7
Collegegeld�langstudeerders
Aan�de�orde�is�de�voortzetting�van�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wet�verhoging�collegegeld�langstudeerders�(32618).
(Zie�vergadering�van�14 april�2011.)
De�algemene�beraadslaging�wordt�hervat.

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Voorzitter.�Wij�vervolgen�het�debat�over�de�langstudeerders.�U�weet�wel,�de�boete�van�€ 3000�voor�studenten�die
wat�uitlopen�op�hun�studie,�studenten�die�ambitieus�zijn
of�die�door�onvoorziene�omstandigheden�vertraging�oplopen.�De�argumenten�voor�de�wet�zijn�niet�alleen�door
mij�maar�door�vele�anderen�onderuit�gehaald.�Het�doel
van�de�wet�is�onduidelijk,�zegt�de�Raad�van�State.�De�wet
draagt�niet�bij�aan�het�gezond�maken�van�de�overheidsfinanciën�en�de�wet�draagt�evenmin�bij�aan�een�hoger�studierendement.�Conclusie:�het�is�een�botte�bezuiniging�op
de�studenten.
Ook�de�instellingen�worden�gekort�met�bijna�200�mln.
Let�wel,�dit�gaat�niet�leiden�tot�beter�onderwijs.�De�top�vijf
van�kennislanden�raakt�uit�het�zicht.
De�wet�is�met�een�jaar�uitgesteld�en�dat�is�goed
nieuws.�Wij�zullen�ook�het�amendement�van�de�heer�Rouvoet�steunen�die�dit�uitstel�werkelijk�vastlegt.�Maar�dit
neemt�niet�weg�dat�nog�altijd�vele�zittende�studenten�getroffen�worden�door�de�wet.
Er�is�ook�geen�sprake�van�een�volwaardig�overgangsrecht,�zoals�de�Raad�van�State�en�de�SGP�eerder�hebben
bepleit.�Men�zou�dan�moeten�kiezen�voor�een�groeimodel,�waarbij�alle�zittende�studenten�worden�ontzien.�Ik�heb
daarvoor�een�amendement�ingediend.�De�staatssecretaris
voorkomt�daarmee�de�beschuldiging�van�onbehoorlijk�bestuur.
De�staatssecretaris�schat�dat�25%�van�de�studenten
sneller�gaat�afstuderen�door�de�invoering�van�de�wet,�het
zogenaamde�gedragseffect.�Het�blijft�een�raadsel�waarop�dit�percentage�is�gebaseerd.�Bovendien�zijn�er�natuurlijk�meer�effecten�van�deze�studieboete,�zoals�het�feit�dat
studenten�meer�gaan�werken�en�minder�studeren.�Ook
de�toegankelijkheid�neemt�af.�Het�zou�redelijk�zijn�als�de
staatssecretaris�voor�ingang�van�de�wet�zou�onderzoeken
wat�het�effect�op�de�toegankelijkheid�is.�Graag�een�reactie.
Ik�heb�diverse�amendementen�ingediend�om�uitzonderingen�te�maken�op�de�studieboete,�bijvoorbeeld�bètastudenten,�studenten�met�een�bestuursfunctie�en�studenten
die�uitgeloot�zijn.�Ik�geef�toe�–�de�staatssecretaris�zei�dat
ook�al�–�dat�ik�het�liefst�helemaal�geen�studieboete�wil�en
dat�het�mooi�zou�zijn�als�dit�bereikt�wordt�door�een�overload�aan�uitzonderingen.
Aan�de�andere�kant�maakt�de�staatssecretaris�zelf�ook
uitzonderingen,�bijvoorbeeld�voor�studenten�met�een
functiebeperking.�Dat�maakt�dat�regering�en�Kamer�zorgvuldig�dienen�te�bezien�welke�groepen�met�recht�moeten
worden�ontzien.�Uiteraard�hangt�dit�af�van�de�eigen�politieke�kleur.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

Ten�eerste�de�deeltijdstudenten.�Het�is�evident�onredelijk�om�deeltijdstudenten�plotsklaps�als�voltijdstudenten�te
behandelen,�terwijl�zij�naast�hun�studie�ook�nog�vaak�een
baan�en�gezin�hebben.
Ik�heb�twee�amendementen,�een�om�ze�allemaal�te�ontzien�en�een�om�alleen�de�huidige�deeltijders�te�ontzien.
Het�argument�dat�het�een�perverse�prikkel�zou�zijn�om
de�deeltijders�te�ontzien�is�natuurlijk�niet�heel�sterk,�want
een�deeltijdstudent�krijgt�helemaal�geen�studiefinanciering.�Ik�wijs�ook�op�het�recente�artikel�van�de�voorzitter
van�de�Landelijke�Studentenvakbond�en�de�Aob�die�zegt:
denk�nu�aan�al�die�studenten�die�een�masterdocentenopleiding�willen�doen.�Dat�zijn�ook�deeltijders.�Zij�staan�al
voor�de�klas.�De�staatssecretaris�hecht�daar�veel�waarde
aan,�ik�ook.�Zou�hij�daar�niet�eens�goed�naar�moeten�kijken?�Want�hij�wil�toch�juist�goede�hoger�opgeleide�docenten�voor�de�klas?
Dan�de�studenten�die�uitgeloot�zijn�voor�een�bepaalde�studie,�bijvoorbeeld�geneeskunde.�De�staatssecretaris�vindt�dat�deze�studenten�zelf�verantwoordelijk�zijn�als
zij�een�andere�studie�kiezen.�Zij�zouden�ook�iets�anders
kunnen�gaan�doen,�zegt�hij,�bijvoorbeeld�werken,�maar
ze�willen�nu�juist�studeren�en�ze�weten�niet�zeker�of�ze
de�studie�van�hun�eerste�voorkeur�alsnog�kunnen�doen.
Daarom�heb�ik�een�uiterst�redelijk�amendement�om�uitgelote�studenten�een�eerlijke�behandeling�te�geven.
De�staatssecretaris�verwijst�ook�maar�al�te�graag�naar
het�Profileringsfonds,�het�fonds�dat�universiteiten�en�hogescholen�hebben�om�zelf�uitzonderingen�te�kunnen�maken.�De�rekening�komt�dan�wel�op�het�bordje�van�de�instelling,�lekker�makkelijk�dus�voor�de�regering.�Is�al�bekend�hoeveel�geld�er�nu�precies�in�die�verschillende�profileringsfondsen�zit?�De�staatssecretaris�heeft�vorige�week
toegezegd�dat�hij�dat�aan�ons�gaat�vertellen.�Volgens�mij
was�dat�een�kwestie�van�een�rondje�bellen.�Veel�studenten�vallen�trouwens�alsnog�tussen�wal�en�schip.�De�Stichting�Steunpunt�Studerende�Moeders�bijvoorbeeld�wijst
ons�daarop.�Deze�stichting�stelt�dat�het�profileringsfonds
te�kort�schiet.�Graag�een�reactie.�Ook�voor�deze�groep�heb
ik�overigens�een�amendement�ingediend.�Studenten�die
zwanger�raken�of�moeder�zijn,�zou�je�moeten�ontzien.
Dan�de�pilot�van�de�Erasmus�Universiteit,�die�natuurlijk
gelinkt�is�aan�het�debat�over�het�tempo�en�het�rendement
van�studenten.�Bij�sociale�wetenschappen�op�de�Erasmus
Universiteit�moeten�eerstejaarsstudenten�binnen�één�jaar
alle�punten�halen.�Er�is�niets�mis�met�hard�studeren,�maar
dit�gaat�te�ver.�Een�student�kan�om�wat�voor�reden�dan
ook�buiten�zijn�schuld�om�een�tentamen�missen�en�wordt
vervolgens�van�de�opleiding�verwijderd.�Weg�talent.�Vandaar�mijn�motie.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�de�Erasmus�Universiteit�een�proef�wil
doen�met�een�bindend�studieadvies�waarbij�in�het�eerste
jaar�100%�van�de�studiepunten�moet�worden�gehaald;
van�mening�dat�deze�eis�te�ver�gaat,�bijvoorbeeld�omdat
studenten�door�onvoorziene�omstandigheden�zoals�ziekte,
niet�in�staat�zijn�om�hieraan�te�voldoen;

21 april 2011
TK�77

77-7-35

Jasper�van�Dijk
van�mening�dat�hierdoor�talentvolle�studenten�onnodig
verwijderd�kunnen�worden�van�de�opleiding;

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ik�ben�blij�dat�wij�de�tweede�termijn�van�dit�debat�op�mijn�verzoek�hebben�kunnen�uitstellen,�na�de�wat
onverwachte�wending�door�de�brief�die�wij�vorige�week
woensdagavond�kregen.�Ik�had�deze�tijd�nodig�om�mij�nader�te�kunnen�beraden�met�mijn�fractie.�Wij�gaan�het�debat�in�eerste�termijn�niet�overdoen,�maar�gehoord�de�reactie�van�de�staatssecretaris�in�eerste�termijn,�is�een�aantal�opmerkingen�wel�op�zijn�plaats.�Er�moet�mij�in�ieder
geval�een�opmerking�van�het�hart�over�wat�een�aantal
woordvoerders�en�de�staatssecretaris�hebben�gezegd
over�de�noodzaak�tot�bezuinigen�en�de�18�mld.�In�dat�verband�werd�gezegd�dat�het,�na�een�periode�waarin�er�heel
veel�geld�extra�is�uitgegeven,�nu�tijd�wordt�om�te�bezuinigen.�Daar�wordt�dit�ten�dele�ook�uit�verklaard.�Ik�ben�eerlijk�gezegd�nog�altijd�dankbaar�dat�de�economie�in�de�vorige�kabinetsperiode�fors�is�gestimuleerd,�want�anders
hadden�dit�kabinet�en�deze�coalitie�met�een�veel�groter
probleem�te�maken�gehad.�Dan�had�er�veel�meer�moeten
worden�bezuinigd,�zoals�iedereen�weet�die�de�ontwikkelingen�heeft�gevolgd.�Het�blijkt�echter�ook�mogelijk�om�de
forse�bezuinigingsopgave�op�andere�wijze�te�lijf�te�gaan
dan�via�matigen�op�het�onderwijs.�Een�voorbeeld.�Waar
dit�kabinet�12�mld.�bezuinigt,�bezuinigt�mijn�fractie�in�haar
verkiezingsprogramma�16�mld.�zonder�op�deze�manier
aan�het�onderwijs�te�komen.�De�argumentatie�voor�de
stelling�dat�het�onderwijs�moet�bijdragen�aan�de�bezuinigingen�in�het�kader�van�de�18�mld.�moeten�we�dus�niet
meer�ten�tonele�voeren.
Ik�heb�er�ook�behoefte�aan�–�hij�moet�dat�maar�als�een
vriendelijk�gebaar�beschouwen�–�de�staatssecretaris�de
kleine�waarschuwing�mee�te�geven�niet�al�te�naïef�te�zijn
in�het�verkeer�met�de�minister�van�Financiën.�De�staatssecretaris�gaat�daar�zelf�over,�maar�ik�vond�hem�bij�vlagen�aandoenlijk�naïef�wat�betreft�de�werking�van�de�algemene�post�op�Financiën.�Het�gaat�om�investeringen
die�niet�op�zijn�begroting�staan�en�waar�hij�niet�zelf�over
beslist,�maar�waarbij�hij�afhankelijk�is�van�de�besluitvorming�in�het�kabinet�in�volgende�jaren.�Hij�kan�dus�niet�zelf
beschikken�over�de�daarvoor�benodigde�middelen.�Het
geldt�ook�voor�de�prijsbijstelling.�Een�deel�van�de�dekking
wordt�immers�gevonden�in�de�prijsbijstelling.�Er�wordt
in�dat�kader�van�uitgegaan,�zo�zegt�de�staatssecretaris�op

mijn�vragen,�dat�die�zal�worden�uitgekeerd.�Mijn�waarschuwing�aan�zijn�adres�is:�onderschat�de�minister�van�Financiën�nooit,�zeker�niet�in�tijden�van�bezuinigingen.�Overigens�is�het�van�belang�om�vast�te�stellen�dat�de�dekking
via�de�prijsbijstelling�een�technisch�verhaal�lijkt�te�zijn.
Dat�betekent�namelijk�dat�het�ministerie�van�Onderwijs
het�geld�wel�krijgt,�maar�niet�uitkeert�aan�de�instellingen.
Het�klinkt�sympathiek,�maar�het�betekent�de�facto�dat,�als
het�tot�uitkering�komt,�de�minister�van�Financiën�dat�aan
de�bewindslieden�van�Onderwijs�doet.�Het�geld�wordt�niet
doorgegeven�aan�de�scholen�die�wel�te�maken�hebben
met�prijsverhogingen.�Dan�weten�wij�precies�wat�die�dekking�betekent.�Het�is�een�legitieme�dekking,�maar�het�is
wel�goed�om�dit�nog�eens�te�zeggen.
Voor�ik�aan�mijn�twee�belangrijkste�punten�toekom,
plaats�ik�nog�een�opmerking�over�de�inschatting�van�de
gevolgen�van�deze�maatregel,�het�gedragseffect�van�25%.
Allerlei�eerdere�stelselwijzigingen�en�structuurwijzigingen�waren�bedoeld�om�het�studierendement�te�verhogen,�uitval�tegen�te�gaan�en�andere�effecten�te�bereiken.
Dat�heeft�kennelijk�allemaal�niet�geholpen,�maar�van�deze�geïsoleerde�maatregel�wordt�nu�wel�een�gedragseffect
van�25%�gewenst.�Op�heel�veel�terreinen�blijft�de�regering
in�gebreke�bij�het�stellen�van�kwantitatieve�doelen;�het
is�dus�sympathiek�dat�hiervoor�wel�een�kwantitatief�doel
wordt�gesteld,�maar�het�is�wel�een�slag�in�de�lucht.�Wat�er
ook�verder�ten�positieve�over�de�maatregel�valt�te�zeggen,
ik�verwacht�er�geen�gedragseffect�van�25%�van,�maar�ik
wens�de�staatssecretaris�veel�succes�met�zijn�taxatie.
Het�hoofdpunt�in�mijn�tweede�termijn�betreft�het�uitstel�van�een�jaar�voor�studenten�evenals,�wat�de�budgetkortingen�aangaat,�voor�de�instellingen.�Dat�stond�in�de
brief�van�vorige�week.�Vorige�week�heb�ik�al�aangegeven
dat�daarmee�voor�mijn�fractie�een�hoop�pijn�is�weggenomen�uit�het�wetsvoorstel.�Het�kwam�voor�mijn�fractie�vorige�week�wel�als�een�verrassing.�Tijdens�de�bespreking
van�vorige�week�dinsdag�was�het�oordeel�van�mijn�fractie�unaniem�dat�wij�het�voorstel�zonder�dat�overgangsrecht�in�ieder�geval�niet�zouden�kunnen�steunen.�Wij�wilden�ons�een�oordeel�vormen�over�de�gewijzigde�situatie;�dat�was�de�reden�om�uitstel�te�vragen�voor�de�tweede
termijn�van�het�debat.�Daarbij�geldt�dat�mijn�fractie�geen
probleem�heeft�met�het�principe�om�een�extra�bijdrage�te
vragen�van�studenten�die�na�zes�jaar�hun�studie�nog�niet
hebben�afgerond.�Ons�verkiezingsprogramma�voorziet
ook�in�een�dergelijke�regeling.�De�vormgeving�en�de�manier�waarop�de�maatregel�wordt�ingevoerd�zijn�dan�echter
niet�onbelangrijk.
Voor�mijn�fractie�zijn�twee�punten�belangrijk:�niet�alleen�de�rechtszekerheid�–�dat�heb�ik�vorige�week�aangegeven�–�maar�ook�de�vraag�of�relevante�groepen�voldoende
worden�ontzien.�Daarbij�gaat�het�mijn�fractie�niet�zozeer
om�topsporters�of�leden�van�studentenorkesten.�Er�zijn
heel�veel�groepen�te�noemen�waarvoor�er�argumenten
te�vinden�zouden�zijn�om�je�af�te�vragen�of�het�niet�nuttig
is�wat�zij�doen�en�of�zij�wel�opgezadeld�moeten�worden
met�een�hoog�collegegeld.�Mijn�fractie�gaat�het�allereerst
om�bijvoorbeeld�chronisch�zieken�en�gehandicapten,�die
ondanks�de�extra�inspanningen�die�dit�vergt,�het�beste
uit�zichzelf�willen�halen.�Een�ander�voorbeeld�zijn�vrouwen�die�ervoor�kiezen�om�moederschap�en�studie�te�combineren�en�die�daardoor�vertraging�oplopen.�Mijn�fractie�vond�en�vindt�op�dit�punt�onvoldoende�houvast�in�het
wetsvoorstel,�en�handhaaft�dus�het�amendement�om�te
voorzien�in�een�hardheidsclausule,�een�tegemoetkoming
voor�"studenten�die�het�verhoogde�wettelijke�collegegeld

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

verzoekt�de�regering,�bij�de�Erasmus�Universiteit�aan�te
dringen�op�intrekking�of�op�zijn�minst�versoepeling�van
het�voorstel�om�100%�van�de�studiepunten�te�halen�in�het
eerste�jaar,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Jasper�van�Dijk
en�Jadnanansing.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�36�(32618).
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Voorzitter.�Ik�heb�al�eerder�gezegd�dat�deze�wet�er�niet
komt.�Dat�betekent�werk�aan�de�winkel.�We�hebben�nog
een�jaar�de�tijd.

Collegegeld�langstudeerders

77-7-36

Rouvoet
verschuldigd�zijn�ten�gevolge�van�ziekte,�zwangerschap,
bevalling,�een�lichamelijke,�zintuiglijke�of�andere�functiestoornis�of�bijzondere�familieomstandigheden".
Ik�raffel�dit�eruit�omdat�het�aanhaakt�bij�de�vastgelegde�bijzondere�omstandigheden�in�het�kader�van�de�Wet
op�het�hoger�onderwijs�en�wetenschappelijk�onderzoek.
Het�is�dus�niet�een�arbitraire�groep.�Het�zijn�groepen�die
in�het�kader�van�de�profileringsfondsen�al�genoemd�zijn
voor�de�noodzaak�om�procedurele�regels�te�stellen�hoe
men�een�aanvraag�bij�de�profileringsfondsen�kan�indienen.�Wij�vinden�–�dat�is�de�reden�voor�de�nieuwe�vormgeving�van�het�amendement�op�dit�punt�–�dat�die�groepen�niet�categorisch�zouden�moeten�worden�uitgesloten,
maar�dat�met�het�oog�op�de�rechtsgelijkheid�in�de�wettelijke�regeling�een�hardheidsclausule�moet�worden�opgenomen�dat�voor�deze�categorieën,�genoemd�in�het�artikel
in�de�WHW,�ook�specifieke�regels�op�het�punt�van�de�financiën,�het�collegegeld,�moeten�worden�getroffen�door
de�instellingen.�Wij�leggen�de�plicht�daar�neer,�maar�vanuit�het�rechtsgelijkheidsbeginsel�is�het�wel�van�belang�dat
voor�al�die�groepen�bij�alle�instellingen�de�regels�worden
getroffen.
Een�extra�waarborg�voor�de�rechtsgelijkheid�vinden�wij
dan�in�de�gelijke�toegang�voor�alle�studenten�die�met�een
negatieve�beschikking�zouden�worden�geconfronteerd,�bij
het�college�van�beroep�dat,�zoals�men�weet,�niet�slechts
een�marginale�toetsing�maar�een�volle�toetsing�loslaat�op
zo'n�beslissing.�Daarmee�zou�voor�mijn�fractie�op�het�punt
van�de�rechtsgelijkheid�dit�wetsvoorstel�aan�kracht�en�aan
overtuigingskracht�winnen.�Vandaar�dus�het�bijgestelde
amendement�op�stuk�nr.�35.
Ik�kom�op�het�punt�van�de�rechtszekerheid.�Is�er�met
het�jaar�uitstel�voldoende�tegemoetgekomen,�niet�alleen
aan�onze�bezwaren�maar�ook�aan�de�bezwaren�van�de
Raad�van�State?�Mijn�fractie�is�geneigd�om�die�vraag�positief�te�beantwoorden.�Ik�zeg�"geneigd�om�de�vraag�positief�te�beantwoorden"�niet�om�er�een�cliffhanger�van�te
maken,�maar�omdat�met�name�op�dit�punt�de�vormgeving
waarin�de�regering�het�uitstel�giet,�ons�blijft�verbazen.�Belangrijk�is�hoe�je�dat�uitstel�vormgeeft.�In�eerste�termijn
heeft�de�staatssecretaris�op�geen�enkele�wijze�inzichtelijk
gemaakt�waarom�hij�wel�de�boete�een�jaar�zou�willen�uitstellen�–�ik�zeg�het�maar�even�in�normale�taal�–�maar�toch
de�wetgeving�in�volle�zin�per�1 september�aanstaande�in
werking�wil�laten�treden.�Ik�zeg�dat�niet�omdat�ik�denk�dat
wij�het�wetsvoorstel�ook�best�in�het�najaar�kunnen�behandelen�en�in�werking�kunnen�laten�treden.�Je�kunt�de
wet�als�zodanig�per�1 september�in�werking�laten�treden,
waarbij�je�bepaalt�dat�het�verhoogde�wettelijke�collegegeld�per�1 september�2012�ingaat�en�niet�per�1 september�2011.�In�navolging�van�het�amendement�van�collega
Dijkgraaf�kiest�de�regering�er�nu�voor�om�het�wel�volledig
te�laten�ingaan�maar�in�het�eerste�jaar�een�boete�te�hanteren�van�€ 0.�Mij�is�gebleken�dat�er�een�enorm�maatschappelijk�draagvlak�bestaat�voor�boetes�van�€ 0,�maar�dat�lijkt
mij�niet�de�argumentatie�van�de�regering.
Deze�route�brengt�veel�administratieve�rompslomp�met
zich.�Bovendien�heeft�ze�een�meer�principieel�nadeel.�Ik
vermoed�haast�dat�alle�langstudeerders,�allen�die�aan
de�criteria�voldoen,�na�1 september�een�brief�krijgen�van
de�staatssecretaris�met�de�mededeling:�u�bent�langstudeerder,�maar�wees�gerust,�uw�boete�bedraagt�dit�jaar
€ 0.�Waarom�wil�de�staatssecretaris�dat�toch?�Waarom
houdt�hij�daar�zo�hardnekkig�aan�vast?�In�verband�met�het
door�mijn�fractie�afgewezen�beginsel�van�terugwerkende
kracht,�vind�ik�het�principieel�onjuist�om�tegen�die�student

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

te�zeggen:�u�bent�nu�langstudeerder;�u�kon�het�niet�weten�tot�en�met�31 augustus,�maar�wij�delen�u�nu�mee�dat
u�langstudeerder�bent,�al�krijgt�u�geen�boete.�Dat�vergroot
mijn�aversie�tegen�die�route.�Het�heeft�mijn�voorkeur�om
vast�te�houden�aan�het�door�mijzelf�ingediende�amendement,�dat�ik�na�aanleiding�van�de�brief�van�de�staatssecretaris�wel�gewijzigd�heb,�maar�waarin�het�jaar�waarin
de�boete�ingaat,�wordt�verschoven�met�één�jaar:�van�2011
naar�2012.
De�brief�van�de�staatssecretaris�die�wij�begin�deze�week
kregen,�vind�ik�een�rare�brief.�Daarin�schrijft�hij�namelijk
letterlijk:�"Daarom�vind�ik�het�wenselijk�het�verhoogde�tarief�in�de�wet�te�regelen,�en�niet,�zoals�het�lid�van�uw�Kamer�Rouvoet�in�amendement�op�stuk�nr.�31�voorstelt,�in
een�Algemene�Maatregel�van�Bestuur."�Dat�stel�ik�helemaal�niet�voor�in�mijn�amendement.�Dat�staat�in�het�wetsvoorstel�van�de�staatssecretaris.�En�dat�vloeit�voort�uit�het
systeem�van�de�wet.�Dat�dat�anders�kan�liggen�bij�aanvaarding�van�het�amendement-Dijkgraaf�mag�waar�zijn,
maar�dan�moet�de�staatssecretaris�mij�niet�gaan�verwijten�dat�ik�maar�afga�op�de�teksten�die�voorliggen�zoals�hij
die�zelf�bij�ons�heeft�ingediend.�Misschien�is�hij�later�tot
andere�inzichten�gekomen,�maar�hij�mag�mij�niet�verwijten�dat�ik�een�amendement,�ook�in�technische�zin,�richt�op
het�wetsvoorstel�zoals�dat�voorligt.�Als�daar�een�AMvB�uit
zal�voortvloeien,�moeten�wij�het�daarover�hebben,�maar�ik
krijg�graag�een�meer�principiële�en�dit�keer�ook�steekhoudende�argumentatie�van�de�staatssecretaris�van�de�vraag
waarom�verschuiving�van�de�datum�van�invoering�met
één�jaar�niet�de�voorkeur�zou�verdienen�boven�de�route
die�hij�zelf�omarmt�en�die�op�zijn�minst�een�enorme�administratieve�rompslomp�met�zich�brengt.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Met�dat�punt�ben�ik�het�geheel�eens.�Ik�zal�het�amendement�van�de�heer�Rouvoet�dan�ook�steunen.�Ik�heb�echter�nog�een�meer�principiële�vraag.�De�heer�Rouvoet�heeft
het�volste�recht�om�te�zeggen�dat�de�ChristenUnie�de
systematiek�van�een�studieboete�voor�langstudeerders
steunt.�Alleen�is�zij�volgens�mij�geen�voorstander�van
onbehoorlijk�bestuur.�Kan�de�heer�Rouvoet�nu�werkelijk
zeggen�dat�het�verwijt�van�onbehoorlijk�bestuur�volledig
wordt�weggenomen�met�één�jaar�uitstel?�Zittende�studenten�worden�dan�immers�nog�steeds�getroffen,�al�is�het
één�jaar�later.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Wij�hebben�daarover�gesproken.�Als�de�heer�Van�Dijk�ons
verkiezingsprogramma�erbij�pakt,�dan�ziet�hij�daar�ook
een�maatregel�voor�langstudeerders�in�staan.�Die�is�niet
heel�gedifferentieerd�ingevuld.�Uit�het�bedrag�dat�daarbij
staat,�kan�hij�wel�afleiden�dat�wij�een�voorzichtigere�maatregel�voor�ogen�hadden�dan�de�regering.�Ik�meen�dat
wij�75�mln.�erbij�hadden�staan�als�opbrengst.�De�staatssecretaris�komt�op,�ik�dacht,�180�mln.�en�190�mln.�voor
de�instellingen.�Die�twee�verwissel�ik�wel�eens.�Daaruit
blijkt�dat�wij�veel�meer�gefocust�zijn�op�het�ontzien�van
meer�kwetsbare�groepen.�Dat�er�echter�een�maatregel
kan�komen�waar�mensen�zich�behoorlijk�op�moeten�kunnen�voorbereiden,�was�voor�ons�het�uitgangspunt�van
het�debat.�Wij�hebben�de�maatregel�van�de�staatssecretaris�daarnaast�gelegd.�Die�vinden�wij�in�die�zin�te�generiek�dat�daar�niemand�aan�ontkomt�en�dat�je�daarmee�iedereen�zonder�meer�bestempelt�als�langstudeerder.�Het�is
misschien�goed�om�er�nog�even�op�te�wijzen�dat�de�Raad
van�State�op�zichzelf�veel�ingrijpendere�wijzigingen�voor-

21 april 2011
TK�77

77-7-37

Rouvoet
stelt.�Die�heeft�het�over�cohortsgewijze�invoering.�De�heer
Van�Dijk�zal�merken�bij�de�behandeling�van�de�amendementen�dat�wij�de�amendementen�met�betrekking�tot�de
hbo'ers�zeer�sympathiek�zullen�beoordelen�en�waar�mogelijk�steunen.�Dat�alles�leidt�ertoe�dat�wij�een�voorzichtiger�benadering�hadden�dan�de�regering�nu�voorstelt.
Dat�zal�uit�ons�stemgedrag�wel�blijken.�Hier�hoort�ook
de�hardheidsclausule�en�de�blijdschap�over�een�jaar�uitstel�bij,�maar�anders�dan�de�heer�Van�Dijk�–�hij�zegt�dit�terecht�–�heb�ik�in�het�debat�niet�aangegeven�dat�de�fractie
van�de�ChristenUnie�op�geen�enkele�wijze�meer�wil�dat�iemand�met�deze�maatregel�geconfronteerd�wordt.�Aan�de
rechtszekerheid�moet�echter�wel�worden�tegemoetgekomen.�Wat�dat�betreft�haak�ik�ook�aan�bij�de�Raad�van�State,�die�het�met�name�heeft�over�de�lichting�2011/2012.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Ik�moet�dan�volgens�mij�helaas�vaststellen,�en�dat�stelt
me�wel�een�beetje�teleur,�dat�de�heer�Rouvoet�zowel�de
Raad�van�State�als�gerenommeerde�juristen�bestrijdt�die
zeggen�dat�er,�als�het�kabinet�bestaande�gevallen�onder
deze�regeling�laat�vallen,�sprake�is�van�onbehoorlijk�bestuur.�Het�zijn�nog�steeds�bestaande�gevallen�die�getroffen�gaan�worden�door�deze�regeling,�al�is�het�een�jaar�later.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�heb�zelf�de�term�"onbehoorlijk�bestuur"�op�geen�enkel�moment�in�de�mond�genomen,�maar�ik�heb�wel�gezegd�dat�ik�wil�dat�er�meer�recht�wordt�gedaan�aan�de
rechtszekerheid.�De�heer�Van�Dijk�heeft�gelijk�als�hij�zegt
dat�er�qua�inzet�verschil�is�tussen�zijn�verkiezingsprogramma�en�het�mijne,�hoewel�de�richting�vergelijkbaar
is.�Voor�mij�was�het�tegemoetkomen�aan�de�hoofdmoot
voor�de�rechtszekerheid�van�belang,�aanhakend�bij�de�observatie�van�de�Raad�van�State�dat�er�met�name�gekeken
moet�worden�naar�het�overgangsrecht�voor�de�lichting
2011/2012.�De�ChristenUniefractie�is�geneigd�de�beoordeling�over�de�vraag�of�daar�voldoende�aan�tegemoet�is�gekomen,�positief�te�waarderen.�Dit�is�niet�bedoeld�als�cliffhanger,�maar�de�vormgeving�is�voor�mijn�fractie�wel�van
belang.�Het�blijft�voor�mij�namelijk�heel�moeilijk�te�accepteren�dat�als�we�de�route�van�de�regering�volgen�die�het
amendement�van�de�heer�Dijkgraaf�omarmt,�we�in�feite�nog�steeds�tegen�de�hele�lichting�2011/2012�zeggen:�u
bent�langstudeerder.�U�wist�het�niet,�maar�u�bent�het�wel
en�ondervindt�u�er�nu�nog�geen�nadelige�gevolgen�van.
Dit�lijkt�me�niet�juist.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�zit�nog�geen�jaar�in�de�Kamer,�dus�ik�mag�me�nu�nog
even�een�leraar�verdwaald�in�de�politiek�noemen.�Ik�heb
de�grootste�moeite�om�het�echte�verschil�te�zien�tussen
het�amendement-Dijkgraaf�op�stuk�nr.�22�en�het�amendement-Rouvoet.�Ik�wil�de�heer�Rouvoet�vragen�om�nog
eens�in�een�paar�kernachtige�zinnen�duidelijk�te�maken
wat�exact�het�verschil�is.

