Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 622

Wijziging van de Instellingswet Autoriteit
Consument en Markt en enige andere wetten in
verband met de stroomlijning van het door de
Autoriteit Consument en Markt te houden
markttoezicht

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 1 februari 2013 en het nader rapport d.d. 23 april 2013,
aangeboden aan de Koningin door de minister van Economische Zaken.
Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief
afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 5 december 2012, no.12.002936, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Economische Zaken, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de Instellingswet Autoriteit
Consument en Markt en enige andere wetten in verband met de stroomlijning van het door de Autoriteit Consument en Markt te houden
markttoezicht, met memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel is het tweede van een tweetal wetsvoorstellen, gericht
op integratie van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), de
Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA) en de
Consumentenautoriteit (CA) tot de Autoriteit Consument en Markt (ACM).
Op grond van het eerste voorstel, de Instellingswet Autoriteit Consument
en Markt (hierna: Instellingswet), gaan de drie eerstgenoemde autoriteiten
weliswaar op in de ACM, maar blijven de in bijzondere wetten neergelegde taken en bevoegdheden met hun onderlinge verschillen onverkort
bestaan.2 In het voorliggende tweede voorstel worden de diverse taken en
bevoegdheden van de ACM onderling afgestemd door de Instellingswet
en de desbetreffende bijzondere wetten aan te passen en onderling te
harmoniseren. Daarnaast worden vereenvoudigingen aangebracht door
het ACM-breed op zoveel mogelijk gelijke wijze regelen van procedures. In
sommige gevallen wordt er op grond van sectorspecifieke aspecten
evenwel voor gekozen de huidige verschillen te laten bestaan. Het
wetsvoorstel zal er niet toe leiden dat de ACM voor al haar wettelijke

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
Kamerstukken II 2011/12, 33 186, nr. 1 e.v..

kst-33622-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

1

taken kan beschikken over het totaalpakket van alle wettelijke bevoegdheden waarover de NMa, OPTA of CA tot op heden beschikken.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt opmerkingen met betrekking tot het
afschaffen van de bezwaarfase bij boetebesluiten, het verplicht openbaar
maken van sanctiebesluiten en bindende aanwijzingen, het verhalen van
boetes op andere marktorganisaties dan die beboet zijn, alsmede de
doorberekening van kosten van de ACM. Zij is van oordeel dat in verband
daarmee aanpassing van het voorstel wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 5 december
2012, nr. 12.002936, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van
de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 1 februari
2013, nr. W15.12.0486/IV, bied ik U hierbij aan.
1. Afschaffing van de bezwaarfase bij boetebesluiten
Ten aanzien van boetebesluiten wordt voorgesteld de bezwaarprocedure
af te schaffen en rechtstreeks beroep op de bestuursrechter mogelijk te
maken.3 Reden daarvoor is dat de voordelen die in het algemeen aan een
bezwaarprocedure zijn verbonden, niet van toepassing blijken bij het
instellen van bezwaar tegen een boetebesluit.4 Tot dergelijke voordelen
rekent de toelichting de «zeefwerking» (het komen tot een oplossing
zonder tussenkomst van de bestuursrechter), het opbouwen van een voor
de bestuursrechter inzichtelijk dossier en de laagdrempeligheid van de
bezwaarprocedure. Door het afschaffen van de bezwaarmogelijkheid zal
de procedure sneller verlopen, hetgeen de duidelijkheid en rechtszekerheid ten goede komt en alle betrokkenen kosten bespaart, aldus de
toelichting. Deze afschaffing wordt gemitigeerd doordat de zienswijzeprocedure, bedoeld in de artikelen 5:50 – 5:53 van de Algemene wet bestuursrecht, wordt aangescherpt. Er wordt in het kader van die procedure een
hoorzitting voorgeschreven voorafgaand aan het nemen van het
boetebesluit, en in bepaalde gevallen kan de beslistermijn voor het
bestuur worden verlengd.5
Hierover merkt de Afdeling het volgende op.
In het huidige systeem van rechtsbescherming zoals opgenomen in de
Algemene wet bestuursrecht, vervult de bezwaarmogelijkheid een
prominente rol en vormt daarvan een wezenlijk onderdeel.6 Hiervan dient
bij wet alleen dan te worden afgeweken, indien daarvoor een dragende
motivering bestaat. Naar het oordeel van de Afdeling is een dergelijke
dragende motivering in de toelichting op het voorstel onvoldoende
aanwezig.
Daartoe merkt de Afdeling allereerst op dat de afweging in de toelichting
van de voor- en nadelen van de bezwaarprocedure niet volledig in
evenwicht is. Zo wordt niet als belangrijke functie van de bezwaarmogelijkheid vermeld dat alle argumenten (ook wat betreft de vaststelling van
de feiten) ter integrale heroverweging bij het bestuursorgaan kunnen
worden ingebracht. Zeker bij punitieve sancties, zoals in dit kader boetes,
welke ook aan natuurlijke personen opgelegd kunnen worden, is dat van
3

Het voorgestelde artikel IV (wijziging van de bij Stb. 2012, 682 in de Awb ingevoegde bijlage 1).
Dit geldt ook voor besluiten tot het tegelijk opleggen van een bestuurlijke boete en een last
onder dwangsom op basis van hetzelfde rapport. Daarnaast wordt de bezwaarmogelijkheid
voor geschilbeslechtende beslissingen van de toezichthouder uitgesloten.
4
Paragraaf 2.3.2 van de memorie van toelichting.
5
De voorgestelde artikelen 12k en 12l van de Instellingswet.
6
Dit is ook het standpunt van de Raad voor de rechtspraak in zijn advies d.d. 5 oktober 2012 aan
de minister van EL&I op het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

