Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 830 IV

Jaarverslag en Slotwet Koninkrijksrelaties en het BESfonds 2020

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES (IV) EN HET BES-FONDS (H)
Ontvangen 19 mei 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

1

INHOUDSOPGAVE
Gerealiseerde uitgaven en ontvangsten

4

A.

6

Algemeen
1.

2.
B.

C.

D.

E.

F.

Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening voor Koninkrijksrelaties (IV) en het
BES-fonds (H)
Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Dechargeverlening door de Eerste Kamer

6
8
8

Leeswijzer

9

Beleidsverslag Koninkrijksrelaties

12

3.

Beleidsprioriteiten

12

4.
4.1
4.2
4.3
4.4

Beleidsartikelen
Artikel 1. Versterken rechtsstaat
Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

23
23
26
31
34

5.
5.1
5.2

Niet-beleidsartikelen
Artikel 6. Apparaat
Artikel 7. Nog onverdeeld

39
39
41

6.

Bedrijfsvoeringsparagraaf

42

Beleidsverslag BES-fonds

44

7.

Beleidsprioriteiten

44

8.
8.1

Beleidsartikel
Artikel 1. BES-fonds

45
45

9.

Bedrijfsvoeringsparagraaf

48

Jaarrekening Koninkrijksrelaties

49

10.

De verantwoordingsstaat van koninkrijksrelaties

49

11.

Saldibalans van Koninkrijksrelaties

50

Jaarrekening BES-fonds

58

12.

De verantwoordingsstaat van het BES-fonds

58

13.

Saldibalans van het BES-fonds

59

Bijlagen

61

Bijlage 1: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek
(Koninkrijksrelaties)

61

Bijlage 2: Overzicht Rijksuitgaven Caribisch Nederland

63

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

2

Bijlage 3: Overzicht coronamaatregelen
Koninkrijksrelaties en BES-fonds

66

Bijlage 4: Naleving artikel 3.1 Comptabiliteitswet 2016
(art. 3.1 CW)

68

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

3

GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Koninkrijksrelaties (IV)
Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen Koninkrijksrelaties (IV) (x
€1 mln.). Totaal € 851.965.0001. Versterken rechtsstaat

12,8

4. Bevorderen sociaaleconomische
structuur

57,0

5. Schuldsanering/ lopende inschrijving/
leningen

649,6

8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

102,7

6. Apparaat

29,9

7. Nog onverdeeld

0,0

0

100

200

300

400

500

600

700

Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen Koninkrijksrelaties (IV)
(x €1 mln.). Totaal € 63.477.000,1. Versterken rechtsstaat

1,3

4. Bevorderen sociaaleconomische
structuur

0,0

5. Schuldsanering/ lopende inschrijving/
leningen

47,1

8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

14,0

6. Apparaat

1,1

7. Nog onverdeeld

0,0

0

10

20

30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

40

50

4

BES-fonds (H)
Figuur 3 Gerealiseerde uitgaven BES-fonds (H) (x €1 mln.). Totaal € 51.304.0001. BES-fonds

51,3

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

Figuur 4 Gerealiseerde ontvangsten BES-fonds (H) (x €1 mln.). Totaal € 51.304.000,1. BES-fonds

51,3

0

5

10

15

20

25

30

35

40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

45

50

55

5

A. ALGEMEEN
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening voor
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de StatenGeneraal.
Hierbij bied ik, mede namens de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het jaarverslag met betrekking tot de begroting van
Koninkrijksrelaties (IV) over het jaar 2020 aan, alsmede het jaarverslag met
betrekking tot de begroting van het BES-fonds (H) over het jaar 2020.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet
2016 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het in
het jaar 2020 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14 van de Comptabiliteitswet 2016 een rapport op. Dit
rapport wordt op grond van artikel 7.15 van de Comptabiliteitswet 2016 door
de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport
bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:
1. het gevoerde begrotingsbeheer, financieel beheer, materiële bedrijfs­
voering en de daartoe bijgehouden administraties van het Rijk;
2. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het Ministerie
van Financiën;
3. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;
4. de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie in
de jaarverslagen;
5. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
1. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2020
2. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
3. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk;
4. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in
het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2020 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten over 2020, alsmede over de saldibalans
over 2020 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede
lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

6

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

7

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Tweede Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden
aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Eerste Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele
exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de
hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

8

2. Leeswijzer
Algemeen
Voor u ligt het jaarverslag 2020 van Koninkrijksrelaties en het BES-fonds.
Deze begrotingshoofdstukken vallen onder het regime voor «kleine
begrotingen».
Het jaarverslag van het BES-fonds maakt onderdeel uit van de financiële
verantwoording van het Rijk, maar heeft daarbinnen een bijzonder karakter.
Het jaarverslag van het BES-fonds kent in tegenstelling tot een departe­
mentaal jaarverslag slechts één beleidsartikel: het BES-fonds. Het beleid dat
wordt gevoerd ter realisatie van de algemene beleidsdoelstelling is direct
verbonden met dit ene beleidsartikel. De apparaatsuitgaven/-ontvangsten
voor de uitvoering van het BES-fonds zijn opgenomen in de apparaats­
kosten van begrotingshoofdstuk Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(VII).
Het jaarverslag 2020 is als volgt opgebouwd:
1. Een algemeen deel met de dechargeverlening;
2. Het beleidsverslag 2020 Koninkrijksrelaties met de beleidsprioriteiten,
de (niet-)beleidsartikelen en de bedrijfsvoeringsparagraaf;
3. Het beleidsverslag 2020 BES-fonds met de beleidsprioriteiten, het
beleidsartikel en de bedrijfsvoeringsparagraaf;
4. De jaarrekening Koninkrijksrelaties 2020;
5. De jaarrekening BES-fonds 2020; en
6. De bijlagen.
Grondslagen voor de vastlegging en de waardering
De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing
zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend
aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving,
waaronder de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2021. Voor de begro­
tingsadministratie wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast.
Groeiparagraaf
Het verschil in opbouw van dit jaarverslag ten opzichte van het jaarverslag
2019 is de opname van een overzicht coronasteunmaatregelen Koninkrijks­
relaties en BES-fonds in bijlage 3.
Focusonderwerp
De Tweede Kamer heeft voor de verantwoording 2020 de toepassing van
artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016 als focusonderwerp aangewezen
(Kamerstukken II 2019/20, 31865, nr. 174). Hiertoe is als bijlage 4 bij dit
jaarverslag een overzicht opgenomen van beleidsvoorstellen waarbij, in
het kader van de rijksbrede pilot, de bijlage Onderbouwing en evaluatie van
het voorstel is meegestuurd.
Toelichting op financiële instrumenten
In de toelichting op de financiële instrumenten wordt aangegeven waarvoor
de financiële overdracht in het begrotingsjaar is aangewend. Verschillen
tussen de budgettaire raming en de realisatie in het verslagjaar worden
toegelicht, hierbij wordt indien van toepassing verwezen naar de eerste,
tweede suppletoire en incidentele begrotingswetten of de slotwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

9

De beleidsmatige verschillen en technische verschillen, die groter dan of
gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften
(RBV) zijn opgenomen, worden toegelicht. In het kader van transparantie of
anderszins kan het voorkomen dat verschillen beneden deze ondergrenzen
ook worden toegelicht.
Tabel 1 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € mln.
Begrotingsartikel

Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € mln.)

Technische mutaties (ondergrens in € mln.)

1. Versterken rechtsstaat

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

4. Bevorderen sociaaleconomische structuur

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

8. Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse
Eilanden

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

6. Apparaat

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

7. Nog onverdeeld

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

1. BES-fonds

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Het jaarverslag Koninkrijksrelaties 2020
Beleidsprioriteiten
In de paragraaf «Beleidsprioriteiten» wordt verslag gedaan van de beleids­
prioriteiten die zijn opgenomen in de begroting 2020. Zoals gebruikelijk is
ook dit jaar een tabel opgenomen met daarin de realisatie van de beleids­
doorlichtingen.
Beleidsartikelen
In de paragraaf «Beleidsartikelen» wordt meer in detail ingegaan op de
verantwoording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent per
beleidsartikel de volgende opzet:
A. Algemene doelstelling;
B. Rol en verantwoordelijkheid;
C. Beleidsconclusies;
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;
E. Toelichting op de financiële instrumenten.
De paragraaf «Niet-beleidsartikelen» kent per artikel een andere indeling, te
weten:
A. Tabel Budgettaire gevolgen;
B. Toelichting op de financiële instrumenten.
Voor de omschrijving van de rol en verantwoordelijkheid bij de beleidsarti­
kelen is de begroting 2020 als basis gebruikt.
Bedrijfsvoeringsparagraaf
Het jaarverslag Koninkrijksrelaties 2020 bevat ook een bedrijfsvoeringpara­
graaf. Hierin wordt verslag gedaan over specifieke punten van de bedrijfs­
voering voor Koninkrijksrelaties (IV). Voor het verslag over de
bedrijfsvoering in algemene zin wordt verwezen naar het jaarverslag van
het begrotingshoofdstuk Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

10

De jaarrekening 2020
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de begroting van
Koninkrijksrelaties en de saldibalans met toelichting aan. De slotwet wordt
als een apart Kamerstuk gepubliceerd.
De bijlagen
In de bijlagen is een overzicht opgenomen met afgerond evaluatie- en overig
onderzoek en het overzicht rijksuitgaven Caribisch Nederland. Daarnaast
zijn er in het jaarverslag 2020 twee nieuwe bijlagen opgenomen. Dat zijn
het overzicht coronamaatregelen Koninkrijksrelaties en BES-fonds en de
naleving van artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016.
Externe inhuur
De externe inhuur van Koninkrijksrelaties wordt verantwoord in het
overzicht inhuur externen in het jaarverslag van het begrotingshoofdstuk
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Wet Normering Topinkomens (WNT) verantwoording
De WNT verantwoording van Koninkrijksrelaties is opgenomen in het
jaarverslag van het begrotingshoofdstuk Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties (VII).
Het jaarverslag BES-fonds 2020
Beleidsprioriteiten
In de paragraaf «Beleidsprioriteiten» wordt verslag gedaan van de beleids­
prioriteiten die zijn opgenomen in de begroting 2020.
Beleidsartikel
In de paragraaf «Beleidsartikel» wordt meer in detail ingegaan op de verant­
woording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent de
volgende opzet:
1. Algemene doelstelling;
2. Rol en verantwoordelijkheid;
3. Beleidsconclusies;
4. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;
5. Toelichting op de financiële instrumenten.
Voor de omschrijving van de rol en verantwoordelijkheid bij de beleidsarti­
kelen is de begroting 2020 als basis gebruikt.
Bedrijfsvoeringsparagraaf
Het jaarverslag BES-fonds 2020 bevat ook een bedrijfsvoeringsparagraaf.
Hierin wordt verslag gedaan over specifieke punten van de bedrijfsvoering
voor het BES-Fonds (H). Voor het verslag over de bedrijfsvoering in
algemene zin wordt verwezen naar het jaarverslag van het begrotings­
hoofdstuk Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
De jaarrekening 2020
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de begroting van
het BES-fonds en de saldibalans met toelichting. De slotwet wordt als een
apart Kamerstuk gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

11

B. BELEIDSVERSLAG KONINKRIJKSRELATIES
3. Beleidsprioriteiten
Inleiding
Covid-19
Het behoeft nauwelijks betoog dat 2020 een ongekend en bewogen jaar is
geweest. In 2020 kreeg de infectieziekte Covid-19 - door de World Health
Organization (WHO) in maart bestempeld als pandemie - ook de Caribische
landen van het Koninkrijk en Caribisch Nederland in zijn greep, met verstrek­
kende gevolgen. Vanaf maart 2020 heeft Covid-19 dan ook in grote mate
de werkzaamheden gedomineerd.
Zowel de Caribische landen van het Koninkrijk als Caribisch Nederland zijn
ongekend hard getroffen door de pandemie. Niet alleen door de uitbraak
zelf, maar - met name – ook door de gevolgen daarvan, die zich uitstrekken
over vrijwel alle aspecten van de maatschappijen. Niet alleen op medisch
en sociaal maatschappelijk gebied, maar tevens op het economische en
financiële vlak zijn de Caribische landen van het Koninkrijk en Caribisch
Nederland hard geraakt, waarbij de inkomsten van zowel de overheden als
de private sectoren uit de belangrijkste economische activiteit, het toerisme,
zo goed als volledig zijn weggevallen.
Sinds de uitbraak van Covid-19, in maart 2020, zijn de Caribische landen van
het Koninkrijk en (Caribisch) Nederland meer dan ooit op elkaar
aangewezen. Onder coördinatie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK) hebben onder andere het Ministerie van Volks­
gezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Ministerie van Defensie en het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) samengewerkt om vanuit
Nederland de eerste acute hulp en bijstand in samenwerking met de
partners overzee te leveren. In de beginfase van de uitbraak is direct ingezet
op het realiseren van zaken als extra ic-capaciteit, extra beademingsappa­
ratuur en het uitzenden van medisch personeel. Later volgden ook persoon­
lijke beschermingsmiddelen en testcapaciteit, die worden zolang
noodzakelijk geacht structureel geleverd. In 2020 zijn ook de voorberei­
dingen getroffen voor het vaccinatieprogramma.
Daarnaast is in samenwerking met het Rode Kruis in 2020 voedselhulp
geboden in de Caribische landen van het Koninkrijk aan de meest kwetsbare
groepen. Dat deed het Rode Kruis in samenwerking met lokale partijen.
Zoals ook in de troonrede van dat jaar verwoord: ‘Corona raakt ons allemaal,
van Terschelling tot Aruba. (…) Het doel is de bevolking nu te steunen en bij
te dragen aan toekomstige economische zekerheid en maatschappelijke
stabiliteit.’
Gedurende de Covid-19 pandemie zijn essentiële vliegverbindingen
uitgevallen. Het door het Ministerie van BZK opgezette Logistieke Coördi­
natiecentrum voor de Caribische delen van het Koninkrijk (LCCC) heeft
ervoor gezorgd dat de vitale processen in de lucht zijn gebleven door het
coördineren van vervoersbewegingen, het inhuren van charters, en het
repatriëren van ingezeten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

12

Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling (COHO) en
landspakketten
Om de financieel-economische weerbaarheid van de landen voor de
toekomst te vergroten is met Aruba, Curaçao en Sint Maarten (eind) 2020
een akkoord bereikt om dit te bewerkstelligen. De landen hebben ingestemd
met het voorstel van een consensus Rijkswet tot oprichting van het
Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling (COHO). Het COHO heeft
ten behoeve van het welzijn van de bevolking van de landen de taak ervoor
te zorgen dat hervormingen worden doorgevoerd, duurzaam houdbare
overheidsfinanciën worden gerealiseerd en de weerbaarheid van de
economie wordt versterkt, met inbegrip van de rechtsstatelijke inbedding
die daarvoor nodig is.
Onderdeel van de Rijkswet is tevens het aangaan van het zogeheten
landspakket: een samenhangend pakket van maatregelen voor de korte
termijn en structurele hervormingen voor de langere termijn die noodza­
kelijk zijn om de landen financieel, economisch en bestuurlijk weerbaar te
maken. Het COHO (en vooruitlopend daarop de Tijdelijke werkorganisatie
(TWO)) zal belast worden met de ondersteuning van en het toezien op de
uitvoering van de landspakketten (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 177).
Met de instemming met het Rijkswetvoorstel (dat in 2020 is voorgelegd aan
de Raad van State van het Koninkrijk (RvSK)) en de ondertekening van de
landspakketten door de regeringen van de vier landen, is in 2020 een nieuw
hoofdstuk van vrijwillige, maar niet vrijblijvende meerjarige samenwerking
tussen de landen van het Koninkrijk aangebroken. In ruil voor genoemde
hervormingen biedt Nederland niet alleen liquiditeitssteun aan de landen,
tevens zal Nederland op meerdere terreinen investeren in de ontwikkeling
van de landen.
Financiën
Door de pandemie zijn de landen van het Koninkrijk economisch en
financieel in dusdanig zwaar weer terechtgekomen dat zij zonder steun niet
in staat zijn om hun economieën en daarmee hun maatschappijen
draaiende te houden. In 2020 heeft Nederland in april, mei, juli, november
en december in (deel)tranches met ‘zachte’ leningen (leningen tegen 0%
rente en met een looptijd van twee jaar zonder aflossingen) tijdelijk uitkomst
geboden aan de landen zodat zij, ondanks de coronacrisis, over voldoende
liquiditeiten konden beschikken om noodzakelijke overheidstaken uit te
kunnen voeren en steun te geven aan dat deel van de bevolking dat het
zwaarst getroffen was. Alleen aan de eerste tranche liquiditeitssteun van
april zijn geen beleidsinhoudelijke voorwaarden verbonden. Bij de tweede
tranche liquiditeitssteun zijn aan de liquiditeitssteun voorwaarden ten
aanzien van de arbeidsvoorwaarden van politieke ambtsdragers en
werknemers in de (semi)publieke sector verbonden. Sinds juli 2020 zijn aan
verdere liquiditeitssteun voorwaarden gesteld die gericht zijn op structurele
hervormingen om de weerbaarheid van de landen en de rechtsstaat
duurzaam te versterken. Het College financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten (Cft) en het College Aruba financieel toezicht (CAft) hebben per
tranche liquiditeitssteun hun advies uitgebracht aan de rijksministerraad
over het al dan niet voldoen aan de gestelde voorwaarden en de daaraan
gekoppelde uit te keren liquiditeitssteun. In 2020 hebben de landen uitein­
delijk aan alle gestelde voorwaarden voldoende voldaan om liquiditeits­
steun te kunnen ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

