Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1177
Vragen van het lid Hachchi (D66) en Van Bommel (SP) aan de Minister van
Defensie over het gebruik van Nederlandse inlichtingen bij een drone-aanval
met onschuldige burgerslachtoffers (ingezonden 3 december 2015).
Antwoord van Minister Hennis-Plasschaert (Defensie) (ontvangen 18 januari
2016).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Droneslachtoffers naar de rechter»?1
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van het bericht.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat er bij deze drone-aanval sprake was van illegal
targeted killing, uitgevoerd door de Verenigde Staten (VS)? Kunt u tevens
bevestigen dat er onschuldige burgerslachtoffers zijn gemaakt bij deze
targeted killing?
Antwoord 2
Ik kan dat niet bevestigen.
Vraag 3, 8, 9, 10
Kunt u bevestigen dat deze illegale targeted killing is uitgevoerd op basis van
inlichtingen die door Nederland zijn ingewonnen en vervolgens aan de VS
zijn verstrekt? Zo ja, hoe beoordeelt u het dat Nederlandse inlichtingen
worden gebruikt voor illegale targeted killings? Zo nee, bent u bereid dat
alsnog te achterhalen? Zo nee, waarom niet?
Kunt u aangeven of, en zo ja welke, garanties u stelt bij het delen van
inlichtingen met partnerlanden?
Kunt u de garantie geven dat u voorkomt dat er sprake kan zijn van het
schenden van mensenrechten bij het delen van Nederlandse inlichtingen?
Is het nog steeds staand beleid dat «het niet gebruikelijk is dat inlichtingendiensten elkaar melden voor welke doeleinden informatie dient»?2 Deelt u de

1

Volkskrant, 28 november 2015. Zie ook NOS, http://nos.nl/artikel/2071862-somalischeslachtoffers-drone-aanval-willen-geld-van-nederland.html.
2
Kamerstuk 33 750 X, nr. 57.

ah-tk-20152016-1177
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

mening dat, gezien de beschuldigingen nu en vorig jaar dat Nederlands
inlichtingen worden gebruikt voor illegale targeted killings waarbij ook
onschuldige burgerslachtoffers vallen, dit beleid aan herziening toe is? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 3, 8, 9, 10
Zoals in het artikel is gesteld, heeft de MIVD inlichtingen verworven in het
kader van de NAVO-operatie Ocean Shield. Tijdens militaire operaties kunnen
inlichtingen met partners worden gedeeld. Het is niet gebruikelijk dat
diensten elkaar melden of (en zo ja welke) informatie ook voor andere
doeleinden wordt gebruikt. Het is niet bekend op basis van welke (eigen en
verkregen) informatie en inlichtingen andere landen operaties uitvoeren.
Vraag 4, 5, 6, 7
Bent u naar aanleiding van deze drone-aanval in Somalië en de beschuldigingen vorig jaar van de Amerikaanse drone-piloot bereid uw eerdere ferme
uitspraak dat «het kabinet niet over aanwijzingen beschikt dat Nederlandse
inlichtingen zijn gebruikt voor handelingen die in strijd zijn met het internationale recht» te herzien?3 Zo nee, waarom niet? Kunt u bij uw antwoord tevens
toelichten wat u verstaat onder een «aanwijzing»?
Kunt u in alle gevallen uitsluiten dat Nederlandse inlichtingen, die gedeeld
worden met partnerlanden, worden gebruikt voor buitenrechtelijke executies
en aanvallen?
Bent u gezien de drone-aanval in Somalië en de onschuldige burgerslachtoffers bereid om het delen van inlichtingen met de Verenigde Staten nader te
bezien? Zo ja, kunt u de Kamer informeren welke consequenties u hieruit
trekt? Zo nee, hoe verhoudt zich dat tot uw uitspraak in juli 2014 dat «als zou
blijken dat een buitenlandse partner aantoonbare illegale targeted killings
uitvoert waarvoor Nederlandse informatie wordt gebruikt, dit zal leiden tot
het opnieuw beoordelen van de vraag of dergelijke inlichtingen met die
partner worden gedeeld»?4
Deelt u de mening dat het van het grootste belang is om te voorkómen dat
Nederlandse inlichtingen worden gebruikt voor het maken van onnodige
burgerslachoffers? Zo ja, welke maatregelen neemt u om te voorkomen dat
deze inlichtingen niet voor zulke verkeerde doeleinden wordt gebruikt?
Antwoord 4, 5, 6, 7
Nederland werkt niet mee aan illegale targeted killings. Zoals ook gemeld in
mijn reactie op de vragen van leden Van Bommel, Van Dijk, Van Raak en
Sjoerdsma van 10 april 2014 is niet bekend op basis van welke informatie
dergelijke activiteiten worden uitgevoerd. Het kabinet is terughoudend in het
beoordelen van de rechtmatigheid van aanvallen met bewapende drones
door andere landen in specifieke gevallen, omdat de feiten en omstandigheden van dergelijke aanvallen niet worden gedeeld. Indien zou blijken dat een
buitenlandse partner aantoonbaar illegale targeted killings uitvoert, waarvoor
ook Nederlandse informatie wordt gebruikt, zal de vraag of dergelijke
inlichtingen met die partner worden gedeeld opnieuw moeten worden
beantwoord.
Vraag 11, 13
Erkent u dat u een actieve zorgplicht hebt om te voorkómen dat Nederlandse
informatie wordt gebruikt voor schendingen van het internationaal en
humanitair recht? Indien nee, waarom niet?
Wat is de kritische grens op basis waarvan u bepaalt dat het niet langer juist
is om inlichtingen te delen met partners, omdat deze inlichtingen worden
gebruikt voor schendingen van het internationaal en/of humanitair recht?
Antwoord 11, 13
De regering heeft op grond van artikel 90 van de Grondwet de plicht om de
ontwikkeling van de internationale rechtsorde te bevorderen. Op grond van
het humanitair oorlogsrecht heeft de regering de plicht om het humanitair
oorlogsrecht na te leven en te doen naleven. Dat betekent dat als de regering

