Jaarwerkprogramma 2009

Missie van de Inspectie jeugdzorg
“De inspectie houdt onafhankelijk toezicht op de jeugdzorg.
Daarbij richt zij zich vooral op de veilige ontwikkeling van het kind.
Het belang van het kind is doorslaggevend voor haar handelen.
De inspectie signaleert waar de grootste risico’s zitten en brengt
die onder de aandacht van de instellingen en de overheid.
Haar aanbevelingen zijn niet vrijblijvend. De inspectie volgt actief
of haar toezicht tot effect leidt.”

Visie van de Inspectie jeugdzorg1
Kinderen moeten zich veilig kunnen ontwikkelen, zo min mogelijk
risico lopen op mishandeling en zich geborgen voelen in hun
leefomgeving.
Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind, waarin
het kind centraal staat, is voor de inspectie het uitgangspunt.
Dit betekent dat als kinderen/gezinnen een beroep doen op zorg:
• risico’s vroeg gesignaleerd worden en gedeeld worden met andere
betrokkenen (binnen en buiten de jeugdzorg);
• instellingen en professionals hun verantwoordelijkheid nemen
om de veiligheid van het kind te waarborgen;
• instellingen en professionals elkaar aanspreken op het nakomen
van afspraken;
• kinderen en hun ouders zorg op maat krijgen volgens professionele
standaarden en met effectieve methoden.
De inspectie ziet het als haar taak om het werken vanuit deze
uitgangspunten te stimuleren. Zij gaat na of de instellingen ervoor
zorgen dat de kinderen aan wie zij hulp verlenen zich veilig kunnen
ontwikkelen. De inspectie werkt hierbij zoveel mogelijk samen
met andere inspecties en met maatschappelijke organisaties, zoals
brancheorganisaties en beroepsverenigingen. Ook het Integraal
Toezicht Jeugdzaken (ITJ), waarbinnen diverse inspecties samenwerken op het gebied van jeugd, richt zich op verbetering van
de situatie van kinderen.
1

Het betreft hier een samenvatting van de visie van de Inspectie jeugdzorg.
De volledige visie staat op www.inspectiejeugdzorg.nl.

Kengetallen Inspectie jeugdzorg 2009
formatie			
52 fte (volledige banen)
waarvan inspecteurs
31 fte (volledige banen)
budget 			
e 5.852.000,-

Jaarwerkprogramma 2009
Inspectie jeugdzorg

Utrecht, januari 2009

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

1

2009

ART.
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

2

Bescherming tegen discriminatie
Alle rechten gelden voor alle kinderen,
zonder enige uitzondering. De Staat
is verplicht kinderen te beschermen
tegen elke vorm van discriminatie
en dient zich actief in te zetten
voor de bevordering van de rechten
van kinderen.

Verdrag inzake de
rechten van het kind

ART.

9

ART.

Scheiding van het kind
van de ouders

Elk kind heeft het recht bij zijn
ouders op te groeien en om met
beide ouders contact te houden
wanneer het van een of van beiden
gescheiden leeft, tenzij dit in strijd
is met het belang van het kind.

ART.

18

De ouders hebben de primaire verantwoordelijkheid voor de opvoeding van
hun kinderen. Zij zullen hierbij worden
bijgestaan door de Staat. De Staat
zal ouders op een passende wijze
bijstand verlenen bij het opvoeden
van hun kinderen.

2

Ontvoeren en vasthouden
van kinderen

De Staat is verplicht om het ontvoeren
van kinderen naar het buitenland of
het aldaar vasthouden van kinderen
door een van de ouders of door een
derde, te voorkomen en tegen te gaan.

ART.

Ouderlijke verantwoordelijkheden

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

11

19

Bescherming tegen misbruik
en verwaarlozing

De Staat zal het kind beschermen
tegen elke vorm van mishandeling door
ouders of door een derde die de zorg
over het kind heeft. Ook zal de Staat
doelgerichte sociale programma|s opzetten
om misbruik te voorkomen en om hulp
te bieden aan slachtoffers.

ART.

3

Belangen van het kind

Bij alle maatregelen die kinderen
betreffen dient het belang van het
kind voorop te staan. Wanneer de
ouders van het kind, of anderen
die verantwoordelijk zijn, hun
verplichtingen niet nakomen, zal
de Staat het kind voorzien van
de nodige zorg.
ART.

12

De mening van het kind

Ieder kind heeft het recht zijn
mening vrijelijk te uiten in
aangelegenheden die het kind
betreffen, waarbij aan de mening van
het kind passend belang moet worden
gehecht.

ART.

21

Adoptie

In landen waar adoptie wordt erkend
en/of is toegestaan, zal hiertoe
alleen worden overgegaan als dit in
het belang van het kind is, en dan
slechts met toestemming van de
verantwoordelijke instanties.
De bescherming van het kind staat
hierbij centraal.

ART.

6

Overleven en ontwikkeling

Elk kind heeft het inherente
recht op leven. De Staat is verplicht
te zorgen voor het overleven en de
ontwikkeling van het kind.

ART.

16

Bescherming van privacy

Kinderen hebben recht op bescherming
/
tegen inmenging in hun priveleven,
gezinsleven, woning en correspondentie.
Ook hebben zij recht op bescherming
tegen elke vorm van laster.

ART.

22

Minderjarige vluchtelingen

Aan elk kind dat de vluchtelingen­
status heeft of deze wenst te
verkrijgen, zal speciale bescherming
worden geboden. De Staat is verplicht
samen te werken met bevoegde
instanties die deze bescherming en
steun bieden.

Inhoudsopgave
1.

Inleiding

4

2.

De Inspectie jeugdzorg, samenspel met beleid en veld

6

3.

De Inspectie jeugdzorg, volop in ontwikkeling

7

3.1

Risicogestuurd programmeren

7

3.2

Innoveren effectief toezicht

7

3.3

Professionaliseren

8

4.

Toezicht in 2009

9

4.1

Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ)

9

4.2

Toezicht naar aanleiding van calamiteiten

9

4.3

Gepland toezicht

10

		

4.3.1 Veiligheid

10

		

4.3.2 Samenwerken

15

		

4.3.3 Cliëntgerichtheid

16

		

4.3.4 Resultaatgerichtheid

17

5.

Schematisch overzicht toezichtprojecten 2009

18

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

3

1

Inleiding
Voor u ligt het jaarwerkprogramma 2009 van de Inspectie jeugdzorg.

Zo heeft de inspectie in 2007/2008 met het veld een set van risico-

U leest hierin welke toezichtprojecten de inspectie in 2009 gaat uit-

indicatoren ontwikkeld waarmee de aanwezigheid van risico’s binnen

voeren of voorbereiden. Daarnaast worden in dit jaarwerkprogramma

residentiële instellingen en justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) kunnen

de contouren geschetst van de ontwikkeling van het toezicht zoals

worden gemeten. In 2008 en 2009 werkt de inspectie dit traject

de inspectie die zich voorstelt in de komende jaren.

verder uit en zal zij dit model aanvullen met informatie over risico’s
uit andere bronnen. Hierover is meer te lezen in hoofdstuk 3.