13

Nu Nederland middels de verstrekte liquiditeitsleningen een langdurige
financiële relatie met Aruba aangaat, is het van groot belang dat er
gedurende een langere periode financieel toezicht op de begroting van
Aruba vanuit het Koninkrijk plaatsvindt. Hierom is het wenselijk dat het
financieel toezicht bij Rijkswet wordt geregeld – waar dit tot op heden is
geregeld in een Landsverordening en onderlinge regelingen tussen Aruba
en Nederland in de vorm van Protocollen. Derhalve is voor Aruba als
specifieke voorwaarde voor de derde tranche liquiditeitssteun gesteld dat
het land in de rijksministerraad in zou stemmen met een voorstel van een
Rijkswet Aruba financieel toezicht (RAft).
Gegeven de substantiële steun vanuit Nederland die de Caribische landen
in het Koninkrijk ontvangen sinds de uitbraak van de Covid-19, is daarnaast
versteviging van het instrumentarium van extern financieel toezicht
gewenst. De landen hebben bij de voorwaarde voor de derde tranche liqui­
diteitssteun reeds op hoofdlijnen ingestemd met een aantal wijzigingen.
Verdere liquiditeitssteun vereist verdere instemming van de landen met
een aantal wijzigingen van de Rft en de RAft om deze versteviging te
realiseren.
Levensstandaard in Caribisch Nederland
IJkpunt sociaal minimum
De samenwerking tussen de openbare lichamen en de verschillende
betrokken Nederlandse vakdepartementen heeft in 2020 geleid tot
belangrijke stappen bij het vaststellen van een ijkpunt sociaal minimum en
het verhogen van het wettelijk minimumloon en uitkeringen. In 2020 bood
het kabinet vanwege de effecten van Covid-19 middels tijdelijke
maatregelen ondersteuning aan, zoals via de Tijdelijke subsidieregeling
loonkosten- en inkomensverlies Caribisch Nederland en de Regeling
subsidie financiering vaste lasten getroffen ondernemingen Covid-19 BES.
Tevens zijn de vaste kosten voor het levensonderhoud (tijdelijk) naar
beneden gebracht, zoals de kosten voor drinkwater, energie en telecom.
Voor de kinderopvang was er een tijdelijke subsidieregeling van kracht
waardoor de bijdrage voor ouders lager werd en is de kindertoeslag
verhoogd. De tijdelijke maatregelen wachten op een structurele oplossing
voor het verlagen van kosten voor de inwoners van Caribisch Nederland.
De levenstandaard van inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba is
een belangrijk onderwerp voor het kabinet en heeft daarom logischerwijs
in 2020 de nodige aandacht gekregen van de Staatssecretaris van BZK,
bijvoorbeeld in debatten met de Tweede Kamer. Tegelijkertijd geldt dat het
hier gaat om een coördinerende rol, de verantwoordelijkheid voor de
verschillende maatregelen – inclusief de budgettaire verantwoording - ligt
bij de betreffende bewindspersonen. Een voorbeeld van deze coördine­
rende rol in 2020 was het coördineren van de economische steunpakketten
Caribisch Nederland als gevolg van de coronacrisis: BZK heeft de besluit­
vorming hierover in de ministerraad voorbereid, maar daarna waren de
betreffende departementen (Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
Economische Zaken en Klimaat) verantwoordelijk voor de uitvoering en zijn
de budgetten dan ook aan deze begrotingen toegevoegd. Wel is het
Ministerie van BZK verantwoordelijk voor de gevolgen voor de financiën
van de openbare lichamen (inclusief de luchthavenbelasting voor Bonaire
International Airport), waarvoor budgetten aan begrotingshoofdstuk
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H) zijn toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

14

Gereduceerd tarief levensonderhoud
Vanwege de gevolgen van Covid-19 zijn de vaste kosten voor het levenson­
derhoud (tijdelijk) naar beneden gebracht, zoals de kosten voor drinkwater,
energie en telecom. Het is 2020 nog niet gelukt deze tijdelijke maatregelen
om te zetten in oplossingen die de kosten van levensonderhoud voor de
inwoners van Caribisch Nederland structureel kunnen verlagen. Dat is
noodzakelijk om zo veel mogelijk inwoners van Caribisch Nederland op
het niveau van het vastgestelde ijkpunt sociaal minimum te krijgen.
Op 8 december is het wijzigingswetsvoorstel voor de Wet maatregelen
huurwoningmarkt Caribisch Nederland door de Tweede Kamer
aangenomen (Kamerstukken II 2020/21, 35516, nr. 7). Met deze wetswij­
ziging wordt de inwerkingtreding per eiland geregeld en worden de verbe­
teringen met betrekking tot de Verhuurderssubsidie en het sociaal minimum
(ijkpunt) doorgevoerd in Caribisch Nederland.
Noodpakketten Caribisch Nederland
De pandemie heeft een enorme impact op de samenleving van Caribisch
Nederland. De verschillende noodpakketten in Europees Nederland zijn
doorvertaald naar Caribisch Nederland, waarbij zoveel mogelijk een verge­
lijkbare benadering is toegepast. Belangrijke maatregelen in 2020 hierbij
waren de Tijdelijke subsidieregeling loonkosten- en inkomensverlies
Caribisch Nederland, de Regeling subsidie financiering vaste lasten
getroffen ondernemingen Covid-19 BES en verschillende liquiditeitsrege­
lingen, zoals uitstel van betaling rijksbelastingen.
Meerjarenakkoorden, eilandgerichte aanpak als norm
In 2020 zijn de meerjarenakkoorden zoals het Bestuursakkoord Bonaire en
de Saba Package verder doorgelopen. De inzet vanuit het Rijk bij de
uitvoering van de akkoorden is ook vorig jaar gecoördineerd door BZK.
Het is opnieuw gebleken dat een integrale eilandgerichte aanpak recht doet
aan de specifieke context en opgaven van de verschillende openbare
lichamen waarbij departementen en lokaal bestuur intensief samenwerken.
Bij de uitvoering van het Bestuursakkoord Bonaire wordt onder andere
gewerkt aan de organisatieontwikkeling, financieel beheer, en het opzetten
van een lokale rekenkamer van Bonaire. Bij de implementatie van de Saba
Package wordt onder meer uitvoering gegeven aan door het Ministerie van
BZK verstrekte middelen in het kader van ´Goed Bestuur ´. Hier ligt de nadruk
op capaciteitsversterking, training en opleiding van ambtenaren en
bestuurders en een verbeterde publieke informatievoorziening. Ook wordt
geïnvesteerd in ICT-veiligheid en het digitaliseren van interne processen en
procedures om de organisatie verder te ontwikkelen en bestendigen.
Tijdelijke wet taakverwaarlozing en Wet herstel voorzieningen Sint
Eustatius
Door middel van de Tijdelijke wet taakverwaarlozing Sint Eustatius heeft
Nederland in 2018 bestuurlijk ingegrepen op Sint Eustatius aangezien
sprake was van grove taakverwaarlozing door het lokale bestuur. Om de
bestuurlijke en ambtelijke organisatie te verbeteren is in 2018 gestart met
de reorganisatie van het ambtelijk apparaat, maar ook infrastructurele
projecten zoals de aanleg van de wegen en het aanpakken van de erosie­
problematiek.
Op 7 juli 2020 is de Wet herstel voorzieningen Sint Eustatius aangenomen
door de Eerste Kamer. Met deze wet wordt de bestuurlijke ingreep op het
eiland verlengd en worden tegelijkertijd de huidige voorzieningen die tot
stand zijn gekomen op grond van de Tijdelijke wet taakverwaarlozing Sint

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

15

Eustatius afgebouwd. De eerste stap in deze geleidelijke afbouw was het
herstel van de eilandsraad middels eilandsraadsverkiezingen. Op
21 oktober 2020 vonden de verkiezingen plaats waarmee de eerste fase van
het herstel op Sint Eustatius is ingeluid. Ondanks Covid-19 verliepen de
verkiezingen ordentelijk en zonder incidenten. De nieuwe eilandraadsleden
zijn benoemd en daarmee heeft de nieuwe eilandsraad reeds zitting
genomen. Door middel van een samenwerking tussen BZK en het Openbaar
Lichaam Sint Eustatius is het afgelopen jaar het verouderde verordenin­
genbestand vernieuwd. De verordeningen zijn gecontroleerd, geactuali­
seerd, ingetrokken, dan wel herschreven. Voorbeelden zijn de
Vlagverordening, het Reglement van orde van het bestuurscollege, het
Reglement van orde van de eilandsraad en de Verordening op de eilands­
raadscommissie.
Coördinerende verantwoordelijkheid bij interdepartementale
samenwerking
Het jaar 2020 bracht met de intrede van Covid-19 veel nieuwe, uitdagende
en complexe vraagstukken naar voren op het terrein van Koninkrijksrelaties.
De behoefte aan een gecoördineerde en integrale aanpak ten aanzien van
de Caribische delen van het Koninkrijk bleek daarmee groter dan ooit. De
Stuurgroep Caribisch Nederland, onder voorzitterschap van BZK, heeft zich
als gevolg hiervan verbreed tot de Stuurgroep Caribische delen van het
Koninkrijk, waar niet alleen de uitdagingen ten aanzien van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba besproken worden, maar ook de uitdagingen ten aanzien
van de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Vanuit haar coördinerende
rol heeft BZK zich samen met betrokken departementen ingespannen om
de voor de Caribische delen van het Koninkrijk relevante vraagstukken te
adresseren en de benodigde samenwerking te coördineren en te faciliteren.
De uitwerking van de aanbevelingen uit de kabinetsreactie naar aanleiding
van de Voorlichting van de Raad van State en het IBO-rapport Koninkrijks­
relaties (Samen-werken) is in 2020 in nauwe samenwerking met de
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en andere betrokken
ministeries ter hand genomen (Kamerstukken II 2019/20, 35300 IV, nr. 11).
Gekozen is voor een programmatische aanpak, waarbij diverse aanbeve­
lingen in gezamenlijke werkgroepen nader worden uitgewerkt. Wegens
tijdelijke herschikking van prioriteiten als gevolg van de pandemie bij zowel
openbare lichamen als het Rijk, heeft de uitwerking van de aanbevelingen
in met name de eerste helft van 2020 vertraging opgelopen. De samen­
werking verliep desalniettemin goed.
Versterken van de rechtsstaat op Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Een rechtsstaat waarborgt (grond)rechten en vrijheden, normeert gedrag en
legitimeert overheidsoptreden. Met betrouwbaar, lerend en onpartijdig
bestuur wordt maatschappelijk vertrouwen gestimuleerd. De landen
hebben te kampen met voor hun omvang veel grensoverschrijdende crimi­
naliteit en daarnaast vormt de verwevenheid tussen de boven- en
onderwereld een serieuze bedreiging voor het goed functioneren van de
democratische rechtsstaat. Hoewel de landen zelf verantwoordelijk zijn voor
hun rechtsstaat en de rechtshandhavingsdiensten, zijn de landen (nog)
onvoldoende toegerust om deze uitdagingen zelfstandig het hoofd te
bieden. In de eerdergenoemde landspakketten zijn daarom ook hervor­
mingen en maatregelen opgenomen die toezien op de rechtsstaat, met als
doel die te versterken. Hieronder vallen in ieder geval het versterken van
het grenstoezicht, de aanpak van financieel-economische criminaliteit en
het verbeteren van het detentiewezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

16

Koninklijke Marechaussee
Op 1 januari 2020 is het nieuwe protocol inzake de inzet van personeel
vanuit de flexibel inzetbare pool Koninklijke Marechaussee (KMar)1 - waarbij
Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten partij zijn - in werking getreden
(Kamerstukken II 2018/19, 35000 IV, nr. 40). Na een aantal tijdelijke verlen­
gingen, betreft het deze keer een verlenging voor onbepaalde tijd. Het doel
van de flexpool is het verlenen van ondersteuning door Nederland aan de
landen in het Caribisch deel van het Koninkrijk door het ter beschikking
stellen van medewerkers van de Koninklijke Marechaussee.
Samenwerkingsregeling Waarborg Plannen van Aanpak Landstaken
Curaçao en Sint Maarten
Bij besluit van 13 juli 2020 is voor de vijfde maal de Samenwerkingsregeling
waarborging plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten
verlengd. De verlenging is ingegaan op 1 oktober 2020, opnieuw voor een
periode van twee jaar. Met deze samenwerkingsregeling wordt beoogd om
in samenwerking tussen Sint Maarten en Nederland voorzieningen te
treffen die waarborgen dat landstaken die nog niet door Sint Maarten
kunnen worden uitgevoerd op een voldoende niveau worden uitgevoerd en
dat Sint Maarten op termijn deze taken wel overeenkomstig de criteria kan
uitvoeren. Hoewel Curaçao formeel nog partij is bij deze samenwerkings­
regeling, zijn voor Curaçao alle plannen van aanpak uitgevoerd. Voor Sint
Maarten resten nog de plannen van aanpak inzake het detentiewezen en
de politie.
Versterken van het openbaar bestuur en houden van financieel toezicht
Programma bestuurlijke ontwikkeling
BZK heeft zich het afgelopen jaar gericht op het verhogen van de kwaliteit
en uitvoeringskracht van het openbaar bestuur op de eilanden. Tevens is
aan de relatie tussen het bestuur en het ambtelijk apparaat gewerkt. Het
Talent Ontwikkel Programma (TOP) is het afgelopen jaar gecontinueerd en
was opnieuw een groot succes. Net als voorgaande jaren heeft ook in 2020
een grote groep geïnteresseerden zich aangemeld voor het programma en
zijn er weer nieuwe deelnemers aangenomen voor het traineeship en het
leertraject. Daarnaast blijkt het voortdurende enthousiasme van de Bonai­
riaanse overheid en overheidsnv’s uit hun bereidheid hun ambtenaren te
laten participeren aan het leertraject en posities beschikbaar te stellen voor
de TOP-trainees. Bijna alle TOP-pers blijven na afronding van het
programma werkzaam op Bonaire. Tevens blijkt dat de TOP-pers op goede
posities terechtkomen, zo is de nieuwe griffier van Bonaire een oud TOP
deelnemer.
BZK heeft in 2020 tevens diverse trainingen aan ambtenaren en potentiële
bestuurders gefaciliteerd en gefinancierd. Zo is in februari 2020 de eerste
informatiebijeenkomst op Sint Eustatius georganiseerd om burgers te
informeren en enthousiasmeren over de mogelijkheden van de lokale
politiek. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Nederlands
Instituut voor Meerpartijen Democratie (NIMD) en de Kiesraad hebben
presentaties verzorgd. Vervolgens zijn meerdere bijeenkomsten georgani­
seerd met diverse sprekers uit de regio. Ook deze bijeenkomsten hadden
als doel burgers te informeren en enthousiasmeren over een eventuele
politieke carrière. Vanwege Covid-19 zijn afwisselend digitale en fysieke
bijeenkomsten georganiseerd.

1

Protocol inzake de inzet van personeel vanuit de flexibel inzetbare pool Koninklijke Marechaussee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

17

Financieel toezicht
Tegen de aanwijzing die in 2019 is gegeven aan Curaçao op grond van de
Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten heeft Curaçao beroep
ingesteld bij de Raad van State van het Koninkrijk. De Raad van State van
het Koninkrijk heeft een ontwerp-Koninklijk Besluit opgesteld inzake de
beslissing op het beroep. Daarin is het beroep gedeeltelijk gegrond
verklaard. De rijkministerraad heeft overeenkomstig dat ontwerp-besluit
besloten (Stb. 2020, 537). Een groot deel van de aanwijzing aan Curaçao is
daarmee komen te vervallen. Voor de aanwijzing van Sint Maarten geldt dat
besluitvorming in de rijksministerraad over verlenging en actualisering
heeft plaatsgevonden, maar dat dit besluit mede vanwege de onduide­
lijkheid over de financiële draagkracht van Sint Maarten voor de
compensatie van de begrotingstekorten in de periode 2010-2019 nog niet is
geformaliseerd.
Samenwerking binnen het Koninkrijk
Verlenen van hulp en bijstand
Het in 2019 met Curaçao overeengekomen Groeiakkoord - waarin afspraken
waren opgenomen die moesten leiden tot duurzame gezonde overheidsfinanciën, structureel hogere economische groei, een efficiënt en slagvaardig
overheidsapparaat en duurzame verbetering van de kwaliteit van het leven
op Curaçao, is met het uitbreken van de Covid-19 pandemie ingehaald door
de situatie en heeft plaatsgemaakt voor de eerder genoemde Landspak­
ketten.
Fondo Desaroyo Aruba (FDA)
In 2020 zijn de laatste middelen van het Fondo Desaroyo Aruba uit 2017
ingezet voor projecten op Aruba. Zie hiervoor ook het instrument Bijdrage
aan medeoverheden in artikel 4.1.
Venezuela / ondersteuning Benedenwindse Eilanden
Het kabinet heeft in 2019, mede gelet op de situatie in Venezuela én met
het oog op crisisbeheersing in de regio, € 23,8 mln. vrijgemaakt voor ondersteuning van de Benedenwindse Eilanden. Het Ministerie van JenV, het
Ministerie van Defensie en het Ministerie van BZK hebben deze onder­
steuning geboden. Het Ministerie van BZK heeft in 2020 bijgedragen aan
de planvorming ter verbetering van de omstandigheden binnen de vreem­
delingenbewaring in Curaçao. Bovendien heeft het Ministerie van BZK
een financiële bijdrage geleverd aan diverse bijstandsprojecten in Aruba.
Een aantal van deze projecten zijn opgenomen onder het instrument
Bijdrage aan medeoverheden in artikel 4.1.
Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Als voorpost van de Nederlandse overheid draagt de vertegenwoordiging
van Nederland op Aruba, Curaçao en Sint Maarten (VN-ACS) bij aan een
optimale onderlinge samenwerking en een constructieve en transparante
politiek-bestuurlijke relatie. Dit jaar heeft VN-ACS een belangrijke rol
gespeeld bij het verlenen van hulp en bijstand aan de landen in de eerste
maanden na het uitbreken van de Covid-19 pandemie, alsmede in de
gesprekken die gevoerd zijn in het kader van de liquiditeitssteun.
In het licht van de doelstelling van het Kleine Projecten Fonds (KPF) heeft
VN-ACS in 2020 een bijdrage geleverd aan verschillende sociale, culturele,
educatieve en sportieve lokale projecten. Vanwege Covid-19 is de
Werkgroep Economische Samenwerking Koninkrijk (WESK), die tot doel
heeft economische samenwerking te bevorderen, in 2020 «on hold» gezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

18

Wederopbouw Bovenwinden
In 2017 trokken de orkanen Irma en Maria met verwoestende gevolgen over
de Bovenwindse Eilanden. Met name het land Sint Maarten werd zwaar
getroffen. Hoewel in 2020, evenals in voorgaande jaren, gestaag is
doorgewerkt aan de wederopbouw van de eilanden, hebben factoren zoals
de verkiezingen in maart en Covid-19, ook vertragingen gecreëerd bij de
uitvoering van projecten.
Wederopbouw Sint Maarten
Ook in 2020 heeft Nederland, met inzet van de Wereldbank, Sint Maarten bij
de wederopbouw ondersteund. Deze inzet zag niet alleen op het gebied van
financiën, maar tevens op de terreinen van technische assistentie bij het
uitvoeren van projecten en versterking van het grenstoezicht. In 2020 is de
voortgang van de wederopbouw beïnvloed door externe gebeurtenissen,
zoals de verkiezingen in januari en de Covid-19 uitbraak in maart. Het laatste
resulteerde al snel in beperkingen, zoals het inperken van het vliegverkeer,
en lockdowns. Toch zijn er ook resultaten behaald in 2020, waaronder de
start van de aanbesteding voor de renovatie van de airportterminal, de
oplevering van een aantal schuilplaatsen en de verdere reparaties van
huizen en politiebureaus. Daarnaast is in 2020 met een aantal nieuwe
projecten gestart, zoals het Enterprise Support Project en een project van
VNG International dat zich richt op capaciteitsopbouw van lokale nietgouvermentele organisaties (NGO’s) die bijdragen aan wederopbouw en
het vergroten van de weerbaarheid op Sint Maarten. BZK heeft in 2020
continu gemonitord en gestuurd op de voortgang van de lopende projecten.
Wederopbouw Sint Eustatius
In 2020 is verder gewerkt aan een aantal wederopbouwprojecten op Sint
Eustatius. Zo zijn scholen, openbare gebouwen en woningen hersteld. Ook
is de stabilisatie van de klif onder Fort Oranje in een vergevorderd stadium.
Realisatie beleidsdoorlichtingen Koninkrijksrelaties
Tabel 2 Realisatie beleidsdoorlichtingen
Art.

