Notitie

voor

Directie Migratiebeleid

cc
van
datum

5 juli 2023

inzake

migratieagenda; tweestatusstelsel 11020349

zaaknr

1

Met het oog op besluitvorming over de migratieagenda en rekening houdend met
eventuele juridische procedures heeft u mij 3 juli jl. gevraagd om een korte juridische
appreciatie van een aantal mogelijk te nemen maatregelen, waaronder het
tweestatusstelsel.

2

Nederland kent thans een ‘eenstatusstelsel’. Dit betekent dat aan vluchtelingen
(personen die een geïndividualiseerd risico hebben op vervolging) eenzelfde
vergunning wordt toegekend als aan ‘subsidiair beschermden’ (3 EVRM). De keuze
voor het eenstatusstelsel is bij de invoering van de Vreemdelingenwet 2000 (‘Vw’) op
nationaal niveau gemaakt.

3

De vraag ligt voor of het tweestatusstelsel zou moeten worden (her)ingevoerd. Met het
oog op de verdere besluitvorming hiervoor kan vanuit juridisch perspectief hierover
het volgende worden gezegd.


De versnelde gezinshereniging (‘nareis’) hoeft op grond van de
Gezinsherenigingsrichtlijn (artikel 9-12; Richtlijn 2003/86/EG) uitsluitend te
worden toegestaan aan gezinsleden van vluchtelingen. Gezinsleden van
subsidiair beschermden hebben op grond van de Gezinsherenigingsrichtlijn
geen recht op nareis of gezinshereniging. Dit betekent dat de
Gezinsherenigingsrichtlijn ruimte laat voor een tweestatusstelsel. Dit geldt
overigens ook voor andere, relevante Europese regelgeving en internationale
verdragen.



Zou een tweestatusstelsel worden ingevoerd, dan betekent dit voor de
gezinshereniging van subsidiair beschermden dat het aan de nationale
wetgever is om rekening houdend met artikel 8 EVRM te bepalen aan wie en
onder welke voorwaarden gezinshereniging wordt toegestaan.

2/3



Vanwege artikel 8 EVRM zal op enig moment gezinshereniging moeten
worden toegestaan aan echtgenoten en minderjarige kinderen. Afhankelijk
van de individuele feiten en omstandigheden van het geval zullen in
voorkomend geval op grond van artikel 8 EVRM ook andere familieleden in
aanmerking komen voor gezinshereniging.



Wat betreft de te hanteren voorwaarden (voor leden kerngezin én eventuele
andere familieleden) kan in uitgangspunt worden aangesloten bij de
voorwaarden die op grond van de Gezinsherenigingsrichtlijn thans worden
gesteld aan gezinsherenigers van reguliere vergunninghouders. Wel is het
van belang rekening te houden met de specifieke situatie van subsidiair
beschermden.

4

Langs deze lijnen zou – in afwijking van of in aansluiting op de voorwaarden die thans
al voor andere gezinsherenigers dan die met een asielstatus gelden – een regeling
kunnen worden gemaakt voor de gezinshereniging van gezinsleden van subsidiair
beschermden.

5

Of en in welke mate een dergelijke regeling het ‘voor de rechter’ houdt zal in
belangrijke mate afhangen van de toets aan het evenredigheidsbeginsel (geschikt,
noodzakelijk en evenredig1). Zowel de regeling zelf als de toepassing ervan in een
concreet geval zal evenredig moeten zijn. Daarnaast is artikel 8 EVRM onverkort van
toepassing en denkbaar is dat in bepaalde situaties op grond van die bepaling
gezinshereniging moet worden toegestaan, ook in situaties waarin dat op grond van de
regeling (nog) niet het geval is.2
Als het doel is de druk op de asielopvang te verminderen, is een generieke
wachttermijn met een zekere duur juridisch goed verdedigbaar. Een
huisvestingsvereiste daarentegen zal – gelet op de krapte op de woningmarkt
– minder goed uitlegbaar zijn. Als dit vereiste desondanks zou worden
gesteld, is het van belang daaraan een redelijk termijn te verbinden waarna
het vereiste in elk geval vervalt.
Als het doel meer is om in meer algemene zin de migratiestroom te
beperken, zou behalve een wachttermijn bijvoorbeeld ook een
middelenvereiste en/of een inburgeringsvereiste kunnen worden gesteld,
mits de regeling genoeg ruimte laat om in bepaalde schrijnende situaties
daar weer van af te wijken. Denkbaar is ook dat het stellen van dergelijke
vereisten aan een bepaalde termijn wordt verbonden.

6

Meer specifiek ligt nog de vraag voor of het stellen van nadere voorwaarden aan
gezinshereniging voor subsidiair beschermden kan worden gekoppeld aan de actuele
opvangcapaciteit. In het algemeen kan hier thans over worden gezegd dat – nu sprake
1

2

Landsadvocaat

Vlg bijv. de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak over de Kinderpardonregeling, ABRvS 17
augustus 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:2290 en 2341)
Zie ook EHRM 20 oktober 2022, M.T. e.a. t. Zweden, rov. 108-110.

3/3

is van nationaal beleid –iets dergelijks in beginsel zou kunnen, maar in de praktijk het
verwijt van willekeur op de loer ligt en dat het daarom niet meteen in de rede ligt voor
een dergelijke variant te kiezen.

Landsadvocaat