Er zijn vier bronnen die de basis vormen van het jaarwerkprogramma:
het meerjarenplan 2006–20092, de risicoanalyse, de toezichtwensen

Medio 2008 heeft de inspectie het programmaministerie voor Jeugd en

van overheden en signalen uit de maatschappij over de kwaliteit van

Gezin, het ministerie van Justitie en de provincies3 – als handhavende

de jeugdzorg.

overheden – gevraagd naar hun wensen voor toezicht voor 2009.
Vervolgens heeft de inspectie beoordeeld of de geformuleerde

De inspectie stelt elke vier jaar een meerjarenplan op. Dit meerjaren-

toezichtwensen passen bij haar taak en in hoeverre hier risico’s

plan bevat een planning van de toezichtprojecten die de inspectie

voor jeugdzorgcliënten uit voort (zouden kunnen) vloeien.

de komende vier jaar verwacht uit te gaan voeren. Deze meerjarenplanning is op hoofdlijnen en de inspectie behoudt zich dan ook het

Ten slotte heeft de inspectie signalen van instellingen en burgers

recht voor om – al naar gelang de omstandigheden – nadere keuzes

gebruikt bij het bepalen van de keuze welk toezicht zij het komende

te maken in het jaarwerkprogramma.

jaar uitvoert en wanneer.

In voorgaande jaren startte de cyclus van de totstandkoming van het

Naast toezicht in de vorm van geplande projecten, reserveert de

jaarwerkprogramma met een risicoanalyse waarbij input werd geleverd

inspectie een deel van haar capaciteit voor toezicht naar aanleiding

door een aantal externe spelers in de jeugdzorg, zoals het landelijke

van calamiteiten. Dat toezicht doet zij uit eigen beweging of op ver-

cliëntenforum jeugd (LCFJ), het programmaministerie voor Jeugd en

zoek van de overheden. Daarnaast reserveert de inspectie capaciteit

Gezin, het ministerie van Justitie, het Interprovinciaal Overleg (IPO)

voor accountmanagement en het Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ).

en de Maatschappelijke Ondernemers Groep Jeugdzorg (MOgroep

Over deze onderwerpen is meer te lezen in hoofdstuk 4.

Jeugdzorg). Eind 2007 is de inspectie een traject gestart dat moet
leiden tot een jaarwerk­programma dat meer risicogestuurd is dan
in voorgaande jaren.
2

4

Het meerjarenplan 2006-2009 is onderdeel van het “Meerjarenplan
Jaarwerkprogramma 2006” (zie www.inspectiejeugdzorg.nl).

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

3

Waar provincie staat, wordt tevens stadsregio bedoeld.

34 Seksuele exploitatie
ART.

De Staat zal kinderen beschermen tegen
elke vorm van seksuele exploitatie of
seksueel misbruik, waaronder prostitutie
en pornografie.

Leeswijzer
In hoofdstuk 2 leest u meer over de relatie die de inspectie heeft
met het jeugdzorgbeleid en de andere spelers in het jeugdzorgveld.
In hoofdstuk 3 kunt u meer lezen over de ontwikkelingen binnen de

bron: Verdrag inzake de rechten van het kind

inspectie zelf. Dit hoofdstuk wordt gevolgd door hoofdstuk 4, waarin
de inspectie aangeeft welke toezichtprojecten zij in 2009 gaat uitvoeren.
Tot slot vindt u in hoofdstuk 5 twee tabellen waarin (per provincie)
is te lezen welke toezichtprojecten de inspectie in 2009 uitvoert en
welke provincies en inspecties hierbij betrokken zijn.

35 Ontvoeren,
verhandelen
of verkopen van kinderen
ART.

De Staat zal alles in het werk stellen
om de ontvoering, de handel of de verkoop
van kinderen te voorkomen.
bron: Verdrag inzake de rechten van het kind

2009

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

5

2

De Inspectie jeugdzorg, samenspel met beleid en veld
In 2009 houdt de Inspectie jeugdzorg – net als in voorgaande jaren –

In hoofdstuk 4 is te lezen dat de inspectie veel van deze elementen

vanuit een onafhankelijke opstelling toezicht op de kwaliteit van

in haar toezicht­trajecten betrekt. De veiligheid van kinderen is onder

de jeugdzorg in Nederland.

meer bij het toezicht naar de gesloten jeugdzorg (pagina 11–12), de

Vertrekpunt hierbij is dat kinderen zich veilig kunnen ontwikkelen,

pleegzorg (pagina 12) en bij kinderen met een kinderbeschermings-

zo min mogelijk risico lopen op mishandeling en dat zij zich geborgen

maatregel (pagina 12-13) het uitgangspunt.

voelen in hun leefomgeving. Dit komt tot uiting in de missie en visie

Naast de toezichttrajecten die samenhangen met de beleidsvoornemens

van de inspectie.

uit “Alle kansen voor alle kinderen”, vervolgt of start de inspectie

Het Verdrag inzake de Rechten van het Kind, waarin het kind centraal

in 2009 ook een aantal toezichttrajecten op het beleidsterrein van

staat, is hierbij voor de inspectie het uitgangspunt.

het ministerie van Justitie. Enkele voorbeelden hiervan zijn het
vervolgtoezicht naar de veiligheid binnen JJI’s (pagina 10-11) en

In de verschillende onderzoeken die de inspectie in 2009 doet,

het toezicht naar de vergunninghouders interlandelijke adoptie

signaleert zij waar de grootste risico’s in de jeugdzorg zitten en

(pagina 13-14).

brengt zij die risico’s onder de aandacht van de instellingen en

De inspectie juicht het toe dat het veld vanuit haar koepelorganisaties

overheden. In haar toezicht richt de inspectie zich zoveel mogelijk

steeds vaker eigen veldnormen ontwikkelt. Hierbij wil de inspectie

op de kwetsbare groepen in de jeugdzorg, zoals jonge kinderen en

ook in 2009 graag een faciliterende rol spelen. De effectiviteit van

allochtone kinderen en jongeren.

toezicht hangt volgens de inspectie namelijk nauw samen met de mate
waarin de sector zich kan herkennen in de normen die de toezicht­

In haar toezichtsplannen voor 2009 sluit de inspectie aan op de

houders hanteren. Uiteraard blijft de inspectie altijd vanuit haar eigen

beleidsplannen van het programmaministerie voor Jeugd en Gezin

verantwoordelijkheid werken.

en het ministerie van Justitie.
Eén van de centrale ontwikkelingsvoorwaarden voor elk kind
– ongeacht zijn culturele achtergrond of fysieke gesteldheid – dat in
het integrale beleidsprogramma van het programmaministerie voor
Jeugd en Gezin (“Alle kansen voor alle kinderen”) aan de orde komt,
is de voorwaarde van het “veilig opgroeien”. Geborgenheid, onvoorwaardelijke liefde, respect, aandacht, grenzen, structuur en regelmaat
en een veilig thuis worden hierbij expliciet genoemd.

6

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

3

De Inspectie jeugdzorg, volop in ontwikkeling
Er wordt wel eens gezegd dat stilstand achteruitgang is. Dit geldt

Bij het vastleggen en analyseren van de verschillende soorten

ook voor de Inspectie jeugdzorg. Om goed voorbereid te zijn op

informatie speelt het geautomatiseerde informatiesysteem van

alle ontwikkelingen binnen de maatschappij, de jeugdzorg en het

de inspectie een belangrijke rol.

inspectielandschap, besteedt de inspectie veel aandacht aan de
eigen ontwikkeling en professionaliteit.