2

groot belang. Tevens is van belang dat in een bezwaarprocedure in het
kader van de waarheidsvinding op eenvoudige wijze onjuistheden in het
bestreden besluit kunnen worden hersteld.
De heroverweging van het besluit in de bezwaarprocedure heeft niet
alleen betrekking op de rechtmatigheid, zoals het geval is bij de bestuursrechter, maar ook op de doelmatigheid. Een dergelijke heroverweging
kan, mits goed uitgevoerd, bijdragen aan het belang dat de bezwaarmaker
zich recht gedaan voelt («procedural justice»). Een goed functionerende
bezwaarprocedure kan er dan ook toe bijdragen dat bezwaarmakers, ook
al krijgen zij niet hun zin, zich toch bij de opgelegde boete neerleggen. De
stelling dat de bezwaarprocedure overbodig is, overtuigt dan ook niet. Het
feit dat volgens de toelichting het overgrote deel van de bezwaarmakers
beroep instelt tegen het besluit op bezwaar kan ook duiden op een niet
goed functionerende bezwaarprocedure.
De Afdeling wijst erop dat de zeefwerking bij boetebesluiten weliswaar
geringer is in vergelijking tot andere soorten besluiten, maar wel degelijk
aanwezig is. Zo merkt de Raad voor de Rechtspraak op dat de
NMa-praktijk laat zien dat bezwaar herhaaldelijk leidt tot bijstelling van het
boetebesluit.7 In dit verband speelt bovendien een rol of een externe
commissie als bedoeld in artikel 7:13 van de Algemene wet bestuursrecht
is ingezet en of de adviezen van die commissie door de bestuursorganen
worden gevolgd. In de praktijk blijkt dat als geen adviescommissie wordt
ingezet of als het advies van een dergelijke commissie niet wordt gevolgd,
vaker een voor de klager minder gunstig besluit wordt genomen met een
beroep als gevolg; daardoor neemt de zeefwerking af.8 De toelichting
maakt hiervan geen melding.
Ten slotte wijst de Afdeling erop, dat een zekere herhaling van zetten in de
bezwaarfase zich inderdaad voordoet, maar dat de bezwaarprocedure de
mogelijkheid bij uitstek is voor partijen om hun bezwaren tegen de boete
in te brengen. Dit is uit een oogpunt van rechtsbescherming van belang.
Het draagt bovendien bij aan de dossiervormingsfunctie met het oog op
beroep op de rechter, die met name tot uitdrukking komt in het terugbrengen van de vele bezwaargronden tot de relevante (reductiefunctie).
Zonder deze reductiefunctie wordt het werk van de bestuursrechter in
eerste aanleg complexer en de werklast zwaarder, waardoor een
kostenverschuiving zou kunnen plaatsvinden van bestuursorgaan naar de
rechterlijke instantie.
Nader beargumenteerd zou moeten worden of in de aangescherpte
zienswijzeprocedure een vergelijkbaar rechtsbeschermingsniveau alsook
filter- en trechterfunctie zal worden gerealiseerd als in de huidige
zienswijze- en bezwaarprocedure. Daarbij zal bovendien nader ingegaan
moeten worden op de vraag in hoeverre het in de huidige procedures
mede vanwege de bezwaarfase moeilijk is om de redelijke termijn van
artikel 6 EVRM te eerbiedigen, en of in de aangescherpte procedure –
waarbij in bepaalde gevallen de 13-weken termijn met 13 weken verlengd
kan worden, en in mededingingszaken met nog een maand – de redelijke
termijn makkelijker gehaald zou kunnen worden. Ten slotte zou bij de
argumentatie betrokken moeten worden dat het hier om punitieve
sancties gaat, die daarenboven ook individuele personen kunnen
betreffen, en zou bezien moeten worden of nu juist dergelijke besluiten
van het bezwaarsysteem van de Awb uitgezonderd zouden moeten
worden.

7
8

Advies Raad voor de rechtspraak d.d. 5 oktober 2012.
J.H. Jans en A. Outhuijse, De afschaffing van de bezwaarfase bij boetebesluiten van de ACM,
SEW 2013/1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

3

De Afdeling adviseert om het voorstel dragend te motiveren en zo nodig
aan te passen.
1. Afschaffing van de bezwaarfase bij boetebesluiten
De Afdeling advisering van de Raad van State (de Afdeling) heeft een
aantal kritische kanttekeningen geplaatst bij het voorstel tot afschaffing
van de bezwaarfase bij boetes van de Autoriteit Consument en Markt
(ACM). In reactie daarop is het voorstel aangepast. Niet ontkend kan
worden dat de bezwaarprocedure een zekere zeefwerking heeft (die bij de
ACM overigens gering is) en dat het van belang is dat bezwaren kunnen
worden ingebracht tegen de hoogte van de boete. Daarom wordt niet
langer voorgesteld om ten aanzien van boetebesluiten van de ACM de
bezwaarprocedure te laten vervallen en rechtstreeks beroep op de
bestuursrechter mogelijk te maken. Naar aanleiding van het advies van de
Afdeling is bezien hoe binnen het wettelijke systeem van de Algemene
wet bestuursrecht (Awb) gekomen kan worden tot een efficiënter gebruik
van rechtsmiddelen en kortere doorlooptijden. Voordat maatregelen
worden voorgesteld die afwijkingen van de systematiek van de Awb
inhouden, dienen immers eerst de mogelijkheden die het huidige
wettelijke kader biedt volledig te zijn benut.
In de huidige situatie hebben bezwaar en beroep tegen boetebesluiten op
grond van de Mededingingswet, Telecommunicatiewet en Loodsenwet
schorsende werking. Deze boetes vormen naar schatting zo’n 80 à 90
procent van de inkomsten uit boetes die de ACM oplegt.
Marktorganisaties hebben dus alleen al vanwege het feit dat procederen
loont, baat bij bezwaar en beroep tegen besluiten van de ACM tot het
opleggen van een boete omdat de boete niet behoeft te worden betaald
tot de uitspraak van de rechter onherroepelijk is. Daarnaast betekent
doorprocederen vaak dat de rechter van oordeel is dat sprake is van
overschrijding van de redelijke termijn in de zin van artikel 6, eerste lid,
van het op 4 november 1950 te Rome tot stand gekomen Europees
Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (Trb. 1951, 154), op grond waarvan de rechter besluit
tot boeteverlaging. Het is derhalve wenselijk een prikkel in te bouwen tot
snellere besluitvorming. Daarom wordt voorgesteld boetebesluiten van de
ACM een beperkte schorsende werking te geven, namelijk totdat de
wettelijke termijnen van de Awb, waarbinnen op bezwaar moet zijn beslist
zijn verstreken.
Zolang de boete door de ACM nog binnen de daarvoor geldende
termijnen kan worden heroverwogen hoeft met andere woorden nog niet
te worden betaald. Voor zowel marktorganisaties als de ACM levert dit
naar verwachting een prikkel op om de vaart erin te houden en een tijdige
beslissing op bezwaar mogelijk te maken. Dit kan ook de meerwaarde
vergroten van het rechtsmiddel bezwaar bij ACM-boetes omdat marktorganisaties er belang bij krijgen hun volledige argumentatie reeds in de
primaire besluitvormingsfase in te brengen en naar verwachting van het
rechtsmiddel bezwaar een minder automatisch gebruik zal worden
gemaakt. De keuze voor een beperkte schorsende werking leidt bovendien
tot een situatie die dichter aansluit bij de hoofdregel van artikel 6:16 van
de Awb dat bezwaar of beroep de werking van een besluit niet schorst.
Omdat volstrekt helder en kenbaar voor marktorganisaties dient te zijn
wanneer de schorsingstermijn eindigt en de verplichting tot betaling
ontstaat, wordt een standaardtermijn van 24 weken schorsing voorgesteld
met ingang van de dag na die waarop het primaire boetebesluit op de
voorgeschreven wijze is bekendgemaakt. De 24 weken vangen met andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

