Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 C

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
provinciefonds voor het jaar 2014

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
blz.
A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

3

B.

Begrotingstoelichting

4

1.

Leeswijzer

4

2.

Het beleid

5

2.1.
2.1.1.

De beleidsagenda
Beleidsmutaties

5
6

2.2.
2.2.1.
2.2.2.
2.2.3.
2.2.4.
2.2.5.

Het beleidsartikel
Algemene beleidsdoelstelling
Rol en verantwoordelijkheid minister
Beleidswijzigingen
Budgettaire gevolgen van beleid
Toelichting op de uitgavencategorieën

7
7
7
9
9
11

3.
3.1.

Het verdiepingshoofdstuk
Opbouw verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
vanaf de vorige ontwerpbegroting
Integratie-uitkeringen
Decentralisatie-uitkeringen
Opbrengst lokale heffingen 2013

13

3.2.
3.3.
3.4.

kst-33750-C-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

13
17
17
19

1

4.
Bijlage 1
Bijlage 2
Bijlage 3
Bijlage 4

Bijlagen bij de begroting
Beleidsmutaties
Moties en toezeggingen in het vergaderjaar
2012–2013
Lijst met afkortingen
Lijst met belangrijke termen en hun betekenis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

20
21
22
24
25

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001
elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel
strekt ertoe om de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar
2014 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten samen vormen de
Rijksbegroting voor het jaar 2014. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2014.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2014 vastgesteld. Het begrotingsartikel
dat in de begroting van het provinciefonds is opgenomen wordt in
onderdeel B. van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
Wetsartikel 3
Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet juncto
artikel 6, vierde lid van de Invoeringswet Financiële-verhoudingswet,
hebben de provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting
als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen.
Het in dit wetsartikel opgenomen bedrag is niet rechtstreeks uit de
begrotingsstaat af te leiden. Het bedrag wordt nader onderbouwd in
paragraaf 2.2.4. van deze memorie.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk
De Staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

3

Leeswijzer

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. LEESWIJZER
De provinciefondsbegroting maakt onderdeel uit van de Rijksbegroting
maar heeft daarbinnen een eigen karakter. Zo kent de provinciefondsbegroting in tegenstelling tot een departementale begroting slechts één
beleidsartikel: het provinciefonds. Het beleid dat wordt gevoerd ter
realisatie van de algemene beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit
ene beleidsartikel. Voorts zijn de fondsbeheerders systeemverantwoordelijk voor het provinciefonds en niet voor de resultaten die provincies
met hun budget uit dit fonds realiseren. Provincies zijn, met inachtneming
van de wet- en regelgeving, autonoom in het voeren van hun beleid
bekostigd uit het provinciefonds. De begroting van het provinciefonds
bevat geen output- en/of outcomegegevens. Deze worden door de
provincies in hun begrotingen gepresenteerd.
De voorliggende toelichting bij de begroting 2014 van het provinciefonds
kent de volgende indeling.
Na dit hoofdstuk met de leeswijzer start hoofdstuk 2 met de beleidsagenda van het provinciefonds, waarin onder meer de belangrijkste
beleidsmutaties worden beschreven. Vervolgens wordt ingezoomd op het
beleidsartikel: het provinciefonds. Hierin komen de met het beleid
samenhangende algemene beleidsdoelstelling, de rol en verantwoordelijkheid van de minster, de beleidswijzigingen, de budgettaire gevolgen
van beleid en de toelichting op de uitgavencategorieën aan bod.
Hoofdstuk 3 is het verdiepingshoofdstuk. In dit hoofdstuk wordt de
opbouw aangegeven van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van het
provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2013 naar de stand
ontwerpbegroting 2014. In hoofdstuk 3 wordt ook ingegaan op de
ontwikkeling van de integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Verder
wordt in dit hoofdstuk het provinciefonds in een breder kader geplaatst,
waarbij nader wordt ingegaan op de opbrengst van lokale heffingen.
Daarna volgen de bijlagen.
Tot slot van deze leeswijzer verdienen de apparaatuitgaven enige
aandacht. De apparaatuitgaven in de zin van materiële en personele
uitgaven van de medewerkers bij de ministeries van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en van Financiën die betrokken zijn bij het fondsbeheer, zijn niet in de tabel Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen.
Deze kosten worden in de respectievelijke departementale begrotingen
verantwoord. Dit geldt eveneens voor het algemene beleid inzake
decentrale overheden als gemeenten en provincies, waarbij deze uitgaven
zijn terug te vinden in de begroting van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

4

Beleidsagenda

2. HET BELEID
2.1. De beleidsagenda
Regeerakkoord Rutte II
Om Nederland sterker uit de huidige crisis te laten komen, is een solide
beleid nodig om de overheidsfinanciën op orde te brengen. Het Regeerakkoord vraagt van iedereen een bijdrage, ook van provincies. De keuzes zijn
niet eenvoudig, maar de omstandigheden bieden ook kansen om zaken
anders te organiseren, zoals bijvoorbeeld door decentralisatie van taken.
Voor de provincies bevat het Regeerakkoord naast de doorwerking van de
normeringssystematiek ook enkele generieke ombuigingen.
EMU-saldo
Op 23 april 2013 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel
Houdbare overheidsfinanciën. De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Hof)
stelt dat de decentrale overheden een gelijkwaardige inspanning leveren
bij het streven om te voldoen aan de Europese begrotingsdoelstellingen.
De wet kwantificeert deze gelijkwaardige inspanning echter niet maar stelt
dat deze wordt ingevuld door na aanvang van een nieuw kabinet in een
bestuurlijk overleg een EMU-saldopad voor de gezamenlijke decentrale
overheden af te spreken. Op 18 januari 2013 hebben het Rijk en de
decentrale overheden een financieel akkoord gesloten (Tweede Kamer,
2012–2013, 33 400 B, nr. 7), waarin genoemd saldopad voor het
EMU-macrosaldo voor de gezamenlijke decentrale overheden is vastgesteld.
In het financieel akkoord is onderscheid gemaakt tussen een genormeerd
saldopad en een saldo-ambitie. De saldo-ambitie sluit aan bij de
CPB-raming ten tijde van het Regeerakkoord, die laat zien waarop het
saldo van de medeoverheden volgens de modellen van het CPB zou
uitkomen door uitvoering van het Regeerakkoord. De saldo-ambitie is:
• 2013: – 0,5% bbp.
• 2014: – 0,3% bbp.
• 2015: – 0,3% bbp.
• 2016: – 0,2% bbp.
• 2017: – 0,2% bbp.
De norm voor het saldo is ruimer, omdat er t.o.v. de ambitie een marge is
ingebouwd. Als de ambitie dus onverhoopt niet gerealiseerd wordt,
hoeven de decentrale overheden niet direct maatregelen te nemen. De
afgesproken tekortnorm voor deze kabinetsperiode betreft:
• 2013 t/m 2015: – 0,5% bbp.
• 2016: – 0,4% bbp.
• 2017: – 0,3% bbp.
In het bestuurlijk overleg financiele verhouding van het voorjaar 2015
wordt bezien of op basis van de dan beschikbare realisaties de daling in
2016 en 2017 verantwoord en mogelijk is. In de wet is een mogelijkheid
voorzien om een maatregel op te leggen als de decentrale overheden niet
aan de norm voldoen en afspraken om weer binnen de norm te komen
niet worden gerealiseerd. Sancties zijn onderdeel van de wet, maar zullen
gedurende deze kabinetsperiode niet worden toegepast, zolang er geen
sanctie uit Europa volgt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