Naam artikel

1

Versterken rechtsstaat

2014

4

Bevorderen sociaaleconomische structuur

4.1

Curaçao, Sint Maarten en Aruba

4.2

Caribisch Nederland

5

Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

5.1

Schuldsanering Curaçao en Sint Maarten

5.2

Leningen/ garanties Curaçao, Sint Maarten en Aruba

8

Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Geheel artikel?

X

Ja

X

Nee

X

Ja

Toelichting
Artikel 4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba
De onder artikelonderdeel 4.1 geraamde pensioentoelagen worden niet in
de beleidsdoorlichting meegenomen.
Het meest recente overzicht van de programmering van evaluaties en
beleidsdoorlichtingen vindt u op www.rijksbegroting.nl/beleidsevaluaties.
Voor de realisatie van andere onderzoeken, zie de bijlage 1 «Evaluatie en
overig onderzoek».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

19

Overzicht risicoregelingen Koninkrijksrelaties
Tabel 3 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Artikel 5 Schuldsanering/lopende
inschrijving/leningen

9e Europees
Ontwikkelingsfonds
verlenging

Uitstaande
garanties
2019

Verleend
2020

Vervallen
2020

Uitstaande
garanties
2020

Garantieplafond

1.877

0

0

1.877

0

1.877

0

1.877

0

0

1.877

0

1.877

0

Totaal

Totaal Totaalstand risico­
plafond
voorziening

Toelichting
Er zijn in 2020 geen uitgaven gedaan op garanties. Voor verdere informatie
wordt verwezen naar de toelichting bij de saldibalans.
Tabel 4 Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000) per 31 december 2020
Artikel Omschrijving

Uitstaande
lening in andere
valuta

Uitstaande
lening in €

Looptijd lening

Totaalstand risico­
voorziening 2019
(in €)

Totaalstand
mutatie volume
risicovoorziening
2020 en 2019 (in €)

Totaal verstrekte leningen

1.907.736

0

494

Artikel 5 Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen

1.869.157

0

494

Totaal leningen Curaçao

1.343.848

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
2,5%

ANG 0

0

10 jaar (2010-2020)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
2,75%

ANG 139.735

55.720

15 jaar (2010-2025)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
2,875

ANG 370.000

147.540

20 jaar (2010-2030)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
3,0%

ANG 474.900

189.369

25 jaar (2010-2035)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
3,125%

ANG 582.391

232.232

30 jaar (2010-2040)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
2,75%

ANG 62.604

25.226

30 jaar (2013-2043)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
2,45%

ANG 247.036

103.187

30 jaar (2014-2044)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
1,6%

ANG 204.545

108.084

30 jaar (2015-2045)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
1,62%

ANG 33.296

17.997

30 jaar (2015-2045)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
1,0%

ANG 59.050

29.702

30 jaar (2016-2046)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
1,24%

ANG 60.000

28.448

30 jaar (2017-2047)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Curaçao
0,92%

ANG 69.100

34.167

30 jaar (2019-2049)

‒

‒

Onderhandse lineaire lening 0,00%

ANG 82.000

41.132

15 jaar (2020-2035)

‒

‒

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

ANG 177.000

90.331

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

ANG 141.000

72.732

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

ANG 63.000

31.286

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

ANG 105.000

50.625

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

ANG 181.000

86.070

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Totaal leningen Sint Maarten

0

494

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,5%

ANG 0

313.366
0

10 jaar (2010-2020)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,625%

ANG 73.500

29.461

15 jaar (2010-2025)

‒

‒

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

20

Uitstaande
lening in andere
valuta

Uitstaande
lening in €

Totaalstand risico­
voorziening 2019
(in €)

Totaalstand
mutatie volume
risicovoorziening
2020 en 2019 (in €)

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,75 %

ANG 78.571

31.494

20 jaar (2010-2030)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,875%

ANG 50.000

20.042

25 jaar (2010-2035)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 3,0%

ANG 50.000

20.042

30 jaar (2010-2040)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,25%

ANG 58.652

24.765

15 jaar (2014-2029)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,375%

ANG 44.818

18.739

20 jaar (2014-2034)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 2,45%

ANG 39.526

16.510

30 jaar (2014-2044)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 1,8%

ANG 24.217

10.849

30 jaar (2014-2044)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 0,83%

ANG 18.811

8.206

25 jaar (2017-2032)

‒

‒

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 0,74%

ANG 32.900

16.459

30 jaar (2019-2049)

0

494

Lening lopende inschrijving Sint
Maarten 0,5%

ANG 15.600

8.131

7 jaar (2016-2023)

‒

‒

Onderhandse lineaire lening 0,00%

ANG 49.875

22.985

15 jaar (2020-2035)

‒

‒

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

ANG 50.200

25.622

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

ANG 20.000

10.269

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

ANG 24.000

12.380

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

ANG 19.300

9.208

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

ANG 61.200

28.205

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Artikel Omschrijving

Totaal leningen Aruba

Looptijd lening

211.943

‒

‒

Lening Ontwikkelingsbank
Nederlandse Antillen

‒

1.340

29 jaar (2001-2030)

‒

‒

Maatregel Tussenbalans
begrotingslening Aruba 2,5%

‒

386

30 jaar (1991-2021)

‒

‒

Maatregel Tussenbalans
begrotingslening Aruba 2,5%

‒

848

30 jaar (1992-2022)

‒

‒

Maatregel Tussenbalans
begrotingslening Aruba 2,5%

‒

724

30 jaar (1993-2023)

‒

‒

Maatregel Tussenbalans
begrotingslening Aruba 2,5%

‒

367

30 jaar (1994-2024)

‒

‒

Maatregel Tussenbalans
begrotingslening Aruba 2,5%

‒

72

30 jaar (1995-2025)

‒

‒

Water en Energiebedrijf Aruba 2,5%

AWG 9.199

3.880

30 jaar (1995-2025)

‒

‒

Liquiditeitslening Aruba 0%

AWG 42.800

21.964

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Aruba 0%

AWG 49.400

25.444

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Aruba 0%

AWG 63.900

33.070

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Aruba 0%

AWG 49.400

24.525

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Liquiditeitslening Aruba 0%

AWG 209.000

99.322

2 jaar (2020-2022)

‒

‒

Artikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

38.579

Totaal leningen Sint Maarten

38.579

‒

‒

Liquiditeitssteun Sint Maarten 0%

ANG 50.000

22.790

30 jaar (2018-2048)

‒

‒

Liquiditeitssteun Sint Maarten 0%

ANG 32.600

15.789

30 jaar (2018-2048)

‒

‒

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

21

Toelichting
De leningen aan de landen worden meestal afgesloten in Antilliaanse
guldens (ANG) en Arubaanse florin (AWG) en vastgelegd in de begroting in
euro's. Deze vastlegging gebeurt op basis van de geldende koers op het
moment van aangaan van de lening (historische waarde).
Ten behoeve van de lening lopende inschrijving van Sint Maarten van 2019
is een begrotingsreserve van 3% op de Aanvullende Post gereserveerd.
De begrotingsreserve van € 3 mln. wordt in 2021 opnieuw geëvalueerd.
De begrotingsreserve van € 0,5 mln. voor de lening van Sint Maarten uit
2019 is onderdeel daarvan.
De pandemie heeft in 2020 ook een behoorlijke impact op de landen Aruba,
Sint Maarten en Curaçao binnen het Koninkrijk gehad. De landen hebben
op grond van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
een beroep gedaan op de solidariteit binnen het Koninkrijk. De rijksminis­
terraad (RMR) heeft op basis van de adviezen van het College Aruba
financieel toezicht (CAft) en het College financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten (Cft) besloten om, gedurende 2020 op meerdere momenten,
middelen ter beschikking te stellen.
Hiervoor zijn in 2020 in drie tranches liquiditeitsleningen verstrekt aan de
landen Aruba, Sint Maarten en Curaçao. Deze liquiditeitsleningen hebben
een looptijd van twee jaar tot april 2022. De leningen hebben een renteper­
centage van 0%. Conform het advies van het CAft bestaat de mogelijkheid
om in 2022 de liquiditeitssteun te herfinancieren.
Voor de landen Curaçao en Sint Maarten zijn in 2020 twee «2010-2020
Obligatieleningen» (bulletleningen) afgelopen, die behoren tot de afspraken
over de schuldsanering. Deze leningen zijn onder gewijzigde voorwaarden
omgezet. Voor Curaçao betreft het een omzetting van de lening naar een
onderhandse lineaire lening van ANG 82 mln. (€ 41,1 mln.) en voor Sint
Maarten betreft dit een omzetting naar een onderhandse lineaire lening van
ANG 49,9 mln. (€ 23 mln.).
Beide leningen hebben een duur van 15 jaar met begindatum 15 oktober
2020. De leningen hebben een rentepercentage van 0% en zijn de eerste drie
jaar aflossingsvrij.
Implementatie van mensenrechtenverdragen
Naar aanleiding van een advies van de Adviesraad Internationale Vraag­
stukken uit 2018 heeft de Rijksministerraad toegezegd de Staten-Generaal
jaarlijks via de Memorie van toelichting van de ontwerpbegroting te
informeren over de voortgang van de uitvoering van mensenrechtenver­
dragen in het Koninkrijk (Kamerstukken II 2018/19, 33826, nr. 29). Aangezien
het jaarverslag een afspiegeling is van de ontwerpbegroting, zal vanaf nu
ook in het jaarverslag hier aandacht aan besteed worden.
In verband met de uitbraak van Covid-19 was er dit jaar geen ruimte bij de
landen om aandacht aan dit onderwerp te besteden. In het afgelopen begro­
tingsjaar is daarom nog geen aanvang genomen met de voorgenomen
samenwerking tussen de landen om de uitvoering van mensenrechtenver­
dragen te bevorderen en te bewerkstelligen in de Caribische landen van
het Koninkrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

22

4. Beleidsartikelen
4.1 Artikel 1. Versterken rechtsstaat
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen van goed bestuur door een bijdrage te leveren aan het
versterken van de rechtsstaat van de landen Aruba, Curaçao en Sint
Maarten. Dit krijgt vorm door samenwerking op het gebied van veiligheid,
rechtshandhaving en grensbewaking en ondersteuning van de landen
Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor:
Stimuleren
– Rechtshandhaving en veiligheid zijn aangelegenheden van de landen
van het Koninkrijk. De minister is verantwoordelijk voor het stimuleren
van de versterking van de rechtsstaat in Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
Dit doet de minister door de landen te ondersteunen en invulling en
uitvoering te geven aan samenwerkingsregelingen en rijkswetten.
Daarbij werkt de minister nauw samen met de betrokken bewindsper­
sonen van Justitie en Veiligheid en van Defensie die de operationele
capaciteit voor de ondersteuning en versterking leveren.
– Deze ondersteuning komt voort uit artikel 36 van het Statuut voor het
Koninkrijk der Nederlanden waarin is bepaald dat de landen binnen
het Koninkrijk elkaar hulp en bijstand verlenen, en komt tot stand door
het treffen van onderlinge regelingen op grond van artikel 38, eerste lid,
van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.
C. Beleidsconclusies
Het jaar 2020 is belangrijk geweest voor het Recherchesamenwerkingsteam
(RST). De budgetten voor de periode van 2020-2023 zijn overgeheveld naar
het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). Zoals in de begroting van
2020 was opgenomen wordt hiermee recht gedaan aan de Politiewet 2012,
die bepaalt dat er tussen de politie en de Minister van JenV een gesloten
systeem van financiering bestaat. Dit heeft geen gevolgen voor de beleids­
verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van BZK. Ook is in 2020
besloten dat de financiering van de projectmatige aanpak van de georga­
niseerde (ondermijnende) criminaliteit, beter bekend onder de naam Team
Bestrijding Ondermijning (TBO) structureel beschikbaar komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

23

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 1 Versterken rechtsstaat (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

67.650

75.487

27.795

40.107

12.966

13.643

‒ 677

Uitgaven

77.735

69.841

45.772

40.422

12.836

13.643

‒ 807

0

14.355

34.703

29.456

1.858

0

1.858

26

0

0

15

0

0

0

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Recherchecapaciteit (Nationale Politie)
Bijdrage aan medeoverheden
Overige bijstand aan de landen
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Duradero

712

0

0

0

0

0

0

6.100

6.100

6.100

6.209

6.339

6.209

130

Kustwacht (Defensie)

37.838

46.106

0

0

0

0

0

Recherchecapaciteit (Nationale Politie)

28.528

0

0

0

0

0

0

Rechterlijke macht (JenV)

4.531

3.280

4.969

4.742

4.639

7.434

‒ 2.795

Ontvangsten

5.981

2.174

3.952

4.253

1.311

0

1.311

Grensbewaking (Defensie)

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Bijdrage aan ZBO's/ RWT's
Recherchecapaciteit (Nationale Politie)
De uitgaven in 2020 zijn veroorzaakt door verrekenbrieven van uitzendingen
van 2019 en ouder.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Grensbewaking (Defensie)
Nederland heeft 43 FTE van de Koninklijke Marechaussee ter beschikking
aan de landen gesteld voor de versterking van het grenstoezicht. De inzet
vindt plaats onder lokaal gezag van de Ministers van Justitie en op verzoek
van de landen. Het Ministerie van BZK vergoedt de kosten.
Rechterlijke macht (Justitie en Veiligheid)
Nederland heeft op verzoek van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie en
de Ministers van Justitie van de Caribische delen van het Koninkrijk rechters
en officieren van Justitie ter beschikking gesteld. De Raad voor de
Rechtspraak en het Openbaar Ministerie in Nederland stellen de betreffende
rechterlijke ambtenaren ter beschikking. In 2020 heeft het Ministerie van
BZK de uitzendkosten voor deze rechterlijke ambtenaren op grond van het
Voorzieningenstelsel Buitenland-toeslagen Rechterlijke Ambtenaren
(VBRA) bekostigd. De onderuitputting wordt met name veroorzaakt,
doordat de middelen voor het Parket Procureur Generaal en het Gemeen­
schappelijk Hof van Justitie in het kader van de projectaanpak TBO in 2020
bij eerste suppletoire begroting 2020 naar de begroting van het Ministerie
van JenV zijn overgeboekt. Dit om één zuivere financieringslijn te realiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

24

Recherchecapaciteit (Nationale Politie)
Zoals vastgelegd in de Rijkswet politie van Curaçao, van Sint Maarten en
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba en het herziene Protocol inzake gespe­
cialiseerde Recherchesamenwerking heeft het RST in 2020 uitvoering
gegeven aan de bestrijding van zware, georganiseerde en grensoverschrij­
dende criminaliteit. Daarnaast heeft het Recherche Samenwerkingsteam
(RST) de afhandeling van internationale rechtshulpverzoeken op dit gebied
verricht. In het Convenant Financieringssystematiek recherchesamenwer­
kingsteam is opgenomen dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties de politieke verantwoordelijkheid voor het beschikbaar
stellen van de middelen behoudt. Voor de financiële verantwoording wordt
verwezen naar het jaarverslag van het Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Ontvangsten
Het bedrag dat naar begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) is terug­
gevloeid, heeft te maken met minder uitzendingen door de Nederlandse
Politie (JenV) in 2019. Een reden hiervoor is onder andere het niet kunnen
vervullen van openstaande vacatures. Daarnaast hebben aangescherpte
beleidsafspraken en de handhaving daarvan geleid tot het effectiever en
efficiënter aanwenden van budget. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan
beleid inzake dienstreizen, voertuig- en piketregelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