3.2

In dit hoofdstuk kunt u meer lezen over het pad dat de inspectie

Van oudsher is het doen van onderzoek bij instellingen en het uit-

hiertoe de komende tijd bewandelt.

brengen van inspectierapporten de meest bekende manier van toezicht

3.1

Risicogestuurd programmeren

Risicogestuurd programmeren wil zeggen dat de inspectie dáár

Innoveren effectief toezicht

doen. De inspectie doet echter meer dan dat en streeft ook in 2009
naar het ontwikkelen van nieuwe wegen om effect te bereiken in
het veld.

toezicht houdt waar de risico’s het grootst zijn. Deze manier van
programmeren moet een jaarwerkprogramma opleveren dat onder­

Het Accountmanagement (relatiebeheer) is een belangrijk middel om een

zoeken bevat die een grote relevantie hebben voor de samenleving

beeld te krijgen van de kwaliteit van de jeugdzorg binnen een bepaalde

en die bijdragen aan de ontwikkeling van de sector.

provincie. Elke inspecteur is verantwoordelijk voor de contacten met

Eind 2007 is een traject gestart met als doel om te komen tot een

een provincie en de daar werkzame jeugdzorginstellingen en andere

programmering die meer risicogestuurd is dan voorheen. Dit heeft

toezichtobjecten. Jaarlijks stellen de inspecteurs accountplannen op,

in 2008 geleid tot een set van risico-indicatoren voor residentiële

waarin staat hoe ze op een systematische manier zicht houden op

instellingen, instellingen voor gesloten jeugdzorg en justitiële jeugd-

de kwaliteit van de geleverde zorg. Het accountmanagement maakt

inrichtingen. In 2008/2009 zal een vervolg van dit traject resulteren

onderdeel uit van het totale takenpakket van elke inspecteur en is

in een set van risico-indicatoren voor andere toezichtobjecten van

binnen de inspectie dus geen specialisme.

de inspectie, zoals de bureaus jeugdzorg (BJZ) en de Raad voor

Onderdeel van accountmanagement is het structureel en systematisch

de Kinderbescherming (RvdK).

volgen hoe instellingen en overheden omgaan met onderzoeksrapporten

Naast de informatie uit risico-indicatoren wordt bij risicogestuurd toe-

en aanbevelingen. Zo krijgt de inspectie een goed beeld van het

zicht gebruik gemaakt van oordelen en inschattingen van deskundigen,

nalevingsgedrag en verbetervermogen van de diverse toezichtobjecten.

actualiteiten en informatie die voortkomt uit calamiteitenonderzoek.

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

7

Bij het naar buiten brengen van haar visie en bevindingen, maakt de

art.

19

art.

20

art.

21

art.

22

art.

23

art.

24

inspectie steeds meer gebruik van het internet (www.inspectiejeugdzorg.nl). Sinds 2008 worden columns van de hoofdinspecteur op
internet afgewisseld met die van gastschrijvers. De columns gaan over
thema’s die bijdragen aan een verdere professionalisering van de sector.

Bescherming van kinderen zonder gezin
De Staat is verplicht extra bescherming te
bieden aan kinderen die niet in hun eigen
gezin kunnen verblijven en zorgt in dergelijke
gevallen voor een geschikt alternatief, zoals
plaatsing in een pleeggezin of in een instelling
voor kinderzorg. Bij de keuze van de meest
geschikte oplossing, zal rekening worden gehouden
met de culturele achtergrond van het kind.

2009

bron: Verdrag inzake de rechten van het kind

Ook plaatst de inspectie met enige regelmaat standpunten over vraagstukken binnen de jeugdzorg op haar internetpagina. Het betreft vooral
onderwerpen waar de inspectie tijdens toezicht op stuit en waarover
onduidelijkheid bestaat bij het veld.

3.3

Professionaliseren

Professionalisering van de medewerkers vormt een belangrijk uitgangsEen andere manier om naar buiten te treden is het uitbrengen van

punt binnen de inspectie. Naast het zelf organiseren van verschillende

periodieke nieuwsbrieven. In deze nieuwsbrieven neemt de inspectie

trainingen, maakt de inspectie tevens gebruik van opleidingen die zijn

goede voorbeelden binnen de jeugdzorg op die zij tegenkomt bij het

ontwikkeld door de gezamenlijke rijksinspecties.

uitvoeren van haar toezichthoudende taak, met als doel dat instellingen

De inspectie biedt nieuwe medewerkers een opleidingstraject, waarin

van elkaar kunnen leren.

zij zowel vakinhoudelijk als op het gebied van het doen van methodologisch verantwoord onderzoek worden geschoold. Daarnaast organiseert

Ten slotte blijft de inspectie het ook in 2009 toejuichen dat instellingen

de inspectie voor de zittende medewerkers trainingen die zijn gericht

in gezamenlijk overleg veldnormen ontwikkelen4, waarbij zij desgewenst

op versterking van (methodologische) vaardigheden en een verbreding

een faciliterende rol kan vervullen. De effectiviteit van toezicht hangt

van de kennis op het gebied van de uitvoering van toezicht.

immers nauw samen met de mate waarin de sector zich kan herkennen

Ten slotte zijn competentiemanagement en het voeren van ontwikkel-

in de normen die de toezichthouders hanteren. Uiteraard blijft de

gesprekken belangrijke instrumenten om te investeren in de professio-

inspectie altijd toezicht houden vanuit haar eigen verantwoordelijkheid.

naliteit van individuele medewerkers.

4

8

Een voorbeeld is het “Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg” dat de MOgroep Jeugdzorg
met medewerking van de inspectie in 2008 heeft opgesteld.

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

4

Toezicht in 2009
De jeugdzorg richt zich op het beschermen en ondersteunen van

van het Onderwijs (IvhO), de Inspectie jeugdzorg (IJZ), de Inspectie

kwetsbare kinderen en jongeren. Binnen deze doelgroep bestaan groepen

Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) en de Inspectie Werk en Inkomen

kinderen en jongeren die extra kwetsbaar zijn en/of risico’s lopen,

(IWI). Het programmabureau van ITJ is sinds 2008 organisatorisch

zoals jonge kinderen en allochtone kinderen en jongeren. Om verant-

ondergebracht bij de Inspectie jeugdzorg.

woorde zorg te kunnen bieden aan deze kinderen en jongeren is vaak

In 2009 richt het ITJ zich met name op twee vanuit 2008 doorlopende

een specifieke aanpak van de zorgaanbieder noodzakelijk.

thema’s, te weten overgewicht en recidive onder jongeren en twee

Daarnaast zijn deze groepen soms moeilijk bereikbaar voor die zorg.

nieuwe thema’s (armoede en verslaving). Daarnaast start ITJ in 2009

De inspectie wil – daar waar mogelijk – binnen haar toezicht extra

met het toezicht op de samenwerking van voorzieningen in en om

aandacht besteden aan deze groepen en zo gericht bijdragen aan het

de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG), aan de hand van het in 2008

versterken van hun positie en het verbeteren van de kwaliteit van de

ontwikkelde kader.

zorg die zij krijgen of zouden moeten krijgen. Dit betekent dat in haar

ITJ stelt elk jaar een eigen jaarwerkprogramma op, waarin

onderzoeken de (aanvullende) vraag aan bod komt hoe het in het

een nadere uitwerking van het toezicht in 2009 te vinden

onderhavige onderzoek gesteld is met de positie van die kwetsbare

is (zie www.jeugdinspecties.nl).

groepen kinderen. In de rapportage staan dan ook voor deze
groep(en) herkenbare conclusies.