Het�is�korter,�omdat�het�veel�eenvoudiger�is.�Ik�zie�aan�de
non-verbale�communicatie�van�de�heer�Dijkgraaf�dat�hij
het�daarmee�eens�is.�Het�is�in�ieder�geval�korter�en�eenvoudiger.�Dat�kan�niemand�ontkennen.�Vanuit�de�wetssystematiek�en�ik�zou�bijna�zeggen�vanuit�de�wetseconomie
–�ook�die�hanteer�ik�namelijk�graag�–�kan�ik�niet�begrijpen
waarom�er�bij�de�coalitie�en�bij�de�regering�zo'n�voorkeur
is�om�het�moeilijk�te�doen�als�het�ook�makkelijk�kan.
Het�is�de�bedoeling�dat�studenten�die�beginnen�met
studeren�in�het�komende�jaar�2011/2012,�niet�geconfronteerd�worden�met�een�verhoogd�wettelijk�collegegeld
in�de�zin�van�een�boete.�Zij�moeten�niet�als�langstudeerders�gebrandmerkt�worden.�De�simpelste�manier�om
dat�te�voorkomen�is�dat�deel�van�het�wetsvoorstel�met
mijn�amendement�te�repareren�waardoor�het�gewoon
op�1 september�kan�ingaan.�Het�deel�van�de�langstudeerders�inclusief�de�boete�gaat�dan�echter�een�jaar�later�in.
Dat�is�de�essentie�van�mijn�amendement.�Er�staat�eigenlijk�in�dat�2011�2012�wordt.�De�heer�Beertema�heeft�gelijk�dat�het�effect�exact�gelijk�is�aan�dat�van�het�amendement-Dijkgraaf.�Ik�sla�echter�de�fase�van�een�nultarief,�een
boete�met�een�hoop�administratieve�rompslomp,�over.
Daar�is�mijns�inziens�geen�enkel�redelijk�doel�mee�gediend.�Waarom�zou�je�mensen�wel�brandmerken�als�langstudeerders�maar�er�geen�boete�op�stellen?�In�mijn�ogen
is�dat�een�vorm�van�schuldigverklaring�zonder�strafoplegging.�Waarom�zouden�we�dat�willen?�Graag�krijg�ik�de
steun�van�de�heer�Beertema�voor�dit�amendement.
De�heer�Beertema�(PVV):
Dan�denk�ik�toch�dat�kortheid�in�zichzelf�geen�kwaliteit�is.
Ik�denk�dat�originaliteit�veel�belangrijker�is.�Zo�veel�moeite�voor�dat�ene�dingetje�van�het�nultarief�zie�ik�toch�meer
als�een�politieke�insteek�dan�als�een�wettelijk�inhoudelijke
insteek.�Dat�moet�u�mij�niet�kwalijk�nemen.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Het�is�wel�raar�dat�u�dat�verwijt�aan�mij�richt.�Ik�vind�het
best�als�we�voortaan�ook�een�soort�originaliteitsvraag
gaan�inbouwen�in�het�wetgevingsproces,�maar�zolang
ik�hier�rondloop�ben�ik�gewend�wetgeving�overzichtelijk
en�eenvoudig�te�houden�en�niet�onnodig�ingewikkeld�te
maken.�Ik�hoor�straks�graag�in�uw�termijn�waarom�u�het
verkieslijk�vindt�om�tegen�Henk�en�Ingrid�en�alle�andere
Nederlanders�te�zeggen:�je�bent�langstudeerder�en�daar
staat�een�boete�op;�die�bedraagt�het�komende�jaar�€ 0,
want�dat�hebben�wij�bedacht.�Hoe�origineel!�Ik�denk�niet
dat�u�hen�ervan�overtuigt�dat�dit�een�zinnige�vorm�van
wetgeving�is.�Als�u�dat�wel�kunt,�vind�ik�dat�knap.
De�heer�Beertema�(PVV):
Vorige�week�hebben�we�ermee�ingestemd�om�de�afronding�door�te�schuiven�naar�vandaag,�maar�ik�denk�dat�ik
dat�de�volgende�keer�niet�meer�wil�en�dat�we�dan�gewoon
in�één�keer�moeten�afronden.

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Dat�is�goed�nieuws,�want�de�heer�Beertema�had�zich�al
uitgesproken�voor�steun�aan�het�amendement-Dijkgraaf
en�dit�geeft�aan�dat�hij�ook�zonder�enig�bezwaar�het
amendement-Rouvoet�kan�steunen.�Hij�ziet�er�immers
geen�verschil�tussen.�Ik�zie�dat�wel.�Het�amendement�is�in
ieder�geval�korter.�Dat�kan�de�heer�Beertema�ook�zien.�Het
is�een�stuk�eenvoudiger.�Dat�is�een�serieuze�opmerking.

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Het�staat�elke�fractie�natuurlijk�vrij�om�te�bepalen�of�zij
een�wetsvoorstel�er�hoe�dan�ook�wil�doordrukken,�dan
wel�andere�fracties�de�gelegenheid�wil�geven�om�hun�eigen�positie�te�bepalen.�Daar�ga�ik�verder�niet�over,�maar
ik�heb�de�heer�Beertema�nog�geen�inhoudelijke�verdediging�van�de�nulboete�horen�opwerpen.�Die�hoor�ik�graag
in�zijn�tweede�termijn.�Ik�ben�erg�benieuwd,�want�ik�ben
dol�op�creativiteit�en�originaliteit,�maar�in�het�kader�van
wetgeving�zou�ik�het�simpel�willen�houden.

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-38

Rouvoet
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�moet�de�heer�Rouvoet�teleurstellen,�want�ik�heb�geen
tweede�termijn.�Ik�vond�de�beantwoording�van�de�staatssecretaris�namelijk�buitengewoon�bevredigend.�Maar
misschien�kunnen�we�hier�eens�over�praten�bij�een�kop
koffie.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�ben�ook�dol�op�koppen�koffie,�maar�ik�vind�dat�een�fractie�die�zichzelf�serieus�neemt,�ook�haar�standpunten�verdedigt�in�het�plenaire�debat.�Wij�zijn�wetgever,�geen�drinkers�van�kopjes�koffie.�Wij�bespreken�hier�de�wetgeving.
Het�lijkt�me�voor�de�hand�liggend�dat�wij�hier�verantwoorden�waarom�wij�kiezen�voor�een�moeilijke�weg�als�het�ook
makkelijk�kan,�hoewel�u�uiteraard�ook�zelf�bepaalt�wat�u
wel�en�niet�wilt�verantwoorden�tegenover�uw�kiezers.�Ik
heb�daarover�van�uw�kant�in�elk�geval�geen�enkele�inhoudelijke�opmerkingen�gehoord.�Ik�neem�daar�kennis�van�en
heb�er�verder�ook�niet�zo�veel�last�van.
De�heer�Beertema�(PVV):
Ik�zal�mijn�spreektekst�van�de�eerste�termijn�nog�een�keer
opsturen;�dan�kunt�u�daar�nog�eens�van�genieten.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Bent�u�daarin�ingegaan�op�het�grote�belang�van�een�nulboete�het�eerste�jaar?�Daar�staat�mij�namelijk�niets�van
bij.�Ik�zie�u�nee�schudden.�Laat�die�tekst�dan�maar�zitten.
Voorzitter.�Ik�heb�in�mijn�eerste�termijn�ook�gesproken
over�de�doorstromers.�Ik�heb�goed�geluisterd�naar�hetgeen�de�staatssecretaris�hierover�zei,�maar�blijf�met�één
punt�zitten.�Het�probleem�zit�niet�in�de�doorstromers�die
eerst�een�hbo-bachelor�halen�en�daarna�doorstromen
naar�een�wo-master.�Verder�hebben�we�een�overgangsjaar,�een�schakeljaar,�dat�wordt�ontzien�in�deze�maatregel.
Daar�zit�mijn�probleem�dus�niet,�maar�wel�bij�de�studenten�die�na�het�behalen�van�hun�hbo-propedeuse�doorstromen�naar�het�wo.�Die�mensen�besluiten�dat�ze�uiteindelijk
toch�in�zichzelf�willen�investeren.�Ze�willen�het�beste�uit
zichzelf�halen�en�gaan�daarom�een�wo-bachelor�volgen.
Zij�zijn�echter�al�een�jaar�kwijt�en�hebben�dus�geen�jaar
uitloop�meer�tijdens�de�wo-bachelor.
Die�categorie�zit�mij�dwars.�Je�moet�die�mensen�niet
straffen,�maar�stimuleren,�want�zij�willen�het�beste�uit
zichzelf�halen.�Volgens�mij�is�een�van�de�amendementen�van�de�heer�Van�Dijk�specifiek�gericht�op�die�groep�en
ik�zie�dat�amendement�dan�ook�met�belangstelling�tegemoet.�Ik�zou�graag�inhoudelijk�van�de�staatssecretaris�horen�waarom�hij�die�groep�geen�ruimte�wil�geven.�Je�kunt
van�die�studenten�namelijk�niet�zeggen�dat�ze�ook�iets�anders�hadden�kunnen�kiezen;�ze�komen�er�na�een�jaar�achter�dat�ze�toch�het�wo�willen�proberen.�Waarom�zouden
we�die�groep,�in�het�licht�van�de�kenniseconomie�en�de
top�vijf�en�dergelijke,�willen�ontmoedigen?

Mevrouw�Lucas�(VVD):
Voorzitter.�Vorige�week�in�de�eerste�termijn�is�mij�opgevallen�dat�studenten�in�toenemende�mate�zielig�lijken�te�worden�verklaard.�Ze�zouden�door�hun�studie�heen�worden
gejaagd,�onvoldoende�de�kans�krijgen�zich�te�ontplooien
en�veel�te�vroeg�een�studiekeuze�moeten�maken,�maar�is
die�goedbedoelde�bezorgdheid�eigenlijk�geen�motie�van
wantrouwen�jegens�onze�studenten?�Helpt�die�benadering�de�student�om�zich�voor�te�bereiden�op�een�toekomst

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

waarin�de�concurrentie�tussen�kenniswerkers�uit�allerlei
landen�groot�zal�zijn?
Ik�denk�het�niet.�Studenten�zijn�niet�zielig�en�we�moeten�ze�vooral�niet�aanpraten�dat�ze�dat�wel�zijn.�Studenten
zijn�slim.�Daarvoor�hebben�ze�niets�hoeven�te�doen,�maar
het�geeft�hun�wel�uitzicht�op�de�beste�banen.�Ze�hebben
na�hun�middelbareschooldiploma�direct�toegang�tot�honderden�opleidingen.�Veel�studenten�uit�China�of�Korea�zullen�daar�jaloers�op�zijn.�Daar�is�een�plek�op�de�universiteit�niet�vanzelfsprekend.�Het�collegegeld�wordt�in�Nederland�gemiddeld�voor�driekwart�door�de�belastingbetaler
betaald.�Een�student�draagt�zelf�slecht�een�relatief�klein
deel�bij�en�krijgt�daarnaast�nog�studiefinanciering.�Ook
met�de�nieuwe�langstudeerregeling�mag�de�Nederlandse
student�twee�jaar�uitlopen.�In�het�buitenland�vinden�ze�dat
raar.�Het�fenomeen�hertentamen�kent�men�daar�helemaal
niet.�En�waarom�gaan�wij�er�eigenlijk�van�uit�dat�het�niet
binnen�de�normale�tijd�kan?
Onze�studenten�moeten�straks�concurreren�met�die
Amerikaanse,�Canadese,�Chinese�en�Koreaanse�studenten
die�gewend�zijn�harder�te�werken�en�meer�zelf�te�investeren�in�hun�opleiding.�Als�wij�onze�studenten�goed�willen�voorbereiden�op�hun�toekomst,�zullen�ze�ambitieus�en
ondernemend�moeten�zijn�en�bereid�zijn�om�hard�te�werken.�Om�ergens�goed�in�te�worden,�moet�je�er�energie�in
steken.�Dat�red�je�niet�met�een�werkweek�van�gemiddeld
twintig�uur.�Ik�wil�de�student�niet�zielig�verklaren,�maar
voorbereiden�op�die�toekomst.�Vandaar�dat�ik�de�amendementen�waarmee�gepleit�wordt�voor�allerlei�uitzonderingen�op�de�regeling�voor�langstudeerders,�niet�zal�ondersteunen.�Wel�is�het�goed�dat�er�meer�duidelijkheid�komt
voor�de�student�in�welke�gevallen�hij�of�zij�een�beroep�kan
doen�op�het�Profileringsfonds.�Het�amendement�van�collega�Rouvoet,�waarmee�instellingen�verplicht�worden�om
regels�te�stellen�voor�een�bijdrage�uit�dat�fonds,�steun�ik.
Voor�de�volledigheid:�ook�de�amendementen�op�de�stukken�nrs.�7�en�22�zullen�wij�ondersteunen.
Ik�kom�op�het�amendement�op�stuk�nr.�34.�Dat�steunen
wij�niet,�want�wij�vinden�het�wel�nodig�dat�er�nu�duidelijkheid�komt�voor�de�student,�ook�al�is�het�dan�in�het�eerste
jaar�een�boete�van�€ 0.�Ik�wil�dat�meteen�duidelijk�is�dat
deze�wet�wel�degelijk�ingaat,�opdat�de�studenten�zich�op
de�toekomst�kunnen�voorbereiden.�Dat�komt�de�rechtszekerheid�wel�degelijk�ten�goede.�Ik�zie�de�heer�Rouvoet
al�naar�de�interruptiemicrofoon�lopen,�maar�ik�wil�even
wachten�tot�de�toelichting�op�het�amendement�door�de
collega�van�de�SGP,�want�het�is�zijn�amendement.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�vind�het�prima�dat�mevrouw�Lucas�aansluit�bij�de�woorden�van�de�heer�Dijkgraaf�die�hij�nog�moet�gaan�uitspreken,�maar�ik�heb�een�vraag�aan�haar.�Namens�de�VVDfractie�zegt�zij�dat�het�van�belang�is�dat�de�student�nu
duidelijkheid�krijgt.�Waarin�is�de�duidelijkheid�van�de
weg�van�de�regering,�de�VVD-fractie�en�het�amendement-Dijkgraaf�nou�groter�dan�de�duidelijkheid�van�mijn
amendement?�In�beide�amendementen�staat�dat�de�student�de�boete�van�€ 3000�pas�gaat�betalen�per�1 september�2012.
Mevrouw�Lucas�(VVD):
De�wet�treedt�straks�in�werking.�De�student�weet�daarmee�wat�de�tarieven�zijn,�wat�de�boetes�zijn.�De�lang�studerende�student�weet�dat�de�boete�het�eerste�jaar�nul�is,
maar�weet�ook�dat�hij�wel�degelijk�een�langstudeerder�is.
Ik�vind�dat�geen�kwestie�van�brandmerken,�ik�vind�het�het

21 april 2011
TK�77

77-7-39

Lucas
afgeven�van�een�duidelijk�signaal.�Je�bent�langstudeerder,
maar�omdat�je�je�onvoldoende�hebt�kunnen�voorbereiden,�is�de�boete�dit�jaar�nog�€ 0.�Je�weet�dat�het�het�jaar
daarop�wel�degelijk�€ 3000�zal�zijn.�Ik�vind�dat�duidelijker
dan�uitstel�van�de�inwerkingtreding.

waarom�de�langstudeerboete�legitiem�zou�zijn,�niet�opgaan�voor�deeltijdstudenten,�omdat�dat�mensen�zijn�die
erbij�werken�of�andere�zaken�doen?�Zij�worden�nu�nodeloos�getroffen�doordat�ze�opeens�als�voltijders�worden
behandeld.�Is�mevrouw�Lucas�dat�met�mij�eens?

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Wij�verschillen�helemaal�niet�van�mening.�Ik�vind�mijn
amendement,�waarmee�hetzelfde�effect�wordt�bereikt,
net�zo�duidelijk.�In�tweede�termijn�begon�mevrouw�Lucas
haar�betoog�met�de�woorden�dat�wij�de�studenten�onrecht�doen�als�wij�ze�zielig�verklaren,�maar�zij�verklaart�ze
nu�wel�dom.�Zij�zegt�namelijk�dat�de�studenten�het�niet
zullen�begrijpen�als�wij�nu�zeggen�dat�zij�pas�volgend
jaar�een�boete�moeten�betalen.�Dat�begrijpen�ze�heel�erg
goed,�mevrouw�Lucas.�De�studenten�begrijpen�dat�drommels�goed.�Wat�is�er�onduidelijk�aan�het�keurig,�zonder
vertraging�afhandelen�van�de�wet,�inclusief�de�bepaling
van�de�boete�van�€ 3000,�met�daarbij�de�opmerking�dat
de�boete�pas�volgend�jaar�ingaat?�Wat�begrijpt�mevrouw
Lucas�niet�wat�de�studenten�wel�begrijpen?

Mevrouw�Lucas�(VVD):
Ik�neem�echt�afstand�van�het�idee�dat�ik�de�studenten�zielig�zou�verklaren.�Dat�doe�ik�juist�niet.�Ik�heb�steeds�gezegd�dat�de�studenten�slim�zijn,�waarbij�ik�ervan�uitga�dat
studenten�hard�genoeg�kunnen�werken�om�die�studie�op
tijd�af�te�hebben.�Met�name�de�oppositiepartijen�doen
niets�anders�dan�de�student�zielig�verklaren.�Ik�denk�dat
zij�daar�de�studenten�uiteindelijk�geen�dienst�mee�bewijzen.�We�moeten�onze�studenten�namelijk�voorbereiden�op
een�toekomst�met�flinke�concurrentie�van�andere�kenniswerkers�uit�andere�landen,�mensen�die�zijn�gewend�om
veel�harder�te�werken�om�een�studie�binnen�te�komen,�en
om�haar�tijdig�af�te�ronden.�Dit�alles�niet�omdat�daar�een
langstudeerboete�op�staat,�maar�omdat�het�collegegeld
gewoon�zo�ontzettend�hoog�is,�waardoor�je�wel�twee�keer
nadenkt�voordat�je�een�bijbaantje�neemt.�Dat�is�de�concurrentie�waarmee�onze�studenten�straks�te�maken�krijgen.�Ik�verklaar�ze�dus�niet�zielig,�ik�probeer�ze�juist�voor
te�bereiden�op�die�toekomst.
In�eerste�termijn�hebben�we�al�uitgebreid�gesproken
over�de�deeltijdstudenten.�Mijn�standpunt�is�niet�gewijzigd.�De�staatssecretaris�heeft�aangegeven�dat�deeltijdstudenten�er�niet�per�definitie�langer�over�doen.�Voor�mij
is�voldoende�om�te�zeggen�dat�ze�ook�onder�deze�regeling�kunnen�vallen,�ook�omdat�ik�geen�ontsnappingsclausule�in�deze�wet�wil�hebben,�inhoudend�dat�mensen�die
nu�voltijds�zijn�ingeschreven�en�dreigen�langstudeerder
te�worden,�zich�als�deeltijder�gaan�inschrijven,�waarmee
de�kans�dat�zij�die�opleiding�afmaken�alleen�maar�kleiner
wordt.�Dat�vind�ik�zonde.�Ik�wil�juist�dat�zoveel�mogelijk
studenten�wel�de�eindstreep�gaan�halen.�Dat�helpt�daarbij
niet.

Mevrouw�Lucas�(VVD):
Ik�ben�bij�heel�veel�studentenorganisaties�en�-bijeenkomsten�geweest.�Je�ziet�dat�het�punt�van�het�lang�studeren
heel�gevoelig�ligt.�Studenten�zullen�tot�en�met�de�laatste�dag�zoeken�naar�een�manier�waarop�het�misschien
toch�niet�doorgaat.�Ik�wil�ze�nu�duidelijkheid�geven:�het
gaat�wél�door,�het�eerste�jaar�is�de�boete�€ 0,�maar�daarna
€ 3000.�Ik�vind�dat�duidelijk.�De�heer�Rouvoet�kan�niet�begrijpen�dat�ik�dat�niet�begrijp,�maar�zo�is�het.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
In�eerste�termijn�moest�ik�concluderen�dat�mevrouw
Lucas�een�heleboel�mails�had�ontvangen�van�studenten
die�zeiden�…
Mevrouw�Lucas�(VVD):
Die�krijgt�u�nog!
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ja,�die�heb�ik�nog�tegoed.�Het�gaat�om�studenten�die�zeggen:�wij�willen�beter�onderwijs,�dus�geef�ons�alstublieft
een�boete�van�€ 3000.�Ik�begrijp�nu�dat�mevrouw�Lucas�in
haar�ontmoetingen�met�studenten�te�horen�heeft�gekregen:�geef�ons�alstublieft�geen�uitstel�van�die�boete,�maar
geef�ons�€ 0�boete.�Ik�begrijp�er�steeds�minder�van.
Mevrouw�Lucas�(VVD):
Ik�denk�dat�mijn�woorden�een�beetje�verdraaid�worden.�Ik
heb�gezegd�dat�heel�veel�studenten�wel�degelijk�begrijpen
waarom�het�uiteindelijk�nodig�is�dat�mensen�die�er�te�lang
over�doen,�meer�moeten�betalen.�Zij�vinden�het�moeilijk
te�begrijpen�waarom�zij�het�volgend�jaar�al�zouden�moeten�betalen.�Ik�ben�bij�heel�veel�bijeenkomsten�geweest.�Ik
heb�de�heer�Rouvoet�daar�heel�erg�weinig�gezien,�anders
had�hij�het�misschien�ook�kunnen�horen.

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Mevrouw�Lucas�heeft�gelijk:�zij�noemt�studenten�niet�zielig,�zij�noemt�studenten�lui.�Daarom�is�volgens�haar�een
studieboete�legitiem.�Maar�dat�gaat�volstrekt�niet�op�voor
deeltijdstudenten.�Het�argument�dat�dat�pervers�zou�werken,�omdat�alle�voltijders�zich�als�deeltijders�zouden�gaan
inschrijven,�is�natuurlijk�ook�nonsens,�want�dan�krijgen
ze�geen�studiefinanciering,�en�dan�zijn�allerlei�andere�regelingen�ook�anders.�Juist�om�mevrouw�Lucas�tegemoet
te�komen,�heb�ik�nog�een�amendement�ingediend�om�dat
zogenaamd�perverse�effect�te�vermijden.�Daarin�staat�dat
we�ten�minste�de�huidige�deeltijdstudenten�en�niet�de
nieuwe,�ontzien.�Als�mevrouw�Lucas�eerlijk�zou�zijn,�zou
ze�moeten�zeggen:�ja,�daar�valt�wat�voor�te�zeggen.�Haar
enige�argument�waarom�ze�het�amendement�niet�zou
steunen,�is�dan�nog�dat�het�niet�zou�passen�in�het�financiële�plaatje.�Maar�ga�niet�praten�over�zielig�of�lui.

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Mevrouw�Lucas�is�er�heel�knap�in�om�de�student�af�te
schilderen�als�lui�en,�zielig�en�vervolgens�lijkt�het�heel
rechtvaardig�dat�we�overgaan�tot�die�langstudeerregeling.
De�zweep�erover,�is�een�beetje�het�motto�van�mevrouw
Lucas.�Maar�als�er�nu�één�categorie�is�waarop�dat�helemaal�van�toepassing�is,�is�dat�wel�die�van�de�deeltijdstudenten.�Is�zij�het�met�mij�eens�dat�al�haar�redeneringen

Mevrouw�Lucas�(VVD):
Ik�heb�niet�gezegd�dat�studenten�zielig�zijn.�Ik�snap�best
dat�de�heer�Van�Dijk�die�woorden�mij�graag�in�de�mond
wil�leggen,�want�het�klinkt�zo�leuk.�Ik�vind�studenten�niet
lui,�maar�ze�worden�wel�te�weinig�uitgedaagd.�Ze�hebben
te�weinig�contacturen�en�ze�besteden�te�weinig�tijd�aan
hun�studie.�Daar�gaan�we�wat�aan�doen.�Voor�de�deeltijdstudenten�die�nu�al�studeren,�geldt�hetzelfde�als�voor�de
huidige�studenten.�Wij�hebben�nooit�gezegd�dat�je�maar

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-40

Lucas
eindeloos�over�je�studie�zou�kunnen�doen.�Ik�vind�het�dus
een�heel�raar�argument�dat�de�heer�Van�Dijk�gebruikt.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Dat�is�helemaal�geen�raar�argument.�Het�is�volstrekt�duidelijk�dat�een�deeltijdstudent�kiest�voor�een�deeltijdstudie,�omdat�zijn�omstandigheden�anders�zijn�dan�een�voltijder.�Dan�is�er�ook�nog�onderscheid�tussen�hbo-deeltijders�en�wo-deeltijders,�en�er�zijn�ook�heel�veel�docenten
die�in�deeltijd�een�masteropleiding�willen�doen,�om�zich
nog�beter�te�scholen�en�nog�beter�voor�de�klas�te�staan.
Dat�zou�u�moeten�aanspreken.�Ik�hoor�geen�enkel�legitiem
argument�waarom�u�die�groep�niet�wilt�ontzien.
Mevrouw�Lucas�(VVD):
De�ambitie�van�die�mensen�spreekt�mij�zeer�zeker�aan.�Ik
vind�dat�ook�fantastisch.�Dat�geldt�ook�voor�de�studerende�moeders.�Ook�hun�ambitie�is�zeer�groot,�voor�henzelf
en�voor�hun�kind.�Ik�ben�wel�van�de�school�dat�het�allemaal�keuzes�zijn�die�het�individu�maakt.�Ik�zit�daar�wat�anders�in�dan�de�heer�Van�Dijk.�De�verantwoordelijkheid�van
de�overheid�houdt�op�een�gegeven�moment�op,�en�die
van�de�student�wordt�groter.�Daarover�verschillen�wij�van
mening,�en�ik�denk�ook�niet�dat�we�daar�uit�zullen�komen.
In�eerste�termijn�heb�ik�wat�het�collegegeldvrij�besturen
betreft�aangekondigd�met�een�voorstel�te�komen,�waarop�ik�graag�een�schriftelijke�reactie�van�de�staatssecretaris�krijg,�uiterlijk�1 juni.�Graag�wil�ik�dat�voorstel,�dat�ik
samen�met�collega�Van�der�Ham�heb�opgesteld,�en�dat
voorkomt�uit�het�voorstel�van�LKvV�en�ISO,�aanbieden
aan�de�staatssecretaris.
De�voorzitter:
Ik�neem�aan�dat�er�geen�bezwaar�tegen�bestaat�dat�dit
stuk�ter�inzage�wordt�gelegd�bij�het�Centraal�Informatiepunt�van�de�Kamer.
(Ter�inzage�gelegd�bij�het�Centraal�Informatiepunt�van�de
Tweede�Kamer�der�Staten-Generaal.)

