Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3279
Vragen van het lid Moorlag (PvdA) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het aantal gehouden varkens in Nederland en over
fraude met dierproductierechten van varkens (ingezonden 23 januari 2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 4 juli 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 1517.
Vraag 1
Kent u het bericht «Miljoenen varkens meer gefokt in Nederland dan
toegestaan»?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Acht u het, op grond van de berekeningen van de Stichting Varkens in Nood,
aannemelijk dat er meer varkens in Nederland worden gehouden dan er op
grond van dierproductierechten gehouden mogen worden? Zo ja, om hoeveel
varkens gaat het? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de opvatting van de in het bericht geraadpleegde medewerker van de
Wageningen Universiteit «Het lijkt er op dat we 2,3 miljoen dieren meer
produceren per jaar»? Zo ja, wat zijn de gevolgen daarvan voor bijvoorbeeld
de milieubelasting? Zo nee, waarom niet en op grond van welke gegevens is
de opvatting onjuist?
Antwoord 2, 3
Zoals ik in mijn brief van over het rapport «Miljoenen varkens in Nederland»
van Varkens in Nood van 2 juli 2019, heb aangegeven is er in Nederland geen
publiek centraal registratiesysteem voor het bijhouden van het aantal
aanwezige varkens op een bedrijf. Varkens in Nood maakt gebruik van
gegevens uit verschillende databronnen, die elk een ander doel en andere
functie hebben. Ik kan daarom niet instaan voor de correctheid van de
schatting en de conclusies van Varkens in Nood.
Vraag 4, 5
Is het waar dat er een gat zit tussen de Nederlandse exportcijfers van varkens
vanuit Nederland naar Duitsland en de Duitse importcijfers van varkens
vanuit Nederland naar Duitsland? Zo ja, was het u eerder bekend dat er een

ah-tk-20182019-3279
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

verschil tussen de export- en importcijfers zit, was u bekend hoe groot dat
verschil is en welke acties heeft u sindsdien ondernomen? Zo nee, waarom
niet, wat is er niet waar aan het gestelde en op grond van welke gegevens
baseert u dat?
In het geval dat u nu pas kennisneemt van het verschil tussen de export- en
importcijfers, welke acties gaat u alsnog ondernemen?
Antwoord 4, 5
Zoals ik in mijn brief van 2 juli 2019 (Kamerstuk 28 286, nr. 1058) heb
aangegeven, heeft Varkens in Nood gegevens uit verschillende databronnen
met elkaar vergeleken, welke daar niet geschikt voor waren. De Duitse
importcijfers waar Varkens in Nood aan refereert, zijn schattingen van Duitse
statistiekbureaus. De methodiek van deze bureaus is vergelijkbaar met die
van het CBS. Wanneer de Duitse importcijfers worden vergeleken met de
exportcijfers van het CBS, is er nagenoeg geen verschil. Varkens in Nood
vergelijkt de gegevens van de Duitse statistiekbureaus echter met de
gegevens van RVO-Marktordening. Deze gegevens worden wekelijks
geselecteerd en hebben als doel om een eerste indicatie te geven van de
marktomvang in de betreffende periode. Daarom wordt zo kort mogelijk na
de betreffende week geselecteerd. Eventuele mutaties die achteraf gemeld
worden, werden in de gepubliceerde overzichten niet meer meegenomen. Dat
maakt dat deze cijfers niet geschikt waren om te vergelijken met de gegevens
van de statistiekbureaus en verklaart een deel van de verschillen die Varkens
in Nood constateert. Inmiddels worden deze mutaties wel meegenomen in de
overzichten.
Daarnaast kan een deel van de verschillen verklaard worden door een
discrepantie tussen I&R-gegevens en TRACES-gegevens. Exporten moeten
door een varkenshouder zowel in TRACES als in I&R worden gemeld. Er is
gebleken dat tussen deze twee systemen een discrepantie ontstaat. Van een
aantal varkenshouders zijn wel exporten bekend in TRACES, maar zijn er
geen (volledig correcte) exportmeldingen in I&R bekend.