4.2

Toezicht naar aanleiding van calamiteiten

Calamiteiten die plaatsvinden binnen een jeugdzorginstelling of
De onderzoeken die de inspectie in 2009 wil gaan doen zijn onder

justitiële jeugdinrichting worden gemeld bij de Inspectie jeugdzorg.

te verdelen in drie categorieën: toezicht samen met andere (jeugd)

De inspectie analyseert en beoordeelt de inhoud van deze meldingen.

inspecties binnen het Integraal Toezicht Jeugdzaken, toezicht naar

Dit kan ertoe leiden dat zij aanvullende informatie opvraagt.

aanleiding van calamiteiten en gepland toezicht. In dit hoofdstuk

Bestudering van deze informatie kan aanleiding zijn voor de inspectie

leest u hoe de inspectie aan deze vormen van toezicht invulling geeft.

om de instelling te verzoeken een eigen intern onderzoek te doen en

4.1

Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ)

In 2009 besteedt de Inspectie jeugdzorg een substantieel deel van

eventuele verbetermaatregelen op te stellen. Ook kan het zo zijn dat
de inspectie zelf onderzoek doet, resulterend in een rapport met
aanbevelingen.

haar capaciteit aan de samenwerking met andere (jeugd)inspecties
binnen het Integraal Toezicht Jeugdzaken. Dit is een structureel
samenwerkingsverband van vijf inspecties op het terrein van jeugd,
te weten de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), de Inspectie

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

9

4.3

Gepland toezicht

Vanaf de overgangsdatum zal er ook een structurele vorm van toezicht

In het meerjarenplan 2006-2009 benoemt de inspectie op welke

moeten zijn op de jeugdzorginstellingen op deze eilanden.

aspecten van de kwaliteit van de jeugdzorg zij haar toezicht richt.

In 2008 en 2009 doet de inspectie een eerste verkenning naar de

In deze paragraaf leest u welke toezichtprojecten de inspectie in 2009

kwaliteit van de jeugdzorg op de BES-eilanden. Daarna zal de inspectie

uitvoert. De projecten worden gepresenteerd per hoofdaspect, waarbij

met de betrokken partijen in overleg treden om invulling te geven

dient te worden aangetekend dat binnen een toezichtproject vaak

aan een structurele vorm van toezicht op de jeugdzorginstellingen

meerdere aspecten aan de orde komen.

op Bonaire, Sint Eustasius en Saba.
Vervolgtoezicht Veiligheid voor jeugdigen in justitiële

De aspecten zijn:
• Veiligheid van het kind:

19 toezichtprojecten.

jeugdinrichtingen

• Samenwerken tussen instellingen:

2 toezichtprojecten.

September 2007 heeft de inspectie – samen met vier andere

• Cliëntgerichtheid van de hulp:

1 toezichtproject.

inspecties5 – het rapport “Veiligheid in justitiële jeugdinrichtingen:

• Resultaatgerichtheid:

3 toezichtprojecten.

opdracht met risico’s”6 gepubliceerd.
Bij zes van de dertien JJI’s werd een “ernstig risico” geconstateerd.

4.3.1

Veiligheid

Dit heeft ertoe geleid dat bij deze inrichtingen in 2008 verscherpt

Alle kinderen en hun ouders of verzorgers die in Nederland met jeugd­

toezicht is ingesteld. Wanneer uit een hertoets blijkt dat er voldoende

zorg te maken krijgen, moeten ervan uit kunnen gaan dat de instel­

verbeteringen zijn doorgevoerd, dan wordt het verscherpt toezicht

lingen de veiligheid van het kind voorop stellen. Hierbij is het van

opgeheven en maken de inspecties afspraken met de inrichting hoe

belang dat zij zowel fysiek veilig zijn op de plaatsen waar zij verblijven

het vervolgtoezicht verder wordt vormgegeven. Afhankelijk van de

als dat zij zich, overeenkomstig hun leeftijdsbehoeften, veilig kunnen

verdere verbeteringen bij deze JJI’s, zal dit vervolgtoezicht in 2009

ontwikkelen gedurende de periode dat zij jeugdzorg ontvangen.

wel of niet worden gecontinueerd.

Toezicht op de BES-eilanden
Naar verwachting zullen de eilanden Bonaire, Sint Eustasius en Saba
(BES-eilanden) per 1-1-2011 de status van openbaar lichaam krijgen,
waardoor de jeugdzorg op deze eilanden zal vallen onder de
verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en Gezin.

10

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

5
6

De Inspectie van het Onderwijs (IvhO), de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ),
de Inspectie Sanctietoepassing (ISt) en de Arbeidsinspectie (AI).
Inspectie jeugdzorg, september 2007 (zie www.inspectiejeugdzorg.nl).

Bij vier van de JJI’s werd een “matig” risico geconstateerd. In 2009

Maart 2008 heeft de inspectie het rapport “Veiligheid binnen de

vindt bij deze inrichtingen een hertoets plaats. Wanneer deze hertoets

Glen Mills School”7 gepubliceerd, waarin zij een aantal aanbevelingen

plaatsvindt, is afhankelijk van de voortgang die de inrichtingen boeken

heeft gedaan aan de Hoenderloo Groep (waaronder de Glen Mills

bij het uitvoeren van hun verbeteringen.

School valt) en de verantwoordelijke overheden. Op grond van deze
aanbevelingen heeft de Hoenderloo Groep een verbeterplan opgesteld.

Entreetoets nieuwe aanbieders van gesloten jeugdzorg

De inspectie stelt zich in 2009 door middel van voortgangsgesprekken

Sinds 1 januari 2008 is het mogelijk om jongeren met ernstige

op de hoogte van de vorderingen van dit verbeterplan.

opgroei- en opvoedingsproblemen te behandelen binnen een gesloten

Daarnaast is het zo dat de Glen Mills School per 1-11-2008 door

setting. Met de minister voor Jeugd en Gezin is afgesproken dat alle

de minister voor Jeugd en Gezin is aangewezen als aanbieder van

nieuwe instellingen voor gesloten jeugdzorg, een half jaar nadat

gesloten jeugdzorg. Afgesproken is dat de inspectie begin 2010

ze gestart zijn, een zogenaamde entreetoets krijgen. Door middel

de Glen Mills School een entreetoets afneemt, waarbij zal worden

van deze toets kijkt de inspectie of deze instellingen voorwaarden

samengewerkt met de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

scheppen voor veilige en verantwoorde zorg.
In 2008/2009 voert de inspectie in samenwerking met de Inspectie

De veiligheid in de voormalige justitiële jeugdinrichtingen die inmid-

voor de Gezondheidszorg bij twee instellingen die inmiddels gesloten

dels gesloten jeugdzorg aanbieden, is in 2007 onderzocht door de

jeugdzorg aanbieden, te weten De Koppeling en Jutters Jeugdformaat

inspectie samen met vier collega inspecties8. Deze instellingen vallen

Combinatie (JJC), een entreetoets uit. De resultaten van

thans onder het vervolgtoezicht “Veiligheid voor jeugdigen in justitiële

deze twee onderzoeken worden begin 2009 verwacht.

jeugdinrichtingen”.

Op 1-4-2009 gaat een andere nieuwe aanbieder van gesloten jeugdzorg,
Transferium (locatie Driehuis), van start. De inspectie onderwerpt deze

Toezicht alle aanbieders van gesloten jeugdzorg op basis van

locatie van de nieuwe aanbieder gesloten jeugdzorg in 2009 aan een

het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg

entreetoets. Daarnaast neemt de inspectie in het voorjaar van 2011

In het najaar van 2008 heeft de MOgroep Jeugdzorg met medewerking

de locatie Heerhugowaard van Transferium, die op 1-10-2010 start,

van de Inspectie jeugdzorg normen opgesteld voor de gesloten jeugd-

een entreetoets af. Ook bij deze twee entreetoetsen zal worden

zorg en deze vastgelegd in het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg.

samengewerkt met de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

De inspectie zal op basis van dit kwaliteitskader bij alle aanbieders
van gesloten jeugdzorg tot 2012 stapsgewijs toezicht houden.