5

Beleidsagenda

BTW-compensatiefonds
In het financieel akkoord dat het Rijk en de decentrale overheden op
18 januari 2013 (Tweede Kamer, 2012–2013, 33 400 C, nr. 7) hebben
gesloten heeft het kabinet de gemeenten en provincies een handreiking
gedaan door het BCF niet af te schaffen. De taakstellende korting van
€ 310 miljoen (gemeentefonds) en € 40 miljoen (provinciefonds) vanaf
2015 blijft echter gehandhaafd. Ook komt er een plafond op het BCF door
het te koppelen aan de normeringssystematiek voor het gemeentefonds
en provinciefonds. Het plafond is vastgesteld op basis van de raming van
het BCF voor 2014, namelijk € 3,1 miljard. Vanaf dat moment groeit het
BCF met het accres. Het plafond wordt tevens aangepast voor taakmutaties (zoals de decentralisaties) die gepaard gaan met onttrekkingen of
toevoegingen aan het BCF. De afgelopen jaren lag de realisatie van het
BCF rond de € 2,8 miljard. Als het plafond overschreden wordt, dan wordt
er uitgenomen uit het gemeentefonds en provinciefonds. Bij een realisatie
lager dan het plafond, komt het verschil ten gunste aan het gemeentefonds en provinciefonds. De toevoeging of uitname wordt over het
gemeentefonds en provinciefonds verdeeld conform de aandelen van de
gezamenlijke gemeenten en gezamenlijke provincies in het BCF in
gerealiseerde jaar. Naar huidig inzicht zal in 2015 circa € 180 miljoen
worden toegevoegd aan het gemeente- en provinciefonds vanwege een
onderschrijding van het plafond.
Het Rijk en de VNG/IPO hebben afgesproken dat het effect van de
decentralisaties op het BCF nog verkend wordt.
Schatkistbankieren
Eén van de maatregelen in de begroting 2013 die een significante bijdrage
levert aan de EMU-schuldverlaging en darnaast financieel risico voor
decentrale overheden vermindert, is de invoering van het verplicht
schatkistbankieren door decentrale overheden. Dit houdt in dat
gemeenten, provincies, waterschappen en door hen opgerichte gemeenschappelijke regelingen de middelen die zij (tijdelijk) niet nodig hebben
voor de uitoefening van hun taken en verantwoordelijkheden – met
andere woorden hun overtollige middelen – aanhouden in de schatkist.
Middelen kunnen worden aangehouden via een rekening-courant of in
één of meer deposito’s.
Middels een regeling van de minister van Financiën worden zaken
omtrent de uitvoering vastgesteld. Te denken valt aan de uit te zonderen
middelen (doelmatigheidsdrempel) en de vaststelling van de rentepercentages. Het wetsvoorstel is op 4-7-2013 aangenomen door de Tweede
Kamer. Invoering is voorzien uiterlijk eind 2013.
2.1.1. Beleidsmutaties
Door wijzigingen in beleid van verschillende departementen kan worden
overgegaan tot het beleggen of juist weghalen van taken bij provincies.
Soms gaat dit gepaard met een toevoeging aan of een uitname uit het
provinciefonds. In tabel 2.1.1. worden de mutaties per uitgavencategorie
weergegeven als gevolg van de beleidsmutaties. Voor een overzicht van
de beleidsmatige mutaties vanaf ontwerpbegroting 2013 wordt verwezen
naar bijlage 1. In tabel 3.1.2. wordt vanaf de stand ontwerpbegroting 2013
een aansluiting gegeven naar de stand ontwerpbegroting 2014. De
weergegeven mutaties worden in de verdiepingsbijlage (paragraaf 3)
afzonderlijk toegelicht voor zover dit nog niet gebeurd is in een eerder
begrotingsstuk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

6

Beleidsagenda

Tabel 2.1.1. Beleidsmutaties (x € 1.000)
2013

2014

2015

2016

2017

2018

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden
1. Algemene uitkering ca en de aanvullende uitkeringen
2. Integratie-uitkeringen
3. Decentralisatie-uitkeringen

– 22.497
393.551
20.498

– 547.392
145.325
442.360

– 164.934
105.000
5.567

– 169.934
105.000
500

– 174.934
105.000
0

– 179.934
105.000
0

Totaal mutaties (inclusief meerjarige doorwerking 1e
suppletoire 2013)

391.552

40.293

– 54.367

– 64.434

– 69.934

– 74.934

Opdracht
1. Kosten Financiële-verhoudingswet

2.2. Het beleidsartikel
2.2.1. Algemene beleidsdoelstelling
Via het provinciefonds wordt bewerkstelligd dat de provincies middelen
krijgen toebedeeld om hun taken naar behoren uit te voeren. Deze
doelstelling valt uiteen in twee beleidsthema’s:
1. de provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende
financiële middelen voor het uitvoeren van hun taken;
2. een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies
die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een
gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te
kunnen leveren.
2.2.2. Rol en verantwoordelijkheid minister
De fondsbeheerders, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Financiën – i.c. de Staatssecretaris van
Financiën – zijn op basis van de Financiele verhoudingswet verantwoordelijk voor de financiële verhoudingen tussen Rijk, provincies en
gemeenten. Zij dragen daarbij zorg voor een adequate omvang alsmede
een goede werking van de verdeelsystematiek van het provinciefonds. De
fondsbeheerders zijn niet verantwoordelijk voor de resultaten die
provincies met hun bijdrage uit dit fonds realiseren: provincies zijn, met
inachtneming van de wet- en regelgeving, autonoom in het voeren van
hun beleid bekostigd uit het provinciefonds.
Van tijd tot tijd kunnen vragen opkomen of de provincies als collectiviteit
geen andere prioriteiten zouden moeten stellen, bijvoorbeeld ter
ondersteuning van gezamenlijk onderschreven prioriteiten van het Rijk. In
een dergelijk geval kunnen het Rijk en de provincies bestuurlijke afspraken
maken over de accenten in de bestedingsrichting van de provincies. De
desbetreffende vakministers spelen hier naast de fondsbeheerders een
belangrijke rol. De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor resultaten blijft
bij de provincies.
Op grond van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE) moet elk
afzonderlijk begrotingsartikel periodiek (tenminste eens in de 7 jaar)
worden geëvalueerd (Artikel 3.1 RPE: Al het beleid dat valt onder de
beleidsartikelen in de begroting). In de lopende doorlichting van artikel 1.1
van de begroting van BZK (H7) wordt ingegaan op de bestuurlijke en
financiële verhoudingen met de medeoverheden die ten grondslag liggen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