4

woorden op hetzelfde moment aan als de bezwaartermijn (zie artikel 6:8,
eerste lid, Awb). Dat moment is kenbaar en duidelijk voor belanghebbenden. De 24 weken zijn afgeleid van de in artikel 7:10 van de Awb
genoemde termijnen geldend voor het nemen van een beslissing op
bezwaar.
Voor de boetes die de ACM op basis van andere wetten dan de Mededingingswet, Telecommunicatiewet en Loodsenwet oplegt, is thans niet
voorzien in enige vorm van schorsende werking. Vanwege de uniformiteit
wordt ook voor boetes die door de ACM op basis van deze wetten worden
opgelegd de beperkte schorsende werking voorgesteld. Dit betekent dat
deze boetes niet langer direct betaald moeten worden maar dat de
betalingsverplichting gedurende een beperkte tijd wordt opgeschort.
Al met al levert dit een evenwichtig systeem op dat marktorganisaties
tegemoet komt zolang de ACM haar boetebesluit nog binnen de daarvoor
gestelde termijn kan heroverwegen, en voor het overige de juiste prikkels
bevat voor een efficiënt gebruik van zowel het rechtsmiddel bezwaar als
de rechtsmiddelen beroep en hoger beroep.
In het wetsvoorstel was reeds voorgesteld het instellen van een externe
adviescommissie bij bezwaren tegen boetes opgelegd vanwege
overtreding van het kartelverbod of het verbod tot misbruik van economische machtspositie facultatief te maken. Voor deze boetes is een
dergelijke commissie op grond van het huidige artikel 92 van de Mededingingswet verplicht. De keuze om de commissie facultatief te maken hield
mede verband met de voorziene verzwaring van de voorfase naar de
besluitvorming omtrent het opleggen van een bestuurlijke boete. Van die
verzwaring van de voorfase wordt uiteraard, nu de bezwaarschriftprocedure niet wordt afgeschaft, afgezien. Het facultatief maken van het
instellen van een facultatieve adviescommissie bij de genoemde
bezwaren blijft gehandhaafd. Zoals de Afdeling terecht opmerkt kan een
bezwaaradviescommissie zeker bijdragen aan het belang dat de bezwaarmaker zich recht gedaan voelt. Tot verplichtingstelling noopt dat gegeven
echter niet. Artikel 7:13, eerste lid, van de Awb biedt de mogelijkheid om
aan het betreffende bestuursorgaan over te laten of ten behoeve van een
beslissing op bezwaar een adviescommissie wordt ingesteld. De ACM kan
dan gelet op de diversiteit aan bezwaarzaken steeds haar eigen afweging
maken en daarin alle relevante belangen meenemen. Ook hierdoor kan
snellere besluitvorming bij de ACM worden bevorderd. Ten slotte wordt
opgemerkt dat de keuze om het al dan niet instellen van een adviescommissie bij boetebesluiten op grond van de materiële overtredingen van de
Mededingingswet aan de ACM over te laten, aansluit bij de regeling zoals
die al gold voor de andere boetes die de ACM op grond van de Mededingingswet kan opleggen en voor alle boetes die de ACM op grond van
andere wetten kan opleggen.
2. Openbaarmaking van sanctiebesluiten en bindende aanwijzingen
Het voorgestelde artikel 12v van de Instellingswet legt de ACM de
verplichting op om besluiten tot bestuurlijke sancties en bindende
aanwijzingen openbaar te maken. Slechts waar het gaat om gegevens als
bedoeld in artikel 10, eerste lid, onderdeel c, van de Wet openbaarheid
van bestuur (Wob), te weten vertrouwelijk meegedeelde bedrijfs- en
fabricagegegevens, en wanneer het belang van openbaarmaking van de
namen van betrokken natuurlijke personen niet opweegt tegen de
belangen bedoeld, in artikel 10, tweede lid, onderdeel e (eerbiediging
persoonlijke levenssfeer) respectievelijk onderdeel g (voorkoming van
onevenredige benadeling) dient van openbaarmaking te worden afgezien.
De naam van de betrokken marktorganisatie wordt wel altijd openbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

5

gemaakt, ook als deze de naam van een natuurlijke persoon bevat. De
mogelijkheden voor de ACM om een sanctie als hier bedoeld niet
openbaar te maken, zijn derhalve zeer beperkt. Met name kunnen daarbij
de belangen van de betrokken marktorganisaties niet ten volle worden
meegewogen, noch de belangen van betrokken natuurlijke personen die –
hoewel hun naam niet openbaar gemaakt wordt – niettemin te identificeren zijn. De Afdeling merkt hierover het volgende op.
De door de ACM op te leggen maatregel bevat twee onderdelen: de
eigenlijke sanctie en de bijkomende openbaarmaking. Ten aanzien van het
opleggen van de eigenlijke sanctie heeft de ACM beleidsvrijheid: wel of
niet opleggen, de soort sanctie, de omvang ervan. Met betrekking tot de
openbaarmaking is er echter geen beleidsvrijheid en slechts een beperkte
beoordelingsruimte: behoudens de hiervoor geschetste uitzonderingen is
openbaarmaking verplicht. De Afdeling wijst erop dat openbaarmaking
van een sanctie «naming and shaming» inhoudt, die diep kan ingrijpen in
de betrokken onderneming en tot aanzienlijke economische en morele
schade van de onderneming en de betrokken natuurlijke personen kan
leiden. De toelichting spreekt in dit verband van «reputatieschade».9 De
Afdeling wijst erop dat artikel 8 van het EVRM voor inmenging in de
persoonlijke levenssfeer een specifieke bij wet voorziene afweging in
termen van proportionaliteit vereist.10 Naar het oordeel van de Afdeling
vereist openbaarmaking een afzonderlijke afweging, waarbij beoordelingsruimte dient te bestaan om te bepalen of gelet op de bijzondere
omstandigheden van het geval openbaarmaking evenredig is aan het
nagestreefde doel. Weliswaar zal met openbaarmaking veelal een
gerechtvaardigd belang zijn gediend – bijvoorbeeld het informeren van
consumenten – maar ook dan zou die openbaarmaking de uitkomst
moeten zijn van een afzonderlijke belangenafweging, die uiteindelijk door
de rechter kan worden getoetst.11 In een dergelijke belangenafweging
dient het beginsel dat een maatregel gelijke maat houdt met de
normschending (evenredigheidsbeginsel)12 in acht genomen te worden,
mede in verband met de mogelijke toepasselijkheid van de artikelen 6 en
8 van het EVRM. Daarmee zou ook tegemoet gekomen kunnen worden
aan het bezwaar dat kleeft aan het huidige voorstel, dat de ACM, in
weerwil van haar primaire overwegingen, besluit om in het geheel geen
sanctie op te leggen, wanneer het uiteindelijke resultaat mede als gevolg
van de verplichte openbaarmaking van de sanctie ingrijpender zou zijn
dan zij gerechtigd acht. Daarbij verdient aantekening dat als de openbaarmaking via het internet geschiedt, deze wellicht nooit meer verdwijnt of
ongedaan gemaakt kan worden: «ontgoogelen» is lastig.
De verplichte openbaarmaking van een bestuurlijke boete of last onder
dwangsom is thans reeds in een aantal wetten opgenomen, bijvoorbeeld
in artikel 65 van de Mededingingswet. Daarin is weliswaar evenzeer de
verplichte openbaarmaking van een bestuurlijke boete of last onder
dwangsom opgenomen, maar op grond van deze bepaling is een
volledige toetsing aan het evenredigheidsbeginsel mogelijk, doordat alle
in artikel 10 van de Wob geregelde uitzonderingen een grond kunnen
opleveren om van openbaarmaking af te zien. De toelichting beargumen9

