van kunststoffen, moeten dringend worden aangepakt. De miljoenen tonnen
kunststofafval die jaarlijks in de oceanen terechtkomen, vormen een van de meest zichtbare en
verontrustende facetten van deze problemen en baren het grote publiek steeds meer zorgen.
Om het functioneren van een dergelijk complexe waardeketen te hervormen en te verbeteren
moeten alle belangrijke actoren — van kunststofproducenten tot recyclers, detailhandelaren en
consumenten — inspanningen leveren en nauwer samenwerken. Er is ook behoefte aan innovatie
en een gedeelde visie om investeringen in de juiste richting te leiden. De kunststofindustrie is erg
belangrijk voor de Europese economie. Door de duurzaamheid ervan te vergroten kunnen —
overeenkomstig de doelstellingen van de hernieuwde strategie voor het industriebeleid van de
EU 1 — nieuwe kansen ontstaan voor innovatie, concurrentievermogen en het scheppen van
banen.
In december 2015 heeft de Commissie een EU-actieplan voor een circulaire economie
goedgekeurd 2 . In het actieplan merkt de Commissie kunststoffen als een topprioriteit aan en
verbindt zij zich ertoe "een strategie op te stellen voor de aanpak van de uitdagingen van plastic
in de gehele waardeketen waarbij met de gehele levenscyclus rekening wordt gehouden". De
Commissie heeft in 2017 bevestigd dat zij bijzondere aandacht aan de productie en het gebruik
van kunststoffen wil schenken en ernaar streeft alle kunststofverpakkingen uiterlijk 2030
recycleerbaar te maken3.
De EU is het best geplaatst om leiding te geven bij de overgang naar de kunststoffen van de
toekomst. Deze strategie legt de basis voor een nieuwe kunststoffeneconomie, waarbij bij het
ontwerp en de productie van kunststoffen en kunststofproducten ten volle met hergebruik,
reparatie en recycling rekening wordt gehouden en duurzamere materialen worden ontwikkeld en
gepromoot. Dit zal een grotere meerwaarde opleveren, tot meer welvaart in Europa leiden en de
innovatie stimuleren. De vervuiling door kunststoffen en de negatieve gevolgen ervan voor ons
dagelijks leven en het milieu zullen aan banden worden gelegd. Door deze doelstellingen na te
streven zal de strategie ook de prioriteit van deze Commissie helpen verwezenlijken: een
energie-unie met een moderne, koolstofarme en energie-efficiënte economie die efficiënt met
hulpbronnen omspringt. Bovendien zal de strategie een tastbare bijdrage leveren tot de
verwezenlijking van de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling 2030 en de Overeenkomst
van Parijs.

1

COM(2017) 479.
COM(2015) 614.
3
Werkprogramma van de Commissie voor 2018 — COM(2017) 650.
2

1

De strategie bevat belangrijke verbintenissen voor maatregelen op EU-niveau. Maar ook de
particuliere sector, de nationale en regionale autoriteiten, de steden en de burgers moeten
gemobiliseerd worden. Ook internationaal moeten verbintenissen worden aangegaan om ook
buiten de grenzen van Europa voor verandering te zorgen. Door besluitvaardig en gecoördineerd
op te treden kan Europa uitdagingen in kansen omzetten en het voorbeeld geven voor
vastberaden optreden wereldwijd.

2

2. KUNSTSTOFFEN VANDAAG: BELANGRIJKSTE UITDAGINGEN
De afgelopen 50 jaar zijn kunststoffen in onze
economie steeds belangrijker geworden. De
wereldwijde productie van kunststoffen is sinds
de jaren zestig vertwintigvoudigd en bedroeg in
2015 322 miljoen ton. Verwacht wordt dat de
productie de volgende 20 jaar nog eens zal
verdubbelen.
De kunststoffensector4 stelt 1,5 miljoen mensen
tewerk in de EU en had een omzet van
340 miljard EUR in 2015. Hoewel de productie
van kunststoffen de voorbije jaren in de EU stabiel
is gebleven, daalt het aandeel van de EU op de
wereldmarkt doordat de productie elders in de
wereld stijgt.
Het potentieel voor de recyclage van
kunststofafval blijft in de EU grotendeels onbenut.
Afgedankte kunststoffen worden in zeer
beperkte mate hergebruikt en gerecycleerd,
vooral in vergelijking met andere materialen zoals
papier, glas of metaal.
Jaarlijks wordt in Europa ongeveer 25,8 miljoen ton kunststofafval geproduceerd5. Minder
dan 30 % van dit afval wordt ingezameld voor recyclage. Een aanzienlijk deel ervan laat de EU6
in derde landen behandelen, waar andere milieunormen kunnen gelden.
Tegelijkertijd wordt nog steeds een
groot
percentage
van
het
kunststofafval gestort en verbrand —
(respectievelijk 31 % en 39 %) — en
hoewel het storten van kunststofafval de
voorbije tien jaar is afgenomen, is de
verbranding ervan toegenomen. Geschat
wordt dat 95 % van de waarde van
kunststofverpakkingsmateriaal — d.w.z.
jaarlijks 70 à 105 miljard EUR — voor
de economie verloren gaat na een zeer
korte cyclus van eerste gebruik7.
De
vraag
naar
gerecycleerde
kunststoffen is goed voor slechts
ongeveer 6 % van de vraag naar
kunststoffen in Europa. De afgelopen
4

Het cijfer omvat producenten van grondstoffen en fabrikanten van producten.
Bron: Plastics Europe.
Bron: Eurostat.
7
Ellen MacArthur Foundation, The new plastics economy, 2016
(https://www.ellenmacarthurfoundation.org/assets/downloads/EllenMacArthurFoundation_TheNewPlasticsEconomy_Pages.pdf ).
5
6

3

jaren heeft de recyclage van kunststoffen in de EU geleden onder lage grondstoffenprijzen en
onzekere afzetmarkten. Investeringen in nieuwe capaciteit voor de recyclage van kunststoffen
zijn op de lange baan geschoven omdat de sector weinig winst verwacht.
Geschat wordt dat de productie van
kunststoffen en de verbranding van
kunststofafval jaarlijks wereldwijd ongeveer
400 miljoen ton CO2 genereren 8 . Als meer
gerecycleerde kunststoffen worden gebruikt, kan
de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen voor
de productie van kunststoffen worden verminderd
en de uitstoot van CO2 worden beteugeld 9 .
Geraamd wordt 10 dat de recyclage van al het
kunststofafval wereldwijd een besparing van
energie kan opleveren die overeenkomt met
3,5 miljard vaten olie per jaar.
Er worden ook alternatieve grondstoffen
ontwikkeld (bijvoorbeeld biokunststoffen of
kunststof op basis van kooldioxide of methaan)
met dezelfde toepassingsmogelijkheden als
traditionele kunststoffen maar met mogelijk
minder milieueffecten. Het marktaandeel van
deze alternatieven is momenteel echter erg klein.
Door meer gebruik te maken van alternatieven die
volgens betrouwbare gegevens duurzamer zijn,
kunnen we onze afhankelijkheid van fossiele
brandstoffen afbouwen.

8

Ibidem. De gegevens hebben betrekking op het jaar 2012.
Geschat wordt dat de recyclage van één ton kunststof ongeveer 2 ton minder CO2 oplevert (zie http://presse.ademe.fr/wpcontent/uploads/2017/05/FEDEREC_ACV-du-Recyclage-en-France-VF.pdf). Als in 2030 jaarlijks 15 miljoen ton kunststoffen worden
gerecycleerd (d.w.z. ongeveer de helft van de verwachte productie van kunststofafval), kan de uitstoot van CO 2 worden verminderd met een
hoeveelheid die overeenkomt met de uitstoot van 15 miljoen auto’s.
10
A. Rahimi, J. M. García, Chemical recycling of waste plastics for new materials production, Nat. Chem. Rev. 1, 0046, 2017.
9