7

Beleidsagenda

aan de geldstromen die via de fondsen lopen. Er vindt dan ook geen
afzonderlijke beleidsdoorlichting plaats van het gemeente- en provinciefonds.
Voor de realisatie van de in paragraaf 2.1.1. beschreven beleidsthema’s
zijn er een aantal instrumenten en activiteiten.
Beleidsthema 1: De provincies via het provinciefonds voorzien
van voldoende financiële middelen voor het uitvoeren van hun
taken.
A) Normeringssystematiek
De omvang van het provinciefonds ontwikkelt zich volgens de normeringssystematiek. De normeringssystematiek houdt in dat het fonds
meebeweegt met de netto gecorrigeerde rijksuitgaven, volgens het
principe «samen de trap op, samen de trap af». Op die wijze wordt het
jaarlijkse groeipercentage (het zogenaamde accres) bepaald. Deze
systematiek werkt sinds 1995 en berust op een bestuurlijke afspraak
tussen het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het
Interprovinciaal Overleg (IPO).
B) Artikel 2 Financiële verhoudingswet
Er zijn jaarlijks diverse specifieke taakmutaties die tot toevoegingen en/of
onttrekkingen aan het provinciefonds kunnen leiden. Het Rijk heeft een
verantwoordelijkheid bij het bepalen van de hoogte van die specifieke
uitnamen en/of toevoegingen als gevolg van taakmutaties, waarbij het
kabinet handelt conform artikel 2 van de Financiële verhoudingswet. Dit
artikel geeft aan dat indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een
wijziging van de uitoefening van taken of activiteiten door provincies of
gemeenten, in een afzonderlijk onderdeel van de bijbehorende toelichting
met redenen wordt omkleed en met kwantitatieve gegevens wordt
gestaafd, welke de financiële gevolgen van deze wijziging voor de
provincies of gemeenten zijn.
C) Bestuurlijk overleg financiële verhouding
Het Bestuurlijk overleg financiële verhouding (Bofv) tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen (UvW) zal twee
keer per jaar plaats vinden, rond het verschijnen van de Voorjaarsnota en
de Miljoenennota. Iedere partij is gerechtigd om agendapunten in te
brengen. Zonodig kunnen ook andere bewindslieden dan de fondsbeheerders aan het overleg deelnemen. Onder andere de vraag of de
omvang van het provinciefonds als adequaat kan worden beschouwd,
wordt beantwoord in Bofv. Wanneer één van de partijen (Rijk of VNG/IPO)
de uitkomsten van de normeringssystematiek op enig moment onredelijk
vindt, kan dit in het Bofv aan de orde worden gesteld.
Beleidsthema 2: Een verdeling van de beschikbare financiële
middelen over provincies die elk van de provincies in staat stelt
om hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen
globaal gelijke lasten te kunnen leveren.
D) Verdeelmaatstaven
Het budget van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt over
de provincies verdeeld via een verdeelsysteem van verdeelmaatstaven.
De fondsbeheerders zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en
onderhouden van het systeem van verdeelmaatstaven dat de verdeling tot
stand brengt. Dit verdeelsysteem heeft als doel provincies in staat te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

8

Beleidsagenda

stellen hun voorzieningen op een onderling gelijkwaardig niveau te
brengen tegen globaal gelijke lastendruk en rekening houdend met de
structuurkenmerken van de provincies.
Zolang voor een uitkeringsjaar de voor de verdeelmaatstaven noodzakelijke statistische gegevens nog niet bekend of definitief zijn, worden de
provincies bevoorschot op basis van voorlopige cijfers. Hierbij wordt
ernaar gestreefd de voorschotten zo goed mogelijk aan te laten sluiten op
de algemene uitkering waarop een provincie uiteindelijk recht heeft, zoals
deze vastgesteld wordt nadat de statistische gegevens definitief zijn
vastgesteld. Dit streven geldt ook voor integratie- en decentralisatieuitkeringen. Het gedurende en na afloop van het uitkeringsjaar
beschikbaar komen van bepaalde definitieve volumegegevens leidt tot
bijstellingen in de bevoorschotting. Aangezien voor het provinciefonds de
verplichtingen leidend zijn, zullen deze altijd tot uitkering komen.
E) Periodiek onderhoudsrapport
De totstandkoming van het nieuwe verdeelmodel per 1 januari 2012 en de
herverdeeleffecten die hiermee samenhangen hebben de vraag
opgeroepen of er behoefte is aan een onderhoudssysteem. Bij onderhoud
kan een onderscheid gemaakt worden tussen onderwerpen die de
komende jaren van belang zijn voor het provinciefonds vanuit veranderingen in het takenpakket of wijzigingen van de verdeelmaatstaven: de
onderhoudsagenda. Bij een onderhoudsinstrument kan ook worden
gedacht aan een signaleringsfunctie op basis waarvan besluitvorming kan
plaatsvinden over het al dan niet uitvoeren van nader onderhoud.
Uiteindelijk kan dit leiden tot een aanpassing van het verdeelstelsel. Het
doel van de signaleringsfunctie is om te voorkomen dat er in de toekomst
grote schoksgewijze aanpassingen in de verdeling noodzakelijk zijn. In
2014 wordt het onderhoud van het provinciefonds verder vorm gegeven.
2.2.3. Beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen zijn op het terrein van het EMU-saldo,
het BTW-compensatiefonds en schatkistbankieren. Deze wijzigingen
worden beschreven in de beleidsagenda (paragraaf 2.1). Naast de
doorwerking van de normeringssystematiek bevat het Regeerakkoord
Rutte II een aantal generieke ombuigingen. De financiële consequenties
van deze ombuigingen staan vermeld in de tabellen 2.1.1 en 3.1.2 en
bijlage 1. De toelichting staat in paragraaf 3.1.
2.2.4. Budgettaire gevolgen van beleid
In onderstaande tabel worden voor zowel de verplichtingen, de uitgaven
als de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

9

Beleidsagenda

Tabel 2.2.1. Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
2013

2014

2015

2016

2017

2018

Verplichtingen:

1.529.442

1.171.987

908.545

879.799

883.227

873.378

Uitgaven:
Waarvan juridisch verplicht

1.529.766

1.171.987
100%

908.545

879.799

883.227

873.378

100

100

100

100

100

100

451.542
393.551
684.573

345.268
145.325
681.294

719.187
105.000
84.258

714.187
105.000
60.512

709.187
105.000
68.940

704.187
105.000
64.091

1.529.766

1.171.987

908.545

879.799

883.227

873.378

Opdracht
1. Kosten Financiële-verhoudingswet
Bijdragen aan medeoverheden
1. Algemene uitkering ca en de aanvullende uitkeringen
2. Integratie-uitkeringen
3. Decentralisatie-uitkeringen
Ontvangsten:

In tegenstelling tot een departementale begroting zijn bij een fonds als het
provinciefonds de verplichtingen leidend. Dit houdt in dat zij, eenmaal
geaccordeerd, altijd geheel tot uitbetaling komen. Geld dat in enig jaar
nog niet aan provincies wordt uitgekeerd, wordt automatisch aan het
volgende begrotingsjaar toegevoegd. Op basis van de Financiële
verhoudingswet (voor de uitkeringen aan de gemeenten en provincies) is
het percentage juridisch verplicht bijna 100 %. Alleen een deel van de
«Kosten Financiële verhoudingswet» is op voorhand niet juridisch
verplicht.
Ontvangsten
Wetsartikel 4, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet regelt dat bij
(begrotings)wet voor ieder uitkeringsjaar een bedrag aan middelen voor
het Rijk wordt afgezonderd ten behoeve van het provinciefonds. Op grond
van het tweede lid zijn de uitgaven en de inkomsten over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van de dekking van
de uitgaven ten laste van het provinciefonds een post Ontvangsten ex
artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet geraamd (zie in tabel 2.2.1.).
Ter informatie geeft figuur 2.2.2. het verloop van de uitkering uit het
provinciefonds (totaal Bijdragen aan medeoverheden) per inwoner van
2001–2018 weer. De bedragen 2001 tot en met 2012 zijn op basis van de
jaarverslagen. De bedragen 2013 tot en met 2018 zijn op basis van de
cijfers in de voorliggende begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

10

Beleidsagenda

Figuur 2.2.2.Uitkering provinciefonds in € per inwoner

120

euro per inwoner

100
80
60
40
20
0

01 002 003 004 005 006 007 008 009 010 011 012 013 014 015 016 017 018
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
jaar

20

De provincies ontvangen in 2014 uit het provinciefonds € 1.171.887.000
(Bijdragen aan medeoverheden). Per inwoner komt de uitkering uit op een
landelijk gemiddelde van € 70 per inwoner. Ten opzichte van 2013
betekent dit een mutatie van € – 22 per inwoner, onder andere veroorzaakt door de korting met betrekking tot de publieke omroep en de daling
van de integratie-uitkering natuur.
2.2.5. Toelichting op de uitgavencategorieën
In Tabel 2.2.1. Budgetaire gevolgen van beleid staan een aantal uitgavencategorieën. Deze worden hier nader toegelicht.
Kosten Financiële-verhoudingswet
Dit betreft het budget dat elk jaar is gereserveerd voor de uitvoering van
onderzoeken op het vlak van de omvang en verdeling van het provinciefonds en het onderhoud van het betaalsysteem.
Algemene uitkering ca en de aanvullende uitkeringen
Dit betreft de uitkering aan alle provincies, die ten goede komt aan de
algemene middelen van de provincies. De uitkering is gebaseerd op de
artikelen 5 en 6 van de Financiële verhoudingswet.
Integratie-uitkeringen
Dit betreft de uitkering die wordt toegepast als overheveling van een
specifieke uitkering of andere middelen naar de algemene uitkering
bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten. De
integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang naar de
algemene uitkering. De uitkering is gebaseerd op artikel 5 lid 2 van de
Financiële verhoudingswet. Voor een overzicht van de integratieuitkeringen wordt verwezen naar paragraaf 3.2.
Decentralisatie-uitkeringen
Sinds 2008 bestaat binnen het provinciefonds naast de algemene
uitkering en de integratie-uitkering ook de decentralisatie-uitkering. De
verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratieuitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

11

Beleidsagenda

provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn
van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat,
ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt
de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook
als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt
voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. Voor een overzicht van
de decentralisatie-uitkeringen wordt verwezen naar paragraaf 3.3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

12

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

3. HET VERDIEPINGSHOOFDSTUK
In paragraaf 3.1. wordt de opbouw van de verplichtingen, uitgaven en
ontvangsten vanaf de stand ontwerpbegroting provinciefonds 2013 naar
de stand van de voorliggende ontwerpbegroting 2014 beschreven. In
paragraaf 3.2. wordt een overzicht van de integratie-uitkeringen gegeven
en in 3.3 van de decentralisatie-uitkeringen. In 3.4. wordt ingegaan op de
opbrengst van lokale heffingen in 2013.
3.1. Opbouw verplichtingen, uitgaven en ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting
Verplichtingen
Onderstaande tabel geeft de opbouw aan van de verplichtingen van het
provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2013 naar de stand
ontwerpbegroting 2014.
Tabel 3.1.1. Opbouw verplichtingen provinciefonds (x € 1.000)
2013

2014

2015

2016

2017

2018

1.138.214

1.131.694

962.912

944.233

953.161

948.312

Mutaties 1e suppletoire begroting 2013

389.354

– 39.087

– 131.899

– 141.618

– 147.118

– 152.118

Stand 1e suppletoire begroting 2013

1.527.568

1.092.607

831.013

802.615

806.043

796.194

1.874

79.380

77.532

77.184

77.184

77.184

1.529.442

1.171.987

908.545

879.799

883.227

873.378

100
451.222
393.550
684.570

100
345.268
145.325
681.294

100
719.187
105.000
84.258

100
714.187
105.000
60.512

100
709.187
105.000
68.940

100
704.187
105.000
64.091

Stand ontwerpbegroting 2013

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2014
Waarvan verplichtingenbedrag kosten Financiëleverhoudingswet
Waarvan verplichtingenbedrag algemene uitkering
Waarvan verplichtingenbedrag integratie-uitkeringen
Waarvan verplichtingenbedrag decentralisatie-uitkeringen

Uitgaven
Onderstaande tabel geeft de opbouw aan van de uitgaven van het
provinciefonds vanaf de stand ontwerpbegroting 2013 naar de stand
ontwerpbegroting 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

13

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Tabel 3.1.2. Opbouw uitgaven provinciefonds (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2013
Mutaties 1e suppletoire begroting 2013:
1) BTW-compensatiefonds
2a) RA A9 Minder provincies
2b) RA I92 Publieke omroep
3) Accres tranche 2014
Overige mutaties 1e suppletoire begroting 2013
Stand 1e suppletoire begroting 2013
Mutaties nog niet eerder opgenomen in een begrotingsstuk:
4) Accres tranche 2012 (incidenteel)
5) Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)
6) Bedrijventerreinen (Toppergelden) (decentralisatieuitkering)
7) Nationale gebiedsontwikkelingen (decentralisatieuitkering)
8) Invoeringskosten decentralisatie jeugdzorg
(decentralisatie-uitkering)
9) Life Sciences Park Oss (decentralisatie-uitkering)
10) Green Deal (decentralisatie-uitkering)
11a) DU Ontwikkel / OEM variabel (algemene uitkering)
11b) DU Ontwikkel / OEM variabel (decentralisatieuitkering)
12) Natuur (integratie-uitkering)
13a) Accres tranche 2013
13b) Accres tranche 2014
Totaal nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2014
Waarvan uitgavenbedrag kosten Financiëleverhoudingswet
Waarvan uitgavenbedrag algemene uitkering
Waarvan uitgavenbedrag integratie-uitkeringen
Waarvan uitgavenbedrag decentralisatie-uitkeringen