Paragraaf 2.3.1 van de memorie van toelichting.
Voor zover het tevens om de uitvoering van EU-recht gaat, zijn ook de corresponderende
bepalingen van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie van toepassing
(voor de artikelen 6 en 8 van het EVRM betreft dit de artikelen 47–48 respectievelijk 7).
11
Naast de mogelijkheid van openbaarmaking van een sanctiebesluit bestaat ook de
mogelijkheid tot openbare waarschuwing van consumenten op het moment dat nog geen
sanctie is opgelegd (artikel 2.23 van de Wet handhaving consumentenbescherming).
12
Voor de bestuurlijke boete is dit gecodificeerd in artikel 5:32b, derde lid, van de Algemene wet
bestuursrecht; het evenredigheidsbeginsel is in algemene zin neergelegd in artikel 3:4, tweede
lid, van de Algemene wet bestuursrecht.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

6

teert niet waarom dit regime, dat recht doet aan het evenredigheidsbeginsel, ongeschikt zou zijn om ACM-breed toegepast te worden.
De Afdeling adviseert het voorstel inzake de verplichte openbaarmaking
aan te passen in die zin, dat aangesloten wordt bij het regime zoals
neergelegd in het huidige artikel 65 van de Mededingingswet, waardoor
passender afwegingsmogelijkheden voorhanden zijn.
2. Openbaarmaking van sanctiebesluiten en bindende aanwijzingen
In reactie op het advies van de Afdeling is de openbaarmakingsregeling in
het wetsvoorstel aangepast voor besluiten tot het opleggen van bestuurlijke sancties of het geven van bindende aanwijzingen. Voorgesteld wordt
nu een gedifferentieerd regime, waarbij het doel van openbaarmaking, te
weten de waarschuwing van consumenten en marktpartijen, onveranderd
vooropstaat maar aan het belang van de rechtsbescherming van de bij
openbaarmaking betrokken marktorganisaties meer gewicht wordt
gegeven.
Uitgangspunt is nu dat besluiten tot het opleggen van bestuurlijke
sancties en het geven van bindende aanwijzingen door de ACM openbaar
worden gemaakt met uitzondering van de gegevens die ingevolge artikel
10 van de Wet openbaarheid van bestuur niet voor verstrekking in
aanmerking komen (het in artikel I, onderdeel H, opgenomen artikel 12u).
Dit is gelijk aan het regime van het huidige artikel 65 van de Mededingingswet. Dat betekent dat de ACM deze besluiten openbaar maakt
behoudens de gegevens die ingevolge artikel 10 van de Wet openbaarheid
van bestuur niet voor verstrekking in aanmerking komen. In de toetsing
aan dit artikel 10 kunnen de belangen van marktorganisaties en betrokken
natuurlijke personen worden afgewogen tegen het belang van openbaarmaking. Indien de ACM tot openbaarmaking besluit, voorziet het
wetsvoorstel in een termijn van 10 werkdagen die moet worden
afgewacht voordat daadwerkelijk tot openbaarmaking mag worden
overgegaan, in plaats van de 5 werkdagen op grond van het huidige
artikel 65 van de Mededingingswet. Gedurende die periode heeft een
marktorganisatie of een betrokken natuurlijke persoon de gelegenheid om
de bestuursrechter om schorsing van de openbaarmaking te vragen.
Onder dit regime vallen ook de bestuurlijke boetes die worden opgelegd
aan feitelijk leidinggevenden.
In afwijking van de hoofdregel bevat het wetsvoorstel voor bestuurlijke
sancties of bindende aanwijzingen die in verband met de meest ernstige
overtredingen worden opgelegd of gegeven een aangescherpt openbaarmakingsregime. Voor deze uitzondering is gekozen omdat bij dergelijke
overtredingen het belang van waarschuwing van de consument en
marktpartijen zich sterker doet gevoelen dan bij andere overtredingen. De
meest ernstige overtredingen betreffen immers de normen die de kern
raken van de materiële wetten en de door die wetten beoogde marktordening en marktwerking. Ze zijn gedefinieerd als overtredingen waarvoor
in de materiële wetten is bepaald dat ze kunnen worden beboet met een
boete van maximaal 10 procent van de omzet van de betreffende
marktorganisatie. Dit is een objectief en daardoor duidelijk toepasbaar
criterium dat ertoe leidt dat de meeste overtredingen van kernbepalingen
van de materiële wetten onder het uitzonderingsregime vallen. Te denken
valt aan kernbepalingen als het kartelverbod, het verbod op misbruik van
economische machtspositie en de voorafgaande concentratiecontrole in
de Mededingingswet, de bepalingen inzake aanmerkelijke marktmacht in
de Telecommunicatiewet, en bepalingen met betrekking tot essentiële
netbeheerderstaken zoals geregeld in de Elektriciteitswet 1998 en Gaswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

