Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2062
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de Staatssecretarissen van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Veiligheid en Justitie over het
bericht «De jeugdwet, het CBS en... privacy» (ingezonden 14 april 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie), mede namens
de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 22 april
2015)
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «De jeugdwet, het CBS en... privacy?1
Antwoord 1
Het bericht suggereert ten onrechte dat er persoonsgegevens «op straat»
komen te liggen. De systematiek van de beleidsinformatie is zodanig ingericht
dat geen tot personen herleidbare gegevens worden gepubliceerd. Ook wordt
gesuggereerd dat bepaalde informatie pas onlangs bekend is geworden. De
datasets die het CBS uitvraagt bij aanbieders van jeugdhulp staan sinds
14 maart 2014 op de website www.voordejeugd.nl.
Voor het uitvragen van deze data voor beleidsinformatie is een grondslag
opgenomen in de Jeugdwet. De uitvraag van beleidsinformatie in het kader
van de Jeugdwet betreft minder gegevens dan het landelijk rapportage
format dat voor de bureaus jeugdzorg gehanteerd werd op grond van de Wet
op de jeugdzorg (Wjz). Tot 1 januari 2015 dienden aanbieders vier keer per
jaar gegevens te leveren; na 1 januari 2015 twee keer (behoudens over
jeugdreclassering vanwege de strafrechtmonitor). Bovendien zijn bijvoorbeeld
de categorieën van jeugdhulp identiek aan de categorieën die aanbieders
dienen te gebruiken voor de verantwoording van de door hen bestede
middelen in het Jaardocument jeugdhulp en aan de categorieën die worden
aanbevolen in de standaarddeclaratie jeugdhulp. Wanneer deze vereenvoudiging wordt vergeleken met de uitvragen in het kader van de vroegere
regelgeving, is hier sprake van een beperking van administratieve lasten.
De bevoegdheden, zoals het verwerken van persoonsgegevens en verantwoordelijkheden, zoals het waarborgen van de privacy van het CBS zijn
ondergebracht in de Wet op het Centraal bureau voor de statistiek. Juist om
deze reden is besloten de beleidsinformatie bij het CBS onder te brengen.

1

ah-tk-20142015-2062
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://sargasso.nl/de-jeugdwet-het-cbs-en-privacy/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Voor het project «Data en systematiek beleidsinformatie jeugd» is een Privacy
Impact Assessment (PIA) uitgevoerd, die wij uw Kamer op 14 april 2015
hebben doen toekomen.
Vraag 2
Bent u ervan op de hoogte dat het CBS in plaats van totalen per maand
individuele gegevens wil ontvangen? Vindt u dit wenselijk? Zo ja, kunt u uw
opvatting toelichten? Zo nee, gaat u het CBS hierop aanspreken?
Antwoord 2
De systematiek van de beleidsinformatie jeugd is inderdaad zodanig ingericht
dat het CBS persoonsgegevens ontvangt. De bevoegdheid daarvoor is
specifiek wettelijk geregeld in de Jeugdwet, het Besluit Jeugdwet en de
Regeling Jeugdwet.2 De gegevens die de jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen aanleveren, verwerkt het CBS tot statistieken en rapportages, waarin personen niet afzonderlijk herkenbaar zijn. Het CBS publiceert de
statistieken en rapportages op StatLine, de elektronische databank van het
CBS. Dit maakt het mogelijk voor gemeenten, maar bijvoorbeeld ook voor
VWS en VenJ, om de voor hen relevante beleidsinformatie in tabellen en
grafieken samen te stellen. De beleidsinformatie komt ook beschikbaar via de
Landelijke Jeugdmonitor en via de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein.
De gegevens worden zo veel mogelijk op gemeentelijk niveau gepubliceerd.
De tabellen gaan niet alleen over aantallen trajecten en jeugdigen naar
hulpvorm, maar ook over allerhande kenmerken van de jeugdigen en de
trajecten, zoals de duur, de verwijzer en de reden van de beëindiging.
Daarnaast komt er een tabel met gegevens op wijkniveau. Op deze manier
kunnen gemeenten wijken met elkaar vergelijken.
Vraag 3
Deelt u de mening dat, als het CBS het Burgerservicenummer (BSN), de
postcode en de geboortedatum van iemand verzamelt, het CBS en de
gemeente met deze gegevens eenvoudig de informatie tot één persoon
kunnen herleiden?
Antwoord 3
Wanneer een BSN, postcode en geboortedatum beschikbaar zijn, is de
informatie inderdaad tot één persoon herleidbaar. Het CBS ontvangt deze
persoonsgegevens, maar anonimiseert en versleutelt het BSN direct na
ontvangst en verwijdert identificeerbare persoonsgegevens, zodat al tijdens
de verwerking van de gegevens door het CBS de privacy van de betrokkene
gewaarborgd blijft. Vervolgens zijn de door het CBS gepubliceerde gegevens
niet herleidbaar tot individuele personen.
Voor nadere informatie verwijzen wij u graag naar de handreiking beleidsinformatie jeugd die wij uw Kamer op 14 april 2015 hebben doen toekomen,
tezamen met de PIA beleidsinformatie.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de constatering dat de gemeente de in de jeugdzorg
verzamelde gegevens kan herleiden tot een individu? Vindt u dit wenselijk?
Antwoord 4
Zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Kunt u aangeven, daar wordt aangegeven dat de gegevens worden geanonimiseerd en versleuteld door het CBS, welke te verzamelen gegevens, zoals
genoemd in de opsomming (of nog aanvullend op die opsomming), worden
geanonimiseerd dan wel versleuteld? Is met deze versleuteling en anonimisering van gegevens de privacy van het individu in kwestie gegarandeerd?

