Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1911

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 september 2014
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij zes fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling bescherming en handhaving van intellectuele
eigendomsrechten in derde landen
Fiche 2: Mededeling EU-actieplan Handhaving intellectuele Eigendomsrechten (Kamerstuk 22 112, nr. 1912)
Fiche 3: Richtlijn uitwisseling informatie verkeersovertredingen
(Kamerstuk 22 112, nr. 1913)
Fiche 4: Mededeling «Naar een geïntegreerde aanpak van cultureel
erfgoed voor Europa» (Kamerstuk 22 112, nr. 1914)
Fiche 5: Mededeling EU-strategie en Actieplan Douanerisicobeheer
(Kamerstuk 22 112, nr. 1915)
Fiche 6: Aanbeveling online kansspelen (Kamerstuk 22 112, nr. 1916)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1911
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 112, nr. 1911

1

Fiche: Mededeling bescherming en handhaving van intellectuele
eigendomsrechten in derde landen
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees parlement, de Raad
en het Europees Economisch en Sociaal Comité. Handel, groei en
intellectuele eigendom – Strategie voor de bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten in derde landen.
b) Datum ontvangst Commissiedocument
1 juli 2014
c) Nr. Commissiedocument
COM(2014) 389
d) Pre-lex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=1042139
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken, in samenwerking met het
Ministerie van Buitenlandse Zaken
2. Essentie voorstel
De mededeling betreft een strategie voor de bescherming en handhaving
van de intellectuele-eigendomsrechten (hierna: IE-rechten) in derde
landen. Het beoogt de internationale bescherming van IE-rechten te
bevorderen en inbreuken op IE-rechten in het buitenland te bestrijden.
IE-rechten zijn een belangrijke aanjager voor groei en innovatie, en spelen
ook een belangrijke rol bij de bevordering van economische ontwikkeling
van landen en bij de aanpak van enkele mondiale uitdagingen, zoals het
leveren van een bijdrage aan het oplossen van mondiale milieuproblemen. Voor ontwikkelingslanden draagt een pragmatische en flexibele
aanpak van IE-rechten ertoe bij dat zij het potentieel van hun eigen
intellectuele activa optimaal kunnen benutten, hun integratie in de
internationale handel kunnen verbeteren en tegelijkertijd een bredere
maatschappelijke welvaart kunnen bereiken.
Om innovatie en creativiteit te kunnen blijven aanmoedigen, moet de EU
samen met derde landen blijven werken aan de bescherming en
handhaving van IE-rechten. In de strategie wordt een aantal maatregelen
voorgesteld om de internationale bescherming van IE-rechten te
verbeteren. Het gaat o.a. om:
− Zorgen voor méér regelmatige interactie met alle belanghebbenden
om de bewustwording van het belang van IE-rechten te verbeteren en
het beleid aan te sturen;
− Streven naar een betere samenhang tussen het IE-beleid en andere
beleidsterreinen;
− Zorgen dat IE-bepalingen in bilaterale handelsovereenkomsten
adequate en doeltreffende bescherming bieden voor houders van
rechten en de belangrijkste leemten in de IE-rechtssystemen van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 112, nr. 1911

2

−
−

−
−

−

partnerland verhelpen, waarbij de toezeggingen worden afgestemd op
het ontwikkelingsniveau van derde landen;
Het voortzetten en zo mogelijk verbeteren van dialogen over IE-rechten
met belangrijke derde landen;
Het vestigen van intensievere contacten tussen de Commissie,
lidstaten en bedrijfsleven in de EU om de marktdeelnemers rechtstreeks te steunen bij het oplossen van concrete problemen op het
gebied van IE;
Het verbeteren van netwerken en de coördinatie van de maatregelen
van de EU en de vertegenwoordiging van de lidstaten in derde landen;
Ondersteuning van houders van rechten (bijvoorbeeld door de
intellectueel-eigendomsrecht helpdesks in China/Hong Kong/Taiwan,
Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika);
Het verschaffen en promoten van geschikte IE gerelateerde programma’s van de EU voor technische bijstand aan derde landen (inclusief
aandacht voor flexibiliteiten).