4

Zeer grote hoeveelheden kunststofafval komen
via bronnen op het land en op zee in het milieu
terecht en veroorzaken grote economische en
milieuschade. Wereldwijd komt jaarlijks 5 à
13 miljoen ton kunststof — d.w.z. 1,5 à 4 %
van de wereldwijde kunststofproductie — in
de oceanen terecht11. Geschat wordt dat meer
dan 80 % van alle zwerfvuil op zee uit kunststof
bestaat. Zwerfvuil van kunststof wordt soms
over zeer grote afstanden getransporteerd. Het
kan aan land aanspoelen 12 , tot microplastics
worden afgebroken of dichte zwerfvuilnisbelten
op zee vormen als gevolg van ronddraaiende
oceaanstromingen. UNEP schat dat de schade
aan het mariene milieu jaarlijks wereldwijd
oploopt tot minstens 8 miljard USD.
In de EU komt jaarlijks 150 000 à
500 000 ton 13 kunststofafval in de oceanen
terecht. Het is slechts een klein deel van het
zwerfvuil op zee wereldwijd. Het kunststofafval
uit Europa komt echter terecht in bijzonder
kwetsbare mariene gebieden, zoals de
Middellandse Zee en delen van de Noordelijke IJszee. Uit recente studies blijkt dat kunststoffen
zich in de Middellandse Zee ophopen met een dichtheid die vergelijkbaar is met de hoogste
dichtheden in de oceanen. De vervuiling door kunststoffen tast ook delen van de Europese
exclusieve economische zone aan in de ultraperifere gebieden in de Caraïbische Zee, de Indische
Oceaan, de Stille Oceaan en de Atlantische Oceaan. Zwerfvuil op zee is niet alleen schadelijk
voor het milieu, maar brengt ook economische schade toe aan activiteiten zoals toerisme, visserij
en scheepvaart. De kosten van zwerfvuil voor de visserijsector in de EU worden bijvoorbeeld
geraamd op ongeveer 1 % van de totale inkomsten van de EU-vloot uit vangsten14.
Dit verschijnsel wordt nog verergerd door de groeiende hoeveelheid kunststofafval die
jaarlijks wordt geproduceerd, onder meer door het toenemend verbruik van kunststoffen "voor
eenmalig gebruik", d.w.z. verpakkingen of andere consumptieproducten die na een kort eenmalig
gebruik worden weggegooid, zelden worden gerecycleerd en al gauw als zwerfvuil eindigen. Het
gaat onder meer om kleine verpakkingen, zakken, wegwerpbekers, deksels, rietjes en bestek,
waarvoor kunststof op grote schaal wordt gebruikt vanwege de lichtheid, de lage kosten en de
praktische eigenschappen ervan.
Ook nieuwe bronnen van kunststoflekkage zijn in opmars en kunnen extra risico's voor het
milieu en de gezondheid van de mens opleveren. Microplastics — minuscule deeltjes kunststof
van minder dan 5 mm grootte — hopen zich op in zee, waar ze vanwege hun kleine omvang
gemakkelijk door mariene levensvormen worden opgenomen. Ze kunnen ook in de voedselketen
terechtkomen. Uit recente studies is gebleken dat microplastics ook in de lucht, het drinkwater en
11

Jambeck et al, Plastic waste inputs from land into the ocean, Science, februari 2015.
Met inbegrip van onbewoond land, zie bijvoorbeeld http://www.pnas.org/content/114/23/6052.abstract
http://ec.europa.eu/environment/marine/good-environmental-status/descriptor10/pdf/MSFD%20Measures%20to%20Combat%20Marine%20Litter.pdf
14
Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, Harm Caused by Marine Litter, 2016.
12
13

5

levensmiddelen (bijvoorbeeld zout en honing) voorkomen met nog onbekende gevolgen voor de
gezondheid van de mens.
Geschat wordt dat jaarlijks in het totaal 75 000 à 300 000 ton microplastics in het milieu
terechtkomen in de EU15. Een grote hoeveelheid microplastics is afkomstig van de fragmentatie
van grotere stukken kunststofafval, maar aanzienlijke hoeveelheden komen ook rechtstreeks in
het milieu terecht, waardoor ze moeilijker op te sporen en te voorkomen zijn.
Bovendien brengt het groeiende marktaandeel van kunststoffen met biologisch afbreekbare
eigenschappen nieuwe kansen en risico’s mee. Bij gebrek aan een voor de consument duidelijke
etikettering of markering en zonder voldoende inzameling en behandeling van afval bestaat het
risico dat de kunststoflekkage nog toeneemt en er problemen voor de mechanische recyclage
ontstaan. Daartegenover staat dat biologisch afbreekbare kunststoffen bij sommige toepassingen
zeker een rol kunnen spelen. Het streven naar innovatie op dit gebied is welkom.
Omdat de kunststofwaardeketens steeds meer grensoverschrijdend zijn, moeten de problemen en
de kansen in verband met kunststof worden gezien in het licht van internationale
ontwikkelingen, zoals de recente beslissing van China om de invoer van bepaalde soorten
kunststofafval te beperken. Het besef groeit dat de problemen wereldwijd moeten worden
aangepakt. Dat blijkt onder meer uit internationale initiatieven zoals het Global Partnership on
Marine Litter van de VN16 en de actieplannen van de G7 en de G2017. Ook op de in oktober 2017
door de EU georganiseerde internationale conferentie "Our Ocean" is kuststofvervuiling
aangemerkt als een van de belangrijkste risico's voor de gezondheid van de oceanen. In
december 2017 heeft de Milieuvergadering van de Verenigde Naties een resolutie goedgekeurd
over zwerfvuil op zee en microplastics18.

3. UITDAGINGEN IN KANSEN OMZETTEN: EEN VISIE VOOR EEN CIRCULAIRE
KUNSTSTOFECONOMIE

Als we resoluut streven naar een meer welvarende en duurzame kunststofeconomie, kan dat
aanzienlijke voordelen opleveren. Om van deze voordelen te kunnen profiteren heeft Europa
behoefte aan een strategische visie over hoe een "circulaire" kunststofeconomie er de komende
decennia zou kunnen uitzien. Deze visie moet investeringen in innovatieve oplossingen
stimuleren en de bestaande uitdagingen in kansen omzetten. De EU zal concrete maatregelen
voorstellen om deze visie te verwezenlijken, maar alle bij de kunststofwaardeketen betrokken
partijen — van kunststofproducenten en -ontwerpers tot merken, detailhandelaren en recyclers
— zullen maatregelen moeten nemen om de visie concreet gestalte te geven. Ook de civiele
samenleving, wetenschappers, het bedrijfsleven en de lokale autoriteiten komt een beslissende
rol toe: zij kunnen het verschil maken en positieve veranderingen teweegbrengen door met
regionale en nationale overheden samen te werken.

15

Bron: Eunomia.
https://www.unep.org/gpa/what-we-do/global-partnership-marine-litter
https://www.g7germany.de/Content/EN/_Anlagen/G7/ 2015-06-08-g7-abschluss-eng_en.html en
https://www.g20.org/Content/DE/_Anlagen/G7_ G20 /2017-g20-marine-litter-en.html?nn=2186554
18
UNEP/EA.3/L.20, zie: https://papersmart.unon.org/resolution/uploads/k1709154.docx
16
17

6

"Een visie voor Europa's nieuwe kunststofeconomie"
Een slimme, innovatieve en duurzame kunststofindustrie waar ontwerp en productie ten
volle inspelen op hergebruik, reparatie en recyclage, levert groei en banen in Europa op,
reduceert de uitstoot van broeikasgassen in de EU en maakt Europa minder afhankelijk
van ingevoerde fossiele brandstoffen.
−

−

−
−

−

−

−
−

−

Kunststoffen en producten die kunststoffen bevatten, worden ontworpen met het oog op
meer duurzaamheid, hergebruik en hoogwaardige recyclage. Uiterlijk 2030 moeten alle
in de EU in de handel gebrachte kunststofverpakkingen hergebruikt of kosteneffectief
gerecycleerd kunnen worden.
Dankzij veranderingen op het gebied van productie en ontwerp kan voor alle belangrijke
toepassingen meer kunststof worden gerecycleerd. Uiterlijk 2030 wordt meer dan de helft
van het in Europa geproduceerde kunststofafval gerecycleerd. Heel veel kunststofafval
wordt gescheiden ingezameld. Er worden evenveel kunststofverpakkingen gerecycleerd
dan verpakkingen uit andere materialen.
De capaciteit in de EU om kunststoffen te recycleren wordt aanzienlijk vergroot en
gemoderniseerd. Uiterlijk 2030 wordt de sorteer- en recyclagecapaciteit verviervoudigd
vergeleken met 2015, wat 200 000 nieuwe banen oplevert gespreid over heel Europa19.
Dankzij een betere gescheiden inzameling en investeringen in innovatie, knowhow en
capaciteitsvergroting is de uitvoer van slecht gesorteerde kunststoffen geleidelijk
stopgezet. Gerecycleerde kunststoffen zijn uitgegroeid tot steeds waardevollere
grondstoffen voor de industrie in binnen- en buitenland.
De kunststofwaardeketen is veel sterker geïntegreerd en de chemische industrie werkt
nauw met kunststofrecyclers samen bij de zoektocht naar ruimere en hoogwaardigere
toepassingen voor hun productie. Stoffen die de recyclageprocessen belemmeren, zijn
vervangen of geleidelijk afgevoerd.
Er is met succes een markt voor gerecycleerde en innovatieve kunststoffen tot stand
gebracht met duidelijke groeiperspectieven naarmate meer producten gerecycleerd
materiaal bevatten. De vraag naar gerecycleerde kunststoffen is in Europa verviervoudigd
en zorgt voor stabiele inkomsten voor de recyclagesector en werkzekerheid voor het
groeiend aantal werknemers in die sector.
Dankzij meer recyclage van kunststoffen wordt Europa minder afhankelijk van
ingevoerde fossiele brandstoffen en vermindert de uitstoot van CO2 overeenkomstig de
Overeenkomst van Parijs.
Er worden innovatieve materialen en alternatieve grondstoffen voor de productie van
kunststoffen ontwikkeld en gebruikt, wanneer duidelijk blijkt dat ze duurzamer zijn
vergeleken met de niet-hernieuwbare alternatieven. Hierdoor worden de inspanningen op
het gebied van decarbonisatie ondersteund en ontstaan extra groeikansen.
Europa speelt nog steeds een leidende rol op het gebied van apparatuur en technologieën
voor sorteren en recycleren. De uitvoer stijgt naarmate de wereldwijde vraag naar
duurzamere methoden om kunststofafval te verwerken toeneemt.