2

Zie met name artikel 7.4.3 Jeugdwet, artikel 7.5.3, eerste lid, van het Besluit Jeugdwet en artikel
7 van de Regeling Jeugdwet. Artikel 33, derde lid, van de Wet op het CBS en artikel 2 van het
Besluit gegevensverwerving CBS bieden overigens ook een basis om deze gegevens aan het
CBS te verstrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Direct na binnenkomst anonimiseert en versleutelt het CBS het BSN en
verwijdert het CBS alle identificerende persoonsgegevens (naam, adres,
woonplaats, en geboortedag). Daarnaast treft het CBS maatregelen zodat de
gepubliceerde gegevens niet tot een persoon herleidbaar zijn. Zo is de
privacy van het individu in kwestie gegarandeerd. Juist om deze reden is
besloten de beleidsinformatie bij het CBS onder te brengen. Zie hierover ook
informatie op de CBS website3, en de op 14 april 2015 aan uw Kamer
toegestuurde PIA beleidsinformatie.
Vraag 6
Waarom is het nodig al deze gegevens te verzamelen? Wat wordt er met deze
gegevens precies gedaan?
Antwoord 6
De verantwoordelijkheid voor jeugdhulp ligt in de nieuwe Jeugdwet bij de
gemeenten. Daarnaast blijft het Rijk stelselverantwoordelijk. Om met het oog
op deze verantwoordelijkheden van zowel de gemeenten als van het Rijk de
werking van het stelsel te kunnen monitoren is er beleidsinformatie nodig.
Hiertoe wordt een beperkte set gegevens structureel uitgevraagd en verstrekt
aan het CBS. Het CBS kan vervolgens op basis van benchmarking met een
zestal (al beschikbare) maatschappelijke indicatoren (wonen, school, werken,
middelengebruik, politiecontacten en kindermishandeling) en de aan het CBS
te verstrekken dataset over jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen en
jeugdreclassering, gelijksoortige gemeenten vergelijken en bij waargenomen
interessante verschillen periodiek kwalitatief nader onderzoek doen. Voor een
nadere toelichting verwijzen wij naar de factsheet beleidsinformatie op
www.voordejeugd.nl en de op 14 april 2015 aan uw Kamer toegezonden
handreiking beleidsinformatie jeugd en de PIA beleidsinformatie. Over het nut
en de noodzaak van het verwerven van beleidsinformatie is ook een
animatiefilm gemaakt.4
Vraag 7
Is het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) op de hoogte van deze
werkwijze? Heeft het CBP deze werkwijze goedgekeurd?
Antwoord 7
Het Cbp is op de hoogte van de systematiek van de beleidsinformatie jeugd.
Het Cbp heeft geadviseerd over het Besluit Jeugdwet, waarin nadere regels
zijn gesteld over de beleidsinformatie. In de nota van toelichting bij het
Besluit Jeugdwet is ingegaan op dat advies.5 Voor een nadere juridische toets
van de van de gevolgen voor de bescherming van de persoonsgegevens zij
verwezen naar de op 14 april 2015 aan uw Kamer verzonden PIA beleidsinformatie jeugd.
Vraag 8
Bent u bereid het CBP over deze kwestie om advies te vragen, en tot die tijd
de aanlevering van gegevens op anonieme basis te laten geschieden? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wanneer gaat u dit doen, en kunt u de Kamer hierover
informeren?
Antwoord 8
Nee, zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 9
Schenden de professionals door het moeten aanleveren van deze gegevens
hun beroepsgeheim? Wat is uw reactie hierop? Mag dit van een professional
worden gevraagd?