25

4.2 Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
A. Algemene doelstelling
Het bewerkstelligen van een merkbare positieve verandering in het leven
van de burgers in de Caribische delen van het Koninkrijk door te onder­
steunen bij het creëren van een betrouwbare en goed functionerende
overheid. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) draagt daaraan bij middels het versterken van de uitvoeringskracht,
het inzetten van kennis en expertise, het coördineren van de inzet van het
Rijk, en het uitvoeren van financieel toezicht op de eilanden.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoor­
delijk voor:
Stimuleren
– De minister ondersteunt daar waar gewenst en mogelijk de Caribische
delen van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van
technische assistentie en het delen van kennis.
– De minister ondersteunt daar waar gewenst en mogelijk de Caribische
delen van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van
praktische samenwerking en het opzetten van samenwerkingsovereen­
komsten.
Regisseren
– De minister coördineert de rijksbrede inzet in Caribisch Nederland en
bevordert de integrale samenwerking.
– De minister is verantwoordelijk voor het bevorderen van goed bestuur
in Caribisch Nederland.
– De minister geeft invulling aan zijn taken zoals omschreven in de
Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft), Landsveror­
dening Aruba financieel toezicht (LAft), het protocol Afspraken tussen
de regeringen van Aruba en Nederland over de openbare financiën van
Aruba en het protocol Aruba-Nederland 2019-2021.
– De minister houdt financieel toezicht op de openbare lichamen op basis
van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(FinBES).
C. Beleidsconclusies
De gevolgen van Covid-19 hebben gezorgd voor een situatie die vroeg om
inzet op andere terreinen dan voorzien. In 2020 heeft het Nederlands kabinet
op grote schaal middelen besteed aan het verlenen van voedselhulp, om
de meest kwetsbare mensen niet aan hun lot over te laten. Het Nederlandse
kabinet blijft deze mensen steunen. Daarnaast zijn middelen besteed aan
het inzetten van charters en ter compensatie van inkomstenderving voor
de openbare lichamen waaronder ook een deel voor Bonaire International
Airport.
In 2020 zou Nederland de resterende bijdrage van € 2,0 mln. leveren ten
behoeve van uitbreiding en verbouwing van de vreemdelingenbewaring in
Curaçao en in Aruba aan de inventarisatie van irreguliere arbeid, aan het
onderwijs en aan de rechtshandhaving. Mede vanwege de lockdownmaat­
regelen in het kader van Covid-19 in Aruba en Curaçao hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

26

werkzaamheden stilgelegen. Voor de vreemdelingenbewaring in Curaçao
geldt dat de uitbreiding en verbouwingsplannen in 2020 zijn verschoven
naar 2021. Per tweede suppletoire begroting zijn de middelen hiervoor
doorgeschoven naar 2021. Voor Aruba geldt dat de diverse projecten, zoals
bouwtechnische herstelwerkzaamheden aan de politiecellen te San Nicolas,
eind 2020 zijn aangevangen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

16.600

21.694

49.787

27.316

57.677

15.838

41.839

Uitgaven

17.994

21.359

43.677

28.880

56.995

15.838

41.157

4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba

5.281

7.566

5.797

6.535

45.365

7.411

37.954

Diverse subsidies

0

0

0

268

0

0

0

Noodpakketten

0

0

0

0

39.700

0

39.700

1.039

748

241

160

457

1.663

‒ 1.206

2.340

2.239

2.545

2.992

1.718

2.340

‒ 622

Subsidies(regelingen)

Opdrachten
Opdrachten landen
Inkomensoverdrachten
Toeslagen op pensioenen NA
Bijdrage aan medeoverheden
Afpakteam Aruba

500

0

0

0

0

0

0

Bijdrage landen

0

4.416

2.847

2.944

3.380

3.272

108

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Samenwerkingsprogramma's

1.307

0

0

0

0

0

0

95

163

164

171

110

136

‒ 26

12.713

13.793

37.880

22.345

11.630

8.427

3.203

Subsidies Caribisch Nederland

142

467

459

693

454

0

454

Kinderrechten

450

240

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3.400

0

3.400

Diverse bijdragen
4.2 Caribisch Nederland
Subsidies(regelingen)

Bonaire International Airport
Opdrachten
Kinderrechten

16

89

0

0

0

0

0

Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht1

894

925

558

807

478

100

378

0

0

0

29

0

4.797

‒ 4.797

Pensioenen en uitkeringen politieke ambtsdragers

1.830

1.385

26.501

3.017

2.263

2.310

‒ 47

PCN

1.473

0

0

0

0

0

0

5.737

8.866

6.974

7.733

486

1.220

‒ 734

543

593

0

0

0

0

0

1.628

586

3.042

10.066

4.549

0

4.549

0

392

336

0

0

0

0

0

250

10

0

0

0

0

8.422

14.575

6.563

0

11

0

11

Opdrachten Caribisch Nederland
Inkomensoverdrachten

Bijdrage aan medeoverheden
Sociaaleconomische initiatieven2
Kinderrechten
Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht1
Bijdrage aan agentschappen apparaat
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
Ontvangsten

1 de naam van deze regeling was in de ontwerpbegroting 2020 «Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie».
2 de naam van deze regeling was in de ontwerpbegroting 2020 «Bijzondere uitk. sociaaleconomische initiatieven».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

27

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba
Subsidie(regelingen)
Noodpakketten
Als gevolg van de Covid-19 pandemie is in de landen 15% tot 20% van de
bevolking afhankelijk van voedselhulp. In samenwerking met het Rode Kruis
zijn deze mensen met Nederlandse middelen geholpen. Het Rode Kruis
deed dit in samenwerking met lokale partijen. Vele huishoudens ontvingen
voedselpakketten, e-vouchers of ready-to-eat maaltijden. In de eerste fase
is voor voedselhulp € 14,4 mln. gesubsidieerd en in de tweede fase is € 25,2
mln. Een resterend bedrag van € 1,6 mln. van de eerste fase staat voor 2021
nog gereserveerd voor de afrekening. Voor de voedselhulp heeft het
Ministerie van BZK extra middelen gekregen per tweede en vierde
incidentele suppletoire begroting. Daarnaast is per tweede suppletoire
begroting € 0,1 mln. voor de bijdrage aan de actie «Samen één Koninkrijk»
verstrekt.
Opdrachten
Opdrachten landen
Als gevolg van de inreisbeperkingen door de pandemie zijn er in 2020
opdrachten verstrekt om de connectiviteit tussen de eilanden van het
Koninkrijk te borgen. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties heeft middelen beschikbaar gesteld om een wekelijkse vlucht
tussen Bonaire en Sint Eustatius te garanderen, om essential workers in
tijden van crisis te vervoeren tussen de zes eilanden, en voor het uitvoeren
van een repatriëringsoperatie om gestrande Nederlanders vanuit verschil­
lende eilanden van het Koninkrijk der Nederlanden te repatriëren. Ook zijn
structureel persoonlijke beschermingsmiddelen en testcapaciteit geleverd.
In de loop van 2020 is er budget vanuit opdrachten gerealloceerd naar
andere budgetten. Uiteindelijk zijn de kosten voor connectiviteit lager
uitgevallen dan hiervoor was begroot.
Inkomensoverdrachten
Toeslagen op pensioenen NA
Conform de regeling vaste verrekenkoers pensioeninkomen voormalig
Nederlands-Antilliaans (NA) en Arubaanse pensioengerechtigden, zijn
koersverschillen tussen de Nederlands-Antilliaanse gulden (ANG) en
Arubaanse florin (AWG) enerzijds en de Euro (€) anderzijds gecompenseerd.
Het verschil tussen de realisatie en het budget is toegevoegd aan de wissel­
koersreserve op artikel 7.
Bijdrage aan medeoverheden
Bijdrage landen
Het Ministerie van BZK heeft in december 2020 een bijdrage geleverd ter
verbetering van de omstandigheden binnen de vreemdelingenbewaring in
Curaçao. Daarnaast heeft het Ministerie van BZK de resterende bijdrage
geleverd aan diverse bijstandsprojecten in Aruba, waaronder het realiseren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

28

van een mannenopvang van slachtoffers van mensenhandel en mensen­
smokkel, het versterken van het coördinatiecentrum mensenhandel en
mensensmokkel Aruba (CMMA) en het renoveren van de cellen van het
politiebureau in San Nicolas.
In 2017 is een subsidie verstrekt aan de Vertegenwoordiging op Aruba. Deze
subsidie bevat de resterende middelen van het FDA (Fondo Desaroyo
Aruba). Deze subsidie is niet geheel uitgeput in het jaar van verstrekking.
De middelen die niet in 2017 zijn uitgegeven door de Vertegenwoordiging
zijn in de jaren daarna ingezet en blijven beschikbaar voor projecten op
Aruba. Deze middelen zijn onder andere besteed aan de versterking van
de landsrecherche Aruba en aan de opvang voor mannelijke slachtoffers van
mensenhandel en mensensmokkel. Vanuit het kasstelsel zijn deze uitgaven
op dit instrument geadministreerd als kosten.
4.2 Caribisch Nederland
Subsidie(regelingen)
Subsidies Caribisch Nederland
Het Ministerie van BZK heeft een financiële bijdrage geleverd aan Stichting
WeConnect om het werven van Top Talent Programma Bonaire (TOP)
Trainees mogelijk te maken en om Caribische studenten in Europees
Nederland voorlichting te geven over onder andere Caribische carrièremo­
gelijkheden.
In 2020 is een subsidie aan UNICEF verstrekt om hen te ondersteunen bij
de kinderrechteneducatie, participatie en hulp bij de uitwerking van de
aanbevelingen uit het onderzoek dat UNICEF heeft uitgevoerd in Caribisch
Nederland: De Situation Analysis (Kamerstukken II 2019/20, 31839, nr. 695).
Bonaire International Airport
In lijn met besluitvorming voor Europees Nederlandse gemeenten
ontvingen de openbare lichamen compensatie ten behoeve van inkomsten­
derving over 2020. Hierbij waren ook de luchthavenbelastingen betrokken,
aangezien dit onder deel uitmaakt van de inkomsten van de openbare
lichamen. Op Bonaire komt de luchthavenbelasting direct binnen bij Bonaire
International Airport (BIA), wat heeft geleid tot een subsidie aan BIA van
€ 3,4 mln. Het Ministerie van BZK heeft hiervoor een extra bijdrage
ontvangen per vierde incidentele suppletoire begroting.
Opdrachten
Versterken bestuurs-en uitvoeringskracht
Er is geïnvesteerd in het Talent Ontwikkel Programma (TOP) op Bonaire,
bestaande uit het TOP Leertraject en het TOP Traineeship. Hiermee is aan
capaciteitsversterking gewerkt.
Opdrachten Caribisch Nederland
Per eerste en tweede suppletoire begroting zijn de middelen van dit
instrument overgeheveld naar andere instrumenten binnen artikel 4.1
Caribisch Nederland om deze middelen op de juiste instrumenten te verant­
woorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

29

Inkomensoverdrachten
Pensioenen en uitkeringen politieke ambtsdragers
Dit betreffen de bijdragen die worden geleverd ten behoeve van pensioenen
en wachtgelduitkeringen voor oud politici van de Nederlandse Antillen en
eilandgebieden Bonaire, Saba en Sint Eustatius van vóór 10 oktober 2010,
en de herstelpremie ten behoeve van het Pensioenfonds Caribisch
Nederland. Het verschil tussen de realisatie en het budget is toegevoegd
aan de wisselkoersreserve op artikel 7.
Bijdrage aan medeoverheden
Sociaaleconomische initiatieven
Het Tijdelijk Besluit bijzondere uitkeringen integrale projecten BES is
geëindigd op 31 december 2019. De Ministeries van BZK, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS)
hebben besloten dat dit besluit niet wordt verlengd, op voorwaarde dat de
middelen worden ingezet om lopende trajecten duurzaam te borgen. De
hiervoor beschikbare structurele middelen zijn teruggeboekt naar SZW en
VWS.
Het Ministerie van BZK heeft per tweede incidentele suppletoire begroting
een extra bijdrage € 0,5 mln. ontvangen in het kader van voedselhulp voor
de openbare lichamen.
Versterken bestuurs-en uitvoeringskracht
Er zijn in 2020 door het Ministerie van BZK middelen aan de drie openbare
lichamen verstrekt om de uitvoeringskracht te versterken en het financieel
beheer te verbeteren. Het Ministerie van BZK werkt in nauw contact met
de openbare lichamen samen om de organisaties verder te ontwikkelen.
De middelen zijn per eerste suppletoire begroting vanuit het instrument
Opdrachten overgeheveld. Daarnaast is in het kader van de Regio Envelop
een bedrag van € 1 mln. beschikbaar gesteld om de ICT-voorzieningen op
Sint Eustatius verder te ontwikkelen.
Eind 2020 is besloten om twee bijdragen middels een bijzondere uitkering
te verstrekken, een bijdrage voor frictiekosten op Saba en een bijdrage voor
ambtelijke capaciteit op Sint Eustatius. Hierdoor is op dit instrument een
overschrijding opgetreden ten opzichte van de tweede suppletoire
begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

30

4.3 Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
A. Algemene doelstelling
Het ondersteunen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van
Curaçao en Sint Maarten door ten eerste de kwijtschelding van een deel van
de schulden van Curaçao en Sint Maarten (in 2010) en ten tweede door het
aanbieden van de mogelijkheid van een lopende inschrijving door
Nederland tegen het actuele rendement op Nederlandse staatsleningen van
de desbetreffende looptijd.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Gelet op de autonomie hebben de landen hun eigen verantwoordelijkheid
voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Het financieel toezicht op
Curaçao en Sint Maarten wordt op grond van de Rijkswet financieel toezicht
Curaçao en Sint Maarten (Rft) uitgeoefend door de Rijksministerraad.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor:
Financieren
– De minister financiert de kosten die voortkomen uit de schuldsanering
en heeft een lopende inschrijving op leningen van Curaçao en Sint
Maarten via de begroting van Koninkrijksrelaties. Dit is terug te voeren
op de bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt in de aanloop naar de
nieuwe staatkundige verhoudingen per 10 oktober 2010. Daarbij heeft
Nederland een oplossing geboden voor de toenmalige schuldenproble­
matiek, door de verplichting op zich te nemen een belangrijk deel van
de schulden van Curaçao en Sint Maarten over te nemen.
Uitvoeren
– Afspraken over het financieel beheer van Curaçao en Sint Maarten zijn
geformaliseerd in de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten (Rft). Op basis van deze wet begeleidt de minister de adviezen
van het College financieel toezicht (Cft) naar de Rijksministerraad.
Tevens is in de Rft bepaald dat Nederland een lopende inschrijving
aanbiedt voor leningen aan Curaçao en Sint Maarten, tegen het actuele
rendement op Nederlandse staatsleningen van de desbetreffende
looptijd.
Op basis van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
kunnen de landen binnen het Koninkrijk eventueel in aanmerking komen
voor hulp en bijstand van Nederland.
C. Beleidsconclusies
De Covid-19 pandemie heeft in 2020 zeer ingrijpende gevolgen gehad voor
de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten op medisch, sociaal maatschap­
pelijk, economisch en financieel gebied. Hierdoor zijn de inkomsten van
de landen uit de belangrijkste economische activiteit, het toerisme
grotendeels weggevallen. De landen werden daardoor zodanig in (de conti­
nuïteit van) hun functioneren bedreigd, dat zij zonder extra liquide middelen
op korte termijn niet in staat waren om te voldoen aan de lopende financiële
verplichtingen en aanvullende financiële verplichtingen als gevolg van de
pandemie. De Staat der Nederlanden heeft zich bereid getoond om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

31

landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten liquiditeitssteun te bieden op basis
van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, dat
bepaalt dat de landen elkaar hulp en bijstand verlenen.
In 2020 is daarom na besluitvorming in de rijksministerraad (RMR) liquidi­
teitssteun aan de landen verstrekt in drie afzonderlijke tranches. Hierbij zijn
aan de landen tevens politieke en financiële voorwaarden gesteld vanaf
de tweede tranche. De voorwaarden verbonden aan de derde tranche zijn
gericht op structurele hervormingen in de landen. Deze hervormingen
hebben tot doel de financiële, economische, institutionele en maatschap­
pelijke weerbaarheid van Aruba, Curaçao en Sint Maarten te versterken.
Daarmee zullen de landen in de toekomst beter in staat zijn om externe
schokken zelfstandig op te vangen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 5 Schuldsanering/lopende inschrijving/ leningen (bedragen x
€ 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

29.702

38.773

0

50.396

621.056

0

621.056

Uitgaven

179.631

225.754

172.432

79.143

649.573

28.516

621.057

5.1 Schuldsanering Curaçao en Sint Maarten

149.929

186.981

172.432

28.517

28.517

28.516

1

Schuldsanering

149.929

186.981

172.432

28.517

28.517

28.516

1

5.2 Leningen / garanties Curaçao, Sint Maarten en Aruba

29.702

38.773

0

50.626

621.056

0

621.056

Leningen

Leningen
Leningen aan Aruba

0

0

0

0

204.327

0

204.327

Lopende inschrijving en leningen Curaçao en Sint Maarten

29.702

38.773

0

50.626

416.729

0

416.729

Ontvangsten

42.245

41.563

40.380

49.495

47.056

38.516

8.540

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
5.1. Schuldsanering landen Curaçao en Sint Maarten
Leningen
Schuldsanering
In de Slotverklaring van 2 november 2006 heeft Nederland zich met het oog
op een gezonde financiële positie bij de start van de nieuwe staatkundige
verhoudingen bereid verklaard om de schulden van (de collectieve sector
van) de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden Curaçao en Sint
Maarten grotendeels te saneren of te herfinancieren. Dit betreft de sanering
van de schuldomvang van het Land en de eilandgebieden Curaçao en Sint
Maarten. De schuldomvang is van 31 december 2005, die bestaat uit
openbare en onderhandse geldleningen die zijn aangegaan jegens derden
buiten de desbetreffende collectieve sector (inclusief de leningen die jegens
Nederland zijn aangegaan). Deze leningen zijn, voor zover zij in omvang
boven de rentelastnorm van dat jaar uitgaan, door Nederland gesaneerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