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
IE-rechten zijn voor bedrijven van groot belang bij het versterken van hun
concurrentiekracht. Ondernemingen kunnen meer profiteren van
innovatie als zij gebruikmaken van IE-rechten.
Het standpunt van het kabinet is dat een goedwerkend IE-rechtssysteem
van wezenlijk belang is voor het stimuleren van innovatie en voor de
toegang tot en overdracht van technologie, en daarmee voor de economische ontwikkeling. In relatie tot derde landen, is een zo goed mogelijk
op elkaar afgestemd internationaal systeem van IE-rechten van belang om
handelsbelemmeringen weg te nemen, en zodoende de internationale
handel te bevorderen.
Met betrekking tot ontwikkelingslanden en IE-rechten is, naast het gebruik
van IE-rechten voor economische groei, van belang dat deze landen bij de
inrichting van het IE -rechtssysteem rekening kunnen houden met het
ontwikkelingsniveau en de lokale situatie van een land, door gebruik te
maken van de bestaande flexibiliteiten die het multilaterale kader biedt in
het WTO TRIPS-verdrag (World Trade Organization-Trade Related Aspects
of Intellectual Property Rights).1 Het TRIPS-Verdrag regelt de minimale
bescherming van IE-rechten die aangesloten landen bij WTO dienen na te
komen.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Nederland verwelkomt de mededeling, die een update van de strategie uit
2004 bevat.2 In het licht van een aantal veranderingen die de Commissie
schetst, zoals de vraag om méér betrokkenheid van belanghebbenden, het
grotere internationale karakter en de samenhang van onderzoek en
innovatie en het belang van bilaterale handelsakkoorden, acht Nederland
een update van de strategie uit 2004 opportuun.

1
2

Kamerstuk 32 605, nr. 147.
Strategy for the enforcement of intellectual property rights in third countries (2005/C 129/03).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 112, nr. 1911

3

Meer betrokkenheid van belanghebbenden
Nederland steunt de analyse van de Commissie dat het beleid rondom IE
steeds meer in de publieke belangstelling staat, en dat er vanuit de
maatschappij behoefte is aan een bredere dialoog met belanghebbenden
over de rol en betekenis van IE-rechten en de gevolgen van inbreuken
hierop.
Nederland onderschrijft de actie van de Commissie om méér aandacht
aan de betrokkenheid van belanghebbenden te besteden. Dit
aandachtspunt kwam namelijk ook naar voren uit het in 2012 door Ecorys
in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken verrichte evaluatieonderzoek van het IE-beleid over de jaren 2006–2010.3 Nederland is in
dit kader van plan een aantal dialogen te organiseren rond actuele
thema’s waar IE-rechten en innovatie centraal zullen staan.
Een recente ervaring met het betrekken van stakeholders betrof de
stakeholderbijeenkomst die Nederland in februari 2014 heeft georganiseerd in het kader van de onderhandelingen van de EU met de Verenigde
Staten over een handelsakkoord (Transatlantic Trade and Investment
Partnership, hierna «TTIP»). Een onderdeel van de bijeenkomst betrof het
onderwerp IE in TTIP.4 Bij de bijeenkomst was een brede groep belanghebbenden aanwezig, zowel maatschappelijk middenveld als bedrijfsleven. Hierdoor werd een goed inzicht in de verschillende belangen en
standpunten verkregen.
Samenhang IE beleid en andere beleidsterreinen
Nederland hecht veel waarde aan de samenhang tussen het IE-beleid en
andere beleidsterreinen, onder andere waar het gaat om innovatie omdat
IE-rechten innovatie moeten faciliteren en niet hinderen. Een voorbeeld
van een initiatief waarbij de samenhang tussen IE-rechten en beleid goed
zijn gekoppeld betreffen de Nederlandse spelregels voor de omgang met
IE die in privaat-publieke samenwerking tot stand zijn gekomen.5
In de mededeling geeft de Commissie aan te streven naar een betere
samenhang tussen beleid op IE-rechten en andere beleidsterreinen. De
Commissie geeft het financieringsprogramma voor onderzoek en
innovatie, Horizon 2020, als voorbeeld. De programma’s in Horizon 2020
staan volledig open voor deelname van internationale partnerlanden, mits
deze aan de financiële en overige voorwaarden hiervoor voldoen. Deze
programma’s bieden toegang tot de Europese markt met voorspelbare en
eerlijke voorschriften wat de bescherming van IE-rechten betreft. Betere
samenhang kenmerkt zich bijvoorbeeld door de mogelijkheid van de
Commissie om te overwegen de deelname of financiering in specifieke
door de EU gefinancierde programma’s te beperken op het moment dat
iemand zich niet aan de regels houdt, voor zover het om voldoende
ernstige en duidelijk afgegrensde gevallen gaat.
Nederland steunt deze lijn van de Commissie, omdat het van belang acht
dat IE-rechten gerespecteerd worden. Nederland zal zich – zoals de
Commissie voorstelt – ervoor inzetten dat beperking van de financiering
niet van invloed is op programma’s die worden gefinancierd door het
Europees ontwikkelingsfonds of van een instrument voor ontwikkelingssamenwerking.