Zoals ik in mijn brief van 2 juli 2019 heb aangegeven, zijn deze dieren wel in
beeld bij de overheid. Deze dieren zijn voorafgaand aan het transport
gecontroleerd door de NVWA en er is een exportcertificaat afgegeven voor
het aantal goedgekeurde dieren. Dit certificaat, en daarmee ook het aantal
dieren dat wordt geëxporteerd, is opgenomen in het TRACES-systeem.
Daarmee is bij de overheid bekend hoeveel dieren er zijn geëxporteerd, op
welke datum en wat het bedrijf van herkomst en het bedrijf van bestemming
is. Ik ga daarom niet mee in de conclusie van Varkens in Nood dat er meer
dieren naar Duitsland worden geëxporteerd dan bekend is bij de Nederlandse
overheid. Wel worden de varkenshouders waarbij discrepanties zijn geconstateerd tussen TRACES en I&R hierop aangesproken. Tevens zal nader
onderzocht worden of een automatische koppeling tussen TRACES en I&R
haalbaar is.
Vraag 6, 7, 8
Is de bewering in het nieuwsbericht waar dat volgens het Openbaar
Ministerie jaarlijks tientallen ondernemers zijn veroordeeld omdat ze meer
dieren hielden dan toegestaan? Zo ja, was dit bij u bekend en was dat voor u
een signaal dat het systeem van vergunningverlening, toezicht en handhaving
(VTH) van dierproductierechten onvolkomenheden bevat en is dat aanleiding
geweest om het systeem aan te passen en waaruit hebben die aanpassingen
bestaan? En als u het systeem desondanks niet hebt aangepast, waarom niet?
Zo nee, wat is er niet waar aan de genoemde bewering?
Is het waar dat uit inspecties van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) blijkt dat bij een op de vijf zogenaamde risicobedrijven meer varkens
worden gehouden dan toegestaan? Zo ja, welke conclusies heeft u daaruit
getrokken? Zo nee, wat zijn de juiste constateringen van de NVWA ten
aanzien van het overschrijden van de dierproductierechten?
Bent u van oordeel dat het systeem van VTH voor dierproductierechten
adequaat functioneert? Zo ja, wat zijn voor u de kritische indicatoren die dat
uitwijzen? Zo nee, op welke onderdelen is het systeem inadequaat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6, 7, 8
De controle op het aanwezig zijn van voldoende dierproductierechten wordt
door RVO.nl administratief voor alle bedrijven gedaan en daaruit naar voren
komende bedrijven worden risico-gericht geselecteerd en gecontroleerd door
de NVWA. Deze risicogerichte inspecties hebben ook geleid tot het constateren van een aantal overtredingen. De resultaten van de geïnspecteerde
risicobedrijven waar meer varkens zijn gehouden dan toegestaan kan echter
niet worden geëxtrapoleerd, want er vindt al een risicogerichte selectie plaats
voor de te controleren bedrijven (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 79).
Het niet voldoen aan de dierproductierechten wordt strafrechtelijk gehandhaafd. De NVWA maakt derhalve een proces verbaal op tegen bedrijven die
meer varkens houden dan dat ze dierproductierechten hebben en leveren
deze aan het OM voor de verdere afhandeling. Het feit dat er daadwerkelijk
wordt gehandhaafd op dierproductierechten is voor mij een teken dat we in
staat zijn om overtreders op te sporen en te bestraffen.
Ik ben van oordeel dat het stelsel van dierproductierechten goed functioneert,
zie hiervoor ook de beantwoording van de brief over berichten dat dieraantallen in de veehouderijsector veelvuldig worden overschreden (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 79). Vanuit handhaving krijg ik geen
signalen dat het stelsel niet te handhaven is.
Er zijn bedrijven (geweest) die meer dieren houden dan toegestaan, maar uit
de uitgevoerde, risico-gebaseerde controles blijkt geen structurele fraude met
dierproductierechten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3