32

5.2. Leningen/garanties Curaçao, Sint Maarten en Aruba
Leningen
Leningen aan Aruba
In 2020 is na besluitvorming in de rijksministerraad (RMR) liquiditeitssteun
aan het land Aruba, in de vorm van renteloze bulletleningen verstrekt in drie
afzonderlijke tranches. Hierbij zijn tevens politieke en financiële
voorwaarden gesteld. Het Ministerie van BZK heeft hiervoor extra bijdragen
via meerdere incidentele suppletoire begrotingen ontvangen.
Aan het land Aruba is in 2020 een totaalbedrag van AWG 414,5 mln. (€ 204,3
mln.) in de vorm van renteloze bulletleningen verstrekt met een
afloopdatum van 10 april 2022.
Het verschil tussen de realisatie en het budget van de tweede suppletoire
begroting wordt veroorzaakt door een wisselkoersmeevaller
Lopende inschrijving en leningen Curaçao en Sint Maarten
In 2020 is na besluitvorming in de rijksministerraad (RMR) liquiditeitssteun
aan de landen Curaçao en Sint Maarten, in de vorm van renteloze bulletle­
ningen verstrekt, in drie afzonderlijke tranches. Hierbij zijn tevens politieke
en financiële voorwaarden gesteld. Het Ministerie van BZK heeft hiervoor
extra bijdragen via meerdere incidentele suppletoire begrotingen en de
tweede suppletoire begroting ontvangen.
De landen Curaçao en Sint Maarten hebben in 2020 liquiditeitssteun
ontvangen in de vorm van renteloze bulletleningen met een afloopdatum
van 10 april 2022. Curaçao ontving ANG 667 mln. (€ 331 mln.) en Sint
Maarten ontving ANG 174,7 mln. (€ 85,7 mln.). In de eerste tranche is op
advies van het College financieel toezicht (Cft) aan Sint Maarten € 4,9 mln.
minder liquiditeitssteun toegekend, dan in de eerste incidentele suppletoire
begroting was aangegeven. Het verschil tussen de realisatie en het budget
van de tweede suppletoire begroting wordt veroorzaakt door een wissel­
koersmeevaller en de eerder genoemde lagere bijdrage aan liquiditeits­
steun aan Sint Maarten.
Nederland heeft in 2020 via de lopende inschrijving geen leningen aan de
landen Curaçao en Sint Maarten voor investeringen (kapitaaldienst)
verstrekt.
Ontvangsten
De reguliere rente en aflossingen op leningen aan Aruba, Curaçao en Sint
Maarten worden hier verantwoord. De ontvangsten zijn hoger dan geraamd
vanwege ontvangsten van aflossingen. De wisselkoerstegenvaller op de
renteontvangsten in 2020 is bij slotwet 2020 verwerkt en verrekend met
de wisselkoersreserve op artikel 7 van deze begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

33

4.4 Artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen dat de basisvoorzieningen (inclusief infrastructuur) voor
de burgers in Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba weer op het niveau van
voor de orkanen Irma en Maria komen. Het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert het beschikbaar stellen van
de middelen vanuit Nederland en het toezicht op de besteding daarvan.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoor­
delijk voor:
Financieren
– De minister financiert een deel van de wederopbouw van Sint Maarten.
Tot 2021 zijn er middelen beschikbaar waarmee het trustfonds bij de
Wereldbank wordt gevuld. Dit trustfonds blijft tot en met 2025 opera­
tioneel. Deze bijdrage is verbonden aan de politieke voorwaarden
waarmee Sint Maarten akkoord is gegaan, waaronder de reeds
ingestelde integriteitskamer en het versterken van het grenstoezicht
waarover nadere afspraken zijn gemaakt (Stcrt. 2014, 72542 en Lands­
verordening Integriteitskamer). Nederland zal gedurende de
wederopbouw strikt toezien op de naleving van de voorwaarden.
– De minister levert naast het trustfonds directe steun voor de
wederopbouw van Sint Maarten. Het gaat hier bijvoorbeeld om kosten
op het gebied van rechtshandhaving of technische assistentie op gebied
van financieel beheer.
– Daarnaast ondersteunt de minister het openbaar lichaam van Sint
Eustatius financieel bij de wederopbouw als het gaat om herstel van
de klif onder Fort Oranje.
Regisseren
– De minister regisseert de rijksbrede aanpak van de wederopbouwfase
op de eilanden Saba en Sint Eustatius.
– De minister is vertegenwoordigd in de stuurgroep van het Sint Maarten
Reconstruction, Recovery and Resilience trustfund waarin ook Sint
Maarten zitting heeft. Prioriteiten voor Nederland zijn economische
ontwikkeling en bereikbaarheid, de afvalproblematiek en goed bestuur.
Ook de Ministeries van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW),
Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
zijn betrokken bij de wederopbouw voor onder andere het herstel van
schoolgebouwen en infrastructuur. De middelen voor deze projecten staan
op de begrotingen van de Ministeries van BZK, OCW, EZK en IenW.
C. Beleidsconclusies
Wederopbouw Sint Maarten
Voor de wederopbouw van Sint Maarten heeft het kabinet in totaal € 550
mln. gereserveerd. Dit bedrag is tot ultimo 2021 beschikbaar. Het
hoofdspoor van de wederopbouw (max € 470 mln.) loopt via de Wereldbank
waar een trustfonds is opgericht. De overige € 80 mln. is sinds 2018 op artikel
8 beschikbaar. In 2020 is € 90 mln. gestort in het trustfonds ten behoeve van
de wederopbouw van Sint Maarten (Kamerstukken II 2020/21, 34773, nr.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

34

22), waarmee in totaal € 352 mln. aan de Wereldbank is overgemaakt. Ultimo
2020 zijn er negen projecten in uitvoering (totaal bedrag $ 254 mln.) en
worden voorbereidingen getroffen voor nog eens vijf projecten en aanpas­
singen van bestaande projecten.
De (voortgang van de) wederopbouw is in de eerste helft van 2020 sterk
beïnvloed door externe gebeurtenissen. Begin 2019 vonden verkiezingen
plaats op Sint Maarten, waarna het enige tijd duurde voordat een kabinet
gevormd was. Het demissionaire kabinet was slechts beperkt in staat
voortgang te boeken op de wederopbouw en ook konden geen nieuwe
afspraken met Sint Maarten worden gemaakt. Het in maart 2020
aangetreden nieuwe kabinet, kreeg vrijwel direct te maken met de Covid-19
pandemie. Voortgang op de wederopbouw werd verder belemmerd door
de lockdown maatregelen en capaciteitsgebrek als gevolg van beperkte inen uitreismogelijkheden.
Vanuit het Ministerie van BZK is, waar en indien dat mogelijk was, ingezet
op versnelling van de wederopbouw. Daarbij is vooral ook gekeken naar (de
voorbereidingen op) het orkaanseizoen, dat van juni tot en met november
loopt. Onder andere de vier belangrijkste schuilplaatslocaties zijn tijdig
opgeleverd. Daarnaast is de aanbesteding van de renovatie van het
vliegveld gestart en is het trainings- en inkomensondersteuningspro­
gramma succesvol afgerond. Ook zijn diverse nieuwe projecten gestart
zoals een financieringsprogramma voor lokale ondernemingen, een
programma dat lokale niet-gouvermentele organisaties (NGO’s) in staat
stelt projecten uit te voeren met budget uit het trustfonds, en een
programma van UNICEF gericht op bescherming van kinderen in crisissi­
tuaties op Sint Maarten. De Kamer is over de voortgang van de
wederopbouw van Sint Maarten gedetailleerd geïnformeerd in een brief van
25 september 2020 (Kamerstukken II 2020/21, 34773, nr. 21).
Wederopbouw Saba en Sint Eustatius
Voor de wederopbouw van Saba en Sint Eustatius is door het kabinet een
totaalbedrag van € 67 mln. beschikbaar gesteld (Kamerstukken II 2017/18,
34773, nr. 5). In 2020 is de wederopbouw van beide eilanden voortvarend
voortgezet. Het herstel van de scholen, beschadigde openbare gebouwen
en particuliere woningen is afgerond. De stabilisatie van de klif onder Fort
Oranje is zo goed als afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

35

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

0

28.103

331.958

24.362

100.802

0

100.802

Uitgaven

0

21.491

338.226

21.299

102.682

0

102.682

8.1 Wederopbouw

0

0

319.304

21.299

102.682

0

102.682

0

0

0

1.230

0

0

0

Liquiditeitssteun Sint Maarten

0

0

38.579

0

0

0

0

Overbruggingskrediet luchthaven Sint Maarten

0

0

0

13.322

0

0

0

0

0

134

491

1.298

0

1.298

KPSM

0

0

3.358

300

6.039

0

6.039

Wederopbouw Saba

0

0

3.861

0

0

0

0

Grenstoezicht Sint Maarten

0

0

910

0

0

0

0

Wederopbouw op Sint Eustatius

0

0

3.463

5.823

3.345

0

3.345

Wederopbouw op Sint Maarten

0

0

250

0

0

0

0

Wederopbouw op Sint Maarten

0

0

6.748

133

2.000

0

2.000

Wereldbank

0

0

262.001

0

90.000

0

90.000

Ministerie van JenV

0

0

0

0

0

0

0

8.2 Noodhulp

0

21.491

18.922

0

0

0

0

0

6.861

425

0

0

0

0

Noodhulp op Sint Maarten

0

0

33

0

0

0

0

Noodhulp op Sint Eustatius en Saba

0

0

1.584

0

0

0

0

Ministerie van I&W

0

6.350

0

0

0

0

0

Ministerie van Defensie

0

0

16.837

0

0

0

0

Ministerie van VWS

0

1.682

0

0

0

0

0

Ministerie van JenV

0

5.444

43

0

0

0

0

Ministerie van OCW

0

836

0

0

0

0

0

Ministerie van BZ

0

318

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

1.467

0

14.036

0

14.036

Subsidies(regelingen)
Diverse subsidies
Leningen

Opdrachten
Wederopbouw op Sint Maarten
Bijdrage aan medeoverheden

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

Opdrachten
Noodhulp
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
De resterende middelen voor de wederopbouw in artikel 8 gaan jaarlijks
buiten de eindejaarsmarge om door naar het volgende begrotingsjaar. De
overgebleven middelen van 2020 worden doorgeschoven naar het
volgende begrotingsjaar. Deze afspraak geldt tot het begrotingsjaar 2021,
waardoor de resterende middelen nog één jaar kunnen worden
meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

36

8.1 Wederopbouw
Subsidies(regelingen)
Diverse subsidies
In 2020 was een tweede voorschot van € 0,3 mln. gereserveerd voor de
herstelreparaties van de zeekabel aan Saba Statia Cable System B.V.. Bij
de resterende werkzaamheden is vertraging ontstaan door beperkte inrei­
smogelijkheden op de eilanden als gevolg van Covid-19. Hierdoor is deze
reservering niet uitgeput. Daarnaast was er nog geld (€ 0,5 mln.) gereser­
veerd voor ondersteuning van lokaal projectmanagement en projectuit­
voering op Sint Maarten.
Opdrachten
Wederopbouw op Sint Maarten
In 2020 zijn geen nieuwe opdrachten gestart. Wel waren er kosten van
bestaande opdrachten. Deze kosten betroffen consultancy, beleidsadvies en
onderzoeksopdrachten van de Royal Schiphol Group inclusief bijbehorend
juridisch advies.
Bijdrage aan medeoverheden
KPSM
Dit betreft de uitgaven voor Korps Politie Sint Maarten (KPSM) van circa € 3
mln. voor facturen uit 2019 zoals eerder aangegeven in de beantwoording
van Kamervragen over het jaarverslag 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 35470
IV, nr. 6). Daarnaast is er in het kader van de versterking grenstoezicht aan
KPSM circa € 2 mln. uitgegeven. Abusievelijk zijn de uitgaven (€ 0,9 mln.)
voor de versterking van het grenstoezicht aan de Douane Sint Maarten ook
uit deze regeling betaald.
Grenstoezicht Sint Maarten
Deze regeling is betaald vanuit de regeling KPSM. Derhalve is dit budget
hier niet uitgeput. Voor het grenstoezicht zijn hiermee aan alle verplich­
tingen voldaan.
Wederopbouw Sint Eustatius
In 2020 is de stabilisatie van de klif onder Fort Oranje zo goed als afgerond.
In 2021 wordt nog gewerkt aan de laatste, kleinere, herstelwerkzaamheden.
Wederopbouw op Sint Maarten
In 2020 zijn er inzake de wederopbouw op Sint Maarten geen betalingen aan
medeoverheden gedaan.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Wederopbouw op Sint Maarten
In 2020 is een eenmalige bijdrage van € 2 mln. aan CARTAC (het Technisch
Assistentie centrum van de International Monetary Fund (IMF) voor de
Caribische regio) gedaan voor de ontwikkeling van een werkplan voor Sint
Maarten. CARTAC draagt bij aan de financiële en macro-economische
stabiliteit van de Caribische regio middels technische assistentie aan
overheidsinstituties. Het werkplan heeft een duur van 4 jaar en bevat onder
andere activiteiten omtrent financieel beheer, belastingadministratie en
economische ontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

37

Wereldbank
In 2020 is de derde tranche van € 90 mln. gestort in het trustfonds. Hiervan
is per tweede suppletoire begroting € 76,7 mln. vanuit de Aanvullende Post
toegevoegd aan artikel 8. De overige € 13,3 mln. is aangevuld gebruik­
making van de ontvangsten als gevolg van de aflossing van het overbrug­
gingskrediet voor de luchthaven door Sint Maarten. Ten behoeve van de
uitvoering van de wederopbouw projecten zijn voor de middelen uit de
eerste twee tranches in het Trustfonds verplichtingen aangegaan met
derden en is een belangrijk deel van de middelen reeds uitgeput. De derde
tranche van € 90 mln. was nodig voor nieuwe projecten en om voortgang
in de uitvoering te borgen. Het resterende budget op deze post is ontstaan
als gevolg van een wisselkoersmeevaller bij de aflossing van het overbrug­
gingskrediet. Aangezien artikel 8 niet gecompenseerd wordt voor wissel­
koerseffecten, gaat dit bedrag mee naar 2021.
Ontvangsten
Sint Maarten heeft het in 2019 verleende overbruggingskrediet voor de
luchthaven van Sint Maarten afgelost. Deze middelen waren afkomstig uit
de middelen voor de wederopbouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

38

5. Niet-beleidsartikelen
5.1 Artikel 6. Apparaat
Op dit artikel worden alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van de onder deze begroting vallende onderdelen gepresenteerd. Sinds
2016 worden de apparaatskosten voor de ambtenaren op het departement
verantwoord op begrotingshoofdstuk Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­
relaties (VII).
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 9 Apparaat budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

21.176

21.660

24.918

26.365

30.779

23.722

7.057

Uitgaven

21.310

20.556

24.972

26.696

29.879

23.722

6.157

Eigen personeel

9.972

10.429

11.908

13.814

14.294

11.976

2.318

Inhuur externen

724

1.277

1.184

2.450

2.323

172

2.151

0

3

0

0

0

0

0

10.614

8.847

11.880

10.432

13.262

11.574

1.688

912

747

1.452

1.992

1.063

0

1.063

Personele uitgaven

Overige personele uitgaven
Materiële uitgaven
Overige materiële uitgaven
Ontvangsten

B Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Dit betreft de uitgaven van de Shared Service Organisatie Caribisch
Nederland (SSO CN), de Colleges financieel toezicht (Cft) en de Vertegen­
woordiging Nederland in Aruba, Curaçao en Sint Maarten (VN-ACS).
Personele en materiële uitgaven
Het betreft de personele en materiële uitgaven van voornamelijk SSO CN.
Per eerste en tweede suppletoire begroting hebben de jaarlijkse
afgesproken structurele verrekeningen voor SSO CN met de andere depar­
tementen plaatsgevonden.
In 2020 heeft SSO CN meer kosten gemaakt dan begroot, wat samenhangt
met de extra kosten vanwege de coronacrisis en extra werkzaamheden voor
het project Netwerk op orde. Hiervoor is per tweede suppletoire begroting
€ 1,5 mln. voor SSO CN aan artikel 6 toegevoegd. De uitgaven van SSO CN
bleken uiteindelijk hoger dan verwacht in 2020, waardoor ten opzichte van
de tweede suppletoire begroting een overschrijding van het budget heeft
plaatsgevonden.
Per vijfde incidentele suppletoire begroting heeft het Ministerie van Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) nog een extra bijdrage van € 0,9
mln. ontvangen voor de kosten die samenhangen met voorbereidende
werkzaamheden voor de opstart van het Caribisch orgaan voor hervorming
en ontwikkeling (COHO) in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

39

Ontvangsten
Het betreffen diverse ontvangsten vanwege verrekeningen met SSO CN. Per
tweede suppletoire begroting zijn deze teruggevloeide ontvangsten ingezet
voor SSO CN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

40

5.2 Artikel 7. Nog onverdeeld
A Budgettaire gevolgen
Tabel 10 Nog onverdeeld budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

0

0

0

0

0

1.560

‒ 1.560

Uitgaven

0

0

0

0

0

1.560

‒ 1.560

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Prijsstelling

0

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien

0

0

0

0

0

1.488

‒ 1.488

Wisselkoersreserve

0

0

0

0

0

72

‒ 72

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

B Toelichting op de financiële instrumenten
Onvoorzien
De middelen op de post Onvoorzien zijn per tweede suppletoire begroting
ter beschikking gesteld voor SSO CN (€ 1,5 mln.) op artikel 6. Daarnaast is
een bedrag van € 0,9 mln. voor de openbare lichamen ter beschikking
gesteld via het BES-fonds (H) voor extra gemaakte kosten in verband met
de coronacrisis.
Wisselkoersreserve
Voor het meerjarig opvangen van valutaschommelingen is voor begrotings­
hoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H) een wisselkoersre­
serve ingesteld.
Bij slotwet 2020 is de daadwerkelijke wisselkoersimpact berekend en zijn
de verschillen met de compensatie bij Miljoenennota 2020 gecorrigeerd. Per
tweede suppletoire begroting heeft het Ministerie van BZK een extra
bijdrage van € 6,8 mln. ontvangen. Dit in verband met het wisselkoersrisico
van de coronamaatregelen van de eerste en tweede tranche liquiditeitsle­
ningen aan de landen en extra bijdragen aan het BES-fonds.
De wisselkoersreserve in 2021 bedraagt circa € 11,4 mln. ten opzichte van
€ 8,9 mln. per eerste suppletoire begroting 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

41

6. Bedrijfsvoeringsparagraaf
Paragraaf 1. Uitzonderingsrapportage voor de volgende vier verplichte
onderdelen:
Tabel 11 Overzicht overschrijdingen rapporteringstoleranties fouten en onzekerheden (in €)
1) Rapporteringstolerantie

(2) Verantwoord (3) Rapporte­
(4) Bedrag
rings-tolerantie aan fouten
bedrag
(omvangsbasis) voor fouten en
onzekerheden