7
8

Inspectie jeugdzorg, september 2008 (zie www.inspectiejeugdzorg.nl).
De Inspectie van het Onderwijs (IvhO), de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ),
de Inspectie Sanctietoepassing (ISt) en de Arbeidsinspectie (AI).
I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

11

Waar nodig werkt de inspectie samen met collega inspecties.

In aansluiting op bovenstaand toezicht is de inspectie van plan om

Dit toezicht vindt dus ook plaats bij de instellingen van wie het nieuwe

in 2010 onderzoek te doen naar de begeleiding van de biologische

aanbod gesloten jeugdzorg al getoetst is in de voormalige JJI’s.

ouders (door de pleegzorgaanbieders) in de periode dat hun kinderen

Het accent van dit toezicht ligt op de volgende thema’s uit het

in een pleeg­gezin zijn ondergebracht.

kwaliteitskader:
1. gesloten leefomgeving, met name de rechtspositie van de jeugdige

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor

inclusief de toekenning van verlof: 2008-2009, onderzoek naar

de Kinderbescherming

beleid en praktijk. Rapportage in het voorjaar 2009;

In het najaar van 2008 heeft de inspectie het rapport “De toetsende

2. behandel- en opvoedplanning, opvoeding en personeel: 2009-2010,

taak van de Raad voor de Kinderbescherming”9 uitgebracht.

onderzoek naar beleid en praktijk. Hieronder wordt onder meer

Hieruit bleek dat de kwaliteit van de toetsende taak – daar waar het

verstaan het opstellen en uitvoeren van het behandelplan, de

gaat om het voornemen een uit huis geplaatst kind terug naar huis te

multidisciplinaire aanpak, het leefklimaat en medische, geestelijke

laten gaan – van onvoldoende kwaliteit was. Zo werden beslissingen

en emotionele verzorging. Rapportage in het voorjaar 2010;

in deze zaken door BJZ niet tijdig ter toetsing voorgelegd aan de

3. behandeling, dagprogramma en ketensamenwerking: 2011-2012,

RvdK en was de inhoud van de beslissingen die aan de RvdK werden

onderzoek naar beleid en praktijk. Hier wordt onder meer onder

voorgelegd veelal onvoldoende voor een inhoudelijke toets.

verstaan een individueel behandelplan, dagstructuur en dagbesteding,

Daarnaast bleek dat er geen sprake was van een eenduidige uitvoering

onderwijs, trajectverantwoordelijkheid en samenwerking.

van de toetsende taak en dat niet helder was op grond waarvan de

Rapportage in het voorjaar 2012.

RvdK tot zijn oordeel kwam.
De MOgroep Jeugdzorg en de RvdK hebben een verbeterplan opgesteld

Veiligheid van pleegkinderen

dat is gebaseerd op de bevindingen en aanbevelingen van de inspectie.

In 2008 is de inspectie gestart met een landelijk onderzoek naar

De minister voor Jeugd en Gezin heeft aangegeven dat hij ervan uit

de veiligheid van pleegkinderen binnen pleeggezinnen. De vraag die

gaat dat beide organisaties vanaf 1 januari 2009 gaan werken volgens

hierbij centraal staat is of de pleegzorgaanbieders systematisch zorg-

de wijze die de inspectie heeft aanbevolen. De inspectie toetst op

dragen voor de veiligheid van kinderen in pleeg­gezinnen. Het onder-

verzoek van de minister in 2009 in hoeverre de doorgevoerde verbete-

zoek richt zich op twee thema’s: de screening van pleeggezinnen op

ringen in de praktijk hebben geleid tot een betere kwaliteit van de

mogelijke veiligheidsrisico’s en het toezicht op de veiligheid van

toetsende taak.

pleegkinderen wanneer de kinderen in het pleeggezin verblijven.
Zowel het beleid als de praktijk van de pleegzorgaanbieders wordt
hierbij betrokken. Na het maken van instellingsrapporten, volgt een
rapport met het landelijke beeld.
12

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

9

Inspectie jeugdzorg, oktober 2008 (zie www.inspectiejeugdzorg.nl).

Kwaliteit van de beschermingstaak van de Raad voor

Ten eerste is er de Deltamethode gezinsvoogdij, die naar verwachting

de Kinderbescherming

op 1 juli 2009 volledig zal zijn geïmplementeerd bij alle BJZ’s.

Eind 2008 is de inspectie een landelijk onderzoek gestart naar de

De minister voor Jeugd en Gezin heeft gesteld dat tot de volledige

kwaliteit van het primaire proces van de beschermingstaak (civiele

implementatie heeft plaatsgevonden, het onderdeel “risicomanagement”

taak) van de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK). Het toezicht,

van de Deltamethode met voorrang uiterlijk op 1 januari 2009 wordt

dat door zal lopen in 2009, richt zich vooral op de kwaliteit van

ingevoerd en gehanteerd door alle gezinsvoogden. Ten tweede heeft

het onderzoek in beschermingszaken.

de MOgroep Jeugdzorg het veiligheidskader “Veiligheidsbeleid en
risico­management in het bureau jeugdzorg”11 vastgesteld, dat in 2009

In het project “Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de

met prioriteit zal worden geïmplementeerd.

Kinderbescherming”, dat hiervoor beschreven staat, doet de inspectie

Op verzoek van de minister voor Jeugd en Gezin doet de inspectie

onderzoek naar de toetsende taak van de RvdK. Aangezien dit een

in 2009 onderzoek naar het onderdeel “risicomanagement” van de

onderdeel is van het primaire proces van de beschermingstaak van de

Deltamethode. Vanaf begin 2010 ziet de inspectie erop toe dat ook de

RvdK, zal de inspectie nagaan of dit onderzoek eventueel ondergebracht

overige onderdelen van de Deltamethode gezinsvoogdij zijn geïmple-

kan worden in het project “Kwaliteit van de beschermingstaak van de

menteerd én dat het primaire proces van de jeugdbescherming zodanig

Raad voor de Kinderbescherming”.

is ingericht dat systematisch wordt gelet op de (on)veiligheid en dat
er systematisch gewerkt wordt om tot de beste beslissingen te komen

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

in het belang van het kind.

In het najaar van 2008 heeft de inspectie de notitie “Risicomanagement
bij onder toezicht gestelde kinderen”10 gepubliceerd, waarin zij

Interlandelijke adoptie

aangeeft dat uit onderzoek is gebleken dat het onderzoeken, taxeren

In 2008 is de inspectie een toezichttraject gestart waarin zij het

en beperken van het risico op voor kinderen ernstig bedreigende

primaire proces van adoptie onderzoekt. Het onderzoek vindt plaats

gebeurte­nissen een onvoldoende structureel en expliciet onderdeel

bij alle vergunninghouders interlandelijke adoptie. Daarnaast wordt de

is van het primaire proces van de jeugdbescherming.

RvdK in het onderzoek betrokken, daar deze het gezinsonderzoek naar

Tegelijkertijd heeft de inspectie geconstateerd dat er belangrijke

de aspirant adoptieouders uitvoert. Bij het inrichten van het toezicht

stappen worden gezet om het primaire proces in de jeugdbescherming

maakt de inspectie – daar waar mogelijk – gebruik van en sluit zij aan

te verbeteren en de veiligheid van het kind beter te waarborgen.

bij het “Kwaliteitskader vergunninghouders interlandelijke adopties”
dat de vergunninghouders in 2008 hebben opgesteld.