In Europa stimuleren burgers, overheden en het bedrijfsleven duurzamere en veiligere
consumptie- en productiepatronen voor kunststoffen. Het resultaat is een vruchtbare
voedingsbodem voor sociale innovatie en ondernemerschap, wat alle Europeanen een
rijkdom aan kansen biedt.

19

Dit betekent dat ongeveer 500 nieuwe sorteer- en recyclage-installaties zullen worden gebouwd (bron: Plastics Recyclers Europe).

7

−

−

−

−

−

De productie van kunststofafval wordt losgekoppeld van de groei. De burgers zien in dat
afval moet worden voorkomen en ze laten zich bij hun keuzen door dit inzicht leiden. De
consumenten zijn belangrijke actoren: ze worden met prikkels gestimuleerd, over
belangrijke voordelen voorgelicht en zo in staat gesteld actief aan de omschakeling bij te
dragen. Dankzij een beter ontwerp, nieuwe bedrijfsmodellen en innovatieve producten
ontstaan duurzamere consumptiepatronen.
Veel ondernemers grijpen de drastischere maatregelen om kunststofafval te voorkomen
aan als een kans voor hun bedrijf. Er worden steeds meer nieuwe bedrijven opgericht die
circulaire oplossingen bieden (bijvoorbeeld retourlogistiek voor verpakkingen of
alternatieven voor wegwerpkunststoffen), en deze bedrijven profiteren van de
digitalisering.
Er komen veel minder kunststoffen in het milieu terecht. Dankzij doeltreffende systemen
voor de inzameling van afval, een daling van de afvalproductie en een betere voorlichting
van de consument wordt zwerfafval voorkomen en afval op passende wijze behandeld. Er
is aanzienlijk minder zwerfvuil op zee dat afkomstig is van bronnen op zee (bijvoorbeeld
schepen, visserij en aquacultuur). Schonere stranden en zeeën stimuleren activiteiten
zoals toerisme en visserij en behoeden kwetsbare ecosystemen. Alle grote Europese
steden zijn veel schoner.
Er worden innovatieve oplossingen ontwikkeld om te voorkomen dat microplastics in zee
terechtkomen. Er is meer inzicht in de herkomst, de reisroutes en de gevolgen voor de
gezondheid van de mens van microplastics en het bedrijfsleven en de overheid werken
samen om te voorkomen dat microplastics in onze oceanen, onze lucht, ons drinkwater en
ons voedsel terechtkomen.
De EU speelt een leidende rol in een wereldwijde dynamiek waarbij landen zich ertoe
verbinden en samenwerken om de vervuiling van de oceanen door kunststoffen een halt
toe te roepen en maatregelen nemen om de strijd aan te gaan tegen in de oceanen
opgehoopte kunststoffen. Beste praktijken worden op grote schaal verspreid, de
wetenschappelijke kennis neemt toe, burgers mobiliseren zich en wetenschappers en
innovatoren ontwikkelen wereldwijd toepasbare oplossingen.

4. DE WEG VOORWAARTS: DE VISIE VERWEZENLIJKEN
Om deze visie te verwezenlijken wordt in deze strategie een ambitieus pakket maatregelen van
de Unie voorgesteld20. Deze maatregelen worden voorgesteld overeenkomstig de beginselen voor
een betere regelgeving. Alle maatregelen die een aanzienlijk sociaaleconomisch effect kunnen
sorteren, zullen met name aan een effectbeoordeling worden onderworpen. De strategie erkent
het belang en de noodzaak van gemeenschappelijke inspanningen en stelt daarom ook
belangrijke maatregelen voor de nationale en regionale autoriteiten en het bedrijfsleven vast21.

4.1 De rendabiliteit en de kwaliteit van de kunststofrecyclage verbeteren
Als meer kunststoffen worden gerecycleerd, kan dat aanzienlijke economische en
milieuvoordelen opleveren. Er kan alleen meer kunststof worden gerecycleerd (met als doel
evenveel kunststofrecyclage als recyclage van andere materialen), als de productie en het
ontwerp van kunststoffen en kunststofartikelen worden verbeterd. Doorheen de waardeketen zal
ook intensiever moeten worden samengewerkt: van het bedrijfsleven en de producenten en
verwerkers van kunststoffen tot de openbare en particuliere bedrijven voor afvalbeheer. De
belangrijkste betrokkenen moeten vooral samenwerken om:
20
21

Alle maatregelen van de Unie zijn opgenomen in bijlage I.
Zie bijlage II.

8

−
−
−
−

het ontwerp te verbeteren en innovatie te stimuleren met het oog op gemakkelijker te
recycleren kunststoffen en kunststofproducten;
de gescheiden inzameling van kunststofafval uit te breiden en te verbeteren met het oog
op hoogwaardige uitgangsproducten voor de recyclage-industrie;
de sorteer- en recyclagecapaciteit in de EU te vergroten en te moderniseren;
levensvatbare markten voor gerecycleerde en hernieuwbare kunststoffen tot stand te
brengen.

De Commissie heeft de voorbije maanden een branche-overschrijdende dialoog bevorderd en
roept de betrokken bedrijfstakken 22 nu op snel een ambitieuze en concrete reeks vrijwillige
toezeggingen te doen om deze strategie en de visie ervan voor 2030 te ondersteunen.
Om deze ontwikkelingen te ondersteunen heeft de Commissie al nieuwe regels inzake
afvalbeheer voorgesteld23. Het gaat onder meer om duidelijkere verplichtingen voor de nationale
autoriteiten om meer afval gescheiden in te zamelen; streefcijfers om investeringen in
recyclagecapaciteit te stimuleren en infrastructurele overcapaciteit voor de verwerking van
gemengd afval (bijvoorbeeld verbranding) te vermijden; en beter geharmoniseerde regels inzake
het gebruik van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. De Commissie heeft de
medewetgevers steeds opnieuw verzocht snel tot overeenstemming over deze nieuwe regels te
komen. Zodra deze nieuwe Europese wetgeving wordt aangenomen en uitgevoerd, kan de
huidige situatie aanzienlijk worden verbeterd doordat de overheid en de particuliere sector in de
juiste zaken investeren. Er zijn echter nieuwe en doelgerichtere maatregelen nodig om de
afvalwetgeving aan te vullen en specifieke obstakels voor de kunststofsector uit de weg te
ruimen.
Producten ontwerpen met het oog op recycleerbaarheid
De producenten van kunststofartikelen en -verpakkingen worden momenteel nauwelijks of niet
gestimuleerd om bij het ontwerp van hun producten rekening te houden met recyclage of
hergebruik. Kunststoffen worden van een grote verscheidenheid van polymeren gemaakt en in
hoge mate aan de wensen van de koper aangepast met specifieke additieven om aan de
functionele en/of esthetische vereisten van elke producent te voldoen. Deze verscheidenheid kan
het recyclageproces bemoeilijken, recyclage duurder maken en de kwaliteit en de waarde van de
gerecycleerde kunststof negatief beïnvloeden. Ook specifieke ontwerpkeuzen — die soms door
marketingoverwegingen worden ingegeven (bijvoorbeeld het gebruik van zeer donkere kleuren)
— kunnen een negatieve invloed hebben op de waarde van de gerecycleerde producten.

22
23

Deze dialoog is gevoerd met Plastics Europe, European Plastics Converters (EuPC) en Plastics Recyclers Europe.
COM (2015) 593, COM (2015) 594, COM (2015) 595, COM (2015) 596.

9

Kunststofverpakkingen genieten prioriteit als
het erom gaat het ontwerp te verbeteren met
het
oog
op
recycleerbaarheid.
Kunststofverpakkingen zijn goed voor
ongeveer 60 % van het kunststofafval na de
consumptiefase in de EU 24 en het
productontwerp is een van de sleutels om de
recyclage van kunststofverpakkingen te
bevorderen. Uit berekeningen blijkt dat de
kosten
voor
de
recyclage
van
kunststofverpakkingen
kunnen
worden
gehalveerd door het ontwerp te verbeteren25.
De Commissie heeft in 2015 al voorgesteld
dat uiterlijk 2025 ten minste 55 % van alle
kunststofverpakkingen in de EU gerecycleerd
zouden moeten worden. Om een groter
percentage
kunststofverpakkingen
hoogwaardig te kunnen recycleren moet het
thema ontwerp veel systematischer worden
benaderd.
Maatregelen van de Unie zijn van essentieel belang om de verbetering van het ontwerp te
ondersteunen zonder de interne markt in het gedrang te brengen. De Commissie zal de essentiële
voorwaarden voor het in de handel brengen van verpakkingen herzien26. Doel is ervoor te zorgen
dat uiterlijk 2030 alle in de EU in de handel gebrachte kunststofverpakkingen hergebruikt of
gemakkelijk gerecycleerd kunnen worden27. De Commissie zal in dit verband ook nagaan hoe
het effect van nieuwe regels inzake uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR) zo veel
mogelijk kan worden vergroot. Voorts zal ze de ontwikkeling van economische
stimuleringsmaatregelen ondersteunen om de meest duurzame ontwerpkeuzen te belonen. Ze zal
bovendien nagaan of het mogelijk is een nieuw streefcijfer voor de recyclage van
kunststofverpakkingen vast te stellen dat vergelijkbaar is met de streefcijfers die in 2015 voor
andere verpakkingsmaterialen zijn geformuleerd.
Ook in andere sectoren (bouw, motorvoertuigen, meubelen en elektronica) wordt in belangrijke
mate van kunststoffen gebruikgemaakt en deze sectoren produceren veel kunststofafval dat
gerecycleerd zou kunnen worden. Het gebrek aan informatie over de mogelijke aanwezigheid
van zorgwekkende chemische stoffen (bijvoorbeeld brandvertragers) vormt een belangrijke
hinderpaal voor de recyclage van meer kunststofafval uit deze sectoren. Als onderdeel van haar
werkzaamheden op het raakvlak tussen de beleidsmaatregelen inzake chemische stoffen, afval en
producten stelt de Commissie voor sneller werk te maken van de ontwikkeling van methoden om
chemische stoffen in gerecycleerde stromen gemakkelijker te traceren. Doel is deze stoffen
tijdens de recyclage gemakkelijker te verwerken of te verwijderen en zo een hoog niveau van
bescherming van de gezondheid en het milieu te waarborgen.