7

Ook bij deze «10%-overtredingen» dient de rechtsbescherming van
marktorganisaties en betrokken natuurlijke personen in het oog te worden
gehouden en gewaarborgd. Dat is in het wetsvoorstel op een aantal
manieren vormgegeven:
a. gegevens als bedoeld in artikel 10, eerste lid, onderdeel c, van de Wet
openbaarheid van bestuur worden nooit openbaar gemaakt (vertrouwelijke bedrijfsgegevens);
b. persoonsgegevens worden niet openbaar gemaakt indien het belang
van openbaarmaking niet opweegt tegen het belang van eerbiediging
van de persoonlijke levenssfeer anderzijds (eerste lid, onderdeel b).
Deze afwegingsmogelijkheid wordt geboden omdat het voor het
adequaat waarschuwen van consumenten doorgaans niet nodig zal
zijn de namen van betrokken natuurlijke personen te noemen en sluit
aan bij de praktijk van voorheen de NMa, OPTA en CA, om namen van
natuurlijke personen in beginsel niet openbaar te maken. Die afwegingsruimte is er overigens niet als een persoonsgegeven, bijvoorbeeld de naam van een directeur, is opgenomen in de naam van de
marktorganisatie. De naam van de marktorganisatie wordt altijd
openbaar gemaakt. Anders kunnen consumenten immers niet
adequaat worden gewaarschuwd;
c. indien de openbaarmaking in strijd zou komen met het doel van het
nalevingstoezicht van de ACM blijft openbaarmaking achterwege (net
als bij de andere overtredingen);
d. net als bij de andere overtredingen heeft een marktorganisatie
gedurende tien werkdagen de gelegenheid een voorlopige voorziening
aan de bestuursrechter te vragen gericht op schorsing van het
openbaarmakingsbesluit.
Aldus is sprake van een evenwichtig openbaarmakingsregime dat recht
doet aan de belangen van consumenten én marktpartijen. Door de
aangebrachte differentiatie en de opgenomen uitzonderingen voor
bedrijfs- en persoonsgegevens, wordt recht gedaan aan de beginselen
van proportionaliteit (de openbaarmaking moet in verhouding staan tot de
begane overtreding) en evenredigheid (de nadelige gevolgen van
openbaarmaking voor een marktorganisatie moeten in redelijke
verhouding staan tot de zwaarte van het geschonden belang en het doel
van openbaarmaking). In vergelijking tot de figuur van de vroegtijdige,
automatische publicatie op basis van artikel 1:97 van de Wet op het
financieel toezicht, die in de rechtspraak van het College van Beroep voor
het bedrijfsleven (CBb) standhoudt (zie bijvoorbeeld CBb 11-02-2013, LJN
BZ1864), biedt de openbaarmakingsregeling bij de meest ernstige
overtredingen in dit wetsvoorstel extra rechtsbescherming voor marktorganisaties vanwege de in het wetsvoorstel opgenomen uitzonderingen
voor bedrijfsgegevens en persoonsgegevens.
3. Verhaalsmogelijkheid van boetes opgelegd aan verenigingen van
marktorganisaties
Het voorgestelde artikel 12t van de Instellingswet bepaalt dat bestuurlijke
boetes die zijn opgelegd aan verenigingen van marktorganisaties13 bij
insolventie van dergelijke verenigingen verhaald worden op de aangesloten marktorganisaties. Volgens de toelichting is dit een voortzetting
van artikel 68a van de Mededingingswet. Hierover merkt de Afdeling het
volgende op.

13

In artikel 1 van de Instellingswet wordt het begrip «marktorganisatie» in twee betekenissen
gebruikt: in die van (kort gezegd) onderneming en in die van vereniging van ondernemingen.
In dit advies wordt derhalve gesproken van «marktorganisatie» of «onderneming» respectievelijk van «vereniging van marktorganisaties».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

8

Het genoemde artikel 68a regelt het verhalen van de boete op die leden
van de ondernemingsvereniging «waarvan een vertegenwoordiger deel
uitmaakte van het betrokken besluitvormende orgaan van de ondernemersvereniging op het tijdstip dat de beslissing tot het maken van de
overtreding werd genomen». Deze bepaling bevat een element van
medebetrokkenheid, die het verhalen van de bestuurlijke boete (namelijk
op de medebetrokken ondernemingen) kan dragen. Het voorgestelde
artikel 12t, eerste lid, vormt een uitbreiding van de reikwijdte in vergelijking met het genoemde artikel 68a. Het geeft een ruimere verhaalmogelijkheid, te weten op die ondernemingen «die bij de eerstbedoelde
marktorganisatie waren aangesloten op het tijdstip van de beslissing tot
het maken van de overtreding». Het enkele aangesloten zijn vormt in het
voorstel de basis van de verhaalsmogelijkheid, en niet, zoals thans in
artikel 68a van de Mededingingswet, de medebetrokkenheid bij het
nemen van de beslissing tot overtreding. Deze uitbreiding wordt niet
toegelicht. De Afdeling erkent dat het tweede lid van artikel 68a van de
Mededingingswet een nadere mogelijkheid biedt tot rest-verhaal, namelijk
op de overige bij de ondernemingsvereniging aangesloten leden. Het
verschil met het voorstel is echter dat in de huidige wet eerst de medebetrokkenen worden aangesproken en daarna pas andere aangesloten
ondernemingen; in het voorstel wordt de eerste stap overgeslagen.
De Afdeling constateert dat als gevolg van het voorstel ook ondernemingen die zich niet met de desbetreffende handeling (hebben) kunnen
verenigen in beginsel mogen worden aangesproken. Het vierde lid van
artikel 12t kent als disculpatiegronden dat de aangesloten marktorganisatie «indien zij aantoont dat zij de beslissing, bedoeld in het eerste lid,
niet heeft uitgevoerd en zij hetzij niet op de hoogte was van die beslissing
hetzij actief afstand heeft genomen van die beslissing voordat het
onderzoek naar de overtreding was aangevangen.» Aldus is sprake van
een omkering van de bewijslast, waarin slechts een beperkte disculpatiemogelijkheid is voorzien.
De Afdeling adviseert in de toelichting te motiveren waarom niet evenals
in het huidige artikel 68a van de Mededingingswet kan worden volstaan
met het criterium van medebetrokkenheid als grond voor het verhalen van
bestuurlijke boetes, en het voorstel zo nodig aan te passen.
3. Verhaalsmogelijkheid van boetes opgelegd aan verenigingen van
marktorganisaties
In navolging van het advies van de Afdeling is het voorgestelde artikel 12s
van de Instellingswet ACM aangepast. De – onbedoelde – verruiming van
de verhaalsmogelijkheid ten opzichte van het huidige artikel 68a van de
Mededingingswet is daardoor ongedaan gemaakt.
4. De doorberekening van de kosten van de ACM
Ingevolge het voorgestelde artikel 6a van de Instellingswet zal de ACM
een aantal door haar te maken kosten doorberekenen aan de marktorganisaties, te weten de ondernemingen die onder de werking van de wet
vallen, alsmede aan de verenigingen van dergelijke ondernemingen. De
kosten die onder de bevoegdheid tot doorberekening vallen zijn de kosten
die samenhangen met de bij of krachtens de wet opgedragen taken en
met het geven van voorlichting ten behoeve van consumenten.14 Niet
worden doorberekend de kosten die samenhangen met de behandeling
van bezwaar- en beroepschriften, met het bestraffen van overtredingen
(waaronder het nemen en bekendmaken van besluiten omtrent het
14