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Voorzitter.�Wij�hebben�heel�veel�antwoorden�gekregen.
Wij�hebben�ook�een�handreiking�gekregen�van�de�staatssecretaris,�die�overigens�wat�onthand�is.�Hij�heeft�een�verband�om�zijn�hand.
De�staatssecretaris�heeft�ons�echter�nog�niet�kunnen
overtuigen�om�voor�het�wetsvoorstel�te�stemmen.�Het�is
ook�heel�opvallend�dat�er�bij�dit�wetsvoorstel�grote�woorden�worden�gebruikt.�Als�wij�vragen�of�het�financieel�gezien�wel�een�goede�maatregel�is,�valt�te�horen�dat�die�een
bijdrage�moet�leren�aan�de�algehele�problematiek�waarin�wij�financieel-economisch�verkeren.�Bij�doorvragen
blijkt�dat�helemaal�niet�het�geval.�Er�moet�ook�iets�in�het
onderwijs�gesneden�worden�en�mensen�moeten�hun�eigen�verantwoordelijkheid�nemen.�Daarmee�ben�ik�het�ook
eens.�Dan�is�de�maatregel�eigenlijk�niet�een�effectief�middel.�Dan�moet�het�sociaal�leenstelsel�ingevoerd�worden,
waarin�veel�meer�geld�opgehaald�wordt�en�dat�de�boel�op
een�meer�structurele�organiseert�dan�met�het�voorliggende�voorstel.�Wij�moeten�wat�doen�aan�de�luie�studenten.
Daarmee�ben�ik�het�zeker�eens.�Er�zijn�overigens�niet�zo
veel�luie�studenten.�Dat�valt�best�mee.�Die�er�zijn,�moeten
wij�aanpakken.�Dan�moet�je�doen�wat�de�heer�Dijkgraaf
en�ik�hebben�voorgesteld,�namelijk�een�bindend�studiead-

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

vies�geven�na�zes�jaar.�Dan�doe�je�echt�wat�aan�die�langstudeerders�die�niks�doen.
Het�wetsvoorstel,�ook�met�de�lichte�aanpassingen�van
de�staatssecretaris,�levert�echter�nauwelijks�een�bijdrage
aan�de�grote�verhalen.�De�grote�problemen�die�ten�grondslag�liggen�aan�dit�wetsvoorstel�worden�helemaal�niet�het
hoofd�geboden.�Er�zitten�ook�nog�wat�principiële�problemen�in,�zoals�de�rechtszekerheid.�Dat�probleem�is�wat�verlicht�door�de�vertraging,�maar�de�principiële�keuze�is�nog
steeds�dat�mensen�geconfronteerd�worden�met�een�langstudeerdersboete�op�een�moment�dat�zij�zich�daarop�niet
hebben�kunnen�voorbereiden.�Ik�heb�een�amendement
ingediend�waardoor�alleen�de�nieuwe�gevallen�onder�de
maatregel�vallen.�De�staatssecretaris�raadt�dat�amendement�echter�af.�Dat�spijt�mij�natuurlijk�zeer.
De�heer�Rouvoet�voert�een�debatje�met�de�staatssecretaris�en�de�coalitiepartners.�Dat�debatje�is�tekenend�voor
het�zelfvertrouwen�van�het�kabinet�en�het�vertrouwen�in
het�voorstel.�Hoe�gaat�een�en�ander�te�werk?�De�heer�Rouvoet�heeft�ook�in�een�regering�gezeten.�De�coalitie�weet
dat�het�wat�betreft�rechtszekerheid�en�financiële�dekking
een�mank�voorstel�is.�Wat�zie�je�dan?�Dan�wordt�er�een
voorstel�ingediend�om�de�zaak�politiek�vast�te�leggen.
Over�een�jaar�hebben�wij�immers�misschien�zo�veel�kennis�over�de�precieze�werking�dat�het�dan�alweer�van�de
baan�is.�Daarom�moeten�wij�het�nu�even�snel�aftikken.�Nu
is�het�ijzer�nog�heet�en�is�de�coalitie�nog�heel�erg�coherent,�althans�dat�probeert�die�te�zijn.�Daarom�nu�even�de
zaak�smeden,�dan�staat�het�vast�en�kunnen�wij�niet�meer
terug.�Dat�is�het�interessante�aan�de�vragen�die�de�heer
Rouvoet�hierover�heeft�gesteld.�Die�leggen�bloot�wat�hier
aan�de�hand�is.�De�coalitie�is�er�niet�zo�zeker�van,�moet�de
boel�snel�afkaarten�en�legt�het�daarom�op�deze�rare�manier�vast.
Voorzitter.�Ik�realiseer�mij�dat�ik�een�motie�op�mijn�stoel
heb�laten�liggen.�Mag�ik�een�sprintje�trekken�om�die�alsnog�te�halen?
De�voorzitter:
Dat�willen�wij�graag�zien.�Uw�tijd�gaat�nu�in.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Het�was�niet�een�sprintje,�maar�een�drafje.
De�voorzitter:
Het�kan�inderdaad�sneller.�Het�was�nu�drafsport.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�doe�ook�wat�aan�de�lijn.�Mijn�conditie�is�echter�niet�zo
erg�als�wellicht�die�van�u,�mijnheer�Rouvoet.
De�voorzitter:
Mijnheer�Rouvoet,�ik�zou�er�een�persoonlijk�feit�van�maken.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�wil�hier�een�persoonlijk�feit�van�maken,�maar�dan�in
positieve�zin.�De�heer�Van�der�Ham�heeft�volstrekt�gelijk.
Mijn�conditie�is�niet�meer�wat�die�is�geweest.�Na�volledig
herstel�van�mijn�knieoperatie�ga�ik�er�weer�aan�werken.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�wens�de�heer�Rouvoet�daarbij�heel�veel�succes.�Zijn�gezondheid�gaat�mij�zeer�aan�het�hart.
Voorzitter.�Wat�een�gezellige�middag�is�het�toch!�De�zon
schijnt,�zo�blijkt�maar�weer.[OND]�[/OND]Er�is�een�aantal

21 april 2011
TK�77

77-7-41

Van�der�Ham
amendementen�ingediend,�onder�andere�over�de�uitzonderingen.�Ik�heb�er�een�aantal�ingediend,�maar�ook�andere�fracties�hebben�er�ingediend.�Het�is�van�groot�belang
dat�er�een�hardheidsclausule�in�het�wetsvoorstel�wordt
opgenomen.�Ook�zijn�de�uitwerkingen�daarvan�in�amendementen�van�met�name�de�heer�Jasper�van�Dijk�verwerkt;�die�amendementen�zal�ik�steunen.
Dan�kom�ik�bij�het�collegevrije�besturen.�De�VVD�en
D66�staan�soms�haaks�op�elkaar,�maar�op�dat�punt�hebben�wij�elkaar�gevonden�om�een�gezamenlijk�voorstel
te�doen.�Ik�vraag�de�staatssecretaris�om�daar�eens�goed
naar�te�kijken.�Ik�hoop�ook�werkelijk�dat�dit�voorstel�buiten�de�behandeling�van�dit�wetsvoorstel�om�tot�iets�kan
leiden.�Het�is�namelijk�van�groot�belang�dat�wij�dit�logische�voorstel�nu�eens�inkoppen�en�een�en�ander�organiseren.
Ook�dien�ik�zelf�een�motie�in.�De�staatssecretaris�zegt
dat�het�geld�dat�met�de�langstudeerregeling�wordt�opgehaald,�naar�het�hoger�onderwijs�gaat.�Hij�kan�dat�echter
niet�garanderen.�Hij�kan�niet�aangeven�dat�het�ook�daadwerkelijk�gebeurt.�Daarvoor�moet�hij�nog�bij�de�minister
van�Financiën�langsgaan;�dat�kan�problemen�opleveren.
Daarom�nodig�ik�de�coalitiepartners�en�hun�gedoogsatellieten�uit�om�deze�motie�te�steunen.�Dit�is�namelijk�de�intentie�van�de�staatssecretaris.�Zowel�oppositie�als�coalitie
moet�eraan�vasthouden�dat�het�geld�dat�dit�onzalige�plan
oplevert,�als�het�doorgaat,�in�ieder�geval�bij�het�onderwijs
terechtkomt.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�de�regering�voornemens�is,�de�opbrengst�van�de�langstudeerregeling�ten�goede�te�laten�komen�aan�het�verbeteren�van�het�hoger�onderwijs;
overwegende�dat�hierin�geen�zekerheid�bestaat,�daar�dit
niet�afdwingbaar�is�vastgelegd;
spreekt�als�haar�mening�uit�dat�de�opbrengsten�van�de
langstudeerregeling�in�hun�geheel�aan�het�hoger�onderwijs�ten�goede�komt,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Van�der�Ham.�Naar
mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�37�(32618).
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
De�staatssecretaris�moet�deze�motie�als�ondersteuning
van�zijn�beleid�beschouwen.�Zij�heeft�betrekking�op�iets
wat�de�aankomende�jaren�pas�gaat�spelen.�In�zijn�onderhandelingen�met�de�minister�van�Financiën�en�de�rest�van
het�kabinet�kan�hij�zich�door�deze�motie,�als�zij�wordt�aangenomen,�dus�gesteund�voelen�door�de�meerderheid�van
de�Kamer.�Het�is�van�groot�belang�dat�zowel�oppositie�als
coalitie�die�handreiking�maakt.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Ik�heb�een�vraag�over�het�plan�voor�het�collegegeldvrij�besturen,�dat�zojuist�is�ingediend;�ik�weet�dat�diverse�partijen�er�allang�mee�bezig�zijn.�Het�plan�eindigt�met�een
set�Kamervragen,�zoals:�kan�de�staatssecretaris�aangeven
wat�de�financiële�consequenties�van�dit�voorstel�zijn?�Hoe
moet�ik�dat�begrijpen?�Moet�de�staatssecretaris�die�vragen�beantwoorden�of�heeft�de�heer�Van�der�Ham�ze�zelf�al
beantwoord?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Mevrouw�Lucas�en�ik�hebben�een�aantal�vragen�ingediend�en�een�aantal�voorstellen�gedaan,�maar�wij�hebben�de�staatssecretaris�in�het�kader�van�dit�debat�ook�gevraagd�om�ervoor�te�zorgen�dat�een�en�ander�een�basis
heeft�waarmee�ook�de�regering�kan�leven.�Immers,�als�het
financiële�consequenties�heeft,�neemt�de�D66-fractie�samen�met�de�VVD-fractie�haar�verantwoordelijkheid.�Dan
zullen�wij�een�afweging�maken�en�er�wellicht�een�dekking�voor�zoeken.�Wij�vragen�ook�de�ambtelijke�ondersteuning�om�mee�te�werken.�Collegevrij�besturen�was�een
onderwerp�in�dit�debat�waarvan�zowel�ik�als�mevrouw
Lucas�vond�dat�het�diende�te�worden�losgekoppeld�van
dit�debat,�zodat�het�ook�daadwerkelijk�een�keertje�gebeurt.
Daarom�leggen�wij�dit�voorstel�heel�openbaar,�en�heel�gebroederlijk�en�gezusterlijk,�hier�neer,�zodat�erop�geschoten�kan�worden�en�het�doorgerekend�kan�worden.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
De�fractie�van�D66�heeft�ten�principale�nooit�afstand�genomen�van�het�idee�achter�de�langstudeerders.�Er�waren
veel�praktische�bezwaren�en�bezwaren�waarin�ik�mij�wel
kan�vinden,�bijvoorbeeld�dat�er�aanvankelijk�geen�overgangsrecht�was.�Een�ander�bezwaar�had�betrekking�op
het�zeer�principiële�punt�van�D66,�dat�in�een�eerder�door
ons�gevoerd�interruptiedebat�aan�de�orde�was.�Daarbij
gaf�de�heer�Van�der�Ham�aan�dat�het�voor�D66�belangrijk
is�dat�de�student�niet�direct�de�boete�krijgt,�maar�ook�de
ruimte�krijgt�om�terug�te�betalen.�Dat�zijn�allemaal�principiële�punten�waartegen�de�heer�Van�der�Ham�bezwaar
aantekende.�Vandaag�is�de�afronding�van�dit�debat.�Mijn
conclusie�is�dat�aan�D66�op�al�die�punten�behoorlijk�tegemoet�is�gekomen.�Misschien�niet�op�alle�punten,�maar�behoorlijk�tegemoet�is�gekomen.�Zojuist�heeft�D66�een�motie�ingediend�waarin�wordt�verzocht�om�de�gelden�die�opgehaald�worden,�opnieuw�in�het�onderwijs�te�investeren.
Stel�dat�die�motie�wordt�overgenomen,�stemt�D66�dan�per
saldo�in�met�dit�wetsvoorstel?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Alles�afwegende�zijn�wij�geen�voorstander�van�dit�wetsvoorstel.�Er�zijn�nogal�wat�amendementen�die�kunnen
worden�aangenomen,�zoals�mijn�eigen�amendement
waarin�de�rechtszekerheid�van�de�student�echt�goed
wordt�geregeld.�Het�amendement�van�de�heer�Dijkgraaf
behelst�een�kleine�stap,�met�mijn�amendement�wordt�dit
echt�principieel�goed�geregeld.�Daarbij�zeg�ik�dat�de�hele�context�van�deze�wet,�namelijk�de�bezuinigingen�die�in
eerste�instantie�worden�ingevoerd�op�het�hoger�onderwijs,�pas�heel�laat�worden�ingelost�en�dat�daarover�geen
zekerheid�is.�Daarover�gaat�onder�andere�de�motie�die�ik
heb�ingediend.�Daarnaast�wordt�gesteld�dat�er�helemaal
niks�gebeurt�aan�het�sociale�leenstelsel.�Ik�merk�aan�de
hele�context�van�dit�wetsvoorstel�dat�een�aantal�principiële�zaken�daarin�nog�niet�voldoende�is�opgelost.�Als�de
heer�De�Rouwe�mij�vraagt�of�D66�ervoor�openstaat�om

21 april 2011
TK�77

77-7-42

Van�der�Ham
vóór�de�wet�te�stemmen,�mocht�aan�een�aantal�van�die
principiële�zaken�worden�tegemoetgekomen,�dan�zeg�ik:
ja,�natuurlijk,�als�er�een�nadere�vertraging�zou�worden�geïntroduceerd,�bijvoorbeeld�door�het�aannemen�van�mijn
amendement.�Laat�ik�het�maar�zo�zeggen:�als�mijn�amendement�wordt�aangenomen,�stem�ik�voor�het�wetsvoorstel,�althans�dan�ga�ik�dat�sterk�adviseren.�Ik�denk�dan�namelijk:�oké,�het�moet�uit�de�lengte�of�uit�de�breedte�komen,�maar�daarmee�hebben�we�dat�principiële�probleem
wel�opgelost.�En�zeker�als�mijn�motie�wordt�aangenomen
om�dit�geld�ook�daadwerkelijk�naar�het�hoger�onderwijs
te�laten�gaan,�wil�ik�dat�in�overweging�nemen.�Maar�in
zijn�bijdrage�heb�ik�gehoord�dat�hij�dat�niet�van�plan�is.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Voorzitter.�Toch�kunnen�we�hier�allemaal�constateren
dat�met�de�mogelijke�aanneming�–�al�ziet�dat�er�wel�zeer
waarschijnlijk�naar�uit�–�van�het�amendement�van�de�SGP
met�betrekking�tot�een�jaar�uitstel,�ruim�is�voldaan�aan
een�vorm�van�overgangsrecht.�Daarmee�wordt�namelijk�aan�de�grootste�groep�studenten�tegemoetgekomen.
Daarbovenop�komt�nog�dat�de�maatregel�al�sinds�september�vorig�jaar�bekend�is.�Als�de�maatregel�straks�echt�ingaat,�is�hij�dus�per�saldo�al�twee�jaar�bekend.�En�als�er
op�dat�punt�een�enorme�tegemoetkoming�is�geweest,
kan�D66�toch�niet�ineens�afhaken,�terwijl�andere�partijen�steeds�meer�zeggen�dat�er�is�voldaan�aan�een�veelheid�van�eisen�en�zij�zich�constructief�gaan�opstellen.�Welke�kant�kiest�de�heer�Van�der�Ham�uiteindelijk,�ook�in�het
licht�van�de�motie�die�hij�indient?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�stel�mij�in�alle�onderwijsdebatten�zeer�constructief�op�in
de�richting�van�de�regering.�Sterker�nog,�D66�is�een�van
de�weinige�partijen�die�op�bepaalde�punten�zelfs�verder
wil�gaan�dan�de�regering,�zoals�bij�de�salariëring�in�het
onderwijs�en�dat�soort�zaken.�Ik�ben�dus�zeer�constructief.
Ik�heb�een�aantal�voorstellen�ingediend�en�als�die�worden
aangenomen,�ga�ik�goed�overwegen�of�ik�nog�wel�tegen
dit�wetsvoorstel�ben.�Maar�u�moet�eerst�over�de�brug�komen.

De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Voorzitter.�Helder�en�krachtig,�zo�zou�ik�de�wijze�willen
noemen�waarop�de�staatssecretaris�de�vragen�uit�de�eerste�termijn�heeft�beantwoord.�Ik�moet�u�zeggen�dat�in�de
wandelgangen�al�de�leus�gaat:�dit�kabinet�levert�Halbewerk.�Als�alles�er�zo�uitziet�als�dit,�lust�ik�er�wel�meer�van.
En�dat�is�ook�goed�voor�het�land,�denk�ik.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Voorzitter.�Zo'n�uitdrukking�vind�ik�buitengewoon�dubieus.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Want?
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Iets�"Halbewerk"�noemen?�Ik�weet�niet�of�ik�daar�blij�mee
zou�zijn.

voorstel�en�zaken�op�een�dusdanige�manier�invoert,�dat
wordt�voldaan�aan�het�overgangsrecht,�waarvan�wij�zeggen�dat�het�belangrijk�is.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
O,�u�bedoelt�"half�werk".
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Neen,�"Halbewerk",�naar�onze�zeer�geachte�staatssecretaris�de�heer�Zijlstra.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Voorzitter.�Wat�betekent�"Halbe",�een�Duits�woord,�in�het
Nederlands?
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Namen�moet�je�nooit�vertalen.�Ik�weet�ook�niet�wat�"Boris"�in�het�Nederlands�betekent.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�betekent�"strijder".
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Nou,�dat�klopt!
De�voorzitter:
Heren,�vindt�u�het�heel�erg�om�gewoon�door�te�gaan�met
het�onderwerp?
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�vond�het�wel�een�interessante�vraag.
De�voorzitter:
Dat�dacht�ik�al.�Maar�u�gaat�nu�verder,�mijnheer�Dijkgraaf.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Dank�u�wel,�mevrouw�de�voorzitter.�Wij�hebben�sinds�de
behandeling�van�vorige�week,�toen�duidelijk�werd�dat�er
inderdaad�een�fatsoenlijke�overgangstermijn�zou�komen,
gemerkt�dat�daarvoor�veel�maatschappelijke�steun�is,�van
instellingen�en�ook�onder�studenten.�Natuurlijk,�ook�wij
hebben�van�sommige�punten�aangegeven�dat�wij�die�anders�zouden�hebben�gedaan.�Zo�is�er�de�discussie�geweest�over�de�deeltijders.�Ik�ben�op�zich�blij�met�de�toezegging�dat�de�staatssecretaris�daar�nog�eens�goed�naar
zal�kijken.�Het�is�een�goed�punt,�ook�gegeven�alle�andere
discussies.�In�deze�tweede�termijn�wil�ik�de�staatssecretaris�vragen�of�hij�met�voorstellen�gaat�komen�voor�1 september�2012,�wanneer�deze�regel�zou�ingaan,�dus�binnen
een�jaar.
Voorzitter.�Over�besturen�hebben�wij�de�nodige�discussie�gevoerd.�Op�mijn�vraag�of�die�flexibel�ingezet�kunnen
worden�tussen�de�bachelor�en�master�gaf�de�staatssecretaris�aan�dat�daarmee�de�structuur�zou�worden�doorbroken�van�bachelor�en�master�in�het�systeem.�Ik�deel�dat�op
zich�wel.�Er�moet�ook�aan�structuren�worden�vastgehouden�en�ik�geef�toe�dat�het�een�keer�ophoudt.�Grosso�modo,�het�debat�overziend,�zijn�wij�tevreden�met�wat�hieruit�gekomen�is.�Wij�vinden�dat�dit�het�dan�ook�maar�moet
zijn.

De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Wel�als�"Halbe"�met�een�hoofdletter�is�en�het�betekent�dat
een�regering�goed�luistert�naar�commentaar�op�een�wets-

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Voorzitter.�Ik�heb�een�amendement�in�de�maak�om�dat�te
regelen:�de�vrije�inzetbaarheid�van�de�uitloopjaren.�Dat�is
namelijk�een�heel�goede�suggestie.�Bent�u�bereid�om�dat
te�steunen?

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-43

Dijkgraaf
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Dat�ligt�aan�het�advies�van�de�staatssecretaris�over�dat
amendement.�Ik�deel�de�reactie�van�de�staatssecretaris
over�de�structuur�van�bachelor�en�master.�Ook�de�financiering�van�dat�verhaal�zal�een�punt�zijn.
De�voorzitter:
Spreken�via�de�voorzitter.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
De�financiering�is�per�saldo�natuurlijk�gelijk�aan�het�voorstel�van�de�staatssecretaris.�Verder�verbaast�het�mij�dat�u
zegt�dat�het�afhangt�van�het�antwoord�van�de�staatssecretaris.�U�bent�toch�een�volstrekt�onafhankelijke�partij�sinds
1918?
De�voorzitter:
Mijnheer�Van�Dijk,�ik�doe�niet�mee�aan�dit�debat.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Voorzitter,�u�bent�geen�volstrekt�onafhankelijke�partij,
maar�de�SGP�is�dat�wel.
De�voorzitter:
Jawel,�ik�ben�juist�wel�onafhankelijk.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Natuurlijk,�dat�is�waar.
De�voorzitter:
Het�wordt�op�deze�manier�echter�zo�verwarrend.�Noemt�u
elkaar�niet�"u".
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ik�geef�antwoord�op�de�vraag.�Het�antwoord�luidt�dat�de
financiering�die�voor�het�amendement-Dijkgraaf�gebruikt
wordt,�natuurlijk�niet�nog�eens�gebruikt�kan�worden�voor
het�amendement�dat�de�heer�Van�Dijk�voor�ogen�staat.
Natuurlijk�luisteren�wij�naar�wat�de�regering�van�amendementen�vindt.�Volgens�mij�hebben�wij�hier�de�gewoonte
om�de�regering�om�advies�te�vragen�over�amendementen
en�daarna�besluiten�te�nemen.�Het�zou�bijzonder�zijn�als
wij�dat�niet�meer�zouden�doen.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Voorzitter.�De�SGP-fractie�komt�zelf�met�het�voorstel�voor
de�vrije�inzet�van�uitloopjaren.�Ik�zeg�dat�ik�bezig�ben�met
een�amendement.�Het�lijkt�mij�dan�logisch�dat�de�SGPfractie�dat�kan�steunen.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Het�verschil�tussen�de�SP�en�de�SGP�is�dat�wij�naar�de
regering�luisteren�als�die�met�antwoorden�komt.�Ik�heb
net�gezegd�dat�ik�het�antwoord�van�de�staatssecretaris�logisch�vond�en�dat�wij�uiteindelijk�ook�een�afweging�moeten�maken�tussen�de�opties�en�de�financiële�middelen�die
daarvoor�beschikbaar�zijn.�Ik�heb�nog�wel�meer�opties.
Voorzitter.�Ik�kom�te�spreken�over�de�amendementen.
Wij�zullen�natuurlijk�het�amendement�van�de�heer�Van�der
Ham,�ondergetekende�en�mevrouw�Lucas�op�stuk�nr.�10
steunen�over�de�eindexamencijfers�in�combinatie�met�selectie.�Ook�steunen�wij�het�amendement�op�stuk�nr.�35
van�de�heer�Rouvoet�over�de�regeling�voor�studenten�die
ziek�zijn,�ervan�uitgaande�dat�de�staatssecretaris�daarover
positief�adviseert.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ik�stel�graag�nog�één�vraag�over�het�amendement�van�de�heer�Dijkgraaf.�Wij�zijn�het�eens�over�het�belang�van�een�jaar�uitstel.�Kan�de�heer�Dijkgraaf�mij�uitleggen�waarom�hij�het�van�belang�vindt�om�in�het�eerste�jaar
€ 0�boete�op�te�leggen?
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ik�moet�eerlijk�zeggen�dat�ik�er�weinig�behoefte�aan�heb
om�uit�te�leggen�wat�het�verschil�is�tussen�mijn�amendement�en�dat�van�de�heer�Rouvoet.�Volgens�mij�is�er�inderdaad�geen�verschil,�behalve�dat�het�mijne�eerder�ingediend�en�bedacht�is.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Dat�is�interessant,�want�mevrouw�Lucas�probeerde�net
omstandig�uit�te�leggen�dat�er�wel�een�verschil�is,�al�was
het�maar�de�mogelijkheid�voor�studenten�om�erover�na�te
denken�en�ermee�bezig�te�zijn.�De�heer�Dijkgraaf�heeft�een
eigen�amendement�ingediend.�Hij�heeft�een�bedoeling�gehad�met�het�in�het�eerste�jaar�introduceren�van�een�nultarief.�Hij�zal�bij�het�opstellen�van�het�amendement�steun
hebben�gekregen�van�het�departement,�net�als�ik�dat�heb
gehad.�Dat�is�heel�gebruikelijk.�Wat�is�voor�hem�doorslaggevend�geweest�in�het�kiezen�voor�de�route�van�het�eerste�jaar�€ 0�maar�wel�langstudeerder�zijn?
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Mijn�opmerking�van�net�sloeg�op�de�hoofdlijn�van�het
amendement,�wat�de�heer�Rouvoet�net�zelf�ook�aangaf.�Er
is�eigenlijk�een�verschil�van�nul�als�je�kijkt�naar�de�uiteindelijke�werking.�Ik�vind�dat�bijzonder�om�vast�te�stellen.
Vervolgens�gaat�het�om�de�vraag�of�iets�korter�of�langer
moet�zijn.�De�heer�Rouvoet�is�iets�korter�en�ik�ben�iets�langer,�dus�dat�klopt.�Het�maakt�volgens�mij�niet�zo�veel�uit.
Vervolgens�zijn�er�een�paar�punten�die�de�staatssecretaris
in�zijn�brief�glashelder�aangeeft:�reparatiewetgeving�en�de
werking�van�het�amendement�op�stuk�nr.�10.�Het�belangrijkste�punt�is�dat�ik�het�volledige�met�de�staatssecretaris,
mevrouw�Lucas,�de�heer�Beertema�en�de�heer�De�Rouwe
eens�ben�dat�het�goed�is�om�studenten�van�tevoren�een
goede�waarschuwing�te�geven�en�heel�duidelijk�te�maken
dat�zij�weliswaar�langstudeerder�zijn�maar�er�vanwege�het
overgangsrecht�nog�geen�boete�wordt�opgelegd.
De�voorzitter:
Tot�slot.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Mijn�conclusie�is�dat�de�heer�Dijkgraaf�wel�vindt,�ook�met
het�oog�op�de�rechtszekerheid�en�het�oordeel�van�de�Raad
van�State�daarover,�dat�de�mensen�die�dat�nu�niet�meer
kunnen�vermijden�wel�terecht�per�1 september�het�stempel�langstudeerder�opgedrukt�krijgen,�maar�als�tegemoetkoming�nog�geen�boete�hoeven�te�betalen.�Dat�is�toch�wel
een�beetje�merkwaardig�vanuit�het�oogpunt�van�rechtszekerheid,�of�niet?
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ja,�zo�vinden�wij�verschillende�dingen�merkwaardig.�Zo
vind�ik�de�indiening�van�het�amendement�van�de�heer
Rouvoet�merkwaardig.�Hij�mag�dit�merkwaardig�vinden.
Zo�hebben�wij�allemaal�onze�eigen�rechten.

21 april 2011
TK�77

77-7-44

Dijkgraaf
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Dit�vind�ik�lastig�om�te�laten�passeren.�Wat�is�de�reden�dat
de�heer�Dijkgraaf�het�merkwaardig�vindt�dat�ik�een�amendement�indien,�nadat�hij�eerder�een�amendement�heeft
ingediend�dat�in�zijn�effect�hetzelfde�is�maar�dat�niets�anders�doet�dan�het�mijne,�namelijk�niet�per�1 september
mensen�langstudeerder�noemen,�met�de�opmerking�dat
zij�€ 0�boete�krijgen?�Het�doet�gewoon�wat�hij�ook�wil�bereiken�–�althans,�dat�neem�ik�aan�–�door�volgend�jaar�al
die�boete�te�laten�ingaan.�Hij�kan�dat�niet�merkwaardig
noemen�in�de�richting�van�een�medewetgever.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ik�heb�alle�recht�om�alles�merkwaardig�te�noemen�waarvan�ik�vind�dat�het�merkwaardig�is.�Ik�vind�het�merkwaardig�om�een�amendement�in�te�dienen�dat�uiteindelijk
exact�dezelfde�uitwerking�heeft�op�de�groep�studenten
maar�dat�net�iets�anders�geformuleerd�is.

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ik�dank�de�staatssecretaris�hartelijk�voor�de�uitgebreide�beantwoording�van�alle�gestelde�vragen,�maar
het�mag�geen�verbazing�wekken�dat�mijn�fractie�niet�kan
instemmen�met�het�wetsvoorstel�zoals�dat�voorligt.�Daarvoor�hebben�wij�twee�belangrijke�redenen.
De�eerste�is�dat�een�grotere�bijdrage�wordt�gevraagd
van�studenten�die�wij�niet�direct�terugzien�in�het�hoger
onderwijs.�Op�een�later�moment�wordt�dit�weer�geïntensiveerd,�maar�de�studenten�die�wij�nu�een�extra�bijdrage
vragen�zien�er�niet�direct�iets�van�terug.�Dat�weegt�voor
mijn�fractie�zwaar.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Ik�snap�één�punt�niet�in�uw�betoog,�namelijk�dat�studenten�direct�moeten�betalen.�Volgens�mij�is�de�wereld�die�inmiddels�een�beetje�veranderd�is�dat�studenten�uiteindelijk�twee�jaar�nadat�het�bekend�is�een�boete�kunnen�krijgen,�dat�geld�eventueel�kunnen�lenen�en�dat�binnen�vijftien�tot�twintig�jaar�kunnen�terugbetalen.�Dus�hoe�komt�u
tot�de�redenering�dat�ze�direct�moeten�gaan�betalen�zonder�dat�zij�dit�direct�terugzien�in�het�hoger�onderwijs?�U
corrigeerde�zichzelf�wel�in�eerste�instantie�dat�het�inderdaad�wel�naar�het�onderwijs�gaat,�maar�hoe�verdedigt�u
hier�de�stelling�dat�studenten�wel�direct�moeten�betalen
–�wat�volgens�mij�dus�niet�zo�is�–�en�dat�zij�dat�niet�terugzien,�terwijl�u�wel�erkent�dat�het�geld�op�lange�termijn�terugkomt?

ook�zelf�aan�dat�het�geld�uiteindelijk�gewoon�terugvloeit
in�het�hoger�onderwijs.�Dat�zou�nog�wel�eens�eerder�kunnen�zijn�dan�wanneer�de�boete�betaald�moet�worden,
want�daar�is�vijftien�tot�twintig�jaar�de�tijd�voor,�terwijl�de
investeringen�in�het�hoger�onderwijs�dan�al�bijna�voor
hun�kinderen�gedaan�zijn.�Dat�is�heel�vroeg,�maar�die�zitten�er�dan�in�ieder�geval�wel�in.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Het�is�een�verplichting�die�gelijk�gaat�lopen,�en�het�feit�in
fysieke�zin�dat�je�niet�direct�een�zakje�geld�hoeft�te�brengen�en�het�ook�kunt�lenen,�neemt�niet�weg�dat�dit�gelijk
een�verplichting�is�die�wij�vragen.
Mevrouw�Lucas�(VVD):
De�heer�Klaver�geeft�aan�dat�het�niet�direct�terug�wordt
geïnvesteerd�in�het�hoger�onderwijs.�Het�wordt�wel�direct
geïnvesteerd�in�het�onderwijs,�met�name�ook�de�eerste
jaren�in�het�mbo,�waar�heel�wat�problemen�zitten�bij�de
doorstroom�naar�het�hbo.�Vindt�de�heer�Klaver�dat�dan
niet�belangrijk?
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ja,�ik�vind�dat�heel�erg�belangrijk.�Ik�vind�150�mln.�helemaal�niet�zo�heel�veel�wat�wij�investeren�in�het�mbo.�Ik
had�gewild�dat�wij�veel�meer�geld�in�het�onderwijs�hadden�geïnvesteerd.�Dat�heeft�te�maken�met�keuzes�die�gemaakt�zijn.�De�heer�Rouvoet�begon�er�in�zijn�bijdrage�al
over.�Het�gaat�erom�welke�keuzes�zijn�gemaakt�door�het
kabinet.�Dit�kabinet�heeft�de�keuze�gemaakt�dat�er�geen
extra�geld�beschikbaar�is�voor�onderwijs.�Ik�had�een�andere�keuze�gemaakt,�laat�ik�het�zo�zeggen.
Mevrouw�Lucas�(VVD):
Dat�is�volgens�mij�een�ander�punt�dan�wat�de�heer�Klaver
net�aangaf.�Hij�gaf�net�aan�dat�het�hem�gaat�om�een�directe�link�tussen�het�geld�dat�opgehaald�wordt�en�het�geld
dat�geïnvesteerd�wordt.�Dat�wordt�wel�degelijk�gedaan,
alleen�niet�direct�in�hoger�onderwijs�maar�in�onderwijs,
breed.�De�heer�Klaver�geeft�nu�aan�dat�hij�principiële�bezwaren�heeft�tegen�de�constructie�als�zodanig�dat�er�niet
meer�geld�naar�het�onderwijs�gaat.�Dat�is�volgens�mij
toch�een�andere�reden.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dan�kunnen�wij�dus�gezamenlijk�constateren�dat�op�het
moment�dat�zij�moeten�gaan�betalen�–�misschien�na�vijftien�jaar�–�dat�geld�al�lang�is�geïnvesteerd�in�het�onderwijs.�Dat�u�dat�erkent,�siert�u.�Wij�hebben�daarover�in�het
verleden�wel�eens�interpretatieverschillen�gehad.�U�geeft

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Nee,�voorzitter.�Wat�ik�heb�geprobeerd�aan�te�geven,�is
dat�het�geld�dat�nu�als�extra�bijdrage�van�studenten�wordt
gevraagd,�niet�direct�terugkomt�in�het�hoger�onderwijs,
of�te�wel:�de�studenten�profiteren�daar�niet�van�tijdens
hun�studieperiode.�Mevrouw�Lucas�stelt�dat�het�geld�dat
wordt�opgehaald�met�zo'n�maatregel�opnieuw�wordt�geïnvesteerd�in�de�totale�Onderwijsbegroting,�maar�dat�was
mijn�punt�niet.�Mevrouw�Lucas�vroeg�mij�of�ik�dat�niet�belangrijk�vind.�Ik�vind�het�heel�belangrijk�dat�wij�in�bijvoorbeeld�het�mbo�investeren.�Ik�vind�het�heel�belangrijk�dat
er�geld�beschikbaar�is�voor�passend�onderwijs.�Het�heeft
echter�te�maken�met�de�keus�van�dit�kabinet�om�geen�extra�geld�beschikbaar�te�stellen�voor�het�onderwijs.�Dan�is
het�dus�niet�en-en.
Het�tweede�punt�dat�zwaar�weegt�voor�mijn�fractie
heeft�betrekking�op�de�boete�op�de�studieduur,�niet�zozeer
dat�er�een�extra�bijdrage�van�studenten�wordt�gevraagd,
mits�die�direct�terugkomt,�ook�naar�het�hoger�onderwijs,
maar�dat�er�een�norm�wordt�opgelegd�voor�hoe�lang�een
studie�mag�duren.�Een�studie�van�zes�of�zeven�jaar�of�langer�kan�heel�zinvol�zijn�als�er�in�die�tijd�voldoende�wordt

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
De�heer�De�Rouwe�heeft�gelijk�dat�zij�niet�in�fysieke�zin�direct�met�een�zak�geld�naar�de�universiteit�hoeven,�want
ze�kunnen�dat�bedrag�ook�lenen.�Het�punt�dat�ik�maak�is
een�ander.�Wij�vragen�namelijk�wel�direct�een�bijdrage,
die�dan�ook�geleend�kan�worden�en�niet�direct�in�een�zakje�geld�gebracht�hoeft�te�worden,�maar�dat�geld�vloeit�niet
direct�terug�naar�het�hoger�onderwijs.�Dat�is�het�punt�dat
ik�hier�maak.