24

Bron: Plastics Europe.
Ellen MacArthur Foundation, The New Plastics Economy: Catalysing action, januari 2017.
26
Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval.
27
D.w.z. kosteneffectief gerecycleerd kunnen worden.
25

10

De Commissie hecht ook nog steeds veel belang aan de ontwikkeling — waar nodig — van
productvereisten in het kader van de richtlijn ecologisch ontwerp die rekening houden met
aspecten van de circulaire economie (onder meer recycleerbaarheid) 28 . Hierdoor wordt het
gemakkelijker kunststoffen te recycleren die worden gebruikt in een grote verscheidenheid van
elektrische apparaten en elektronische goederen. De Commissie heeft reeds verplichte
voorwaarden inzake productontwerp en markering voorgesteld om elektronische beeldschermen
(bijvoorbeeld platte computer- of televisieschermen) gemakkelijker en veiliger te ontmantelen, te
hergebruiken en te recycleren. Ze heeft bovendien in het kader van de milieukeur en de groene
overheidsopdrachten criteria ontwikkeld om de recycleerbaarheid van kunststoffen te verbeteren
(bijvoorbeeld de markering van grote kunststofonderdelen om het sorteren te vergemakkelijken;
het ontwerp van kunststofverpakkingen met het oog op recycleerbaarheid; en het ontwerp van
gemakkelijk demonteerbare onderdelen in meubelen en computers).
De vraag naar gerecycleerde kunststoffen stimuleren
De zwakke vraag naar gerecycleerde kunststoffen vormt een ander groot obstakel voor de
omvorming van de kunststofwaardeketen. Er worden in de EU weinig gerecycleerde
kunststoffen in nieuwe producten gebruikt en het gebruik blijft vaak beperkt tot toepassingen met
weinig waarde of nichetoepassingen. Door onzekerheid over de afzetmarkten en de rentabiliteit
wordt afgezien van de nodige investeringen om de capaciteit voor het recycleren van
kunststoffen in de EU te vergroten en te moderniseren en innovatie te stimuleren. Vanwege
recente ontwikkelingen in de internationale handel — waarbij belangrijke exportroutes voor voor
recyclage ingezameld kunststofafval aan beperkingen zijn onderworpen29 — moet dringend een
Europese markt voor gerecycleerde kunststoffen tot stand worden gebracht.
Het geringe gebruik van gerecycleerde kunststoffen is onder meer te wijten aan de onzekerheid
van vele productmerken en producenten, die vrezen dat gerecycleerde kunststoffen niet voldoen
aan hun behoefte aan een betrouwbaar en omvangrijk aanbod materialen met constante
kwaliteitsspecificaties. Kunststoffen worden vaak in kleine en voornamelijk regionale
inrichtingen gerecycleerd en de markt zou baat vinden bij schaalvergroting en meer normalisatie.
De Commissie hecht daarom veel belang aan samenwerking met het Europees Comité voor
Normalisatie en het bedrijfsleven om kwaliteitsnormen te ontwikkelen voor gesorteerd
kunststofafval en gerecycleerde kunststoffen.
Een grotere integratie van recyclage in de kunststofwaardeketen is van essentieel belang en kan
door kunststofproducenten in de chemische sector worden bevorderd. Dankzij hun ervaring en
technologische expertise kunnen hogere kwaliteitsnormen worden bereikt (bijvoorbeeld voor
toepassingen op het gebied van levensmiddelenkwaliteit) en kan het aanbod aan gerecycleerde
grondstoffen worden gebundeld.
Ook de chemische samenstelling van gerecycleerde kunststoffen en de geschiktheid van die
kunststoffen voor de beoogde toepassingen kunnen soms een obstakel vormen. Incidentele
verontreiniging 30 of een gebrek aan informatie over de mogelijke aanwezigheid van
zorgwekkende chemische stoffen vormt een probleem voor verschillende stromen kunststofafval.
Het gevolg is dat de vraag naar gerecycleerde kunststoffen in een aantal nieuwe producten met
specifieke veiligheidseisen wordt afgeremd. Een aantal van deze problemen zal aan bod komen
bij de werkzaamheden van de Commissie op het raakvlak tussen de beleidsmaatregelen inzake
28

Richtlijn 2009/125/EG. Deze richtlijn heeft betrekking op alle energiegerelateerde producten.
Vooral de recent aangekondigde beslissing van China om de invoer van bepaalde soorten kunststofafval te verbieden — zie deel 4.4.
De verontreiniging van gerecycleerde stromen kan door tal van bronnen worden veroorzaakt (bijvoorbeeld onzuiverheden, de gebruiksfase,
verkeerd gebruik, degradatie, onjuiste scheiding van materialen, uitgefaseerde stoffen of kruisbesmetting tijdens het inzamelen van afval).
Dergelijke incidentele contaminanten kunnen de kwaliteit en de veiligheid van de gerecycleerde materialen negatief beïnvloeden.
29
30

11

chemische stoffen, afval en producten en deze werkzaamheden zullen daarom rechtstreeks
bijdragen tot een verhoogd gebruik van gerecycleerde kunststoffen. De EU zal in het kader van
Horizon 2020 ook onderzoeks- en innovatieprojecten financieren die gericht zijn op een betere
identificatie van contaminanten en de decontaminatie van kunststofafval.
Met betrekking tot gerecycleerde kunststoffen in toepassingen die met voedingsmiddelen in
contact komen (bijvoorbeeld drankflessen) is het de bedoeling prioriteit te verlenen aan hoge
normen inzake voedselveiligheid, maar ook voor een duidelijk en betrouwbaar kader voor
investeringen en innovatie in de circulaire economie te zorgen. De Commissie hecht er daarom
veel belang aan de vergunningsprocedures voor meer dan honderd veilige
recyclageprocessen snel af te ronden. De Commissie zal in samenwerking met de Europese
Autoriteit voor voedselveiligheid ook nagaan of het veilige gebruik van andere gerecycleerde
kunststoffen 31 kan worden overwogen, bijvoorbeeld door een betere karakterisering van
contaminanten.
Volumes en kwaliteit alleen vormen echter geen volledige verklaring voor het kleine
marktaandeel van gerecycleerde kunststoffen. Ook de weerstand van producenten tegen
verandering en een gebrek aan kennis van de bijkomende voordelen van in gesloten processen
gerecycleerde kunststoffen vormen obstakels voor een groter gebruik van gerecycleerd materiaal.
Europa kent voorbeelden van succesvolle commerciële partnerschappen tussen producenten en
recyclers van kunststoffen (bijvoorbeeld in de automobielindustrie), waaruit blijkt dat de
problemen met betrekking tot kwantiteit en kwaliteit kunnen worden opgelost als de nodige
investeringen worden gedaan. Om deze obstakels uit de weg te helpen ruimen en alvorens
regelgevende maatregelen te overwegen start de Commissie in de hele Unie een campagne
("pledging campaign") om de betrokkenen ertoe te bewegen toe te zeggen uiterlijk 2025 tien
miljoen ton gerecycleerde kunststoffen in nieuwe producten op de EU-markt te zullen gebruiken.
Om snel tastbare resultaten te behalen worden zowel particuliere als openbare actoren verzocht
uiterlijk juni 2018 substantiële beloften te doen. Details zijn te vinden in bijlage III.
Om de integratie van gerecycleerde kunststoffen op de markt verder te stimuleren zal de
Commissie ook meer gerichte sectorale maatregelen onderzoeken. Sommige toepassingen in de
bouw en de automobielsector bijvoorbeeld lenen zich om gebruik te maken van gerecycleerd
materiaal32 (bijvoorbeeld isolatiemateriaal, buizen, buitenmeubelen of dashboards). In het kader
van lopende en toekomstige evaluaties van de EU-regels inzake bouwproducten en autowrakken
zal de Commissie nagaan hoe dit specifiek kan worden bevorderd. In het kader van de
toekomstige werkzaamheden rond de richtlijn verpakkingen en verpakkingsafval zal ook worden
nagedacht over de inzet van economische instrumenten om het gebruik van gerecycleerd
materiaal in de verpakkingssector te belonen. Ten slotte zal de Commissie gerecycleerd
materiaal opnemen in de criteria voor groene overheidsopdrachten.
Ook de nationale overheden kunnen heel wat bereiken met behulp van economische prikkels en
in het kader van overheidsopdrachten. Het Franse systeem ORPLAST33 en de nieuwe regels in
Italië inzake overheidsopdrachten zijn twee goede voorbeelden van wat nationaal kan worden
gedaan. Ook lokale overheden kunnen de doelstelling van deze strategie ondersteunen bij de
aankoop van werken, goederen of diensten.
31