3

Kamerstuk 30 635, nr. 3.
Kamerstuk 21 501-02, nr. 1382, bijlage.
5
Kamerstuk 28 753, nr. 30.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 112, nr. 1911

4

Bilaterale handelsakkoorden
Nederland steunt de lijn van de Commissie om, naast multilaterale
activiteiten in het kader van de World Trade Organization, de inspanningen te richten op bilateraal niveau. Bilaterale activiteiten bieden een
goede mogelijkheid om voor de specifieke problemen en behoeften van
een individuele partner een op maat gemaakte oplossing te bieden.
Bilaterale handelsakkoorden bieden in dit kader de mogelijkheid om
adequate en doeltreffende bescherming en handhaving van IE-rechten in
derde landen te vergemakkelijken. Bilaterale handelsakkoorden kunnen
ook leiden tot een meer op elkaar afgestemd internationaal systeem van
IE-rechten, waardoor handelsbelemmeringen weggenomen kunnen
worden en waardoor de internationale handel bevorderd wordt. Ook
kunnen de belangrijkste leemten in de IE-rechtssystemen van het
partnerland verholpen worden.
De Commissie geeft met betrekking tot handelsakkoorden aan dat de
bestaande EU wetgeving als kader dient en dat de doelstellingen
aangepast worden aan het ontwikkelingsniveau van het partnerland. Voor
de minst ontwikkelde landen en de armere ontwikkelingslanden kan een
beperkter aantal IE-voorschriften in overweging worden genomen.
Met betrekking tot IE en ontwikkelingslanden zijn voor Nederland twee
aspecten van belang. Allereerst is er het gebruik van IE-rechten voor
economische groei door middel van het beschermen van producten en
diensten door IE-rechten (zoals het merkenrecht, octrooirecht,
tekeningen-en modellenrecht, auteursrecht, kwekersrechten of geografische indicaties). Ten tweede vindt Nederland het van belang dat
ontwikkelingslanden bij de inrichting van hun IE-rechtssystemen rekening
kunnen houden met het ontwikkelingsniveau en de lokale situatie van een
land, door gebruik te maken van de flexibiliteiten die het multilaterale
kader biedt. In het kader van de volksgezondheid blijft Nederland het
belang benadrukken van de mogelijkheden die de Verklaring van Doha
inzake het TRIPS verdrag en volksgezondheid, het Doha besluit inzake het
TRIPS-Verdrag en volksgezondheid en het protocol uit 2005 bieden.6
Zoals uiteengezet in de reactie op de motie Sjoerdsma over IE-rechten en
ontwikkelingslanden7 zet Nederland zich er voor in dat de Commissie
geen TRIPS-plus-bepalingen vraagt in akkoorden die de mogelijkheden
van ontwikkelingslanden om gebruik te maken van flexibiliteiten ten
behoeve van de volksgezondheid en voeding onnodig inperken.
Nederland wil onderhandelingsresultaten hierop beoordelen. Nederland
zal daarnaast bepleiten dat in de EU per ontwikkelingsland het ambitieniveau van het akkoord wordt vastgesteld en onderbouwd en zal aandacht
vragen voor randvoorwaarden zoals een langere implementatietermijn, en
hulp bij capaciteitsopbouw als het ambitieniveau omhoog gaat.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
De verwachting is dat de lidstaten en het Europees parlement de
mededeling steunen. Bepaalde partijen in het EP zullen de toegang tot
medicijnen, en het belang van de flexibiliteiten in het multilaterale kader
bij de inrichting van IE-rechtssystemen benadrukken. Nederland zal de
mededeling steunen, met in acht name van de aandachtspunten zoals
hierboven uiteengezet.

6

14 november 2001 (WT/MIN (01)/dec/2), 30 augustus 2003 (WT/L/540) en 6 december 2005
(WT/L/641, Trb. 2007, 102).
7
Kamerstuk 32 605, nr. 147.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 112, nr. 1911

5

4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
De EU oefent in dit verband een exclusieve bevoegdheid uit, omdat de
mededeling speelt op het gebied van de gemeenschappelijke
handelspolitiek (art. 207 en 218 VWEU). Het kabinet acht de bevoegdheid van de EU op dit terrein juist.
b) Subsidiariteit
Niet van toepassing, aangezien de EU over een exclusieve bevoegdheid beschikt.
c) Proportionaliteit
De Nederlandse grondhouding ten aanzien van de proportionaliteit
van de mededeling is positief. In de mededeling zijn geen plannen
voor wet-of regelgeving opgenomen. Er is sprake van een variëteit aan
andersoortige maatregelen, die naar het oordeel van Nederland in de
juiste verhouding tot het doel staan betreffende het bewerkstelligen
van een strategie voor de bescherming en handhaving van de
IE-rechten in derde landen.
d) Financiële gevolgen
n.v.t.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 22 112, nr. 1911

6