10 Inspectie jeugdzorg, oktober 2008 (zie www.inspectiejeugdzorg.nl).

11 Berge, I. ten & A. van Montfoort (juni 2008). Veiligheidsbeleid en risicomanagement in het
bureau jeugdzorg. Utrecht/Woerden: Nederlands Jeugdinstituut, Adviesbureau Van Montfoort.
I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

13

Medio 2009 brengt de inspectie per vergunninghouder een rapport

Zorgaanbod in het buitenland

uit met daarin een oordeel over de mate van het risico dat kinderen

Het gebruik maken van buitenlands zorgaanbod voor Nederlandse

in het adoptieproces lopen. De inspectie zal – indien nodig – de

jongeren beschouwt de inspectie als een bijzondere situatie, met extra

vergunninghouders vragen een verbeterplan op te stellen. Bij deze

risico’s. Daarom is de inspectie in 2008 gestart met een onderzoek

vergunninghouders doet de inspectie begin 2010 een hertoets, waarin

naar zorgaanbieders in Nederland die gebruik maken van zorgaanbod

zij onderzoekt of de voorgenomen verbeteringen doorgevoerd zijn en

in het buitenland. De eerste fase van het project bestaat uit een

of dit tot een kwaliteitsverbetering heeft geleid. Deze informatie kan

inventarisatie van de aard en omvang van dit type zorgaanbod,

het ministerie van Justitie vervolgens gebruiken bij het beoordelen

gevolgd door een risico-inventarisatie om zicht te krijgen op de

van de aanvragen voor de verlenging van de vergunningen eind 2010.

grootste risico’s.
Na deze eerste fase zal de inspectie, in overleg met het programma­

Campussen

ministerie voor Jeugd en Gezin, het IPO en de MOgroep Jeugdzorg,

Het kabinet wil de maatschappelijke participatie van alle jongeren

besluiten hoe het vervolgtraject eruit gaat zien.

versterken: alle jongeren gaan naar school, werken of doen werkervaring
op. Ook jongeren die met de gebruikelijke hulpverlening niet worden

Nieuwe aanbieders van jeugdzorg

bereikt, wil het kabinet terugleiden naar maatschappelijke participatie.

In 2005 hebben het IPO, het ministerie van VWS en de inspectie

Het gaat daarbij om jongeren (12-27 jaar) zonder zicht op opleiding

afspraken gemaakt over het verantwoord gebruik maken van nieuwe

of arbeid die dreigen af te glijden naar maatschappelijk ongewenst

zorgaanbieders. Kern van de afspraken is dat een provincie beoordeelt

gedrag. Voor deze groep moeilijk te motiveren jongeren wordt ervaring

of zij van een nieuwe zorgaanbieder gebruik wil maken. De provincie

opgedaan met een nieuw instrument: de campussen.

let daarbij in elk geval op een aantal kwaliteitsaspecten. Vervolgens kan

Op dit moment loopt er een aantal pilotprojecten. Deze pilots hebben

de provincie de inspectie verzoeken om toezicht uit te voeren op deze

als doel om inzicht te krijgen in de meest effectieve aanpak voor

zorgaanbieder, waarbij de inspectie toetst of de instelling voldoet aan

deze groep jongeren en een op ervaring gebaseerde onderbouwing

voorwaarden voor veilige en verantwoorde zorg.

te krijgen voor landelijke invoering van de campussen. Omdat het van

Op verzoek van de provincies Noord-Brabant (twee instellingen) en

essentieel belang is dat de zorg die geboden wordt in de pilots van

Noord-Holland (één instelling) voert de inspectie in 2009 toezicht

voldoende kwaliteit is, houdt de Inspectie jeugdzorg toezicht op de

uit bij drie nieuwe zorgaanbieders.

kwaliteit van de geleverde jeugdzorg. Na de eindevaluatie van de
pilots in 2010 zal bij de uiteindelijke vormgeving van de campussen
het toezicht structureel geregeld worden.

14

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Jeugdzorgboerderijen

In 2007 en 2008 heeft de inspectie bij alle provinciale en landelijk

De provincie Gelderland heeft de inspectie verzocht om toezicht te

werkende residentiële zorgaanbieders onderzocht welk beleid deze

doen naar de kwaliteit van jeugdzorgboerderijen. Er is in Gelderland

instellingen hebben op het gebied van belangrijke thema’s rondom

sprake van “onderaannemerschap”; de jeugdzorgboerderijen sluiten

seksualiteit, te weten bejegening, seksualiteit, preventie, reactie

zich aan bij een bestaande zorgaanbieder. Het toezicht richt zich

en deskundigheid. In 2008 is bij vier instellingen onderzoek gedaan

op de vraag of er wordt voldaan aan voorwaarden voor veilige en

naar de mate waarin deze thema’s in de praktijk aandacht krijgen.

verantwoorde zorg.

In 2009 wordt dit praktijkonderzoek uitgevoerd bij een nader te

Afhankelijk van de uitkomsten overweegt de inspectie het onderzoek

bepalen aantal andere residentiële instellingen.

in 2010 te herhalen bij jeugdzorgboerderijen in andere provincies.

Agressief en seksueel grensoverschrijdend gedrag in residentiële

Veilige en verantwoorde zorg Stichting Nieuw Veldzicht

instellingen

Eind 2007 heeft de inspectie bij Stichting Nieuw Veldzicht onderzoek

In 2007 en 2008 heeft de inspectie bij alle provinciale en landelijk

gedaan naar de mate waarin deze instelling voldoet aan randvoorwaarden

werkende residentiële zorgaanbieders onderzocht welk beleid deze

voor verantwoorde zorg en een veilig opvoedingsklimaat. Op verzoek

instellingen hebben op het gebied van belangrijke thema’s rondom

van de provincie Flevoland onderzoekt de inspectie in 2009 in hoeverre

seksualiteit, te weten bejegening, seksualiteit, preventie, reactie

de destijds gedane aanbevelingen zijn omgezet in beleid en in hoeverre

en deskundigheid. In 2008 is bij vier instellingen onderzoek gedaan

dit in de praktijk heeft geleid tot een verbetering van de kwaliteit

naar de mate waarin deze thema’s in de praktijk aandacht krijgen.

van de zorg (vooral op het gebied van een veilig opvoedingsklimaat).

Dit praktijkonderzoek wordt in 2009 op verzoek van de provincie
Utrecht in deze provincie uitgevoerd, waarbij de inspectie tevens

4.3.2

Samenwerken

onderzoekt hoe de Utrechtse instellingen omgaan met agressief

Samenwerking van voorzieningen is van groot belang voor de kwaliteit

gedrag.

van de hulpverlening. In alle onderzoeken waarbij meer dan één instel­
ling betrokken is, kijkt de inspectie naar deze onderlinge samenwerking.

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies-

Het komt voor dat een gezin met diverse instellingen tegelijk te maken

en Meldpunt Kindermishandeling

heeft of dat de ene instelling de hulpverlening van de andere overneemt.

Op verzoek van de provincies Groningen, Drenthe, Amsterdam,

Het gaat hier om de zogeheten “keten van voorzieningen”. De inspectie

Zuid-Holland, Haaglanden en Noord-Brabant doet de inspectie in

verwacht dan dat de continuïteit van de zorg gewaarborgd is en dat

2009 in deze provincies onderzoek naar risicotaxatie en systematisch

instellingen elkaar daarop aanspreken.

handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK).