D.w.z. andere kunststoffen dan pet of kunststoffen die niet afkomstig zijn van gesloten toepassingen voor hergebruik.
In tegenstelling tot andere toepassingen (bijvoorbeeld verpakkingen) zijn esthetische vereisten minder relevant en de gevaren voor de
gezondheid en het milieu gewoonlijk kleiner. Bovendien heeft het Europees Comité voor Normalisatie al beoordelingsnormen ontwikkeld
om mogelijke gevaarlijke stoffen in gerecycleerde materialen op te sporen.
33
https://appelsaprojets.ademe.fr/aap/ORPLAST2017-68
32

12

Betere en meer geharmoniseerde gescheiden inzameling en sortering
Ook het feit dat onvoldoende kunststofafval gescheiden worden ingezameld en gesorteerd en de
kwaliteit van de gescheiden inzameling en sortering ontoereikend is, verhindert dat kunststoffen
beter en in grotere hoeveelheden worden gerecycleerd. De kwaliteit van de inzameling en de
sortering is ook van essentieel belang om te voorkomen dat contaminanten in de
recyclagestromen terechtkomen en om hoge veiligheidsnormen voor gerecycleerde materialen te
vrijwaren. De nationale, regionale en lokale autoriteiten moeten samen met de actoren op het
gebied van afvalbeheer een belangrijke rol spelen bij de voorlichting van het publiek en de zorg
voor een hoogwaardige gescheiden inzameling. De financiële middelen die via de regelingen
voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid worden verzameld, kunnen deze
inspanningen in hoge mate ondersteunen. Ook statiegeldregelingen kunnen ertoe bijdragen dat
zeer veel kunststofafval wordt gerecycleerd.
Door de versnippering en de verschillen bij de inzameling en de sortering te verminderen kan de
rendabiliteit van de kunststofrecyclage worden verbeterd en ongeveer 100 euro per ton
ingezameld afval worden bespaard34. Om meer gestandaardiseerde en doeltreffende praktijken in
de EU te bevorderen zal de Commissie nieuwe richtsnoeren formuleren inzake de gescheiden
inzameling en sortering van afval. Nog belangrijker is dat de Commissie het Europees Parlement
en de Raad intensief steunt bij hun inspanningen om de regels inzake afval te wijzigen met het
oog op een betere uitvoering van de bestaande voorschriften inzake gescheiden inzameling van
kunststoffen.

4.2 Kunststofafval en -zwerfvuil aan banden leggen
Een echte circulaire levenscyclus voor kunststoffen veronderstelt dat we de stijgende productie
van kunststofafval en de lekkage ervan in het milieu aanpakken. Zwerfafval en de lekkage van
kunststofafval schaden het milieu, brengen
economische schade toe aan bepaalde
activiteiten (bijvoorbeeld toerisme, visserij
en scheepvaart) en kunnen via de
voedselketen negatieve gevolgen voor de
menselijke gezondheid hebben.
Kunststofafval in ons milieu voorkomen
Het toenemend gebruik van kunststoffen
voor een groot aantal kortstondige
toepassingen leidt tot grote hoeveelheden
kunststofafval. Kunststofvoorwerpen voor
eenmalig gebruik vormen een belangrijke
bron van kunststoflekkage in het milieu,
omdat ze soms moeilijk recycleerbaar zijn,
vaak buitenshuis worden gebruikt en als
zwerfvuil eindigen. Ze behoren tot de
vaakst
op
stranden
aangetroffen
voorwerpen en zijn naar schatting goed
voor 50 % van het zwerfvuil op zee35.
34
35

Ellen MacArthur Foundation, The New Plastics Economy: Catalysing action, januari 2017.
Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, Top Marine Beach Litter Items in Europe, 2017.

13

Door de stijgende consumptie van levensmiddelen en dranken onderweg neemt de productie van
kunststoffen voor eenmalig gebruik toe, waardoor het probleem naar verwachting nog groter zal
worden. Wanneer het afvalbeheer niet optimaal is, kan zelfs ingezameld kunststofafval in het
milieu terechtkomen. Door meer in de landbouw gebruikte kunststoffen (bijvoorbeeld serres of
mulch van kunststof) te recycleren kan de lekkage van kunststoffen in het milieu worden
verminderd. Regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zijn in dit verband in
verschillende landen doeltreffend gebleken.
Veel zwerfvuil op zee is ook afkomstig van bronnen op zee. Op zee achtergelaten vistuig kan
bijzonder schadelijk zijn doordat zeedieren erin verstrikt raken.
De bestrijding van kunststofafval en vervuiling is een complex probleem vanwege het diffuse
karakter ervan en het verband met sociale trends en individueel gedrag. Het ontbreekt aan
duidelijke prikkels voor consumenten en producenten om over te schakelen op alternatieven die
minder afval of zwerfvuil produceren.
De EU heeft al stappen gezet door de lidstaten te verplichten maatregelen te nemen om het
verbruik van kunststoftassen 36 terug te schroeven en zwerfvuil op zee te monitoren en te
verminderen37. Er wordt ook van EU-financiering gebruikgemaakt om de toename van zwerfvuil
op zee te begrijpen en wereldwijd, nationaal en regionaal te bestrijden 38 . De EU-regels ter
bevordering van meer recyclage en betere afvalinzamelingssystemen zijn ook belangrijk om
lekkage te voorkomen. Bovendien zal de Commissie binnenkort via haar wetgevingsvoorstel
voor een herziening van de drinkwaterrichtlijn de toegang tot leidingwater voor EU-burgers
bevorderen en zo de behoefte aan verpakkingen voor flessenwater verminderen. Ook de criteria
voor de milieukeur en voor groene overheidsopdrachten bevorderen herbruikbare artikelen en
verpakkingen39.
Er kunnen aanvullende maatregelen op nationaal en EU-niveau worden genomen om de
onnodige productie van kunststofafval — en vooral van afval van voorwerpen voor eenmalig
gebruik en als gevolg van oververpakking — te verminderen en het hergebruik van verpakkingen
te stimuleren. Er zijn al analytische werkzaamheden gestart — onder meer een openbare
raadpleging — om het toepassingsgebied te bepalen van een EU-wetgevingsinitiatief betreffende
kunststoffen voor eenmalig gebruik, dat door de Commissie naar het voorbeeld van het initiatief
met betrekking tot lichte kunststoftassen zal worden ingediend en waarbij relevante aan de
gedragswetenschappen ontleende gegevens zullen worden onderzocht 40 . Bovendien zal de
Commissie nagaan of het haalbaar is fiscale maatregelen op EU-niveau te nemen41. Ten slotte zal
de Commissie ook het probleem van oververpakking onderzoeken in het kader van de
toekomstige herziening van de essentiële vereisten voor verpakkingen.
36

Richtlijn 2015/720/EU tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende de vermindering van het verbruik van lichte plastic draagtassen.
Richtlijn 2008/56/EG tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het beleid ten aanzien van het mariene
milieu.
38
In het Noordpoolgebied bijvoorbeeld wordt in het kader van het Interreg-project "Circular Ocean" onderzocht hoe oude visnetten opnieuw
kunnen worden gebruikt (onder meer met behulp van een stof om verontreinigende stoffen uit water te verwijderen)
(http://www.circularocean.eu/). In het Oostzeegebied worden in het kader van het project Blastic potentiële bronnen van zwerfvuil in
stedelijke gebieden in kaart gebracht en wordt toezicht gehouden op de hoeveelheid zwerfvuil in het aquatisch milieu
(https://www.blastic.eu/). Beide projecten worden gesteund door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling.
39
De criteria voor toerisme (in het kader van de milieukeur) en de criteria voor levensmiddelen en cateringdiensten (in het kader van groene
overheidsopdrachten) beperken bijvoorbeeld het gebruik van kunststoffen voor eenmalig gebruik bij cateringdiensten.
40
Het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek voert intern gedragsonderzoek op verschillende beleidsgebieden uit om een beter inzicht
te krijgen in de drijvende krachten achter gedrag en de relatieve doeltreffendheid van alternatieve oplossingen.
41
De aard van dergelijke potentiële fiscale maatregelen moet worden vastgesteld op basis van de beoordeling van de bijdrage die ze aan de
doelstellingen van de strategie leveren. Bij de voorbereiding van het meerjarig financieel kader voor de periode na 2020 kunnen dergelijke
maatregelen bovendien worden overwogen om inkomsten voor de EU-begroting te genereren.
37