Collegegeld�langstudeerders

77-7-45

Klaver
gedaan.�Stel�dat�er�meer�studies�worden�gevolgd,�maar
dat�die�niet�allemaal�binnen�de�normtijd�worden�afgemaakt.�Stel�dat�er�brede�activiteiten�worden�ontplooid.�Ik
vind�dat�die�zaken�heel�nuttig�kunnen�zijn.�Geen�boete�op
ambitie,�zou�ik�zeggen.
Ten�slotte�sta�ik�nog�even�stil�bij�de�positie�van�deeltijders.�We�hebben�er�vorige�week�uitgebreid�over�gesproken.�Ik�heb�nog�een�aantal�vragen.�De�staatssecretaris�heeft�aangegeven�dat�hij�hiernaar�gaat�kijken,�maar�ik
denk�dat�deze�regeling�onwenselijke�financiële�gevolgen
zou�kunnen�hebben�voor�deeltijders.�Het�kan�mensen�ontmoedigen�om�in�deeltijd�te�gaan�studeren,�terwijl�een�leven�lang�leren�juist�zo�belangrijk�is.�Een�leven�lang�leren
komt�sowieso�al�onder�druk�te�staan.�Gisteren�werd�er�in
de�commissie�over�het�mbo�gesproken.�De�middelen�die
beschikbaar�zijn�voor�mensen�boven�de�30�jaar�om�zich
verder�te�kunnen�ontwikkelen,�om�gebruik�te�maken�van
het�vavo�of�het�mbo,�worden�teruggeschroefd.�Een�leven
lang�leren�wordt�dus�sowieso�lastiger.�Ik�ben�bang�dat�het
leven�lang�leren�in�het�hoger�onderwijs�ook�lastig�wordt,
want�veel�deeltijdstudenten�komen�daardoor�in�de�problemen.�De�staatssecretaris�stelt�dat�56%�tot�57%�deeltijdstudent�is,�maar�dat�zijn�de�slagingspercentages�binnen�vijf
jaar�voor�de�hbo-bachelor.�Het�slagingspercentage�binnen�zes�jaar�bedraagt�75%�van�de�afgestudeerden�voltijd
en�60%�van�de�afgestudeerden�deeltijd.�Dan�zie�je�plotseling�dat�de�verschillen�veel�groter�worden.�Ik�begrijp�de
staatssecretaris�als�hij�zegt�dat�we�moeten�oppassen�een
uitzonderingspositie�te�creëren�voor�deeltijders,�omdat
die�geen�ontsnappingsmogelijkheid�moet�zijn�voor�voltijders.�Ik�begrijp�dat�vanuit�de�systematiek�en�het�voorstel�met�betrekking�tot�de�langstudeermaatregel.�Ik�verzoek�de�staatssecretaris�echter�nog�eens�te�bezien�of�het
echt�niet�mogelijk�is�een�aparte�positie�voor�deeltijders�te
creëren,�zonder�dat�die�het�effect�heeft�dat�ook�voltijders
via�die�route�ontsnappen.�Ik�zou�het�fantastisch�vinden�als
zo'n�maas�in�de�wet�blijft�bestaan,�maar�ik�geloof�dat�het
vrij�kansloos�is�als�ik�dit�gewoon�aan�de�staatssecretaris
vraag.�Daarom�dien�ik�de�volgende�motie�in.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�deeltijdstudenten�bewust�kiezen�voor
een�lagere�snelheid�en�intensiteit�van�studeren�dan�voltijdstudenten�en�geen�beroep�doen�op�studiefinanciering;
overwegende�dat�universitair�onderwijs�in�deeltijd�past
binnen�de�doelstellingen�van�een�leven�lang�leren�en�bevorderlijk�is�voor�de�ontwikkeling�van�de�Nederlandse
kenniseconomie;
overwegende�dat�de�langstudeerdersmaatregel�niet�bedoeld�is�om�studeren�in�deeltijd�te�bemoeilijken�of�te�ontmoedigen;
verzoekt�de�regering,�te�onderzoeken�wat�de�consequenties�zijn�van�de�langstudeerdersmaatregel�voor�deeltijdstudenten,�die�hun�huidige�studie�zijn�begonnen�zonder
een�beroep�te�doen�op�studiefinanciering;

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

verzoekt�de�regering,�te�onderzoeken�of�het�mogelijk�is,
deze�studenten�anders�te�behandelen�dan�voltijdstudenten,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Klaver.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�38�(32618).
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Voorzitter.�Ik�heb�nog�een�vraag�aan�de�heer�Klaver.�Verschillende�partijen,�ook�GroenLinks,�hebben�in�het�verleden�aangegeven�dat�zij�ten�principale�niet�tegen�een�verhoogd�collegegeld�zijn,�als�mensen�langer�doorstuderen
dan�een�bepaalde�tijd.�Hoe�staat�GroenLinks�momenteel
tegenover�het�principe�dat,�als�je�langer�doorstudeert�dan
de�tijd�die�voor�de�studie�staat,�eventueel�met�uitzonderingen�of�extra�jaren,�je�uiteindelijk�toch�een�verhoogd�collegegeld�gaat�betalen,�los�van�deze�wet?�Daar�heeft�de�heer
Klaver�twee�bezwaren�tegen�geuit�die�ik�overigens�niet
deel.�Qua�principe�wil�ik�toch�graag�weten�wat�hij�ervan
vindt.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Dan�ben�ik�zojuist�niet�duidelijk�genoeg�geweest�in�mijn
inbreng.�Zo'n�boete�op�langstuderen,�een�"boete�op�ambitie",�zoals�ik�het�noem,�vind�ik�niet�gewenst.�Dat�is�een
van�de�bezwaren�die�ik�noemde.�Ik�heb�aangegeven�dat�ik
geen�principieel�bezwaar�heb�tegen�een�grotere�bijdrage
van�studenten�aan�hun�eigen�studie.�Het�punt�is�voor�mij
dat�er�een�boete�wordt�opgelegd�aan�studenten�die�er�langer�over�doen�dan�nominaal.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dan�blijft�de�vraag�wat�precies�het�bezwaar�van�de�heer
Klaver�is.�Hij�staat�immers�wel�voor�een�sociaal�leenstelsel,�waarbij�hij�een�nog�grotere�bijdrage�van�alle�studenten�in�Nederland�vraagt�dan�in�deze,�in�financieel�opzicht
zeer�beperkte,�maatregel�wordt�gedaan.�Wat�is�dan�het
bezwaar�om�een�verhoogd�collegegeld�te�vragen�van�studenten�naarmate�zij�langer�studeren�dan�gemiddeld,�dan
gebruikelijk,�dan�normaal?
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ik�heb�twee�bezwaren�genoemd.�Het�eerste�is�dat�het�geld
niet�direct�terugkomt�naar�het�hoger�onderwijs�en�dat�de
studenten�die�ervoor�betalen�er�dus�niet�gelijk�het�profijt
van�hebben.�Het�tweede�bezwaar�heeft�te�maken�met�–�ik
zoek�een�ander�woord�dan�"stigma";�dat�is�een�heel�groot
woord�–�het�stempel�dat�je�drukt�op�studenten�die�langer
studeren�dan�nominaal.�Daarmee�zeg�je�eigenlijk�dat�het
niet�goed�is,�terwijl�ik�daar�vraagtekens�bij�plaats.�Ik�denk
dat�onderwijs�en�studeren�over�veel�meer�gaan�dan�alleen
over�op�tijd�je�studie�afronden�en�je�diploma�behalen.�Het
gaat�om�al�die�ervaringen�die�je�daarnaast�opdoet.�Ik�denk
dat�wij�daardoor�veel�beter�opgeleide�studenten�hebben.
De�vorige�keer�verwees�ik�naar�de�premier�toen�hij�het
had�over�het�lateraal�denken.�Zo�kunnen�wij�hier�studenten�afleveren�die�veel�breder�zijn�ontwikkeld�dan�veel�van
de�briljante�technici�die�bijvoorbeeld�uit�China�komen.

21 april 2011
TK�77

77-7-46

Jadnanansing

Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Voorzitter.�Je�zult�maar�geselecteerd�zijn�voor�de�Nederlandse�ploeg�die�volgend�jaar�naar�de�Olympische�Spelen�in�Londen�gaat.�Je�past�jouw�studie�het�komende�jaar
daaraan�aan.�En�dan�…�kom�je�in�augustus�uit�Londen�terug�en�word�je�namens�Nederland�gehuldigd�door�minister-president�Mark�Rutte�en�misschien�zelfs�door�de�koningin.�En�daarna?�Letterlijk�direct�daarna�mag�je�als�dank
voor�je�prestaties�€ 3000�extra�collegegeld�afdragen.�Over
fair�play�gesproken.�Dat�is�maar�één�voorbeeld.�Zo�zijn�er
veel�meer.
Zo�was�ik�maandag�op�een�door�de�Landelijke�Kamer
van�Verenigingen�en�het�Interstedelijk�Studenten�Overleg
georganiseerd�symposium�met�als�titel:�"Eerste�hulp�bij
ambitie."�Mooi�woord,�"ambitie".�Inderdaad,�de�zaal�zat
er�vol�met�ambitieuze�studenten:�studenten�met�een�bestuursfunctie,�een�zeer�ambitieuze�aanstaande�moeder,
maar�ook�een�aantal�deeltijdstudenten.�Allemaal�jonge
mensen�die�zo�essentieel�zijn�voor�onze�kenniseconomie,�jonge�mensen�met�ambitie,�die�ervoor�willen�zorgen
dat�wij�de�top�vijf�gaan�halen;�talenten,�die�wij�niet�alleen
moeten�zien�als�een�kostenpost�op�de�onderwijsbegroting.�Dan�is�het�wel�heel�wrang�om�bijvoorbeeld�tegen�de
aanstaande�moeder�te�zeggen:�voor�jou�wordt�geen�uitzondering�gemaakt�als�die�boete�ingaat.�Ook�voor�de�topsporter�of�de�deeltijder:�geen�uitzonderingen.�Maar�gelukkig,�daar�is�het�profileringsfonds.�Als�ik�de�staatssecretaris�vorige�week�goed�heb�begrepen,�is�dat�een�fonds�met
heel�veel�geld.�Al�die�talenten�kunnen�daarvan�gebruikmaken.
Toch�heb�ik�daarover�nog�een�paar�vragen�aan�de
staatssecretaris.�Is�dit�fonds�eigenlijk�wel�bedoeld�om
boetes�op�te�vangen?�Is�dit�fonds�zo�gigantisch�groot?
Zijn�instellingen�eigenlijk�wel�bereid�om�boetes�te�gaan
compenseren�met�hun�fonds?�Instellingen�worden�toch
ook�gekort?�Slinkt�dat�fonds�dan�niet?�Worden�op�deze
wijze�de�ambitieuze�studenten�niet�van�het�kastje�van�de
staatssecretaris�naar�de�muur�van�de�instelling�gestuurd,
zodat�zij�het�gevaar�lopen,�in�oeverloze�discussies�en�administratieve�rompslomp�terecht�te�komen�over�het�wel
of�niet�gebruiken�van�het�profileringsfonds?�En�dat�terwijl
zij�zich�nu�juist�moeten�gaan�concentreren�op�hun�studie,
want�er�dreigt�een�boete!

een�sociaal�leenstelsel�vind�ik�niet�met�elkaar�te�vergelijken.
Ik�heb�nog�een�zesde�vraag�aan�de�staatssecretaris�en
dat�is�een�belangrijke.�Wellicht�heeft�hij�andere,�werkbare
suggesties�om�studenten�te�vrijwaren�van�de�misère�die�ik
in�de�vijf�eerste�vragen�heb�geponeerd.
Dan�is�er�nog�de�kwestie�van�de�Surinaamse�en�Antilliaanse�studenten,�met�dank�aan�de�heer�De�Rouwe,�die
dit�probleem�de�vorige�keer�aanhaalde.�Over�deze�kwestie�werd�ik�bij�hetzelfde�"Eerste�hulp�bij�ambitie"-symposium�aan�mijn�jasje�getrokken�door�een�reporter�van
FunX. Voor�degenen�die�FunX�niet�kennen;�het�is�het
grootste�jongerenradiostation�in�de�vier�grote�steden,�dat
ook�bedreigd�wordt�met�sluiting,�maar�dat�terzijde.�Die
reporter�vertelde�dat�er�veel�onduidelijkheid�is�ontstaan
doordat�de�staatssecretaris�heeft�gesteld�dat�voor�Antilliaanse�studenten�hetzelfde�geldt�omdat�zij�studiefinanciering�ontvangen,�maar�dat�voor�Surinaamse�studenten�een
ander�regime�geldt.�Kan�hij�uitleggen�wat�dit�andere�regime�is?
Daarnaast�werd�op�het�symposium�uiteraard�nagepraat
over�de�aanname�van�de�staatssecretaris�dat�studenten
vanzelfsprekend�harder�gaan�studeren�met�die�langstudeerdersboete�in�het�vooruitzicht.�De�studenten�wezen
mij�erop�dat�het�onderzoek�van�OER�dat�de�staatssecretaris�gebruikte�als�onderbouwing�van�zijn�aanname,�weliswaar�mooi�maar�niet�geheel�representatief�is.�Het�gaat�om
slechts�ongeveer�800�studenten�van�de�universiteit.�Om
daar�de�hele�analyse�aan�op�te�hangen�dat�duizenden�studenten�sneller�gaan�studeren,�lijkt�mij�iets�te�mager.
Nu�de�staatssecretaris�heeft�besloten�tot�uitstel�moet
het�mogelijk�zijn�om�de�tijd�te�nemen�om�met�een�deugdelijke�motivering�te�komen,�gebaseerd�op�gedegen�onderzoek.�Daarom�dien�ik�de�volgende�motie�in.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�het�kabinet�meent�dat�de�langstudeerdersboete�bij�zal�gaan�dragen�aan�verbetering�van�het
studierendement�van�studenten;

Mevrouw�Lucas�(VVD):
Ik�ben�nu�toch�een�beetje�in�de�war�door�het�verhaal�van
mevrouw�Jadnanansing.�Was�de�PvdA�niet�ook�voor�een
sociaal�leenstelsel,�waarbij�ook�die�topsporter�en�die�studerende�moeder�zelf�de�consequenties�zouden�gaan�dragen�van�hun�keuze,�de�keuze�die�studenten�bij�hun�studie
maken�om�bepaalde�dingen�ernaast�te�doen�en�er�langer
over�te�doen?�Ook�dan�zou�de�rekening�gewoon�bij�die
student�terecht�zijn�gekomen.�Ik�vind�het�dus�een�tranentrekkend�verhaal,�maar�ik�snap�het�niet�helemaal.

overwegende�dat�de�Raad�van�State�evenals�andere�juridische�bronnen�kritisch�zijn�op�deze�aanname;

Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Tranentrekkend�is�het�zeker�niet.�Mevrouw�Lucas�heeft�gelijk:�de�Partij�van�de�Arbeid�stond�en�staat�voor�het�sociaal�leenstelstel.�Daarmee�weet�je�vanaf�het�begin�van�je
studie�waar�je�aan�toe�bent.�Nu�word�je�daarmee�geconfronteerd�tijdens�de�rit.�Er�is�weliswaar�een�overgangsjaar,
maar�goed,�je�wordt�er�nog�steeds�mee�geconfronteerd.
Ik�denk�dus�dat�wij�nu�in�een�heel�andere,�hiermee�niet
vergelijkbare�situatie�zitten.�Een�langstudeerdersboete�en

en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

van�mening�dat�de�regering�tot�op�heden�deze�aanname
rond�rendement�nauwelijks�heeft�onderbouwd�met�onafhankelijke�onderzoeksgegevens;
verzoekt�de�regering,�de�aanname�rond�verbetering�van
studierendement�door�invoering�van�de�langstudeerdersboete�via�onderzoek�aan�te�tonen,

De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Jadnanansing�en
Jasper�van�Dijk.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan
voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�39�(32618).

21 april 2011
TK�77

77-7-47

Jadnanansing
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Zoals�een�volksvertegenwoordiger�betaamt,�putten�wij
allemaal�onze�kennis�en�ervaring�uit�werkbezoeken�en
avonden.�Mevrouw�Jadnanansing�schetste�de�avond�die
zij�afgelopen�maandag�bijwoonde.�Ik�hoorde�mevrouw
Lucas�mompelen:�ik�begin�te�denken�dat�ik�bij�een�andere
avond�was,�want�ik�heb�andere�dingen�gehoord.�Het�was
echter�dezelfde.�Maar�goed,�daar�kom�ik�verder�niet�tussen.
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Het�is�altijd�een�keuze�wat�je�wilt�horen.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Daar�wilde�ik�het�net�even�over�hebben�met�mevrouw
Jadnanansing.�Onlangs�zijn�zij,�ondergetekende�en�mevrouw�Lucas�op�werkbezoek�geweest�bij�Saxion.�Zij�heeft
het�over�het�rendement�en�betwijfelt�de�cijfers�en�de�aanname�van�de�staatssecretaris�dat�studenten�sneller�gaan
studeren�door�deze�boete.�Kan�zij�in�herinnering�brengen
wat�Saxion�hierover�zei?�Zij�put�graag�uit�de�praktijk�en�de
verhalen.�Kan�zij�zich�dat�verhaal�nog�herinneren?
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Nee,�dat�kan�ik�mij�niet�meer�herinneren.�Misschien�wil�de
heer�De�Rouwe�mij�eraan�herinneren?�Hij�doelt�ongetwijfeld�ergens�op�maar�ik�weet�niet�welke�invuloefening�ik
nu�moet�maken.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Ik�ga�haar�helpen.�Het�ging�precies�over�de�manier�waarop�studenten�van�die�instelling�tot�nu�toe�reageren�op�het
feit�dat�die�boete�eraan�gaat�komen.�Weet�zij�nog�het�antwoord?
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Dat�zij�iets�sneller�gingen�studeren.�Maar�hoeveel�studenten�zitten�er�op�Saxion?�Moeten�wij�deze�heftige�maatregel�op�basis�van�twee�piepkleine�onderzoekjes�erdoorheen�jagen?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Mevrouw�Jadnanansing�stelt�toch�niet�dat�de�studenten
van�Saxion�buitengewoon�zijn�of�helemaal�afwijken�van
de�rest�van�de�studenten�in�het�land?
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Dat�stel�ik�niet,�maar�je�kunt�niet�een�paar�studenten�ondervragen�en�dan�zeggen�dat�ruim�60.000�studenten�datzelfde�gedrag�zullen�gaan�vertonen.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Ik�merk�dat�hier�ook�selectief�geshopt�wordt.�Juist�bij�deze�instelling�werd�gezegd:�wij�merken�nu�al�in�den�brede
dat�ontzettend�veel�studenten�harder�zijn�gaan�studeren.
Het�is�dus�prima�als�mevrouw�Jadnanansing�verhalen�uit
de�praktijk�vertelt,�maar�zij�moet�dan�niet�alleen�de�verhalen�vertellen�die�haar�eigen�waarheid�ondersteunen.�Het
is�echt�breder.�Zij�heeft�het�zelf�gehoord,�al�kon�zij�het�zich
niet�meer�herinneren.�Ik�help�haar�daar�graag�bij.�Bij�dezen.

ik�wil�een�onafhankelijk�onderzoek�hebben�waarin�goed
wordt�aangetoond�dat�deze�maatregel�daadwerkelijk�het
studierendement�gaat�verhogen.�Vooralsnog�ben�ik�niet
overtuigd,�ook�niet�na�het�prachtige�verhaal�van�Saxion.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Voorzitter.�Soms�hebben�wetsvoorstellen�wat�langer�de
tijd�nodig�om�beter�te�worden.�We�hebben�dit�de�afgelopen�week�gezien,�toen�we�hierover�het�debat�hadden.
Vanuit�de�oppositie�kwam�toen�het�verzoek�om�het�debat�in�tweede�termijn�een�week�later�te�vervolgen�zodat
in�deze�tijd�bekeken�kon�worden�of�het�wetsvoorstel�beter
kon�worden.�We�hebben�het�ook�in�den�brede�gezien�in�de
aanloop�naar�dit�debat.�Toen�kwamen�er�voorstellen�van
de�SGP-fractie�om�te�bekijken�of�je�met�een�aantal�voorstellen�tot�betere�wetgeving�zou�kunnen�komen.
Mijn�conclusie�is�dat�we�vandaag�door�de�voorstellen
uit�de�Kamer�en�de�geluiden�uit�de�samenleving�tot�een
finaal�wetsvoorstel�kunnen�komen�en�ook�tot�aanstaande�besluitvorming.�Laat�ik�de�eerste�zijn�om�te�zeggen�dat
dit�wetsvoorstel�met�het�tweetal�geluiden�dat�met�name
uit�de�oppositie�is�overgenomen,�beter�is�geworden.�Ik�wil
ook�sportief�zijn:�ik�zeg�er�eerlijk�bij�dat�als�er�geen�overgangsmaatregel�was�getroffen,�mijn�fractie�ook�had�ingestemd.�Desalniettemin�denk�ik�dat�met�dit�wetsvoorstel
behoorlijk�tegemoetgekomen�is�aan�een�groot�aantal�kritische�geluiden.
Laat�ik�dan�ook�maar�de�balans�opmaken�van�wat�ik
vandaag�en�vorige�week�in�de�Kamer�heb�gehoord.�Ik�heb
de�afgelopen�tijd�veel�partijen�behoorlijk�grote�woorden
horen�gebruiken�over�dit�wetsvoorstel.�Vaak�werd�achteraf�gezegd�dat�men�er�ten�principale�niet�tegen�was,
maar�noemde�men�wel�degelijk�argumenten�die�het�in�de
weg�stonden.�Ik�kan�mij�niet�aan�de�indruk�onttrekken�dat
heel�veel�van�die�argumenten�niet�meer�valide�zijn�met�de
wijzigingen�die�er�zijn�gekomen�en�dat�er�een�behoorlijk
wetsvoorstel�ligt�waarin�behoorlijk�is�tegemoetgekomen
aan�een�heel�aantal�kritische�wensen.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�denk�dat�de�heer�De�Rouwe�een�paar�fouten�maakt�bij
de�verhouding�van�mijn�fractie�tot�de�langstudeerdersregeling.�We�zijn�het�er�allemaal�over�eens�dat�je�langstudeerders�die�niet�hard�studeren,�aan�moet�pakken.�De
D66-fractie�pleit�voor�een�sociaal�leenstelsel�en�zij�blijft�dit
doen.�Het�is�voor�mijn�fractie�principieel�bediscussieerbaar�om�iets�te�vragen�van�studenten.�Sterker�nog,�daar�is
de�D66-fractie�voorstander�van,�maar�zij�is�nooit�voor�een
langstudeerdersregeling�geweest,�zoals�die�nu�is�vormgegeven.�Dat�deze�regeling�in�haar�vorm�wat�is�afgezwakt�en
dat�dit�haar�iets�milder�maakt,�doet�niets�af�aan�dit�principe.�De�D66-fractie�denkt�dat�zij�een�grotere�bijdrage�kan
leveren�aan�het�betrekken�van�studenten�bij�het�financieren�van�en�investeren�in�het�hoger�onderwijs�door�het�sociaal�leenstelsel�in�te�voeren,�waar�de�heer�De�Rouwe�zo
tegen�is.

Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Ik�herinner�het�mij�nu�heel�scherp.�Ik�dank�de�heer�De
Rouwe�voor�deze�reminder.�Toch�blijf�ik�bij�mijn�standpunt
dat�het�gaat�om�een�klein�aantal�studenten.�Nogmaals,

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dit�sluit�het�principe�waar�ook�de�heer�Van�der�Ham�achterstond,�dat�je�iets�mag�vragen�van�studenten�in�welke
vorm�dan�ook,�niet�uit.�Ik�heb�de�D66-fractie�in�het�verleden�horen�zeggen�dat�zij�in�principe�geen�bezwaar�had
tegen�een�verhoging�van�het�collegegeld�als�mensen�te
lang�doorstuderen.

