Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 650

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 oktober 2017
Hierbij bied ik u de voortgangsrapportage aan van het Nationaal
Openbaar Vervoer Beraad (NOVB) over de eerste helft van 20171. Hierin
staat een update van alle projecten uit de NOVB werkagenda 2017 die u
eerder heeft ontvangen (Kamerstuk 23 645, nr. 643). Tevens is bijgevoegd
de begeleidende brief van het NOVB2. Ik ben verheugd dat er weer
stappen in de verschillende dossiers zijn gezet om het reisgemak met de
OV-chipkaart verder te verbeteren.
Hieronder licht ik een aantal projecten er uit met het oog op de uitvoering
van door uw Kamer aanvaarde moties of omdat er inmiddels nieuwe,
belangrijke stappen zijn gezet in de voortgang. Daarna ga ik in op de
uitvoering van toezeggingen die ik in verschillende AO’s aan uw Kamer
heb gedaan.
Verbeteringen OV-chipkaart (B1)
In het NOVB heb ik mij er hard voor gemaakt dat er duidelijkheid moet
komen over de restsaldi op de chipkaart en dat deze de reizigers ten
goede moeten komen. De concessiehoudende vervoerders hebben
daarom een actieprogramma opgesteld om het voor reizigers gemakkelijker te maken om restsaldi op de OV-chipkaart terug te vragen.
Bovendien beloven de vervoerders dat geld dat uiteindelijk na 5 jaar nog
steeds niet is teruggekomen bij de kaarthouder, in overleg met reizigersorganisaties en overheden bestemd zal worden aan verbeteringen en
innovaties voor het betalen binnen het OV. Hiermee past dit in de
uitvoering van het project Verbeteringen OV-chipkaart (B1). De brief met
het maatregelpakket heb ik bijgevoegd3.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-23645-650
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 23 645, nr. 650

1

Toegankelijkheid (D4)
Met de afronding van het project «Toegankelijkheid D4» is de motie van
het lid Dik-Faber (Kamerstuk 23 645, nr. 563) uitgevoerd. De
OV-begeleiderskaart is per 20 maart 2017 geïntegreerd met de huidige
toegangspas. Nieuwe aanvragers en mensen die voor verlenging van hun
kaart in aanmerking komen kunnen voortaan met één kaart reizen,
waarmee tevens de poortjes geopend kunnen worden.
Informatievoorziening (A3)
Over de voortgang in het project «Informatievoorziening (A3)» meld ik u
dat partijen op 7 september jl. een intentieverklaring hebben getekend om
te komen tot een open informatiehuishouding in het OV. De intentieverklaring heb ik bijgevoegd4. Het gaat om afspraken over het beschikbaar
stellen van data en de governance en de financiering van de informatiehuishouding.
In deze intentieverklaring spreken vervoerders en overheden af dat er per
1 januari 2018 een open informatiehuishouding is waarmee de OV
chipkaartgegevens (reizigersstromen en -aantallen) beschikbaar komen.
Op 1 januari 2018 zullen nog niet meteen alle beoogde informatieproducten beschikbaar zijn. Het gaat om een groeimodel. Hierbij moet
uiteraard voldaan worden aan de regels vanuit de privacy en de
mededinging. Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie van de
leden De Boer en Van Veldhoven van 7 juli 2016 (Kamerstuk 23 645,
nr. 630). Daarin wordt de regering gevraagd zich in het NOVB in te zetten
voor een adequaat informatiesysteem en wetgeving te overwegen als de
gevraagde informatiehuishouding niet voor 1 januari 2018 tot stand komt.
Toezeggingen uit verschillende AO’s met de Tweede Kamer
Het lid Van Helvert (CDA) heeft gevraagd om het rapport van First Dutch
over de kosten van het OV- betaalsysteem dat in opdracht van Translink is
gemaakt5. Hierbij doe ik u dit rapport toekomen6. Het doel van het rapport
is om inzicht te geven in de orde van grootte van de (huidige) totale
kosten van het OV-chipkaartsysteem.
De leden Jetten (D66) en Laçin (SP) hebben vragen gesteld over de
tijdsduur bij onderbreking van een treinreis en over de tijdsduur van een
verblijf op een met toegangspoorten afgesloten station zonder dat er met
het OV wordt gereisd7.
De vervoerders geven aan dat bij een onderbreking van een treinreis
bepalend is of de reiziger het treinstation (of het met toegangspoortjes
afgesloten gedeelte van het treinstation) verlaat en moet uitchecken of
binnen dit stationsgebied blijft. Wanneer een reiziger zijn treinreis wil
onderbreken om binnen het stationsgebied te pauzeren (en dus niet
uitcheckt) om bijvoorbeeld een kop koffie te drinken, te lunchen of te
winkelen, geldt er geen maximale overstaptijd van 35 minuten. Hierdoor
kan een reiziger gerust langer de tijd nemen op het station. Wel hanteert
NS een maximale reistijd van 6 uur.
Wanneer de reiziger het treinstation (of het met toegangspoortjes
afgesloten gedeelte van het treinstation) verlaat en uitcheckt met zijn
OV-chipkaart, geldt wel een overstaptijd van maximaal 35 minuten.
Wanneer hij binnen 35 minuten opnieuw incheckt op het station, wordt dit
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Verslag AO OV-chipkaart 18 mei 2017, Kamerstuk 23 645, nr. 648
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
7
Verslag AO OV-chipkaart 18 mei 2017, Kamerstuk 23 645, nr. 648
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 23 645, nr. 650

