Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 839

Jeugdzorg

29 754

Terrorismebestrijding

Nr. 579

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2017
Hierbij bieden we u het essay «Weerbare jongeren, weerbare professionals» aan1, het eindrapport van speciaal rapporteur Voorkomen
extremisme en bevorderen sociale samenhang in het onderwijs en het
jeugddomein, Naïma Azough. Op 29 mei 2017 presenteerde zij het essay
aan professionals en bestuurders in het sociaal domein en vervolgens is
het ook aan ons overhandigd.
Onder het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie spraken
Jeugd- en Onderwijsministers in de OJCS-raad van 30 mei 2016
(Kamerstuk 21 501-34, nr. 264) over de belangrijke rol van professionals in
de jeugdhulp en het onderwijs bij het weerbaar maken van jongeren voor
het participeren in de democratische rechtsstaat. Naar aanleiding daarvan
gaven wij de speciaal rapporteur twee opdrachten: het geven van een
impressie van de ervaringen van professionals bij het vergroten van de
weerbaarheid van jongeren en het in kaart brengen van goede
voorbeelden van samenwerking tussen het jeugddomein, het onderwijs
en het veiligheidsdomein op lokaal niveau. Bijgaand essay is daarvan het
resultaat.
Weerbare jongeren, weerbare professionals
Uit het essay komt een beeld naar voren van betrokken professionals, die
worstelen met het omgaan met verontrustend gedrag van jongeren en de
invloed van actuele maatschappelijke ontwikkelingen. Professionals
kunnen zich hierin alleen voelen staan. De speciaal rapporteur gebruikt
hiervoor de term «professionele eenzaamheid». Zij geeft aanbevelingen
om die te bestrijden en de aanpak van het voorkomen van extremisme bij
jongeren succesvoller te maken. De speciaal rapporteur wijst bijvoorbeeld
op het belang van een sociaal veilig klimaat binnen de organisatie,
1

kst-31839-579
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 839, nr. 579

1

gedeelde verantwoordelijkheid, een integrale visie en leiderschap van
bestuurders. Ook wijst zij op het belang van vroegtijdige signalering,
interventie en hulp, in nauwe samenwerking tussen de betrokken
sectoren. De speciaal rapporteur heeft gesproken met ruim honderd
professionals, bestuurders en experts. Daarmee is al een belangrijke
eerste stap gezet: het onderwerp leeft en is bespreekbaar gemaakt.
Het vervolg
De aanbevelingen geven professionals en bestuurders in het sociaal
domein, maar ook de lokale en landelijke overheid handvatten voor de
verdere versterking van het omgaan met polarisatie en radicalisering
onder jongeren.
De speciaal rapporteur wijst onder andere op het belang van «een
vraagbaak en vindplek van kennis, kundigheid en interventies voor het
sociale domein, zoals er voor de onderwijssector Stichting School &
Veiligheid (SSV) is. Met een duidelijk overzicht in het ondersteuningsaanbod en wie wat doet, zodat voor professionals duidelijk is waar zij met
vragen naartoe kunnen.» In het kader van het Actieprogramma Integrale
aanpak jihadisme (Kamerstuk 29 754, nr. 253) is het initiatief genomen om
een «Kennisplatform voorkomen extremisme en polarisatie» voor het
jeugddomein in te richten. Per 1 september a.s. zal dit platform voor het
jeugddomein operationeel zijn. Het platform wordt in eerste instantie
ondergebracht bij de Expertise-unit Sociale Stabiliteit, die reeds veel
ervaring heeft in het ondersteunen van eerstelijns professionals en een
groot netwerk heeft in gemeentes. Het Familiesteunpunt Radicalisering en
het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) zijn belangrijke partners. Daarnaast
wordt nauw samengewerkt met Stichting School en Veiligheid. De
aanbevelingen uit bijgesloten essay worden betrokken bij de invulling van
het ondersteuningsaanbod van het kennisplatform.
De aanbevelingen van de speciaal rapporteur zijn een roep om visie en
beleid op alle niveaus. Wat nodig is, is een aanpak die binnen organisaties
gedragen wordt en een goede ondersteuning van professionals. Gevoel
van urgentie bij en actieve betrokkenheid van beslissers en bestuurders in
gemeenten, het onderwijs en de jeugdhulp zijn daarbij onontbeerlijk. In de
afgelopen maanden zijn daarom in eerste instantie vier regionale
bijeenkomsten georganiseerd voor bestuurders en beslissers in het
sociale domein. Naar aanleiding van deze bijeenkomsten wordt besloten
of behoefte is aan meer gesprekken in de sector.
Alle bovengenoemde maatregelen zijn onderdeel van een interdepartementaal programma ter ondersteuning van het jeugddomein bij de
aanpak van radicalisering. Dit programma is vorig jaar in nauwe samenwerking met de Ministeries van VenJ/NCTV en SZW gestart in het kader
van het Actieprogramma Integrale aanpak jihadisme. Naast bewustwording en deskundigheidsbevordering richt het zich op versterking van
de samenwerking tussen het jeugddomein en het veiligheidsdomein in de
lokale, integrale aanpak onder regie van gemeenten.
Ten slotte
Graag spreken we ook hier onze waardering uit voor de gesprekken en het
essay van speciaal rapporteur Naïma Azough. We hopen dat de bevindingen en aanbevelingen het werk van alle betrokkenen, waaronder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 839, nr. 579

2

jeugdwelzijnswerkers, zorgprofessionals, wijkagenten, leraren en ouders,
zullen ondersteunen. Samen blijven we ons ervoor inzetten dat alle
jongeren een plek hebben en ervaren in onze samenleving.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 839, nr. 579

3