Zie artikel 2, tweede en derde lid, van de Instellingswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

9

opleggen van bestuurlijke sancties en bindende aanwijzingen), met het
geven van deskundige raad aan ministers en het nemen en bekendmaken
van besluiten, niet zijnde beschikkingen.15
Vijf van de wetten die taken en bevoegdheden van de ACM (de
voormalige drie autoriteiten) regelen, kennen ook nu al een kostenvergoedingsregeling. Daarbij gaat het om vergoeding van de kosten die specifiek
voor de betrokken onderneming worden gemaakt, zoals het verlenen van
een vergunning of het geven van een ontheffing. Slechts de Postwet 2009
kent een ruimer regime: daar zijn postvervoerbedrijven jaarlijks een door
de minister vast te stellen vergoeding verschuldigd «ter dekking van de
kosten die verband houden met de werkzaamheden van het college
[OPTA] ter uitvoering van deze wet» (artikel 64, eerste lid).
De Afdeling stelt vast dat in vergelijking tot de bestaande situatie in het
voorgestelde artikel 6a sprake is van een aanzienlijke verruiming van de
mogelijkheid om kosten door te berekenen. Taken die de wet aan de ACM
opdraagt als bedoeld in artikel 2, tweede lid, van de Instellingswet, zijn
talrijk en divers. Daaronder vallen bijvoorbeeld het opstellen van een
jaarverslag (artikel 18 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen) en
het verstrekken van inlichtingen (artikel 7 van de Instellingswet). Ook de
kosten van hetgeen in de bijzondere wetten wordt geregeld ten aanzien
van de ACM kunnen worden doorberekend. Te denken is aan het inwinnen
van het advies van een actuaris als bedoeld in artikel 27e, tweede lid, van
de Loodsenwet of het desverzocht onderzoeken van een spoorwegonderneming als deze de verzoeker oneerlijk heeft behandeld als bedoeld in
artikel 71 van de Spoorwegwet. Bovendien kunnen kosten die in een
algemene maatregel van bestuur of een ministeriële regeling zijn
opgenomen («krachtens de wet») ook worden doorberekend. Niet
duidelijk is aan de hand van welke maatstaf de kosten daadwerkelijk bij de
individuele bedrijven worden neergelegd. Verder wijst de Afdeling erop
dat de wijze waarop de kosten van de ACM worden omgeslagen over de
marktpartijen in het voorstel ongeregeld blijven. Zo sluit het wetvoorstel
niet uit dat de ene marktsector, bijvoorbeeld post, moet meebetalen aan
de kosten voor een andere sector, bijvoorbeeld spoor. In de toelichting
wordt alleen opgemerkt dat een dergelijke kruisbekostiging niet is beoogd
en dat dit bij algemene maatregel van bestuur zal worden geregeld.16
Gelet op het voorgaande acht de Afdeling het van belang dat de hoofdlijnen van de doorberekeningssystematiek in de wet zelf worden geregeld.
Weliswaar zal dit bij algemene maatregel van bestuur worden geregeld,
maar naar het oordeel van de Afdeling is dat in de voorgestelde vorm
ontoereikend. Het gaat immers om financiële lasten, die voor ondernemingen zowel naar omvang als naar hun aard van gewicht zijn. In zulk een
geval behoort de wet ten minste de kaders voor toerekening aan sectoren
en individuele ondernemingen te bevatten.17 In dat licht bezien acht de
Afdeling het voorgestelde artikel 6a, derde lid, van de Instellingswet,
waarin slechts enkele algemene criteria voor het niet doorberekenen van
kosten zijn neergelegd, onvoldoende.
De Afdeling adviseert om het wetsvoorstel aan te vullen met de hoofdlijnen van de systematiek volgens welke de door te berekenen kosten
worden omgeslagen over de betrokken sectoren en marktorganisaties,
15

Deze uitzonderingen worden geregeld in het voorgestelde artikel 6a, tweede en derde lid, van
de Instellingswet.
16
Artikel 6a, vijfde lid, van de Instellingswet; memorie van toelichting betreffende artikel I,
onderdeel D.
17
Advies van 19 februari 2009 over de Meststoffenwet, nr. W11.08.0555 (Kamerstukken II
2008/09, 31 945, nr. 4).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

