Inbreng LTO Nederland t.b.v. Rondetafelgesprek Brexit, 1-2-2017
Exportwaarde Nederlandse land- en tuinbouw
De Nederlandse land- en tuinbouw heeft groot belang bij een sterke, goed functionerende
Europese Unie. Recent werden de nieuwe exportcijfers van de agrofoodsector bekend: in
2016 exporteerde Nederland voor 85 miljard euro aan agrofood producten. Wij zijn daarmee
de grootste voedselexporteur in Europa en één na grootste in de wereld. Dit kan alleen
dankzij de voordelen die de open grenzen van de EU met zich mee brengen en het
Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) binnen de EU. Het grootste deel van onze
producten blijft binnen Europa. Zo’n 9% van onze export gaat naar het Verenigd Koninkrijk.
Het betreft vooral bereide levensmiddelen, levende dieren, vlees, groenten, fruit en sierteelt.
Handelsbeleid
De Brexit zal hoe dan ook invloed hebben op de Nederlandse land- en tuinbouw. Hoe groot
deze effecten zullen zijn, is nog onduidelijk. Dit zal sterk afhangen van hoe lang het proces
gaat duren en waar het zal eindigen. Wij voorzien in ieder geval economische
consequenties. Zo heeft het dalen van de koers van de Pound Sterling er nu al toe geleid dat
agrarische producten uit Nederland in Verenigd Koninkrijk zo’n 20% duurder zijn.
Indien het Verenigd Koninkrijk aankoerst op een harde Brexit, zoals premier May recent
heeft aangegeven, zullen we een belangrijke exportmarkt voor onze producten verliezen. Het
verlaten van de interne markt in combinatie met afspraken over import en export, zoals de
Britten zelf graag zouden willen, zou deze pijn verlichten. Tegelijkertijd zou dit het EUlidmaatschap van lidstaten kunnen ondermijnen. Voorkomen moet worden dat het voor
lidstaten aantrekkelijk wordt de EU te verlaten en daar alleen handelsafspraken tegenover te
plaatsen.
Het is van groot belang dat er bij een Brexit rekening wordt gehouden met de
handelsbelangen van de agrarische sector. Het handelsbeleid met het Verenigd Koninkrijk
moet er op gericht zijn dat er geen extra (fyto) sanitaire barrières worden opgeworpen die
leiden tot hogere kosten voor Nederlandse ondernemers om te exporteren naar het Verenigd
Koninkrijk.
Politieke verhoudingen
Maar ook politiek zullen er grote gevolgen zijn. Door het verdwijnen van het Verenigd
Koninkrijk uit de EU, verliest Nederland als lidstaat een belangrijke neoliberale partner, o.a.
waar het aankomt op landbouwbeleid. LTO Nederland is een groot voorstander van een
liberaler landbouwbeleid dat zich richt op het versterken van ondernemerschap in plaats van
het subsidiëren van sectoren die niet concurrerend zijn. Het Verenigd Koninkrijk was daarin
een belangrijke partner. Door de Brexit zal de stemverhouding in de Europese
(landbouw)Raad zodanig veranderen dat er hoogstwaarschijnlijk geen meerderheden
gevonden kunnen worden voor deze benadering. De politieke balans zal dan vaker
doorslaan naar Zuid- en Oost-Europa. Dat is een groot nadeel voor de Nederlandse
agrarische sector.
GLB-budget
Tot slot voorzien wij ook financieel grote veranderingen. Het Verenigd Koninkrijk is, evenals
Nederland, een nettobetaler aan de EU. Met het wegvallen van de bijdrage van het Verenigd
Koninkrijk ontstaat er een gat in de EU-begroting. Dit heeft onevenredig grote gevolgen voor
de agrarische sector, aangezien 40% van het EU-budget naar het GLB gaat. Omdat het niet
aannemelijk is dat het tekort dat gaat ontstaan opgevuld zal worden, pleit LTO Nederland
ervoor financiële middelen te verschuiven naar instrumenten gericht op investeringen in de
agrarische sector, in plaats van de huidige directe betalingen.