6) Bedrag
(5) Bedrag
aan onzeker­ aan fouten
en onzeker­
heden
heden

6a) Waarvan
7) Percentage 7a) Waarvan
bedrag aan
aan fouten en percentage
fouten en
onzeker­
fouten en
onzekerheden heden t.o.v. onzekerheden
gerelateerd
verantwoord gerelateerd aan
aan noodmaat­ bedrag =
noodmaatre­
regelen
(6) /(2) *100 gelen t.o.v.
verantwoord
bedrag = (6a)/
2*100

Totaal artikelen
uitgaven/ ontvangsten

915.442.000

25.000.000 138.708.271

0 138.708.271

137.576.785

15,2%

15,0%

Artikel
5 Schuldsanering/
lopende inschrijving/
leningen uitgaven

696.629.000

34.831.450 137.576.785

0 137.576.785

137.576.785

19,7%

19,7%

Rechtmatigheid
Artikel 5. Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen
Artikel 2.27, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016 (CW) geeft aan dat
zolang een voorstel van wet tot wijziging van een begrotingsstaat niet tot
wet is verheven en in werking is getreden, voorgenomen nieuw beleid niet
in uitvoering wordt genomen, tenzij uitstel van de uitvoering van dit beleid
naar het oordeel van de betreffende minister niet in het belang van het Rijk
is en de minister de Staten-Generaal daarover heeft geïnformeerd.
Bij de eerste tranche liquiditeitsleningen is niet voldaan aan dit artikellid,
omdat de Staten-Generaal niet tijdig vooraf is geïnformeerd. Bij de eerste
tranche liquiditeitslening was het niet mogelijk hieraan te voldoen vanwege
acute liquidtieitproblemen bij de landen in het Caribisch deel van het
Koninkrijk naar aanleiding van de Covid-19 pandemie. De liquiditeitssteun
is direct na de rijksministerraad van 9 april 2020 overgemaakt met een
spoedbetaling. De brief aan de Tweede Kamer is echter verzonden op
16 april 2020 en aan de Eerste Kamer op 24 april 2020, waardoor niet is
voldaan aan artikel 2.27, tweede lid, CW (Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr.
18 en Kamerstukken I 2019/20, 35443, nr. A). Hierdoor is € 137,6 mln. onrecht­
matig. Bij alle volgende liquiditeitsleningen is de Kamer wel tijdig geïnfor­
meerd. De leningen en de begrotingswetten zijn telkens vooraf aan de
Minister van Financiën voorgelegd en door hem geaccordeerd.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Voor het financieel- en materieel beheer wordt u verwezen naar de bedrijfs­
voeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

42

Paragraaf 2. Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Paragraaf 3. Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van
begrotingshoofdstuk Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

43

C. BELEIDSVERSLAG BES-FONDS
7. Beleidsprioriteiten
Het BES-fonds is een beleidsarm fonds waaruit aan de eilanden van
Caribisch Nederland een vrije uitkering wordt versterkt. Deze uitkering moet
de eilanden in staat stellen hun taken uit te voeren. Vanwege de gevolgen
van de Covid-19 pandemie zijn in 2020 extra incidentele bedragen aan de
vrije uitkering toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

44

8. Beleidsartikel
8.1 Artikel 1. BES-fonds
A. Algemene doelstelling
Via het BES-fonds wordt bewerkstelligd dat de openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba middelen krijgen toebedeeld om de tussen het Rijk
en de eilanden overeengekomen taakverdeling van de eilanden naar
behoren uit te voeren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De openbare lichamen zijn autonoom in de besteding van de vrije uitkering,
welke ten goede komt van de algemene middelen van het openbaar
lichaam; dat wil zeggen dat de openbare lichamen zelf mogen bepalen welke
taken en activiteiten zij bekostigen uit de algemene middelen van de vrije
uitkering. Dit uitgangspunt laat onverlet dat de openbare lichamen bepaalde
wettelijke taken en activiteiten dienen uit te voeren waarbij zij voor de
bekostiging mede op de algemene middelen zijn aangewezen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoor­
delijk voor:
Financieren
– De minister is verantwoordelijk voor de bestuurlijke en financiële
verhouding met de eilanden en in die hoedanigheid financiert de
minister het BES-fonds.
C. Beleidsconclusies
Het BES-fonds is een beleidsarm fonds waaruit aan de eilanden van
Caribisch Nederland een vrije uitkering wordt versterkt. Deze uitkering moet
de eilanden in staat stellen hun taken uit te voeren. Vanwege de gevolgen
van de Covid-19 pandemie zijn in 2020 extra incidentele bedragen aan de
vrije uitkering toegevoegd.
De in de kabinetsreactie op de voorlichting van de Raad van State en het
Interdepartementaal Beleidsonderzoek Koninkrijksrelaties aangekondigde
herijking van de taakverdeling tussen het Rijk en de openbare lichamen en
het daarmee gepaard gaande onderzoek of de financiële middelen in het
BES-fonds nog passend zijn, zijn in 2020 in nauwe samenwerking met de
openbare lichamen en andere betrokken ministeries ter hand genomen. Er
is daarmee een aanvang gemaakt met de uitwerking van de vraagstukken.
Deze vraagstukken zullen in 2021 met de openbare lichamen verder worden
uitgewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

45

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12 Budgettaire gevolgen artikel 1 BES-fonds (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2016

2017

2018

2019

2020

2020

2020

Verplichtingen

42.124

42.552

38.619

43.176

51.304

41.875

9.429

Uitgaven

42.124

40.985

39.047

44.316

51.304

41.875

9.429

Vrije uitkering

42.124

40.985

39.047

44.316

51.304

41.875

9.429

Ontvangsten

42.124

40.985

39.047

44.316

51.304

41.875

9.429

Bijdrage aan medeoverheden

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Bijdragen aan medeoverheden
Vrije uitkering
De vrije uitkering omvat de vrij besteedbare middelen voor de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba waardoor zij publieke taken
kunnen uitvoeren. De hoogte van de vrije uitkering wordt vastgesteld in US
dollars. In de loop van 2020 is de vrije uitkering bijgesteld met de jaarlijkse
loon- en prijsbijstelling voor een bedrag van € 0,8 mln.
Vanwege de gevolgen van de Covid-19 pandemie zijn in 2020 extra
incidentele bedragen aan de vrije uitkering toegevoegd. Het Ministerie van
BZK heeft extra middelen ontvangen per vierde incidentele suppletoire
begroting voor de openbare lichamen, die hiermee zijn gecompenseerd
voor de derving van belastinginkomsten (€ 4,3 mln.) en vanuit de begroting
Koninkrijksrelaties (IV) is € 0,9 mln. vrijgemaakt voor de gemaakte kosten
ten gevolge van de pandemie. Tevens hebben de openbare lichamen
tezamen gedurende het jaar extra middelen ontvangen voor eilandelijk
beleid voor een totaal bedrag van € 2,8 mln. Tot slot heeft het kabinet in 2020
een aanvullend bedrag per vierde incidentele suppletoire begroting
beschikbaar gesteld om de openbare lichamen te compenseren voor de
extra kosten bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 en de
eilandsraadverkiezingen op Sint Eustatius in 2020.
Vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is tevens
per eerste suppletoire begroting structureel ca. € 0,4 mln. aan de vrije
uitkering toegevoegd voor de uitvoering van het Caribisch Sport- en Preven­
tieakkoord en naschoolse activiteiten op Saba.
Bij de uitbetaling van de vrije uitkering zijn de aflossingen van de renteloze
leningen aan de openbare lichamen verrekend. Conform artikel 89 van de
Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna:
Wet FinBES) mogen de openbare lichamen een renteloze lening aangaan
voor investeringen ten behoeve van het uitoefenen van een publieke taak,
bijvoorbeeld onderwijshuisvesting. In 2020 bedroeg de inhouding voor deze
leningen € 0,9 mln. voor Bonaire, € 0,2 mln. voor Sint Eustatius en € 0,4 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

46

voor Saba. Bijlage 9 bij de begroting Koninkrijksrelaties (IV) geeft een
overzicht van deze renteloze leningen en bijbehorende aflossingsbedragen
in dollars.
Het verschil tussen de tweede suppletoire begroting (€ 55,9 mln.) en de
realisatie (€ 51,3 mln.) komt voort uit de US dollar-euro koers meevaller van
(€ 4,6 mln.). Deze is toegevoegd aan de wisselkoersreserve op artikel 7 van
begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV).
Ontvangsten
Artikel 88, derde lid, van de Wet FinBES regelt dat bij (begrotings-)wet voor
ieder uitkeringsjaar middelen van het Rijk worden afgezonderd ten behoeve
van het BES-fonds. De uitgaven en de afgezonderde inkomsten over ieder
uitkeringsjaar zijn aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van de
dekking van de uitgaven ten laste van het BES-fonds een post ontvangsten
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

47

9. Bedrijfsvoeringsparagraaf
Paragraaf 1. Uitzonderingsrapportage voor de volgende vier verplichte
onderdelen:
Rechtmatigheid
Uit de controle door de Auditdienst Rijk over 2020 is gebleken dat er geen
fouten en onzekerheden zijn op artikelen van het BES-Fonds (H) die gerap­
porteerd moeten worden.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiele bedrijfsvoering
Voor het financieel- en materieel beheer wordt u verwezen naar de bedrijfs­
voeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Paragraaf 2. Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringparagraaf van het jaarverslag in begrotingshoofdstuk
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Paragraaf 3. Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van
begrotingshoofdstuk Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

48

D. JAARREKENING KONINKRIJKSRELATIES
10. De verantwoordingsstaat van koninkrijksrelaties
Tabel 13 Verantwoordingsstaat 2020 van Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x € 1.000)
Art. Omschrijving

(1) Vastgestelde begroting1
Verplichtingen

(2) Realisatie2

Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen

(3)=(2)-(1) Verschil realisatie en vastge­
stelde begroting

Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen

Uitgaven Ontvangsten

Totaal

54.763

83.279

38.516

823.280

851.965

63.477

768.517

768.686

24.961

Beleidsartikelen

29.481

57.997

38.516

792.501

822.086

62.414

763.020

764.089

23.898

1 Versterken
rechtsstaat

13.643

13.643

0

12.966

12.836

1.311

‒ 677

‒ 807

1.311

4 Bevorderen
sociaaleconomische
structuur

15.838

15.838

0

57.677

56.995

11

41.839

41.157

11

5 Schuldsanering/
lopende
inschrijving/
leningen

0

28.516

38.516

621.056

649.573

47.056

621.056

621.057

8.540

8 Noodhulp en
wederopbouw
Bovenwindse
eilanden

0

0

0

100.802

102.682

14.036

100.802

102.682

14.036

Nietbeleidsartikelen

25.282

25.282

0

30.779

29.879

1.063

5.497

4.597

1.063

6 Apparaat

23.722

23.722

0

30.779

29.879

1.063

7.057

6.157

1.063

7 Nog onverdeeld

1.560

1.560

0

0

0

0

‒ 1.560

‒ 1.560

0

1 De stand zoals gepresenteerd onder de stand vastgestelde begroting wijkt af van de stand vastgestelde begroting bij de eerste suppletoire begroting, tweede suppletoire
begroting, tweede incidentele suppletoire begroting (ISB) en de slotwet. De reden hiervoor is dat in deze wetten de ISB(s), die zijn ingediend tussen de vaststelling van
de ontwerpbegroting en de vaststelling van de eerste suppletoire begroting, zijn opgeteld bij vastgestelde begroting en in het jaarverslag niet.
2 Stand inclusief mutaties van de eerste ISB (Kamerstukken II 2019/20, 35443, nr. 1) de tweede ISB (Kamerstukken II 2019/20, 35459, nr. 1), de derde ISB (Kamerstukken II
2019/20, 35474, nr. 1), de vierde ISB (Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1) en de vijfde ISB (Kamerstukken II 2020/21, 35641, nr. 1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

49

11. Saldibalans van Koninkrijksrelaties
Tabel 14 Saldibalans per 31 december 2020 van Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2020

31-12-2019

Passiva

31-12-2020

31-12-2019

Intra-comptabele posten
1

Uitgaven ten laste van de begroting

851.965

196.440

3

Liquide middelen

81.838

88.935

2

Ontvangsten ten gunste van de begroting

63.477

55.740

4

Rekening-courant RHB1

0

5

Rekening-courant RHB Begrotingsreserve

0

0

4a

Rekening-courant RHB

870.694

228.613

0

5a

Begrotingsreserves

6

Vorderingen buiten begrotingsverband

718

759

7

Schulden buiten begrotingsverband

8

Kas-transverschillen

0

0

Subtotaal intra-comptabel

934.521

286.134

Subtotaal intra-comptabel

0

0

350

1.781

934.521

286.134

Extra-comptabele posten
9

Openstaande rechten

10

Vorderingen

11a Tegenrekening schulden
12

Voorschotten

0

0

1.908.492

1.299.028

0

0

511.774

389.921

9a

Tegenrekening openstaande rechten

10a Tegenrekening vorderingen
11

Schulden

12a Tegenrekening voorschotten

0

0

1.908.492

1.299.028

0

0

511.774

389.921

13a Tegenrekening garantieverplichtingen

1.877

1.877

13

Garantieverplichtingen

1.877

1.877

14a Tegenrekening andere verplichtingen

266.742

295.664

14

Andere verplichtingen

266.742

295.664

15

0

0

0

0

Subtotaal extra-comptabel

Deelnemingen

2.688.885

1.986.490

15a Tegenrekening deelnemingen
Subtotaal extra-comptabel

2.688.885

1.986.490

Totaal

3.623.406

2.272.624

Totaal

3.623.406

2.272.624

1 Rijkshoofdboekhouding

Ad 1. en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2020 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders. Het bedrag is
als volgt opgebouwd:
Tabel 15 Overzicht liquide middelen (bedragen in €)
Liquide middelen
a) Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba, Curaçao en Sint Maarten

Saldo
1.184.967

b) College Financieel Toezicht

215.527

c) Rijksdienst Caribisch Nederland

8.501.339

d) Bank lopende inschrijving

71.935.334

Totaal

81.837.167

Ad d) bank lopende inschrijving
Deze post wordt bepaald door een storting op de Maduro Curiel’s Bank N.V.
voor betalingen in de komende perioden voor deze kasbeheerder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

50

Ad 4a. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Op de rekening‑courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement. De volgende Rekeningcourantverhoudingen zijn opgenomen in de balans:
Tabel 16 Overzicht rekening-courant Rijkshoofdboekhouding (bedragen in
€)
Rekening-courant
a) Rekening-courant FIN/RHB

Saldo
862.191.985

b) Rekening-courant FIN/RHB Bevoorschotting BES/RCN
Totaal

8.501.953
870.693.938

Ad 6. Vorderingen buiten begrotingsverband
Het bedrag aan vorderingen buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
Tabel 17 Overzicht vorderingen buiten begrotingsverband (bedragen in €)
Type vorderingen

Saldo

a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten

456.930

b) Intra-comptabele voorschotten

260.693

Totaal

717.623

Ad a) Vorderingen kasbeheerders rijksdiensten
De vorderingen van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba,
Curaçao en Sint Maarten (VN-ACS), College financieel toezicht (Cft) en de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) bestaan uit diverse vorderingen op
ministeries en derden.
Ad b) Intra-comptabele voorschotten
Het saldo heeft betrekking op voorschotten salaris, verhuis- en studiekosten
verstrekt aan personeel. De posten worden verrekend met het te betalen
salaris voor zover dit nog mogelijk is.
Ad 7. Schulden buiten begrotingsverband
Het bedrag aan schulden buiten begrotingsverband is als volgt opgebouwd:
Tabel 18 Overzicht schulden buiten begrotingsverband (bedragen in €)
Type schulden

Saldo

a) Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten

276.971

b) Te betalen aan Ministeries en derden

73.003

Totaal

349.974

Ad a) Schulden kasbeheerders rijksdiensten
De schulden van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba, Curaçao
en Sint Maarten en de RCN bestaan voornamelijk uit nog te betalen pensi­
oenpremies, diverse te verrekenen salarissen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

51

Ad 10. Vorderingen
Ad 10a. Tegenrekening vorderingen
Het saldo per 31 december 2020 kan als volgt worden gespecificeerd:
Tabel 19 Overzicht vorderingen per artikel per 31 december 2020
(bedragen in €)
Art. Omschrijving

Saldo

1 Versterken rechtsstaat

455.128

4 Bevorderen sociaalecononomische structuur

299.545

5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

1.869.157.149

8 Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse Eilanden

38.579.186

Totaal

1.908.491.008

Tabel 20 Overzicht vorderingen naar ontstaansjaar per 31 december 2020
(bedragen in €)
Ontstaansjaar

Saldo

t/m 2016

1.096.704.187

2017

36.654.619

2018

39.034.314

2019

50.625.441

2020

685.472.447

Totaal

1.908.491.008

Tabel 21 Overzicht vorderingen naar de mate van opeisbaarheid per
31 december 2020 (bedragen in €)
Type vordering
a) Algemeen
b) Leningen artikel 5 en Noodhulp artikel
8
Totaal

Direct opeisbaar

Op termijn
opeisbaar

Totaalbedrag

754.673

0

754.673

0

1.907.736.335

1.907.736.335

754.673

1.907.736.335

1.908.491.008

Toelichting
Artikel 1: Versterken rechtsstaat
Dit betreft vorderingen voor waarborgsommen voor huur van apparte­
menten en aansluitingen voor water en elektra (€ 0,2 mln.) van uitgezonden
personeel. Daarnaast gaat het om facturen uit 2017 en 2019 die namens
andere departementen bij BZK geboekt zijn, maar door derden betaald
moeten worden (€ 0,2 mln.). Na twee aanmaningen wordt er met de
opdrachtgever contact opgenomen om na te gaan wat de gewenste
volgende stappen zijn.
Artikel 4: Bevorderen sociaaleconomische structuur
Een verplichting was per abuis in euro’s betaald in plaats van dollars. Het
teveel betaalde bedrag wordt teruggevorderd (€ 0,2 mln.). Verder staat er
een vordering open op het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS) voor chartervluchten tussen de eilanden in het Caribische gebied
(€ 0,1 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

52

Artikel 5: Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Tabel 22 Overzicht leningen artikel 5 Schuldsanering/ lopende inschrijving/
leningen per 31 december 2020 (bedragen in €)
Type leningen

Gehanteerde
valutakoersen1

a) Lening OBNA

in €

1.340.104

b) Maatregel Tussenbalans

in €

2.396.511

c) Water- en Energiebedrijf (akte 263-JZ/1995)