2013

2014

2015

2016

2017

2018

1.138.214

1.131.694

962.912

944.233

953.161

948.312

– 25.821

389.678

– 142.000
90.858
37.876

– 66.160
– 5.000
– 142.000
90.858
– 9.597

– 66.160
– 10.000
– 142.000
90.858
– 14.316

– 66.160
– 15.000
– 142.000
90.858
– 14.816

– 66.160
– 20.000
– 142.000
90.858
– 14.816

1.527.892

1.092.607

831.013

802.615

806.043

796.194

2.100

100

100

8.407

146

248

– 8.682
100

1.950
1.600
208
8.544
– 8.544

– 427.797
427.797
105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

1.874

79.380

77.532

77.184

77.184

77.184

1.529.766

1.171.987

908.545

879.799

883.227

873.378

100
451.542
393.551
684.573

100
345.268
145.325
681.294

100
719.187
105.000
84.258

100
714.187
105.000
60.512

100
709.187
105.000
68.940

100
704.187
105.000
64.091

– 1.859

Toelichting op de nieuwe mutaties
Onderstaand worden de mutaties toegelicht voor zover nog niet eerder
toegelicht in een begrotingsstuk. De «overige mutaties 1e suppletoire
begroting 2013» zijn toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2013
(Tweede Kamer, 2012–2013, 33 640 C, nrs. 1 en 2).
1) BTW-compensatiefonds
In het regeerakkoord Rutte II is afgesproken om het
BTW-compensatiefonds (BCF) af te schaffen. In het Financieel akkoord
tussen Rijk en medeoverheden van 18 januari 2013 (Tweede Kamer,
2012–2013, 33 400 C, nr. 7) is echter overeengekomen dat het kabinet zal
afzien van de voorgenomen afschaffing. Daarbij geldt dat de in het
regeerakkoord opgenomen korting gehandhaafd blijft. Het bedrag is als
volgt opgebouwd:
a) Terugdraaien uitname met betrekking tot de btw-correctie in de
begroting 2013 van € 5,297 miljoen vanaf 2014 in verband met
verhoging van de btw met 2 procentpunt per 1 oktober 2012 (Tweede
Kamer, 2012–2013, 33 400 C, nr. 2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

14

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

b) Een uitname van € 31,118 miljoen vanaf 2014 in verband met de
financiering via het provinciefonds van de automatische compensatie
via het BCF voor de btw-verhoging.
c) Een taakstellende structurele korting van € 40,339 miljoen vanaf 2015,
mede als gevolg van de hogere groei van het BCF de afgelopen jaren
ten opzichte van de accrespercentages.
2a) RA A9 Minder provincies
Betreft maatregel A9 in het regeerakkoord Rutte II. Korting op het
provinciefonds van € 5 miljoen in 2015 oplopend tot € 75 miljoen in 2025
in verband met besparingen die ontstaan door schaalvoordelen, verminderen van toezicht en vereenvoudiging van regelgeving en minder
dubbeling van taken door een opschaling van provincies.
2b) RA I92 Publieke omroep
Betreft maatregel I9 in het regeerakkoord Rutte II. De bezuiniging op de
publieke omroep wordt onder andere ingevuld door een efficiencytaakstelling bij het centraliseren van het budget voor de regionale omroepen.
Hiervoor vindt een uitname uit het provinciefonds plaats per 2014 van
€ 142 miljoen. Naar aanleiding van een toezegging van de staatssecretaris
van OCW aan de Tweede Kamer wordt momenteel onderzoek gedaan
naar de actuele uitgaven van provincies aan de regionale omroepen. Over
de uitkomsten zal bestuurlijk overleg plaatsvinden tussen IPO en OCW.
3) Accres tranche 2014
Het gemeentefonds en het provinciefonds ontwikkelen zich evenredig met
de netto gecorrigeerde rijksuitgaven (NGRU). Nemen de NGRU van jaar
op jaar toe, dan neemt ook de algemene uitkering van de fondsen toe. Bij
een afname van de NGRU geldt het omgekeerde. De groei of krimp van de
fondsen als gevolg van deze normeringssystematiek wordt accres
genoemd. Het accres van tranche 2014 bedraagt voor het provinciefonds
€ 90,858 miljoen.
4) Accres tranche 2012 (incidenteel)
Voor 2012 is het accres verlaagd met € 15,714 miljoen. Voor 2012 is een
deel (€ – 7,032 miljoen) reeds verwerkt in de 1e suppletoire begroting
2013 (Tweede Kamer, 2012–2013, 33 640 C, nrs. 1 en 2). Het restant
(€ – 8,682 miljoen) wordt opgenomen in voorliggende begroting.
5) Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)
Aan de provincie Noord-Brabant wordt € 100.000 toegekend ten behoeve
van de detachering van de informatiemanager.
6) Bedrijventerreinen (Toppergelden) (decentralisatie-uitkering)
In het kader van het convenant Bedrijventerreinen 2010–2020 worden
middelen voor de uitvoering van het besluit Topper gedecentraliseerd. In
dat kader ontvangt de provincie Noord-Holland voor het project ter
verbetering van de interne ontsluiting «De Pijp» in 2013 € 2,1 miljoen en
daarnaast € 100.000 in 2014 en 2015.
7) Nationale gebiedsontwikkelingen (decentralisatie-uitkering)
De provincie Gelderland ontvangt voor het project «Traverse Dieren» over
2013 t/m 2015 alsnog het ingehouden btw-deel van de decentralisatieuitkering. Daarnaast ontvangt de provincie Limburg in 2013 in totaal
€ 8,25 miljoen voor de proceskosten van de gebiedsontwikkeling
Ooijen-Wanssum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

15

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

8) Invoeringskosten decentralisatie jeugdzorg (decentralisatie-uitkering)
Voor 2014 is € 16 miljoen beschikbaar voor de invoeringskosten van de
decentralisatie van de jeugdzorg. Daarvan is een deel (€ 13,6 miljoen)
beschikbaar voor gemeenten en voor onderzoek, congressen, het
transitiebureau en andere ondersteunende activiteiten. Aan de provincies
wordt in 2014 € 1,95 miljoen beschikbaar gesteld en aan de grootstedelijke regio’s € 0,45 miljoen.
9) Life Sciences Park Oss (decentralisatie-uitkering)
Ten behoeve van de realisatie en exploitatie van het project Life Sciences
Park Oss (Pivot Park) ontvangt de provincie Noord-Brabant € 1,6 miljoen
in 2013 via een decentralisatie-uitkering uit het provinciefonds.
10) Green Deal (decentralisatie-uitkering)
Ter uitvoering van de Green Deal met de Metropoolregio Amsterdam
wordt aan de provincie Noord-Holland in 2013 € 208.000 toegekend.
11a en b) DU Ontwikkel / OEM variabel
In het nieuwe verdeelmodel van het provinciefonds per 1 januari 2012
wordt onderscheid gemaakt tussen beheer- en ontwikkeltaken, omdat
beide andere verdeelcriteria vragen. Het beheerdeel omvat de vaste
jaarlijks terugkerende kosten, bijvoorbeeld het betalen van de salarissen,
onderhoud provinciehuis, wegen, groen, etc. Het ontwikkeldeel van het
provinciefonds betreft taken zoals aanleg van nieuwe wegen, integrale
gebiedsontwikkeling in het landelijk gebied, natuur en bodemsanering,
maar ook taken met betrekking tot buitengewone groei en krimp. Om
verdeeltechnische redenen is er voor gekozen om een deel van het bedrag
dat gemoeid is met de ontwikkeltaken via een decentralisatie-uitkering
(DU Ontwikkel/OEM variabel) uit te betalen aan de provincies.
In het verdeelmodel wordt er ook rekening mee gehouden dat provincies
in staat zijn een deel van de hun taken (ijkpunten) te financieren met eigen
inkomsten uit de zogenaamde «overige eigen middelen» (OEM). De OEM
in het nieuwe verdeelmodel wordt samengesteld uit twee onderdelen. Er
is een vast deel van 5,48% dat wordt verondersteld voor alle provincies.
Dit vaste deel is op voorhand in mindering gebracht op alle maatstaven
en op de nieuwe decentralisatie-uitkering. Voor het variabele deel is
gekozen om 35% van de inkomsten uit energiebedrijven (situatie in 2016)
mee te nemen met een fictief rendement van 3%. Dit deel wordt in
mindering gebracht op de bovenstaand beschreven bedragen van de
decentralisatie-uitkering.
De op deze manier ontstane «DU Ontwikkel / OEM variabel» bedraagt in
2013 € 407,805 miljoen. Dat is € 8,544 miljoen minder dan in de 1e
suppletoire begroting van 2013 was vermeld. In 2014 bedraagt de
uitkering € 427,797 miljoen.
12) Natuur (integratie-uitkering)
In het Onderhandelingsakkoord Decentralisatie Natuur hebben het Rijk en
de provincies afspraken gemaakt over de decentralisatie van het natuurbeleid. In het Onderhandelingsakkoord is afgesproken dat de provincies
met ingang van 2014 verantwoordelijk zijn voor het beheer van de EHS en
daarvoor jaarlijks € 105 miljoen krijgen via het provinciefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