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-48

De�Rouwe
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�klopt�niet.�Wij�zijn�in�sommige�gevallen�wel�voor�een
hoger�collegegeld,�maar�dat�gaat�dan�over�een�studie�die
meer�mag�kosten,�bijvoorbeeld�aan�een�university�college.�Daar�zijn�we�voorstander�van�geweest,�mits�dat�correspondeert�met�de�toename�van�de�kwaliteit.�Wij�vinden
inderdaad�dat�studenten�meer�mogen�bijdragen�aan�hun
studie�via�een�sociaal�leenstelsel.�We�zijn�tegen�studenten�die�de�kantjes�ervan�aflopen.�Daarom�willen�we�een
bindend�studieadvies�zoals�ook�blijkt�uit�de�motie-Van�der
Ham/Dijkgraaf.�Dat�zijn�echter�andere�voorstellen�dan�de
langstudeerboete.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Mij�is�geen�vraag�gesteld.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Erkent�de�heer�De�Rouwe�dat�het�niet�klopt�als�hij�zegt�dat
de�D66-fractie�het�eens�is�met�de�langstudeerboete?�Wij
zijn�voorstander�van�de�zaken�die�ik�net�genoemd�heb,
maar�dat�mondt�niet�uit�in�steun�voor�dit�wetsvoorstel.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Was�het�maar�zo,�want�dat�zou�ik�zeer�geapprecieerd�hebben.�De�heer�Van�der�Ham�noemt�een�aantal�principes
voor�een�grotere�bijdrage�van�de�student.�Hij�noemt�een
bepaalde�categorie�studenten�lui.�Die�typering�zou�ik�niet
gauw�in�de�mond�nemen,�maar�het�idee�dat�studenten�die
de�kantjes�ervan�aflopen�meer�moeten�bijdragen�vind�ik
een�van�de�goede�algemene�beginselen.�Dat�herken�ik�wel
in�de�woorden�van�de�heer�Van�der�Ham.�Overigens�heb
ik�ook�niet�aangegeven�dat�de�D66-fractie�voor�dit�wetsvoorstel�is.�Ik�heb�slechts�geconstateerd�dat�veel�partijen,�waaronder�de�uwe,�wel�degelijk�hebben�gezegd�dat�ze
geen�principiële�bezwaren�hadden�tegen�het�voorstel�dat
er�ligt.�Als�u�daar�nu�afstand�van�neemt,�kan�ik�daar�alleen
maar�kennis�van�nemen.�Wat�mij�betreft�is�dat�een�gegeven.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
U�moet�niet�doen�alsof�ik�iets�anders�beweerd�heb.�Dat
zou�onrecht�doen�aan�de�feiten.�Ik�ga�niet�nogmaals�opsommen�wat�er�allemaal�meer�van�studenten�mag�worden�gevraagd,�maar�wij�hebben�nooit�een�langstudeerboete�voorgesteld.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dat�was�ook�niet�mijn�stelling.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�leidde�ik�wel�af�uit�de�dingen�die�u�zei;�ik�corrigeer
u�daarin.�Ik�zeg�in�alle�eerlijkheid�dat�wij�wel�hebben�bekeken�of�je�wellicht�een�vorm�van�temporisering�kunt�inbrengen,�bijvoorbeeld�oplopend�collegegeld�in�het�zesde
en�zevende�jaar.�Wij�hebben�die�mogelijkheid�ook�in�het
verslag�geopperd�en�ik�kan�me�er�wel�iets�bij�voorstellen
als�daartoe�wordt�besloten.�Dat�is�namelijk�progressief.
De�maatregel�die�het�kabinet�neemt,�is�echter�puur�gebaseerd�op�het�bereiken�van�een�bezuiniging.�Die�bezuiniging�op�dit�punt�deel�ik�niet.

wetgeving�die�van�studenten�vraagt�dat�zij�een�hoger�collegegeld�betalen�als�zij�langer�studeren.
Ik�heb�vandaag�vaak�de�term�ambitie�gehoord.�Ook�in
de�afgelopen�termijnen�is�die�term�vaak�genoemd.�De
heer�Klaver�had�het�onder�meer�over�een�boete�op�ambitie.�Laten�we�echter�eens�eerlijk�naar�de�feiten�kijken.�Voor
de�opleidingen�die�wij�in�Nederland�aanbieden,�staat�vier
jaar.�De�opleidingen�zijn�in�die�tijd�goed�te�doen.�Ze�vragen�doorgaans�20�à�30�uur�per�week�van�een�student.�Dat
betekent�de�facto�dat�een�student�nog�heel�veel�tijd�heeft
om�daarnaast�dingen�te�doen.
Voor�mijn�fractie�houdt�ambitie�in�dat�er�een�basis�is,
maar�dat�jij�daar�bovenuit�stijgt.�Dat�is�iets�anders�dan
een�heel�aantal�extra�jaren�nemen�om�extra�dingen�te
doen.�Dat�is�namelijk�meer�van�hetzelfde.�Echte�ambitie
toon�je�als�je�meer�doet�dan�van�je�gevraagd�wordt.�De
opleidingen�die�wij�in�Nederland�hebben,�ook�op�hbo-niveau,�zijn�gelukkig�pittig,�maar�je�hebt�er�geen�70�of�80
uur�per�week�voor�nodig.�Sterker�nog,�er�zijn�in�dit�land
veel�studenten�die�echt�ambitie�tonen�en�gewoon�binnen
vier�of�vijf�jaar�afstuderen�en�daarnaast�bestuurswerk�en
parttimewerk�doen.�Dat�zijn�de�studenten�met�echte�ambitie.�Dat�is�een�heel�andere�interpretatie�van�de�term�ambitie�dan�een�aantal�partijen�eraan�heeft�gegeven.�Ik�vermoed�zomaar�dat�een�van�die�partijen�nu�bij�de�interruptiemicrofoon�staat.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Zegt�de�heer�De�Rouwe�nu�tegen�de�60.000�studenten�die
al�langer�studeren�dan�nominaal,�bijvoorbeeld�tegen�de
studenten�die�actief�zijn�bij�de�vele�studentenorganisaties
in�het�land�en�die�nu�op�de�publieke�tribune�zitten,�dat�zij
studenten�zijn�zonder�ambitie?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Er�worden�mij�woorden�in�de�mond�gelegd�alsof�ik�onbeleefd�zou�hebben�gedaan�tegen�bepaalde�groepen.�Dat
heb�ik�niet�gedaan�en�zal�ik�niet�doen.�Ik�heb�de�positieve�kant�geduid�van�een�heel�grote�groep�studenten,�misschien�wel�meer�dan�60.000,�die�hun�opleiding�gewoon
doen�binnen�de�jaren�die�ervoor�staan.�Misschien�doen
ze�er�nog�een�jaartje�extra�bij�met�bestuurswerk,�gewoon
werk�of�een�tweede�opleiding.�Dat�is�in�mijn�ogen�echte�ambitie.�Dat�is�iets�anders�dan�de�stelling�die�de�heer
Klaver�verdedigt.�Hij�wil�pappen�en�nathouden.�Studenten�mogen�langer�doorstuderen�en�er�vele�jaren�extra�dingen�bij�doen�terwijl�ze�er�veel�meer�tijd�voor�nodig�hebben.�Dat�vind�ik�prima.�Van�mij�mogen�ze�dat,�maar�ik
maak�wel�de�principiële�keuze�dat�dit�ook�van�de�studenten�vraagt�dat�zij�gedurende�de�rit�uiteindelijk�zelf�meer
gaan�bijdragen.�Zij�willen�namelijk�zelf�graag�langer�studeren.�Dat�mag,�maar�vraagt�een�grote�bijdrage.�Dit�is
echter�iets�anders�dan�ambitie.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Waarvan�akte.�Ik�geef�nog�eens�aan�dat�mijn�fractie�ook
op�dit�punt�van�mening�verschilt�met�D66.�Mijn�fractie
heeft�altijd�aangegeven:�wij�willen�de�basis�op�orde,�maar
de�lat�omhoog.�Die�lat�omhoog�vertalen�wij�vandaag�in

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ik�ben�heel�blij�dat�ik�in�ieder�geval�binnen�de�definitie�van
ambitie�van�de�heer�De�Rouwe�val,�want�ik�ben�nominaal
afgestudeerd�en�heb�er�van�alles�naast�gedaan,�maar�ik
vind�echt�dat�de�heer�De�Rouwe�de�mensen�tekortdoet�die
niet�nominaal�afstuderen�en�daarnaast�allerlei�activiteiten
ontplooien.�Dit�zijn�ook�mensen�met�ambitie.�De�heer�De
Rouwe�meet�ambitie�slechts�af�aan�de�vraag�of�iemand
nominaal�kan�afstuderen.�Ik�denk�echter�dat�deze�maatstaf
niet�relevant�is�voor�de�vraag�of�iemand�een�heel�goede
professional�kan�worden.�Volgens�mij�bewijzen�heel�veel
mensen�in�het�kabinet�dat.

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-49

De�Rouwe
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Ook�nu�tracht�de�heer�Klaver�mij�weer�woorden�in�de
mond�te�leggen�over�bepaalde�groepen.�Ik�heb�uitgelegd
wat�in�mijn�ogen�echte�ambitie�is:�boven�het�gemiddelde
uitstijgen�in�plaats�van�meer�van�hetzelfde�doen�over�een
langere�periode.�Ik�waardeer�het�dat�studenten�studeren.
Dat�is�ook�de�reden�waarom�ik�altijd�positieve�gevoelens
heb�over�het�voorstel�om�collegegeldvrij�bestuurswerk�te
doen�…
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Collegegeldvrij�besturen?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Precies.�In�eerste�termijn�heb�ik�die�fout�ook�gemaakt�en
zag�ik�vele�tweets�met�de�strekking�"dat�is�een�nóg�beter
voorstel".�Ik�duid�het�woord�"ambitie"�anders�dan�de�heer
Klaver.�Ik�stel�heel�nadrukkelijk�dat�"ambitie"�in�mijn�ogen
betekent�dat�je�veel�meer�dingen�doet�dan�gemiddeld�genomen�van�je�verwacht�worden.�Volgens�mij�is�er�niks�mis
met�die�definitie.

in�dat�de�huidige�studenten�de�boete�moeilijk�kunnen�ontwijken.�Dat�is�het�principiële�amendement.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dat�is�anders�dan�in�het�debat�in�eerste�termijn�is�gezegd.
De�heer�Van�der�Ham�rondde�zijn�betoog�bijna�af�en�zei:
er�is�één�principieel�punt�dat�bij�ons�het�grote�bezwaar�oplevert.�En�dat�was�de�boete.�Dat�punt�is�inmiddels�weggevaagd.�De�heer�Van�der�Ham�mag�ervan�vinden�wat�hij
wil,�hij�mag�met�nieuwe�bezwaren�komen,�maar�ik�constateer�dat�hij�selectief�is�in�de�principiële�punten�van�zijn
partij.�Als�hij�ziet�dat�het�ene�punt�niet�klopt,�shopt�hij
door�naar�een�ander�punt.�Het�is�zijn�goed�recht,�maar�ik
vind�het�erg�zwabberend,�niet�consistent�en�onduidelijk.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
De�heer�De�Rouwe�moet�mijn�hele�bijdrage�nog�maar
eens�nalezen.�Dat�kan�geen�kwaad.�Hij�zal�dan�zien�dat�ik
tal�van�bezwaren�heb�aangevoerd.�De�optelsom�brengt
ons�tot�een�tegenstem,�als�mijn�voorstellen�althans�niet
worden�aangenomen.

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Dan�kan�ik�niets�anders�dan�constateren�dat�ongeveer�de
helft�van�het�kabinet�bestaat�uit�niet-ambitieuze�mensen.
Zij�hebben�er�namelijk�veel�langer�over�gedaan,�terwijl
het�volgens�mij�uitstekende�professionals�zijn�geworden,
waar�ik�het�overigens�inhoudelijk�soms�wel�oneens�mee
ben.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dat�is�het�goed�recht�van�D66.�Ik�constateerde�in�eerste
termijn�een�opbouw�in�principes.�Het�belangrijkste�principe�is�ook�benoemd�als�het�grootste�bezwaar.�Er�deugde�niks�van.�En�vervolgens�werden�er�allerlei�nieuwe�dingen�bedacht.�Nogmaals,�het�is�uw�goed�recht,�maar�consequent�is�het�niet.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Het�is�aardig�dat�de�heer�Klaver�dit�compliment�maakt.
Nogmaals,�de�term�"ambitie"�wordt�hier�verschillend�uitgelegd.�Ik�heb�mijn�definitie�gegeven.
Er�is�gesproken�over�het�Profileringsfonds.�De�heer
Rouvoet�heeft�de�Kamer�een�gewijzigd�amendement
voorgelegd.�Wat�mij�betreft�is�het�een�goed�amendement.
Het�bezwaar�van�mijn�fractie�was�en�is�dat�wij�vinden�dat
wij�niet�te�veel�op�nationaal�niveau�moeten�ingrijpen.�In
het�amendement�staat�nu�duidelijk�dat�het�neergelegd
wordt�bij�de�instellingen,�maar�dat�het�niet�vrijblijvend�is.
Er�wordt�wel�degelijk�gevraagd�om�een�brede�basis,�om
een�brede�toetsing.�Dat�is�een�goed�teken�en�wij�zullen
het�amendement�steunen.
Ik�sluit�af�met�de�beeldspraak�die�hier�eerder�is�gebruikt
over�een�olifant.�Ik�moest�daar�wel�een�beetje�om�lachen,
maar�ik�moest�met�name�lachen�om�de�bezwaren�die�D66
de�afgelopen�tijd�heeft�ingebracht�tegen�de�langstudeerdersboete.�Er�waren�er�een�paar�bij�die�eerder�genoemd
zijn,�maar�waar�ik�anders�over�denk.�In�het�debat�kwam
uiteindelijk�het�aapje�uit�de�mouw.�De�heer�Van�der�Ham
gaf�namens�zijn�fractie�aan�dat�uiteindelijk�het�principiële�bezwaar�was�dat�studenten�de�boete�direct�moesten
terugbetalen.�Ook�toen�is�al�gezegd�dat�dat�gewoon�niet
klopte.�Ik�zou�dan�ook�tegen�de�heer�Van�der�Ham�willen
zeggen:�er�kwam�een�olifant�met�een�heel�lange�snuit�en
die�blies�uw�verhaaltje,�uw�bezwaren�helemaal�uit.

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Je�zou�je�bijna�afvragen�waarom�het�CDA�nog�tegen�een
leenstelsel�is.�De�hele�tijd�zegt�men�blij:�de�voorstanders
van�een�leenstelsel�zijn�niet�consequent,�want�zij�willen
studenten�ook�opzadelen�met�extra�kosten.�Het�CDA�zegt:
wij�staan�voor�toegankelijkheid�en�daarom�willen�wij�de
basisbeurs�behouden.�Dat�is�het�verschil�met�die�studieboete,�want�die�is�voor�langstudeerders.

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
U�lijkt�een�beetje�op�die�muis�die�met�een�olifant�op�een
brug�loopt�en�zegt:�wat�stampen�we�lekker�hè.�Ik�heb�in
mijn�bijdrage�gezegd�dat�de�optelsom�van�een�aantal�bezwaren�tegen�de�voorstellen�oplevert�dat�wij�tegen�de�wet
zullen�stemmen.�Ik�ga�er�dan�van�uit�dat�mijn�amendementen�niet�worden�aangenomen.�Het�principiële�zit�er-

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Ik�kan�het�niet�beter�uitleggen.�Uw�eerste�bezwaar�tijdens
de�interruptie�was�ook�precies�het�verschil.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Neemt�niet�weg�dat�het�allebei�pervers�is,�omdat�beide�ingaan�tegen�toegankelijk�onderwijs.�Maar�goed,�die�discussie�gaan�we�niet�aan.�Wil�de�heer�De�Rouwe�erkennen�dat
zijn�argumenten�voor�de�langstudeerdersboete�totaal�niet
opgaan�voor�deeltijdstudenten?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Er�is�een�groot�verschil�met�het�sociaal�leenstelsel.�Daarbij�worden�alle�studenten�geconfronteerd�met�een�maatregel.�Bij�de�langstudeerdersboete,�het�verhoogd�collegegeld,�wordt�een�groep�getroffen�die�langer�doorstudeert
dan�gemiddeld.�Dat�sluit�precies�aan�bij�onze�ambitie�dat
wij�de�lat�hoger�willen�leggen,�ook�voor�studenten.�Daarmee�verschil�ik�ten�principale�met�de�heer�Van�Dijk�van
mening�over�het�sociaal�leenstelsel.�Daar�wordt�iedereen
mee�geconfronteerd.�In�ons�betere�voorstel�–�dat�is�een
politieke�afweging�–�vragen�wij�alleen�om�een�verhoogde
bijdrage�van�mensen�die�langer�studeren.�Dat�is�het�verschil.
Ik�wil�aan�de�heer�Van�Dijk�een�wedervraag�stellen�over
de�deeltijdstudenten.�Weet�hij�hoeveel�mensen�gebruik
maken�van�bekostigd�deeltijdonderwijs?

21 april 2011
TK�77

77-7-50

De�Rouwe
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Het�gaat�om�een�aantal�duizenden�studenten.�Het�hangt
ervan�af,�want�je�hebt�de�hbo-�en�de�wo-deeltijders.

ven.�Dat�mag,�maar�het�is�een�beetje�te�laat.�Hij�stond�net
hier,�en�toen�had�ik�het�erover,�maar�toen�reageerde�hij�er
niet�op.�Nu�is�de�reactie�er,�en�daar�neem�ik�kennis�van.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Er�is�inderdaad�behoorlijk�wat�differentiatie�aanwezig,�ook
erkend�in�het�debat.�Slechts�15%�van�alle�mensen�volgt
bekostigd�deeltijdonderwijs.�85%�van�de�Nederlanders
doet�het�dus�gewoon�volledig�particulier.�De�heer�Van
Dijk�vroeg�waarom�in�dit�voorstel�gelijk�moet�worden�behandeld.�Deeltijd-�en�voltijdstudenten�maken�gebruik�van
overheidsgeld.�Dat�vraagt�dat�ook�in�het�parlement�precies�wordt�gekeken�aan�wie�wat�wordt�gekeken,�en�onder
welke�voorwaarden.�In�die�zin�verschillen�deeltijds-�helemaal�niet�van�voltijdsstudenten.�Beide�keren�eten�ze,�volgens�mij�terecht,�uit�de�grote�overheidsruif�aan�subsidies.
Dat�mag,�dat�is�goed,�wij�stimuleren�dat,�maar�dat�vraagt
dat�wij�van�beide�groepen�hetzelfde�vragen.

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ik�kom�hierop�omdat�de�heer�De�Rouwe�in�een�interruptie
op�de�heer�Van�der�Ham�opnieuw�zijn�punt�probeerde�te
maken.�Hij�zei�dat�studenten�gebruik�kunnen�maken�van
een�lening.�Het�feit�blijft�echter�dat�een�student�vanaf�dag
één�verplicht�wordt�om�de�langstudeerboete�te�betalen.
Dat�punt�wil�ik�markeren.�Dat�kan�de�heer�De�Rouwe�onderstrepen.

De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Ik�stel�vast�dat�de�heer�De�Rouwe�niet�ingaat�op�mijn�punt
dat�zijn�argumenten�voor�de�langstudeerdersregeling�niet
opgaan�voor�deeltijdstudenten.�Het�zou�hem�sieren�als
hij�openlijk�toegeeft�dat�een�deeltijdstudent�natuurlijk�iets
anders�is�dan�een�voltijdstudent,�omdat�hij�er�al�wat�anders�bij�doet.�Volgens�mij�moeten�wij�dat�pad�juist�honoreren.�Het�is�ontzettend�goed,�bijvoorbeeld�voor�docenten�die�zich�op�willen�scholen.�Wil�de�heer�De�Rouwe�toegeven�dat�hij�die�deeltijders�niet�wil�uitsluiten,�omdat�dat
gewoon�een�financieel�probleem�oplevert?�Als�hij�dat�toegeeft,�is�dat�helder.�Maar�probeer�er�niet�allerlei�verhaaltjes�omheen�te�bedenken,�want�het�is�gewoon�heel�erg
pijnlijk.�Ik�heb�een�heel�goed�amendement�ingediend�om
de�huidige�deeltijders�te�ontzien.�Dan�zijn�we�ook�van�die
perverse�prikkel�af.
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
In�mijn�afweging�geldt�het�criterium�dat�beide�groepen
behoorlijk�profiteren�van�een�overheidsbijdrage.�Ons�principe�"de�basis�op�orde,�de�lat�omhoog"�geldt�voor�eenieder�die�overheidssubsidie�ontvangt.�Daarin�verschillen�de
deeltijders�helemaal�niet�van�de�voltijders.�Beide�keren
hebben�zij�een�beperkt�collegegeld,�en�dat�is�goed.�Maar
het�vraagt�van�hen�een�behoorlijke�bijdrage�en�inzet.�Natuurlijk�verschillen�deeltijders�op�een�aantal�punten�van
voltijders,�maar�als�het�gaat�om�de�bekostiging�is�dat�niet
het�geval.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
De�heer�De�Rouwe�steekt�zijn�kop�in�het�zand�als�een
struisvogel,�en�blijft�maar�door�papegaaien,�terwijl�het
hem�zou�sieren�als�hij�met�een�arendsoog�zou�kijken�naar
de�beweringen�die�hij�hier�zojuist�deed.�Een�student�hoeft
volgens�hem�niet�direct�te�betalen,�want�hij�kan�een�lening�nemen.�Hij�zei�dat�ook�in�een�interruptiedebatje.�Ook
al�hoef�je�het�pas�later�te�betalen�omdat�je�een�lening
neemt,�het�is�een�directe�verplichting,�die�als�het�ware�op
de�balans�van�de�student�komt�te�staan.�De�student�moet
vanaf�dag�één�gewoon�gaan�betalen,�en�de�manier�waarop�hij�dat�doet,�is�voor�mij�niet�relevant.�Hij�krijgt�daar�niet
direct�beter�hoger�onderwijs�voor�terug.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dat�is�ook�onderstreept.�Het�is�ook�benoemd�in�het�debat.�Het�grote�verschil�ten�opzichte�van�de�voorstellen
van�GroenLinks�is�dat�GroenLinks�het�bij�elke�student�wil
doen,�ongeacht�ambitie�of�achtergrond.�GroenLinks�wil
die�studenten�gewoon�de�basisbeurs�ontnemen.�Het�CDA
kiest�ten�principale�voor�een�goede�basis�en�verhoogt�de
lat�voor�studenten�die�langer�studeren�dan�het�grote�gemiddelde.
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Ik�heb�een�vraag�aan�de�heer�De�Rouwe.�Kent�hij�het�project�Solar�in�Delft?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Dat�ken�ik.
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Het�zijn�topambitieuze�studenten.�Heeft�de�heer�De�Rouwe
met�hen�gesproken�over�dat�het�allemaal�prima�is�dat�ook
zij�beboet�kunnen�worden?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Ik�heb�met�de�studenten�gesproken.
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Wat�vinden�zij�volgens�de�heer�De�Rouwe�van�dit�voorstel?
De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Mevrouw�Jadnanansing�heeft�er�kennelijk�de�tijd�voor�genomen.�Dat�is�prima.�Ik�heb�onlangs�nog�met�die�studenten�gesproken.�Ik�was�bij�hen�op�bezoek�en�ik�was�erg�onder�de�indruk�van�hun�ambities.�Ik�heb�het�niet�eens�over
het�voorstel�gehad.�Ik�kan�mij�wel�voorstellen�wat�zij�ervan�vinden.�Zij�vonden�het�aanvankelijk�helemaal�niks�en
staan�er�wellicht,�met�de�overgang�en�zo,�wat�positiever
in.�Ik�heb�het�vooral�gehad�over�de�mooie�technieken�en
de�dingen�die�zij�bouwen.
Mevrouw�Jadnanansing�(PvdA):
Ik�moet�de�heer�De�Rouwe�teleurstellen.�Zij�zeggen�met
zijn�allen�dat�een�plek�van�Nederland�in�de�top�vijf�van�de
kenniseconomieën�zo�de�nek�wordt�omgedraaid.

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Met�alle�respect,�maar�dit�is�een�reactie�op�een�debat�dat
we�hier�een�kwartier�geleden�hadden.�Kennelijk�heeft�de
heer�Klaver�nog�behoefte�om�nog�een�nabrander�te�ge-

De�heer�De�Rouwe�(CDA):
Prima�dat�zij�dat�zeggen.�Ik�denk�er�anders�over.�Overigens�wil�ik�het�volgende�gezegd�hebben.�In�mijn�ogen�is
er�best�veel�ruimte�voor�dit�soort�mooie�projecten.�Het
gaat�niet�alleen�om�de�twee�jaar�uitstel.�Dit�soort�voorstellen�is�echt�iets�voor�het�Profileringsfonds.�Een�topinstituut�dat�internationaal�wil�scoren�moet�er�ook�wat�voor
over�hebben.�Ik�heb�ook�gezegd�dat�wat�mij�betreft�het�be-

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-51

De�Rouwe
drijfsleven�ook�mag�meedoen.�Als�het�bedrijfsleven�het
zo�belangrijk�vindt�dat�er�topstudenten�zijn,�waarom�mogen�zij�dan�niet�bijdragen?�Ik�heb�dat�in�eerste�termijn�ook
gevraagd.�Geef�bedrijven�de�mogelijkheid�om�via�profileringsfondsen�extra�gelden�te�geven�of�om�misschien�via
de�Geefwet�mogelijk�te�maken�om�deze�studenten�te�helpen.�Ik�ben�ervan�overtuigd�dat�wij�zo�een�hogere�kwaliteit�onderwijs�bereiken,�de�staatsschuld�aflossen�en�blijven�scoren�met�het�Solarproject.

lijk�gemaakt�om�hard�te�rijden,�maar�als�je�het�toch�doet,
krijg�je�een�boete.�De�redenering�die�de�staatssecretaris
gebruikt�om�het�begrip�"boete"�weg�te�krijgen,�is�niet�sluitend.�Het�is�geen�boete�in�wetstechnische�zin,�maar�de
staatssecretaris�zal�het�mij�eens�zijn�dat�het�wel�als�een
boete�kan�worden�ervaren�door�degene�die�te�lang�studeert.

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�begrijp�wel�waarom�de�staatssecretaris�dat�zegt,�maar
ik�wil�graag�een�parallel�trekken.�Het�wordt�niet�onmoge-

Staatssecretaris�Zijlstra:
Te�hard�rijden�is�verboden.�Wij�verbieden�niet�om�lang�te
studeren.�Wij�vinden�dat�studenten�op�een�gegeven�moment�aangesproken�moeten�worden�op�hun�studiegedrag.�Daarom�is�er�een�opbouw�van�prikkels�die�studenten�ertoe�aanzet�om�een�studie�binnen�een�redelijke�termijn�af�te�ronden.�Deze�maatregel�heeft�daarmee�te�maken.�In�een�eerder�debat�hebben�wij�al�gesproken�over�het
reisrecht�van�studenten.�Ook�op�dat�vlak�willen�wij�een
maatregel�nemen.�Zo�ontstaat�een�trapje.�Hierover�heb�ik
nog�een�klein�debatje�gevoerd�met�de�heer�Klaver�in�een
algemeen�overleg.�Het�is�een�optelsom�van�prikkels�die�in
de�loop�van�de�studietijd�toenemen.�Dat�is�wat�voorligt.
In�tweede�termijn�is�ook�ingegaan�op�enkele�zaken�die
al�in�eerste�termijn�naar�voren�zijn�gekomen,�maar�desalniettemin�lijkt�het�mij�verstandig�om�hier�kort�op�in�te
gaan.�De�heer�Van�Dijk�deelde�mee�een�amendement�in
voorbereiding�te�hebben�over�C+2,�zodat�studenten�die�jaren�vrij�kunnen�inzetten.�Volgens�de�heer�Van�Dijk�heeft
dit�amendement�geen�financieel�effect,�maar�ik�moet�hem
uit�de�droom�helpen.�Dat�heeft�het�natuurlijk�wel,�als�dat
pas�na�twee�jaar�optelt.�Het�is�nu�zo�dat�je�een�jaar�na�de
bachelorfase�en�een�jaar�na�de�masterfase�in�de�langstudeersituatie�terecht�kunt�komen,�maar�er�zit�een�verschil
in.�Het�loopt�niet�een-op-een�gelijk.
Er�is�een�belangrijk�argument�voor�mij�om�te�zeggen:
doe�dat�nu�niet.�Als�je�de�bachelor-masterstructuur�serieus�neemt,�moet�je�de�toewijzing�doen�op�een�bachelor
en�op�een�master.�De�studenten�moeten�na�afronding�van
hun�bachelor�vrij�zijn�om�te�kiezen�voor�een�masterstudie�aan�een�andere�universiteit.�De�ontvangende�universiteit�moet�dan�niet�meteen�worden�geconfronteerd�met
iemand�die�in�de�bachelorfase�al�alles�heeft�opgebruikt,
een�voorbeeld�dat�de�heer�Van�Dijk�ook�noemde.�Dan�denken�ze:�we�hebben�meteen�een�langstudeerder�binnen�de
deur�en�daar�hebben�we�geen�zin�in.�Dat�vind�ik�niet�aan
te�bevelen.�Het�belangrijkste�is:�als�je�een�bamastructuur
hebt,�en�die�hebben�we,�moet�je�ook�daarop�aansluiting�te
vinden,�en�dat�doen�we.
Door�de�heer�Rouvoet,�de�heer�Van�Dijk�en�anderen�is
gevraagd�wat�het�rendement�is.�Hoe�zit�het�met�die�25%?
Mevrouw�Jadnanansing�zei�dat�dit�een�onderzoek�van�de
Stichting�OER�was.�Ik�heb�in�eerste�termijn�het�onderzoek
van�SEO�genoemd,�maar�ik�heb�ook�het�onderzoek�van
het�CPB�uit�2004�genoemd.�Dat�zijn�onderzoeken�waaruit
dit�percentage�naar�voren�komt.
In�eerste�termijn�ben�ik�er�al�op�ingegaan�dat�in�het�verleden�ook�instrumenten�zijn�toegepast,�maar�dat�het�daarbij�ging�om�de�keuze�of�iemand�wel�of�niet�ging�studeren�en�hier�om�de�keuze�of�iemand�de�studie�op�een�kortere�termijn�gaat�afronden.�Dat�is�wezenlijk�anders�dan�de
maatregelen�die�in�het�verleden�zijn�genomen.�Daarom
geloven�wij�ook�dat�de�onderzoeken�van�het�CPB�uit�2004
en�van�SEO,�waarin�dit�recentelijk�is�aangetoond,�wel�degelijk�relevante�informatie�bevatten�en�dus�op�waarheid
berusten.�Ik�heb�al�gezegd�dat�wij�dat�gedragseffect�gaan
monitoren,�zoals�ook�gebeurt�bij�andere�wetten,�laat�dat
helder�zijn.

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

De�voorzitter:
Ik�schors�de�vergadering�tot�16.30�uur.�Ik�wil�de�woordvoerders�graag�even�bij�mij�hebben.�Om�16.30�uur�gaan
wij�luisteren�naar�het�antwoord�van�de�staatssecretaris.
De�vergadering�wordt�van�16.15�uur�tot�16.30�uur�geschorst.

Staatssecretaris�Zijlstra:
Voorzitter.�Laat�ik�beginnen�met�een�ontboezeming�uit
mijn�jeugd,�en�wel�naar�aanleiding�van�het�debatje�rond
de�uitspraken�van�de�heer�Dijkgraaf�over�"Halbe"�werk.
Ik�liep�als�klein�jongetje�op�het�strand�in�Italië.�Als�mijn
ouders�of�mijn�zus�dan�riepen�"Halbe!",�lagen�de�Duitsers
altijd�in�een�deuk.�Ik�snapte�daar�nooit�iets�van,�totdat�ik
Duits�kreeg�op�de�middelbare�school.�Een�mooi�moment
was�echter�toen�een�Italiaanse�aan�mij�vertelde�dat�"albe"
in�het�Italiaans�betekent�"zonsopgangen".
Voorzitter,�u�begrijpt�dat�ik�de�uitspraak�van�de�heer
Dijkgraaf�op�die�manier�uitlegde,�maar�dat�terzijde.
Ik�hecht�eraan�om�aan�het�begin�van�de�tweede�termijn
goed�uiteen�te�zetten�dat�het�voorstel�dat�is�gedaan,�geen
boete�is.�Er�wordt�constant�gesproken�over�de�"langstudeerdersboete".�Boete,�boete.�Eerlijk�gezegd,�heb�ik�mij
daar�ook�zelf�aan�bezondigd.�In�de�stukken�die�naar�de�Kamer�zijn�gestuurd,�hebben�wij�geprobeerd�om�helder�te
verwoorden�dat�het�hierbij�gaat�om�een�opslag�op�het�collegegeld.�Een�boete�wordt�opgelegd�bij�het�strafrechtelijk�of�bestuursrechtelijk�handhaven�van�een�verbod.�Laat
helder�zijn,�dat�hierbij�geen�sprake�is�van�een�te�handhaven�verbod�op�lang�studeren.�Er�is�wel�sprake�van�sturing�op�financiële�wijze,�waarbij�wij�lang�studeren�proberen�te�ontmoedigen,�maar�lang�studeren�kan�wel.�Het�is
een�keuze�waarbij�studenten�geconfronteerd�worden�met
een�hoger,�wettelijk,�collegegeld.�Dat�is�dus�geen�instellingscollegegeld.�Er�is�dus�geen�sprake�van�een�bestuursrechtelijke�of�strafrechtelijke�boete.�Ik�hecht�eraan�om�dat
helder�naar�voren�te�brengen.
Een�van�de�argumenten�in�een�van�de�rapporten�van
het�ISO�en�van�Stibbe�bevatte�een�redenatie�over�boete.�Overigens�vond�ik�die�op�zichzelf�al�opmerkelijk.�Er
werd�namelijk�gezegd�dat,�omdat�er�sprake�is�van�een
verhoogd�collegegeld,�er�geen�sprake�is�van�fiscale�aftrek
en�er�dus�sprake�is�van�een�boete.�Dat�is�te�vergelijken
met�een�zwarte�zwaan:�als�alle�zwanen�wit�zijn�en�je�ziet
iets�zwarts,�dan�is�het�dus�geen�zwaan.�Dat�hoeft�niet�zo
te�zijn.�Nogmaals:�het�is�geen�boete,�het�is�een�opslag�op
het�collegegeld.�Je�kunt�immers�gewoon�lang�studeren.
Dat�maken�wij�niet�onmogelijk.�Wij�stimuleren�echter�dat
je�studeert�in�een�termijn�van�C+1.