10

waaronder het uitgangspunt dat geen omslag plaats vindt over andere
dan de betrokken sectoren.
4. De doorberekening van kosten van de ACM
In navolging van het advies van de Afdeling zijn enkele hoofdlijnen van de
systematiek volgens welke de kosten worden bepaald en ten laste worden
gebracht van marktorganisaties in het voorgestelde artikel 6a van de
Instellingswet ACM opgenomen. Het gaat om een viertal uitgangspunten:
1. de waarborg dat ten hoogste de daadwerkelijk door de ACM gemaakte
kosten ten laste van marktorganisaties worden gebracht, waarbij bij
algemene maatregel van bestuur kan worden geregeld dat voor bepaalde
categorieën van besluiten van de ACM de gemiddelde kosten ten laste
van een marktorganisatie worden gebracht, 2. het uitgangspunt dat zowel
directe als indirecte kosten ten laste van marktorganisaties kunnen
worden gebracht, 3. de waarborg dat de kosten van de ACM die samenhangen met de uitvoering van een sectorspecifieke taak uitsluitend ten
laste worden gebracht van marktorganisaties in die specifieke sector, en
4. het uitgangspunt dat de met beschikkingen van de ACM samenhangende, door te berekenen kosten ten laste worden gebracht van de
marktorganisatie die de aanvraag heeft gedaan of aan wie de beschikking
is gericht. Deze hoofdlijnen zijn opgenomen in het vijfde lid van het
voorgestelde artikel 6a van de Instellingswet ACM. Ook de memorie van
toelichting is op dit punt aangepast (toelichting op artikel I, onderdeel E,
voorgesteld artikel 6a van de Instellingswet ACM).
Tevens is aan het tweede lid van voorgesteld artikel 6a van de Instellingswet ACM toegevoegd dat de kosten samenhangend met werkzaamheden die uitsluitend ten behoeve van andere overheidsorganisaties
worden verricht, niet worden doorberekend. Dat betekent dat bijvoorbeeld
kosten in verband met de verstrekking van gegevens op basis van artikel 7
van de Instellingswet ACM niet worden doorbelast aan marktorganisaties.
De kosten samenhangend met de jaarlijkse vaststelling van het
jaarverslag van de ACM vallen daar niet onder omdat het jaarverslag van
de ACM immers ook informatie biedt aan marktorganisaties. De door de
Afdeling genoemde kosten van het inwinnen van advies van een actuaris
ten behoeve van de vaststelling van de loodsentarieven (artikel 27e,
tweede lid, van de Loodsenwet) en de kosten van geschilbeslechting op
basis van artikel 71 van de Spoorwegwet zullen eveneens worden
doorberekend aan marktpartijen omdat beide taken van de ACM gericht
zijn op marktordening en er sprake is van een voldoende afgebakende
groep marktorganisaties. De kosten verbonden aan de geschilbeslechtingstaken van de ACM worden ook nu reeds doorbelast (omgeslagen
over de betreffende sector).
Tenslotte zij opgemerkt dat aan voorgesteld artikel 6, eerste lid, van de
Instellingswet ACM een zinsnede wordt toegevoegd waarin staat dat het
jaarverslag van de ACM een kostenoverzicht bevat van alle kosten die op
basis van voorgesteld artikel 6a van de Instellingswet ACM ten laste van
marktorganisaties zijn gebracht. Zo wordt jaarlijks transparant gemaakt
welke kosten door de ACM aan marktorganisaties zijn doorberekend.
5. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Afdeling naar de bij het
advies behorende bijlage.
5. Redactionele kanttekeningen
De door de Afdeling gemaakte redactionele kanttekeningen zijn grotendeels verwerkt. Waar dat niet het geval is wordt dat hieronder toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

11

Niet overgenomen is de suggestie om in artikel I, onderdeel A, een
definitie van bestuurlijke sanctie op te nemen omdat aangesloten wordt
bij de definitie van dit begrip in artikel 5:1, onder a, van de Awb. Afgezien
daarvan is het niet raadzaam het begrip «bestuurlijke sanctie» in de
Instellingswet ACM op voorhand te beperken tot de bestuurlijke boete en
de last onder dwangsom. In enkele materiële wetten komen immers ook
andere bestuurlijke sancties voor. Om dezelfde reden is daarom ook de
kanttekening met betrekking tot het gebruik van de term «bestuurlijke
sanctie» in artikel I, onderdeel G (voorgesteld artikel 12u, vijfde lid, van de
Instellingswet ACM) niet opgevolgd.
Evenmin overgenomen is de suggestie om de in artikel IV, onderdeel A,
opgenomen toevoeging van «besluiten van de Autoriteit Consument en
Markt tot het opleggen van een bestuurlijke boete» en «besluiten van de
Autoriteit Consument en Markt tot het tegelijk opleggen van een bestuurlijke boete en een last onder dwangsom op basis van hetzelfde rapport als
bedoeld in artikel 5:48, eerste lid, van deze wet» van nadere wets- en
artikelaanduidingen te voorzien. Omdat het voorstel tot afschaffing van de
bezwaarfase bij ACM-boetes niet langer wordt gehandhaafd is, deze
suggestie niet langer aan de orde.
De door de Afdeling gemaakte kanttekening om de in artikel 27g van de
Loodsenwet voorgestelde tariefcorrectiemogelijkheden uit te breiden met
een extra categorie is niet opgevolgd. Het verdient de voorkeur om dit
artikel af te stemmen met de artikelen 41c van de Elektriciteitswet 1998 en
81c van de Gaswet, waaraan de correctiemogelijkheden in de Loodsenwet
zijn ontleend.
De suggestie om ook in de artikelen 89h en 89j van de Mededingingswet
de term «Commissie van de Europese Gemeenschappen» te vervangen
door «Europese Commissie» is niet overgenomen omdat deze artikelen
per 1 januari 2013 zijn vervallen. Om dezelfde reden is evenmin de
kanttekening opgevolgd om in artikel 89j van de Mededingingswet artikel
81 (van het Verdrag) te hernummeren tot artikel 101.
De kanttekening om in artikel XXII (wijziging Wet telecommunicatievoorzieningen BES) niet alleen te verwijzen naar artikel 34, vierde lid, maar ook
naar artikel 34, derde lid, wordt niet opgevolgd omdat niet beoogd wordt
de mogelijkheid van verzet ongedaan te maken maar uitsluitend de
schorsende werking van verzet.
De bijlage bij het wetsvoorstel is conform de redactionele kanttekening
van de Afdeling aangepast. Tevens zijn daarin enkele wijzigingen
aangebracht als gevolg van de implementatie van Richtlijn 2011/83/EU
van het Europees Parlement en de raad van 25 oktober 2011 betreffende
consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en
van Richtlijn 199/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot
intrekking van Richtlijn 85/577/EEG en van Richtlijn 97/7/EG van het
Europees Parlement en de Raad (PbEU 2011 L 304/64). Het wetsvoorstel
ter implementatie van deze richtlijn is momenteel aanhangig bij de
Tweede Kamer (Kamerstukken 33 520).
6. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om het wetsvoorstel en de
memorie van toelichting op enkele plaatsen te verbeteren of aan te
passen aan de actualiteit. Voorts zijn daarin de toezeggingen van de
Minister van Economische Zaken verwerkt die hij op 12 februari 2013
heeft gedaan tijdens de behandeling in de Eerste Kamer van het
wetsvoorstel Instellingswet ACM (Handelingen I 2012/2013, nr. 17, item 3).
In de eerste plaats is het in artikel 10 van de Instellingswet ACM
opgenomen vernietigingsrecht thans uitgesloten voor besluiten van
algemene strekking op het gebied van sectorspecifiek toezicht op de
sectoren energie, post, telecommunicatie en vervoer (zie artikel I,
onderdeel G). In de tweede plaats is artikel 5l van de Mededingingswet
aangepast en vernummerd tot artikel 5a van die wet. Dit was nodig
vanwege de toezegging om dit artikel niet te laten vervallen. De desbetreffende bepaling in de Instellingswet ACM die tot het laten vervallen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