16

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

13a en b) Accres tranche 2013 en 2014
Het gemeente- en provinciefonds ontwikkelen zich evenredig met de netto
gecorrigeerde rijksuitgaven (NGRU). Nemen de NGRU van jaar op jaar
toe, dan neemt ook de algemene uitkering van de fondsen toe. Bij een
afname van de NGRU geldt het omgekeerde. De groei of krimp van de
fondsen als gevolg van deze normeringssystematiek wordt accres
genoemd. Het accres van tranche 2013 bedraagt – € 15,612 miljoen. Dat is
€ 1,859 miljoen minder dan waar bij voorjaarsnota 2013 vanuit werd
gegaan. Het accres van tranche 2014 bedraagt € 64,901 miljoen. Dat is
€ 25,957 miljoen minder dan waar bij voorjaarsnota 2013 vanuit werd
gegaan.
3.2. Integratie-uitkeringen
Als een toevoeging aan de algemene uitkering van het provinciefonds in
één keer bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten
wordt normaliter gesproken een integratie-uitkering toegepast. De
integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang van
specifieke uitkering of eigen inkomsten naar de algemene uitkering. Tabel
3.2.1. geeft een overzicht.
Tabel 3.2.1. Overzicht integratie-uitkeringen provinciefonds (x € 1.000)
2013

2014

2015

2016

2017

2018

0

0

0

0

0

0

1e suppletoire begroting 2013:
Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen 2012
Natuur

1
393.550

40.325

Stand 1e suppletoire begroting 2013

393.551

40.325

0

0

0

0

105.000

105.000

105.000

105.000

105.000

145.325

105.000

105.000

105.000

105.000

Ontwerpbegroting 2013:
Stand ontwerpbegroting 2012

Nog niet eerder opgenomen in een begroting:
Natuur
Stand ontwerpbegroting 2014

393.551

3.3. Decentralisatie-uitkeringen
De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de
integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering
van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de
termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren
vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn.
Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke
uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de
uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn. In
tabel 3.3.1. is een overzicht opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

17

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Tabel 3.3.1. Overzicht decentralisatie-uitkeringen provinciefonds (x € 1.000)
2013

2014

2015

Ontwerpbegroting 2013:
Bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen (Toppergelden)
Bodemsanering
DU Ontwikkel / OEM Variabel
Externe veiligheid
Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing
Monumenten
Nationale gebiedsontwikkelingen
Regionale luchthavens
Sterke regio’s
Waddenfonds
Zuiderzeelijn REP-middelen
Zwemwaterrichtlijn EU

6.036
24.919
57.297
417.377
20.000
60.636
20.000
6.584
934
1.800
36.824
10.468
1.200

10.611
11.877
58.422

13.202

Stand ontwerpbegroting 2013

664.075

238.934

500
4.080
3.900
– 1.028
1.950
7.222

500

1e suppletoire begroting 2013:
Afsluitdijk
Beter benutten
Bodemsanering
DU Ontwikkel / OEM variabel
Invoeringskosten decentralisatie jeugdzorg
Nationale gebiedsontwikkelingen
Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen
2012
Stand 1e suppletoire begroting 2013

20.000
55.456
20.000
7.785
934
1.700
38.690
12.259
1.200

2016

2017

2018

20.000
660

20.000

20.000

20.000

3.130
40.499

1.000
28.878
10.134

28.878
20.062

28.878
15.213

78.691

60.012

68.940

64.091

500

500

60.512

68.940

64.091

60.512

68.940

64.091

1.200

5.900

5.967

4.719

251.301

83.910

100
146
1.950

100
248

3
680.702

Nog niet eerder opgenomen in een begroting:
Bodemsanering
Bedrijventerreinen (Toppergelden)
Nationale gebiedsontwikkelingen
Invoeringskosten decentralisatie jeugdzorg
Life Sciences Park Oss
Green Deal
DU Ontwikkel / OEM variabel

1.600
208
– 8.544

427.797

Stand ontwerpbegroting 2014

684.573

681.294

100
2.100
8.407

84.258

In artikel 13, lid 5, van de Fvw wordt bepaald dat jaarlijks, in overleg met
de ministers die het aangaat, wordt bezien of een decentralisatie-uitkering
kan worden gewijzigd in een integratie-uitkering of een algemene
uitkering. In de volgende alinea wordt hiervan verslag gedaan.
In tabel 3.3.1. zien we dat de meeste bij ontwerpbegroting 2013 en 1e
suppletoire begroting 2013 opgenomen decentralisatie-uitkeringen niet
structureel zijn. Van omzetting naar integratie-uitkering of algemene
uitkering is voor die decentralisatie-uitkeringen dan ook vooralsnog geen
sprake. Voor de decentralisatie-uitkeringen «Monumenten», «Waddenfonds» en «Zuiderzeelijn» geldt dat deze niet aan alle provincies worden
uitgekeerd en/of nu nog niet kunnen worden verdeeld via de maatstaven
van de algemene uitkering. Deze decentralisatie-uitkeringen kunnen dan
ook nu niet worden omgezet in een algemene uitkering of integratieuitkering. Van de nog niet eerder in een begroting opgenomen
decentralisatie-uitkeringen wordt bij ontwerpbegroting 2015 bezien of ze
kunnen worden omgezet naar integratie-uitkering of algemene uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