Collegegeld�langstudeerders

77-7-52

Zijlstra
De�heer�Van�der�Ham�en�de�heer�Rouvoet�zijn�ingegaan
op�een�vraag�die�ook�steeds�terugkomt:�hoe�staat�het�met
de�investeringen.�Deze�zitten�in�een�enveloppe,�zoals�dat
technisch�heet.�De�heer�Rouvoet�vraagt�of�deze�wel�loskomen�en�gebruikte�het�woord�"naïef".�Ik�geef�onmiddellijk
toe�dat�dit�in�het�verleden�niet�altijd�is�gebeurd,�zeg�ik�met
een�knipoog�naar�de�heer�Rouvoet,�maar�het�is�wel�zo�dat
deze�bedragen�letterlijk�in�het�regeerakkoord�staan.�Wanneer�de�minister�van�Financiën�het�idee�opbrengt�om�ze
niet�uit�te�keren,�is�dat�in�strijd�met�het�regeerakkoord�en
zal�dat�door�de�coalitiepartijen�en�de�gedoogpartners�geaccordeerd�moeten�worden.
Zekerheden�zijn�er�nooit,�zelfs�niet�als�het�op�de�balans
staat.�Ook�als�het�op�de�balans�staat,�terwijl�er�een�generiek�probleem�is,�wat�het�geval�zou�zijn�in�de�situatie
waarover�ik�sprak,�zal�er�altijd�een�discussie�plaatsvinden
tussen�alle�ministers�en�de�minister�van�Financiën�over�de
vraag�waar�aanvullend�bezuinigd�kan�worden.�Ik�zie�niet
dat�er�een�verschil�is�tussen�de�situatie�dat�het�in�een�envelop�zit�of�dat�het�op�de�begroting�staat.�Ik�heb�in�eerste
termijn�al�gezegd�dat�zowel�de�minister�van�Financiën�als
de�minister-president�in�eerdere�debatten�heeft�laten�weten�dat�bij�een�generieke�problematiek�niet�de�methodiek
zal�worden�gevolgd�dat�eerst�de�enveloppes�worden�geschrapt,�maar�dat�er�dan�wordt�gekeken�naar�deze�generieke�problematiek.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Voorzitter.�We�zijn�nog�niet�bij�de�moties.�De�staatssecretaris�zou�natuurlijk�zeer�geholpen�zijn�met�het�aannemen
van�de�motie�die�ik�heb�ingediend.�In�deze�motie�wordt
gezegd�dat�de�Kamer�achter�de�staatssecretaris�staat�als
het�gaat�om�het�handhaven�van�de�ambitie�die�in�het�regeerakkoord�staat.�Die�ambitie�mag,�wat�D66�betreft,�best
hoger�zijn.�Maar�goed,�laten�we�het�in�ieder�geval�vastpinnen�op�wat�er�nu�staat.�Ik�neem�aan�dat�de�staatssecretaris�zich�daardoor�heel�erg�gesteund�voelt.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Voorzitter.�Als�de�heer�Van�der�Ham�warme�woorden�uitspreekt�over�het�beleid�van�het�kabinet,�voel�ik�mij�natuurlijk�gesteund.�Als�hij�het�niet�erg�vindt,�kom�ik�er�zo�meteen�bij�de�behandeling�van�de�moties�op�terug.�Ik�kan�al
wel�een�klein�tipje�van�de�sluier�oplichten�door�te�zeggen
dat�zijn�motie�datgene�wat�hij�net�trachtte�te�verwoorden,
niet�helemaal�uitspreekt.�Als�hij�het�niet�erg�vindt,�kom�ik
daar�bij�de�moties�nader�over�te�spreken.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Ik�heb�overigens�wel�de�disclaimer�in�mijn�praatje�richting
de�staatssecretaris�neergelegd�dat�ik�natuurlijk�graag�had
gezien�dat�er�meer�geld�in�het�hoger�onderwijs�zou�worden�gestoken.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Dat�was�mij�niet�ontgaan.

ook�anders�kan�en�dat�zelfs�opmerkingen�over�enveloppen�niet�altijd�veilig�zijn.�Ik�heb�het�gezegd,�omdat�ik�oprecht�hoop�dat�de�staatssecretaris�gelijk�krijgt.�Die�investeringen�zijn�in�het�hoger�onderwijs�immers�ook�nodig.�Vandaar�mijn�opmerking�in�tweede�termijn.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�ga�er�niet�van�uit�dat�een�situatie�als�deze�zich�voordoet.
Men�weet�allen�dat�je�een�beetje�voorzichtig�moet�zijn�met
als-dansituaties,�dat�je�die�vooral�moet�oplossen�wanneer
iets�zich�daadwerkelijk�heeft�voorgedaan.�Nogmaals,�het
staat�in�het�regeerakkoord.�Dat�vereist�ook�instemming
van�coalitiepartners�en�gedoogpartner.�Op�dat�moment
zullen�wij�die�discussie�voeren.�Dat�het�geen�wet�van�Meden�en�Perzen�is,�geef�ik�de�heer�Rouvoet�onmiddellijk�na.
Een�van�de�punten�die�pregnant�terugkwamen�in�dit�debat,�was�het�verschil�tussen�het�amendement�van�de�heer
Dijkgraaf�en�het�amendement�van�de�heer�Rouvoet�inzake�een�jaar�uitstel.�De�kernvraag�is:�wat�is�nu�het�verschil
tussen�deze�amendementen?�Ik�zou�heel�flauw�kunnen
zijn�en�kunnen�zeggen:�als�er�geen�verschil�is,�en�er�ligt
een�amendement,�waarom�zou�er�dan�een�ander�amendement�worden�ingediend?�Er�is�echter�wel�degelijk�een
verschil.�In�het�amendement�van�de�heer�Dijkgraaf�wordt
gekozen�voor�een�techniek�waarbij�in�het�eerste�jaar�een
nultarief�wordt�ingevoerd,�maar�het�tarief�in�het�tweede
jaar�€ 3000�hoger�is.�Dat�wordt�in�de�wet�vastgelegd.�Uit
mijn�hoofd�wordt�het�wettelijk�verhoogde�collegegeld�dan
€ 4.718.�Daarmee�staat�het�bedrag�in�de�wet.�Dat�spreekt
het�kabinet�zeer�aan.�Als�wij�op�een�later�moment�tot�een
ander�verhoogd�collegegeld�willen�komen,�doen�wij�dat
per�AMvB. Dat�staat�ook�in�de�wet.
Daar�maakt�ook�de�heer�Rouvoet�in�zijn�amendement
feitelijk�gebruik�van.�Hij�schrapt�echter�het�vastleggen�van
het�bedrag�in�de�wet.�Hij�zegt:�we�gaan�per�AMvB�het�verhoogde�collegegeld�vaststellen�en�de�invoeringsdatum�is
één�jaar�later.�Dat�brengt�met�zich�dat�wij�een�AMvB�moeten�slaan.�In�het�amendement�van�de�heer�Dijkgraaf�hoeft
dat�niet.�De�heer�Rouvoet�heeft�gesproken�over�een�wetgevingseconomie.�Het�is�wat�ons�betreft�niet�heel�verstandig�om�een�alternatief�amendement�over�te�nemen�als�er
al�een�amendement�ligt�dat�keurig�doet�wat�wij�als�regering�ook�willen�ondersteunen.�Met�dat�alternatieve�amendement�komen�wij�weliswaar�ook�op�1 september�2012
uit,�maar�moeten�wij�additioneel�een�AMvB�slaan�en�moeten�wij�ook�nog�een�deel�van�de�wet�in�werking�laten�treden�op�1 september�2011.�Dat�zijn�namelijk�de�reparatiedelen.�Dit�deel�komt�dan�later.�Dan�hebben�we�ook�nog�een
amendement�van�de�heer�Van�der�Ham,�de�heer�Dijkgraaf
en�mevrouw�Lucas�dat�door�dit�amendement�dan�automatisch�feitelijk�een�jaar�later�ingaat.�Die�wordt�namelijk�niet�ondervangen.�Als�ik�het�dan�heb�over�helderheid,
eenduidigheid�en�eenvoud�in�wetgeving,�dan�prefereert
het�kabinet�het�amendement�van�de�heer�Dijkgraaf.

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Dit�lijkt�me�niet�het�debat�om�over�de�systematiek�van
aanvullende�posten�en�enveloppen�door�te�spreken.�Mijn
opmerking�was�oprecht�als�een�waarschuwing�bedoeld.
Ik�zeg�niet�in�flauwe�zin�maar�met�dezelfde�knipoog�terug:�ook�de�huidige�minister�van�Financiën�weet�dat�het

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ik�waardeer�het�in�ieder�geval�dat�de�staatssecretaris�inhoudelijk�op�het�amendement�ingaat.�Hij�is
de�eerste�in�dit�debat�die�dat�doet�en�niet�blijft�steken�in
de�flauwe�reactie.�Dat�stel�ik�op�prijs.�Als�je�mijn�amendement�afzet�tegen�het�door�het�amendement-Dijkgraaf
geamendeerde�wetsvoorstel,�dan�heeft�de�staatssecretaris�gelijk.�Mijn�amendement�kan�echter�niet�reageren�op
de�geamendeerde�wet,�maar�reageert�op�het�wetsvoorstel.�De�redenering�die�het�kabinet�nu�bij�monde�van�de
staatssecretaris�neerlegt,�ziet�toch�niet�op�het�wetsvoor-

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dat�dacht�ik�al.

Collegegeld�langstudeerders

77-7-53

Zijlstra
stel�zoals�dat�door�hemzelf�is�ingediend?�Daar�haak�ik�bij
aan.�In�die�systematiek�zeg�ik�dat�het�eenvoudiger�kan.�Als
wij�geen�AMvB�willen,�kan�het�in�de�wet�worden�vastgelegd.�Dat�was�echter�niet�de�keuze�van�de�regering.�Vanuit
de�parlementaire�medewetgevende�taak�is�het�technisch
ook�niet�mogelijk�om�een�amendement�anders�in�te�dienen�dan�op�het�wetsvoorstel�en�dus�niet�op�een�verondersteld�reeds�aangenomen�amendement.�Daarom�luidt�mijn
amendement�zoals�het�nu�luidt.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�beschouw�het�amendement�van�de�heer�Rouvoet�op
het�wetsvoorstel�zoals�door�ons�ingediend.�Anders�zou
het�een�buitengewoon�interessante�constructie�worden;
wij�zouden�dan�eerst�over�het�amendement�moeten�stemmen�voordat�wij�überhaupt�aan�het�debat�beginnen.�Dat
wordt�wat�moeizaam.�Het�punt�is�dat�het�amendement
van�de�heer�Rouvoet�het�wettelijk�collegegeldtarief�voor
2011�uit�de�wet�schrapt.�Hij�haalt�de�verhoging�van�€ 3000
vanaf�2011�die�nu�in�het�wetsvoorstel�staat,�eruit.�Hij�regelt�dat�er�in�2012�een�verhoogd�collegegeld�komt,�maar
niet�de�hoogte�van�het�bedrag.�Dat�staat�er�niet�in,�dus�dat
moet�per�AMvB. Het�amendement�van�de�heer�Dijkgraaf,
ook�een�amendement�op�het�door�ons�ingediende�wetsvoorstel,�haalt�het�ingaan�van�€ 3000�per�2011�eruit�maar
regelt�onmiddellijk�dat�het�tarief�in�2011�nul�is�en�borgt�tevens�dat�het�tarief�in�2012�is�neergelegd.�Mocht�het�kabinet�of�mochten�volgende�kabinetten,�de�systematiek�van
de�wet�volgend,�op�een�later�moment�besluiten�om�het�tarief�aan�te�passen,�dan�regelt�het�amendement�ook�dat�dit
per�AMvB�kan.�Met�het�amendement�van�de�heer�Rouvoet
verdwijnt�het�bedrag�uit�de�wet.�Daardoor�zouden�wij�een
additionele�AMvB�moeten�slaan�om�ervoor�te�zorgen�dat
in�2012�daadwerkelijk�€ 3000�extra�kan�worden�geheven.
Vanuit�de�wetseconomie�waarover�ook�de�heer�Rouvoet
zelf�sprak,�is�dat�naar�onze�mening�niet�echt�verstandig.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Wat�verzet�zich�er�dan�tegen,�als�wij�een�jaar�uitstel�willen
realiseren,�om�de�verhoging�van�€ 3000�per�1 september
2012�in�de�wet�op�te�nemen�in�plaats�van�te�werken�met
een�nultarief�in�het�eerste�jaar?�Dat�is�toch�materieel�hetzelfde,�of�zie�ik�dat�verkeerd?
Staatssecretaris�Zijlstra:
Wil�de�heer�Rouvoet�dat�nog�even�herhalen?
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�heb�aangehaakt�bij�de�systematiek�die�er�lag�en�heb
geprobeerd�om�het�uitstel�eenvoudiger�vorm�te�geven.
Ik�begrijp�dat�het�niet�hoeven�maken�van�een�AMvB�een
doorslaggevend�punt�is.�De�allereenvoudigste�oplossing�zou�zijn�om�de�verhoging�van�€ 3000�simpelweg�per
1 september�2012�in�de�wet�op�te�nemen�in�plaats�van�per
1 september�2011�een�nultarief�in�te�voeren�en�vervolgens
per�1 september�2012�€ 3000�erbij�te�doen.�Wat�verzet�zich
nu�tegen�die�eenvoudige�lijn?�Ik�probeer�zicht�te�krijgen
op�de�redenen�voor�de�gehechtheid�aan�het�nultarief.�Ik
heb�dat�tot�nu�toe�nog�niet.

heb�begrepen�dat�de�heer�Rouvoet�hetzelfde�beoogt�als
de�heer�Dijkgraaf.�Er�ligt�een�amendement�waarvan�iedereen�hier�zegt�dat�het�klaar�is.�Ik�snap�eerlijk�gezegd�op�een
gegeven�moment�ook�niet�meer�waarom�wij,�terwijl�wij
een�amendement�hebben�liggen�dat�door�de�regering�is
omarmd�en�dat�feitelijk�uitvoert�wat�ook�de�heer�Rouvoet
wil,�een�heel�lange�discussie�voeren�om�nog�weer�allerlei
slagen�te�maken�om�een�alternatief�amendement�te�laten
vliegen.�Met�alle�respect�voor�de�heer�Rouvoet,�maar�ik
vond�de�uitspraak�van�de�heer�Van�der�Ham,�die�zijn�steun
uitsprak�voor�het�amendement,�verhelderend.�Hij�draaide
het�om�en�zei:�de�regering�wil�de�druk�erop�hebben�want
zij�vertrouwt�er�niet�op�dat�de�AMvB�goed�wordt�geslagen
en�dat�er�op�een�later�moment�nadere�inzichten�zijn,�want
dan�kunnen�wij�het�nog�voorkomen.�Toen�dacht�ik�bij�mijzelf:�nu�komt�de�aap�uit�de�mouw!�De�heer�Rouvoet�heeft
aangegeven�dat�dit�voor�hem�niet�geldt.�Toch�neem�ik�dat
mee�in�mijn�overweging.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�wil�dat�graag�toelichten,�want�daar�heeft�de�staatssecretaris�recht�op.�Er�zit�wat�mij�betreft�geen�politiek�verhaal
onder.�Wel�heb�ik�aangegeven�dat�er�een�principieel�argument�meeloopt,�namelijk�of�degenen�die�op�1 september
aanstaande�een�jaar�vertraging�hebben�opgelopen,�mogen�worden�aangemerkt�als�langstudeerders,�met�de�geruststellende�boodschap�dat�zij�nu�nog�een�boete�van�nul
krijgen.�Naar�mijn�mening�zou�het�uitgangspunt�moeten
zijn,�voortvloeiend�uit�het�advies�van�de�Raad�van�State
en�gelet�op�de�rechtszekerheid,�dat�degenen�die�op�1 september�2011�volgens�de�regering�die�verhoging�zouden
moeten�krijgen�de�kwalificatie�"langstudeerder"�niet�mogen�krijgen�nu�de�verhoging�een�jaar�wordt�uitgesteld.
Die�kwalificatie�zou�in�strijd�zijn�met�de�rechtszekerheid,
ook�al�wordt�er�een�boete�van�nul�geheven.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Daarom�ben�ik�mijn�bijdrage�begonnen�met�aan�te�geven�dat�wij�het�niet�over�een�boete�hebben.�Dat�is�in�deze
discussie�essentieel.�Als�het�een�boete�was,�zou�er�sprake�zijn�van�een�verbod�en�zouden�wij�de�mensen�in�feite
aangeven�omdat�zij�iets�doen�wat�niet�is�toegestaan.�Dat
is�hier�niet�het�geval.�In�die�zin�is�er�geen�sprake�van�het
principiële�punt�dat�de�heer�Rouvoet�aangeeft,�namelijk
dat�mensen�"gebrandmerkt"�worden�als�langstudeerder.
Het�is�geen�overtreding.�Het�geeft�misschien�een�voorwaarschuwing,�maar�het�heeft�geen�enkele�titel.

Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�gaf�net�al�aan�waarom�het�amendement-Dijkgraaf�naar
onze�mening�beter�is.�De�heer�Rouvoet�kan�weer�een
aanvullend�amendement�indienen�waarbij�hij�alsnog�die
€ 3000�in�de�wet�bouwt,�maar�dan�–�en�dat�is�niet�om
flauw�te�doen�–�komt�de�volgende�gedachte�in�mij�op.�Ik

De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Laten�wij�nu�niet�voor�het�punt�weglopen.�Het�gaat�mij
niet�om�het�woord�"boete".�Ik�heb�het�verhaal�van�de
staatssecretaris�goed�gehoord.�De�redenering�van�de
Raad�van�State�is�dat�men�geen�wetsvoorstel�kan�indienen�waarin�wordt�opgenomen�dat�iemand�een�langstudeerder�is,�waarbij�de�betrokkene�aan�die�kwalificatie�en
een�eventueel�daaraan�gekoppelde�verhoging�van�het
wettelijk�collegegeld�–�ik�heb�het�woord�"boete"�nu�niet
gebruikt�–�niet�meer�kan�ontkomen.�Dat�zijn�twee�componenten.�De�staatssecretaris�kan�wel�zeggen�dat�het�niet
zo�belangrijk�is�of�de�betrokkene�wel�of�niet�een�langstudeerder�wordt�genoemd�nu�de�verhoging�van�het�collegegeld�er�niet�meer�aan�vastzit,�maar�ik�vind�dat�wel�belangrijk.�Dat�hoort�immers�niet,�want�de�mensen�kunnen
aan�die�kwalificatie�en�dat�stempel�niet�meer�ontkomen.
Ik�vind�dat�die�kwalificatie�pas�gebruikt�mag�worden�vanaf
1 september�2012.�Om�die�reden�heb�ik�mijn�amendement

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Collegegeld�langstudeerders

77-7-54

Zijlstra
ingediend.�Langs�de�route�van�het�amendement�van�de
heer�Dijkgraaf�wordt�dit�niet�bereikt.�Volgens�dat�amendement�ben�je�wél�langstudeerder�en�kun�je�daar�niet�meer
aan�ontkomen.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Nogmaals:�het�heeft�geen�titel.�Het�is�geen�overtreding
of�wat�dan�ook.�Daarom�ziet�het�kabinet�het�door�de�heer
Rouvoet�ingebrachte�bezwaar�niet.�Wij�vinden�dat�het
voorliggende�amendement�dit�prima�regelt.�Wij�hebben
dit�ook�willen�faciliteren�middels�de�brief�die�wij�hebben
gestuurd.�Ik�vind�het�belangrijk�om�te�constateren�dat�zowel�de�heer�Rouvoet�vanuit�de�ChristenUnie�als�de�heer
Dijkgraaf�vanuit�de�SGP�heeft�aangegeven�dat�het�kernpunt�is�hetgeen�wordt�ingevuld�in�de�brief�van�het�kabinet�van�vorige�week�woensdag,�namelijk�dat�de�€ 3000
verhoging�een�jaar�later�ingaat.�Ik�denk�dat�dit�de�gemene�deler�is.�Dan�houden�wij�een�klein�verschil�over,�want
de�heer�Rouvoet�wil�liever�niet�dat�mensen�het�stempeltje
van�langstudeerder�krijgen.�Daarvan�zegt�het�kabinet�dat
dit�uiteindelijk�geen�titel�voor�een�overtreding�is.�Wij�zien
dan�ook�geen�reden�om�op�grond�van�dat�argument�een
ander�standpunt�in�te�nemen.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Dan�een�laatste�vraag.�Ik�heb�daar�al�een�opmerking�over
gemaakt.�Ik�accepteer�wat�de�staatssecretaris�zegt.�Wij
zijn�het�over�het�laatste�punt�niet�helemaal�eens,�maar�de
staatssecretaris�geeft�vrij�inhoudelijk�aan�waar�het�verschil�zit.�Is�het�wel�de�bedoeling�om�de�betrokkenen�te�berichten,�als�waarschuwing�of�anderszins,�dat�zij�per�1 september�langstudeerder�zijn,�maar�nog�geen�verhoging
krijgen?�Of�zit�die�administratieve�rompslomp�daar�niet
aan�vast?
Staatssecretaris�Zijlstra:
Wij�hebben�op�dit�moment�geen�voornemen�om�alle�betrokkenen�een�brief�te�sturen�waarin�wij�zeggen�dat�zij
moeten�oppassen�omdat�zij�langstudeerder�zijn.�Ik�heb
de�indruk�dat�het�bij�de�studenten�redelijk�is�doorgedrongen�dat�er�een�langstudeerdersmaatregel�aankomt,�dus
wij�hoeven�dat�misschien�niet�meer�per�brief�te�doen.�Gelet�op�de�administratieve�lastendruk�ontraad�ik�het�sturen
van�een�brief.�Ik�denk�dat�het�een�onnodige�exercitie�zal
zijn.�Als�echter�de�Kamer�in�meerderheid�iets�anders�zou
besluiten�en�eraan�hecht�dat�wij�wel�een�brief�sturen,�dan
zullen�wij�de�Kamer�serieus�nemen.�Dan�kom�ik�nu�op�een
punt�dat�in�de�eerste�termijn�voorbijkwam�en�dat�tot�onduidelijkheid�leidde�in�een�debat�tussen�mij�en�de�heer
Van�der�Ham,�namelijk�collegegeldvrij�studeren.�Ik�dank
mevrouw�Lucas�en�de�heer�Van�der�Ham�voor�het�stuk�dat
zij�hebben�overhandigd.�Het�lijkt�mij�verstandig�om�eerst
naar�dit�stuk�te�kijken�en�vast�te�stellen�waar�wij�het�nu
over�hebben.�Over�welke�groep�mensen�gaat�het?�Welke
financiële�implicaties�zitten�er�eventueel�aan�vast?�Wij�zullen�dat�doen.�Mevrouw�Lucas�gaf�zeer�ambitieus�aan�dat
zij�graag�uitsluitsel�wil�hebben�voor�1 juni.�Dat�gaan�wij
niet�redden.�Ik�zeg�in�alle�oprechtheid�dat�wij�op�dit�moment�hard�werken�aan�de�uitwerking�van�de�strategische
agenda.�Wij�gaan�proberen�om�een�en�ander�mee�te�nemen�in�de�strategische�agenda,�die�eind�juni�naar�de�Kamer�komt,�ervan�uitgaande�dat�er�niet�allerlei�moeilijkheden�uit�voortkomen.�Ik�kan�echter�niet�toezeggen�dat�het
voor�1 juni�lukt.�Ik�wil�graag�dingen�toezeggen�die�ik�kan
waarmaken,�en�dit�kan�ik�niet�waarmaken.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

Mevrouw�Lucas�(VVD):
Als�wij�er�schriftelijke�vragen�over�hadden�gesteld,�zou�de
termijn�van�beantwoording�ook�ongeveer�in�juni�hebben
gelegen.�Ik�zie�liever�niet�dat�het�in�de�strategische�agenda�wordt�meegenomen,�want�dan�sneeuwt�het�volgens
mij�onder.�Ik�wil�graag�apart�antwoord�hebben�op�de�vragen�die�zijn�gesteld.
Voorzitter:�Bosma
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�ben�best�bereid�om�apart�antwoord�te�geven,�maar�het
kernpunt�is�dat�dit�voor�1 juni�niet�lukt,�omdat�ik�ook�met
de�strategische�agenda�bezig�ben.�Mevrouw�Lucas�zei
dat�zij�ook�schriftelijke�vragen�had�kunnen�stellen.�Ik�heb
het�stuk�nog�niet�in�detail�doorgelezen,�maar�ik�vind�dat
het�iets�meer�inhoudt�dan�schriftelijke�vragen.�Als�men
het�mij�niet�euvel�duidt,�wil�ik�er�de�aandacht�aan�besteden�die�naar�mijn�mening�de�inspanning�van�Kamerleden
waard�is.�Voor�een�goede�beantwoording�willen�wij�eerst
inhoudelijk�naar�het�stuk�kijken�en�bezien�wat�echt�de�mogelijkheden�zijn.�Als�de�Kamer�een�aparte�brief�wil�hebben,�is�dat�geen�probleem,�maar�dit�is�de�termijn�waarop�wij�het�op�zijn�vroegst�kunnen�waarmaken.�Ik�moet�de
strategische�agenda�ook�gewoon�afmaken.
Mevrouw�Lucas�(VVD):
Ik�kan�leven�met�de�termijn�rond�de�strategische�agenda.
Ik�wil�het�wel�graag�in�een�aparte�brief,�omdat�het�echt
een�apart�voorstel�is,�dat�ik�apart�beoordeeld�wil�zien.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Dat�gaan�wij�doen.
Ook�de�deeltijdkwestie�is�ruimschoots�aan�de�orde�gekomen�in�eerdere�debatten.�De�heer�Van�Dijk�gaf�in�zijn
bijdrage�aan�dat�de�deeltijdstudenten�hun�studiefinanciering�verliezen�en�dat�het�dus�geen�ontsnappingsroute�is.
Het�punt�is�alleen�dat�mensen�hun�studiefinanciering�al
kwijt�zijn�op�het�moment�dat�zij�langstudeerder�worden.
Dus�is�het�wel�degelijk�een�overweging�om�deeltijder�te
worden�en�daarmee�is�het�wel�degelijk�een�ontsnappingsroute�...�Ik�zie�de�heer�Van�Dijk�nu�naar�de�interruptiemicrofoon�lopen�en�ik�wil�dat�wel�faciliteren.�Overigens�gaat
de�voorzitter�daarover.
De�voorzitter:
Als�de�heer�Van�Dijk�naar�de�interruptiemicrofoon�loopt,
vallen�wij�allemaal�stil.
Het�woord�is�aan�de�heer�Van�Dijk.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Die�quote�komt�vergroot�boven�mijn�bed,�voorzitter.
Ik�vroeg�mij�af�of�de�staatssecretaris�klaar�was�met�het
onderdeel�"deeltijders".�Anders�wacht�ik�liever�even�met
mijn�interruptie.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�heb�nog�een�korte�opmerking�daarover.�In�de�eerste�termijn�heb�ik�het�gehad�over�de�vraag:�wat�is�nu�een�deeltijder?�In�artikel�7.7�van�de�WHW�staat�dat�een�opleiding�kan
worden�ingericht�als�een�voltijdopleiding,�een�deeltijdopleiding�of�een�duale�opleiding.�Wat�wordt�verstaan�onder
een�deeltijdopleiding�of�een�voltijdopleiding�staat�niet�nader�gedefinieerd�in�de�WHW. Het�wordt�nu�gebracht�alsof�het�bijna�per�definitie�een�probleem�is,�maar�het�heeft
ook�een�enorm�groot�voordeel,�omdat�instellingen�de�vrij-

21 april 2011
TK�77

77-7-55

Zijlstra
heid�hebben�om�maatwerk�te�bieden�op�het�gebied�van
deeltijdopleidingen.�Zij�kunnen�aansluiten�bij�vragen�uit
het�bedrijfsleven�of�andere�afnemers�uit�het�veld.�Die�vrijheid�hebben�zij.�Het�leidt�ook�tot�een�zeer�gedifferentieerd
beeld.�Mevrouw�Jadnanansing�en�de�heer�Dijkgraaf�vroegen�in�hoeverre�de�formulering�in�de�wet�–�die�er�bijna
niet�is�–�aansluit�bij�de�praktijk.�De�weging�van�die�twee
zaken�wil�ik�maken.�Dat�heb�ik�aan�de�Kamer�toegezegd,
om�te�bezien�welke�dingen�wij�nu�belangrijker�vinden.�Ik
vind�het�heel�belangrijk�dat�het�maatwerk�er�is.�Ik�vind
ook�dat�wij�eens�in�de�zoveel�tijd�serieus�moeten�bezien�of
de�wetgeving�nog�doet�wat�wij�ermee�beogen.�Dat�gaan
wij�doen.�Wij�weten�nog�niet�of�dat�leidt�tot�aanpassing.
Dat�zal�moeten�blijken.�Daar�zal�de�Kamer�op�dat�moment
ook�een�mening�over�hebben.�Of�er�dan�implicaties�zijn
voor�de�lopende�regelgeving,�zal�eveneens�op�dat�moment�blijken.�Ik�wil�ook�iets�doen�op�het�gebied�van�leven
lang�leren.�De�heer�Klaver�wees�daarop.�In�de�brief�met
daarin�de�reactie�op�het�rapport-Veerman�heeft�het�kabinet�aangegeven�dat�het�aan�het�onderzoeken�is�of�je�bijvoorbeeld�collegegeldkrediet�kunt�verstrekken�op�het�gebied�van�leven�lang�leren.�Is�de�formulering�van�deeltijd
dan�misschien�een�hindernis?�Dat�soort�afwegingen�willen�we�maken.�We�gaan�die�heel�breed�maken�en�kijken
wat�de�implicaties�zijn.�Dan�kom�ik�terug�naar�de�Kamer
en�dan�zullen�we�zien�wat�er�wel�of�niet�moet�gebeuren.
Ik�vind�het�maatwerk�heel�belangrijk.�Dat�wil�ik�toch�nogmaals�benadrukken.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Voorzitter.�Ik�waardeer�het�dat�de�staatssecretaris�erkent
dat�de�deeltijders�een�aparte�categorie�vormen,�waarnaar
goed�gekeken�moet�worden.�Het�is�ook�wel�handig�dat�hij
door�deze�constructie�te�bedenken,�de�deeltijder�laat�meenemen�in�de�Wet�langstudeerders.�Daarnaast�gaat�hij�bestuderen�hoe�een�en�ander�gezien�moet�worden�in�het�kader�van�leven�lang�leren.�Mijn�zorg�is�dat�de�deeltijdstudent�daarmee�alsnog�een�groot�risico�loopt�dat�hij�getroffen�wordt�door�de�langstudeerdersmaatregel.�Het�argument�van�CDA�en�VVD�dat�er�een�eind�moet�komen�aan
het�te�lang�studeren,�gaat�niet�op�voor�de�deeltijders.�Ze
zijn�echt�een�andere�categorie�dan�de�voltijdstudent�die,
om�wat�voor�redenen�dan�ook,�langer�studeert.�Dat�wil�ik
graag�erkend�zien.�Dan�is�mijn�laatste�poging�om�u�te�vleien,�laten�we�het�zo�zeggen�...
De�voorzitter:
U�kunt�mij�vleien�door�via�de�voorzitter�te�spreken.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Dat�is�ook�zo,�ja.�Het�moet�niet�te�dol�worden�allemaal.
Ik�heb�een�amendement�gemaakt�om�alleen�de�huidige
deeltijdstudenten�te�ontzien.�Daarmee�ontloop�je�die�perverse�prikkel.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�heb�al�eerder�aangegeven�dat�wij�geen�reden�zien�om
onderscheid�te�maken�tussen�deeltijd�en�voltijd�in�het
voorliggende�wetsvoorstel.�Ik�vond�ook�wat�de�heer�De
Rouwe�zei�een�waar�woord:�men�gebruikt�uiteindelijk�dezelfde�overheidsbekostigde�instellingen.�Daar�mag�je�dan
ook�consequenties�aan�verbinden.�Het�amendement�dat
de�heer�Van�Dijk�heeft�ingediend�voorziet�erin,�de�deeltijders�die�nu�op�een�opleiding�zitten,�uit�te�zonderen.�Daarvoor�heb�ik�nu�geen�enkele�inhoudelijke�aanleiding.�Het�is
ook�maar�afwachten�of�de�exercitie,�die�ik�net�en�in�eerste