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

15

Resultaten verbeterplan Maasmeisje

4.3.3

In 2007 deed de inspectie samen met de Inspectie voor de

De inspectie verwacht dat instellingen het probleem van de cliënt

Gezondheidszorg (IGZ), de Inspectie van het Onderwijs (IvhO) en

centraal stellen en dat zij de jongeren en hun ouders of verzorgers

de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) onderzoek naar het

betrekken bij de hulpverlening. Hun inbreng is een voorwaarde voor

“Maasmeisje”. Dit onderzoek resulteerde in het rapport “Brede zorg­

verantwoorde zorg, omdat het belangrijk is dat zij zich kunnen vinden

coördinatie noodzakelijk. Onderzoek naar de hulpverlening rond het

in de aanpak die wordt gekozen. Als de belangen van kind en ouder(s)

meisje Gessica” . Afgesproken is dat de gemeente Rotterdam bewaakt

botsen, is het belang van het kind altijd doorslaggevend.

12

Cliëntgerichtheid

of de aanbevelingen uit dit rapport worden vertaald in beleid. In 2009
toetsen de inspecties op casusniveau of de wijzigingen in het beleid

Het functioneren van het klachtrecht, de vertrouwenspersoon

hebben geleid tot verbeteringen.

en de cliëntenraad
Op verzoek van de betrokken provincies is de inspectie in 2008

Casemanagement bureau jeugdzorg

gestart met een onderzoek naar het functioneren van het klachtrecht,

In 2006 heeft de inspectie in een aantal provincies toezicht gedaan

de vertrouwenspersoon en de cliëntenraad in Groningen, Friesland,

naar het onderwerp casemanagement bij BJZ.

Utrecht, Zuid-Holland en Rotterdam. Doel van dit toezicht is om zicht

In 2009 start de inspectie op verzoek van de provincie Zeeland een

te krijgen op de uitvoering van deze cliëntenrechten in de praktijk

dergelijk onderzoek bij BJZ in deze provincie. Binnen dit toezicht­

en om betrokken partijen te stimuleren verder vorm hieraan te geven.

project kijkt de inspectie naar de manier waarop BJZ zorgt voor

In dit onderzoek, dat doorloopt naar 2009, wordt in elk van de

veiligheid en continuïteit in het hulpverleningsproces.

hiervoor genoemde provincies onderzoek gedaan bij BJZ en minimaal
één zorgaanbieder.
ART.
Regelmatige
evaluatie
bij uithuisplaatsing

25

2009

Ieder kind dat door de Staat
voor verzorging, bescherming of
behandeling uit huis wordt
geplaatst, heeft recht op een
regelmatige evaluatie van deze
plaatsing.
12 Inspectie jeugdzorg, mei 2007 (zie www.inspectiejeugdzorg.nl)

16

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

bron:
Verdrag inzake de rechten van het kind

4.3.4

Resultaatgerichtheid

Nazorg in de laatste fase en na afloop van

De inspectie verwacht dat jeugdzorginstellingen zich richten op het

het hulpverleningsproces

resultaat van de zorg voor de cliënt. Dit betekent dat instellingen helder

Het stadsgewest Haaglanden krijgt regelmatig signalen dat de zorg

maken welk resultaat zij nastreven, hoe zij dit realiseren en dat zij

van cliënten in de jeugdzorg in de laatste fase van de hulpverlening

vaststellen welk resultaat is bereikt met de hulpverlening. Zij evalueren

en/of na afloop onvoldoende is, waardoor het risico bestaat dat

hun hulpverlening en wijzigen op basis hiervan systematisch hun

cliënten terugvallen en opnieuw jeugdzorg nodig hebben.

handelen.

Aangezien het stadsgewest hier te weinig zicht op heeft, heeft zij
de inspectie gevraagd hier onderzoek naar te doen.

Zorg voor kinderen met geringe sociale redzaamheid

Afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek, kan het zijn dat de

Gezinnen en kinderen met een geringe zelfredzaamheid krijgen niet

inspectie besluit dit toezicht in 2010 ook in andere provincies uit

altijd de zorg die ze nodig hebben. Dit kan aanzienlijke gevolgen

te voeren.

hebben voor de betrokkenen en de maatschappij. Het gaat daarbij vaak
om kinderen met een licht verstandelijke beperking (LVG-jongeren)

Kwaliteit indicatiestelling bureau jeugdzorg Utrecht

met bijkomende gedragsstoornissen die in verschillende hulpverlenings-

In 2006 heeft de inspectie bij alle BJZ’s onderzocht of de kwaliteits-

en ondersteuningscircuits terecht komen. De hulpverlening is vaak

bewaking van de indicatiestelling systematisch was georganiseerd en

discontinu en eenzijdig gericht. Bovendien is er vaak niet genoeg

of de kwaliteitsbewaking leidde tot adequate verbetermaatregelen.

samenwerking tussen de betrokken instellingen en hulpverleners,

Dit heeft geresulteerd in het rapport “Met het oog op kwaliteit.

waardoor er onvoldoende flexibiliteit is in het aanbod en er daardoor

Landelijk onderzoek naar de kwaliteitsbewaking van indicatiestelling

vaak geen hulp op maat geboden kan worden.

door bureaus jeugdzorg”13.

In 2009 gaan de Inspectie voor de Gezondheidszorg, de Inspectie van

Op verzoek van de provincie Utrecht onderzoekt de inspectie in 2009

het Onderwijs en de Inspectie jeugdzorg onderzoeken of toezicht een

of de aanbevelingen uit het onderzoek van 2006 hebben geleid tot

bijdrage kan leveren aan de verbetering van de zorg voor deze kinderen

verbeteringen van de kwaliteitsbewaking van de indicatiestelling bij

en gezinnen, waarbij de Inspectie voor de Gezondheidszorg de rol van

BJZ Utrecht.

projectleider vervult.
De inspecties willen aan de hand van een zorgmodel dat gebaseerd
is op best practices in 2010 met thematisch toezicht bevorderen
dat de zorg voor deze kwetsbare groep verbetert.

13 Inspectie jeugdzorg, februari 2006 (zie www.inspectiejeugdzorg.nl).
I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

17

5

Schematisch overzicht toezichtprojecten 2009
In hoofdstuk 4 is het toezicht dat de inspectie in 2009 uitvoert inhoudelijk toegelicht.
Hieronder vindt u twee tabellen waarin deze toezichtprojecten overzichtelijk op een rijtje worden gezet.
In de eerste tabel staan – per provincie – alle toezichtprojecten opgesomd die de inspectie gaat doen bij de door de provincie gefinancierde
instellingen. In de tweede tabel worden de toezichtprojecten gepresenteerd die de inspectie gaat doen bij de door het Rijk gefinancierde
instellingen.
Overzicht toezichtprojecten bij door de provincie gefinancierde instellingen in 2009
Provincie

Onderwerp

Betrokken provincies

Groningen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Het functioneren van het klachtrecht, de vertrouwenspersoon en de cliëntenraad

Groningen, Friesland, Utrecht, Zuid-Holland, Rotterdam

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

Groningen, Drenthe, Amsterdam, Zuid-Holland,
Haaglanden, Noord-Brabant

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Het functioneren van het klachtrecht, de vertrouwenspersoon en de cliëntenraad

Groningen, Friesland, Utrecht, Zuid-Holland, Rotterdam

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

Groningen, Drenthe, Amsterdam, Zuid-Holland,
Haaglanden, Noord-Brabant

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Friesland

Drenthe

18

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

Provincie

Onderwerp

Betrokken provincies

Overijssel

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Jeugdzorgboerderijen

Gelderland

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Veilige en verantwoorde zorg Stichting Nieuw Veldzicht

Flevoland

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Agressief en seksueel grensoverschrijdend gedrag in residentiële instellingen