14

Ook nationale regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid kunnen
maatregelen helpen financieren ter bestrijding van kunststofzwerfvuil. Gerichte
statiegeldregelingen kunnen tot minder zwerfvuil en meer recyclage leiden en hebben er in een
aantal landen al toe geleid dat een groot percentage drankverpakkingen wordt ingezameld42.
De overheid kan voorlichtingscampagnes organiseren, maatregelen nemen ter preventie van
zwerfvuil en projecten opstarten om stranden schoon te maken en daarvoor steun uit de EUfondsen krijgen (bijvoorbeeld via het Europees Solidariteitskorps). Op 30 mei 2017 heeft de
Commissie een voorstel ingediend om het Europees Solidariteitskorps te verruimen en te
versterken met een begroting van 341,5 miljoen euro voor de periode 2018-202043. Jongeren in
de hele EU krijgen zo in de nabije toekomst nog meer mogelijkheden om zich actief in te zetten
en de doelstelling van deze strategie te helpen verwezenlijken.
Om de lozing van afval door schepen tegen te gaan dient de Commissie samen met deze strategie
een wetgevingsvoorstel in betreffende havenontvangstvoorzieningen44. Het voorstel voorziet in
maatregelen om ervoor te zorgen dat afval dat op schepen wordt geproduceerd of op zee wordt
ingezameld, aan land wordt gebracht en adequaat wordt beheerd. Op basis hiervan zal de
Commissie ook doelgerichte maatregelen ontwikkelen om het verlies of het achterlaten van
vistuig op zee tegen te gaan. Statiegeldregelingen, regelingen voor uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid en recyclagestreefcijfers behoren tot de mogelijke opties die
bestudeerd zullen worden. De Commissie zal ook de bijdrage van aquacultuur aan het zwerfvuil
op zee verder bestuderen en een reeks maatregelen onderzoeken om de lekkage van uit
aquacultuur afkomstige kunststoffen tot een minimum te beperken 45 . Ten slotte zal de
Commissie haar werkzaamheden voortzetten om zwerfvuil op zee beter te begrijpen en te meten:
een essentiële maar vaak verwaarloosde manier om preventie en herstel doeltreffend te
ondersteunen.
Ter aanvulling van deze preventieve maatregelen ondersteunen de EU-fondsen innovatieve
inzameltechnologieën en maatregelen om een deel van het in de oceanen ronddrijvende
kunststofafval in te zamelen4647. Ten slotte blijft het van cruciaal belang om de belangrijkste
bron van kunststofzwerfvuil in de oceanen — namelijk het ontoereikende afvalbeheer in
ontwikkelingslanden en opkomende economieën — internationaal aan te pakken (zie deel 4.4).
Een duidelijk regelgevingskader vaststellen voor kunststoffen met biologisch afbreekbare
eigenschappen
Er zijn biologisch afbreekbare en composteerbare kunststoffen ontworpen om de hoge mate van
kunststoflekkage in ons milieu en de schadelijke effecten ervan tegen te gaan. Doelgerichte
toepassingen (bijvoorbeeld het gebruik van composteerbare kunststofzakken om organisch afval
gescheiden in te zamelen) hebben positieve resultaten opgeleverd en er bestaan normen — of er
worden normen ontwikkeld — voor specifieke toepassingen.

42

In de vijf best presterende lidstaten met statiegeldregelingen voor petflessen (Duitsland, Denemarken, Finland, Nederland en Estland) werd
in 2014 gemiddeld 94 % van alle pet ingezameld.
43
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2017:262:FIN
44
COM (2018) 33 on port reception facilities for the delivery of waste from ships and repealing Directive 2000/59/EC and amending
Directive 2009/16/EC and Directive 2010/65/EU.
45
Met inbegrip van de mogelijke goedkeuring van een referentiedocument voor de beste beschikbare techniek voor aquacultuurinstallaties.
46
Zie bijvoorbeeld de oproep in het kader van Horizon 2020 om innovatieve processen te ontwikkelen en op grotere schaal toe te passen om
de strijd aan te gaan tegen zwerfafval en verontreinigende stoffen op zee :
http://ec.europa.eu/research/participants/portal/desktop/en/opportunities/h2020/topics/bg-07-2017.html
47
https://ec.europa.eu/easme/en/information-day-blue-growth-calls-under-emff

15

De meeste als biologisch afbreekbaar gekwalificeerde beschikbare kunststoffen degraderen
echter slechts onder specifieke voorwaarden die niet altijd gemakkelijk te vinden zijn in het
natuurlijke milieu, zodat ze toch nog schade aan de ecosystemen kunnen toebrengen.
Biologische afbreek in het mariene milieu is bijzonder problematisch. Bovendien zijn als
composteerbaar gekwalificeerde kunststoffen niet noodzakelijk geschikt voor thuiscompostering.
Als composteerbare en conventionele kunststoffen tijdens het recyclageproces worden
vermengd, kan dat een negatieve invloed hebben op de kwaliteit van de gerecycleerde producten.
Voor consumententoepassingen is een goed functionerend systeem voor de gescheiden
inzameling van organisch afval van essentieel belang.
De consumenten moeten duidelijk en correct worden geïnformeerd en het is zaak ervoor te
zorgen dat biologisch afbreekbare kunststoffen niet als een oplossing voor zwerfafval worden
gepropageerd. Dit is mogelijk als verduidelijkt wordt welke kunststoffen als composteerbaar of
biologisch afbreekbaar kunnen worden gekwalificeerd en hoe ze na gebruik moeten worden
behandeld. Toepassingen met duidelijke milieuvoordelen moeten worden opgespoord en de
Commissie zal dan maatregelen overwegen om innovatie te stimuleren en de
marktontwikkelingen in de juiste richting te sturen. Met het oog op een adequate sortering en om
valse milieuclaims te vermijden zal de Commissie geharmoniseerde voorschriften voorstellen
om composteerbare en biologisch afbreekbare kunststoffen te definiëren en te etiketteren. Ze zal
ook een levenscyclusbeoordeling ontwikkelen om op te sporen onder welke voorwaarden het
gebruik van biologisch afbreekbare of composteerbare kunststoffen nuttig is, en ze zal de criteria
voor dergelijke toepassingen vaststellen.
Ten slotte is gebleken dat een aantal alternatieve materialen met zogenaamd biologisch
afbreekbare eigenschappen (bijvoorbeeld onder invloed van zuurstof afbreekbare kunststoffen)
geen bewezen milieuvoordelen opleveren in vergelijking met conventionele kunststoffen, maar
dat de snelle fragmentatie ervan in microplastics zorgen baart. Daarom is de Commissie
begonnen het gebruik van onder invloed van zuurstof afbreekbare kunststoffen in de EU te
beperken48.
Het groeiende probleem van microplastics
Microplastics worden opzettelijk aan bepaalde productcategorieën (bijvoorbeeld cosmetica,
detergenten en verf) toegevoegd, tijdens de productie, het vervoer en het gebruik van
kunststofpellets verspreid of door slijtage van producten (bijvoorbeeld banden, verf en
synthetische kleding) gegenereerd.
De microplastics die opzettelijk aan producten worden toegevoegd, vormen een relatief klein
deel van alle microplastics in zee. Aangezien het echter vrij gemakkelijk is het gebruik van deze
microplastics te vermijden en omdat het publiek zich over deze microplastics zorgen maakt,
heeft een aantal landen al maatregelen genomen om het gebruik te beperken 49 . Ook de
cosmetica-industrie heeft al vrijwillige maatregelen genomen. Een aantal lidstaten overweegt of
plant een verbod, maar dit kan leiden tot een versnippering van de eengemaakte markt. In
overeenstemming met de Reach-procedures voor de beperking van het gebruik van stoffen die
een risico voor het milieu of de gezondheid vormen, heeft de Commissie daarom het proces
48

In overeenstemming met de Reach-procedures voor de beperking van het gebruik van stoffen die een risico voor het milieu of de
gezondheid vormen, heeft de Commissie het Europees Agentschap voor chemische stoffen gevraagd de wetenschappelijke basis voor
regelgevende maatregelen op EU-niveau te onderzoeken.
49
In de Verenigde Staten en Canada is het gebruik van microplastics in specifieke producten voor persoonlijke verzorging verboden. Ook een
aantal lidstaten van de EU hebben de Commissie in kennis gesteld van wetsontwerpen om microplastics in bepaalde cosmetica te verbieden.
De Raad heeft de Commissie verzocht om maatregelen te nemen met betrekking tot microplastics (vooral in cosmetica en detergenten).

16

opgestart om het gebruik van opzettelijk toegevoegde microplastics te beperken en het Europees
Agentschap voor chemische stoffen gevraagd de wetenschappelijke basis voor regelgevende
maatregelen op EU-niveau te beoordelen50.
Er is meer onderzoek nodig om ons inzicht in de bronnen en de effecten van microplastics te
verbeteren — met inbegrip van de effecten ervan op het milieu en de gezondheid — en
innovatieve oplossingen te ontwikkelen om de verspreiding ervan te voorkomen (zie punt 4.3).
Gedacht kan onder meer worden aan methoden om het capteren van microplastics in
waterzuiveringsinstallaties te verbeteren en aan gerichte maatregelen voor elke bron. In het kader
van een branche-overschrijdende overeenkomst 51 ter preventie van het vrijkomen van
microplastics in het aquatisch milieu bij het wassen van synthetisch textiel zullen in 2018 eerste
voorstellen worden geformuleerd. Ook de Commissie zal maatregelen overwegen (bijvoorbeeld
de etikettering van en specifieke voorschriften voor banden, betere informatie en minimumeisen
inzake het vrijkomen van microvezels uit textiel en maatregelen om het verlies van
kunststofpellets te verminderen). Als zulks relevant is, kunnen ook regelingen voor uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid worden overwogen om de kosten van herstelmaatregelen te
dekken. Er moet ook toezicht op microplastics in het drinkwater worden gehouden, aangezien
het effect ervan op de gezondheid van de mens nog onbekend is.