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

termijn�al�heb�genoemd,�aanleiding�zal�geven�om�hier�iets
aan�te�doen.�Het�gaat�immers�om�wezenlijk�andere�zaken.
Het�gaat�om�leven�lang�leren,�het�gaat�om�de�vraag�in
hoeverre�wij�het�maatwerk�dat�nu�belangrijk�is�–�een�punt
waar�ik�zeer�aan�hecht�–�boven�een�nadere�definiëring�van
eventuele�deeltijdcategorieën�stellen.�Er�is�geen�eenduidige�deeltijder,�zeg�ik�tegen�de�heer�Van�Dijk.�Hij�schetste
in�zijn�bijdrage�een�beeld�alsof�iedere�deeltijder�iemand
is�die�een�drukke�baan�heeft,�een�gezin,�vier�hobby's�erbij�en�die�daarnaast�ook�nog�een�studie�doet.�Dat�beeld�is
niet�correct,�want�er�is�een�veelheid�aan�deeltijders.�Sterker�nog,�over�het�algemeen�hebben�studenten�die�de�studie�naast�een�baan�doen�ook�een�hoog�studietempo,�onder�meer�vanwege�de�discipline�die�zij�aan�de�dag�moeten
leggen.
De�voorzitter:
Afrondend�de�heer�Van�Dijk.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Het�feit�dat�deeltijdstudenten�heel�verschillend�zijn,�wil�ik
niet�ontkennen,�maar�het�is�geen�argument�om�dan�maar
te�zeggen:�we�gaan�ze�allemaal�belemmeren,�we�gaan
ze�allemaal�meenemen�in�deze�langstudeerdersmaatregel.�Dan�zou�je�ook�kunnen�zeggen:�we�gaan�kijken�welke�groepen�een�legitiem�argument�hebben.�Dat�kost�echter�weer�een�hoop�tijd.�Daarom�heb�ik�juist�een�soort�service�verleend�door�te�zeggen:�ontzie�dan�de�huidige�deeltijdstudenten.�De�staatssecretaris�zegt�nu�geen�aanleiding
te�hebben,�maar�wat�dacht�hij�van�de�9000�studenten�in
het�hbo�die�een�onderwijsmaster�in�deeltijd�volgen?�De
heer�Zijlstra�is�ook�staatssecretaris�van�leraren.�Hij�heeft
er�een�groot�belang�bij�dat�er�goede�docenten�voor�de
klas�staan.�Dat�vinden�wij�allemaal�heel�belangrijk.�Door
deze�wet�kan�dat�wel�eens�hardnekkig�belemmerd�worden.�Dat�moeten�we�toch�niet�hebben.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Voorzitter.�Ik�apprecieer�het�dat�de�heer�Van�Dijk�in�zijn
argumentatie�persisteert,�maar�dat�doe�ik�ook�als�hij�mij
dat�niet�euvel�duidt.�Ik�heb�al�aangegeven�dat�wij�om�een
aantal�redenen�die�ik�niet�ga�herhalen,�vinden�dat�deeltijders�en�voltijders�in�deze�wet�gelijkgeschakeld�moeten
worden.�Ik�heb�geen�aanleiding�om�dat�voor�nieuwe�én
zittende�deeltijders�per�amendement�te�wijzigen.�Ik�blijf
dus�bij�mijn�eerder�uitgesproken�oordeel�dat�het�amendement�van�de�heer�Van�Dijk�op�dat�punt�moet�worden�ontraden.
De�heer�Van�der�Ham�maakte�een�opmerking�over�het
minister�van�Financiën.�Daarop�ben�ik�bij�de�heer�Rouvoet
ingegaan.
Naar�aanleiding�van�de�opmerkingen�van�de�heer�Van
der�Ham�over�de�rechtszekerheid�en�de�onmiddellijke�uitvoering�van�de�wet�hecht�ik�eraan�om�het�beeld�weg�te
nemen�dat�voor�alle�wetten�met�financiële�consequenties
die�wij�invoeren,�een�cohortbenadering�wordt�gekozen.
Dan�zou�het�heel�lang�duren�voordat�wij�zaken�in�dit�land
konden�veranderen.�Het�gebeurt�dus�regelmatig�dat�wij�in
dit�huis�wetten�aannemen�die�onmiddellijk�ingaan,�soms
zelfs�met�terugwerkende�kracht.�Het�feit�dat�wetten�een
onmiddellijke�werking�hebben�is,�in�tegenstelling�tot�wat
ik�proefde�in�de�woorden�van�de�heer�Van�der�Ham,�niet
per�definitie�in�strijd�met�het�rechtszekerheidsbeginsel.�Ik
zou�willen�zeggen:�zeker�niet.�Ik�hecht�er�dus�aan�om�het
eventuele�beeld�weg�te�nemen�dat�het�in�dit�huis�normaal

21 april 2011
TK�77

77-7-56

Zijlstra
is�om�altijd�met�uitstel�en�cohortsgewijs�te�werken,�want
dat�is�zeker�niet�het�geval,�dus�ook�niet�in�dezen.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Voorzitter.�Die�opmerking�heb�ik�volgens�mij�ook�niet�tegen�de�staatssecretaris�gemaakt.�Er�zitten�natuurlijk�een
heleboel�haken�en�ogen�aan�dit�wetsvoorstel,�wat�de
rechtszekerheid�betreft�en�gezien�de�vraag�of�dit�wel�de
beste�methode�is�om�studenten�mee�te�laten�betalen�aan
hun�eigen�onderwijs.�Hoe�dan�ook,�de�inkt�van�het�coalitieakkoord�is�nog�nat,�dus�nu�kan�de�coalitie�dit�er�nog
even�snel�doorheen�krijgen.�Het�lijkt�alsof�zij�denkt:�het
gaat�volgend�jaar�eigenlijk�pas�in,�dus�we�hebben�helemaal�niet�zo�veel�haast.�Mijn�analyse�is�dat�het�er�toch
even�snel�doorheen�moet�worden�gehaald�en�dat�in�ieder
geval�moet�worden�vastgelegd�dat�de�wet�ingaat,�zodat
die�moeilijk�kan�worden�teruggedraaid�mochten�er�komend�jaar�nieuwe�inzichten�zijn.�Dat�zien�we�wel�vaker.
In�de�vorige�kabinetsperiode�hebben�we�dat�gezien�met
de�Winkeltijdenwet,�waarin�ook�uitstel�van�invoering�is
bepaald.�We�zitten�er�nog�niet�eens�in,�maar�die�wet�is�er
wel�doorheen�gegaan,�dus�we�zitten�eraan�vast.�Dit�zijn
politieke�trucs�om�ervoor�te�zorgen�dat�je�toch�je�zin�krijgt,
terwijl�je�misschien�in�je�achterhoofd�hebt�dat�het�wel
eens�anders�kan�lopen�als�je�er�wat�langer�over�doet.�Natuurlijk�gaat�de�staatssecretaris�dit�niet�bevestigen,�maar
ik�had�gewoon�zo'n�gedachte.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Voorzitter.�Ik�apprecieer�het�altijd�als�de�heer�Van�der�Ham
ons�meeneemt�in�zijn�gedachten,�maar�zij�leiden�niet�tot
nadere�overwegingen�aan�mijn�zijde,�als�u�het�mij�niet�euvel�duidt.
Mevrouw�Jadnanansing�en�de�heren�Rouvoet�en�De
Rouwe�hebben�gevraagd�of�het�profileringsfonds�groot
was.�Mevrouw�Jadnanansing�zei�al�dat�het�soms�wel�leek
of�het�oneindig�was.�Er�is�niet�zoiets�als�een�specifieke�uitkering�voor�het�profileringsfonds;�het�zit�in�de�lumpsum.
Het�kan�dus�per�instelling�verschillen,�zoals�ik�in�eerste
termijn�heb�aangegeven.�Ik�heb�toen�ook�aangegeven�dat
ik�zou�inventariseren�wat�er�grosso�modo�wordt�uitgegeven�aan�dat�fonds.�Ik�heb�niet�eens�een�belrondje�hoeven
doen,�want�er�is�een�goed�onderzoeksrapport�beschikbaar
over�het�functioneren�van�het�profileringsfonds.�Dat�is�in
juni�2010�naar�de�Kamer�gestuurd.�Er�blijkt�uit�dat�er�zo'n
15�mln.�is�uitgekeerd�en�dat�er�een�fors�verschil�zit�tussen
hbo-instellingen�en�universiteiten.�In�het�hbo�wordt�er�gemiddeld�zo'n�114.000�en�in�het�wo�zo'n�850.000�per�instelling�uitgekeerd.�Overall�wordt�daarvan�zo'n�12,6�mln.�aan
bestuursbeurzen�besteed�en�zo'n�2,5�mln.�aan�overige�categorieën.�Dit�leidt�tot�15,1�mln.�aan�gelden�voor�het�profileringsfonds.�Daarnaast�besteedt�men�aan�diverse�instellingen�ook�nog�zo'n�1,7�mln.�aan�voorzieningen�voor�bijvoorbeeld�topsporters.�Die�worden�dus�niet�gefinancierd
uit�het�profileringsfonds�an�sich�en�vallen�niet�binnen�de
wettelijke�bepalingen�van�het�profileringsfonds.�Het�is�ook
geen�groep�die�binnen�het�profileringsfonds�valt,�maar�bij
sommige�instellingen�zijn�er�wel�topsportersregelingen.
Ik�zeg�dus�ook�tegen�topsporters:�gebruik�je�keuzevrijheid!�Hetzelfde�geldt�bijvoorbeeld�voor�studenten�die�niet
aan�de�Erasmus�Universiteit�willen�gaan�studeren�omdat�zij�daar�binnen�één�jaar�alle�studiepunten�moeten�halen.�Ook�zij�kunnen�hun�keuzevrijheid�gebruiken.�Ik�zeg�dit
naar�aanleiding�van�het�door�de�heer�Van�Dijk�genoemde�voorbeeld�uit�Rotterdam.�Alle�studenten�kunnen�kiezen
voor�een�instelling�met�beleid�waarbij�zij�zich�het�meest

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

prettig�voelen.�Dit�geldt�voor�topsporters,�maar�ook�voor
ambitieuze�studenten.�Zij�kunnen�zeggen:�ik�wil�gaan�voor
een�ambitieus�programma�waarin�ik�word�geprikkeld�en
waarin�mijn�ambities�worden�gesteund.
De�heer�Van�Dijk�stelde�dat�als�een�student�in�Rotterdam�ziek�wordt,�hij�van�de�opleiding�wordt�verwijderd.
Het�komt�mij�voor�dat�dit�niet�het�geval�is.�Overigens
moeten�wij�de�details�over�dit�initiatief�nog�krijgen�van�de
Erasmus�Universiteit.�Daar�zet�men�een�programma�neer
voor�heel�ambitieuze�studenten.�Stel�dat�daar�een�heel
goede�student�een�paar�maanden�ziek�wordt�en�het�daardoor�net�niet�haalt.�Ik�kan�mij�niet�voorstellen�dat�de�Erasmus�Universiteit�dan�zegt:�u�bent�heel�goed,�dat�zien�ook
wij,�maar�toch�moet�u�weg.�Ik�kan�mij�dat�niet�voorstellen,
ondanks�dat�het�het�goed�recht�van�de�universiteit�is�om
dat�te�zeggen.�Ik�zou�het�onverstandig�vinden�als�men�zo
handelde.�Wij�zullen�zien�hoe�dit�nader�wordt�uitgewerkt.
De�Erasmus�Universiteit�zet�een�programma�neer�voor
studenten�die�er�echt�voor�willen�gaan.�Studenten�worden
daar�veel�meer�geprikkeld.�Er�worden�meer�lesuren�ingezet�en�er�wordt�meer�uitgegaan�van�zelfstudie.�De�universiteit�redeneert:�studenten�moeten�ook�terugleveren�door
gewoon�in�één�jaar�alle�studiepunten�te�halen.�Ik�vind�dat
een�heel�goede�ontwikkeling.�Daarmee�wordt�de�diversiteit�gecreëerd�waarover�ook�in�het�rapport-Veerman�wordt
geschreven.�Verschillende�instellingen�moeten�verschillend�beleid�neerzetten,�waardoor�studenten�kunnen�kiezen�wat�ze�het�meeste�aanspreekt.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
De�staatssecretaris�vindt�het�aantrekkelijk�dat�een�universiteit�een�soort�spierballenopleiding�neerzet.�Er�zitten�echter�wel�twee�gaten�in�zijn�redenering.�In�de�eerste�plaats
weet�hij�dus�niet�hoe�het�precies�werkt.�Hoe�zou�het�zitten�met�zo'n�geniale�student�die�een�weekje�griep�heeft?
Wordt�hij�verwijderd?�Volgens�mij�vinden�wij�dat�pijnlijk.
Daarmee�wordt�gepleit�voor�wat�in�mijn�motie�wordt�gevraagd.�Daarin�dring�ik�er�namelijk�op�aan,�de�regeling�te
versoepelen.
In�de�tweede�plaats�wijst�de�staatssecretaris�op�de�keuzevrijheid.�Hij�zegt:�een�student�kan�toch�voor�een�andere
opleiding�kiezen?�Ik�wil�hem�in�reactie�daarop�wijzen�op
twee�scenario's.�In�de�eerste�plaats�wil�de�Erasmus�Universiteit�dit�volgend�jaar�voor�al�haar�opleidingen�laten
gelden.�In�de�tweede�plaats�zouden�andere�universiteiten
zomaar�geïnspireerd�kunnen�raken�door�wat�er�in�Rotterdam�gebeurt.�Dit�is�namelijk�een�goede�manier�om�studenten�snel�af�te�werken�en�de�beste�over�te�houden.�Als
dat�gebeurt,�klopt�het�argument�niet�meer�dat�de�staatssecretaris�gebruikt.�Hij�zou�er�dus�in�ieder�geval�bezwaar�tegen�moeten�maken�als�andere�universiteiten�dit�zouden
overnemen.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Als�de�Erasmus�Universiteit�dit�volgend�jaar�voor�alle�studies�zou�willen�invoeren,�zou�ik�ook�dat�een�goede�ontwikkeling�vinden.�De�student�kan�immers�niet�alleen�kiezen
voor�een�opleiding�op�een�bepaalde�universiteit,�maar�hij
kan�ook�kiezen�tussen�de�verschillende�universiteiten�en
hbo-opleidingen�in�Nederland�en�zelfs�in�Europa.�Ik�vind
het�dus�heel�goed�dat�de�Erasmus�Universiteit�op�basis
van�de�conclusies�van�het�rapport-Veerman�de�koe�op�deze�manier�bij�de�hoorns�vat.�Men�wil�dit�stevig�neerzetten.�In�Rotterdam�gebeurt�wat�de�essentie�is.�Daar�wordt
namelijk�een�profiel�neergezet�voor�uitdagend�maar�ook
selectief�onderwijs.�Ik�vind�dat�heel�goed.�Andere�univer-

21 april 2011
TK�77

77-7-57

Zijlstra
siteiten�zullen�soms�voor�vergelijkbare�profielen�kiezen,
maar�ongetwijfeld�soms�ook�voor�andere�profielen.�Bij
profilering�zal�namelijk�niet�iedereen�hetzelfde�aanbieden.
Wij�willen�juist�dat�er�diversiteit�ontstaat.�Dat�zien�wij�dus
nu�gebeuren.�Bij�de�ene�opleiding�gaat�men�juist�voor�dit
type�zaken,�terwijl�een�andere�universiteit�zich�wellicht
meer�in�de�breedte�zal�profileren.�De�universiteiten�hebben�de�vrijheid�om�dat�te�doen.�Ik�vind�het�heel�goed�dat
zij�die�vrijheid�gebruiken.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
De�staatssecretaris�en�ik�verschillen�van�mening,�net�als
zojuist.�Dat�mag�in�de�politiek.�Ik�stel�in�ieder�geval�vast
dat�hij�het�niet�wenselijk�zou�vinden�als�andere�instellingen�dit�massaal�zouden�overnemen.�Dan�zou�zijn�redenering�over�de�keuzevrijheid�namelijk�niet�meer�kloppen.�Dit
is�een�schrale�troost.�Verder�weten�de�staatssecretaris�en
ik�niet�precies�hoe�de�regeling�zal�uitwerken.�Daarom�zou
ook�de�staatssecretaris�moeten�willen�dat�er�heel�goed
wordt�bekeken�hoe�dit�uitpakt.�Hij�wil�geniale�studenten
immers�niet�ontmoedigen.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�zeg�nogmaals�dat�deze�regeling�volgens�mij�vooral�een
uitdaging�is�voor�geniale�studenten.�Dat�is�positief.�Ik�ben
het�met�de�heer�Van�Dijk�eens�dat�wij�de�details�over�dit
initiatief�nog�tot�ons�moeten�nemen.�Daarbij�heb�ik�al�gezegd�dat�ik�het�mij�niet�kan�voorstellen�dat�als�een�onderwijsinstelling�te�maken�heeft�met�heel�goede�studenten
die�door�ziekte�een�aantal�punten�niet�gehaald�hebben,
zij�meteen�heel�zwart-wit�het�zwaard�van�Damocles�laat
zakken.�We�moeten�zien�hoe�de�universiteit�in�Rotterdam
hieraan�invulling�geeft.�Wij�wachten�dit�rustig�af,�maar
grosso�modo�is�dit�naar�mijn�oordeel�een�goede�ontwikkeling.
Ik�kwam�op�deze�discussie�naar�aanleiding�van�het�profileringsfonds.�Laat�de�systematiek�daarvan�helder�zijn.
Ik�heb�zojuist�gezegd�welke�bedragen�eraan�besteed�worden.�Daarmee�heb�ik�ook�invulling�gegeven�aan�wat�ik
vorige�week�in�de�eerste�termijn�feitelijk�al�had�beloofd.
Wanneer�wordt�het�profileringsfonds�toegepast?�Dadelijk�kom�ik�ook�op�het�amendement�dat�de�heer�Rouvoet
heeft�ingediend.�Laten�we�de�volgorde�in�ogenschouw�nemen.�De�langstudeerdersboete�…�Ik�zeg�"boete",�maar�bedoel�natuurlijk�langstudeerdersmaatregel.�Nou�zeg�ik�het
zelf�verkeerd;�dat�moet�ik�toch�zien�te�voorkomen.�Met�de
langstudeersmaatregel�heb�je�zowel�in�de�bachelor�als�in
de�master�een�jaar�uitloop.�Zolang�je�binnen�die�termijn
blijft,�is�er�dus�helemaal�geen�reden�om�naar�het�profileringsfonds�te�gaan.�Daarnaast�is�er�een�selectieve�groep
studenten�die�een�extra�jaar�krijgen,�de�studenten�met�een
functiebeperking�en�bepaalde�chronische�ziekten.�De�heer
Van�Dijk�leek�te�suggereren�dat�ik�hiermee�een�willekeurige�uitzondering�maak,�maar�dat�is�niet�zo.�Wij�sluiten
een-op-een�aan�bij�de�uitzondering�die�ook�in�de�studiefinanciering�gemaakt�wordt�voor�deze�groep.�Als�een�student�niet�tot�een�van�bovengenoemde�groepen�behoort,
kan�de�student�bij�een�profileringsfonds�terecht.�Wij�vinden�het�amendement�van�de�heer�Rouvoet�op�stuk�nr.�35
over�de�hardheidsclausule,�dat�ervoor�moet�zorgen�dat
vergelijkbare�gevallen�ook�vergelijkbaar�behandeld�worden,�een�goede�aanvulling.�We�moeten�proberen�om�het
gelijkheidsbeginsel�waarop�de�heer�Rouvoet�heeft�gewezen�te�borgen.�Dat�doet�hij�in�zijn�amendement.�We�laten
het�oordeel�over�dit�amendement�aan�de�Kamer,�maar�we
zouden�het�verstandig�vinden�om�dit�in�te�voeren.�Hier-

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

mee�ontstaat�de�situatie�dat�studenten�op�een�gegeven
moment�een�beroep�kunnen�doen�op�het�profileringsfonds.�Mevrouw�Jadnanansing�heeft�gevraagd�of�instellingen�wel�bereid�zijn�om�dit�te�doen.�Ik�wijs�erop�dat�Wageningen�University�al�heeft�aangekondigd�dat�zij�dit�gaat
doen.�Daarmee�is�die�vraag�wat�mij�betreft�ook�beantwoord.
Is�het�profileringsfonds�de�oplossing�voor�alles?�Dat�is
niet�het�geval.�De�primaire�oplossing�is�om�af�te�studeren�binnen�de�daarvoor�gestelde�termijn.�Dat�lijkt�mij�buitengewoon�verstandig.�Als�zich�situaties�voordoen�waarin�het�gerechtvaardigd�is,�bijvoorbeeld�vanwege�zwangerschap�of�vanwege�bepaalde�bestuursfuncties,�dat�mensen�een�beroep�doen�op�het�profileringsfonds,�dan�gebeurt�het�al.�De�regering�twijfelt�er�niet�aan�dat�dit�ook�in
de�toekomst�zal�blijven�gebeuren.
De�heer�Rouvoet�heeft�ook�in�eerste�termijn�aandacht
gevraagd�voor�de�overgang�van�het�hbo�naar�het�wo.
Misschien�heb�ik�deze�vraag�nog�niet�beantwoord.�De
vraag�gaat�over�de�student�die�een�hbo-propedeuse�heeft
gedaan,�daarna�naar�het�wo�gaat�en�daar�een�bachelor
volgt.�Die�duurt�drie�jaar.�Ik�heb�in�eerste�termijn�al�gezegd�dat�de�hbo-propedeuse�meetelt�in�de�bachelor.�Je
moet�de�wo-bachelor�dus�binnen�de�nominale�termijn
halen.�Anders�word�je�namelijk�langstudeerder.�De�heer
Rouvoet�heeft�gezegd�dat�hij�dit�een�beetje�problematisch
vindt.�Hij�noemde�deze�studenten�ambitieuze�studenten,
die�je�volgens�hem�zou�moeten�stimuleren�om�van�het
hbo�naar�het�wo�te�gaan.�De�heer�Rouvoet�sprak�over�studenten�die�het�wíllen�proberen.�Voor�de�uitvoering�is�dit
een�terechte�vaststelling,�maar�ook�een�probleem.�We
zien�namelijk�dat�de�grootste�groep�langstudeerders�valt
onder�de�groep�studenten�die�via�mbo�en�havo�en�een
hbo-propedeuse�naar�het�wo�gaan.�De�uitvalcijfers�van
deze�groep�zijn�bovendien�ook�niet�goed.�Ik�heb�in�mijn
brief�in�reactie�op�het�advies�van�de�commissie-Veerman
geschreven�dat�het�recht�op�deze�route�niet�langer�vanzelfsprekend�moet�zijn.�Universiteiten�moeten�de�mogelijkheid�krijgen�om�studenten�die�deze�route�willen�volgen,�selectief�te�beoordelen.�Zij�krijgen�dan�niet�alleen
een�intakegesprek,�maar�ook�een�selectief�gesprek.�Zeer
veel�studenten�blijken�namelijk�niet�in�staat�te�zijn�om
deze�route�succesvol�af�te�ronden.�Wij�willen�dus�vanuit
overwegingen�rondom�studierendement�deze�route�niet
stimuleren.�Ik�zit�daar�toch�anders�in�dan�de�heer�Rouvoet.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Er�is�natuurlijk�niets�tegen�een�goed�intakegesprek�om�te
kijken�of�het�wel�reëel�is.�De�staatssecretaris�zegt�dat�hij
deze�route�niet�wil�stimuleren.�Het�effect�daarvan�is�ontmoediging.�Een�student�zal�niet�meer�zo�snel�kiezen�voor
een�bachelor�in�het�wo�als�hij�tijdens�de�hbo-propedeuse�tot�de�conclusie�is�gekomen�dat�er�meer�in�hem�zit.�Als
het�lastig�blijkt�te�zijn�om�de�studie�binnen�de�nominale�duur�van�de�wo-bachelor�te�halen,�loopt�hij�tegen�het
wettelijk�collegegeld�op.�Tegen�de�matching,�de�intake�is
geen�bezwaar.�Maar�in�feite�ontmoedigt�de�staatssecretaris�hiermee�mensen�die,�omdat�er�meer�in�zit,�toch�die
stap�willen�zetten�om�het�beste�uit�zichzelf�te�halen.�Dat
kan�ik�niet�goed�rijmen�met�de�algehele�ambitie�van�het
kabinet�in�het�kader�van�de�kenniseconomie.
Staatssecretaris�Zijlstra:
De�tendens�dat�iedereen�maar�naar�het�wo�wil,�is�wat�ons
betreft�ook�niet�juist.�We�hebben�ook�heel�veel�behoefte�aan�mensen�die�beroepsmatig�hoog�opgeleid�zijn,�de

21 april 2011
TK�77

77-7-58

Zijlstra
hbo'ers.�In�onze�reactie�op�Veerman�hebben�wij�al�aangegeven�dat�wij�vinden�dat�er�meer�hbo-masters�moeten
komen.�Dat�zal�in�een�strategische�agenda�worden�uitgewerkt.�De�route�van�de�hbo-master�moet�volwaardig�zijn.
De�route�waar�we�het�nu�over�hebben,�vinden�we�minder�succesvol.�Er�zijn�inderdaad�studenten�die,�nadat�zij
vanaf�havo�of�vwo�afkomen,�zichzelf�ontdekken�in�de�propedeuse�van�het�hbo�en�daarna�heel�goed�door�de�wo-bachelor�heen�gaan.�Die�groep�is�alleen�verre�in�de�minderheid�ten�opzichte�van�de�groep�die�daar�grote�problemen
mee�heeft.�Als�je�van�havo�of�mbo�komt�is�de�logische
route�een�hbo-bachelor.�Het�is�een�beetje�vreemd�om�te
zeggen�dat�je�zo�het�wo�in�kunt�als�je�één�jaartje�hbo�hebt
gedaan.�Dat�is�overigens�geen�wet�van�Meden�en�Perzen,
want�je�kunt�niet�zeggen�dat�zij�in�het�verleden�dan�wel�op
vwo-niveau�waren�opgeleid.�Sommige�mensen�hebben
immers�een�langer�ingroeipad.�Je�moet�alleen�ook�naar
de�feiten�kijken:�de�kans�op�succes�in�de�studie�en�de�uitvalpercentages.�Die�zijn�bij�deze�groep�niet�goed.�Als�je
een�uitzondering�zou�maken,�faciliteer�je�naar�onze�mening�deze�route.�Wij�maken�deze�route�niet�onmogelijk,
maar�studenten�moeten�er�wel�heel�goed�over�nadenken
omdat�de�consequenties�significant�kunnen�zijn.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�denk�dat�wij�het�over�de�essentie�niet�oneens�zijn�dat�je
uiteindelijk�wilt�dat�mensen�op�de�goede�plek�komen�waar
zij�zelf�het�meest�plezier�aan�beleven�en�waar�zij�het�meest
uit�zichzelf�kunnen�halen.�Dat�is�niet�altijd�wetenschappelijk�onderwijs.�Het�kan�ook�het�hbo�zijn.�Ik�zie�ook�het�belang�van�het�stimuleren�van�goede�hbo-studenten.
We�weten�dat�er�nog�heel�veel�te�winnen�valt�bij�de
matching�in�het�voortraject�en�in�het�middelbaar�onderwijs,�want�ook�daar�is�de�studiekeuzebegeleiding�niet�altijd�even�denderend.�Daardoor�komen�mensen�in�het�hbo
terecht�bij�wie�het�eigenlijk�erin�zit�dat�ze�naar�het�wo�kunnen.�Ik�ben�ervoor�beducht�dat�we,�gechargeerd�gezegd,
terechtkomen�bij�een�honorering�van�de�zesjescultuur.
Dat�zou�gebeuren�als�we�zeggen:�ook�als�je�ontdekt�dat�er
meer�in�zit�dan�dat�zesje�en�je�wel�naar�het�wo�kunt,�zetten�we�daar�toch�de�rem�op�vanwege�de�verhoging�van
het�collegegeld;�de�studenten�die�het�wel�zouden�kunnen,�doordat�de�studiekeuzebegeleiding�in�het�voortraject
wordt�verbeterd,�stimuleren�we�niet;�integendeel�zelfs,�die
ontmoedigen�we.�Dat�zouden�we�niet�moeten�willen.
Staatssecretaris�Zijlstra:
De�student�die�ervan�overtuigd�is�dat�hij�een�goede�kans
heeft�om�deze�route�succesvol�af�te�sluiten,�kan�nog
steeds�deze�route�volgen.�Dat�geldt�ook�voor�studenten
van�wie�de�instelling�dat�zegt.�Dit�laatste�is�nu�overigens
nog�niet�mogelijk,�maar�dit�aspect�gaan�we�inbrengen.�Ik
begrijp�dat�de�heer�Rouvoet�zegt�dat�–�hij�moet�mij�maar
corrigeren�als�ik�hem�verkeerd�heb�geïnterpreteerd�–�deze�groep�een�jaar�extra�moet�krijgen.�Daarmee�schakel�je
echter�een�route�waarvan�in�de�praktijk�blijkt�dat�die�leidt
tot�veel�uitval�en�langstuderen,�gelijk�aan�een�route�die�te
prefereren�valt�en�het�meest�logisch�is,�namelijk�het�eerst
afmaken�van�een�hbo-bachelor,�waarna�men�eventueel
een�hbo-master�doet�of�overstapt�naar�een�wo-master.
Wat�ons�betreft�is�dat�de�logische�route,�maar�de�andere
route�maken�wij�niet�per�definitie�onmogelijk.�Wij�kijken
ook�naar�de�effecten�die�nu�optreden�bij�deze�route.�Als
bestuurder�moeten�wij�onze�ogen�hiervoor�niet�sluiten.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ik�begrijp�wel�dat�de�staatssecretaris�zegt�dat�er�een�soort
koninklijke�route�is:�het�afmaken�van�de�hbo-bachelor.�Om
vervolgens�via�de�koninklijke�route�de�overstap�te�maken�naar�de�universiteit�om�een�master�te�kunnen�doen,
moet�je�een�schakelprogramma�volgen.�Wij�hebben�allemaal�gezien�wat�inmiddels�de�prijs�is�geworden�voor
een�schakelprogramma.�Hoe�zorgt�de�staatssecretaris�ervoor�dat�een�schakelprogramma�tegen�het�wettelijk�vastgesteld�collegegeld�kan�worden�gevolgd,�zodat�de�koninklijke�route�waar�hij�zo�achter�staat,�een�realistische�route
blijft�voor�studenten?�Anders�moeten�zij�straks�tot�soms
wel�€ 10.000�of�€ 12.000�collegegeld�betalen.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Dat�is�een�goede�vraag�van�de�heer�Klaver.�Volgens�mij
zijn�hierover�ook�schriftelijke�vragen�gesteld.�Wij�hebben
hierover�gesproken�met�de�VSNU�en�de�studentenbonden;�daar�is�het�volgende�uitgekomen.�Wat�is�een�schakelprogramma?�Er�zijn�bachelors�waarna�je�een-op-een,
ook�vanuit�het�hbo,�een�wo-master�kunt�volgen.�Ook�kun
je�–�dat�is�meer�de�praktijk�–�met�bijvoorbeeld�summer
courses�of�een�schakelprogramma�van�een�paar�maanden�nadere�aansluiting�zoeken.�Dat�zijn�wat�ons�betreft
schakelprogramma's.�De�VSNU�heeft�aangegeven�dat�dit
soort�programma's�in�alle�gevallen�worden�aangeboden
tegen�het�wettelijke�collegegeld,�niet�tegen�het�instellingscollegegeld.
Daarnaast�worden�andere�programma's�door�sommigen�ook�schakelprogramma's�genoemd,�maar�die�categorie�vind�ik�eerlijk�gezegd�geen�schakelprogramma's.�Het
programma�om�aansluiting�te�zoeken�bij�de�master�is�dan
namelijk�dusdanig�groot�dat�eigenlijk�sprake�is�van�een
gecomprimeerde�bacheloropleiding.�Ik�zal�een�extreem
voorbeeld�geven.�Als�je�met�een�hbo-bachelor�Frans�–�ik
weet�niet�eens�of�deze�bestaat�–�een�master�natuurkunde
gaat�doen,�heb�je�een�vrij�intensief�"schakelprogramma"
nodig.�Van�deze�laatste�categorie�hebben�enkele,�niet�alle,
universiteiten�gezegd:�dat�is�feitelijk�een�vooropleiding�en
daarvoor�moet�je�instellingscollegegeld�betalen.�In�overleg�met�de�studentenbonden�heb�ik�aangegeven�dat�ik�dit
een�valide�redenatie�vind.�Ik�heb�de�studentenbonden�uitgenodigd�om�voorbeelden�aan�te�dragen�waarbij�in�categorie�2,�de�categorie�van�echte�schakelprogramma's,�in
de�praktijk�sprake�blijkt�te�zijn�van�instellingscollegegeld.
Als�dat�het�geval�is,�zal�ik�weer�met�de�VSNU�gaan�praten,
want�dat�is�niet�de�bedoeling.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ik�had�hierover�inderdaad�schriftelijke�vragen�gesteld.�Ik
zie�graag�de�schriftelijke�beantwoording�tegemoet.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ja,�die�krijgt�u.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Het�is�sowieso�niet�mogelijk�om�met�bijvoorbeeld�een�bachelor�Frans�van�het�hbo�als�docent�technische�natuurkunde�te�gaan�studeren.�Het�was�en�is�zo,�dat�universiteiten�eisen�stellen�aan�de�hbo-vooropleiding�die�je�moet
hebben�gedaan.�Dan�nog�is�het�in�de�praktijk�vaak�zo,
dat�het�schakelprogramma�een�jaar�duurt.�Ik�heb�zelf�een
hbo-studie�social�work�gevolgd.�Toen�ik�een�master�wilde�gaan�doen,�had�ik�een�aantal�keuzemogelijkheden:
politicologie,�bestuurskunde,�sociologie.�Dat�waren�allemaal�studies�die�aansloten;�voor�de�rest�was�ik�nergens