Utrecht

Het functioneren van het klachtrecht, de vertrouwenspersoon en de cliëntenraad

Groningen, Friesland, Utrecht, Zuid-Holland, Rotterdam

Kwaliteit indicatiestelling bureau jeugdzorg

Utrecht

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Eén nieuwe aanbieder van jeugdzorg

Noord-Holland

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Gelderland

Flevoland

Utrecht

Noord-Holland

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

19

Provincie

Onderwerp

Betrokken provincies

Stadsregio
Amsterdam

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

Groningen, Drenthe, Amsterdam, Zuid-Holland,
Haaglanden, Noord-Brabant

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

Groningen, Drenthe, Amsterdam, Zuid-Holland,
Haaglanden, Noord-Brabant

Het functioneren van het klachtrecht, de vertrouwenspersoon en de cliëntenraad

Groningen, Friesland, Utrecht, Zuid-Holland, Rotterdam

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

Groningen, Drenthe, Amsterdam, Zuid-Holland,
Haaglanden, Noord-Brabant

Nazorg in de laatste fase en na afloop van het hulpverleningsproces

Haaglanden

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Resultaten verbeterplan Maasmeisje

Rotterdam

Het functioneren van het klachtrecht, de vertrouwenspersoon en de cliëntenraad

Groningen, Friesland, Utrech, Zuid-Holland, Rotterdam

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Zuid-Holland

Stadsgewest
Haaglanden

Stadsregio
Rotterdam

20

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

Provincie

Onderwerp

Betrokken provincies

Zeeland

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Casemanagement bureau jeugdzorg

Zeeland

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

Risicotaxatie en systematisch handelen bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

Groningen, Drenthe, Amsterdam, Zuid-Holland,
Haaglanden, Noord-Brabant

Twee nieuwe aanbieders van jeugdzorg

Noord-Brabant

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Veiligheid van pleegkinderen

Alle provincies

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

Alle provincies

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen

Alle provincies

(eventueel) Ruimte en grenzen rond seksualiteit in residentiële instellingen

Nader te bepalen

Noord-Brabant

Limburg

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

21

Overzicht toezichtprojecten bij door het Rijk gefinancierde instellingen in 2009

22

Object van toezicht

Onderwerp

Betrokken inspecties

Jeugdzorginstellingen op de BES-eilanden

Toezicht op de BES-eilanden

IJZ

Alle JJI’s

Vervolgtoezicht Veiligheid voor jeugdigen in justitiële jeugdinrichtingen

IvhO, IGZ, ISt, AI, IJZ

De Koppeling (Amsterdam)
Jutters Jeugdformaat Combinatie (Haaglanden)
Transferium (Noord-Holland)

Entreetoets nieuwe aanbieders van gesloten jeugdzorg

IGZ, IJZ

Alle aanbieders van gesloten jeugdzorg

Toezicht alle aanbieders van gesloten jeugdzorg op basis van het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg

Nader te bepalen

Alle regio’s RvdK
Alle BJZ’s

Kwaliteit van de toetsende taak van de Raad voor de Kinderbescherming

IJZ

Alle regio’s RvdK

Kwaliteit van de beschermingstaak van de Raad voor de Kinderbescherming

IJZ

Alle vergunninghouders interlandelijke adoptie
RvdK

Primaire proces interlandelijke adoptie

IJZ

Pilots Campussen

Kwaliteit geboden jeugdzorg op campussen

Nader te bepalen

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

Adresgegevens Inspectie jeugdzorg

Gebruikte afkortingen
					
AI			

Arbeidsinspectie

AMK			

Advies- en Meldpunt Kindermishandeling

BES-eilanden			

Bonaire, Sint Eustasius en Saba

BJZ			

Bureau Jeugdzorg

CJG			

Centrum voor Jeugd en Gezin

Telefoon:

(030) 230 52 30

fte			

fulltime equivalent

Fax:

(030) 230 52 00

IGZ			

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Internet:

www.inspectiejeugdzorg.nl

IJZ			

Inspectie jeugdzorg

IOOV			

Inspectie Openbare Orde en Veiligheid

IPO			

Interprovinciaal Overleg

ISt			

Inspectie Sanctietoepassing

ITJ			

Integraal Toezicht Jeugdzaken

IvhO			

Inspectie van het Onderwijs

IWI			

Inspectie Werk en Inkomen

JJC			

Jutters Jeugdformaat Combinatie

JJI			

Justitiële Jeugdinrichting

LCFJ			

Landelijk Cliëntenforum Jeugd

LVG-jongeren			

Licht Verstandelijk Gehandicapte jongeren

MOgroep Jeugdzorg

Maatschappelijke Ondernemers Groep Jeugdzorg

ots			

ondertoezichtstelling

RvdK			

Raad voor de Kinderbescherming

VWS			

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Bezoekadres: Sint Jacobsstraat 16
3511 BS Utrecht
Postadres:

Postbus 483
3500 AL Utrecht

		

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

23

24

I nspectie jeugdzorg J aarwerkprogramma 2009

Wat zegt de wet over de Inspectie jeugdzorg?
De Wet op de jeugdzorg geeft de Inspectie jeugdzorg
de volgende taken:
• onderzoek doen naar de kwaliteit van de jeugdzorg;
• toezicht houden op de naleving van de kwaliteitseisen
die in de wet staan;
• voorstellen doen voor verbetering.
De inspectie houdt toezicht op verzoek van het programmaministerie voor Jeugd en Gezin, het ministerie van Justitie,
de provincies of uit eigen beweging.

Wat is toezicht?
Toezicht houden betekent dat de inspectie informatie verzamelt
over de kwaliteit van de jeugdzorg, zich een oordeel vormt
en zo nodig ingrijpt. Ook kijkt de inspectie of het beleid voor
de jeugdzorg in de praktijk goed werkt. Daarover adviseert
de inspectie gevraagd en ongevraagd.
De rapporten van de inspectie zijn in principe openbaar.
De openbaar gemaakte rapporten staan op de website van
de inspectie: www.inspectiejeugdzorg.nl.

Wat wil de Inspectie jeugdzorg met het toezicht
bereiken?
De inspectie wil met haar onderzoeken bijdragen aan:
• het behouden en bevorderen van de kwaliteit van
de jeugdzorg;
• het versterken van de positie van jongeren en hun
ouders of verzorgers (de cliënten);
• de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van het
beleid.

Waar houdt de inspectie toezicht?
De Inspectie jeugdzorg kent vier “domeinen” van toezicht.
De inspectie heeft namelijk volgens vier verschillende
wetten toezichttaken en bevoegdheden:
• Wet op de jeugdzorg;
• Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen;
• Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie;
• Wet Centraal Orgaan opvang Asielzoekers.
De inspectie heeft op grond van die wetten toezicht op
de volgende organisaties:
• de bureaus jeugdzorg;
• de jeugdzorgaanbieders;
• de Justitiële Jeugdinrichtingen;
• de vergunninghouders voor interlandelijke adoptie;
• de opvangvoorzieningen voor alleenstaande
minderjarige vreemdelingen;
• de Raad voor de Kinderbescherming.

ontwerp hAAi, Rotterdam druk RS Drukkerij, Rijswijk

Wat is de Inspectie jeugdzorg?
De Inspectie jeugdzorg is in 1988 bij wet ingesteld en houdt
toezicht op de jeugdzorg in Nederland. De inspectie werkt
onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Jeugd en
Gezin en de minister van Justitie. De inspectie is inhoudelijk
onafhankelijk.

www.inspectiejeugdzorg.nl