4.3 Innovatie en investeringen in circulaire oplossingen stimuleren
De doelstellingen van deze strategie kunnen alleen worden verwezenlijkt als fors in
infrastructuur en innovatie wordt geïnvesteerd. Alleen al om ambitieuze doelstellingen op het
gebied van kunststofrecyclage te verwezenlijken moet naar schatting 8,4 à 16,6 miljard EUR
extra worden geïnvesteerd52. Het is daarom voor de uitvoering van deze strategie van essentieel
belang een gunstig kader voor investeringen en innovatie in het leven te roepen.
Innovatie is een sleutelfactor voor de transformatie van de kunststofwaardeketen: dankzij
innovatie kunnen de kosten van bestaande oplossingen worden gedrukt, nieuwe oplossingen
worden ontwikkeld en potentiële voordelen buiten de grenzen van Europa worden versterkt.
Hoewel de EU een faciliterende rol kan spelen, moeten de Europese ondernemingen in de
toekomst investeren en hun leiderschap bij de modernisering van de kunststofwaardeketen
bekrachtigen.
Innovatieve oplossingen op het gebied van geavanceerd sorteren, chemische recyclage en het
ontwerp van polymeren kunnen een krachtig effect hebben. Door nieuwe technologische
oplossingen (bijvoorbeeld digitaal watermerken) op grotere schaal toe te passen kunnen
materialen bijvoorbeeld zonder al te veel aanpassingskosten veel beter gesorteerd en getraceerd
worden. Dankzij onderzoek en innovatie kunnen kunststofafval en verontreiniging door
microplastics ook beter worden voorkomen. De Commissie is vooral geïnteresseerd in
innovatieve materialen die biologisch volledig in zee- en zoetwater worden afgebroken en
onschadelijk voor het milieu en de ecosystemen zijn. Nieuwe benaderingen (bijvoorbeeld
innovatieve bedrijfsmodellen, retourlogistiek en duurzame ontwerpen) kunnen er in belangrijke
mate toe bijdragen dat het kunststofafval bij de bron tot een minimum wordt beperkt en er
tegelijkertijd extra economische, sociale en milieuvoordelen worden gegenereerd. Ten slotte is er
meer wetenschappelijk onderzoek nodig om de potentiële gezondheidseffecten van microplastics
op te sporen en betere monitoringinstrumenten te ontwikkelen.
50

Op grond daarvan moet het Agentschap de beperkingsprocedure binnen 12 maanden opstarten, als aan de voorwaarden is voldaan.
De overeenkomst is ondertekend door vijf brancheorganisaties: AISE, CIRFS, EOG, EURATEX en FESI.
52
Deloitte, Increased EU Plastics Recycling Targets: Environmental, Economic and Social Impact Assessment, 2015.
51

17

Er kunnen ook alternatieve grondstoffen — bijvoorbeeld biogebaseerde grondstoffen en
gasvormige effluenten (bijvoorbeeld kooldioxide of methaan) — worden ontwikkeld om het
gebruik van fossiele brandstoffen te vermijden. Het marktaandeel van deze grondstoffen is
momenteel klein maar het wordt groter53. De kosten kunnen een grootschaliger gebruik in de
weg staan. Bij biokunststoffen moet er ook voor worden gezorgd dat het gebruik reële
milieuvoordelen oplevert vergeleken met niet-hernieuwbare alternatieven. De Commissie
probeert daarom inzicht te krijgen in de levenscycluseffecten van bij de kunststofproductie
gebruikte alternatieve grondstoffen (bijvoorbeeld biomassa). Op basis van de beschikbare
wetenschappelijke informatie zal de Commissie nagaan hoe de ontwikkeling van alternatieve
grondstoffen voor de kunststofproductie kan worden bevorderd.
Al deze inspanningen zullen worden ondersteund met financiële middelen van de EU voor
onderzoek. Horizon 2020 heeft tot dusver meer dan 250 miljoen EUR ter beschikking gesteld
voor de financiering van O&O op gebieden die rechtstreeks relevant zijn voor de strategie.
Ongeveer de helft van het bedrag is gebruikt om alternatieve grondstoffen te ontwikkelen. Uit
hoofde van het cohesiebeleid van de EU zijn aanvullende financiële middelen verstrekt in het
kader van strategieën voor slimme specialisatie54. Een groot aantal van deze strategieën omvat
innovatieprioriteiten met betrekking tot kunststoffen.
In de aanloop naar 2020 zal nog eens 100 miljoen EUR worden besteed aan de financiering van
prioritaire maatregelen, zoals de ontwikkeling van slimmere en beter recycleerbare
kunststofmaterialen, de verbetering van recyclageprocessen en de opsporing en verwijdering van
gevaarlijke stoffen en contaminanten uit gerecycleerde kunststoffen. Ten slotte zal de Commissie
een strategische agenda voor onderzoek en innovatie op het gebied van kunststoffen ontwikkelen
als leidraad voor de financiering van onderzoek en innovatie na 2020.
Om de doelstellingen van deze strategie te verwezenlijken moeten de particuliere sector en de
overheid aanzienlijk meer investeren, en niet alleen in innovatie. Momenteel ziet de particuliere
sector af van investeringen in sorteer- en recyclage-installaties door de onzekerheid over de
rentabiliteit (gezien de lage olieprijzen, een gebrek aan afzetmogelijkheden, enzovoort). In
Frankrijk bijvoorbeeld is slechts ongeveer twee derde van de bedrijven voor kunststofrecyclage
winstgevend 55 .Uit de situatie in andere EU-lidstaten blijkt 56 dat kunststofrecyclage alleen
economisch rendabel is als de recyclage-installaties worden gemoderniseerd en vergroot. Veel
van de in deel 4.1 voorgestelde maatregelen zijn specifiek bedoeld om investeerders meer
vertrouwen te geven.
De overheid moet investeren in de verruiming en de verbetering van gescheiden inzameling.
Adequate regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid kunnen een sleutelrol
spelen door voor de nodige financiering te zorgen. In een aantal landen met zeer hoge
recyclagepercentages bijvoorbeeld worden de meeste kosten voor de gescheiden inzameling en
behandeling van verpakkingsafval gefinancierd met door de producenten betaalde bijdragen.
Regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zijn niet alleen een bron van
financiering, maar kunnen bedrijven ook economisch stimuleren om duurzamere
kunststofproducten te ontwikkelen. Goed opgezette en overal in Europa toegepaste regelingen
53

Biokunststoffen zijn goed voor 0,5 à 1 % van het jaarlijkse kunststofverbruik in de EU.
Nationale en regionale innovatiestrategieën die bottom-up met het bedrijfsleven en belanghebbenden worden ontwikkeld om gebieden van
regionaal concurrentievermogen vast te stellen. De Commissie ondersteunt ook interregionale partnerschappen voor slimme specialisatie.
55
Frans Agentschap voor milieu en energiebeheer (ADEME), Analyse de la chaîne de valeur du recyclage des plastiques en France, maart
2015.
56
Ibidem.
54

18

voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid kunnen het recyclageproces efficiënter
maken, het ontwerp van recycleerbare producten stimuleren, de productie van afval en zwerfvuil
verminderen en de dialoog tussen producenten, lokale overheden en recyclers bevorderen. In
haar voorgestelde herziening van de afvalwetgeving wil de Commissie dit model promoten en
doeltreffender maken met behulp van op beste praktijken gebaseerde gemeenschappelijke
minimumvereisten. Om ervoor te zorgen dat de regelingen voor uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid vlot functioneren en investeringen in recyclage ondersteunen
zal de Commissie richtsnoeren opstellen over een doeltreffende modulatie van de door de
producenten betaalde bijdragen, met name voor verpakkingen. De "eco-modulatie" van die
bijdragen kan bijvoorbeeld alleen resultaten opleveren als voorzien wordt in een zinvolle
financiële beloning in ruil voor duurzamere productontwerpen.
Het beginsel van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid kan mogelijk ook worden
toegepast om een door de particuliere sector beheerd fonds op te richten voor de financiering van
investeringen in innovatieve oplossingen en nieuwe technologieën die de milieueffecten van de
productie van primaire kunststof verminderen. Hierdoor zou het gebruik van gerecycleerde
kunststoffen bijvoorbeeld kunnen worden bevorderd. De Commissie zal uiterlijk midden 2019 in
samenwerking met de belanghebbenden de mogelijke kenmerken van een dergelijk fonds
analyseren (onder meer de technologische en materiële neutraliteit en de complementariteit met
bestaande instrumenten) en de technische, economische en juridische haalbaarheid ervan grondig
onderzoeken.
Ook de beslissingen van de lidstaten inzake belastingen en overheidsopdrachten zullen van
cruciaal belang zijn voor het omschakelingsproces en de investeringen 57 . In de voorgestelde
herziening van de afvalwetgeving heeft de Commissie de nadruk gelegd op het gebruik van
economische instrumenten om prioriteit te verlenen aan afvalpreventie en recyclage op nationaal
niveau. Door de milieukosten van het storten en verbranden van afval te internaliseren met
behulp van hoge of geleidelijk stijgende bijdragen of belastingen kan de rendabiliteit van de
kunststofrecyclage worden verbeterd.
Ook de Europese structuur- en investeringsfondsen — en met name de fondsen voor het
cohesiebeleid — leveren een belangrijke bijdrage tot de ontwikkeling van recyclagecapaciteit in
de EU (met inbegrip van capaciteit voor de recyclage van kunststoffen). Van 2014 tot 2020 is
meer dan 5,5 miljard EUR toegewezen voor de verbetering van het afvalbeheer. Verwacht wordt
dat de capaciteit voor de recyclage van afval hierdoor jaarlijks met 5,8 miljoen ton zal
toenemen58. Ook het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) kan een belangrijke
rol spelen, bijvoorbeeld door de integratie van de waardeketen en projecten voor gesloten
kunststofrecyclage te ondersteunen. Dankzij het onlangs gestarte "Circular Economy Finance
Support Platform" is het mogelijk investeerders beter voor te lichten en de toegang tot
financiering voor projecten op het gebied van de circulaire economie te vergemakkelijken.