18

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

3.4. Opbrengst lokale heffingen 2013
Provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting mogen door
provincies worden geheven op basis van artikel 222 Provinciewet. De
opcenten worden geheven bovenop het rijkstarief van de motorrijtuigenbelasting.
De hoogte van de provinciale opcenten is wettelijk gemaximeerd. De
vaststelling van de opcenten geschiedt door Provinciale Staten. Omdat
het een algemene belasting betreft komt de opbrengst toe aan de
algemene middelen van de provincie.
In 2013 mogen de opcenten ten hoogste 107,3 procent bedragen van het
rijkstarief. Geen enkele provincie heft de maximale opcenten daar de
opcenten variëren van 67,9% tot 95,0%. In 2013 is de opbrengst € 1,457
miljard.
De ontwikkeling van de opbrengst van de opcenten op de motorrijtuigenbelasting wordt weergegeven in tabel 3.4.1.
Tabel 3.4.1. Opbrengsten provinciale opcenten MRB (x € miljoen)1

Provinciale opcenten MRB
1

2010

2011

2012

2013

2012–2013

1.432

1.456

1.457

1.457

0,0%

Bron: BZK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

19

Bijlagen

4. BIJLAGEN BIJ DE BEGROTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

20

Bijlagen

BIJLAGE 1: BELEIDSMUTATIES
Beleidsmutaties (x € 1.000)
2013
Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen 2012
Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2012
Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2012
DU Ontwikkel / OEM variabel (algemene uitkering)
DU Ontwikkel / OEM variabel (decentralisatie-uitkering)
Nationale gebiedsontwikkelingen (decentralisatie-uitkering)
Beter benutten (decentralisatie-uitkering)
Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)
Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)
Natuur (integratie-uitkering)
Afsluitdijk (decentralisatie-uitkering)
Invoeringskosten decentralisatie jeugdzorg (decentralisatie-uitkering)
Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)
Steunfunctie Monumentenzorg en Archeologie
Friese taal
Accres tranche 2012 (incidenteel)
Accres tranche 2012 (structureel)
Accres tranche 2013
BTW-compensatiefonds
RA A9 Minder provincies
RA I92 Publieke omroep
Accres tranche 2014
Accres tranche 2012 (incidenteel)
Bodemsanering (decentralisatie-uitkering)
Bedrijventerreinen (Toppergelden) (decentralisatie-uitkering)
Nationale gebiedsontwikkelingen (decentralisatie-uitkering)
Invoeringskosten decentralisatie jeugdzorg (decentralisatie-uitkering)
Life Sciences Park Oss (decentralisatie-uitkering)
Green Deal (decentralisatie-uitkering)
DU Ontwikkel / OEM variabel (algemene uitkering)
DU Ontwikkel / OEM variabel (decentralisatie-uitkering)
Natuur (integratie-uitkering)
Accres tranche 2013
Accres tranche 2014

1
3
320
1.028
– 1.028
7.222
4.080
5.900
1.000
393.550
500
1.950
– 3.000
183
90
– 7.032
– 15.714
625

– 8.682
100
2.100
8.407

2014

2015

5.967

4.719

5.900
3.000
40.325
500

500

500

– 3.000
183
90

183
90

183
90

2017

2018

183
90

183
90

– 15.714
625
– 25.821

– 15.714 – 15.714 – 15.714 – 15.714
625
625
625
625
– 66.160 – 66.160 – 66.160 – 66.160
– 5.000 – 10.000 – 15.000 – 20.000
– 142.000 – 142.000 – 142.000 – 142.000 – 142.000
90.858
90.858
90.858
90.858
90.858

100
146
1.950

1.600
208
8.544 – 427.797
– 8.544 427.797
105.000
– 1.859
– 1.859
– 25.957

Totaal mutaties (inclusief meerjarige doorwerking 1e suppletoire 2013) 391.552

2016

40.293

100
248

105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

105.000
– 1.859
– 25.957

– 54.367

– 64.434

– 69.934

– 74.934

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

21

Bijlagen

BIJLAGE 2: MOTIES EN TOEZEGGINGEN VERGADERJAAR
2012-2013
Moties Onderdeel A.1 Afgedaan
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

Motie Schouw; Verzoekt de regering voor
het zomerreces 2013 in kaart te brengen
welke alternatieven, bijvoorbeeld het
uitstellen van de verkiezingen voor de
Provinciale Staten in de drie betrokken
provincies, mogelijk zijn voor de dubbele
verkiezingen en de Kamer hierover te
infomeren

Gemente- en provinciefonds

De Eerste en Tweede Kamer zijn op 4 juli
2013 per brief geïnformeerd

Moties: Onderdeel A.2 In behandeling
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken

Motie Voortman en Schouw; Verzoekt de
regering om tegelijkertijd met de
behandeling van het wetsvoorstel in de
Tweede Kamer in een apart document
inzicht te geven in de inhoudelijke agenda,
de taken, bevoegdheden en het budget
van de nieuw te vormen provincie.

Gemente- en provinciefonds

Er wordt gewerkt aan de inhoudelijke
agenda. De minister heeft in het herindelingsontwerp aangekondigd dat hij een
stuurgroep opricht die hieraan gaat
werken. De provincies nemen deel aan die
stuurgroep. Verder is een discussie met de
ministeries opgestart over evt. extra taken
van de provincies. De Kamer wordt
hierover geïnformeerd als het
wetsontwerp over de herindeling wordt
ingediend bij de Kamer.

Toezeggingen: Onderdeel B.1 Afgedaan
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister zegt toe de Tweede Kamer te
informeren over de open overlegfase
binnen de procedure tot samenvoeging
van de provincies Flevoland, NoordHolland en Utrecht.

Gemente- en provinciefonds

De Tweede Kamer is op 1 februari 2013 per
brief geïnformeerd (TK 2012–2013, 33 047,
nr. 6).

De minster zegt toe in het nieuwe
Beleidskader gemeentelijke herindeling
nader in te gaan op het feit dat, indien en
voor zover gemeenten het onderling niet
eens worden over een gemeentelijke
herindeling in de regio, er een taak is
weggelegd voor de provincie en de Kamer
deze te zullen doen toekomen.

Gemente- en provinciefonds

De Tweede Kamer is op 28 mei 2013 per
brief geínformeerd (TK 2012–2013, 28 750,
nr. 53).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

22

Bijlagen

Toezegging: Onderdeel B.2 In behandeling
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

De minister zegt toe op verzoek van de
Gemente- en provinciefonds
heer Schouw (D66) om in de 2de consultatieperiode met de provincies die betrokken
zijn bij de vorming van het nieuwe
landsdeel Randstad ook een inhoudelijke
economische agenda te bespreken.

Hieraan wordt gewerkt. De toezegging is
inmiddels ingehaald door de motie
Schouw c.s., waarin de minister gevraagd
wordt om tegelijk met de indiening van het
wetsontwerp een inhoudelijke agenda
voor de nieuwe provincie aan de Kamer te
sturen. Indiening van het wetsontwerp bij
de TK is voorzien voor eerste helft 2014.

De minister zegt toe de provincies
(Noord-Holland, Utrecht en Flevoland) uit
te nodigen om zelf een inhoudelijke
agenda te formuleren, desgewenst met
ondersteuning van BZK, die tegelijk met
het herindelingsvoorstel in de Kamer kan
worden gepresenteerd. In dat geval krijgt
de Kamer zowel het voorstel tot herindeling als een inhoudelijke agenda.