AWG 0,50

d) Leningen lopende inschrijving Curaçao

in €

e) Leningen lopende inschrijving Sint Maarten

in €

227.682.701

f) Liquiditeitssteun Curaçao

in €

331.045.898

g) Liquiditeitssteun Aruba

in €

204.326.728

h) Liquiditeitssteun Sint Maarten

in €

85.683.255

Valuta

7.759.021

Totaal

Euro

3.879.510
1.012.802.442

1.869.157.149

1 De begrotingskoers in de kolom gehanteerde koersen is 0,50.

Ad a) Lening OBNA
De Ontwikkelingsbank van de Nederlandse Antillen (OBNA) heeft in 2001
een aanvullende lening ontvangen ten behoeve van de financiering van
een krediettranche inzake de ontwikkelingssamenwerking tussen
Nederland en de Nederlandse Antillen. De lening heeft een looptijd van
30 jaar en eindigt op 31 december 2030.
Ad b) Maatregel Tussenbalans
In het kader van de maatregel Tussenbalans zijn gedurende de periode 1991
tot en met 1995 diverse begrotingsleningen verstrekt aan Aruba ter financiering van projecten, waarvan een bepaald rendement verwacht mag
worden. De leningen hebben een looptijd van 30 jaar, waarvan de eerste
acht jaar vrij van aflossing zijn. Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%. In
2025 zullen de laatste aflossingen plaatsvinden.
Ad c) Water- en Energiebedrijf Aruba (akte 263-JZ/1995)
Het betreft een begrotingslening ten behoeve van het Water- en Energiebe­
drijf NV gevestigd te Aruba. De lening is in 2009 verstrekt voor het aldaar
verrichten van een groot aantal investeringen voor de renovatie en
uitbreiding van het Water- en Energiebedrijf. Deze leningsovereenkomst is
opgesteld in Arubaanse florin ad AWG 28 mln. (€ 10,9 mln.). De lening heeft
een looptijd tot 30 juni 2026 waarvan de eerste acht jaar vrij van aflossing
zijn. Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%.
Ad d) Leningen lopende inschrijving Curaçao
Nederland heeft twaalf leningen verstrekt aan Curaçao. In 2020 is één
onderhandse lineaire lening verstrekt voor een bedrag van € 41,1 mln. Deze
lening loopt tot 2035. De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van
Financiën voert het beheer over deze leningen, de belasting vindt evenwel
plaats op het begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV).
Ad e) Leningen lopende inschrijving Sint Maarten
Nederland heeft twaalf leningen verstrekt aan Sint Maarten. In 2020 is één
onderhandse lineaire lening verstrekt voor een bedrag van € 23 mln. Deze
lening loopt tot 2035. De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van
Financiën voert het beheer over deze leningen, de belasting vindt evenwel
plaats op het begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

53

Ad f) Liquiditeitssteun Curaçao
In 2020 zijn door Nederland in drie tranches liquiditeitsleningen verstrekt
aan Curaçao vanwege de impact van de Covid-19 pandemie (€ 331 mln.).
Deze liquiditeitsleningen hebben een looptijd van twee jaar tot april 2022 en
een rentepercentage van 0%.
Ad g) Liquiditeitssteun Aruba
In 2020 zijn door Nederland in drie tranches liquiditeitsleningen verstrekt
aan Aruba vanwege de impact van de pandemie (€ 204 mln.). Deze liquidi­
teitsleningen hebben een looptijd van twee jaar tot april 2022 en een rente­
percentage van 0%.
Ad h) Liquiditeitssteun Sint Maarten
In 2020 zijn door Nederland in drie tranches liquiditeitsleningen verstrekt
aan Sint Maarten vanwege de impact van de pandemie (€ 85,7 mln.). Deze
liquiditeitsleningen hebben een looptijd van twee jaar tot april 2022 en
een rentepercentage van 0%.
Artikel 8: Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Tabel 23 Overzicht artikel 8 Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse
Eilanden per 31 december 2020 (bedragen in €)
Type leningen

Gehanteerde
koersen

g) Liquiditeitshulp Sint Maarten

in €

Totaal

Valuta

Euro
38.579.186
38.579.186

In het kader van de wederopbouw heeft de Nederlandse Staat in 2018 twee
leningen verstrekt als liquiditeitssteun voor Sint Maarten. De eerste is op
16 februari 2018 verstrekt voor een bedrag van ANG 50,0 mln. Deze renteloze
lening heeft een looptijd van 30 jaar met jaarlijkse aflossingen van ANG
2 mln. vanaf januari 2023. De tweede is op 27 september 2018 verstrekt voor
een bedrag van ANG 32,6 mln. Deze renteloze lening heeft een looptijd van
30 jaar met jaarlijkse aflossing van ANG 1,3 mln. vanaf januari 2023.
De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van Financiën voert het
beheer over deze leningen. De belasting vindt evenwel plaats op het begro­
tingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV).
Ad 12. Voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december 2020 openstaande voorschotten en van
de in 2020 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
Tabel 24 Overzicht openstaande voorschotten per artikel per 31 december
2020 (bedragen in €)
Art.

Omschrijving artikel
4 Bevorderen sociaaleconomische structuur
6 Apparaat
8 Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Totaal openstaande voorschotten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

Saldo
100.955.702
31.007.645
379.810.313
511.773.660

54

Tabel 25 Overzicht afgerekende voorschotten naar ontstaansjaar per
31 december 2019 (bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand 01-01-2020

verstrekt 2020

7.568.695

0

383.379

7.185.316

2017

13.863.343

0

409.741

13.453.601

2018

283.720.474

0

629.142

283.091.332

2019

84.768.430

0

33.505.568

51.262.862

2020

0

156.962.057

181.508

156.780.549

Totaal

389.920.942

156.962.057

35.109.338

511.773.660

t/m 2016

afgerekend 2020 stand 31-12-2020

Toelichting
Artikel 4: Bevorderen sociaaleconomische structuur
Aan het Nederlandse Rode Kruis zijn voorschotten verstrekt (€ 39,6 mln.)
voor noodhulp in verband met Covid-19. Deze subsidie wordt in 2021
vastgesteld. Een deel van de openstaande voorschotten (€ 14,5 mln.) heeft
betrekking op verschillende bijzondere uitkeringen aan Sint Eustatius (zoals
financieel beheer, BEST4Kids, naschoolse opvang, thuiszorg en herstel
schade orkaan Irma), die via jaarrekeningen worden afgerekend. Verder
staan voorschotten open (€ 11,1 mln.) van verschillende bijzondere
uitkeringen aan Saba (zoals financieel beheer, kinderrechten, social work en
huishoudelijk geweld). Ook deze worden via jaarrekeningen afgerekend.
Daarnaast staan verschillende bijdragen aan Bonaire open (€ 17,2 mln.).
De vaststelling vindt plaats op basis van de jaarrekening. Verder staat nog
een voorschot open (€ 2 mln.) betreffende de boedelscheiding van het
Algemeen Pensioenfonds van Curaçao (APC). Aan de hand van de verant­
woordingsverslagen 2013-2018 wordt dit definitief vastgesteld. Deze verant­
woordingsverslagen zijn tot op heden nog niet ontvangen.
Artikel 6: Apparaat
De door de RCN betaalde pensioenpremies zijn opgenomen als voorschot.
Deze bedragen voor 2020 € 31 mln.
Artikel 8: Noodhulp en Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Dit betreft grotendeels voorschotten voor de eerste tranche (€ 112 mln.),
de tweede tranche (€ 150 mln.) en de derde tranche (€ 90 mln.) aan het
Trustfonds van de Wereldbank ten behoeve van de wederopbouw van Sint
Maarten.
Ad 13. Garantieverplichtingen
Ad 13a. Tegenrekening garantieverplichtingen
De stand van de garantieverplichtingen is als volgt opgebouwd:
Tabel 26 Overzicht stand garantieverplichtingen (bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1
Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

1.876.239
0 +/+
1.876.239

Tot betaling gekomen in 2020

0 -/-

Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

0 -/-

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

1.876.239

55

Toelichting
Alleen de garantie (€ 1,9 mln.) ten behoeve van de voorschotten verstrekt
door de Europese Commissie voor het Bonaire riolerings- en waterzuive­
ringsprogramma staat nog open. Deze garantie vervalt wanneer het
riolerings- en waterzuiveringsprogramma wordt afgerond. Het project
wordt naar verwachting uiterlijk in 2021 afgerond.
Ad 14. Andere verplichtingen
Ad 14a. Tegenrekening andere verplichtingen
De opbouw van de stand van de openstaande verplichtingen BiBBV is als
volgt opgebouwd:
Tabel 27 Overzicht opbouw stand van de openstaande verplichtingen
BiBBV (bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1
Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

294.755.343
823.415.453 +/+
1.118.170.796

Tot betaling gekomen in 2020
Negatieve bijstellingen uit voorgaande jaren
Totaal

851.965.000 -/135.453 -/266.070.343

De opbouw van de stand van de openstaande verplichtingen BuBBV is als
volgt opgebouwd:
Tabel 28 Overzicht opbouw stand van de openstaande verplichtingen
BuBBV (bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

908.792

Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

‒ 237.279 +/+
671.513

Tot betaling gekomen in 2020

0 -/-

Negatieve bijstellingen uit voorgaande jaren

0 -/-

Totaal

671.513

Toelichting
De openstaande verplichtingen Bubbv bestaan uit verplichtingen van de
kasbeheerder Rijksdienst Caribisch Nederland.
Tabel 29 Overzicht recapitulatie balanspost (bedragen in €)
Verplichtingen binnen begrotingsverband
Verplichtingen buiten begrotingsverband
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

266.070.343
671.513 +/+
266.741.856

56

Ad 15. Deelnemingen
Deze balansregel geeft de deelnemingen in besloten en naamloze vennoot­
schappen en internationale instellingen weer.
Tabel 30 Specificatie deelnemingen (bedragen x € 1.000)
Deelneming

Saldo

Saba Statia Cable System BV (SSCS)

0

Totaal deelnemingen

0

Het aandelenkapitaal van Saba Statia Cable System BV (SSCS) bedraagt
$10. Het deelnemingspercentage is 100% en is om niet verkregen. SSCS is
statutair gevestigd op Bonaire en is op 17 september 2012 opgericht. De
primaire activiteiten van SSCS liggen op het gebied van aanleg, beheer,
onderhoud, reparatie en exploitatie van een onderzeese glasvezelkabel die
de eilanden Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten, Saints Kitts, en SaintBarthélémy met elkaar verbindt.
Niet uit de balans blijkende verplichting
Op 16 april 2018 is tussen de Staat der Nederlanden en de Wereldbank
een Administration Agreement gesloten voor de oprichting van een
Trustfonds bij de Wereldbank ten behoeve van de wederopbouw activiteiten
op Sint Maarten als gevolg van orkaan Irma. Nederland stelt maximaal € 470
mln. beschikbaar voor dit Trustfonds, waarbij de Wereldbank als onafhan­
kelijk expert Sint Maarten begeleidt bij het opstellen van het integraal
herstelplan (National Recovery and Resilience Plan, NRRP). Het bedrag van
€ 470 mln. is een maximale (politieke) toezegging en komt in delen ter
beschikking (Kamerstukken II 2017/18, 34773, nr. 10). Dit wordt in een
tripartite samenwerking vormgegeven tussen Sint Maarten, de Wereldbank
en Nederland, die ieder een vertegenwoordiger in de stuurgroep hebben.
Deelbetalingen worden toegekend, nadat de stuurgroep voorstellen van
programma’s en projecten in het kader van NRRP heeft beoordeeld en
goedgekeurd.
In 2020 heeft de Wereldbank de ontvangen middelen ingezet en een nieuwe
aanvraag gedaan voor nog beschikbare middelen. In 2020 is € 90 mln.
betaald aan de Wereldbank. Het resterende deel van de middelen, te weten
€ 101,1 mln., is als niet uit de balans blijkende verplichting opgenomen.
In opdracht van de directie Koninkrijksrelaties (KR) voert het Rijksvastgoed­
bedrijf (RVB) een onderzoek uit op Sint Eustatius voor de nieuwbouw van
het bestuurskantoor op Sint Eustatius. Inmiddels is een convenant tussen
het Ministerie van Binnenlanse Zaken en Koninkrijksrelaties en het
Openbaar Lichaam Sint Eustatius (OLE) ondertekend waarin afspraken
gemaakt worden over de nieuwe huisvesting en de huidige huisvesting. Op
dit moment bevindt het OLE zich in de fase van aankoop van de grond.
Indien de nieuwbouw en huisvesting daarna daadwerkelijk doorgaan
worden deze kosten verrekend in de huurprijs door de RVB. Mocht de
directie KR besluiten om dit pand niet te bouwen of te betrekken dan worden
de kosten die het RVB al heeft gemaakt middels een factuur verrekend. Dit
levert een verplichting op van € 1,7 mln. dit is inclusief de rente van de
leenfaciliteit van de RVB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

57

E. JAARREKENING BES-FONDS
12. De verantwoordingsstaat van het BES-fonds
Tabel 31 Verantwoordingsstaat 2020 van het BES-fonds (H) (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde begroting

(2) Realisatie1

Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven

(3) = (2) - (1) Verschil realisatie en vastge­
stelde begroting

Art. Omschrijving

Verplichtingen Uitgaven

Totaal

41.875

41.875

41.875

51.304

51.304

Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven
51.304

9.429

9.429

Ontvangsten
9.429

1 BES-fonds

41.875

41.875

41.875

51.304

51.304

51.304

9.429

9.429

9.429

1 Stand inclusief mutaties van de vierde incidentele suppletoire begroting (ISB) (Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

58

13. Saldibalans van het BES-fonds
Tabel 32 Saldibalans per 31 december 2020 van het BES-fonds (IV) (bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2020

31-12-2019

Passiva

31-12-2020

31-12-2019

51.304

44.315

Intra-comptabele posten
1

Uitgaven ten laste van de begroting

51.304

44.315

3

Liquide middelen

0

0

2

Ontvangsten ten gunste van de begroting

4

Rekening-courant RHB1

0

5

Rekening-courant RHB Begrotingsreserve

0

0

4a

Rekening-courant RHB

0

0

0

5a

Begrotingsreserves

0

6

Vorderingen buiten begrotingsverband

0

0

0

7

Schulden buiten begrotingsverband

0

8

0

Kas-transverschillen

0

0

Subtotaal intra-comptabel

51.304

44.315

51.304

44.315

Subtotaal intra-comptabel

Extra-comptabele posten
9

Openstaande rechten

0

0

9a

0

0

10

Vorderingen

0

0

10a Tegenrekening vorderingen

0

0

0

0

11

0

0

52.240

42.278

52.240

42.278

13a Tegenrekening garantieverplichtingen

0

0

13

Garantieverplichtingen

0

0

14a Tegenrekening andere verplichtingen

0

0

14

Andere verplichtingen

0

0

15

0

0

15a Tegenrekening deelnemingen

0

0

Subtotaal extra-comptabel

52.240

42.278

Subtotaal extra-comptabel

52.240

42.278

Totaal

103.544

86.593

Totaal

103.544

86.593

11a Tegenrekening schulden
12

Voorschotten

Deelnemingen

Tegenrekening openstaande rechten
Schulden

12a Tegenrekening voorschotten

1 Rijkshoofdboekhouding

Ad 1. en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2020 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 4a. Rekening‑courant Rijkshoofdboekhouding
Op de Rekening‑courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement.
Tabel 33 Overzicht Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding (bedragen
in €)
Rekening-courant

Saldo

a) Rekening-courant FIN/RHB

0

Totaal

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

59

Ad 12. Voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december 2020 openstaande voorschotten en van
de in 2020 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
Tabel 34 Overzicht openstaande voorschotten per ontstaansjaar per
31 december 2020 (bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand 01-01-2020

verstrekt 2020

2016

169.348

0

afgerekend 2020 stand 31-12-2020
0

169.348

2017

0

0

0

0

2018

0

0

0

0

2019

42.108.165

0

42.108.165

0

2020

0

52.069.907

0

52.069.907

Totaal

42.277.513

52.069.907

42.108.165

52.239.255

De saldi van der per 31 december 2020 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
Tabel 35 Overzicht saldi van de openstaande voorschotten per
31 december 2020 (bedragen in €)
Art. Omschrijving artikel
1 BES-fonds
Totaal openstaande voorschotten

Saldo
52.239.255
52.239.255

Toelichting
Het BES-fonds is een begrotingsfonds. De openbare lichamen ontvangen
deze middelen van het Rijk om de overeengekomen taken uit te voeren
(vergelijkbaar met het gemeentefonds). Het openstaand saldo heeft voor
het grootste deel betrekking op in 2020 verstrekte voorschotten aan Bonaire
(€ 25,7 mln.), Sint-Eustatius (€ 10,3 mln.) en Saba (€ 9 mln.) inzake de vrije
uitkeringen. Deze worden begin 2021 vastgesteld.
Tabel 36 Overzicht opbouw stand openstaande verplichtingen BiBBV
(bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1
Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

0
51.303.087 +/+
51.303.087

Af: Tot betaling gekomen in 2020

51.303.087 -/-

Negatieve bijstellingen uit voorgaande jaren

0 -/-

Totaal

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

60

F. BIJLAGEN
Bijlage 1: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek (Koninkrijksrelaties)
Tabel 37 artikel 1 Versterken rechtsstaat
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Jaar van afronding

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
BZK Beleidsdoorlichting Hoofdstuk IV, artikel 1

2017

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA's
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Niet van toepassing

Tabel 38 artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur
Artikel 4.1 Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Jaar van afronding

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Bevorderen autonomie koninkrijkspartners, Beleidsdoorlichting Artikel
2 Hoofdstuk IV Koninkrijksrelaties

2017

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Steunend op eigen kracht, maar met de wil elkander bij te staan. Advies
evaluatiecommissie 2018, artikel 33 Rijkswet financieel toezicht

2018

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA's
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Eindevaluatie Meerjarenprogramma's Fondo Desaroyo Aruba (FDA)

2017

Artikel 4.2 Caribisch Nederland
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Jaar van afronding

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Niet van toepassing
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Vijf jaar verbonden: Bonaire, Sint Eustatius en Saba en Europees Nederland

2016

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA's
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Naar een actief aandeelhouderschap. Onderzoek naar de structuur en werking van
overheidsbedrijven op Bonaire

2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

61

Tabel 39 artikel 5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Jaar van afronding

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Bevorderen autonomie koninkrijkspartners, Beleidsdoorlichting Artikel
2 Hoofdstuk IV Koninkrijksrelaties

2017

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA's
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Niet van toepassing

Tabel 40 artikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Jaar van afronding

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Niet van toepassing
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA's
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Niet van toepassing

Toelichting
De onderzoeksperiode van de beleidsdoorlichting artikel 8, inzake de eerder
aangekondigde evaluatie van de noodhulp en wederopbouw Sint Maarten
en de evaluatie noodhulp en wederopbouw Saba en Sint Eustatius zijn met
een jaar verlengd (Kamerstukken II 2020/21, 33189, nr. 13).
Dit biedt ten eerste de mogelijkheid om te onderzoeken of en hoe de weder­
opbouwactiviteiten op de begroting van andere ministeries kunnen worden
meegenomen. Ten tweede kunnen de afgeronde wederopbouwactiviteiten
op Saba en Sint Eustatius meegenomen worden en een eindevaluatie
uitgevoerd worden. Tot slot kan een extra jaar aan wederopbouwactiviteiten
op Sint Maarten worden betrokken in de evaluatie. De verwachting is dat
de doelmatigheid en doeltreffendheid van de beleidsdoorlichting hierdoor
in kracht toenemen. De beleidsdoorlichting zal eind 2022 worden
opgeleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

62

Bijlage 2: Overzicht Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Op verzoek van de motie Hachchi c.s. (Kamerstukken II 2011/12, 33000 IV, nr.
28) wordt jaarlijks een overzicht van alle rijksuitgaven aan Caribisch
Nederland (met uitzondering van de vrije uitkering ofwel het BES-fonds)
toegevoegd aan de begroting van Koninkrijksrelaties. Aangezien het
jaarverslag een afspiegeling is van de begroting wordt het overzicht hier
ook met de realisaties gepresenteerd.
Deze overzichten zijn opgesteld op basis van de verstrekte informatie van
de betreffende departementen. De uitgebreidere en meer inhoudelijke
toelichtingen op de instrumenten zijn bij de begrotingen van de betreffende
departementen te vinden.
Tabel 41 Overzicht Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Begroting Artikel

Instrument

Realisatie
2016

Totaal Rijksuitgaven Caribisch Nederland

Artikel 3 Nationale ombudsman

Institutionele inrichting

IV Koninkrijksrelaties
Artikel 1 Versterken rechtsstaat

Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische
structuur

0

0

400

0

0

0

400

339
339

12.713

13.793

37.880

22.345

11.630

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.