4.4 Wereldwijde maatregelen steunen
De kansen en uitdagingen met betrekking tot kunststoffen hebben in toenemende mate een
wereldwijd karakter. Door de kansen te benutten en de uitdagingen aan te gaan kan aanzienlijk
worden bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling
2030. Buiten Europa neemt het verbruik van kunststoffen per hoofd van de bevolking snel toe,
57

De Commissie beschikt over een duidelijk omschreven kader voor staatssteun ter ondersteuning van dergelijke maatregelen. Zie
2014/C 200/01, Mededeling van de Commissie: Richtsnoeren staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie 2014-2020.
58
https://cohesiondata.ec.europa.eu

19

vooral in Azië 59 . Er worden kunststofwaardeketens doorheen hele continenten ontwikkeld en
kunststofafval wordt internationaal verhandeld: in de EU wordt ongeveer de helft van het
ingezamelde kunststofafval naar het buitenland gestuurd, waar nog steeds onzekerheid over de
verwerking ervan heerst. Meer dan 85 % van het uitgevoerde kunststofafval wordt momenteel
naar China verscheept60. Hierin zal echter spoedig verandering komen, aangezien China heeft
besloten de invoer van bepaalde soorten kunststofafval te verbieden61, waardoor kansen worden
gecreëerd voor recyclers in de EU.
In veel delen van de wereld is er behoefte aan adequate systemen voor de preventie, de
inzameling en de recyclage van kunststofafval. Zwerfvuil op zee dat uit een bepaald land
afkomstig is, kan op de stranden van een ander land aanspoelen en stukken kunststof uit heel de
wereld worden door zeestromingen meegevoerd en stapelen zich mettertijd in oceanen en zeeën
op. Internationale samenwerking is van cruciaal belang om dit probleem aan te pakken. Zeeën en
oceanen zijn een wereldwijd goed en een gemeenschappelijk erfgoed. Als de huidige trend niet
wordt omgebogen, kan dit gevolgen hebben voor toekomstige generaties wegens de aantasting
van de mariene ecosystemen en de risico's voor de gezondheid van de mens. Het is vooral in
opkomende economieën van essentieel belang voor solide systemen voor de preventie en het
beheer van afval te zorgen, zodat kunststoffen niet in zee terechtkomen. Er zijn talrijke
initiatieven opgestart in het kader van internationale fora (bijvoorbeeld de G7, de G20, de
Verenigde Naties en in de context van het Marpol-Verdrag62) en regionale zeeverdragen. Ook in
de agenda voor de toekomst van onze oceanen zijn maatregelen opgenomen om zwerfvuil op zee
te bestrijden63.
De EU zal internationale maatregelen blijven steunen, beste praktijken wereldwijd promoten en
haar externe financieringsinstrumenten gebruiken om afvalpreventie en -beheer wereldwijd te
verbeteren. De Commissie zal vooral blijven gebruikmaken van beleidsdialogen over milieu en
industrie en van dialogen in het kader van vrijhandelsovereenkomsten. Voorts zal de Commissie
actief blijven samenwerken in het kader van regionale zeeverdragen 64 . Ze zal ook actief
deelnemen aan de werkgroep die in december 2017 door de Milieuvergadering van de Verenigde
Naties is opgericht om kunststofzwerfvuil op zee en microplastics internationaal te bestrijden. In
2018 zal de Commissie een speciaal project opstarten om het groeiende probleem van
kunststofafval en zwerfvuil op zee in Oost- en Zuidoost-Azië te bestrijden65. Ze zal ook nagaan
hoe maatregelen kunnen worden genomen om de kunststofverontreiniging in de Middellandse
Zee (ter ondersteuning van het Verdrag van Barcelona) en in belangrijke rivierbekkens
wereldwijd tegen te gaan. Een groot deel van het kunststofafval wordt immers door rivieren
getransporteerd voordat het in zee terechtkomt. Ten slotte zal de Commissie de samenwerking op
tal van gebieden (onder meer afvalbeheer en recyclage) bevorderen tussen de ultraperifere regio's
van de EU66 en hun buren in de Caraïbische Zee, de Indische Oceaan, de Stille Oceaan en de
Atlantische Oceaan.

59

Het verbruik van kunststof per hoofd van de bevolking bedraagt jaarlijks ongeveer 100 kilogram in West-Europa en Noord-Amerika. In
Azië bedraagt het verbruik per hoofd van de bevolking jaarlijks ruim 20 kg, een cijfer dat naar verwachting snel zal stijgen.
60
Global Waste Management Outlook 2015.
61
WTO-kennisgeving G/TBT/N/CHN/1211 van 18 juli 2017 en WTO-kennisgeving G/TBT/N/CHN/1233 van 15 november 2017 over tal
van soorten afval, met inbegrip van bepaalde soorten kunststofafval.
62
Het Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen (het Marpol-Verdrag) regelt het lozen van scheepsafval.
63
JOIN(2016)49: Internationale oceaangovernance: een agenda voor de toekomst van onze oceanen.
64
De EU is partij bij het Ospar-Verdrag (noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan), het Helcom-Verdrag (Oostzee) en het Verdrag van
Barcelona (Middellandse Zee) en verleent steun aan het Verdrag van Boekarest (Zwarte Zee).
65
In het kader van het partnerschapsinstrument.
66
Tot de negen ultraperifere regio's van de Europese Unie behoren zes Franse overzeese gebieden (Frans Guyana, Guadeloupe, Martinique,
Mayotte, Réunion en Saint Martin), twee Portugese autonome regio's (de Azoren en Madeira) en één Spaanse autonome gemeenschap (de
Canarische Eilanden).

20

Er zijn ook belangrijke vooruitzichten voor de ontwikkeling van een innovatieve circulaire
kunststofindustrie wereldwijd. In de EU wordt reeds het hoogste percentage kunststof
wereldwijd gerecycleerd. Doordat de EU streeft naar een betere recycleerbaarheid van
verpakkingen en naar hogere recyclagepercentages is zij goed geplaatst om een leidende rol bij
nieuwe ontwikkelingen te spelen door met name investeringen in moderne
recyclagetechnologieën, nieuwe en beter recycleerbare materialen en oplossingen ter bestrijding
van zwerfvuil op zee te ondersteunen.
Om de kunststofrecyclage wereldwijd beter te integreren en zo een grensoverschrijdende
circulaire waardeketen te creëren moeten er maatregelen worden genomen om het vertrouwen
van marktdeelnemers en overheden te vergroten. De Commissie zal bijvoorbeeld de
ontwikkeling van internationale normen bevorderen om het bedrijfsleven meer vertrouwen te
geven in de kwaliteit van recycleerbare of gerecycleerde kunststoffen. Het is ook belangrijk
ervoor te zorgen dat alle kunststoffen die ter recyclage naar het buitenland worden overgebracht,
worden behandeld en verwerkt onder voorwaarden die vergelijkbaar zijn met de voorwaarden die
in de EU gelden voor de overbrenging van afvalstoffen67. Voorts is het zaak maatregelen inzake
afvalbeheer in het kader van het Verdrag van Bazel te ondersteunen en een EUcertificeringsregeling voor recyclage-installaties te ontwikkelen. Het bedrijfsleven moet
wereldwijd ook inspanningen leveren om het grootschalig gebruik van recycleerbare en
gerecycleerde kunststoffen te promoten.

5. Conclusies
De uitdagingen met betrekking tot de productie, het verbruik en het einde van de levenscyclus
van kunststoffen kunnen worden omgezet in kansen voor de EU en het concurrentievermogen
van de Europese industrie. Door deze problemen aan te pakken met behulp van een ambitieuze
strategische visie die de volledige waardeketen insluit, kunnen groei, werkgelegenheid en
innovatie worden gestimuleerd. Deze strategische visie kan ook het Europese leiderschap bij het
zoeken naar wereldwijde oplossingen opnieuw bevestigen, de omschakeling naar een
koolstofarme en circulaire economie vergemakkelijken en zorgen voor een schoner en veiliger
milieu voor de burgers.
In deze strategie worden concrete maatregelen voorgesteld om de visie voor een meer circulaire
kunststofeconomie te realiseren. De Commissie wil vooral doorslaggevende vooruitgang in het
kader van haar huidige mandaat boeken en tegelijkertijd het terrein voorbereiden voor
maatregelen op langere termijn. Het is van cruciaal belang dat ook andere belangrijke actoren
hun rol spelen. De Commissie verzoekt het Europees Parlement en de Raad daarom om deze
strategie en de doelstellingen ervan te onderschrijven en vraagt nationale en regionale overheden,
steden, de volledige kunststofwaardeketen en alle belanghebbenden om vastberaden concrete
maatregelen te nemen.

67

Verordening (EG) nr. 1013/2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen.

21