3
4

Kamerstuk 33 750 X, nr. 57.
Kamerstuk 29 924, nr. 115.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

weet dat een partner door Nederland verstrekte inlichtingen gebruikt of zal
gebruiken om schendingen van het internationaal recht en/of het humanitair
oorlogsrecht te plegen, de vraag of dergelijke inlichtingen met die partner
worden gedeeld opnieuw zal moeten worden beantwoord.
Vraag 12
Hoe bepaalt u of u Nederlandse inlichtingen deelt met partners wanneer
onduidelijk is of deze informatie voor illegale of legale handelingen wordt
ingezet? Welke criteria hanteert u bij het delen van zulke inlichtingen?
Antwoord 12
Bij elke (voorgenomen) samenwerking zal een toets plaats dienen te vinden
aan de wettelijk vast te leggen criteria voor samenwerking met buitenlandse
diensten. Deze criteria zijn de democratische inbedding van de dienst, het
mensenrechtenbeleid in het desbetreffende land en de professionaliteit en
betrouwbaarheid van de dienst. De uitkomst van dit proces bepaalt mede of
en, zo ja, welke vorm van samenwerking, zoals de uitwisseling van gegevens,
toelaatbaar wordt geacht. Voor het aangaan van een samenwerkingsrelatie
met een buitenlandse dienst waarbij de toets aan deze criteria leidt tot de
conclusie dat deze risico’s opleveren, geldt dat de Minister daarvoor
toestemming dient te geven.
Vraag 14
Kunt u aangeven wanneer het onderzoek van de Commissie van Toezicht op
de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) naar de bijdrage van de
Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) aan targeting is afgerond?5
Gaat u de uitkomsten van het onderzoek met de Kamer delen?
Antwoord 14
Het is aan de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten om over de voortgang van haar onderzoeken te communiceren. Op de
uitkomsten van dit rapport kan dan ook niet worden vooruitgelopen.
Vanzelfsprekend worden de uitkomsten van het onderzoek gedeeld met de
Kamer.
Vraag 15
Op welke wijze gaat u zich binnen de VN en in bilateraal verbanden inzetten
om meer duidelijkheid te verschaffen over de gelegitimeerde inzet van
bewapende drones, de gegevens die daartoe worden gebruikt, en versterking
van de naleving van de bestaande regels daarover?
Antwoord 15
Het kabinet pleit actief voor een open internationaal debat over het toepassen
van de geldende regels en het bevorderen van transparantie. In de Eerste
Commissie van de AVVN heeft Nederland opgeroepen tot een open dialoog
over de toepassing van de huidige regelgeving en transparantie bij de inzet
van drones. Nederland zet zich samen met gelijkgestemde landen in voor
verduidelijking van de uitleg van, en versterking van de naleving van de
bestaande regels, ook waar het bewapende drones betreft.

5

http://www.ctivd.nl/actueel/nieuws/2015/05/22/aankondiging-targeting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3