Gemente- en provinciefonds

Er wordt gewerkt aan de inhoudelijke
agenda. De minister heeft in het herindelingsontwerp aangekondigd dat hij een
stuurgroep opricht die hieraan gaat
werken. De provincies nemen deel aan die
stuurgroep. Verder is een discussie met de
ministeries opgestart over evt. extra taken
van de provincies. De Kamer wordt
hierover geïnformeerd als het
wetsontwerp over de herindeling wordt
ingediend bij de Kamer.

Op verzoek van de heer Bosma (PVV) zal
de minister bekijken in hoeverre hij
kostenreducties die provinciale fusies met
zich meebrengen nader kan substantiëren.

Gemente- en provinciefonds

Het onderzoek naar de kosten en baten van
de provinciale herindeling is afgerond. De
uitkomsten van de business case zijn
gebruikt ter onderbouwing van het
herindelingsontwerp, dat op 17 juni 2013
ter inzage is gelegd. Het definitieve
wetsontwerp wordt naar verwachting
eerste helft 2014 bij de TK ingediend. De
business case zelf is openbaar gemaakt via
de site van BZK en aangeboden aan de 3
provincies.

De minister zegt toe, op verzoek van het lid Gemente- en provinciefonds
Bosma (PVV), te reageren op de frictiekosten samenvoeging provincies. De
minister zal in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel van de Noordvleugelprovincie ingaan op de businesscase,
inclusief de kosten.

Er is een business case uitgevoerd die
ingaat op onder meer de frictiekosten. Dit
onderzoek is afgerond en de uitkomsten,
ook die over de frictiekosten, zijn verwerkt
in het herindelingsontwerp. Dit herindelingsontwerp ligt nu ter inzage en gaat na
verwerking van zienswijzen en na
ommekomst Raad van State naar de
Tweede Kamer. Indiening bij Kamer moet
worden verwacht in de eerste helft van
2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

23

Bijlagen

BIJLAGE 3: LIJST MET AFKORTINGEN
AMvB
BBV
BCF
Bofv
CBS
DU
EMU
FOG
Fvw
GF
IPO
IU
MILH
MRB
NGRU
OEM
OSU
OZB
PF
POR
UvW
VNG

Algemene maatregel van bestuur
Besluit Begroting en Verantwoording provincies en
gemeenten
BTW-compensatiefonds
Bestuurlijk overleg financiële verhouding
Centraal Bureau voor de statistiek
Decentralisatie-uitkering
Economische en Monetaire Unie
Financieel Overzicht Gemeenten
Financiële-verhoudingswet
Gemeentefonds
Interprovinciaal Overleg
Integratie-uitkering
Monitor Inkomsten Lokale Heffingen
Motorrijtuigen belasting
Netto gecorrigeerde Rijksuitgaven
Overige Eigen Middelen
Onderhoudsrapportage Specifieke Uitkeringen
Onroerende-zaakbelastingen
Provinciefonds
Periodiek Onderhoudsrapport
Unie van Waterschappen
Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

24

Bijlagen

BIJLAGE 4: LIJST VAN DE BELANGRIJKE TERMEN EN HUN
BETEKENIS
Accres

Bedrag waarmee het beschikbare bedrag van het
provinciefonds jaarlijks wordt aangepast, gebaseerd
op een bestuurlijk overeengekomen normeringsystematiek (zie ook normeringsystematiek).

Algemene
uitkering uit het
provinciefonds

Uitkering aan alle provincies die ten goede komt aan
de algemene middelen.

Cluster

Samenhangend geheel van beleidsterreinen uit
oogpunt van kostenoriëntatie en verdeling.

Decentralisatieuitkering uit het
provinciefonds

Sinds 2008 bestaat binnen het provinciefonds naast
de algemene uitkering (zie algemene uitkering uit het
provinciefonds) en de integratie-uitkering (zie
integratie-uitkering uit het provinciefonds) ook de
decentralisatie-uitkering. De verdeling van de
decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de
integratie-uitkering de regels van de verdeling van
de algemene uitkering van het provinciefonds.
Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de
termijn van overheveling naar de algemene uitkering
van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de
decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat
maakt de uitkering geschikt voor de overheveling
van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog
niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt
voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn.

Financiëleverhoudingswet
(Fvw)

Wet waarin is vastgelegd dat er een gemeentefonds
en provinciefonds is. De wet regelt daarnaast globaal
de wijze van verdeling van het provinciefonds. Sinds
1 januari 1998 maakt de regeling voor het provinciefonds onderdeel uit van de Financiëleverhoudingswet.

Integratieuitkering uit het
provinciefonds

Uitkering die wordt toegepast als overheveling van
een specifieke uitkering of eigen middelen naar de
algemene uitkering bezwaarlijk is vanwege de
omvang van de herverdeeleffecten. De integratieuitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang
naar de algemene uitkering.

IJkpunten

Geobjectiveerde kostennormen per taakgebied,
rekening houdend met structuurkenmerken, die voor
alle provincies respectievelijk gemeenten beschikbaar zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

25

Bijlagen

Normeringsystematiek

Bepaling van het accres van het provinciefonds op
basis van een norm. De norm is de jaarlijkse
procentuele ontwikkeling van de netto gecorrigeerde
rijksuitgaven. De netto gecorrigeerde rijksuitgaven
zijn de bruto-rijksuitgaven minus de nietbelastingontvangsten van het Rijk gecorrigeerd voor
onder meer de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking, de Europese Unie, het gemeentefonds en
het provinciefonds. Als de netto gecorrigeerde
rijksuitgaven stijgen (dalen), nemen het gemeentefonds en het provinciefonds met hetzelfde percentage toe (af). Deze systematiek staat ook wel bekend
onder het principe van «samen de trap op en samen
de trap af».

Raad voor de
financiële
verhoudingen
(Rfv)

Adviesorgaan op het terrein van de gemeentelijke en
provinciale financiën.

Uitkeringsbasis

De uitkeringsbasis wordt berekend door de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van een set
van verdeelmaatstaven met de bijbehorende
gewichten (bedragen per eenheid).

Uitkeringsfactor

Via de normeringsystematiek wordt jaarlijks de
omvang van het provinciefonds bepaald (voeding).
De uitkeringsfactor is de verhouding tussen de
voeding en de totale landelijke uitkeringsbasis. De
uitkeringsfactor wordt afgerond op 3 decimalen
achter de komma. Het derde decimaal achter de
komma wordt ook wel een «punt» uitkeringsfactor
genoemd. Als de uitkeringsfactor bijvoorbeeld stijgt
van 1,253 naar 1,265 is dit een stijging van 12
punten.

Uitkeringsjaar

Het kalenderjaar waarover het recht op uitkering
ontstaat.

Verdeelmaatstaf

Maatstaf ter verdeling van de algemene uitkering die
verband houdt met de provinciale behoefte aan
algemene middelen.

Verdeelreserve

Gedeelte van de algemene uitkering dat niet aan de
provincies wordt uitgekeerd, maar als reservering
apart wordt gehouden. De verdeelreserve dient om
onverwachte effecten bij de meting van maatstaven
op te vangen. Op het moment dat maatstaven
definitief zijn of geen onverwachte ontwikkelingen
meer kunnen doormaken wordt de verdeelreserve
verrekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 C, nr. 2

26