2

in het OV-chipkaartsysteem aangemerkt als een vervolg van zijn eerdere
treinreis en wordt er geen nieuw opstaptarief in rekening gebracht.
Wanneer hij later dan 35 minuten opnieuw incheckt op het station, wordt
dit in het OV-chipkaartsysteem als een nieuwe reis aangemerkt. Bij deze
check-in zal opnieuw de borg worden ingehouden. Dit is omdat bij de
check-out al een verrekening heeft plaatsgevonden met de borg uit het
eerste deel van de reis en de (tot dan toe) gemaakte reiskosten.
Of reizigers bij onderbreking van een treinreis wel of niet moeten
uitchecken hangt af van de aanwezigheid en de plaatsing van de
toegangspoortjes op de stations (bij de perrons of bij de in- en uitgang
van de stations). Dit kan van station tot station verschillen. Voor een
verblijf op een met toegangspoorten afgesloten station, zonder dat er met
het OV wordt gereisd, geldt een maximale verblijfsduur van één uur. De
OV-bedrijven geven aan dat iedereen binnen zestig minuten kosteloos
weer kan uitchecken op hetzelfde station. Daarna wordt de borg in
rekening gebracht. Deze tijd is voldoende om iemand weg te kunnen
brengen, als passage door het station heen te gaan of voor een
boodschap. De vervoerders geven aan dat de tijdslimiet is ingesteld om te
verhinderen dat reizigers een heen- en terugreis kunnen maken zonder te
betalen. Ook zijn er veiligheidsoverwegingen om de verblijfsduur op
stations te beperken. De toegangspoortjes zijn met name geplaatst om de
veiligheid in het openbaar vervoer te verhogen.
Het lid Jetten (D66)8 heeft gevraagd naar de mogelijkheden om het stallen
of huren van fietsen bij stations met de OV-chipkaart af te rekenen.
De OV-chipkaart is uitsluitend bedoeld voor betalingen in het openbaar
vervoer. In- en uitchecken met de huidige OV-chipkaart betekent dat de
verhuurder kaartlezers nodig heeft hetgeen een relatief hoge investering
vergt. Nieuwe betaalwijzen in het OV kunnen in de toekomst hierin
verandering brengen maar daarover is nu nog geen uitsluitsel te geven.
NS biedt de mogelijkheid om een abonnement op het stallen of huren van
fietsen te koppelen aan een persoonlijke OV-chipkaart. De OV-chipkaart
fungeert in dit geval als een zgn. identifier voor de verhuurder (aan- en
afmelden), maar er vindt geen afrekening plaats. Dat gebeurt achteraf. De
reiziger doet in dit geval hetzelfde als wanneer hij met de OV-chipkaart
zou betalen en het kan daarom voelen alsof er ook met de OV-chipkaart
betaald wordt.
Het lid Belhaj (D66) heeft gevraagd om een studentenkorting op het
gebruik van de OV-fiets met OCW te bespreken9. Ik heb dit ingebracht bij
de opvolger van de Taskforce Beter Benutten Openbaar Vervoer, de
projectgroep Beter Benutten voor Beter Onderwijs. Deze valt onder
verantwoordelijkheid van de Minister van OCW. De projectgroep heeft NS
gevraagd een inschatting van de kosten en baten van deze maatregel te
maken. NS geeft aan dat de vraag naar OV-fietsen van zichzelf al sterk
stijgt en dat NS er alles aan doet om daaraan te voldoen. Daarnaast schiet
de ruimte voor nog meer OV-fietsen op veel van deze stations tekort.
Verder verwacht NS dat een stijging in het gebruik van de OV-fiets zich
niet onmiddellijk vertaalt in een daling in de kosten voor bus, tram en
metro, omdat vervoerders niet meteen minder materieel en personeel
kunnen inzetten als studenten vaker een OV-fiets zouden pakken. De
kosten voor het studentenreisproduct zullen dus aanzienlijk stijgen, terwijl
de projectgroep Beter Benutten voor Beter Onderwijs juist onderzoekt hoe

8
9

Verslag AO Spoor 22 juni 2017, Kamerstuk 29 984, nr. 728
Verslag AO OV-chipkaart 8 december 2016, Kamerstuk 23 645, nr. 641

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 23 645, nr. 650

3

de kosten beperkt kunnen worden. De conclusie is dat opname van de
OV-fiets (met een korting voor de student) in het aanbod van het
studentenreisproduct onder de huidige omstandigheden niet haalbaar is.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 23 645, nr. 650

4