12

genoemd artikel strekte, is niet in werking getreden. Aan de Wet
handhaving consumentenbescherming is eenzelfde bepaling als het
voorgestelde artikel 5a van de Mededingingswet toegevoegd (zie artikel
XV, onderdeel D, voorgesteld artikel 2.4).
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

13

Bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State betreffende no.W15.12.0486/IV met redactionele kanttekeningen die de Afdeling in overweging geeft.
–
–

–
–

–

–
–
–
–

–
–
–

–
–
–

–

–
–
–
–
–

–

In artikel I, onderdeel A, en elders waar het zich voordoet, na «Economische Zaken» schrappen: «Landbouw en Innovatie».
In artikel I, onderdeel A, een begripsomschrijving opnemen van
«bestuurlijke sanctie» (waaronder de toelichting verstaat: last onder
dwangsom of bestuurlijke boete).
In artikel I, onderdeel B, in het voorgestelde vierde lid «kan maken»
wijzigen in: maakt.
In artikel I, onderdeel G, als volgt formuleren: Onder vernummering
van hoofdstuk 3 tot hoofdstuk 3A, wordt een hoofdstuk ingevoegd,
luidend:.
In artikel I, onderdeel G, in het voorgestelde artikel 12v, vijfde lid,
«bestuurlijke sanctie» vervangen door: last onder dwangsom, nu tegen
een bestuurlijke boete geen bezwaar openstaat (artikel IV, onderdeel
A).
In artikel II, onderdeel C, in de aanhef «van de Aanbestedingswet
2012» schrappen.
In artikel III, onderdeel C, in de aanhef «van de Aanbestedingswet op
defensie- en veiligheidsgebied» schrappen.
In artikel III, onderdeel C, onder 6, toevoegen: Er wordt een lid
toegevoegd, luidende:.
In artikel IV, onderdeel A, de «Besluiten van de Autoriteit Consument
en Markt» conform de systematiek van bijlage 1 door een wet en
artikelaanduiding vooraf laten gaan.
In de artikelen VII, onderdeel F, en VIII, onderdeel F «werkzaamheden»
vervangen door: geschilbeslechtingswerkzaamheden.
In artikel VII, onderdeel K, twee maal «besluiten» vervangen door:
besluit.
Artikel VIII, onderdeel A, afstemmen met Kamerstukken 33 493, waar
eveneens na onderdeel ao onderdelen worden toegevoegd aan artikel
1, eerste lid, van de Gaswet, alsmede met Stb. 2011, 580, waar een
onderdeel bb is toegevoegd.
In artikel VIII, onderdeel J, na «artikel 61» toevoegen: «, vierde lid», dan
wel «besluiten» telkens vervangen door: besluit.
In artikel IX, onderdeel B, aan het slot van onderdeel a toevoegen: of.
In artikel IX, onderdeel B, in het te wijzigen artikel 27g van de Loodsenwet ook een correctiemogelijkheid opnemen, voor het geval de rechter
het besluit van de ACM tot wijziging van het kostentoerekeningsysteem als bedoeld in artikel 27b, zesde lid, van de Loodsenwet,
vernietigt of wijzigt.
Aan artikel X, onderdeel A, toevoegen dat in onderdeel k van artikel 1
de artikelen 81 en 82 van het Verdrag worden vernummerd tot 101 en
102.
In artikel X, onderdeel H, na «artikel 25d» toevoegen:, derde lid,.
In artikel X, onderdeel I «89f, eerste lid» vervangen door: «89f, tweede
lid» en aan de opsomming toevoegen de artikelen 89h en 89j.
In artikel X, onderdeel J, in het zesde lid, «de minister die het aangaat»
vervangen door: de minister wie het aangaat.
In artikel X, onderdeel K, in de aanhef na «wordt» invoegen: in
hoofdstuk 4.
Ten aanzien van artikel X, onderdeel N, toelichten waarom de
algemene maatregel van bestuur in artikel 35 van de Mededingingswet
wordt vervangen door een ministeriële regeling, nu de overeenkomstige algemene maatregel van bestuur in artikel 42 van die wet wel
gehandhaafd blijft.
In artikel X regelen dat in artikel 89j de verwijzing van artikel 81 van het
Verdrag wordt hernummerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

14

–

–

–
–
–
–

–
–
–
–
–
–
–

In artikel XI, onderdeel F, het tweede lid aldus formuleren: In het
tweede lid wordt «bindende aanwijzingen geven» vervangen door: een
zelfstandige last opleggen.
Aan artikel XI, onderdeel G, toevoegen dat in het eerste lid van artikel
49 de verwijzingen vervallen naar artikel 59 (gelet op onderdeel J) en
naar artikel 64 (gelet op onderdeel L).
In artikel XI, onderdeel G, tweede lid, «artikel 47, eerste lid» vervangen
door: artikel 47, tweede lid.
In artikel XIII, onderdeel C, aanhef, «5.3, vierde lid, 5.8, achtste lid,
worden» vervangen door: 5.3, vierde lid, en 5.8, achtste lid, wordt.
In artikel XIII, onderdeel N, eerste lid, na «eerste lid» invoegen:
onderdeel k.
In artikel XV, onderdeel A, niet de begripsomschrijving van «overtreding» (oud onderdeel k) laten vervallen, nu het begrip in de Wet
handhaving consumentenbescherming op tal van plaatsen van
toepassing blijft.
In artikel XIX, tweede lid, de tweede maal «wordt» schrappen.
In artikel XX, onderdeel G, «toezicht» vervangen door: toezicht op de
naleving.
In artikel XXII «artikel 34, vierde lid» vervangen door: 34, derde en
vierde lid.
In artikel XXIII, onderdeel A, schrappen «, tweede en derde lid,» (gelet
op artikel VII, onderdeel G).
In artikel XXIII, onderdeel B, twee maal schrappen «, tweede en derde
lid,», gelet op artikel VIII, onderdeel G.
In bijlage I in onderdeel a de rechterkolom compleet uitschrijven.
In het artikelsgewijze deel van de toelichting de volgende artikelen en
onderdelen toelichten, waarvan de strekking zonder toelichting lastig
te begrijpen is: IV, onderdeel D (met betrekking tot de Scheepvaartverkeerswet), VII, onderdeel C (met betrekking tot verordening 1227/2011),
X, onderdelen K, Q, AF (met betrekking tot de verhouding met artikel
12v van de Instellingswet), XIII, onderdeel Z (met betrekking tot het
voorgestelde artikel 18.7a), XV, onderdeel B, alsmede XVIII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 622, nr. 4

15