Subsidies (regelingen)
592

707

459

693

910

1.014

558

836

478

Inkomensoverdrachten

3.303

1.385

26.501

3.017

2.263

Bijdrage aan medeoverheden

7.908

10.045

10.016

17.799

5.035

Bijdrage aan agentschappen

0

392

336

0

0

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

0

250

10

0

0

35.825

36.950

39.681

39.720

41.651

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Bijdrage aan medeoverheden

3.854

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.
22.733

23.075

23.085

24.519

4.879

4.324

6.523

7.002

7.451

0

0

0

0

1.726

Bijdrage aan agentschappen

7.143

8.501

9.110

7.109

8.489

Bijdrage aan medeoverheden

1.070

1.050

963

1.090

989

1.608

1.809

2.248

4.460

3.411

Subsidies (regelingen)

0

0

0

1.635

1.553

Opdrachten

0

0

0

323

54

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

0

0

0

46

0

0

0

0

0

17

0

0

0

0

40

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

Artikel 34 Straffen en beschermen

Subsidies (regelingen)

VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

22.996

Subsidies (regelingen)
Opdrachten
Bijdrage aan medeoverheden

0

105

75

75

75

Bijdrage aan agentschappen

1.608

1.704

2.173

2.275

1.672

Bijdrage aan medeoverheden

VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Artikel 1 Primair Onderwijs

0

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

Artikel 33 Veiligheid en
criminaliteitsbestrijding

Artikel 7 Werkgevers- en
bedrijfsvoeringsbeleid

2020

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.

VI Justitie en Veiligheid

Artikel 6 Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving

2019

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Opdrachten

Artikel 3 Woningmarkt

2018

298.790 306.911 362.050 403.356 531.125

IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten van de Gouverneurs

Artikel 31 Politie

2017

Subsidies (regelingen)

0

0

0

106

0

53.424

55.503

48.548

56.741

59.432

217

457

398

380

1.713

Bekostiging

16.707

17.299

17.113

18.969

19.959

Opdrachten

0

0

0

0

815

Bijdragen aan medeoverheden

0

0

0

0

4.445

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

63

Begroting Artikel

Instrument

Artikel 3 Voortgezet onderwijs

Bekostiging
Subsidies (regelingen)

Artikel 4 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

Realisatie
14.781

15.582

14.962

16.335

18.211

0

0

0

0

1.383

Subsidies (regelingen)
Bekostiging

377

304

359

467

454

7.020

6.109

5.491

5.316

5.744

Opdrachten

7.301

8.511

3.432

3.719

0

Bijdrage aan medeoverheden

1.022

1.049

960

5.715

1.306

Artikel 11 Studiefinanciering

Inkomensoverdrachten

3.320

3.491

3.210

3.340

2.852

Artikel 14 Cultuur

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

0

0

45

0

50

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

Artikel 16 Onderzoek en Wetenschapsbeleid Bekostiging
Artikel 25 Emancipatie

Subsidies (regelingen)

IX Financiën en Nationale Schuld
Artikel 1 Belastingen

Apparaatsuitgaven

Artikel 2 Financiële markten

Garanties
Bijdrage aan ZBO's/RWT's

179

201

78

0

0

13.074

16.126

16.191

17.308

14.808

11.885

13.283

13.312

13.879

12.216

0

1.000

1.000

1.000

1.000

1.189

1.843

1.879

2.429

1.592

X Defensie
Artikel 2 Koninklijke Marine

Opdrachten, Personele en Materiële Uitgaven

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.

Artikel 3 Koninklijke Landmacht

Opdrachten, Personele en Materiële Uitgaven

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.

Artikel 5 Koninklijke Marechaussee

Opdrachten, Personele en Materiële Uitgaven

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.

Artikel 8 Defensie
Ondersteuningscommando

Opdrachten, Personele en Materiële Uitgaven

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch
Nederland is niet te bepalen.

XII Infrastructuur en Waterstaat

17.542

8.956

34.904

72.760

61.328

4.372

4.114

4.991

6.341

8.114

Opdrachten

0

35

82

217

39

Bijdrage aan medeoverheden

0

0

0

240

0

Artikel 14 Wegen en verkeersveiligheid

Bijdrage aan medeoverheden

0

0

3.553

15.285

13.501

Artikel 17 Luchtvaart

Subsidies (regelingen)

Artikel 13 Bodem en Ondergrond

Subsidies (regelingen)

0

647

805

649

691

589

418

1.377

1.397

1.364

Bijdrage aan agentschappen

8.955

0

4.082

4.422

6.411

Bijdrage aan medeoverheden

0

0

779

6.356

9.049

Subsidies (regelingen)

81

0

144

0

0

Opdrachten

115

0

0

0

0

Opdrachten havens CN

635

141

9.774

797

45
16.714

Opdrachten

Artikel 18 Scheepvaart en havens

Bijdrage aan medeoverheden
Artikel 21 Duurzaamheid

Opdrachten
Bijdrage aan medeoverheden

Artikel 22 Omgevingsveiligheid en
Milieurisico's

0

0

2.157

28.701

280

1.450

4.471

0

0

0

0

0

1.148

2.737

Subsidies (regelingen)
250

0

139

82

77

Opdrachten

0

0

292

165

131

Bijdrage aan medeoverheden

0

0

100

100

434

Artikel 23 Meteorologie, Seismologie en
Aardobservatie

bijdrage aan agentschappen
1.040

1.055

955

855

1.043

Artikel 24 Handhaving en toezicht

Bijdrage aan agentschappen

672

672

788

735

978

Artikel 97 Algemeen departement

Opdrachten

63

34

25

55

0

9.716

1.625

6.658

8.915

30.080

0

0

90

0

1.843

0

106

0

30

29

651

651

651

651

651

113

105

150

467

12.601

506

190

2.725

976

496

XIII Economische Zaken en Klimaat
Artikel 1 Goed functionerende economie en Subsidies (regelingen)
markten
Opdrachten
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Artikel 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en
ondernemerschap voor duurzame
welvaartsgroei

Subsidies (regelingen)

Opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

64

Begroting Artikel

Instrument

Artikel 4 Een doelmatige
energievoorziening en beperking van de
klimaatsverandering
XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Artikel 12 Natuur, biodiversiteit en
gebiedsgericht werken

Realisatie

Subsidies (regelingen)

Opdrachten
Bijdrage aan medeoverheden

XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid

8.446

573

3.042

6.791

14.460

2.353

1.902

1.391

3.555

3.002
2.629

761
443

1.010

2.572

1.592

1.459

381

983

373

30.995

33.592

32.886

38.024

82.907

0

0

0

0

28.735

Artikel 1 Arbeidsmarkt

Subsidies (regelingen)

Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet

Inkomensoverdrachten
2.077

2.729

2.736

3.179

4.015

Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid

Inkomensoverdrachten

682

804

813

643

690

Artikel 5 Werkloosheid

Inkomensoverdrachten

17

24

20

46

36

Artikel 6 Ziekte en Zwangerschap

Inkomensoverdrachten

2.416

3.070

3.188

3.099

2.963

Artikel 7 Kinderopvang

Subsidies (regelingen)

0

0

0

0

0

Opdrachten

0

0

91

67

952

0

0

0

0

9.629

Artikel 8 Oudedagsvoorziening

Bijdrage aan medeoverheden
Inkomensoverdrachten

19.197

19.794

19.003

21.706

22.999

Artikel 9 Nabestaanden

Inkomensoverdrachten

1.072

1.111

1.020

1.194

1.172

Artikel 10 Tegemoetkoming ouders

Inkomensoverdrachten

1.868

2.050

1.857

3.239

4.486

Artikel 98 Algemeen

Bekostiging

3.666

4.010

4.158

4.851

7.230

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Artikel 1 Volksgezondheid
Artikel 4 Zorgbreed beleid

121.540 136.655 141.663 139.128 222.536
Bijdrage aan agentschappen

297

322

611

1.060

Bijdrage aan medeoverheden

879

865

868

919

0

0

0

0

0

3316

Subsidies (regelingen)
Bekostiging
Bijdrage aan medeoverheden

Artikel 10 Apparaatsuitgaven

Personeel/materieel

1.606

110.954 125.422 131.365 127.960 203.121
0

0

0

0

6.149

9.410

10.046

8.819

9.189

8.344

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

65

Bijlage 3: Overzicht coronamaatregelen Koninkrijksrelaties en BES-fonds
Koninkrijksrelaties
Tabel 42 Overzicht realisatie coronamaatregelen Koninkrijksrelaties (bedragen x € 1 mln.)
Maatregel

Verplichtingen
2020

Voedselpakketten landen en openbare lichamen

42

Inkomstenderving openbare lichamen

3

Uitgaven Relevante Kamerstukken
2020
40 Kamerstukken II 2019/20, 35459, nr. 1 en Kamerstukken II 2019/20,
35545, nr. 1
3 Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1

Eerste tranche liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en
Sint Maarten

174

174 Kamerstukken II 2109/20, 35443, nr. 1 en Kamerstukken II 2019/20,
35459, nr. 1

Tweede tranche liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en
Sint Maarten

183

183 Kamerstukken II 2019/20, 35474, nr. 1

Derde tranche liquiditeitssteun Aruba

99

99 Kamerstukken II 2020/21, 35641, nr. 1

Derde tranche liquiditeitssteun Curaçao

137

137 Kamerstukken II 2020/21, 35641, nr. 1

Derde tranche liquiditeitssteun Sint Maarten

28

28 Kamerstukken II 2020/21, 35650 IV, nr. 1

Toelichting
De afwijkingen bij de liquiditeitssteun van de gerealiseerde bedragen ten
opzichte van de begrote bedragen in de incidentele suppletoire begrotingen
worden veroorzaakt door het euro-dollar wisselkoerseffect.
Voedselpakketten landen en openbare lichamen
Het kabinet heeft in totaal twee subsidies van respectievelijk maximaal
€ 16,5 mln. (€ 16 mln. voor Aruba, Sint Maarten en Curaçao en € 0,5 mln.
voor de openbare lichamen) en € 25,2 mln. (voor Aruba, Sint Maarten en
Curaçao) beschikbaar gesteld om de kwetsbare groepen te kunnen voorzien
van voedselpakketten en hygiëneproducten tot en met het einde van 2020.
Hiervan is € 1,6 mln. per tweede suppletoire begroting doorgeschoven naar
2021 voor uitbetaling bij vaststelling van de subsidie.
Inkomstenderving openbare lichamen
Ten gevolge van de Covid-19 pandemie liepen de openbare lichamen
geraamde inkomsten uit lokale belastingen mis, terwijl de uitgaven op
sommige gebieden stegen. Het genoemde bedrag is hier de gederfde lucht­
havengelden Bonaire die middels een subsidie aan Bonaire International
Airport zijn verstrekt.
Eerste en tweede tranche liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Aruba, Sint Maarten en Curaçao ontvangen een eerste en een tweede
tranche liquiditeitssteun in de vorm van een lening voor de periode april tot
en met juni voor een pakket aan noodmaatregelen om de effecten van
Covid-19 te mitigeren. De lening loopt af op hetzelfde moment als de overige
liquiditeitsleningen. De leningen hebben een rentepercentage van 0%.
Conform het advies van het College Aruba financieel toezicht (CAft) en het
College financieel toezicht (Cft) bestaat de mogelijkheid om in april 2022
de leningen te herfinancieren.
Derde tranche liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten
In de rijksminsterraad van 30 oktober 2020 en 13 november 2020 is besloten
om, na ondertekening van de overeenkomst Landspakket met Aruba en met
Curaçao, een derde tranche liquiditeitssteun voor de periode juli t/m
december te verstrekken onder voorwaarden om de gevolgen van de
coronacrisis te beperken. In de rijksministerraad van 18 december 2020 is
besloten om overgegaan tot verstrekking van een liquiditeitslening voor
Sint Maarten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

66

De leningen lopen af op hetzelfde moment als de overige liquiditeitsle­
ningen. De leningen hebben een rentepercentage van 0%. Conform het
advies van het College Aruba financieel toezicht (CAft) en het College
financieel toezicht bestaat de mogelijkheid om in april 2022 de leningen te
herfinancieren.
BES-fonds
Tabel 43 Overzicht realisatie coronamaatregelen BES-fonds (bedragen x € 1 mln.)
Maatregel

Verplichtingen
2020

Uitgaven Relevante Kamerstukken
2020

Inkomstenderving openbare lichamen

4

4 Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1

Extra middelen eilandelijk beleid

3

Kamerstukken II 2019/20, 35450, nr 1, Kamerstukken II 2019/20,
3 35545, nr. 1 en Kamerstukken II 2020/21, 35650, nr. 1

Toelichting
Inkomstenderving openbare lichamen
Ten gevolge van de Covid-19 pandemie liepen de openbare lichamen
geraamde inkomsten uit lokale belastingen mis, terwijl de uitgaven op
sommige gebieden stegen. De openbare lichamen ontvingen compensatie
voor de gederfde inkomsten in 2020.
Extra middelen eilandelijk beleid
Naar aanleiding van de maatregelen in het kader van Covid-19 van het
kabinet is afgesproken dat extra middelen naar de openbare lichamen
gingen voor eilandelijk beleid. Het ging om vrij besteedbare middelen.
Tot slot heeft het kabinet € 26.000 beschikbaar gesteld aan de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba om ze te compenseren voor de
extra kosten bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

67

Bijlage 4: Naleving artikel 3.1 Comptabiliteitswet 2016 (art. 3.1 CW)
In de verantwoording over 2020 is artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016
(CW) het focusonderwerp. In onderstaande tabel wordt uitgelicht bij welke
beleidsvoorstellen in het kader van de rijksbrede pilot de bijlage Onder­
bouwing en evaluatie van het voorstel is verstuurd.
Tabel 44 Overzichtstabel voorstellen naleving artikel 3.1.
Comptabiliteitswet 2016 (CW)
Focusonderwerp art 3.1 CW

Naam voorstel

Wederopbouw Sint Maarten

Kamerbrief overboeking derde tranche trustfonds
wederopbouw Sint Maarten (Kamerstukken II 2020/21,
34773, nr. 22)

Toelichting
Artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016 schrijft voor dat beleidsvoor­
stellen aan de Tweede Kamer dienen te zijn voorzien van een toelichting op
nagestreefde doelstellingen, doeltreffendheid en doelmatigheid, beleidsin­
strumentarium, financiële gevolgen en een evaluatieparagraaf.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) licht
beleidsvoorstellen primair toe in de Kamerbrieven van de bewindsper­
sonen. In de begroting en het jaarverslag worden de budgettaire gevolgen
van het beleidsvoorstel beknopt toegelicht. De evaluatieparagraaf van een
nieuw voorstel wordt verwerkt in de bijlage Evaluatie- en overig onderzoek,
die vanaf de ontwerpbegroting 2021 wordt doorontwikkeld naar een Strate­
gische Evaluatieagenda.
Om de vindbaarheid van de voorgeschreven toelichting te vergroten is
een rijksbrede pilot gestart met de bijlage Onderbouwing en evaluatie van
het voorstel. Bij beleidsvoorstellen met significante financiële gevolgen (in
totaal groter dan € 20 mln.) wordt bij een regeling en/of Kamerbrieven,
een bijlage toegevoegd waarin de toelichtingen op de elementen van CW3.1
gebundeld worden weergegeven. De toelichtingen zijn als onderdeel van
de Comptabiliteitswet 2016 al langere tijd een verplicht onderdeel bij
beleidsvoorstellen met significante financiële gevolgen. Na de start van
de pilot is de bijlage aanvullend op de gebruikelijke werkwijze opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 IV, nr. 1

68