3

http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/gezondheid-welzijn/publicaties/artikelen/archief/2015/
2015privacy-geborgd-bij-levering-persoonsgegevens-jeugdhulp-aan-cbs.htm
4
https://youtu.be/abDtRURfah0
5
Zie Stb 2014, 441, met name vanaf pagina 78.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Het beroepsgeheim dat professionals hebben op grond van artikel 7:457,
eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek en artikel 7.3.11, eerste lid van de
Jeugdwet geldt niet als sprake is van uitdrukkelijke toestemming of een
wettelijke verplichting. Zowel artikel 7.3.4 juncto artikel 7.4.3 van de Jeugdwet
als artikel 33, vierde lid, van de Wet op het CBS bevatten een expliciete
wettelijke verplichting om deze gegevens aan het CBS te verstrekken. Voor
professionals betekent dit dat zij hun beroepsgeheim dus niet schenden bij
het aanleveren van deze gegevens aan het CBS.6
Vraag 10
Bent u ervan op de hoogte dat het CBS met een boete dreigt als jeugdzorginstellingen gegevens niet op de gevraagde wijze willen aanleveren? Wat is uw
reactie hierop?
Antwoord 10
De verplichte aanlevering van de beperkte dataset voor beleidsinformatie is
expliciet in de Jeugdwet geregeld, zodat op basis van betrouwbare cijfers het
jeugdhulpgebruik inzichtelijk wordt voor met name gemeenten en het Rijk.
Deze cijfers kunnen gebruikt worden voor het ontwikkelen, evalueren of
bijstellen van beleid, maar kunnen ook een rol spelen bij de inkoop van
jeugdhulp. Het is daarom van groot belang dat de informatie betrouwbaar en
volledig is. Op grond van de Wet op het CBS is het CBS inderdaad bevoegd
een boete op te leggen ter handhaving van de wettelijke verplichting.
Vraag 11
Wordt door deze informatieverzameling de administratieve last van de
professional verhoogd? Hoe valt dit te rijmen met uw streven deze administratieve lasten zoveel mogelijk te verlagen?
Antwoord 11
De administratieve lasten blijven beperkt, omdat het gaat om gegevens die
de jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen toch al registreren. Zie
verder het antwoord op vraag 1.
Vraag 12
Is het mogelijk, en zo ja, vindt u het wenselijk, dat na tien of twintig jaar nog
terug is te vinden dat er binnen een bepaald gezin of in relatie tot een
bepaalde persoon (bijvoorbeeld) een maatregel is opgelegd?
Antwoord 12
De door het CBS gepubliceerde gegevens zijn niet herleidbaar tot individuele
personen.

6

Zie ook http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/gezondheid-welzijn/links/2015-relatie-wgbobeleidsinfo-jeugd-toe.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4