21 april 2011
TK�77

77-7-59

Zijlstra
welkom�op�de�universiteit,�zal�ik�maar�zeggen.�Daarvoor
moest�ik�een�jaar�lang�een�schakelprogramma�volgen.�Dat
had�ik�nodig�om�de�koninklijke�route�te�kunnen�volgen.
Zoals�de�VSNU�een�en�ander�nu�uitlegt,�wordt�deze�route�afgesloten.�Ik�verzoek�de�staatssecretaris�dringend�om
hier�nog�een�keer�kritisch�naar�te�kijken,�zodat�de�koninklijke�route�die�hij�noemt,�echt�mogelijk�blijft.�Ik�vrees�het
ergste�op�dit�moment.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ik�herhaal�wat�ik�net�aangaf:�dat�vind�ik�ook�de�goede
volgorde.�Ik�vind�de�redenatie�van�de�VSNU�in�dezen�te
verdedigen,�maar�dan�moet�zij�in�de�praktijk�ook�zo�uitwerken.�Laat�dat�helder�zijn.�Niet�voor�niets�heb�ik�recentelijk�de�studentenbonden�in�een�bestuurlijk�overleg�uitgenodigd�om�voorbeelden�te�geven�waaruit�blijkt�dat�dit
niet�het�geval�is.�Als�dit�niet�het�geval�is,�ga�ik�het�gesprek
weer�aan�met�de�VSNU,�maar�dan�met�harde�feiten�op�tafel.�Dat�is�de�volgorde�der�dingen.�Op�die�manier�wil�ik�het
doen.�Als�blijkt�dat�er�sprake�is�van�instellingscollegegeld
bij�wat�je�normale�schakelprogramma's�mag�noemen,�zal
ik�een�stevig�gesprek�moeten�voeren�met�de�VSNU,�omdat�dit�niet�in�overeenstemming�is�met�de�afspraken�die
in�het�verleden�tussen�mijn�ambtsvoorganger�en�de�VSNU�zijn�gemaakt.
De�voorzitter:
Dat�is�helder.�Ik�hoop�dat�de�staatssecretaris�in�de�richting
van�de�moties�komt.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Voorzitter.�Ik�nader�de�moties.
Mevrouw�Jadnanansing�heeft�naar�aanleiding�van�mijn
antwoord�in�eerste�termijn�een�vraag�over�Surinaamse
studenten�gesteld.�Ik�gaf�al�aan�dat�Surinaamse�studenten
geen�studiefinanciering�krijgen.�Mevrouw�Jadnanansing
vroeg�welke�uitzonderingen�er�op�het�gebied�van�de�langstudeerders�zijn,�maar�er�zijn�geen�uitzonderingen.�Er�is
wel�geregeld�dat�Surinaamse�studenten�voor�het�wettelijke�collegegeld�mogen�studeren,�net�als�Antilliaanse�studenten.�De�implicaties�van�de�langstudeerdersmaatregel
zijn�voor�Surinaamse�studenten�dus�hetzelfde�als�voor
Antilliaanse�studenten.�Het�enige�verschil�is�dat�Antilliaanse�studenten�recht�hebben�op�studiefinanciering,�omdat�zij�deel�uitmaken�van�het�Koninkrijk�der�Nederlanden.
Ik�duidde�op�dat�verschil.
De�heer�De�Rouwe�stelde�in�eerste�termijn�een�vraag
over�het�profileringsfonds,�die�ik�inderdaad�nog�niet�heb
beantwoord.�In�Nederland�zijn�bijna�alle�hogescholen�in
universiteiten�ANBI's,�Algemeen�Nut�Beogende�Instellingen.�Zijn�dus�fiscaal�aangemerkt�als�"goede�doelen"�waaraan�geschonken�kan�worden�en�waarbij�fiscaal�voordeel
optreedt.�Er�is�geen�potje�van�een�profileringsfonds�waaraan�men�kan�schenken.�Je�kunt�wel�geld�schenken�aan
een�universiteit�of�hogeschool,�waarbij�de�schenker�kan
meegeven�dat�hij�graag�zou�willen�dat�het�geld�aan�X�of�Y
wordt�besteed.�In�die�zin�kan�het�en�het�bedrijfsleven�kan
daarop�aansluiten.
De�heer�De�Rouwe�legde�een�verbinding�met�de�uitwerking�van�een�geefwet�waarmee�de�fiscale�middelen�in�Nederland�gestroomlijnd�worden,�zodat�het�een�nog�beter
functionerend�instrumentarium�wordt.�Dat�doen�wij�niet
voor�één�kleine�sector.�Het�instrument�zal�in�de�breedte
gelden�en�het�zal�ook�op�dit�gebied�impact�hebben.�Daar
kijken�wij�natuurlijk�naar.�In�het�regeerakkoord�staat�de
geefwet�in�de�paragraaf�"cultuur",�maar�wij�kunnen�niet

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

alleen�een�geefwet�voor�de�cultuursector�maken.�ANBI's
hebben�namelijk�een�veel�bredere�werking�en�in�die�zin
loopt�het�mee.
De�heer�De�Rouwe�heeft�ook�nog�een�vraag�over�investeringen�herhaald.�Ik�grijp�hierbij�terug�op�een�pamflet
van�de�VSNU:�Zeven�klappen�voor�de�kenniseconomie.�Ik
vind�dat�een�wonderlijk�pamflet.�De�heer�De�Rouwe�heeft
gelijk�dat�de�intensiveringen�in�het�hoger�onderwijs,�in
het�onderwijs�in�generieke�zin,�doorgaan�zoals�in�het�regeerakkoord�staat.�De�"min"�die�er�in�eerste�instantie�voor
instellingen�in�het�hoger�onderwijs�in�zat,�is�eruit.�De�investeringen�gaan�dus�door.�Daarom�willen�wij�juist�een
langstudeerdersmaatregel.�Die�heeft�namelijk�niet�alleen
een�rendementseffect,�maar�daarmee�zijn�wij�ook�in�staat
om�belangrijke�investeringen�in�het�hoger�onderwijs�en�in
het�onderwijs�in�bredere�zin�te�doen.�Ik�ben�het�zeer�met
de�heer�De�Rouwe�eens;�dat�gaat�gewoon�door.
Er�wordt�regelmatig�gezegd�dat�de�kenniseconomie
onder�druk�staat.�Volgens�mij�werden�daarbij�nogal�eens
grote�woorden�gebruikt,�zoals�de�heer�De�Rouwe�ook�aangaf.�Inmiddels�maak�ik�mij�zorgen.�Als�de�VSNU,�de�bovenlaag�van�ons�hoger�onderwijsstelsel,�met�een�pamflet
komt�waarin�zaken�staan�die�niet�kloppen�en�totaal�verkeerd�geïnterpreteerd�worden,�terwijl�wij�alles�een�dag
voordat�het�pamflet�verschenen�is�in�een�bestuurlijk�overleg�nog�hebben�uitgelegd,�dan�maak�ik�mij�zorgen.�Als
universiteiten�dit�soort�zaken�niet�kunnen�begrijpen,�dan
is�er�kennelijk�echt�iets�mis�met�de�kenniseconomie.
Er�wordt�gezegd�dat�er�bij�de�langstudeerdersmaatregel�verschillende�bedragen�voor�verschillende�jaren�worden�gebruikt,�maar�dat�is�echt�flauwekul.�In�het�jaar�van
invoering�is�er�een�meeropbrengst�die�wij�gebruiken�om
het�voorgestelde�jaar�uitstel�te�financieren.�Als�dat�soort
zaken�niet�wordt�herkend�–�gezegd�wordt�dat�misschien
90�mln.�wordt�gereduceerd�op�onderzoeksmiddelen,�maar
een�pagina�verder�in�het�regeerakkoord�staat�dat�die�90
mln.�weer�wordt�geïnvesteerd�–�dan�maak�ik�mij�zorgen.
Ik�ben�het�eens�met�de�heer�De�Rouwe�dat�in�het�debat
af�en�toe�grote�woorden�zijn�gebezigd.�Wij�hebben�verschillende�spoeddebatten�gevoerd�en�wij�hebben�veel�andere�overleggen�gehad.�Dat�heeft�ertoe�geleid�dat�er�nu
een�pakket�ligt�waar�meer�partijen�dan�in�eerste�instantie�zich�in�kunnen�vinden.�Dat�vind�ik�heel�goed.�Ik�hoop
dat�wij�het�debat�nu�kunnen�afsluiten,�en�niet�alleen�in�deze�Kamer,�maar�ook�met�alle�partijen�in�het�veld,�en�dat
wij�vooruit�kunnen�kijken�naar�de�investeringen�die�zullen�worden�gedaan,�naar�het�opbouwen�en�de�structuur
van�het�hoger�onderwijs�in�Nederland�in�het�kader�van�de
commissie-Veerman.�Dat�is�namelijk�waar�de�uitdaging
voor�de�komende�jaren�ligt.�Dat�wilde�ik�nog�even�onderstrepen.
De�heer�Rouvoet�(ChristenUnie):
Ik�gun�de�staatssecretaris�wel�zijn�jijbak�in�de�richting�van
de�VSNU,�maar�het�lijkt�mij�goed�dat�wij�in�dit�debat�als
wetgever�vooral�spreken�over�de�inbreng�van�de�fracties
bij�dit�wetsvoorstel.�Ik�heb�zelf�ook�gesproken�over�de
kenniseconomie.�Dat�betreft�meer�een�algemene�zorg:�als
wij�niet�uitkijken�dan.�Die�zorg�hield�meer�verband�met
de�investeringen,�het�tempo�waarin�en�het�moment�waarop�deze�worden�gedaan�en�met�de�onzekerheid.�Dat�laatste�blijft�ik�toch�maar�even�zeggen;�wij�moeten�het�met
zijn�allen�afwachten.�Er�was�echter�wel�degelijk�ook�verband�met�een�deel�van�de�voorstellen�die�nu�worden�besproken.�Ik�zou�niet�graag�zien�dat�mijn�argumenten�meegenomen�worden�in�een�verweer�van�de�staatssecretaris

21 april 2011
TK�77

77-7-60

Zijlstra
tegenover�partners�buiten�deze�zaal.�In�een�debat�dat�wij
met�elkaar�voeren,�heb�ik�graag�dat�het�over�mijn�eigen
argumenten�gaat.

dan�kan�ik�die�motie�niet�ontraden.�Het�lijkt�mij�buitengewoon�verstandig�dat�D66�zich�nu�aansluit�bij�de�stelling
dat�dit�goed�beleid�is.

Staatssecretaris�Zijlstra:
Volgens�mij�ben�ik�in�dit�debat�op�die�argumenten�diepgaand�ingegaan.�Als�ik�allerlei�zaken�voorbij�zie�komen,
heb�ik�af�en�toe�de�neiging�om�daarop�te�reageren,�zeker
als�men�in�bepaalde�zaken�persisteert.�Ik�hoop�dat�mij�dat
niet�euvel�wordt�geduid.
Alle�amendementen�hebben�wij�behandeld�in�de�eerste�termijn.�Ik�heb�al�gezegd�dat�wij�het�oordeel�over�het
amendement�van�de�heer�Rouvoet�aan�de�Kamer�overlaten�en�het�verstandig�vinden�als�dit�wordt�aangenomen.
Wij�vinden�het�verstandig�om�het�gewijzigde�amendement�op�stuk�nr.�35�aan�te�nemen.�Het�aannemen�van�het
amendement�op�stuk�nr.�31�blijven�wij�ondanks�de�wijziging�van�de�heer�Rouvoet�ontraden.
Als�ik�goed�heb�geteld,�zijn�vier�moties�ingediend.
De�motie�op�stuk�nr.�36�van�de�leden�Van�Dijk�en
Jadnanansing�gaat�over�de�Erasmus�Universiteit.�Wij�zijn
daar�al�diepgaand�op�ingegaan.�Het�zal�dan�ook�niet�verbazen�dat�ik�deze�motie�ontraad.�Ik�vind�dit�namelijk�juist
een�goede�ontwikkeling.
Dan�ga�ik�in�op�de�motie-Van�der�Ham�op�stuk�nr.�37.�Ik
dank�de�heer�Van�der�Ham�voor�de�warme�woorden�die
hij�daarin�ter�ondersteuning�wilde�uitspreken.�In�de�motie�wordt�over�zekerheid�gesproken,�maar�zekerheid�is�er
nooit.�Ook�al�staat�het�op�de�balans,�dan�nog�moet�je�afwachten�of�het�kan�worden�gedaan.�Dat�heb�ik�in�het�korte�debatje�ook�tegen�de�heer�Rouvoet�gezegd.�In�een�eerder�debat�heb�ik�al�gezegd�dat�de�gelden�uit�de�langstudeerdersmaatregel�niet�altijd�een-op-een�in�het�hoger�onderwijs�terechtkomen.�Dat�staat�echter�wel�in�deze�motie.
Dat�zou�dus�in�strijd�zijn�met�het�financiële�plaatje�dat�hier
al�vele�malen�is�besproken.�Ik�ontraad�dan�ook�het�aannemen�van�deze�motie.

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
De�staatssecretaris�moet�er�natuurlijk�niet�de�draak�mee
steken.�Zo�goed�vinden�we�dit�beleid�niet.�Zo�zijn�we�ook
weer�niet�getrouwd,�maar�ik�vind�wel�dat�het�kabinet�zou
moeten�doen�wat�het�minimaal�misschien�aan�het�eind
van�deze�periode�kan�realiseren.�Dan�heb�ik�het�niet�over
het�beleid,�maar�over�geld.�Het�geld�dat�ervoor�staat,
moet�sowieso�worden�uitgegeven.�Liefst�meer,�maar�dat
in�ieder�geval.�De�staatssecretaris�zou�kunnen�zeggen�dat
zo'n�motie�ondersteuning�is�van�zijn�beleid.

De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Dan�ga�ik�in�deze�plenaire�zaal�een�beetje�onderhandelen.
Ik�kan�er�ook�van�maken�dat�de�regering�uitspreekt�dat�de
beloofde�uitgaven�aan�het�hoger�onderwijs�gewoon�doorgaan,�wat�er�ook�gebeurt.�Dan�spreekt�de�Kamer�uit�dat
dit�sowieso�moet�gebeuren�en�dan�staat�de�staatssecretaris�stevig�tegenover�minister�De�Jager.�Dat�is�toch�fantastisch?�Dat�kan�de�staatssecretaris�wel�gebruiken.

De�voorzitter:
U�houdt�ons�in�spanning.

Staatssecretaris�Zijlstra:
The�devil�is�always�in�the�detail.�Het�is�voor�mij�heel�simpel.�Ik�ontraad�de�motie�zoals�deze�er�ligt.�Het�kan�zijn
dat�de�heer�Van�der�Ham�een�motie�indient,�waarin�staat
dat�het�regeerakkoord�financieel-inhoudelijk�wordt�uitgevoerd,�maar�dan�moeten�we�even�kijken�welke�zinsnede
hij�gebruikt.�De�regering�zal�natuurlijk�nooit�een�motie�afraden,�waarin�wordt�opgeroepen�om�het�regeerakkoord
uit�te�voeren,�maar�dan�moet�dat�er�wel�in�staan.�Ik�heb�de
bijdrage�van�de�heer�Van�der�Ham�gehoord�in�dit�debat�en
in�andere�debatten.�Ik�vind�het�prima�als�hij�dat�opschrijft,
maar�ik�wil�nog�wel�even�de�tekst�zien,�want�ik�waag�te
betwijfelen�of�hij�dit�per�definitie�zo�zal�uitwerken.
De�voorzitter:
We�gaan�nu�praten�over�virtuele�moties.�Ik�begrijp�dat
de�heer�Van�der�Ham�met�een�gewijzigde�motie�op�stuk
nr. 37�komt.�De�staatssecretaris�zal�daarop�reageren�als
deze�bestaat.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Voorzitter.�Dat�gaan�we�gewoon�eens�proberen.

Staatssecretaris�Zijlstra:
Als�de�heer�Van�der�Ham�in�een�nader�te�definiëren�motie
opschrijft�dat�het�beleid�dat�in�het�regeerakkoord�staat�op
het�gebied�van�investeringen,�moet�worden�uitgevoerd,

Staatssecretaris�Zijlstra:
Dan�kom�ik�op�de�motie-Klaver�op�stuk�nr.�38.�Ik�ben�al�ingegaan�op�de�exercitie�die�ik�voor�de�deeltijders�wil�uitvoeren.�Ik�geef�toe�dat�deze�motie�redelijk�genuanceerd�is
opgeschreven.�Ik�zie�het�als�een�handreiking�dat�de�heer
Klaver�ook�ziet�dat�deze�exercitie�gedaan�moet�worden.
Laat�helder�zijn�dat�wat�er�feitelijk�staat:�"verzoekt�de�regering�te�onderzoeken�of�het�mogelijk�is�deze�studenten
anders�te�behandelen�dan�voltijdstudenten",�een�stap�verder�gaat�dan�wat�er�is�gewisseld�in�het�wetgevingsoverleg.�Wij�gaan�eerst�inventariseren�wat�de�verschillen�zijn,
wat�de�impact�daarvan�is,�en�hoe�het�zit�met�het�belang
dat�wij�hechten�aan�fijnmazigheid�en�het�maatwerk�dat�nu
al�mogelijk�is.�Dat�gaan�we�eerst�doen,�zoals�ik�al�heb�toegezegd,�en�dan�komt�het�voorliggende�verzoek�pas�aan�de
orde,�dus�ik�ontraad�deze�motie.
Tot�slot�de�motie�op�stuk�nr.�39�van�de�leden
Jadnanansing�en�Van�Dijk,�waarin�de�regering�wordt�verzocht�de�aanname�rond�verbetering�van�studierendement
door�invoering�van�de�langstudeerdersboete�via�onderzoek�aan�te�tonen.�Ik�heb�al�gezegd�dat�er�twee�onderzoeken�zijn.�Het�belangrijkste�is�het�CPB-onderzoek.�Daarnaast�was�er�een�onderzoek�van�SEO. Het�verschil�tussen�de�voorgestelde�maatregelen�en�de�maatregelen�uit
het�verleden�maakt�het�volgens�ons�niet�noodzakelijk�om

Tweede�Kamer

21 april 2011
TK�77

Staatssecretaris�Zijlstra:
Als�de�heer�Van�der�Ham�de�regering�in�een�motie�had
verzocht�om�het�regeerakkoord�op�het�gebied�van�onderwijs�uit�te�voeren�–�dat�is�eigenlijk�wat�de�heer�Van�der
Ham�zegt�–�dan�kan�ik�het�daar�natuurlijk�niet�mee�oneens
zijn.
De�heer�Van�der�Ham�(D66):
Oké,�dan�hebben�wij�een�deal.�Dan�ga�ik�de�motie�zo
aanpassen.�De�voorzitter�krijgt�die�motie�nog�te�zien.�De
staatssecretaris�heeft�dus�nu�al�gezegd�dat�die�moet�worden�aangenomen.�In�die�motie�komt�dan�te�staan�dat�de
beloofde�investeringen�onvoorzien�moeten�worden�uitgevoerd.

Collegegeld�langstudeerders

77-7-61

Zijlstra
eerst�een�onderzoek�te�doen�en�dan�deze�maatregel�in�te
voeren,�want�zo�lees�ik�de�motie.�Het�is�een�charmante
wijze�om�tot�verder�uitstel�te�komen,�maar�daar�gaan�wij
niet�in�mee.�Ik�heb�al�eerder�gezegd�dat�wij�wel�de�voortgang�van�deze�maatregel�zullen�monitoren,�zoals�wij�ook
doen�in�het�kader�van�hetgeen�de�heer�Rouvoet�heeft�gevraagd.�Ook�in�dit�kader�zal�dat�gebeuren,�maar�deze�motie�ontraad�ik.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
U�beroept�zich�op�oude�onderzoeken,�bijvoorbeeld�van
het�CPB. Bent�u�zich�ervan�bewust�dat�in�dit�onderzoek
heel�andere�percentages�worden�gehanteerd�dan�door�u?
U�gaat�uit�van�een�gedragseffect�van�25%,�terwijl�dat�volgens�dat�onderzoek�5%�is.�Bovendien�zijn�er�ook�nog�effecten�op�de�toegankelijkheid.�Erkent�u�dat�een�gedragseffect�van�25%�heel�selectief�is�en�moeilijk�hard�te�maken?
Staatssecretaris�Zijlstra:
Beide�onderzoeken�leiden�tot�een�gedragseffect�van�25%.
Dat�is�met�alle�maatregelen�zo,�zelfs�als�je�onderzoek�hebt
gedaan.�Ik�begreep�dat�sommige�Kamerleden�bij�Saxion
zijn�geweest�en�dat�het�verwachte�gedragseffect�daar�misschien�nog�wel�hoger�is.�Dat�debat�hebben�we�hier�ook
gevoerd.�Sommige�leden�waren�bang�dat�er�veel�meer
mensen�snel�zouden�afstuderen,�andere�waren�weer�bang
dat�dit�niet�zou�gebeuren.�Dat�is�altijd�een�weging�van�zaken,�maar�deze�onderzoeken�onderbouwen�volgens�ons
de�25%�die�wij�hebben�neergezet.�Wij�zullen�monitoren�of
het�effect�dat�wij�verwachten,�ook�daadwerkelijk�optreedt.
De�heer�Jasper�van�Dijk�(SP):
Ik�stel�vast�dat�in�het�onderzoek�waarop�u�zich�beroept,
een�heel�ander�percentage�wordt�gehanteerd,�namelijk
5�en�niet�25.�Ik�stel�ook�vast�dat�uit�andere�onderzoeken
heel�andere�cijfers�komen,�dus�het�blijft�een�beetje�arbitrair�waarop�deze�25%�is�gebaseerd.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Daar�verschillen�wij�dus�van�mening�over.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Ik�ben�heel�blij�met�de�toezegging�die�de�staatssecretaris
al�eerder�heeft�gedaan�om�te�kijken�of�de�WHW�op�het�gebied�van�deeltijders�nog�aansluit�bij�de�realiteit.�In�mijn
motie�op�stuk�nr.�38�verzoek�ik�de�regering�om�te�onderzoeken�of�het�mogelijk�is�deeltijdstudenten�anders�te�behandelen�dan�voltijdstudenten.�Wil�hij�in�de�brief�die�hij
de�Kamer�nog�zal�sturen,�aangeven�of�het�wenselijk�is�om
deeltijders�anders�te�behandelen�dan�voltijders?�Ik�vraag
dat�niet�voorafgaand�aan�het�onderzoek.�Ik�vraag�of�hij
in�dezelfde�brief�zou�kunnen�meenemen�of�het�wenselijk
is,�en�daarmee�ook�mogelijk,�om�deeltijders�anders�te�behandelen�dan�voltijders.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Dat�is�helder.�Wij�gaan�die�exercitie�doen,�omdat�we�willen�kijken�in�hoeverre�de�wet�nog�aansluit,�bijvoorbeeld
bij�ontwikkelingen�in�het�kader�van�Leven�Lang�Leren.�Als
je�een�analyse�maakt,�moet�je�ook�conclusies�trekken.�Dat
zal�leiden�tot�bijvoorbeeld�de�conclusie:�nee,�we�moeten
toch�vooral�doorgaan�met�de�situatie�zoals�die�nu�is.�Of
het�kan�leiden�tot�de�conclusie:�op�nadere�punten�is�herdefiniëring�nodig.�Dan�zal�ik�dat�ook�in�diezelfde�brief�aan
de�Kamer�melden.

Tweede�Kamer

Collegegeld�langstudeerders

De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Betekent�dit�ook�dat�de�staatssecretaris�expliciet�kijkt�naar
de�langstudeermaatregel�of�-boete?
Staatssecretaris�Zijlstra:
Nee,�ik�kijk�naar�de�vraag,�in�hoeverre�aanpassing�nodig�is�van�de�definitie�van�voltijd,�duaal�en�deeltijd�in�de
WHW. Dat�doe�ik�aan�de�hand�van�de�zaken�die�ik�heb
aangegeven,�zoals�Leven�Lang�Leren�en�het�maatwerk
dat�mogelijk�moet�blijven.�Als�daar�de�conclusie�uitkomt
dat�herdefiniëring�van�deeltijders�noodzakelijk�is,�dan�zal
ik�ook�de�consequenties�daarvan�inzichtelijk�maken.�Dat
hoort�erbij.�Dat�geldt�overigens�voor�een�veelheid�van�zaken.�Dat�zou�ook�langstudeerders�kunnen�betreffen.�Dat
kan�altijd.�We�moeten�echter�eerst�de�exercitie�maken.
De�heer�Klaver�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ik�ben�heel�erg�blij�met�die�laatste�toevoeging
dat�het�misschien�zou�kunnen.�Daar�ben�ik�al�door�gerustgesteld.�Dat�betekent�dat�ik�mijn�motie�intrek.
De�voorzitter:
Aangezien�de�motie-Klaver�(32618,�nr.�38)�is�ingetrokken,
maakt�zij�geen�onderwerp�van�beraadslaging�meer�uit.
De�algemene�beraadslaging�wordt�gesloten.
De�voorzitter:
Hiermee�zijn�we�gekomen�aan�het�einde�van�dit�debat.�Ik
dank�de�staatssecretaris�voor�zijn�deelname.�Ik�heb�twee
toezeggingen�genoteerd.�De�staatssecretaris�zegt�toe,
eind�juni�te�reageren�op�het�voorstel�van�de�fracties�van
VVD�en�D66�inzake�het�collegegeld�besturen,�en�wel�in
een�afzonderlijke�brief.�De�Kamer�ontvangt�een�analyse�en
een�beleidsreactie�inzake�de�definitie�van�deeltijders.
Staatssecretaris�Zijlstra:
Voorzitter.�Ik�wil�nog�iets�zeggen�over�de�evaluatie�inzake�de�deeltijders.�Ik�wil�even�de�indruk�wegnemen�dat�die
binnen�een�paar�maanden�gereed�is.�Dat�zal�sowieso�de
tweede�helft�van�dit�jaar�worden.�Eerder�zal�zeker�niet�lukken.�Laat�ik�het�helder�definiëren.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Mag�ik�ervan�uitgaan�dat�het�streven�is�om�dat�voor�september�2012�te�doen?
Staatssecretaris�Zijlstra:
Ja,�u�mag�aannemen�dat�dat�streven�er�is.
De�voorzitter:
We�zullen�aanstaande�dinsdag�stemmen�over�de�moties,
de�amendementen�en�het�wetsvoorstel.
De�vergadering�wordt�van�17.50�uur�tot�19.30�uur�geschorst.

21 april 2011
TK�77

77-7-62